Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall Skjátexti Skjátextaspjall Module Module talk Event Event talk 1945 0 1064 1979336 1979061 2026-09-18T09:54:25Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979336 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1942]]|[[1943]]|[[1944]]|[[1945]]|[[1946]]|[[1947]]|[[1948]]| [[1931–1940]]|[[1941–1950]]|[[1951–1960]]| [[19. öldin]]|[[20. öldin]]|[[21. öldin]]| }} Árið '''1945''' ('''MCMXLV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[14. febrúar]] - Sýning var opnuð á málverkum [[Jóhannes Kjarval|Jóhannesar Kjarvals]] í Listamannaskálanum í Reykjavík. * [[18. mars]] - [[Félag íslenskra rithöfunda]] var stofnað. * [[29. mars]] - [[Skeiðsfossvirkjun]] í Fljótum í Skagafirði var gangsett. * Um vorið - [[Verzlunarskóli Íslands|Verzlunarskólinn]] útskrifar fyrstu stúdentana. * [[9. júlí]] - Farþegaskipið Esja lagðist að bryggju í Reykjavík með um 300 manns frá Norðurlöndum. Skipinu var fagnað af miklum mannfjölda á höfninni. Þetta var fyrsta ferð skipsins síðan [[Petsamoförin]] var farin með því við upphaf [[seinni heimsstyrjöld|heimsstyrjaldar]]. Meðal farþega voru [[Jóhann Svarfdælingur]] og [[Jón Leifs]]. Jón var handtekinn á skipinu og lokaður í klefa af bandarískum liðsforingja við vegabréfseftirlit <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-07-09-handtokur-og-hungurverkfall-i-sogufraegri-ferd-esju-hingad-til-lands-447866 Handtökur og hungurverkfall í sögufrægri ferð Esju hingað til lands] Rúv, sótt 9. júlí, 2025</ref>. * [[10. október]] - [[Sjómannaskólinn]] á Rauðarárholti var vígður. * Um haustið - [[Alþingi]] hafnaði beiðni bandarískra stjórnvalda um að hafa áfram herstöðvar á Íslandi eftir stríðslok. * [[9. desember]] - [[Íþróttabandalag Siglufjarðar]] var stofnað. * [[21. desember]] - Ný [[Ölfusárbrú]] var opnuð. ===Ódagsett=== * Hafið var að byggja [[Hallgrímskirkja|Hallgrímskirkju]] á [[Skólavörðuholt]]i. * [[Bókaútgáfan Iðunn]] hóf útgáfu. === Fædd === * [[4. janúar]] - [[Gunnar Þórðarson]], tónlistarmaður og lagahöfundur (d. [[2026]]). * [[9. mars]] - [[Guðjón Friðriksson]], sagnfræðingur og rithöfundur. * [[7. apríl]] - [[Magnús Þór Jónsson]] ([[Megas]]), tónlistarmaður (d. [[2026]]). * [[13. apríl]] - [[Rúnar Júlíusson]], tónlistarmaður (d. [[2008]]). * [[11. apríl]] - [[Vilhjálmur Vilhjálmsson (söngvari)|Vilhjálmur Vilhjálmsson]], tónlistarmaður og söngvari (d. [[1978]]). * [[25. ágúst]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (d. [[2026]]). * [[4. september]] - [[Hörður Torfason]], tónlistarmaður. * [[29. október]] - [[Guðmundur Gunnarsson]], formaður Rafiðnaðarsambands Íslands. * [[23. nóvember]] - [[Sturla Böðvarsson]], stjórnmálamaður og ráðherra (d. 2026). * [[1. desember]] - [[Ásta B. Þorsteinsdóttir]], hjúkrunarfræðingur og alþingismaður (d. [[1998]]). * [[8. desember]] - [[Páll Skúlason]], heimspekingur og háskólarektor. (d. [[2015]]) === Dáin === * [[5. maí]] - [[Guðmundur Kamban]], skáld, skotinn til bana í Kaupmannahöfn (f. [[1888]]). * [[17. ágúst]] - [[Sigurður Thorlacius]], skólastjóri og fyrsti formaður BSRB (f. [[1900]]). * [[16. nóvember]] - [[Sigurður Eggerz]], stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1875]]). * [[9. desember]] - [[Laufey Valdimarsdóttir]], kvenréttindakona (f. [[1890]]). == Erlendis == * [[14. janúar]] - [[Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1945|Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu]] hófst. * [[20. janúar]] - [[Franklin D. Roosevelt]] varð forseti Bandaríkjanna í fjórða sinn. * [[23. janúar]] - [[Karl Dönitz]] herforingi nasista skipaði fyrir um Hannibal-aðgerðina; að rýma Þjóðverja, 900.000 borgara og 350.000 hermenn, frá austur-Prússlandi, landamærasvæðum Póllands og nærliggjandi svæðum í ljósi framrás sovéska hersins. * [[27. janúar]] - Sovéski herinn frelsaði [[Auschwitz|Auschwitz-Birkenau]]-útrymingarbúðirnar. * [[30. janúar]] - Mannskæðasti skipsskaði sögunnar varð þegar sovéskur [[kafbátur]] sökkti þýska skipinu Wilhelm Gustloff á [[Eystrasalt]]i og 9.343 fórust. * [[4. febrúar|4.]] - [[11. febrúar]] - [[Jaltaráðstefnan]]: Þjóðhöfðingjar Bandaríkjanna, Sovétríkjanna og Bretlands ([[Franklin D. Roosevelt]], [[Jósef Stalín]] og [[Winston Churchill]]) hittust á Krímskaga til að ræða um skiptingu landsvæða eftir stríð. * [[14. febrúar]] - Borgin [[Dresden]] í [[Þýskaland]]i lögð nær algjörlega í rúst í loftárásum. * [[9. mars]] - Lotfárásir hófust á [[Tókíó]]. * [[22. mars]] - [[Arababandalagið]] var stofnað. * [[29. mars]] - Síðustu árásir Þjóðverja voru gerðar á England. * [[30. mars]] - [[Síðari heimsstyrjöldin]]: [[Sovétríkin|Sovétmenn]] réðust inn í [[Austurríki]] og hertóku [[Vín]]. * [[12. apríl]] - [[Harry S. Truman]] varð forseti Bandaríkjanna eftir [[Franklin D. Roosevelt]] lést í embætti. * [[28. apríl]] - [[Benito Mussolini]] og hjákona hans Clara Petacci voru drepin og hengd upp í Mílanó eftir að hafa reynt að flýja landið. * [[30. apríl]] - [[Adolf Hitler]] og [[Eva Braun]] frömdu sjálfsmorð. * [[4. maí]] - Danmörk og Holland voru frelsuð af bandamönnum. * [[8. maí]] - Síðari heimsstyrjöldinni lauk í Evrópu með uppgjöf Þjóðverja. Nefndur eftirleiðis ''[[sigurdagurinn í Evrópu]]''. * [[17. júlí]] - [[Potsdamráðstefnan]] hófst. Bandamenn funduðu um framtíð Þýskalands. * [[26. júlí]] - [[Winston Churchill]] sagði af sér embætti forsætisráðherra Bretlands eftir ósigur Íhaldsflokksins í kosningum. * [[6. ágúst|6.]] og [[9. ágúst]] - [[Kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki]]: Bandaríkjamenn vörpuðu kjarnorkusprengjum á tvær japanskar borgir. Um 300.000 létust eða særðust. * [[15. ágúst]] - [[Síðari heimsstyrjöldin]]: [[Japanar]] gáfust upp. * [[2. september]] - ** [[Síðari heimsstyrjöldin]]: [[Japanar]] skrifuðu formlega undir uppgjöf sína fyrir bandamönnum. ** [[Víetnam]] lýsti yfir sjálfstæði. * [[24. október]] - ** [[Sameinuðu þjóðirnar]] voru stofnaðar. ** [[Vidkun Quisling]], samverkamaður nasista var tekinn af lífi í Noregi. * [[29. október]] - [[Getúlio Vargas]] sagði af sér embætti forseta Brasilíu. * [[16. nóvember]] - [[Charles de Gaulle]] var kosinn forseti Frakklands. * [[20. nóvember]] - [[Nürnberg-réttarhöldin]] gegn stríðsglæpamönnum nasista hófust. * [[27. desember]] - [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn]] og [[Alþjóðabankinn]] voru stofnaðir. ===Ódagsett=== * [[Dýrabær]] kom út eftir [[George Orwell]]. * [[Billboard 200]]-tónlistarlistinn var fyrst birtur. * Knattspyrnufélagið [[GNK Dinamo Zagreb]] var stofnað í Króatíu. === Fædd === * [[10. janúar]] - [[Rod Stewart]], breskur söngvari. * [[26. janúar]] - [[Jeremy Rifkin]], bandarískur hagfræðingur og rithöfundur. * [[6. febrúar]] - [[Bob Marley]], var jamaískur söngvari og tónlistarmaður (d. [[1981]]). * [[8. febrúar]] - [[Kinza Clodumar]], forseti Nárú (d. [[2021]]). * [[28. mars]] - [[Rodrigo Duterte]], forseti Filippseyja. * [[30. mars]] - [[Eric Clapton]], breskur tónlistarmaður, lagahöfundur og söngvari. * [[2. apríl]] - [[Linda Hunt]], bandarísk leikkona. * [[14. apríl]] - [[Ritchie Blackmore]], enskur gítarleikari. * [[2. maí]] - [[Judge Dread]], enskur tónlistarmaður (d. [[1998]]). * [[17. júní]] - [[Ken Livingstone]], breskur stjórnmálamaður. * [[19. júní]] - [[Aung San Suu Kyi]], mjanmarskur stjórnmálamaður og aðgerðasinni. * [[29. júní]] - [[Chandrika Kumaratunga]], forseti Srí Lanka. * [[1. júlí]] - [[Debbie Harry]], bandarískur rokktónlistarmaður, textahöfundur og leikkona. * [[26. júlí]] - [[Helen Mirren]], bresk leikkona. * [[30. júlí]] - [[Patrick Modiano]], franskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi. * [[14. ágúst]] - [[Steve Martin]], bandarískur leikari. * [[31. ágúst]] - [[Van Morrison]], norður-írskur söngvari og lagahöfundur. * [[1. september]] - [[Abdrabbuh Mansur Hadi]], forseti Jemen (d. [[2026]]). * [[11. september]] - [[Franz Beckenbauer]], þýskur knattspyrnumaður. * [[13. september]] - [[Andres Küng]], sænskur blaðamaður, rithöfundur og stjórnmálamaður (d. [[2002]]). * [[21. september]] ** [[Bjarni Tryggvason]], kanadískur geimfari (d. [[2022]]). ** [[Jerry Bruckheimer]], bandarískur kvikmyndaframleiðandi og sjónvarpsframleiðandi. * [[26. september]] - [[William Lycan]], bandarískur heimspekingur. * [[30. september]] - [[Ehud Olmert]], ísraelskur stjórmálamaður. * [[1. október]] - [[Ram Nath Kovind]], forseti Indlands. * [[13. október]] - [[Desi Bouterse]], forseti Súrínam (d. [[2024]]). * [[23. október]] - [[Kim Larsen]], danskur tónlistarmaður (d. [[2018]]). * [[27. október]] - [[Luiz Inácio Lula da Silva]], forseti Brasilíu. * [[11. nóvember]] - [[Daniel Ortega]], forseti Níkaragva. * [[15. nóvember]] - [[Anni-Frid Lyngstad]], sænsk söngkona. * [[3. desember]] - [[Božidar Dimitrov]], búlgarskur stjórnmálamaður og ráðherra. * [[8. desember]] - [[John Banville]], írskur rithöfundur. * [[9. desember]] - [[Michael Nouri]], bandarískur leikari. * [[20. desember]] - [[Tom Tancredo]], bandarískur stjórnmálamaður. * [[24. desember]] - [[Lemmy Kilmister]], breskur tónlistarmaður (d. [[2015]]). * [[28. desember]] - [[Birendra]], konungur Nepals (d. [[2001]]). === Dáin === * [[31. mars]] - [[Anna Frank]], dagbókarhöfundur (f. [[1929]]). * [[12. apríl]] - [[Franklin D. Roosevelt]], 32. [[forseti Bandaríkjanna]] (f. [[1882]]). * [[28. apríl]] - [[Benito Mussolini]], ítalskur stjórnmálamaður og einræðisherra (f. [[1883]]). * [[30. apríl]] - [[Adolf Hitler]], einræðisherra í [[Þýskaland]]i (f. [[1889]]). * [[30. apríl]] - [[Eva Braun]], ástkona og síðast eiginkona Adolfs Hitler (f. [[1912]]). * [[1. maí]] - [[Joseph Goebbels]], þýskur stjórnmálamaður og áróðursmálaráðherra (f. [[1897]]). * [[23. maí]] - [[Heinrich Himmler]], yfirmaður Gestapó og SS í Þýskalandi (f. [[1900]]). * [[5. júlí]] - [[John Curtin]], forsætisráðherra Ástralíu (f. [[1885]]). * [[26. september]] - [[Bela Bartok]], ungverskt tónskáld (f. [[1881]]). * [[24. október]] - [[Vidkun Quisling]], norskur stjórnmálamaður og landráðamaður (f. [[1887]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Wolfgang Pauli]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Artturi Ilmari Virtanen]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - Sir [[Alexander Fleming]], [[Ernst Boris Chain]], Sir [[Howard Walter Florey]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Gabriela Mistral]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Cordell Hull]] ==Tilvísanir== [[Flokkur:1945]] caawn4huixmy8vut5rwc0qwvlx20kxr 1979337 1979336 2026-09-18T09:55:33Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979337 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1942]]|[[1943]]|[[1944]]|[[1945]]|[[1946]]|[[1947]]|[[1948]]| [[1931–1940]]|[[1941–1950]]|[[1951–1960]]| [[19. öldin]]|[[20. öldin]]|[[21. öldin]]| }} Árið '''1945''' ('''MCMXLV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[14. febrúar]] - Sýning var opnuð á málverkum [[Jóhannes Kjarval|Jóhannesar Kjarvals]] í Listamannaskálanum í Reykjavík. * [[18. mars]] - [[Félag íslenskra rithöfunda]] var stofnað. * [[29. mars]] - [[Skeiðsfossvirkjun]] í Fljótum í Skagafirði var gangsett. * Um vorið - [[Verzlunarskóli Íslands|Verzlunarskólinn]] útskrifar fyrstu stúdentana. * [[9. júlí]] - Farþegaskipið Esja lagðist að bryggju í Reykjavík með um 300 manns frá Norðurlöndum. Skipinu var fagnað af miklum mannfjölda á höfninni. Þetta var fyrsta ferð skipsins síðan [[Petsamoförin]] var farin með því við upphaf [[seinni heimsstyrjöld|heimsstyrjaldar]]. Meðal farþega voru [[Jóhann Svarfdælingur]] og [[Jón Leifs]]. Jón var handtekinn á skipinu og lokaður í klefa af bandarískum liðsforingja við vegabréfseftirlit <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-07-09-handtokur-og-hungurverkfall-i-sogufraegri-ferd-esju-hingad-til-lands-447866 Handtökur og hungurverkfall í sögufrægri ferð Esju hingað til lands] Rúv, sótt 9. júlí, 2025</ref>. * [[10. október]] - [[Sjómannaskólinn]] á Rauðarárholti var vígður. * Um haustið - [[Alþingi]] hafnaði beiðni bandarískra stjórnvalda um að hafa áfram herstöðvar á Íslandi eftir stríðslok. * [[9. desember]] - [[Íþróttabandalag Siglufjarðar]] var stofnað. * [[21. desember]] - Ný [[Ölfusárbrú]] var opnuð. ===Ódagsett=== * Hafið var að byggja [[Hallgrímskirkja|Hallgrímskirkju]] á [[Skólavörðuholt]]i. * [[Bókaútgáfan Iðunn]] hóf útgáfu. === Fædd === * [[4. janúar]] - [[Gunnar Þórðarson]], tónlistarmaður og lagahöfundur (d. [[2026]]). * [[9. mars]] - [[Guðjón Friðriksson]], sagnfræðingur og rithöfundur. * [[7. apríl]] - [[Magnús Þór Jónsson]] ([[Megas]]), tónlistarmaður (d. [[2026]]). * [[13. apríl]] - [[Rúnar Júlíusson]], tónlistarmaður (d. [[2008]]). * [[11. apríl]] - [[Vilhjálmur Vilhjálmsson (söngvari)|Vilhjálmur Vilhjálmsson]], tónlistarmaður og söngvari (d. [[1978]]). * [[25. ágúst]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (d. [[2026]]). * [[4. september]] - [[Hörður Torfason]], tónlistarmaður. * [[29. október]] - [[Guðmundur Gunnarsson]], formaður Rafiðnaðarsambands Íslands. * [[23. nóvember]] - [[Sturla Böðvarsson]], stjórnmálamaður og ráðherra (d. 2026). * [[1. desember]] - [[Ásta B. Þorsteinsdóttir]], hjúkrunarfræðingur og alþingismaður (d. [[1998]]). * [[8. desember]] - [[Páll Skúlason]], heimspekingur og háskólarektor. (d. [[2015]]) === Dáin === * [[5. maí]] - [[Guðmundur Kamban]], skáld, skotinn til bana í Kaupmannahöfn (f. [[1888]]). * [[17. ágúst]] - [[Sigurður Thorlacius]], skólastjóri og fyrsti formaður BSRB (f. [[1900]]). * [[16. nóvember]] - [[Sigurður Eggerz]], stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1875]]). * [[9. desember]] - [[Laufey Valdimarsdóttir]], kvenréttindakona (f. [[1890]]). == Erlendis == * [[14. janúar]] - [[Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1945|Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu]] hófst. * [[20. janúar]] - [[Franklin D. Roosevelt]] varð forseti Bandaríkjanna í fjórða sinn. * [[23. janúar]] - [[Karl Dönitz]] herforingi nasista skipaði fyrir um Hannibal-aðgerðina; að rýma Þjóðverja, 900.000 borgara og 350.000 hermenn, frá austur-Prússlandi, landamærasvæðum Póllands og nærliggjandi svæðum í ljósi framrás sovéska hersins. * [[27. janúar]] - Sovéski herinn frelsaði [[Auschwitz|Auschwitz-Birkenau]]-útrymingarbúðirnar. * [[30. janúar]] - Mannskæðasti skipsskaði sögunnar varð þegar sovéskur [[kafbátur]] sökkti þýska skipinu Wilhelm Gustloff á [[Eystrasalt]]i og 9.343 fórust. * [[4. febrúar|4.]] - [[11. febrúar]] - [[Jaltaráðstefnan]]: Þjóðhöfðingjar Bandaríkjanna, Sovétríkjanna og Bretlands ([[Franklin D. Roosevelt]], [[Jósef Stalín]] og [[Winston Churchill]]) hittust á Krímskaga til að ræða um skiptingu landsvæða eftir stríð. * [[14. febrúar]] - Borgin [[Dresden]] í [[Þýskaland]]i lögð nær algjörlega í rúst í loftárásum. * [[9. mars]] - Lotfárásir hófust á [[Tókíó]]. * [[22. mars]] - [[Arababandalagið]] var stofnað. * [[29. mars]] - Síðustu árásir Þjóðverja voru gerðar á England. * [[30. mars]] - [[Síðari heimsstyrjöldin]]: [[Sovétríkin|Sovétmenn]] réðust inn í [[Austurríki]] og hertóku [[Vín]]. * [[12. apríl]] - [[Harry S. Truman]] varð forseti Bandaríkjanna eftir [[Franklin D. Roosevelt]] lést í embætti. * [[28. apríl]] - [[Benito Mussolini]] og hjákona hans Clara Petacci voru drepin og hengd upp í Mílanó eftir að hafa reynt að flýja landið. * [[30. apríl]] - [[Adolf Hitler]] og [[Eva Braun]] frömdu sjálfsmorð. * [[4. maí]] - Danmörk og Holland voru frelsuð af bandamönnum. * [[8. maí]] - Síðari heimsstyrjöldinni lauk í Evrópu með uppgjöf Þjóðverja. Nefndur eftirleiðis ''[[sigurdagurinn í Evrópu]]''. * [[17. júlí]] - [[Potsdamráðstefnan]] hófst. Bandamenn funduðu um framtíð Þýskalands. * [[26. júlí]] - [[Winston Churchill]] sagði af sér embætti forsætisráðherra Bretlands eftir ósigur Íhaldsflokksins í kosningum. * [[6. ágúst|6.]] og [[9. ágúst]] - [[Kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki]]: Bandaríkjamenn vörpuðu kjarnorkusprengjum á tvær japanskar borgir. Um 300.000 létust eða særðust. * [[15. ágúst]] - [[Síðari heimsstyrjöldin]]: [[Japanar]] gáfust upp. * [[2. september]] - ** [[Síðari heimsstyrjöldin]]: [[Japanar]] skrifuðu formlega undir uppgjöf sína fyrir bandamönnum. ** [[Víetnam]] lýsti yfir sjálfstæði. * [[24. október]] - ** [[Sameinuðu þjóðirnar]] voru stofnaðar. ** [[Vidkun Quisling]], samverkamaður nasista var tekinn af lífi í Noregi. * [[29. október]] - [[Getúlio Vargas]] sagði af sér embætti forseta Brasilíu. * [[16. nóvember]] - [[Charles de Gaulle]] var kosinn forseti Frakklands. * [[20. nóvember]] - [[Nürnberg-réttarhöldin]] gegn stríðsglæpamönnum nasista hófust. * [[27. desember]] - [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn]] og [[Alþjóðabankinn]] voru stofnaðir. ===Ódagsett=== * [[Dýrabær]] kom út eftir [[George Orwell]]. * [[Billboard 200]]-tónlistarlistinn var fyrst birtur. * Knattspyrnufélagið [[GNK Dinamo Zagreb]] var stofnað í Króatíu. === Fædd === * [[10. janúar]] - [[Rod Stewart]], breskur söngvari. * [[26. janúar]] - [[Jeremy Rifkin]], bandarískur hagfræðingur og rithöfundur. * [[6. febrúar]] - [[Bob Marley]], var jamaískur söngvari og tónlistarmaður (d. [[1981]]). * [[8. febrúar]] - [[Kinza Clodumar]], forseti Nárú (d. [[2021]]). * [[28. mars]] - [[Rodrigo Duterte]], forseti Filippseyja. * [[30. mars]] - [[Eric Clapton]], breskur tónlistarmaður, lagahöfundur og söngvari. * [[2. apríl]] - [[Linda Hunt]], bandarísk leikkona. * [[14. apríl]] - [[Ritchie Blackmore]], enskur gítarleikari. * [[2. maí]] - [[Judge Dread]], enskur tónlistarmaður (d. [[1998]]). * [[17. júní]] - [[Ken Livingstone]], breskur stjórnmálamaður. * [[19. júní]] - [[Aung San Suu Kyi]], mjanmarskur stjórnmálamaður og aðgerðasinni. * [[29. júní]] - [[Chandrika Kumaratunga]], forseti Srí Lanka. * [[1. júlí]] - [[Debbie Harry]], bandarískur rokktónlistarmaður, textahöfundur og leikkona. * [[26. júlí]] - [[Helen Mirren]], bresk leikkona. * [[30. júlí]] - [[Patrick Modiano]], franskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi. * [[14. ágúst]] - [[Steve Martin]], bandarískur leikari. * [[31. ágúst]] - [[Van Morrison]], norður-írskur söngvari og lagahöfundur. * [[1. september]] - [[Abdrabbuh Mansur Hadi]], forseti Jemen (d. [[2026]]). * [[11. september]] - [[Franz Beckenbauer]], þýskur knattspyrnumaður. * [[13. september]] - [[Andres Küng]], sænskur blaðamaður, rithöfundur og stjórnmálamaður (d. [[2002]]). * [[21. september]] ** [[Bjarni Tryggvason]], kanadískur geimfari (d. [[2022]]). ** [[Jerry Bruckheimer]], bandarískur kvikmyndaframleiðandi og sjónvarpsframleiðandi. * [[26. september]] - [[William Lycan]], bandarískur heimspekingur. * [[30. september]] - [[Ehud Olmert]], ísraelskur stjórmálamaður. * [[1. október]] - [[Ram Nath Kovind]], forseti Indlands. * [[13. október]] - [[Desi Bouterse]], forseti Súrínam (d. [[2024]]). * [[23. október]] - [[Kim Larsen]], danskur tónlistarmaður (d. [[2018]]). * [[27. október]] - [[Luiz Inácio Lula da Silva]], forseti Brasilíu. * [[11. nóvember]] - [[Daniel Ortega]], forseti Níkaragva. * [[15. nóvember]] - [[Anni-Frid Lyngstad]], sænsk söngkona. * [[3. desember]] - [[Božidar Dimitrov]], búlgarskur stjórnmálamaður og ráðherra (d. [[2018]]). * [[8. desember]] - [[John Banville]], írskur rithöfundur. * [[9. desember]] - [[Michael Nouri]], bandarískur leikari. * [[20. desember]] - [[Tom Tancredo]], bandarískur stjórnmálamaður. * [[24. desember]] - [[Lemmy Kilmister]], breskur tónlistarmaður (d. [[2015]]). * [[28. desember]] - [[Birendra]], konungur Nepals (d. [[2001]]). === Dáin === * [[31. mars]] - [[Anna Frank]], dagbókarhöfundur (f. [[1929]]). * [[12. apríl]] - [[Franklin D. Roosevelt]], 32. [[forseti Bandaríkjanna]] (f. [[1882]]). * [[28. apríl]] - [[Benito Mussolini]], ítalskur stjórnmálamaður og einræðisherra (f. [[1883]]). * [[30. apríl]] - [[Adolf Hitler]], einræðisherra í [[Þýskaland]]i (f. [[1889]]). * [[30. apríl]] - [[Eva Braun]], ástkona og síðast eiginkona Adolfs Hitler (f. [[1912]]). * [[1. maí]] - [[Joseph Goebbels]], þýskur stjórnmálamaður og áróðursmálaráðherra (f. [[1897]]). * [[23. maí]] - [[Heinrich Himmler]], yfirmaður Gestapó og SS í Þýskalandi (f. [[1900]]). * [[5. júlí]] - [[John Curtin]], forsætisráðherra Ástralíu (f. [[1885]]). * [[26. september]] - [[Bela Bartok]], ungverskt tónskáld (f. [[1881]]). * [[24. október]] - [[Vidkun Quisling]], norskur stjórnmálamaður og landráðamaður (f. [[1887]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Wolfgang Pauli]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Artturi Ilmari Virtanen]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - Sir [[Alexander Fleming]], [[Ernst Boris Chain]], Sir [[Howard Walter Florey]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Gabriela Mistral]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Cordell Hull]] ==Tilvísanir== [[Flokkur:1945]] 085uvdrwmadiy2blycrn8o8xakrfx2k 1979339 1979337 2026-09-18T10:05:58Z TKSnaevarr 53243 /* Dáin */ 1979339 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1942]]|[[1943]]|[[1944]]|[[1945]]|[[1946]]|[[1947]]|[[1948]]| [[1931–1940]]|[[1941–1950]]|[[1951–1960]]| [[19. öldin]]|[[20. öldin]]|[[21. öldin]]| }} Árið '''1945''' ('''MCMXLV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[14. febrúar]] - Sýning var opnuð á málverkum [[Jóhannes Kjarval|Jóhannesar Kjarvals]] í Listamannaskálanum í Reykjavík. * [[18. mars]] - [[Félag íslenskra rithöfunda]] var stofnað. * [[29. mars]] - [[Skeiðsfossvirkjun]] í Fljótum í Skagafirði var gangsett. * Um vorið - [[Verzlunarskóli Íslands|Verzlunarskólinn]] útskrifar fyrstu stúdentana. * [[9. júlí]] - Farþegaskipið Esja lagðist að bryggju í Reykjavík með um 300 manns frá Norðurlöndum. Skipinu var fagnað af miklum mannfjölda á höfninni. Þetta var fyrsta ferð skipsins síðan [[Petsamoförin]] var farin með því við upphaf [[seinni heimsstyrjöld|heimsstyrjaldar]]. Meðal farþega voru [[Jóhann Svarfdælingur]] og [[Jón Leifs]]. Jón var handtekinn á skipinu og lokaður í klefa af bandarískum liðsforingja við vegabréfseftirlit <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-07-09-handtokur-og-hungurverkfall-i-sogufraegri-ferd-esju-hingad-til-lands-447866 Handtökur og hungurverkfall í sögufrægri ferð Esju hingað til lands] Rúv, sótt 9. júlí, 2025</ref>. * [[10. október]] - [[Sjómannaskólinn]] á Rauðarárholti var vígður. * Um haustið - [[Alþingi]] hafnaði beiðni bandarískra stjórnvalda um að hafa áfram herstöðvar á Íslandi eftir stríðslok. * [[9. desember]] - [[Íþróttabandalag Siglufjarðar]] var stofnað. * [[21. desember]] - Ný [[Ölfusárbrú]] var opnuð. ===Ódagsett=== * Hafið var að byggja [[Hallgrímskirkja|Hallgrímskirkju]] á [[Skólavörðuholt]]i. * [[Bókaútgáfan Iðunn]] hóf útgáfu. === Fædd === * [[4. janúar]] - [[Gunnar Þórðarson]], tónlistarmaður og lagahöfundur (d. [[2026]]). * [[9. mars]] - [[Guðjón Friðriksson]], sagnfræðingur og rithöfundur. * [[7. apríl]] - [[Magnús Þór Jónsson]] ([[Megas]]), tónlistarmaður (d. [[2026]]). * [[13. apríl]] - [[Rúnar Júlíusson]], tónlistarmaður (d. [[2008]]). * [[11. apríl]] - [[Vilhjálmur Vilhjálmsson (söngvari)|Vilhjálmur Vilhjálmsson]], tónlistarmaður og söngvari (d. [[1978]]). * [[25. ágúst]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (d. [[2026]]). * [[4. september]] - [[Hörður Torfason]], tónlistarmaður. * [[29. október]] - [[Guðmundur Gunnarsson]], formaður Rafiðnaðarsambands Íslands. * [[23. nóvember]] - [[Sturla Böðvarsson]], stjórnmálamaður og ráðherra (d. 2026). * [[1. desember]] - [[Ásta B. Þorsteinsdóttir]], hjúkrunarfræðingur og alþingismaður (d. [[1998]]). * [[8. desember]] - [[Páll Skúlason]], heimspekingur og háskólarektor. (d. [[2015]]) === Dáin === * [[5. maí]] - [[Guðmundur Kamban]], skáld, skotinn til bana í Kaupmannahöfn (f. [[1888]]). * [[17. ágúst]] - [[Sigurður Thorlacius]], skólastjóri og fyrsti formaður BSRB (f. [[1900]]). * [[16. nóvember]] - [[Sigurður Eggerz]], stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1875]]). * [[9. desember]] - [[Laufey Valdimarsdóttir]], kvenréttindakona (f. [[1890]]). == Erlendis == * [[14. janúar]] - [[Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1945|Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu]] hófst. * [[20. janúar]] - [[Franklin D. Roosevelt]] varð forseti Bandaríkjanna í fjórða sinn. * [[23. janúar]] - [[Karl Dönitz]] herforingi nasista skipaði fyrir um Hannibal-aðgerðina; að rýma Þjóðverja, 900.000 borgara og 350.000 hermenn, frá austur-Prússlandi, landamærasvæðum Póllands og nærliggjandi svæðum í ljósi framrás sovéska hersins. * [[27. janúar]] - Sovéski herinn frelsaði [[Auschwitz|Auschwitz-Birkenau]]-útrymingarbúðirnar. * [[30. janúar]] - Mannskæðasti skipsskaði sögunnar varð þegar sovéskur [[kafbátur]] sökkti þýska skipinu Wilhelm Gustloff á [[Eystrasalt]]i og 9.343 fórust. * [[4. febrúar|4.]] - [[11. febrúar]] - [[Jaltaráðstefnan]]: Þjóðhöfðingjar Bandaríkjanna, Sovétríkjanna og Bretlands ([[Franklin D. Roosevelt]], [[Jósef Stalín]] og [[Winston Churchill]]) hittust á Krímskaga til að ræða um skiptingu landsvæða eftir stríð. * [[14. febrúar]] - Borgin [[Dresden]] í [[Þýskaland]]i lögð nær algjörlega í rúst í loftárásum. * [[9. mars]] - Lotfárásir hófust á [[Tókíó]]. * [[22. mars]] - [[Arababandalagið]] var stofnað. * [[29. mars]] - Síðustu árásir Þjóðverja voru gerðar á England. * [[30. mars]] - [[Síðari heimsstyrjöldin]]: [[Sovétríkin|Sovétmenn]] réðust inn í [[Austurríki]] og hertóku [[Vín]]. * [[12. apríl]] - [[Harry S. Truman]] varð forseti Bandaríkjanna eftir [[Franklin D. Roosevelt]] lést í embætti. * [[28. apríl]] - [[Benito Mussolini]] og hjákona hans Clara Petacci voru drepin og hengd upp í Mílanó eftir að hafa reynt að flýja landið. * [[30. apríl]] - [[Adolf Hitler]] og [[Eva Braun]] frömdu sjálfsmorð. * [[4. maí]] - Danmörk og Holland voru frelsuð af bandamönnum. * [[8. maí]] - Síðari heimsstyrjöldinni lauk í Evrópu með uppgjöf Þjóðverja. Nefndur eftirleiðis ''[[sigurdagurinn í Evrópu]]''. * [[17. júlí]] - [[Potsdamráðstefnan]] hófst. Bandamenn funduðu um framtíð Þýskalands. * [[26. júlí]] - [[Winston Churchill]] sagði af sér embætti forsætisráðherra Bretlands eftir ósigur Íhaldsflokksins í kosningum. * [[6. ágúst|6.]] og [[9. ágúst]] - [[Kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki]]: Bandaríkjamenn vörpuðu kjarnorkusprengjum á tvær japanskar borgir. Um 300.000 létust eða særðust. * [[15. ágúst]] - [[Síðari heimsstyrjöldin]]: [[Japanar]] gáfust upp. * [[2. september]] - ** [[Síðari heimsstyrjöldin]]: [[Japanar]] skrifuðu formlega undir uppgjöf sína fyrir bandamönnum. ** [[Víetnam]] lýsti yfir sjálfstæði. * [[24. október]] - ** [[Sameinuðu þjóðirnar]] voru stofnaðar. ** [[Vidkun Quisling]], samverkamaður nasista var tekinn af lífi í Noregi. * [[29. október]] - [[Getúlio Vargas]] sagði af sér embætti forseta Brasilíu. * [[16. nóvember]] - [[Charles de Gaulle]] var kosinn forseti Frakklands. * [[20. nóvember]] - [[Nürnberg-réttarhöldin]] gegn stríðsglæpamönnum nasista hófust. * [[27. desember]] - [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn]] og [[Alþjóðabankinn]] voru stofnaðir. ===Ódagsett=== * [[Dýrabær]] kom út eftir [[George Orwell]]. * [[Billboard 200]]-tónlistarlistinn var fyrst birtur. * Knattspyrnufélagið [[GNK Dinamo Zagreb]] var stofnað í Króatíu. === Fædd === * [[10. janúar]] - [[Rod Stewart]], breskur söngvari. * [[26. janúar]] - [[Jeremy Rifkin]], bandarískur hagfræðingur og rithöfundur. * [[6. febrúar]] - [[Bob Marley]], var jamaískur söngvari og tónlistarmaður (d. [[1981]]). * [[8. febrúar]] - [[Kinza Clodumar]], forseti Nárú (d. [[2021]]). * [[28. mars]] - [[Rodrigo Duterte]], forseti Filippseyja. * [[30. mars]] - [[Eric Clapton]], breskur tónlistarmaður, lagahöfundur og söngvari. * [[2. apríl]] - [[Linda Hunt]], bandarísk leikkona. * [[14. apríl]] - [[Ritchie Blackmore]], enskur gítarleikari. * [[2. maí]] - [[Judge Dread]], enskur tónlistarmaður (d. [[1998]]). * [[17. júní]] - [[Ken Livingstone]], breskur stjórnmálamaður. * [[19. júní]] - [[Aung San Suu Kyi]], mjanmarskur stjórnmálamaður og aðgerðasinni. * [[29. júní]] - [[Chandrika Kumaratunga]], forseti Srí Lanka. * [[1. júlí]] - [[Debbie Harry]], bandarískur rokktónlistarmaður, textahöfundur og leikkona. * [[26. júlí]] - [[Helen Mirren]], bresk leikkona. * [[30. júlí]] - [[Patrick Modiano]], franskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi. * [[14. ágúst]] - [[Steve Martin]], bandarískur leikari. * [[31. ágúst]] - [[Van Morrison]], norður-írskur söngvari og lagahöfundur. * [[1. september]] - [[Abdrabbuh Mansur Hadi]], forseti Jemen (d. [[2026]]). * [[11. september]] - [[Franz Beckenbauer]], þýskur knattspyrnumaður. * [[13. september]] - [[Andres Küng]], sænskur blaðamaður, rithöfundur og stjórnmálamaður (d. [[2002]]). * [[21. september]] ** [[Bjarni Tryggvason]], kanadískur geimfari (d. [[2022]]). ** [[Jerry Bruckheimer]], bandarískur kvikmyndaframleiðandi og sjónvarpsframleiðandi. * [[26. september]] - [[William Lycan]], bandarískur heimspekingur. * [[30. september]] - [[Ehud Olmert]], ísraelskur stjórmálamaður. * [[1. október]] - [[Ram Nath Kovind]], forseti Indlands. * [[13. október]] - [[Desi Bouterse]], forseti Súrínam (d. [[2024]]). * [[23. október]] - [[Kim Larsen]], danskur tónlistarmaður (d. [[2018]]). * [[27. október]] - [[Luiz Inácio Lula da Silva]], forseti Brasilíu. * [[11. nóvember]] - [[Daniel Ortega]], forseti Níkaragva. * [[15. nóvember]] - [[Anni-Frid Lyngstad]], sænsk söngkona. * [[3. desember]] - [[Božidar Dimitrov]], búlgarskur stjórnmálamaður og ráðherra (d. [[2018]]). * [[8. desember]] - [[John Banville]], írskur rithöfundur. * [[9. desember]] - [[Michael Nouri]], bandarískur leikari. * [[20. desember]] - [[Tom Tancredo]], bandarískur stjórnmálamaður. * [[24. desember]] - [[Lemmy Kilmister]], breskur tónlistarmaður (d. [[2015]]). * [[28. desember]] - [[Birendra]], konungur Nepals (d. [[2001]]). === Dáin === * [[26. mars]] - [[David Lloyd George]], forsætisráðherra Bretlands (f. [[1863]]). * [[31. mars]] - [[Anna Frank]], dagbókarhöfundur (f. [[1929]]). * [[12. apríl]] - [[Franklin D. Roosevelt]], 32. [[forseti Bandaríkjanna]] (f. [[1882]]). * [[28. apríl]] - [[Benito Mussolini]], ítalskur stjórnmálamaður og einræðisherra (f. [[1883]]). * [[30. apríl]] - [[Adolf Hitler]], einræðisherra í [[Þýskaland]]i (f. [[1889]]). * [[30. apríl]] - [[Eva Braun]], ástkona og síðast eiginkona Adolfs Hitler (f. [[1912]]). * [[1. maí]] - [[Joseph Goebbels]], þýskur stjórnmálamaður og áróðursmálaráðherra (f. [[1897]]). * [[2. maí]] - [[Martin Bormann]], þýskur stjórnmálamaður og einkaritari Hitlers (f. [[1888]]). * [[23. maí]] - [[Heinrich Himmler]], yfirmaður [[Gestapó]] og [[SS-sveitirnar|SS]] í Þýskalandi (f. [[1900]]). * [[5. júlí]] - [[John Curtin]], forsætisráðherra Ástralíu (f. [[1885]]). * [[26. september]] - [[Bela Bartok]], ungverskt tónskáld (f. [[1881]]). * [[15. október]] - [[Pierre Laval]], franskur stjórnmálamaður (f. [[1883]]). * [[24. október]] - [[Vidkun Quisling]], norskur stjórnmálamaður og landráðamaður (f. [[1887]]). * [[21. desember]] - [[George S. Patton]], bandarískur hershöfðingi (f. [[1885]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Wolfgang Pauli]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Artturi Ilmari Virtanen]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - Sir [[Alexander Fleming]], [[Ernst Boris Chain]], Sir [[Howard Walter Florey]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Gabriela Mistral]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Cordell Hull]] ==Tilvísanir== [[Flokkur:1945]] om8kla7l6cwg6o2g2vn0650zqztrkzc 1. september 0 2619 1979335 1977205 2026-09-18T09:49:33Z TKSnaevarr 53243 1979335 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|september}} '''1. september''' er 244. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (245. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 121 dagur er eftir af árinu. == Atburðir == * [[1181]] - [[Lúsíus 3.]] varð páfi. * [[1189]] - [[Ríkharður ljónshjarta]] var krýndur konungur Englands. * [[1271]] - [[Gregoríus 10.]] varð páfi og lauk þar með þriggja ára deilum um hver skyldi taka við eftir dauða [[Klemens 4.]]. * [[1347]] - [[Svarti dauði]] barst til [[Marseille]] í [[Frakkland]]i. * [[1436]] - [[Engelbrektsuppreisnin]]ni lauk og [[Eiríkur af Pommern]] varð aftur viðurkenndur sem [[konungur Svíþjóðar]]. * [[1631]] - [[Þrjátíu ára stríðið]]: [[Svíþjóð]] gerði bandalag við [[Saxland]]. * [[1670]] - Réttarhöld hófust yfir [[William Penn]] og [[William Mead]] í London. * [[1870]] - [[Orrustan við Sedan|Orrustunni við Sedan]] lauk með sigri [[Prússland|Prússa]] á [[Frakkland|Frökkum]]. * [[1892]] - Fyrsti leikur [[Liverpool FC]] á [[Anfield]] fór fram. * [[1901]] - [[Oddur Björnsson]] stofnaði prentsmiðju sína í [[Aðalstræti (Akureyri)|Aðalstræti]] 17 á [[Akureyri]]. * [[1910]] - Fyrstu [[Gaslýsing|gasljósin]] við götur í [[Reykjavík]] voru tendruð, knúð af [[Gasstöð Reykjavíkur]], og þusti fólk út á götur með blöð og bækur til þess að athuga hvort lesbjart væri við ljósin. * [[1910]] - [[Vífilsstaðaspítali]] var opnaður. * [[1910]] - Brasilíska íþróttafélagið [[Sport Club Corinthians Paulista]] var stofnað í [[São Paulo]]. * [[1923]] - Geysiharður [[jarðskjálfti]], 7.9 á Richter, skók [[Tokyo]] og [[Yokohama]] í Japan. Um 140.000 manns létust í skjálftanum og miklum eldsvoða sem fylgdi í kjölfar hans. * [[1930]] - Í Reykjavík hófu bæði kvikmyndahúsin sýningu talmynda. Í [[Gamla bíó]]i var sýnd ''Holliwood-revían'' og í [[Nýja bíó]]i var það ''Sonny Boy''. Voru sýningar fjölsóttar, en fæstir skildu hvað sagt var. * [[1939]] - [[Síðari heimsstyrjöldin]]: [[Þýskaland|Þjóðverjar]] réðust inn í [[Pólland]]. * [[1951]] - [[ANZUS]]-varnarsamningurinn var gerður milli Ástralíu, Nýja-Sjálands og Bandaríkjanna. * [[1958]] - [[Fiskveiðilögsaga Íslands]] var færð út í tólf [[Sjómíla|sjómílur]] en var áður fjórar. Bretar [[Þorskastríð|mótmæltu harkalega]] og lauk þeim deilum með samkomulagi í mars [[1961]]. * [[1966]] - [[Norræni menningarsjóðurinn]] var stofnaður af [[Norðurlandaráð]]i. * [[1971]] - Bann við [[hundahald]]i gekk í gildi í [[Reykjavík]]. Þrettán árum síðar var hundahald leyft með skilyrðum. * [[1972]] - [[Fiskveiðilögsaga Íslands]] var færð úr tólf mílum í fimmtíu og mótmæltu [[Bretland|Bretar]] [[Þorskastríð|á sama veg og fyrr]] og reyndu fiskveiðar undir herskipavernd. Samkomulag var gert haustið [[1973]]. * [[1972]] - [[Bobby Fischer]] sigraði [[Boris Spasskí]] í „[[einvígi aldarinnar]]“ í [[Reykjavík]] með 12,5 [[vinningur|vinningum]] gegn 8,5. * [[1975]] - [[Concorde]]-þota fór fyrst flugvéla fjórum sinnum yfir [[Atlantshaf]]ið á einum degi. * [[1976]] - Annar [[ebóla]]faraldur hófst í Saír. * [[1978]] - [[Annað ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar|Seinni ríkisstjórn Ólafs Jóhannessonar]] tók við völdum. Að henni stóðu [[Framsóknarflokkurinn]], [[Alþýðuflokkurinn]] og [[Alþýðubandalagið]]. Þessi stjórn sat í rúmt ár. * [[1978]] - Matvælafyrirtækið [[Sómi (fyrirtæki)|Sómi]] var stofnað í Kópavogi. * [[1979]] - Bandaríska geimfarið ''[[Pioneer 11]]'' komst fyrst allra geimfara í návígi við [[Satúrnus (reikistjarna)|Satúrnus]]. * [[1983]] - Farþegaþotan [[Korean Air Lines-flug 007]] var skotin niður í sovéskri lofthelgi. 269 voru um borð, þar á meðal bandaríski þingmaðurinn [[Larry McDonald]]. * [[1984]] - [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] var settur í fyrsta skipti. * [[1984]] - 1492 fórust á Filippseyjum þegar [[Ike (fellibylur)|fellibylurinn Ike]] gekk yfir þær. * [[1985]] - Flakið af ''[[Titanic]]'' fannst á 3800 metra dýpi í fransk-bandarískum leiðangri undir stjórn [[Robert Ballard]] og [[Jean-Louis Michel]]. * [[1986]] - [[Vísinda- og tækniskóli Jórdaníu]] var stofnaður. * [[1988]] - Fyrsta kona sem gegndi [[embætti]] [[ráðuneyti]]sstjóra tók til starfa sem slík. Var það [[Berglind Ásgeirsdóttir]], þá 33 ára gömul. * [[1990]] - [[Jóhannes Páll 2.]] páfi hóf opinbera heimsókn sína til Tansaníu, Búrúndí, Rúanda og Fílabeinsstrandarinnar. * [[1990]] - Neðanjarðarlestarstöðin við [[Unter den Linden]] í [[Berlín]] var opnuð á ný eftir 29 ár. * [[1992]] - Lögreglan í Peking handtók [[Shen Tong]] fyrir að hafa átt þátt í að skipuleggja [[mótmælin á Torgi hins himneska friðar]]. * [[1996]] - Ný norsk ríkissjónvarpsstöð, [[NRK2]], hóf reglulegar útsendingar. * [[1998]] - [[Kio Briggs]] var handtekinn í Leifsstöð með yfir 2000 e-töflur í farangri sínum. <onlyinclude> * [[2002]] - [[Heyrnleysingjaskólinn]] sameinaðist [[Hlíðaskóli|Hlíðaskóla]]. * [[2004]] - Hryðjuverkamenn tóku skólabörn í gíslingu í [[Beslan]] í [[Rússland]]i. Skömmu síðar réðst herinn til inngöngu í skólann og kostaði sú aðgerð fjöldamörg mannslíf. * [[2004]] - [[Norðurlandasamningur um almannatryggingar]] tók gildi. * [[2006]] - [[Hannes Hlífar Stefánsson]], stórmeistari, sigraði [[Héðinn Steingrímsson|Héðin Steingrímsson]] í einvígi um Íslandsmeistaratitil í skák. Með því setti hann tvö met: Hann varð Íslandsmeistari í áttunda sinn, en enginn hafði áður unnið þann titil svo oft; Einnig varð hann Íslandsmeistari í sjötta sinn í röð og var það líka met. * [[2009]] - Útvarpsstöðin [[K100|Kaninn]] hóf útsendingar á Íslandi. * [[2010]] - 30 létust og 250 særðust í sjálfsmorðssprengjuárás í [[Lahore]] í Pakistan. * [[2010]] - 6 mótmælendur í mótmælum gegn háu matarverði í [[Mósambík]] voru skotnir til bana af lögreglu. * [[2010]] - [[Barack Obama]] lýsti því yfir að [[Íraksstríðið|Íraksstríðinu]] væri lokið. * [[2016]] - Beint flug milli [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] og [[Kúba|Kúbu]] hófst að nýju eftir hálfrar aldar hlé. * [[2017]] - Starfsemi kísiliðjunnar [[United Silicon]] í Helguvík var stöðvuð af [[Umhverfisstofnun]]. * [[2019]] - Fellibylurinn [[Dorian (fellibylur)|Dorian]] gekk á land á Bahamaeyjum þar sem 43 fórust.</onlyinclude> == Fædd == * [[1525]] - [[Christoffer Valkendorf]], danskur embættismaður (d. [[1601]]). * [[1593]] - [[Torsten Stålhandske]], finnskur herforingi (d. [[1644]]). * [[1611]] - [[William Cartwright]], enskt leikskáld og predikari (d. [[1943]]). * [[1711]] - [[Vilhjálmur 4. af Óraníu]] (d. [[1751]]). * [[1867]] - [[Geir Sæmundsson]], íslenskur prestur (d. [[1927]]). * [[1875]] - [[Edgar Rice Burroughs]], bandarískur rithöfundur (d. [[1950]]). * [[1899]] - [[Vilhjálmur Þór]], íslenskur stjórnmálamaður (d. [[1972]]). * [[1900]] - [[Pedro Cea]], úrúgvæskur knattspyrnumaður og þjálfari (d. [[1970]]). * [[1904]] - [[Guðmundur Böðvarsson]], íslenskt skáld og þýðandi (d. [[1974]]). * [[1923]] - [[Rocky Marciano]], bandarískur boxari (d. [[1969]]). * [[1926]] - [[Stanley Cavell]], bandarískur heimspekingur (d. [[2018]]). * [[1930]] - [[Michel Serres]], franskur heimspekingur (d. [[2019]]). * [[1934]] - [[Ketill Larsen]], íslenskur leikari (d. [[2018]]). * [[1939]] - [[Lily Tomlin]], bandarísk leikkona. * [[1942]] - [[António Lobo Antunes]], portúgalskur rithöfundur (d. [[2026]]). * [[1945]] - [[Abdrabbuh Mansur Hadi]], forseti Jemen (d. [[2026]]). * [[1943]] - [[Harald G. Haraldsson]], íslenskur leikari. * [[1957]] - [[Gloria Estefan]], kúbversk-bandarísk söngkona. * [[1960]] - [[Brynjar Þór Níelsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1988]] - [[Sigurjón Friðbjörn Björnsson]], íslenskur handknattleiksmaður. == Dáin == * [[1159]] - [[Hadríanus 4.]] páfi (f. um 1100). * [[1198]] - [[Dulce af Aragon|Dulce]], drottning Portúgals, kona [[Sancho 1. Portúgalskonungur|Sanchos 1.]] Portúgalskonungs (f. [[1160]]). * [[1235]] - [[Þorvaldur Gissurarson]], kanoki í Viðeyjarklaustri (f. [[1155]]). * [[1557]] - [[Jacques Cartier]], franskur landkönnuður (f. [[1491]]). * [[1648]] - [[Marin Mersenne]], franskur munkur, stærðfræðingur og heimspekingur (f. [[1588]]). * [[1687]] - [[Henry More]], enskur heimspekingur (f. [[1614]]). * [[1715]] - [[Loðvík 14.]] Frakkakonungur (f. [[1638]]). * [[1932]] - [[Jóhann Jónsson]], íslenskur rithöfundur og skáld (f. [[1896]]). * [[1970]] - [[François Mauriac]], franskur rithöfundur (f. [[1885]]). * [[1981]] - [[Albert Speer]], þýskur arkitekt (f. [[1905]]). * [[1990]] - [[Geir Hallgrímsson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1925]]). * [[1991]] - [[Hannibal Valdimarsson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1903]]). * [[1992]] - [[Árni Böðvarsson]], íslenskur málfræðingur (f. [[1924]]). * [[2004]] - [[Sidney Morgenbesser]], bandarískur heimspekingur (f. [[1921]]). * [[2018]] - [[Margit Sandemo]], norsk-sænskur rithöfundur (f. [[1924]]). == {{hátíðisdagar}} == {{commonscat|1 September}} {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:September]] hrfqo1agc1yg9u1sn21whdzw34addzz Háskóli Íslands 0 4425 1979316 1960756 2026-09-18T06:44:03Z CommonsDelinker 1159 Skráin Silja_Bára.jpg var fjarlægð og henni eytt af Commons af [[c:User:Krd|Krd]] vegna þess að No permission since 10 September 2026 1979316 wikitext text/x-wiki {{Háskóli | Nafn=Háskóli Íslands | Merki=Merki Háskóla Íslands.svg | Stofnár=1911 | Gerð=Ríkisháskóli | Rektor=Silja Bára Ómarsdóttir | Nemendur=14.087 (2024-5) | Staður=Reykjavík | Land=Ísland | Vefsíða=https://hi.is }} [[Mynd:UniversityIceland.JPG|thumb|right|Aðalbygging Háskóla Íslands]] '''Háskóli Íslands''' (HÍ) er íslenskur ríkis[[háskóli]] sem var stofnaður árið 1911. Háskóli Íslands er opinber alhliða [[rannsóknarháskóli]] sem býður upp á um 400 námsleiðir í grunn- og framhaldsnámi í yfir 160 námsgreinum í um 25 deildum. Langflest námskeið eru kennd á [[íslenska|íslensku]], en lítill hluti er kenndur á [[enska|ensku]]. Háskólinn er með sérstakar námsleiðir fyrir erlenda nemendur, eins og í [[miðaldafræði]] og [[íslenska sem annað mál|íslensku sem öðru máli]]. Kennsla við Háskólann skiptist í fimm svið: félagsvísindasvið, heilbrigðisvísindasvið, hugvísindasvið, menntavísindasvið og verkfræði- og náttúruvísindasvið. Fjöldi nemenda við Háskólann er um 14 þúsund á hverju ári. Háskóli Íslands er því langstærsti háskóli landsins. [[Háskólinn í Reykjavík]] kemur næstur með um 3500 nemendur. Um tveir þriðju hlutar nemenda eru konur.<ref>{{vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/fleiri-konur-en-karlar-i-haskolanami|titill=Fleiri konur en karlar í háskólanámi|höfundur=Ásrún Brynja Ingvarsdóttir|dags=2. nóvember 2019|vefsíða=RÚV}}</ref> Háskólinn er með um 600 fastráðna kennara og yfir 3000 stundakennara og aðjúnkta, auk um 1000 starfsmanna og rannsakenda.<ref>{{vefheimild|url=https://www.hi.is/kynningarefni/starfsmenn|titill=Starfsmenn|vefsíða=Háskóli Íslands}}</ref> Háskólinn er þannig einn af stærstu vinnustöðum á Íslandi. Rektor skólans er [[Silja Bára Ómarsdóttir]], prófessor í stjórnmálafræði. Háskóli Íslands hefur verið metinn í 501–600. sæti yfir bestu háskóla heims af [[Times Higher Education]],<ref>{{cite web|url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/latest/world-ranking#!/length/25/name/iceland/sort_by/rank/sort_order/asc/cols/scores|title=World University Rankings 2025|access-date=22.1.2025}}</ref> en í 601–700. sæti hjá [[Shanghai Ranking]].<ref name="shanghairanking.com">{{Cite web|url=https://www.shanghairanking.com/institution/university-of-iceland|title=Academic Ranking of World Universities 2024: University of Iceland|access-date=2025-01-22}}</ref> == Saga == Háskóli Íslands var stofnaður [[17. júní]] árið 1911 og tók til starfa í októberbyrjun sama ár. Við það sameinuðust [[Prestaskólinn]], [[Læknaskólinn]] og [[Lagaskólinn]]. Ein deild innan Háskólans var tileinkuð hverjum þeirra auk þess sem stofnuð var sérstök heimspekideild. Fyrsta árið voru 45 nemendur við skólann, fimm í guðfræðideild, sautján í lagadeild og 23 í læknadeild, en enginn var skráður í heimspekideild. Aðeins ein kona var skráð til náms fyrsta árið.<ref>{{vefheimild|url=https://www.hi.is/haskolinn/saga|titill=Saga|vefsíða=Háskóli Íslands}}</ref> Fyrsti rektor skólans var [[Björn M. Ólsen]], prófessor við heimspekideild.<ref>{{cite web |url=https://www2.hi.is/Apps/WebObjects/HI.woa/swdocument/1008955/Saga+H%C3%A1sk%C3%B3la+%C3%8Dslands_+Yfirlit+um+h%C3%A1lfrar+aldar+starf.pdf |title=Saga Háskóla Íslands - Yfirlit um hálfrar aldar starf |access-date=2009-09-04 |archive-date=2007-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070212034111/http://www.hi.is/Apps/WebObjects/HI.woa/swdocument/1008955/Saga+H%C3%A1sk%C3%B3la+%C3%8Dslands_+Yfirlit+um+h%C3%A1lfrar+aldar+starf.pdf |url-status=dead }}</ref> Háskólaráð var skipað fjórum aðalmönnum, auk rektors. [[Stúdentaráð Háskóla Íslands]] var stofnað árið 1920 að danskri fyrirmynd. [[Mynd:School_of_Humanities_(12952502405).jpg|thumb|right|Anddyri aðalbyggingar Háskólans]] Fyrstu 29 árin var Háskóli Íslands staðsettur á neðri hæð [[Alþingishúsið|Alþingishússins]] við [[Austurvöllur|Austurvöll]], en árið 1940 flutti skólinn starfsemi sína í nýtt húsnæði, aðalbyggingu Háskólans, austan við [[Suðurgata|Suðurgötu]]. Þá var Háskólabókasafn jafnframt stofnað við sameiningu bókasafna hinna ýmsu deilda og staðsett í nýju byggingunni. Árið 1935 tók atvinnudeild Háskólans til starfa og hafði með höndum rannsóknir í þágu atvinnuveganna. Hún skiptist í fiskideild, búnaðardeild og iðnaðardeild. Sérstakt hús var reist yfir hana árið 1937 (nú Setberg). Atvinnudeildin var lögð niður árið 1965 þegar [[Hafrannsóknastofnun Íslands]], [[Rannsóknastofnun landbúnaðarins]], [[Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins]], [[Rannsóknastofnun iðnaðarins]] og [[Rannsóknastofnun byggingariðnaðarins]] voru stofnaðar undir [[Rannsóknaráð Íslands|Rannsóknaráði Íslands]]. [[Mynd:Menntavegurinn.jpg|thumb|„Menntavegurinn“ er göngustígur sem tengir nokkrar af byggingum Háskólans austan við Suðurgötu.]] Síðan þá hefur Háskólasvæðið stækkað til muna, og kennt er í mörgum byggingum beggja vegna Suðurgötu og á fleiri stöðum. Kostnaður við nýbyggingar skólans sem og viðhald eldri bygginga hefur að miklu leyti verið greiddur af [[Happdrætti Háskólans]] sem var stofnað árið 1934 með sérstöku leyfi.<ref name=Noblprize>{{vefheimild | höfundur= | url=https://www.arnastofnun.is/id/1001802 |titill=Ágrip af sögu HÍ á vefsíðu Árnastofnunnar | mánuðurskoðað=10. september |árskoðað=2009}}</ref> Sama ár var fyrsti [[stúdentagarður]] Háskólans, Garður (nú Gamli garður), tekinn í notkun. Næsti nýi stúdentagarðurinn var Nýi garður sem var tekinn í notkun árið 1943. Á 10. áratug 20. aldar var hlutverki hússins breytt þannig að það hýsir kennslu og rannsóknarstarfsemi. Þar er nú hluti af starfsemi heilbrigðisvísindasviðs. Þegar [[Handritamálið]] leystist og [[danska þingið]] samþykkti að afhenda Íslandi safn handrita úr [[Árnasafn]]i í Kaupmannahöfn árið 1961 var hluti af því samkomulagi að stofna [[Árnastofnun|Handritastofnun Íslands]]. Árið 1967 hófst vinna við að reisa nýja byggingu yfir þessa stofnun. Árnagarður var formlega tekinn í notkun 21. desember 1969 og hýsti lengi vel hluta af kennslu heimspekideildar, auk Handritastofnunar. Árið 1971 bættist Lögberg við byggingar Háskólans og VR-I og VR-II voru líka reistar á 8. áratugnum. Árið 1963 fékk [[Ottó A. Michelsen]] fyrsta „rafheilann“ á leigu til notkunar í kennslu við Háskólann, af gerðinni [[IBM 1620]]. Árið eftir ákvað [[Framkvæmdabanki Íslands]] að gefa Háskólanum upphæð að andvirði sams konar tækis. [[Ármann Snævarr]], þáverandi háskólarektor, taldi það eina stærstu gjöf til Háskólans í sögunni. Þegar tækið var keypt árið 1964 var Reiknistofnun Háskóla Íslands stofnuð og fékkst við margvíslega útreikninga fyrir rannsóknir og fleira næstu áratugi. RHÍ varð að „reiknimiðstöð þjóðarinnar“. Þessi fyrsta tölva HÍ, og ein af fyrstu tveimur á landinu, sá um útreikninga fyrir vísindarannsóknir og fleira, og á tímabili var RHÍ reiknimiðstöð, líka fyrir utanaðkomandi, meðan tölvur í landinu voru örfáar. Árið 1965 var stungið upp á nýyrðinu „[[tölva]]“ fyrir þetta tæki. Árið 1967 var [[Félagsstofnun stúdenta]] (FS) stofnuð til að taka að sér rekstur stúdentagarða við Háskóla Íslands. FS hefur síðan þá staðið að byggingu fjölda nýrra stúdentagarða á Háskólasvæðinu, rekur [[leikskóli|leikskóla]] og veitingasölu í Háskólanum. Árið 1971 var Félagsheimili stúdenta við Hringbraut opnað og Bóksala stúdenta tók þar til starfa. Stúdentaráð og Ferðaskrifstofa stúdenta fluttu líka þar inn. Stúdentakjallarinn var stofnaður í kjallara Gamla garðs árið 1975 og hefur starfað síðan með hléum. Hann er nú staðsettur í kjallara Háskólatorgs. Fyrstu stúdentagarðarnir fyrir hjón (Hjónagarðar) voru teknir í notkun 1976. Árið 1982 var Læknagarður vígður en læknadeildin flutti ekki þangað inn fyrr en árið 1988. Árið 1986 var Oddi tekinn í notkun fyrir kennslu félagsvísindadeildar og viðskipta- og hagfræðideildar. Félagsvísindastofnun var stofnuð árið áður og fékk hluta efstu hæðar hússins til afnota. Árið 1988 var svo Tæknigarður tekinn í notkun, en þar voru ýmis sprotafyrirtæki til húsa fyrst um sinn, auk Reiknistofnunar, Endurmenntunar og kennslu í tölvunarfræði. Fyrsta [[Internetið|IP-tengingin]] við útlönd var í Tæknigarði. Árið 1994 voru Háskólabókasafn og [[Landsbókasafn Íslands]] sameinuð í eitt [[Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn]] í Þjóðarbókhlöðunni, skammt frá Háskólasvæðinu. Eftir að [[Íslensk erfðagreining]] reisti sér hús í Vatnsmýrinni var tekið að ræða um „þekkingarþorp“ á því svæði þar sem kæmu saman rannsóknarstofnanir og þekkingarfyrirtæki í tengslum við Háskólasvæðið. Árið 2004 var nýtt náttúrufræðihús vígt í [[Vatnsmýri]] og hlaut nafnið Askja. Árið 2003 stóð Háskóli Íslands ásamt nokkrum tækni- og rannsóknarfyrirtækjum að stofnun Vísindagarða utan um þróun byggðar í Vatnsmýri, milli Háskólasvæðisins og Reykjavíkurflugvallar. Hugmyndahúsið Gróska reis á vegum Vísindagarða og var tekið í notkun árið 2020. [[Mynd:Islands_universitet_2009-01-28.jpg|thumb|right|Háskólatorg árið 2009]] Í lok árs 2007 lauk byggingu Háskólatorgs og Gimli<ref>{{cite web |url=https://www.hi.is/page/haskolatorg |title=Heimasíða Háskólatorgs |access-date=2007-03-01 |archive-date=2007-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070226123426/https://www.hi.is/page/haskolatorg |url-status=dead }}</ref> sem eru samanlagt 8.500 m<sup>2</sup> að stærð. Byggingavinna hófst vorið 2006. Háskólatorg hýsir nú helstu veitingasölur Háskólans, Hámu og Stúdentakjallarann, auk Bóksölu stúdenta, og þar eru skrifstofur Stúdentaráðs og Félagsstofnunar stúdenta til húsa. Fyrrum Félagsheimili stúdenta fékk þá nafnið Stapi og hýsir námsbrautir á heilbrigðisvísindasviði. Árið 2008 sameinuðust Háskóli Íslands og [[Kennaraháskóli Íslands]] undir nafni þess fyrrnefnda. Kennaraháskólinn varð menntavísindasvið Háskólans, en kennsla var áfram í húsnæði Kennaraháskólans í Stakkahlíð. Áform voru um flutning menntavísindasviðs í nýtt húsnæði á háskólasvæðinu við Suðurgötu. Árið 2021 keypti íslenska ríkið [[Hótel Saga|Hótel Sögu]] undir hluta af starfsemi Háskóla Íslands. Hótelið hafði hætt rekstri vegna [[Kórónaveirufaraldurinn|kórónaveirufaraldursins]]. Eftir gagngerar breytingar hóf menntavísindasvið flutning þangað inn árið 2024. Árið 2021 brast vatnslögn við Suðurgötu ofan við Háskólatorg með þeim afleiðingum að kjallari Háskólatorgs og jarðhæð Gimli fylltust af köldu vatni sem olli miklu tjóni.<ref>{{vefheimild|url=https://www.hi.is/galleri/vatnstjon_i_haskola_islands|titill=Vatnstjón í Háskóla Íslands|vefsíða=Háskóli Íslands}}</ref><ref>{{vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20212063416d/gridar-legt-vatns-tjon-i-hi-meira-en-tvo-thusund-tonn-af-vatni-runnu-ut-eftir-rof-a-kalda-vatns-logn|höfundur=Sunna Kristín Hilmarsdóttir|titill=Gríðar­legt vatns­tjón í HÍ: Meira en tvö þúsund tonn af vatni runnu út eftir rof á kalda­vatns­lögn|dags=21. janúar 2021|vefsíða=Vísir.is}}</ref> Kennslu- og lesrými á þessu svæði voru aftur tekin í notkun einu og hálfu ári síðar. Árið 2023 var nýtt hús tekið í notkun fyrir [[Árnastofnun]] og kennslu og rannsóknir í [[íslensk fræði|íslenskum fræðum]]: [[Edda (Hús íslenskra fræða)]], spölkorn frá Þjóðarbókhlöðunni. == Nám == [[Mynd:University_of_Iceland_-_2013.08_-_panoramio.jpg|thumb|right|Háskólasvæðið þar sem sést í aðalbyggingu, Háskólatorg og Lögberg]] Háskóli Íslands býður upp á fjölbreytt nám, bæði á grunnstigi og framhaldsstigi. Við Háskóla Íslands eru 26 deildir og fjórar þverfræðilegar námsbrautir. Að auki fer fram kennsla á vegum Endurmenntunar Háskóla Íslands. Þann 1. júlí 2008 tóku gildi breytingar á námsskipulagi sem og stjórnkerfi skólans. Ákveðið var að HÍ og [[Kennaraháskóli Íslands]] myndu sameinast. Fræðasvið skólans urðu fimm talsins og deildirnar 25. Núverandi fræðasvið skólans eru: === Félagsvísindasvið === [[Mynd:University of Iceland-Logberg.jpg|thumb|Lögberg]] Félagsvísindadeild Háskóla Íslands var stofnuð árið 1976. Sviðið er það fjölmennasta í Háskólanum. Deildir sviðsins eru sex talsins: [[félagsfræði]]-, [[mannfræði]]- og [[þjóðfræði]]deild, [[félagsráðgjöf|félagsráðgjafardeild]], [[hagfræði]]deild, [[Lögfræði|lagadeild]], [[stjórnmálafræði]]deild og [[viðskiptafræði]]deild. Kennsla á félagsvísindasviði fer að mestu fram í byggingunum Odda, Gimli og Lögbergi. === Heilbrigðisvísindasvið === [[Mynd:Læknagarður.JPG|thumb|Læknagarður í desember 2006]] Deildir sviðsins eru eftirfarandi: [[hjúkrunarfræði]]deild, [[lyfjafræði]]deild, [[Læknisfræði|læknadeild]] (þar á meðal [[geislafræði]], [[lífeindafræði]] og [[sjúkraþjálfun]]), [[Matvælafræði|matvæla-]] og [[næringarfræði]]deild, [[sálfræði]]deild og [[tannlækningar|tannlæknadeild]]. Kennsla á heilbrigðisvísindasviði fer að mestu fram á [[Landspítali|Landspítala]], og í háskólabyggingunum Læknagarði, Stapa og Nýja garði. === Hugvísindasvið === Á Hugvísindasviði eru eftirtaldar deildir: [[guðfræði]]- og [[trúarbragðafræði]]deild, [[Íslensk fræði|íslensku-]] og menningardeild, [[málvísindi|mála-]] og menningardeild, og [[sagnfræði|sagnfræði-,]] fornleifafræði- og [[heimspeki]]deild. Kennsla á hugvísindasviði fer að mestu fram í Árnagarði, aðalbyggingu, Veröld og Eddu. === Menntavísindasvið === Kjarni menntavísindasviðs er myndaður úr [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraháskóla Íslands]] sem sameinaðist Háskólanum í júlí 2008. Menntavísindasvið menntar kennara fyrir leik- grunn- og framhaldsskóla, íþrótta- og heilsufræðinga, tómstunda- og félagsmálafræðinga og þroskaþjálfa. Deildir sviðsins eru: [[íþróttafræði|íþrótt]]a-, [[Tómstundafræði|tómstunda-]] og [[Þroskaþjálfun|þroskaþjálfadeild]], [[kennari|kennaradeild]] og [[Uppeldisfræði|uppeldis-]] og [[menntunarfræði]]deild. Kennsla menntavísindasviðs fer að mestu fram í Sögu við Hagatorg. Nám á menntavísindasviði er ýmist staðbundið nám, [[fjarnám]] eða sveigjanlegt nám. === Verkfræði- og náttúruvísindasvið === [[Mynd:VR_III.JPG|thumb|right|VR-III]] Deildir á verkfræði og náttúruvísindasviði eru: [[iðnaðarverkfræði]]-, [[vélaverkfræði]]- og [[tölvunarfræði]]deild; [[Jarðvísindi|jarðvísindadeild]], [[Lífvísindi|líf]]- og [[Umhverfisvísindi|umhverfisvísindadeild]], [[Rafmagnsverkfræði|rafmagns-]] og [[tölvuverkfræði]]deild, [[Raunvísindi|raunvísindadeild]], og [[Umhverfisverkfræði|umhverfis-]] og [[byggingarverkfræði]]deild. Kennsla verkfræði- og náttúruvísindasviðs fer að mestu fram í VR-I til III, Öskju og Tæknigarði. == Stofnanir skólans == [[Mynd:Húsavík_20.05.2008_17-48-29.jpg|thumb|right|Rannsóknarsetur Háskóla Íslands á Húsavík hefur rannsakað stórhveli við Ísland.]] === Rannsóknastofnanir === Innan vébanda Háskóla Íslands starfar mikill fjöldi rannsóknastofnana af ýmsu tagi, eins og [[Tilraunastöð HÍ í meinafræði að Keldum]], [[Siðfræðistofnun]], [[Hafréttarstofnun Íslands]], [[Jarðvísindastofnun Háskólans]] og [[Norræna eldfjallasetrið]].<ref>{{vefheimild|url=https://www.hi.is/visindastarf/rannsoknastofnanir|titill=Rannsóknastofnanir|vefsíða=Háskóli Íslands}}</ref> Flestar stofnanirnar eru staðsettar á háskólasvæðinu í Reykjavík. Að auki rekur Háskólinn ellefu rannsóknarsetur um allt land þar sem hvert setur fæst við sérhæfðar rannsóknir sem tengjast þeim stað sem það er á.<ref>{{vefheimild|url=https://www.hi.is/rannsoknasetur_haskola_islands|titill=Rannsóknasetur Háskóla Íslands|vefsíða=Háskóli Íslands}}</ref> Rannsóknarsetrin eru meðal annars á Egilsstöðum, Bolungarvík, Hólmavík, Húsavík, Sandgerði, Stykkishólmi, Breiðdalsvík og Vestmannaeyjum. === Þjónustustofnanir === Innan Háskólans eru fjölmargar þjónustueiningar sem sinna miðlægri þjónustu háskólans. Meðal þeirra eru nemendaskrá, skrifstofa alþjóðasamskipta, námsráðgjöf, rannsóknaþjónusta, kennslumiðstöð og tungumálamiðstöð. Íþróttahús HÍ er lítið íþróttahús með íþróttasal og líkamsræktarsal fyrir nemendur og starfsfólk. Upplýsingatæknisvið Háskóla Íslands (áður Reiknistofnun Háskóla Íslands) rekur tölvubúnað og upplýsingakerfi Háskólans, þar á meðal innri vefinn Uglu, auk þess að sinna notendaþjónustu. [[Listasafn Háskóla Íslands]] var stofnað árið 1980 með listaverkagjöf Sverris Sigurðssonar og Ingibjargar Guðmundsdóttur. === Tengd fyrirtæki og stofnanir === [[Endurmenntun Háskóla Íslands]] er sérstök stofnun sem býður upp á námskeið á ýmsum sviðum fyrir almenning. [[Háskólaútgáfan]] er bókaútgáfa innan vébanda Háskólans. [[Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn]] er sjálfstæð háskólastofnun sem sinnir upplýsingaþjónustu fyrir Háskólann meðal annarra. [[Árnastofnun]] er önnur sjálfstæð háskólastofnun sem er nátengd Háskóla Íslands. == Stjórnsýsla == === Rektor og háskólaráð === {{aðalgrein|Listi yfir rektora Háskóla Íslands}} Rektor Háskóla Íslands er æðsti fulltrúi skólans og ber ábyrgð á allri starfsemi hans. Rektor er skipaður af [[Menntamálaráðherrar á Íslandi|menntamálaráðherra]] til fimm ára í senn samkvæmt tilnefningu háskólaráðs, að undangengnum almennum kosningum innan Háskólans. Fyrsti rektor Háskólans var Björn M. Ólsen. Núverandi rektor er Silja Bára Ómarsdóttir.<ref>{{vefheimild | url=https://www.hi.is/is/skolinn/hlutverk_rektors |titill=Hlutverk rektors |mánuðurskoðað=30. nóvember |árskoðað=2009}}</ref> Auk rektors fer háskólaráð með yfirstjórn Háskólans. Tíu manns sitja nú í háskólaráði: þrír fulltrúar háskólasamfélagsins, tveir valdir af ráðherra, tveir fulltrúar stúdenta og þrír valdir af háskólaráði sjálfu. Rektor er forseti háskólaráðs. === Stúdentaráð === [[Stúdentaráð Háskóla Íslands]] er skipað 17 fulltrúum stúdenta sem kjörnir eru til setu í því í árlegum kosningum. Síðustu nokkra áratugi hafa tvö félög, [[Röskva (stúdentahreyfing)|Röskva]] og [[Vaka (stúdentahreyfing)|Vaka]], boðið fram lista. Fjölmörg stúdentafélög hafa verið stofnuð af stúdentum Háskóla Íslands eins og [[Félag róttækra stúdenta]], [[Félag þjóðernissinnaðra stúdenta]], [[Félag kristilegra stúdenta]], [[Félag frjálslyndra stúdenta]], [[Stúdentafélag jafnaðarmanna]], [[Skrökva]] og [[Öskra]]. Auk þessara félaga er fjöldi nemendafélaga við námsbrautirnar eins og [[Orator]], félag lögfræðinema (stofnað 1928). Önnur hagsmunafélög stúdenta eru meðal annars [[Q – félag hinsegin stúdenta]] og [[Femínistafélag Háskóla Íslands]]. [[Félagsstofnun stúdenta]] er sjálfseignarstofnun þar sem stúdentaráð skipar þrjá fulltrúa í stjórn, Háskólinn einn og menntamálaráðuneytið einn. Félagsstofnun byggir og rekur stúdentagarða og leikskóla. Félagsstofnun rekur líka Bóksölu stúdenta og sér um veitingasölu á háskólasvæðinu. == Tilvísanir == <div class="references-small"><references /></div> == Tenglar == * [https://www.hi.is Vefur Háskóla Íslands] * [https://www.althingi.is/altext/stjt/2008.085.html Lög um opinbera háskóla nr. 85/2008] * [https://www.althingi.is/lagas/nuna/2006063.html Lög um háskóla nr. 63/2006] * [https://www.hi.is/haskolinn/reglur_fyrir_haskola_islands Reglur fyrir Háskóla Íslands nr. 569/2009] {{Háskólasnið}} {{Rektorar Háskóla Íslands}} {{coord|64|08|26|N|21|56|58|W|region:IS_type:edu_source:dewiki|display=title}} [[Flokkur:Háskóli Íslands| ]] {{S|1911}} 9w65hrkxgz5tpd2ko6ufqohya881j5s Survivor (sjónvarpsþáttur) 0 5497 1979287 1864659 2026-09-17T21:58:12Z TKSnaevarr 53243 1979287 wikitext text/x-wiki '''''Survivor''''' eru bandarískir [[Raunveruleikasjónvarp|raunveruleikaþættir]]. Þeir eru byggðir á [[Svíþjóð|sænsku]] þáttarröðinni ''Expedition Robinson'' frá árinu 1997. Þættirnir voru frumsýndir þann 31. maí árið 2000 á CBS sjónvarpsstöðinni og árið 2024 var hún á sinni 46. seríu. Kynnir er [[Jeff Probst]]. Survivor þættirnir hafa einnig verið gerðir í mörgum öðrum löndum, svo sem Ástralíu, Belgíu, Frakklandi og víðar. ==Keppnin== Þátturinn sameinar hóp af ókunnugu fólki sem skipt er í einn eða fleiri hópa (yfirleitt kallaðir ættbálkar) á yfirgefnum stað þar sem þau verða að útvega mat, vatn, eld og skjól á meðan þeir keppa í áskorunum til að vinna annað hvort laun eða friðhelgi frá brottvísun úr leiknum á svokölluðu ættbálkaráði. Síðustu tvö eða þrjú sem halda sætum sínum eftir alla 39 dagana þurfa að ganga í augun á dómnefndinni, sem er hópur af síðustu átta eða níu keppendum sem voru kosnir út úr leiknum. Hver og einn einstaklingur í þeirri dómnefnd kýs hver þeim finnst eiga skilið að vinna titilinn "Sole Survivor" og milljón dollara verðlaun. ==Velgengni== Þættirnir urðu strax mjög vinsælir. Fyrstu ellefu þáttaraðirnar voru meðal tíu mest áhorfðu þættir í Bandaríkjunum. Þeir eru almennt taldir með bestu Bandarísku raunveruleikaþáttunum. Þættirnir hafa oft verið tilnefndir til [[Emmy-verðlaunin|Emmy verðlauna]] þar á meðal unnu þeir fyrir "Outstanding sound mixing" árið 2001 "Outstanding special program" árið 2002, og var síðan tilnefndur fjórum sinnum fyrir "Outstanding reality-competition Program" þegar flokkur var kynntur árið 2003. Jeff Probst hefur unnið verðlaun fyrir "Outstanding Host for a Reality or Reality-Competition Program" fjórum sinnum síðan verðlaunin voru kynnt árið 2008. Árið 2007 voru þáttaraðirnar á lista [[Time |Time tímaritsins]] á 100 Bestu sjónvarpsþáttum allra tíma. == Þáttaraðir == * ''Survivor: Pulau Tiga'' ([[2000]]) - einnig kallaður ''Survivor: Borneo'' - tekin á eyjunni [[Pulau Tiga]] í [[Suður-Kínahaf]]i. * ''Survivor: The Australian Outback'' ([[2001]]) - tekin í [[Óbyggðir Ástralíu|óbyggðum Ástralíu]]. * ''Survivor: Africa'' ([[2001]]) - tekin í [[eyðimörk]] í [[Kenýa]]. * ''Survivor: Marquesas'' ([[2002]]) - tekin á eyjunni [[Nuku Hiva]] í [[Markesaseyjar|Markesaseyjaklasanum]] í [[Franska Pólýnesía|Frönsku Pólýnesíu]]. * ''Survivor: Thailand'' ([[2002]]) - tekin á [[Taíland]]i. * ''Survivor: The Amazon'' ([[2003]]) - tekin í [[regnskógur|regnskógi]] við [[Amasónfljót]] í [[Brasilía|Brasilíu]]. * ''Survivor: Pearl Islands'' ([[2003]]) - tekin á [[Perlueyjar|Perlueyjum]] undan strönd [[Panama]]. * ''Survivor: All-Stars'' ([[2004]]) - líka tekin á Perlueyjum. * ''Survivor: Vanuatu'' ([[2004]]) - tekin í eyjaklasanum [[Vanúatú]] í Suður-[[Kyrrahaf]]i. * ''Survivor: Palau'' ([[2005]]) - tekin í eyjaklasanum [[Palá]] í [[Kyrrahaf]]i. * ''Survivor: Guatemala'' ([[2005]]) - tekin í [[Yaxha-þjóðgarðurinn|Yaxha-þjóðgarðinum]] í [[Gvatemala]]. Þáttaröðin var frumsýnd [[15. september]] [[2005]]. * ''Survivor: Panama'' ([[2006]]) einnig kallaður ''Survivor: Exile island'' - tekin í [[Panama]] í [[Mið-Ameríka|Mið-Ameríku]]. == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> [[Flokkur:Bandarískir raunveruleikaþættir]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir frumsýndir 2000]] p91fp7qpiw35lf9hqs4c2hp2utqds70 Til hamingju með fallið 0 10681 1979247 1978075 2026-09-17T14:24:24Z Torfifagri 33930 Bætti við flokknum Íslenskar hljómplötur 1979247 wikitext text/x-wiki '''Til hamingju með fallið''' er þrettánda breiðskífa [[Megas]]ar og kom út árið [[1996]]. Upptökustjórn: Pjetur Stefáns. Útsetningar: Megas, Tryggvi Hübner og Pjetur Stefáns == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | headline = Lagalisti | title1 = Kysstu mig | note1 = þjóðlag, ljóð: Bjarni Thorarensen | length1 = 00:45 | title2 = Kölski og Ýsan | length2 = 02:25 | title3 = As time goes by (Play it again Sam) | length3 = 03:57 | title4 = Hlíðarendatafl | length4 = 02:28 | title5 = Ef heimur eigi | note5 = ljóð: Megas, byggt á ljóðum eftir Maxim Gorki | length5 = 01:44 | title6 = Minnisrækt (Gleymist svo geymist) | length6 = 05:46 | title7 = Þyrnirós | length7 = 05:21 | title8 = Hamingjuhvörf | length8 = 06:40 | title9 = Griðljóð | length9 = 06:17 | title10 = Ertu ekki farin að mannast | length10 = 04:19 | title11 = Ljóma sínum | note11 = erlent sálmalag | length11 = 02:37 | title12 = Götuvísa | length12 = 04:03 | title13 = Heimilisfang óþekkt | length13 = 09:30 | title14 = Vita sínu viti (Aldrei of ung) | length14 = 04:04 | title15 = Dagur hjólbarðasalans | length15 = 12:41 |total_length = 72:37 }} {{stubbur|tónlist}} [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1996]] bilyffaapw590h4wfjrshfi7cm1vyh9 Svalbarði 0 11429 1979306 1967794 2026-09-18T02:54:03Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979306 wikitext text/x-wiki {{land |nafn_á_frummáli = Svalbard |nafn_í_eignarfalli = Svalbarða |land=Noregs |fáni = Flag of Norway.svg |skjaldarmerki = Logo of the Governor of Svalbard.svg |staðsetningarkort = Norway-Svalbard.svg |tungumál = [[norska]] |höfuðborg = [[Longyearbyen]] |þjóðsöngur = [[Kongesangen]] |stjórnarfar = Noregsstjórn |titill_leiðtoga1 = [[Noregskonungur|Konungur]] |titill_leiðtoga2 = [[Sýslumaðurinn á Svalbarða|Sýslumaður]] |nafn_leiðtoga1 = [[Haraldur 5.]] |nafn_leiðtoga2 = [[Lars Fause]] |flatarmál = 61.022 |mannfjöldaár = 2020 |fólksfjöldi = 2.939 |íbúar_á_ferkílómetra = 0,04 |staða = Landsvæði í [[Noregur|Noregi]] |atburður1 = [[Svalbarðasamningurinn]] |dagsetning1 = 9. febrúar 1920 |atburður2 = [[Svalbarðalögin]] |dagsetning2 = 17. júlí 1925 |gjaldmiðill = [[norsk króna]] (NOK) |tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) |tld = no |símakóði = 47 }} '''Svalbarði''' ([[norska]]: ''Svalbard'') er [[eyjaklasi]] í [[Norður-Íshaf]]i, um það bil miðja vegu milli meginlands [[Evrópa|Evrópu]] og [[Norðurpóllinn|Norðurpólsins]]. Eyjarnar eru milli 74. og 81. breiddargráðu norður og 10. til 35. lengdargráðu austur. [[Spitsbergen]] er stærsta eyjan, en þar á eftir koma [[Norðausturlandið]] og [[Edge-eyja]]. Stærsta byggðin á eyjunum er [[Longyearbyen]].<ref name="SA-2021">{{cite journal |last1=Dickie |first1=Gloria |title=The World's Northernmost Town Is Changing Dramatically|format=Original title: "The Polar Crucible" |journal=Scientific American |date=1.6.2021 |volume=324|issue=6|pages=44–53|url=https://www.scientificamerican.com/article/the-worlds-northernmost-town-is-changing-dramatically/}}</ref> Eyjarnar voru fyrst notaðar sem veiðistöð af hvalveiðimönnum sem sigldu langt norður í höf á 17. og 18. öld, en sem yfirgáfu þær síðar. [[Kolanám]] hófst þar í upphafi 20. aldar og nokkrar varanlegar byggðir voru stofnaðar. [[Svalbarðasamningurinn]] frá 1920 kveður á um yfirráð Noregs yfir eyjunum og með [[Svalbarðalögin|Svalbarðalögunum]] 1925 lýstu Norðmenn Svalbarða hluta af norska konungsríkinu. Svalbarði var gerður að [[fríverslunarsvæði]] og [[herlaust svæði|herlausu svæði]]. Norska fyrirtækið [[Store Norske Spitsbergen Kulkompani]] og rússneska fyrirtækið [[Arktikugol]] eru einu námafyrirtækin sem enn starfa á eyjunum, en rannsóknarstarfsemi og ferðaþjónusta hafa í seinni tíð orðið mikilvægari. [[Háskólamiðstöðin á Svalbarða]] (UNIS) og [[Fræbankinn á Svalbarða]] leika lykilhlutverk í efnahagslífi eyjanna. Fyrir utan [[Longyearbyen]] eru helstu byggðir á eyjunum rússneski námabærinn [[Barentsburg]], rannsóknarstöðin [[Ny-Ålesund]] og námabærinn [[Sveagruva]]. Aðrar byggðir eru norðar en eina fólkið sem þar býr eru hópar vísindamanna sem dvelja þar tímabundið. Engir vegir liggja milli byggðanna. [[Snjósleði|Snjósleðar]], flugvélar og bátar eru helstu samgöngutækin. [[Svalbarðaflugvöllur]] í Longyearbyen er aðalsamgöngumiðstöð eyjanna.<ref>{{cite journal|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2840513|title=Svalbarði: Ný samgöngumiðstöð á Norðurslóðum?|journal=Þjóðviljinn|year=1974|number=80|date=21.5.1974|volume=39|page=12}}</ref> Um 60% af eyjunum eru þakin [[jökull|jöklum]] og þar eru mörg fjöll og firðir. Þar ríkir [[íshafsloftslag]] þótt hitastig sé mun hærra en annars staðar á sömu breiddargráðum. [[Flóra Svalbarða]] nýtir sér [[miðnætursól]]ina til að bæta upp fyrir [[skammdegi]]ð á veturnar. Margar tegundir sjófugla verpa á Svalbarða og þar er að finna [[tófa|tófu]], [[hreindýr]] og [[ísbjörn|ísbirni]], auk [[sjávarspendýr]]a. Á Svalbarða eru sjö þjóðgarðar og 22 friðlönd sem ná yfir 2/3 hluta af landi eyjanna.<ref>{{cite web|title=The national parks on Svalbard|website=Norwegian national parks|url=https://www.norgesnasjonalparker.no/en/nationalparks/svalbard/}}</ref> [[Noregur]] fer með yfirráð á Svalbarða samkvæmt Svalbarðasamningnum frá 1920, en eyjarnar eru ekki stjórnsýslulegur hluti Noregs og falla ekki undir neitt norskt fylki. Þess í stað fer [[ríkisstjórn Noregs]] með stjórn eyjanna beint í gegnum skipaðan [[sýslumaðurinn á Svalbarða|sýslumann]]. Svalbarði er utan við [[Schengen-svæðið]], [[Evrópska efnahagssvæðið]] og [[Norræna vegabréfasambandið]]. [[Svalbarði og Jan Mayen]] eiga saman ISO 3166-1-landakóðann SJ þótt stjórn þeirra sé alveg aðskilin. Í Svalbarðasamningnum er kveðið á um að allir aðilar (nú yfir 40 talsins) skuli hafa rétt til að nýta auðlindir Svalbarða og að allar eyjarnar skuli vera herlaust svæði. Nú á dögum eru það eingöngu [[Rússland|Rússar]] sem nýta sér þetta ákvæði og stunda [[kol]]anám á Svalbarða. Einnig hafa [[Ísland|íslensk]] stjórnvöld vísað í þetta ákvæði varðandi [[fiskveiðar]] íslenskra skipa í grennd við Svalbarða. Svalbarði er nyrsta svæði í heimi þar sem er föst búseta. == Heiti == Nafnið Svalbarði kemur fyrir í fyrsta kafla [[Landnámabók]]ar þar sem segir að frá [[Langanes]]i á Íslandi sé fjögurra dægra sigling norður til Svalbarða. Í [[Konungsannáll|Konungsannál]] frá 14. öld er sagt frá „Svalbarðsfundi“ árið 1194.<ref name="konungsannall" /> Nafnið merkir „köld strönd“ og gæti hafa átt við eitthvað annað land, til dæmis [[Jan Mayen]] eða [[Grænland]]. Með [[Svalbarðalögin|Svalbarðalögunum]] 1925 var ákveðið að láta eyjaklasann heita þessu norræna nafni, fremur en Spitsbergen. Það var hluti af því að staðfesta yfirráð Norðmanna.<ref name="Berg2013">{{cite journal |last1=Berg |first1=Roald |title=From "Spitsbergen" to "Svalbard". Norwegianization in Norway and in the "Norwegian Sea", 1820–1925 |journal=Acta Borealia |date=December 2013 |volume=30 |issue=2 |pages=154–173 |doi=10.1080/08003831.2013.843322|s2cid=145567480 }}</ref> Nafnið Spitsbergen kemur frá hollenska landkönnuðinum [[Willem Barents]] sem sá hvassa fjallstinda (''spitse bergen'') á vesturströnd aðaleyjunnar. Barents vissi ekki að um eyjaklasa væri að ræða og nafnið Spitsbergen hefur því verið notað bæði um eyjaklasann og aðaleyjuna.<ref>[http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic48-3-248.pdf ''In Search of Het Behouden Huys: A Survey of the Remains of the House of Willem Barentsz on Novaya Zemlya'', LOUWRENS HACQUEBORD, p. 250] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327084815/http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic48-3-248.pdf |date=27 March 2009 }}.</ref> == Saga == === Landkönnun === [[Mynd:1598_map_of_the_Polar_Regions_by_Willem_Barentsz.jpg|thumb|right|Kort af Norðurslóðum eftir þriðja leiðangur Barents 1596 þar sem Svalbarði er nefndur ''Het nieuwe land'' („nýja landið“).]] Elsta heimildin sem minnist á Svalbarða er ''[[Landnámabók]]'' frá 12. öld sem segir að frá [[Langanes]]i sé fjögurra dægra sigling til Svalbarða „í hafsbotn“.<ref>{{cite book|title=Landnámabók (Sturlubók)|chapter=1. kafli|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm}}</ref> Í [[Konungsannáll|Konungsannál]] frá 14. öld stendur við árið 1194 „Svalbarðsfundur“.<ref name="konungsannall">{{vefheimild|url=https://heimskringla.no/wiki/Konungsann%C3%A1ll|vefsíða=Heimskringla.no|titill=Konungsannáll|skoðað=12.10.2023}}</ref> Nafnið merkir einfaldlega „köld strönd“ og gæti átt við eitthvað annað land en það sem kallað er Svalbarði í dag. Rússar hafa haldið því fram að [[Pómorar]] sem búa við strendur [[Hvítahaf]]s hafi uppgötvað Svalbarða á 16. öld eða fyrr, en heimildir skortir fyrir þeirri staðhæfingu og engar minjar hafa fundist sem staðfesta veru norrænna manna eða Pómora á Svalbarða fyrir lok 16. aldar þótt það sé umdeilt.<ref>{{cite journal|author=Hultgreen, T.|year=2002|title=When did the Pomors come to Svalbard?|journal=Acta Borealia|volume=19|number=2|pages=125-145|url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/080038302321117551}}</ref> Fyrsti landkönnuðurinn sem sá Svalbarða svo vitað sé með vissu var [[Willem Barents]] sem kom auga á Svalbarða í síðasta leiðangri hans til [[Novaja Semlja]] í júní árið 1596. Hann gaf eyjunum, sem hann taldi vera eitt land, nafnið Spitsbergen („hvöss fjöll“ á hollensku). Eyjarnar voru merktar á kort sem fylgdi frásögn af leiðangrinum og urðu brátt hluti af almennum landakortum. Árið 1607 kom [[Henry Hudson]] til eyjanna og kannaði þær. Hann sagði frá því að þar væru miklar hvalavöður, sem dró að [[hvalveiði]]skip.<ref name="hacquebord">{{cite journal|author=Hacquebord, L., Steenhuisen, F., & Waterbolk, H.|year=2003|title=English and Dutch whaling trade and whaling stations in Spitsbergen (Svalbard) before 1660|url=https://archive.org/details/international-journal-of-maritime-history_2003-12_15_2/page/117|journal=International Journal of Maritime History|volume=15|number=2|pages=117-134|doi=10.1177/084387140301500207}}</ref> === Hvalveiðar === [[Mynd:Walvisvangst_bij_de_kust_van_Spitsbergen_-_Dutch_whalers_near_Spitsbergen_(Abraham_Storck,_1690).jpg|thumb|right|Hvalveiðiskip við strönd Svalbarða á málverki eftir [[Abraham Storck]] frá 1690.]] Þegar árið 1604 hélt leiðangur í veiðiferð til [[Bjarnarey (Svalbarða)|Bjarnareyjar]] undir stjórn enska selfangarans [[Steven Bennet]] á vegum [[Moskvufélagið|Moskvufélagsins]]. Þeir sáu þúsundir rostunga, en náðu aðeins að drepa nokkra vegna lítillar reynslu af slíkum veiðum. Veiðin gekk betur árið eftir og næstu ár kom hann þangað árlega þar til rostungsstofninum hafði verið útrýmt á eyjunni.<ref>{{cite book|author=Conway, M.|year=2012|title=No man's land: a history of Spitsbergen from its discovery in 1596 to the beginning of the scientific exploration of the country|publisher=Cambridge University Press}}</ref> [[Jonas Poole]] sem var í ferðum á vegum félagsins sagði frá miklum hvalavöðum við Svalbarða og Moskvufélagið sendi brátt hvalveiðiskip þangað til að veiða [[norðhvalur|norðhvali]] fyrir verðmætt [[lýsi]]ð. Félagið reyndi að hrekja hollensk og spænsk hvalveiðiskip þaðan og gera tilkall til einkaréttar á veiðinni, sem leiddi til átaka. Það flækti enn málin að [[Kristján 4.]] gerði tilkall til eyjanna fyrir hönd [[Danaveldi]]s vegna yfirráða yfir [[Noregur|Noregi]] og Grænlandi. Árið 1614 ákváðu hollensku og ensku skipin að skipta aðaleyjunni á milli sín. Sama ár var hvalveiðifélagið [[Noordsche Compagnie]] stofnað í Hollandi. Allar þjóðirnar notuðust í fyrstu við [[Baskar|baskneska]] hvalveiðimenn, en þegar leið á dró úr því. Þegar Moskvufélagið lenti í fjárhagsörðugleikum nokkrum árum síðar náðu Hollendingar yfirhöndinni. Þeir stofnuðu hvalveiðibæinn [[Smeerenburg]] á [[Amsterdameyja|Amsterdameyju]] árið 1619.<ref name="hacquebord" /> Eftir miðja 17. öld tók hvölum að fækka við strönd Svalbarða og hvalveiðiskipin færðu sig utar. Með stærri skipum var hægt að flensa hvalina við skipshlið og flytja spikið til meginlandsins til bræðslu. Á 18. öld minnkuðu hvalveiðar Hollendinga og Bretar tóku við, en eftir aldamótin 1800 var norðhvalur nær horfinn af miðunum við Svalbarða. Um 1830 var hvalveiðum hætt.<ref>{{cite book|author=Vaughan, R.|year=1983|chapter=Historical survey of the European whaling industry|title=Arctic Whaling. Proceedings of the International symposium Arctic Whaling (February 1983|page=131|url=https://research.rug.nl/files/3409408/Arcticwhaling-complete.pdf#page=123}}</ref> === Pómorar === [[Mynd:Auguste_Mayer_La_Recherche.png|thumb|right|Teikning af Pómorakrossi á Svalbarða eftir [[Auguste Mayer]] úr leiðangri Paul Gaimard til Norðurslóða 1838.]] Fræðimenn greinir á um það hvenær [[Pómorar]] frá ströndum [[Hvítahaf]]s tóku fyrst að stunda skinnaveiðar á Svalbarða. Á 7. áratug 20. aldar framkvæmdi sovéski fornleifafræðingurinn [[Vadím F. Starkov]] fjölda rannsókna á veiðistöðvum Pómora og notaði aldursgreiningu á viðarleifum til að rökstyðja að þeir hefðu komið þar fyrir miðja 16. öld.<ref>{{cite journal|title=When Did the Pomors Come to Svalbard?|year=2002|joural=Acta Borealia|volume=19|number=2|pages=125-145|doi=10.1080/080038302321117551|author=Tora Hultgreen}}</ref> Þetta var notað til að styðja við tilkall [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] til auðlindanýtingar á Svalbarða. Niðurstaðan hefur verið gagnrýnd á þeim forsendum að aldur timbursins segi ekki til um aldur stöðvarinnar. Gagnrýnendur benda líka á að engar frásagnir um Pómora sé að finna í ritheimildum frá 17. öld, sem Starkov útskýrði með því að þá hefði veiði þeirra hnignað.<ref>{{cite journal |last1=Albrethsen |first1=S. E. |last2=Arlov |first2=T. B. |date=1988 |title=The Discovery of Svalbard - A Problem Reconsidered |url=http://www.sarks.fi/fa/PDF/FA5_105.pdf |journal=Fennoscandia archaeologica |publisher=Archaeological Society of Finland |volume=5 |archive-date=2024-12-31 |access-date=2023-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241231220926/http://www.sarks.fi/fa/PDF/FA5_105.pdf |url-status=dead }}</ref> Flestir viðurkenna þó að frá lokum 17. aldar, eftir að landvinnslu hvalfangara lauk, hafi Pómorar byrjað að fara reglulega í veiðiferðir til Svalbarða, þar sem þeir veiddu rostunga, seli, hreindýr, refi og ísbirni. Þeir reistu veiðikofa og einkennandi og áberandi viðarkrossa, og höfðust þar við yfir vetrartímann. Flestir urðu þeir undir lok 18. aldar þegar 100 til 150 Pómorar héldu sig á Svalbarða yfir veturinn. Veiðar Pómora gengu ekki jafnhart gegn dýrastofnum og hvalveiðarnar höfðu gert og héldust því í jafnvægi.<ref>{{cite book |last=Arlov |first=Thor B. |title=A short history of Svalbard |year=1994 |url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007032002001 |publisher=[[Norwegian Polar Institute]] |location=Oslo |isbn=82-90307-55-1}}</ref> Síðustu heimildir um vetrardvöl Pómora eru frá vetrinum 1851 til 1852. Eftir það lögðust veiðarnar af meðal annars vegna minnkandi rostungsstofna. Norðmenn kynntust Svalbarða gegnum [[Pómoraverslunin]]a í Norður-Noregi á 18. öld. Fyrstu Norðmennirnir sem vitað er að fóru til Svalbarða voru [[Samar]] sem fengnir voru með í rússneskan leiðangur þangað 1795 frá höfninni í [[Hammerfest]].<ref>{{cite book |last=Carlheim-Gyllensköld|first=V. |title=På åttionda breddgraden. En bok om den svensk-ryska gradmätningen på Spetsbergen; den förberedande expeitionen sommaren 1898, dess färd rundt spetsbergens kuster, äfventyr i båtar och på isen; ryssars och skandinavers forna färder; m.m., m.m. |year=1900 |publisher=Albert Bonniers förlag| location=Stockholm}}</ref> Ári áður höfðu norskir veiðimenn haldið til veiða á Bjarnarey. Frá 3. áratug 19. aldar hófu Norðmenn reglulegar veiðar á Svalbarða, en [[Tromsø]] tók við af Hammerfest sem helsta höfnin. Á síðari hluta 19. aldar sigldu 27 norsk skip til Svalbarða að meðaltali. Veturinn 1872 til 1873 létust 17 norskir selveiðimenn úr blýeitrun í veiðikofa sem nefndist [[Svenskhuset]] á Svalbarða.<ref>{{cite news |url=http://www.aftenposten.no/english/local/article2664864.ece |title=Arctic mystery resolved after 135 years |date=19 September 2008 |last=Goll |first=Sven |work=[[Aftenposten]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629061200/http://www.aftenposten.no/english/local/article2664864.ece |archive-date=29 June 2011}}</ref> === Rannsóknarleiðangrar === [[Mynd:Andrees_Station3.jpg|thumb|right|Loftbelgsstöð sem leiðangur Andrées reisti á Danska eyja 1897.]] Á síðari hluta 18. aldar héldu nokkrir stórir rannsóknarleiðangrar til Svalbarða ýmist til að kortleggja [[Norðurslóðir]] eða freista þess að finna [[Norðausturleiðin]]a. Árið 1773 leiddi [[Constantine Phipps]] leiðangur á vegum [[breski flotinn|breska flotans]] til Svalbarða þar sem skip hans, ''[[Carcass]]'' og ''[[Racehorse]]'' festust í ísnum við [[Sjöeyjar]], en náðu að losa sig og komast heilu og höldnu til baka.<ref>{{cite journal|author=Fjågesund, P.|year=2008|title=When Science Came to the Arctic: Constantine Phipps’s Expedition to Spitsbergen in 1773|journal=Journal of Northern Studies|number=2|pages=77-91|url=https://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:412660/FULLTEXT01.pdf}}</ref> Árið 1827 kom norski jarðfræðingurinn [[Baltazar Mathias Keilhau]] til Svalbarða og rannsakaði landið innan við ströndina.<ref>{{cite book|author=Keilhau B. M.|year=1831|title=Reise i øst- og vest-finmarken samt til beeren-eiland og spitsbergen i aarene 1827 og 1828|publisher=Johan Krohn|location=Christiania}}</ref> Veturinn 1838-1839 kom Norðurslóðaleiðangur [[Paul Gaimard]] á skipinu ''[[La Recherche]]'' til Svalbarða og fékkst þar við margvíslegar rannsóknir.<ref>{{cite book|author=Paul Gaimard|title=Voyage en Scandinavie, en Laponie, au Spitzberg et aux Feröe pendant les années 1838-1840 sur la corvette La Recherche, commandée par M. Fabvre. Publiés par ordre du Roi sous la direction de M. Paul Gaimard.|year=1842-1855|publisher=A. Bertrand|location=Paris}}</ref> Svíar hófu að sýna Svalbarða mikinn áhuga um miðja 19. öld. Sænski náttúrufræðingurinn [[Otto Martin Torell]] rannsakaði [[jökull|jökla]] á eyjunum á 6. áratug 19. aldar. [[Adolf Erik Nordenskiöld]] tók þátt í þremur af þessum leiðöngrum Torells og leiddi eftir það frekari rannsóknir á Norðurslóðum á 7. og 8. áratugnum. Breski náttúrufræðingurinn og kortagerðamaðurinn [[Martin Conway]] gerði fyrsta kortið af landslagi eyjanna eftir leiðangur veturinn 1896-1897.<ref>{{cite web |url=http://www.npolar.no/en/the-arctic/place-names.html |title=The history of place names in the Arctic |last=Ørvoll |first=Oddveig Øien |publisher=[[Norwegian Polar Institute]] |access-date=19 April 2012 |archive-date=29 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120429100718/http://www.npolar.no/en/the-arctic/place-names.html |url-status=dead }}</ref> Svalbarði var upphafsstaður fyrir nokkrar tilraunir manna til að ná [[Norðurpóllinn|norðurpólnum]] í loftfari. [[Loftbelgsleiðangur Andrées]], þar sem allir leiðangursmenn týndu lífinu, lagði upp frá stöð sem reist var á [[Danska eyja|Dönsku eyju]] 1897. Fjórar slíkar tilraunir voru gerðar út frá [[Ny-Ålesund]] á milli 1925 og 1928, þar á meðal fyrsta tilraun [[Roald Amundsen]] til að komast á norðurpólinn með [[flugbátur|flugbát]]. [[Floyd Bennett]] og [[Richard E. Byrd]] héldu því fram að þeim hefði tekist það 1926, en því hefur síðan verið hafnað.<ref name="Hisdal 1998: 103">Hisdal (1998): 103</ref> [[Loftskip]]ið ''[[Norge (loftskip)|Norge]]'' er nú talið hafa verið fyrst til að ná pólnum. Loftskip [[Umberto Nobile]], ''[[Italia (loftskip)|Italia]]'', hrapaði árið 1928 sem leiddi til umfangsmikillar leitar og björgunaraðgerða, þar sem Amundsen er talinn hafa farist.<ref name="Hisdal 1998: 103"/> === Námavinnsla og yfirtaka Norðmanna === [[Mynd:Longyear_City_1908.jpg|thumb|right|Longyear City árið 1908.]] Kolavinnsla á Svalbarða hafði lengi verið stunduð í smáum stíl áður en iðnaðarvinnsla hófst árið 1899. Einn af þátttakendum í leiðöngrum Nordenskiölds, [[Alfred Gabriel Nathorst]], reyndi fyrstur að stofna varanlega byggð við [[Ísfjörður|Ísfjörð]] á Svalbarða og hugðist vinna þar [[fosfórít]] en ekkert varð úr þeim fyrirætlunum. [[Søren Zachariassen]] frá Tromsø stofnaði fyrsta námafyrirtækið og gerði tilkall til nokkurra staða umhverfis Ísfjörð en skorti fjármagn til að hefja þar uppbyggingu. Fyrsta námafyrirtækið sem náði að komast á legg var [[Arctic Coal Company]] í eigu bandaríska athafnamannsins [[John Munroe Longyear]] sem keypti tilkall Norðmanna og stofnaði [[Longyearbyen|Longyear City]] árið 1906. Um 200 manns störfuðu þar árið 1910. Norska námafyrirtækið [[Store Norske Spitsbergen Kulkompani]] var stofnað til að kaupa fyrirtæki Longyears árið 1916. [[Pyramiden]] og [[Sveagruva]] voru námabækistöðvar sem sænsk fyrirtæki stofnuðu á sama tíma, og hollenskir fjárfestar stofnuðu [[Barentsburg]] árið 1920. Norskir fjárfestar stofnuðu [[Kings Bay Kull Compani]] árið 1916 í kringum kolavinnslu í [[Konungsfjörður|Konungsfirði]].<ref>{{cite book|author=Gümrükçü, H., Soylu, Z. S., Alabaş, S., & Güneş, S.|year=2022|title=Employment and Migration in the Arctic Region: A Case Study of Spitzbergen/Svalbard Archipelago|title=The Future of the Arctic Human Population|pages=179-195|publisher=Routledge}}</ref> Áhugi Norðmanna á auðlindum á Norðurslóðum fór vaxandi undir lok 19. aldar á sama tíma og upp kom þörf fyrir einhvers konar stjórn á námavinnslu á Svalbarða. Engin yfirvöld voru á eyjunum og námafyrirtækin áttu erfitt með að staðfesta tilkall sitt til ákveðinna staða. Árið 1907 átti Noregur frumkvæði að viðræðum milli hinna ýmsu landa sem gerðu tilkall til eyjanna. Norska ríkisstjórnin var treg til að taka að sér yfirstjórnina vegna hás kostnaðar, en það breyttist smám saman eftir því sem kolavinnslan jókst. Á [[Friðarráðstefnan í París 1919-1920|Friðarráðstefnunni í París]] 1919 var ákveðið að Noregur fengi yfirráð yfir Svalbarða. [[Svalbarðasamningurinn|Spitsbergensamningurinn]] (eins og hann hét þá) var undirritaður 9. febrúar 1920 með þeim skilyrðum að nýting auðlinda væri öllum samningsaðilum frjáls og að eyjarnar mætti ekki nota í hernaðarlegum tilgangi. Eftir nokkra umræðu um fyrirkomulag stjórnar á eyjunum voru [[Svalbarðalögin]] sett í Noregi árið 1925 þar sem ákveðið var að eyjarnar hétu Svalbarði (en ekki Spitsbergen) og að þeim skyldi stjórnað af sérstökum sýslumanni sem skipaður væri af Noregskonungi.<ref>{{cite journal|author=Berg, R.|year=2013|title=From “Spitsbergen” to “Svalbard”. Norwegianization in Norway and in the “Norwegian Sea”, 1820–1925|journal=Acta Borealia|volume=30|number=2|pages=154-173|url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/08003831.2013.843322}}</ref> Á 3. áratug 20. aldar hnignaði námavinnslunni og margar bækistöðvar voru yfirgefnar. Á endanum voru aðeins eftir Store Norske Spitsbergen Kulkompani og sovéska námafyrirtækið [[Arktikugol]] sem tók yfir nokkrar fyrrverandi námabyggðir á eyjunum. Kolaframleiðslan náði hátindi fyrir stríð árið 1936 þegar 786.000 tonn af kolum voru unnin þar. Á 4. áratugnum hófust þorskveiðar í smáum stíl við eyjarnar og reglulegar ferjusiglingar frá Noregi. === Síðari heimsstyrjöld === Fyrst eftir að Þjóðverjar [[innrásin í Noreg|réðust inn í Noreg]] 1940 hélt kolavinnslan á Svalbarða áfram eins og ekkert hefði í skorist. Það var ekki fyrr en Þjóðverjar [[Barbarossa-aðgerðin|réðust inn í Sovétríkin]] 1941 að [[bandamenn (síðari heimsstyrjöld)|bandamenn]] ákváðu að flytja allt fólk þaðan og eyðileggja kolabirgðir við námurnar í [[Gauntlet-aðgerðin]]ni. Á þeim tíma hófust ferðir [[skipalestir í Norður-Atlantshafi í síðari heimsstyrjöld|skipalesta]] með hergögn og hjálpargögn til Sovétríkjanna um [[Norðurhöf]]. Í fyrstu höfðu Þjóðverjar aðallega áhuga á að koma upp [[veðurstöð]]vum á Svalbarða og komu sér upp mannaðri veðurstöð í [[Aðventufjörður|Aðventufirði]] 1941.<ref>{{cite book|author=Parker, L.|year=2017|chapter=From Ice Stations to Action Stations: The Importance of the Svalbard Archipelago in the Second World War|title=War and Geography|pages=63-75|editor=Brill Schöningh}}</ref> Vorið 1942 var [[Fritham-aðgerðin]]ni hrint í framkvæmd, þar sem tvö norsk selveiðiskip sigldu með mannafla frá [[norska útlagastjórnin|norsku útlagastjórninni]] til Svalbarða til að taka kolanámurnar yfir. Um sumarið sendu Þjóðverjar tvö herskip þangað í [[Zitronella-aðgerðin]]ni og lögðu Longyearbyen og Barentsburg í rúst með stórskotaárás frá skipunum ''[[Tirpitz (herskip)|Tirpitz]]'' og ''[[Scharnhorst (skip)|Scharnhorst]]''. Sex Norðmenn létu lífið og yfir 30 voru sendir í fangabúðir. Aðgerðin náði þó ekki að tryggja yfirráð Þjóðverja yfir Svalbarða. Með [[Gearbox-aðgerðin]]ni og [[Gearbox II-aðgerðin]]ni sumarið 1942 tryggðu bandamenn sér aðstöðu á Svalbarða til að verja skipalestirnar um Norðurhöf. Þjóðverjar héldu þó áfram tilraunum til að koma upp veðurstöðvum á Svalbarða til að styðja við kafbátahernaðinn, eins og í [[Haudegen-aðgerðin]]ni 1944. Síðasta hersveit Þjóðverja sem gafst upp fyrir bandamönnum í Evrópu voru starfsmenn veðurstöðvarinnar í Haudegen sem gáfust upp fyrir norsku selveiðiskipi 6. september 1945.<ref>{{cite journal|author=Barr, W.|year=1986|title=Wettertrupp Haudegen: the last German Arctic weather station of World War II. Part 1.|journal=Polar Record|volume=23|number=143|pages=143-158}}</ref> === Samtímasaga === [[File:Kulltaubane.jpg|thumb|Yfirgefinn kláfur til að flytja kol.]] Eftir styrjöldina hóf Noregur aftur starfsemi í Longyearbyen og Ny-Ålesund,<ref>{{cite book|author=Torkildsen T. & Barr S.|year=1984|title=Svalbard: Vårt nordligste Norge|publisher=Det Norske Svalbardselskap}}: 206</ref> en [[Sovétríkin]] hófu á ný námastarfsemi í Barentsburg, Pyramiden og [[Grumant]].<ref name=t202>Torkildsen (1984): 202</ref> Í námunni í Ny-Ålesund biðu 71 bana í slysum frá 1945 til 1954 og 1960 til 1963. [[Kings Bay-málið]] þar sem 21 verkamaður lét lífið, leiddi til afsagnar [[þriðja ríkisstjórn Geirhardsens|þriðju ríkisstjórnar Geirhardsens]].<ref>{{cite web |url=http://www.caplex.no/Web/ArticleView.aspx?id=9318238|archive-url=https://web.archive.org/web/20061103103405/http://www.caplex.no/Web/ArticleView.aspx?id=9318238|url-status=dead|archive-date=3 November 2006|title=Kings Bay|language=no|access-date=24 March 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.caplex.no/Web/ArticleView.aspx?id=9318239|archive-url=https://web.archive.org/web/20061109115607/http://www.caplex.no/Web/ArticleView.aspx?id=9318239|url-status=dead|archive-date=9 November 2006|title=Kings Bay-saken|language=no|access-date=24 March 2010}}</ref> Kolavinnslan var lengi rekin með tapi og norska ríkið lagði milljarða króna í að halda starfsemi og samfélagi þar úti.<ref>{{cite journal|author=Gísli Kristjánsson|year=1999|title=Ísbirnir vilja ekki fólk|journal=Dagblaðið Vísir|volume=25|number=116|page=28|url=https://timarit.is/page/2984745}}</ref><ref>{{cite journal|author=Reynir Traustason|title=Berum ekki beinin hérna|journal=Dagblaðið Vísir|year=1995|volume=21|number=122|page=10|url=https://timarit.is/page/2728632}}</ref> Frá 1964 varð Ny-Ålesund að rannsóknarmiðstöð og aðstöðu fyrir [[Geimrannsóknastofnun Evrópu]].<ref>{{cite book|last=Arlov|first=Thor B.|title=Svalbards historie: 1596-1996|url=https://books.google.com/books?id=HRLeNQAACAAJ|access-date=22 May 2021|year=1996| publisher=Aschehoug| location=Oslo|language=no|isbn=82-03-22171-8}}: 412</ref> Prufuboranir í leit að olíu hófust árið 1963 og héldu áfram til 1984, en engar olíulindir fundust.<ref>Torkildsen (1984): 261</ref> Frá 1960 hófust reglulegar flugferðir til [[Hotellneset]];<ref>{{cite book|author1=Tjomsland, Audun |author2=Wilsberg, Kjell |name-list-style=amp |year=1995 |title=Braathens SAFE 50 år: Mot alle odds |location=Oslo |isbn=82-990400-1-9}}: 163</ref> og árið 1975 var [[Svalbarðaflugvöllur]] opnaður í Longyearbyen með heilsársþjónustu.<ref>Tjomsland and Wilsberg (1995): 162–164</ref> Nokkrar deilur urðu um fjölda Aeroflot-starfsmanna sem Sovétmenn vildu að störfuðu á vellinum.<ref>{{cite journal|author=Gísli Sveinn Loftsson|title=Tilraunir rússa til að sölsa undir sig Svalbarða|year=1976|journal=Vísir|volume=66|number=28|pages=8-9|url=https://timarit.is/page/3350424}}</ref> Í [[kalda stríðið|kalda stríðinu]] voru íbúar Sovétríkjanna tveir þriðju af íbúum eyjanna (Norðmenn voru þá einn þriðji) og heildaríbúafjöldinn rétt innan við 4000.<ref>{{cite journal|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1638700|title=Sambýlið á Svalbarða|journal=Morgunblaðið|year=1986}}</ref><ref name=t202 /> Starfsemi Rússa hefur minnkað umtalsvert síðan þá og aðeins 450 Rússar voru á Svalbarða 2010.<ref>{{cite web |url=http://www.ssb.no/english/subjects/00/00/20/nos_svalbard_en/nos_d330_en/tab/045.html |title=Persons in settlements 1 January. 1990–2005 |website=[[Statistics Norway]] |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114020929/http://www.ssb.no/english/subjects/00/00/20/nos_svalbard_en/nos_d330_en/tab/045.html |archive-date=14 November 2011 |df=dmy-all }}</ref><ref name=demographics>{{cite web |url=http://www.ssb.no/english/subjects/00/00/20/nos_svalbard_en/nos_d330_en/tab/049.html |title=Non-Norwegian population in Longyearbyen, by nationality. Per 1 January. 2004 and 2005. Number of persons |website=[[Statistics Norway]] |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523054216/http://www.ssb.no/english/subjects/00/00/20/nos_svalbard_en/nos_d330_en/tab/049.html |archive-date=23 May 2010 |df=dmy-all }}</ref> Námabyggðinni Grumant var lokað eftir að náman var þurrausin árið 1962.<ref name=t202 /> Pyramiden var lokað árið 1998.<ref>Fløgstad (2007): 127</ref> Útflutningur á kolum frá Barentsburg stöðvaðist 2006 vegna eldsvoða,<ref name=chp10 /> en hélt áfram eftir 2010.<ref>{{Cite news|last=Staalesen |first=Atle |title=Russians restarted coal mining at Svalbard |work=Barents Observer |date=8 November 2010 |url=http://www.barentsobserver.com/russians-restarted-coal-mining-at-svalbard.4840198-116321.html |access-date=26 January 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101120015113/http://barentsobserver.com/russians-restarted-coal-mining-at-svalbard.4840198-116321.html |archive-date=20 November 2010 }}</ref> Rússar lentu í tveimur flugslysum: 141 fórust með [[Vnukovo Airlines flug 2801|Vnukovo Airlines flugi 2801]] 1996<ref>{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19960829-0 |title=29 Aug 1996 |website=[[Aviation Safety Network]] |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100417153006/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19960829-0 |archive-date=17 April 2010 |df=dmy-all }}</ref> og þrír létust í þyrluslysinu á [[Heerodden-slysið|Heerodden]] 2008.<ref>{{cite news |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/artikkel.php?artid=513681 |title=- Kraftig vindkast trolig årsaken |author1=Eisenträger, Stian |author2=Per Øyvind Fange |name-list-style=amp |work=[[Verdens Gang]] |date=30 March 2008 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110610164323/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/artikkel.php?artid=513681 |archive-date=10 June 2011 |df=dmy-all }}</ref> Árið 1971 var [[Svalbarðaráðið]] stofnað sem samráðsvettvangur íbúa, en það hafði engin raunveruleg völd og krafan um sveitarstjórn varð háværari eftir því sem leið að lokum 20. aldar.<ref>{{cite journal|author=Urður Gunnarsdóttir|title=Á hjara veraldar|journal=Morgunblaðið|year=1998|volume=86|number=213|pages=B 6-7|url=https://timarit.is/page/1914834}}</ref> Longyearbyen var fyrirtækisbær til 1989 þegar stofnunin Svalbard Samfundsdrift var stofnuð utan um opinbera þjónustu, menningu og menntun.<ref name=ah49>Arlov and Holm (2001): 49</ref> Árið 1993 var stofnunin seld ríkinu og [[Háskólamiðstöð Svalbarða]] stofnuð í staðinn, rekin sameiginlega af fjórum háskólum í Noregi.<ref name=unis>{{cite web |url=http://www.unis.no/30_ABOUT_UNIS/4010_Root/intro.htm |title=Arctic science for global challenges |website=[[University Centre in Svalbard]] |access-date=24 March 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206141732/http://www.unis.no/30_ABOUT_UNIS/4010_Root/intro.htm |archive-date=6 February 2012 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite journal|author=Hrafnhildur Hannesdóttir|title=Dagurinn myrkur sem nótt|journal=Morgunblaðið|volume=90|number=175|pages=14-15|year=2002|url=https://timarit.is/page/3449715}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hörður Kristjánsson|title=Á veraldarhjara|journal=DV|year=2002|volume=92|number=112|pages=46-47|url=https://timarit.is/page/1914834}}</ref> Á 10. áratug 20. aldar jókst ferðamennska á Svalbarða og efnahagur Longyearbyen varð óháður námafyrirtækinu.<ref>{{cite journal|author=Páll Þórhallsson|year=1995|title=Þar sem engin tré festa rætur|journal=Morgunblaðið|volume=83|number=130|pages=B 16-17|url=https://timarit.is/page/1831657}}</ref><ref name="naering">{{cite book |chapter-url=http://www.regjeringen.no/nb/dep/jd/dok/regpubl/stmeld/2008-2009/stmeld-nr-22-2008-2009-/9.html?id=554987 |title=St.meld. nr. 22 (2008–2009): Svalbard |publisher=[[Norwegian Ministry of Justice and the Police]] |chapter=9 Næringsvirksomhet |date=17 April 2009 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825003249/http://www.regjeringen.no/nb/dep/jd/dok/regpubl/stmeld/2008-2009/stmeld-nr-22-2008-2009-/9.html?id=554987 |archive-date=25 August 2011 |df=dmy-all }}</ref> Longyearbyen fékk sveitarstjórn árið 2002.<ref name=ah49 /> == Landfræði == [[Mynd:Parhelia on a sunny arctic morning; Svalbard.jpg|thumb|right|Sól með hjásólir (gíl og úlf) yfir Svalbarða.]] [[Mynd:Topographic map of Svalbard.svg|thumb|right|Hæðakort af Svalbarða.]] Svalbarðasamningurinn skilgreinir Svalbarða sem allar eyjar og sker milli 74. og 81. breiddargráðu norður, og 10. til 35. lengdargráðu austur.<ref name=npi>{{cite news |title=Svalbard |publisher=[[Norwegian Polar Institute]] |url=http://npweb.npolar.no/english/geografi/svalbard |access-date=24 March 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415125926/http://www.npolar.no/en/the-arctic/svalbard/index.html |archive-date=15 April 2012 |df=dmy-all }}</ref><ref name=treaty>{{cite news |title=Svalbard Treaty |publisher=[[Wikisource]] |url=http://en.wikisource.org/wiki/Svalbard_Treaty |date=9 February 1920 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100324002033/http://en.wikisource.org/wiki/Svalbard_Treaty |archive-date=24 March 2010 |df=dmy-all }}</ref> Landsvæðið er 61.022 km<sup>2</sup> að stærð. Þrjár stærstu eyjar Svalbarða eru [[Spitsbergen]] (37.673 km<sup>2</sup>), [[Nordaustlandet]] (14.443 km<sup>2</sup>) og [[Edgeøya]] (5.074 km<sup>2</sup>).<ref>{{Vísindavefurinn|48622|Hvort er stærra Ísland eða Svalbarði?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=10.12.2009}}</ref> Öll þorpin á Svalbarða eru á Spitsbergen, fyrir utan veðurstöðvar á [[Bjarnarey (Svalbarða)|Bjarnarey]] og [[Hopen (Svalbarða)|Hopen]].<ref name=cia>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/svalbard/ |title=Svalbard |work=[[World Fact Book]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |date=15 January 2010 |access-date=24 March 2010 |df=dmy-all |archive-date=20 apríl 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240420062728/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/svalbard |url-status=dead }}</ref> Norska ríkið lagði allt land á Svalbarða undir sig, sem aðrir höfðu ekki gert tilkall til, eða 95,2% af eyjaklasanum þegar Svalbarðasamningurinn gekk í gildi. Norska námafyrirtækið [[Store Norske Spitsbergen Kulkompani|Store Norske]] á 4% og rússneska námafyrirtækið [[Arktikugol]] 0,4%. Aðrir einkaaðilar eiga 0,4% landsins. Svalbarði er norðan [[norðurheimskautsbaugur|norðurheimskautsbaugs]] og þar er [[miðnætursól]] í 99 daga á sumrin og [[heimskautanótt]] í 84 daga á veturnar.<ref name=sun>Torkilsen (1984): 96–97</ref> Í Longyearbyen er bjart frá 20. apríl til 23. ágúst, og dimmt frá 26. október til 15. febrúar.<ref name=npi /> Á veturnar er oft tunglbjart og snjóþekja magnar birtuna upp.<ref name=sun /> Á Svalbarða eru [[ljósaskipti]]n löng. Fyrsta og síðasta dag skammdegisins stendur rökkrið í sjö og hálfan tíma og samfelld birta stendur tveimur vikum lengur en miðnætursólin.<ref>{{cite web|url=https://www.timeanddate.com/sun/norway/longyearbyen|title=Sunrise and sunset in Longyearbyen October 2019|website=Timeanddate.com|access-date=29 October 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.timeanddate.com/sun/norway/longyearbyen?month=4&year=2019|title=Sunrise and sunset in Longyearbyen April 2019|website=Timeanddate.com|access-date=29 October 2019}}</ref> Á [[sumarsólstöður|sumarsólstöðum]] fer sólin neðst í 12° yfir sjóndeildarhring á miðnætti.<ref>{{cite web|url=https://www.timeanddate.com/sun/norway/longyearbyen?month=6|title=Sunrise and sunset in Longyearbyen June|website=Timeanddate.com|access-date=29 October 2019}}</ref> Um 60% af Svalbarða eru þakin jökli, 30% er berg og 10% eru klædd gróðri.<ref name="Umbreit2005">{{cite book|last=Umbreit|first=Andreas |title=Spitsbergen: Svalbard, Franz Josef, Jan Mayen|url=https://books.google.com/books?id=TExU1p6Cy20C|access-date=21 May 2021|edition=3rd|year=2005|publisher=Bradt Travel Guides|location=Chalfont St. Peter, Bucks|isbn=978-1-84162-092-3}}</ref> Stærsti jökullinn er [[Austfonna]], 8.412 km<sup>2</sup>, á Nordaustlandet, og þar á eftir koma [[Olav V Land]] og [[Vestfonna]]. Á sumrin er hægt að fara á skíðum frá [[Sørkapp]] syðst á Spitsbergen að norðurströndinni, á næstum samfelldum ís. 99,3% af eyjunni [[Kvitøya]] eru þakin ís.<ref>Torkildsen (1984): 102–104</ref> Svalbarði hefur mótast af [[ísöld|ísaldarjöklinum]] sem hefur skorið firði, dali og fjöll inn í þessa fyrrum hásléttu.<ref name="Umbreit2005" /> Hæsti tindurinn er [[Newtontoppen]] sem er 1.717 metra hár, og þar á eftir koma [[Perriertoppen]] (1.712 metrar), [[Ceresfjellet]] (1.675 metrar), [[Chadwickryggen]] (1.640 metrar) og [[Galileotoppen]] (1.637 metrar). Lengsti fjörðurinn er [[Wijdefjorden]], 108 km að lengd, og þar á eftir koma [[Isfjorden]] (107 km), [[Van Mijenfjorden]] (83 km), [[Woodfjorden]] (64 km) og [[Wahlenbergfjorden]] (46 km).<ref>{{cite web |url=http://www.ssb.no/english/subjects/00/00/20/nos_svalbard_en/nos_d330_en/tab/013.html |title=Geographical survey. Fjords and mountains |website=[[Statistics Norway]] |date=22 October 2009 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114020834/http://www.ssb.no/english/subjects/00/00/20/nos_svalbard_en/nos_d330_en/tab/013.html |archive-date=14 November 2011 |df=dmy-all }}</ref> Svalbarði er hluti af [[Heimskautaflæðibasaltið|Heimskautaflæðibasaltinu]]<ref>{{cite web |url=http://maps.unomaha.edu/maher/svalbard/wwwHALIP/ |title=Research Project on the manifestation of the High Arctic Large Igneous Province (HALIP) on Svalbard |last=Maher |first=Harmon D. Jr. |website=[[University of Nebraska at Omaha]] |date=November 1999 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100628203436/http://maps.unomaha.edu/maher/svalbard/wwwHALIP/ |archive-date=28 June 2010 |df=dmy-all }}</ref> og þar reið yfir öflugasti jarðskjálfti Noregs 6. mars 2009, 6,5 að stærð.<ref>{{cite news|title=Svalbard hit by major earthquake |url=http://www.norwaypost.no/news/svalbard-hit-by-major-earthquake.html |agency=[[Norwegian Broadcasting Corporation]] |work=The Norway Post |date=7 March 2009 |access-date=24 March 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314054518/http://www.norwaypost.no/news/svalbard-hit-by-major-earthquake.html |archive-date=14 March 2012 }}</ref> Helstu landspendýr eru [[heimskautarefur]], [[ísbjörn]] og [[hreindýr]]. Sjávarspendýr eru meðal annars [[hvalir]], [[höfrungar]], [[selir]] og [[rostungur|rostungar]]. 165 plöntutegundir hafa fundist á Svalbarða. Ísbirnir hafa orðið 6 manns að bana síðan 1971. <ref>[https://www.visir.is/g/20202005549d/isbjorn-drap-mann-a-svalbarda Ísbjörn drap mann á Svalbarða] Vísir.is, skoðað 29. ágúst 2020</ref> === Eyjar === Eyjar á Svalbarða í röð eftir stærð: # [[Spitsbergen]] (37.673 km²) # [[Nordaustlandet]] (14.443 km²) # [[Edge-eyja]] (5074 km²) # [[Barentseyja]] (1250 km²) # [[Hvítey]] (682 km²) # [[Prins Karls Forland]] (615 km²) # [[Bjarnarey (Svalbarða)|Bjarnarey]] (178 km²) # [[Danska Eyja]] # [[Amsterdameyja (Svalbarða)|Amsterdameyja]] == Stjórnmál == [[Mynd:Longyearbyen_main_street.JPG|thumb|right|Vegna hins sérstaka skattafyrirkomulags er verð á sumum vörum mun ódýrara á Svalbarða en á meginlandi Noregs.]] [[Svalbarðasamningurinn]] 1920 staðfesti full yfirráð Noregs yfir eyjaklasanum. Ólíkt [[Norsku Suðurskautssvæðin|Norsku Suðurskautssvæðunum]] er Svalbarði hluti af konungsríkinu Noregi og ekki [[hjálenda]]. Norsku [[Svalbarðalögin]] frá 1925 staðfestu samninginn, kváðu á um norska lögsögu á Svalbarða og stofnun sýslumannsembættis þar sem [[sýslumaður Svalbarða]] er skipaður af Noregskonungi. Svalbarði heyrir ekki undir neitt [[fylki Noregs|fylki]] og þar eru engin sveitarfélög, en [[bæjarráð Longyearbyen]] var stofnað 2002 með sambærilegt hlutverk.<ref name=naering/> Bæirnir Ny-Ålesund og Barentsburg eru enn [[fyrirtækisbær|fyrirtækisbæir]] þar sem allir innviðir eru í eigu fyrirtækjanna Kings Bay og Arktikugol.<ref name=naering /> Samkvæmt Svalbarðasamningnum hafa allir samningsaðilar (48 árið 2024; Ísland gerðist aðili að samningnum 31. maí 1994) leyfi til að stunda atvinnurekstur á eyjunum, án mismununar, en samkvæmt norskum lögum. Samningurinn takmarkar líka getu Noregs til að innheimta skatta á eyjunum, þannig að þar er til dæmis enginn [[virðisaukaskattur]] og lægri [[tekjuskattur]] en á meginlandinu.<ref>{{cite web|url=http://www.lovdata.no/all/nl-19961129-068.html|website=Lovdata|title=Svalbardskatteloven|date=25.8.2021}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.lovdata.no/for/sf/fd/xd-20071204-1354.html|title=Forskrift om ligningsmyndigheter og skatteoppkrever for Svalbard|website=Lovdata|date=7.12.2007}}</ref> Skatttekjum af íbúum Svalbarða á að verja á eyjunum.<ref>{{Cite web |title=The Svalbard Treaty - Svalbard Museum |url=https://svalbardmuseum.no/en/the-svalbard-treaty |access-date=2024-06-24 |website=svalbardmuseum.no}}</ref> Á móti kemur að íbúar Svalbarða njóta ekki velferðarþjónustu, almannatrygginga og eftirlauna, nema í gegnum sín heimasveitarfélög annars staðar.<ref>{{cite news |title=From the cradle, but not to the grave |website=[[Statistics Norway]] |url=http://www.ssb.no/this_is_svalbard/velferdstilbud.pdf |access-date=24 March 2010 |url-status=dead |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160515164104/http://www.ssb.no/this_is_svalbard/velferdstilbud.pdf |archive-date=15 May 2016 |df=dmy-all }}</ref> [[Mynd:Polarsyssel.jpg|thumb|right|Sýslumaðurinn á Svalbarða notast við þjónustuskipið ''Polarsyssel''.]] Sýslumannsembættið á Svalbarða (norska: ''Sysselmester'', áður ''Sysselmanden'' til 2021) fer bæði með völd [[fylkisstjóri (Noregi)|fylkisstjóra]] og [[lögreglustjóri|lögreglustjóra]], auk annarra skylda sem felast í [[framkvæmdavald]]inu. Meðal hlutverka embættisins er að hafa umsjón með umhverfismálum, framkvæmd laga, [[leit og björgun]], ferðaþjónustu, upplýsingaþjónustu, samskipti við erlendar byggðir, auk þess að fara með dómsvald á sumum sviðum siglingaréttar og réttarrannsókna, þó ekki á sömu sviðum og þar sem hann fer með hlutverk lögreglu.<ref>{{cite book |chapter-url=http://www.regjeringen.no/en/dep/jd/Documents-and-publications/Reports-to-the-Storting-White-Papers/Reports-to-the-Storting/19992000/report-no-9-to-the-storting-/5-The-administration-of-Svalbard.html?id=456897 |title=Report No. 9 to the Storting (1999–2000): Svalbard |publisher=[[Norwegian Ministry of Justice and the Police]] |chapter=5 The administration of Svalbard |date=29 October 1999 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120718092450/http://www.regjeringen.no/en/dep/jd/documents-and-publications/reports-to-the-storting-white-papers/reports-to-the-storting/19992000/report-no-9-to-the-storting-/5-The-administration-of-Svalbard.html?id=456897 |archive-date=18 July 2012 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://lovdata.no/all/hl-19250717-011.html |title=Lov om Svalbard |publisher=[[Lovdata]] |date=19 June 2009 |language=no |access-date=24 March 2010 |archive-date=9 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140309000141/http://www.lovdata.no/all/hl-19250717-011.html |url-status=live }}</ref> Frá 2021 hefur [[Lars Fause]] gegnt embættinu, sem heyrir undir [[dómsmálaráðuneyti Noregs]] en hefur samráð við önnur ráðuneyti eftir þeirra málaflokkum.<ref>{{cite news|title=Organisation |publisher=[[Governor of Svalbard]] |url=http://www.sysselmannen.no/enkel.aspx?m=44377 |access-date=24 March 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723004354/http://www.sysselmannen.no/enkel.aspx?m=44377 |archive-date=23 July 2011 }}</ref> [[Sjúkrahúsið á Svalbarða]] er rekið sem hluti af [[Háskólasjúkrahúsið í Norður-Noregi|Háskólasjúkrahúsinu í Norður-Noregi]] og [[Svalbarðaflugvöllur]] er rekinn af norska ríkisfyrirtækinu [[Avinor]]. Önnur opinber þjónusta er rekin af [[Námastofnun Noregs]], [[Norska Norðurpólsstofnunin|Norsku Norðurpólsstofnuninni]], [[Norska skattstofan|Norsku skattstofunni]] og [[Norska þjóðkirkjan|Norsku þjóðkirkjunni]].<ref>{{cite book |chapter-url=http://www.regjeringen.no/nb/dep/jd/dok/regpubl/stmeld/2008-2009/stmeld-nr-22-2008-2009-/6.html?id=554944 |title=St.meld. nr. 22 (2008–2009): Svalbard |publisher=[[Norwegian Ministry of Justice and the Police]] |chapter=6 Administrasjon |date=17 April 2009 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011142633/http://www.regjeringen.no/nb/dep/jd/dok/regpubl/stmeld/2008-2009/stmeld-nr-22-2008-2009-/6.html?id=554944 |archive-date=11 October 2012 |df=dmy-all }}</ref> Svalbarði heyrir undir [[Héraðsdómstóll Norður-Troms|héraðsdómstól Norður-Troms]] og [[áfrýjunardómstóll Hálogalands|áfrýjunardómstól Hálogalands]], sem báðir eru staðsettir í [[Tromsø]].<ref>{{cite web |url=http://www.domstol.no/DAtemplates/CourtDetails____2995.aspx?epslanguage=EN |title=Nord-Troms tingrett |publisher=[[Norwegian National Courts Administration]] |access-date=24 March 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825002850/http://www.domstol.no/DAtemplates/CourtDetails____2995.aspx?epslanguage=EN |archive-date=25 August 2011 |df=dmy-all }}</ref> Þótt Svalbarði sé hluti af Noregi, eru eyjarnar ekki hluti af [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðinu]] eða [[Evrópska efnahagssvæðið|Evrópska efnahagssvæðinu]]. [[Norræna vegabréfasambandið]] gildir þar ekki heldur.<ref>{{cite web|url=http://www.lovdata.no/all/tl-19921127-109-0.html |title=Lov om gjennomføring i norsk rett av hoveddelen i avtale om Det europeiske økonomiske samarbeidsområde (EØS) m.v. (EØS-loven). |website=[[Lovdata]] |date=10 August 2007 |language=no |access-date=24 March 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20001210194300/http://www.lovdata.no/all/tl-19921127-109-0.html |archive-date=10 December 2000 }}</ref> Fólk sem kemur til Svalbarða frá löndum utan Schengen þarf því ekki Schengen-vegabréfsáritun nema það ferðist um meginland Noregs fyrst. Samkvæmt Svalbarðasamningnum hafa borgarar aðildarríkjanna heimild til að dvelja og stunda atvinnustarfsemi á Svalbarða og í reynd hefur það líka gilt um borgara annarra landa. Sýslumaðurinn getur samt neitað fólki um aðgang sem ekki uppfyllir tiltekin skilyrði, til dæmis um húsnæði og tekjur til framfærslu.<ref name=residence>{{cite news |title=Entry and residence |publisher=[[Governor of Svalbard]] |url=http://www.sysselmannen.no/en/Visitors/Entry-and-residence/ |access-date=24. ágúst 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924112740/http://www.sysselmannen.no/en/Visitors/Entry-and-residence/ |archive-date=24 September 2015 |df=dmy-all }}</ref> [[Mynd:Kystvakten_Longyearbyen_IMG_6889.JPG|thumb|right|Skip Norsku strandgæslunnar í Longyearbyen.]] [[Rússland]] rekur ræðismannsskrifstofu í Barentsburg.<ref>{{cite news |title=Diplomatic and consular missions of Russia |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs of Russia]] |url=http://www.mid.ru/zu_r.nsf/strawebeng?OpenView&Start=1&Count=300&Expand=120#120 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091002034927/http://www.mid.ru/zu_r.nsf/strawebeng?OpenView&Start=1&Count=300&Expand=120#120 |archive-date=2 October 2009 |df=dmy-all }}</ref> Árið 2010 var undirritað samkomulag um landamæri Rússlands og Noregs milli Svalbarða og [[Novaja Zemlja]]. Það þótti nauðsynlegt vegna áforma um olíuleit á hafsbotni.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2010/09/16/world/europe/16russia.html|title=Russia and Norway Agree on Boundary|author=Andrew E. Kramer|website=The New York Times|date=15. september 2010|access-date=20 október 2024|archive-date=11 desember 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161211175859/http://www.nytimes.com/2010/09/16/world/europe/16russia.html|url-status=dead}}</ref> Umdeilt er hvort ákvæði Svalbarðasamningsins um frjálsa nýtingu náttúruauðlinda gildi um alla [[efnahagslögsaga|efnahagslögsöguna]] umhverfis Svalbarða (200 [[sjómíla|sjómílur]]), eða aðeins um [[landhelgi]]na (12 sjómílur).<ref>{{cite journal|title=Folkerettspragmatisme|journal=Kritisk juss|doi=10.18261/issn.2387-4546-2020-03-0|url=http://www.idunn.no/doi/10.18261/issn.2387-4546-2020-03-0|dato=2020-12-04|author=Tor-Inge Harbo|volume=3|lang=no|number=46|pages=222–235|issn=0804-7375}}</ref><ref>{{cite web|url=https://fiskifrettir.vb.is/segja-nordmenn-brjota-svalbardasattmalann/|title=Segja Norðmenn brjóta Svalbarðasáttmálann|website=Viðskiptablaðið|date=21.9.2016|access-date=2024-10-20|archive-date=2025-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20250927001425/https://fiskifrettir.vb.is/segja-nordmenn-brjota-svalbardasattmalann/|url-status=dead}}</ref> Öll hernaðarumsvif á Svalbarða eru bönnuð samkvæmt Svalbarðasamningnum, en þar sem norska ríkisstjórnin gerir tilkall til fullveldis yfir efnahagslögsögu Svalbarða, túlkar hún það með þeim hætti að [[Norska strandgæslan]] hafi heimild til að fara með eftirlit og löggæslu á stóru hafsvæði umhverfis eyjarnar.<ref>{{Cite web|title=Svalbard: NATO's Arctic 'Achilles' Heel' |url=https://perconcordiam.com/svalbard-natos-arctic-achilles-heel/ |website=Per Concordiam |last=Wither |first=James |date=8 September 2021 |access-date=16 August 2023}}</ref> Gagnrýni á þetta tilkall hefur einkum komið frá Evrópusambandinu, Rússlandi og Íslandi.<ref>{{Cite journal|title=The constrained politics of the Svalbard offshore area |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0308597X08000171#! |journal=Marine Policy |last=Pedersen |first=Torbjørn |date=November 2008 |volume=32 |issue=6 |pages=913–919 |doi=10.1016/j.marpol.2008.01.006 |bibcode=2008MarPo..32..913P |access-date=17 August 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thearcticinstitute.org/norwegian-svalbard-policy-respected-contested/|website=The Arctic Institute|title=The Norwegian Svalbard Policy - Respected or Contested?|author=Ragnhild Groenning|date=22. nóvember 2017}}</ref> == Efnahagslíf == Helstu atvinnugreinar á Svalbarða eru kolavinnsla, ferðaþjónusta og rannsóknir. Svalbarði er ekki hluti af [[Schengen]] eða [[EFTA|Evrópska efnahagssvæðinu]], en hver sem er má starfa þar í samræmi við norsk lög, samkvæmt Svalbarðasáttmálanum. Í reynd er þó ómögulegt að setjast að á Svalbarða nema hafa þar húsnæði sem er mjög af skornum skammti, þrátt fyrir miklar framkvæmdir síðustu ár. Nær allt húsnæði á Svalbarða er í eigu fyrirtækja og stofnana sem þar eru. Svalbarði er [[fríverslunarsvæði]] og [[herlaust svæði]]. Kolavinnsla var lengi forsenda byggðar á Svalbarða og undirstaða efnahagslífsins í námabæjunum Longyearbyen, Barentsburg og Pyramiden. Lengst af var kolavinnslan samt ríkisstyrkt og tilgangur hennar fremur að tryggja yfirráð, aðgang og viðveru fólks á mikilvægu landsvæði.<ref>{{cite journal|author=Hansen, T. V.|year=2024|title=Phasing out coal on Svalbard: From a conflict of interest to a contest over symbolic capital|journal=Polar Record|volume=60|doi=10.1017/S0032247424000020}}</ref> Eftir 2010 hafa rannsóknarstarfsemi og ferðaþjónusta tekið við sem þungamiðja efnahagslífsins. Um þriðjungur af kolaframleiðslu Norðmanna síðustu ár fór í kolaraforkuver sem sá Svalbarða fyrir raforku. Árið 2023 var raforkuverið lagt niður og raforka var eftir það framleidd með díselolíu.<ref>{{cite web|url=https://www.nrk.no/nyheter/slutt-for-kullkraftverket-i-longyearbyen--1.16601776|title=Slutt for kullkraftverket i Longyearbyen|website=NRK|date=19. október 2023}}</ref> [[Mynd:UNIS The university centre in Svalbard from S in distance Adventtoppen Hiorthfjellet May 23 2025.jpg|thumb|right|Háskólamiðstöð Svalbarða]] Nokkur lönd hafa komið upp rannsóknarstofum á Svalbarða. [[Pólska pólrannsóknastofnunin]] var stofnuð 1957 og [[Háskólamiðstöð Svalbarða]] hóf starfsemi 1993. Árið 2008 var [[Fræbankinn á Svalbarða]] tekinn í notkun. Árið 1997 tók [[Geimvísindastofnun Noregs]] jarðstöðina [[SvalSat]] í notkun á Svalbarða og 2003 var lagður sæstrengur milli [[Harstad]] í [[Troms]] og Hotellneset. Svalbarði hefur verið kynntur sem prófunarstaður fyrir siglingatæki, björgunarbúnað og byggingarefni, sem dæmi. Um 60.000 ferðamenn heimsækja Svalbarða árlega og gistinætur eru um 150.000. Þriðjungur ferðamanna kemur með skemmtiferðaskipum á sumrin.<ref>{{cite report|url=https://www.visitsvalbard.com/dbimgs/%C3%85rsstatistikk2023.pdf|title=Svalbard-statistikken 2023 Markeds- og gjestestatistikk|publisher=Visit Svalbard|page=4}}</ref> Aukin skipaumferð vegna ferðamennsku og fiskveiða (sem hafa aukist vegna [[loftslagsbreytingar|loftslagsbreytinga]]) kalla á aukin umsvif leitar- og björgunarsveita sýslumannsins og [[Norska strandgæslan|Norsku strandgæslunnar]]. Í framhaldi hefur höfnin í Longyearbyen verið stækkuð.<ref>{{cite report|url=https://www.menon.no/wp-content/uploads/2016-Longyearbyen-hovedrapport.pdf|publisher=Kystverket|title=Ny havnestruktur i Longyearbyen|date=1. nóvember 2016}}</ref> Ákveðið var að fjölga íbúðum og gistirýmum vegna ferðaþjónustu og umsvifa háskólasetursins eftir [[snjóflóðið í Longyearbyen 2015]] þar sem 11 hús eyðilögðust og tveir létust.<ref>{{cite web|url=https://www.nrk.no/tromsogfinnmark/boligmangel-i-longyearbyen-skaper-store-problemer-for-reiselivet-1.16221834|title=Boligmangel i Longyearbyen skaper store problemer for reiselivet|date=22.12.2022|author=Rune N. Andreassen|website=NRK}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/bygg-bolig-og-eiendom/artikler-og-publikasjoner/rekordmange-nye-byggetillatelser|title=Rekordmange nye byggetillatelser|date=17.2.2017|website=Statistisk sentralbyrå}}</ref> Stærstu greinar atvinnulífs á Svalbarða miðað við veltu árið 2023 voru flutningar og geymsla; fjarskipti, fjármála- og tryggingastarfsemi; byggingariðnaður; fyrirtækjaþjónusta, og gisting. Ef miðað er við ársverk eru stærstu geirarnir gisting, byggingariðnaður og fyrirtækjaþjónusta.<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/virksomheter-foretak-og-regnskap/virksomheter-og-foretak/statistikk/naeringer-pa-svalbard|title=Næringar på Svalbard|website=Statistisk sentralbyrå|date=29. ágúst 2024}}</ref> == Íbúar == Þrjár af eyjum Svalbarða eru byggðar: [[Spitsbergen]], [[Bjarnarey (Svalbarða)|Bjørnøya]] og [[Hopen]]. Árið 2020 bjuggu tæplega 3000 manns á Svalbarða, meira en helmingur af norskum uppruna. Stærstu hópar á eyjunni sem ekki hafa norskt ríkisfang eru frá Rússlandi, Úkraínu, Póllandi, Þýskalandi, Svíþjóð, Danmörku og Taílandi.<ref name=demographics/> Stærsti bærinn í eyjaklasanum er [[Longyearbyen]]. Þar er sjúkrahús, grunnskóli og menntaskóli og [[Háskólasetur Svalbarða]], íþróttamiðstöð með sundlaug, bókasafn, menningarmiðstöð og kvikmyndahús,<ref name=chp10>{{cite book |chapter-url=http://www.regjeringen.no/nb/dep/jd/dok/regpubl/stmeld/2008-2009/stmeld-nr-22-2008-2009-/10.html?id=555006 |title=St.meld. nr. 22 (2008–2009): Svalbard |publisher=[[Norwegian Ministry of Justice and the Police]] |chapter=10 Longyearbyen og øvrige lokalsamfunn |date=17 April 2009 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011142448/http://www.regjeringen.no/nb/dep/jd/dok/regpubl/stmeld/2008-2009/stmeld-nr-22-2008-2009-/10.html?id=555006 |archive-date=11 October 2012 |df=dmy-all }}</ref> almenningsvagnar, hótel, banki<ref>{{cite web |url=http://www.svalbard.net/reiser/uk/Shops-services-1-280.html |title=Shops/services |publisher=Svalbard Reiseliv |access-date=24 March 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412182450/http://www.svalbard.net/reiser/uk/Shops-services-1-280.html |archive-date=12 April 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> og nokkur söfn.<ref>{{cite web |url=http://www.svalbard.net/reiser/uk/Attractions-1-78.html |title=Attractions |publisher=Svalbard Reiseliv |access-date=24 March 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100125232446/http://www.svalbard.net/reiser/uk/Attractions-1-78.html |archive-date=25 January 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Vikulega kemur út dagblaðið ''Svalbardposten''<ref>http://www.svalbardposten.no</ref>. Engin námavinnsla er eftir í Longyearbyen. Starfsemi var hætt í kolanámum í [[Sveagruva]] og Luckerfjellet árið 2017 og þeim var lokað 2020.<ref>{{Cite web|url=https://www.spitsbergen-svalbard.com/2019/02/15/lunckefjellet-the-end-of-an-arctic-coal-mine.html|title=Lunckefjellet: the end of an arctic coal mine|last=Stange|first=Rolf|date=2019-02-15|website=Spitsbergen {{!}} Svalbard|language=en-US|access-date=2020-01-28}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.spitsbergen-svalbard.com/2020/02/26/svea-nord-is-history.html|title=Svea Nord is history|last=Stange|first=Rolf|date=2020-02-26|website=Spitsbergen {{!}} Svalbard|language=en-US|access-date=2020-10-19}}</ref> [[Ny-Ålesund]] er varanleg rannsóknarstöð á norðvesturströnd Spitsbergen og nyrsta varanlega byggð heims. Ny-Ålesund var áður námabær og er enn rekinn af norska ríkisfyrirtækinu [[Kings Bay]]. Þar er ferðaþjónusta takmörkuð til að draga úr áhrifum hennar á vísindastarf.<ref name=chp10 /> Íbúar í Ny-Ålesund eru 35 á veturnar og um 180 á sumrin.<ref>{{cite web|url=http://www.kingsbay.no/index.php?option=com_content&view=article&id=70&Itemid=29 |title=Ny-Ålesund |website=[[Kings Bay (company)|Kings Bay]] |access-date=24 March 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090310235351/http://www.kingsbay.no/index.php?option=com_content&view=article&id=70&Itemid=29 |archive-date=10 March 2009 }}</ref> [[Norska veðurstofan]] rekur veðurstöðvar á Bjørnøya og Hopen, með 10 og 4 starfsmenn. Báðar stöðvarnar hýsa líka rannsóknarteymi tímabundið.<ref name=chp10 /> [[Pólska heimskautamiðstöðin]] er rekin af pólska ríkinu í [[Hornsund]] með 10 starfsmenn árið um kring.<ref name=chp10 /> [[File:Piramida Svalbard IMG 6283.JPG|thumb|Yfirgefni sovéski námabærinn [[Pyramiden]].]] Sovéski námabærinn [[Pyramiden]] var yfirgefinn árið 1998. Eftir það var [[Barentsburg]] eina varanlega rússneska byggðin á Svalbarða. Barentsburg er í eigu fyrirtækisins Arktikugol sem rekur þar kolanámu. Til viðbótar við námavinnsluna hefur fyrirtækið opnað hótel og minjagripaverslun fyrir ferðamenn sem koma þangað frá Longyearbyen.<ref name=chp10 /> Í þorpinu eru skóli, bókasafn, íþróttamiðstöð, tómstundamiðstöð, sundlaug, býli og gróðurhús. Svipuð aðstaða er í Pyramiden. Í báðum þorpunum er að finna dæmigerðan sovéskan eftirstríðsáraarkitektúr. Þar er að finna tvær nyrstu styttur af [[Vladimír Lenín|Lenín]] í heimi, auk annarra listaverka.<ref name="Umbreit2005" /> Árið 2013 voru nokkrir starfsmenn í Pyramiden til að halda byggingunum við og reka þar lítið hótel. == Menning == [[Mynd:North_Pole_Expedition_Museum_2022.jpg|thumb|right|North Pole Expedition Museum í Longyearbyen.]] Menning á Svalbarða hefur tekið miklum breytingum eftir að námavinnslu lauk. Miklar minjar eru um námavinnsluna og heilu námabæirnir standa enn, þótt þeir séu að mestu mannlausir. Námavinnsla Sovétríkjanna hafði þann tilgang fyrst og fremst að viðhalda stöðu þeirra á Norðurslóðum, því kolavinnslan sjálf stóð aldrei undir sér. [[Pyramiden]] átti að vera eins konar „fyrirmyndarbær“ til að sýna umheiminum fram á yfirburði sovéskra lifnaðarhátta í [[kalda stríðið|kalda stríðinu]]. Á Svalbarða er líka að finna eldri minjar um [[hvalveiðar]]. Síðustu ár hefur [[náttúruferðamennska]] farið vaxandi sem leggur áherslu á ósnortna náttúru og víðerni. Þannig verður umdeilt hvort líta eigi á leifar af 20. aldar iðnaði á svæðinu sem „minjar“ til að varðveita eða „rusl“ til að fjarlægja.<ref>{{cite journal|author=Kotašková, E.|year=2022|title=From mining tool to tourist attraction: Cultural heritage as a materialised form of transformation in Svalbard society. |journal=Polar Record|volume=58|doi=10.1017/S0032247422000092}}</ref> Minjar sem eru eldri en frá 1945 eru varðveittar með lögum.<ref>{{cite web|url=https://cruise-handbook.npolar.no/en/svalbard/cultural-remains.html|author=Kristin Prestvold|title=Svalbard's cultural remains - traces of history in an Arctic landscape|date=2008|website=Norsk polarinstitutt}}</ref> Nokkrum námum og hluta námabæjanna hefur verið breytt í söfn og gististaði fyrir ferðafólk. Rannsóknarstarf, einkum loftslagsrannsóknir, hefur farið vaxandi á Svalbarða. Á milli 2003 og 2006 var rannsóknarsetrið [[Svalbard Forskningspark]] reist yfir starfsemi nokkurra rannsóknarstofnana í Longyearbyen. Þar er [[Minjasafn Svalbarða]] til húsa. Í Longyearbyen eru líka [[North Pole Expedition Museum]] og [[Gruve 3]]-náman sem er opin ferðamönnum. Þá eru minjasöfn um námavinnslu og minjar frá [[Pómorar|Pómorum]] bæði í Barentsburg og Pyramiden. Ýmsar árlegar hátíðir eru haldnar á Svalbarða, flestar stofnaðar síðustu ár. Meðal þeirra eru „sólarhátíð“ (Solfestuka) til að fagna endurkomu sólarinnar í mars. Tónlistarhátíðir, bókmenntahátíð og matarhátíðir eru líka haldnar árlega. ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.sysselmesteren.no Sýslumaðurinn á Svalbarða] * [http://toposvalbard.npolar.no TopoSvalbard] – Gagnvirkt kort (norska/enska) * [https://en.visitsvalbard.com/ Ferðavefur] {{Evrópa}} [[Flokkur:Svalbarði| ]] jh2qxpm3oz2nzp82kb31x5fyj36tf56 Edinborg 0 23435 1979261 1979211 2026-09-17T16:34:26Z Maxí 1659 1979261 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Edinborg | nafn_í_eignarfalli = Edinborgar | nafn_á_frummáli = Edinburgh | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] | mynd = EdinburghMontage.png | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Þekkt kennileiti Edinborgar | fáni = Flag of Edinburgh.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Coat of Arms of the Edinburgh City Council.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Skotland | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Skotlandi | teiknibóla_kort_stærð = 200px | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Fullvalda ríki|Ríki]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Bretland}} | undirskipting_gerð1 = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn1 = {{fáni|Skotland}} | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 263 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland/mid2024/mye24tablesuk.xlsx |title=Mid-Year Population Estimates, United Kingdom, June 2024 |website=[[Office for National Statistics]] |date=26 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2024 | mannfjöldi_heild = 530.680 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Staðartími Greenwich|GMT]] | utc_hliðrun = +00:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Bretlands|BST]] | utc_hliðrun_sumartími = +01:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Edinborg''' ([[enska]]: ''Edinburgh''; [[skosk gelíska]]: ''Dùn Èideann'') er [[höfuðborg]] [[Skotland]]s, önnur stærsta [[borg]] landsins eftir [[Glasgow]] og sjöunda stærsta borg [[Bretland]]s. Íbúar eru um 531.000 manns ([[2024]]).<ref name="mannfjöldi" /> Á stórborgarsvæðinu búa um 912.000 (2020). Borgin stendur við suðurströnd [[Forthfjörður|Forthfjarðar]] á austurströnd Skotlands. Edinborg hefur verið höfuðborg Skotlands frá árinu [[1437]], þar er aðsetur [[skoska þingið|skoska þingsins]] og [[skoska konungsfjölskyldan|skosku konungsfjölskyldunnar]]. Þar er einnig að finna [[Þjóðminjasafn Skotlands]], [[Landsbókasafn Skotlands]] og [[Listasafn Skotlands]]. Edinborg er önnur stærsta miðstöð fjármála í Bretlandi á eftir [[London]]. [[Edinborgarkastali]] er eitt af einkennum Edinborgar, en kletturinn þar sem hann stendur hefur verið notaður undir vígi allt frá [[9. öldin f.Kr.|9. öld f.Kr.]] [[Holyrood-höll]] er opinber búsetustaður bresku konungsfjölskyldunnar í Skotlandi. [[Gamli bærinn (Edinborg)|Gamli bærinn]] og [[Nýi bærinn (Edinborg))|Nýi bærinn]] eru vernduð af [[heimsminjaskrá]] [[Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna|Menningarmálastofnunar Sameinuðu þjóðanna]] (UNESCO). Sögulega hefur Edinborg verið miðstöð fræðastarfs í Skotlandi, sérstaklega á sviði læknisfræði, [[skoskur réttur|skosks réttar]], vísinda og verkfræði. Á tímum [[Upplýsingin|upplýsingarinnar]] var [[Edinborgarháskóli]] leiðandi í framförum á sviði vísinda. Þar störfuðu heimsþekktir fræðimenn á borð við [[David Hume]], [[Adam Smith]], [[Francis Hutcheson]], [[Robert Burns]], [[Adam Ferguson]], [[John Playfair]] og [[Joseph Black]]. Edinborg er einnig þekkt víða fyrir tvær árlegar listahátíðir; [[Edinborgarhátíðin]]a og [[Fringe-hátíðin]]a sem haldnar eru í ágúst. Edinborg er annar vinsælasti áfangastaður ferðamanna sem halda til Bretlands með rúmlega milljón ferðamenn á ári. == Saga == === Forsaga === [[Mynd:Sunshine on the Crags (28877122034).jpg|thumb|left|Í fellinu Arthur’s Seat var ein fyrsta byggðin á svæðinu]] Elstu merki um byggð á svæðinu eru í [[Cramond]], þar sem fundust leifar af búðum frá [[miðsteinöld]] en þær eru taldar vera frá 8500 f.Kr. Einnig hafa fundist merki um byggð frá [[bronsöld]] og [[járnöld]] í kringum Castle Rock, Arthur’s Seat, Craglockhart og Pentland-fell. Þegar [[Rómverjar]] numu landi í héraðinu Lothian undir lok 1. aldar e.Kr. rákust þeir á keltneskan þjóðflokk sem þeir kölluðu ''Votadini''. Fyrr á [[miðaldir|miðöldum]] komu Votadini undir konungsríkið [[Gododdin]] en „Eidyn“ var hérað í þessu konungsríki. Á þessum tíma var reist virki á Castle Rock, undir nafninu Din Eidyn, en það varð miðpunktur stjórnsýslu í konungsríkinu. Í [[velska]] ljóðinu ''Y Gododdin'', sem samið var á miðöldum, er fjallað um hersveit sem safnaðist saman í Eidyn áður en farið var í rán. Talið er að viðburðurinn sem lýst er í ljóðinu hafi mögulega gerst í kringum árið 600 e.Kr. Árið 638 hóf lið hermanna sem trúir voru [[Ásvaldur af Norðymbralandi|Ásvaldi konungi af Norðymbralandi]] umsátur um virkið í Eidyn og kom Lothian undir stjórn [[Englar|Englanna]]. Áhrif þeirra voru áberandi næstu þrjár aldir til sirka 950 en þá yfirgáfu Englar virkið og Skotar lögðu það undir sig. „Konungsborgin“ Edinborg (e. ''royal burgh'') var stofnuð af [[Davíð 1. Skotakonungur|Davíð 1. Skotakonungi]] snemma á 12. öld á jörð í eigu hans. Elstu skjölin um stofnun borgarinnar eru frá sirka 1124 til 1127. Það er jafnframt talið að Edinborgarskíri hafi verið stofnað þegar Davíð var við stjórn, en það náði yfir allt Lothian-hérað. Fyrir 12. öld var búið að höggva allan skóg í kringum borgina til eldiviðar. Skógleysan gerði það að verkum að Edinborgarbúar nýttu sér [[mór|mó]] til kyndingar, eins og annars staðar í Skotlandi. Edinborg var að mestu leyti undir stjórn Englendinga frá 1291 til 1314 og aftur frá 1333 til 1341 á meðan á [[Skosku sjálfstæðisstríðin|Skosku sjálfstæðisstríðunum]] stóð. Þegar [[Innrás Englendinga í Skotland (1298)|Englendingar gerðu innrás í Skotland árið 1298]] ákvað [[Játvarður 1. Englandskonungur]] ekki að ráðast á Edinborg og skipaði liði sínu að fara framhjá borginni. Um miðja 14. öld lýsti franski sagnfræðingurinn [[Jean Froissart]] Edinborg sem höfuðborg Skotlands en [[Jakob 3. Skotakonungur|Jakob 3.]] (1451–1488) sagði á 15. öld að Edinborg væri „aðalborg konungsríkis vors“. Edinborg þróaðist áfram og stækkaði þrátt fyrir áreitni Englendinga, sem meðal annars brenndu borgina árið 1544. Siðskipti Skota hófust fyrir alvöru í borginni á 16. öld en hún var jafnframt miðdepill [[Sáttmálahreyfingin|Sáttmálahreyfingarinnar]] á 17. öld. Árið 1582 veitti [[Jakob 4. Skotakonungur]] borginni réttindi til að stofna háskóla, sem hét að fyrstu ''Tounis College'' eða „Bæjarskólinn“, en sá skóli varð seinna að [[Edinborgarháskóli|Edinborgarháskóla]]. === 17. öld === [[Mynd:Edinburgh in the 17thC (detail) by Wenceslas Hollar (1670).jpg|thumb|left|Edinborg á 17. öld]] Árið 1603 varð Jakob 4. Skotakonungur að Englandskonungi og konungsríkin Skotland og England voru sameinuð í [[Kórónusambandið]] svokallaða. Tilraunir [[Karl 1. Englandskonungur|Karls 1. Englandskonungs]] árið 1638 til að innleiða hefðir ensku kirkjunnar í Skotlandi mættu mótspyrnu Presbytera en þetta leiddi að lokum til [[Þríríkjastríðin|Þríríkjastríðanna]]. Edinborg var hernumin af liði [[Oliver Cromwell|Oliver Cromwells]] árið 1650 í kjölfar stuðnings Skota við að gera [[Karl 2. Englandskonungur|Karl 2.]] aftur að Englandskonungi. Á 17. öld lágu mörk Edinborgar enn um [[varnarmúr]] hennar. Borgarbúum fjölgaði mikið á þessum tíma sem gerði það að verkum að sífellt hærri hús voru reist til að hýsa þá. Ekki var óalgengt að hús næðu 11 hæðum en þau voru forverar [[skýjakljúfur|skýjakljúfa]] nútímans. Flest þessi hús í gamla bænum hafa löngu verið rifin en lægri hús voru reist í þeirra stað á [[Viktoríutímabilið|Viktoríutímabilinu]]. Árið 1611 var lögreglusveit stofnuð í borginni en hún er talin vera ein sú elsta í heimi. == 18. öld == Eftir sáttmálagerð árið 1706 settu þingin í Englandi og Skotlandi [[Sambandslögin 1707|Sambandslögin]] sem sameinuðu löndin tvö undir [[Konungsríkið Bretland]] þann 1. maí 1707. Í kjölfar þess var [[skoska þingið]] sameinað við það enska og úr varð [[breska þingið]] sem sat í [[Westminster]] í London. Margir Skotar mótmæltu sambandinu og óeirðir brutust út í borginni. Snemma á 18. öld var Edinborg orðin ein þéttbyggðasta og óhreinasta borg Evrópu. Það kom þeim sem heimsóttu borgina á óvart að ólíkar [[stétt]]ir bjuggu í sömu borgarhverfum, jafnvel sömu húsum. Samt var ákveðin klofning þar sem verslunarmenn og iðnaðarmenn bjuggu í kjallaraíbúðum og á neðri hæðum, en velmegandi borgarar á þeim efri. ==Menntun== *[[Edinborgarháskóli]] ==Íþróttir== ===Knattspyrna=== *[[Heart of Midlothian F.C.]] *[[Hibernian F.C]] [[Mynd:Edinburgh from Scott Monument 2.jpg|thumb|center|780px|Víðmynd sem sýnir [[Prinsagata|Prinsagötu]] séð frá [[Scott minnismerkið|Scott minnismerkinu]].]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{commons|Edinburgh|Edinborg}} * {{Opinber vefsíða}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1816079 Edinborg: Skotarnir og sagan, verslunin og viskíið], Morgunblaðið 21. október 1994 {{Sveitarstjórnir í Skotlandi}} {{Borgir á Bretlandi}} {{Höfuðborgir í Evrópu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Edinborg| ]] [[Flokkur:Borgir í Skotlandi]] [[Flokkur:Sveitarfélög í Skotlandi]] [[Flokkur:Breskar höfuðborgir]] gq24bgzfuj16js3ev5vdx0o2rk9087d 1979262 1979261 2026-09-17T16:34:38Z Maxí 1659 /* 18. öld */ 1979262 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Edinborg | nafn_í_eignarfalli = Edinborgar | nafn_á_frummáli = Edinburgh | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] | mynd = EdinburghMontage.png | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Þekkt kennileiti Edinborgar | fáni = Flag of Edinburgh.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Coat of Arms of the Edinburgh City Council.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Skotland | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Skotlandi | teiknibóla_kort_stærð = 200px | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Fullvalda ríki|Ríki]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Bretland}} | undirskipting_gerð1 = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn1 = {{fáni|Skotland}} | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 263 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland/mid2024/mye24tablesuk.xlsx |title=Mid-Year Population Estimates, United Kingdom, June 2024 |website=[[Office for National Statistics]] |date=26 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2024 | mannfjöldi_heild = 530.680 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Staðartími Greenwich|GMT]] | utc_hliðrun = +00:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Bretlands|BST]] | utc_hliðrun_sumartími = +01:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Edinborg''' ([[enska]]: ''Edinburgh''; [[skosk gelíska]]: ''Dùn Èideann'') er [[höfuðborg]] [[Skotland]]s, önnur stærsta [[borg]] landsins eftir [[Glasgow]] og sjöunda stærsta borg [[Bretland]]s. Íbúar eru um 531.000 manns ([[2024]]).<ref name="mannfjöldi" /> Á stórborgarsvæðinu búa um 912.000 (2020). Borgin stendur við suðurströnd [[Forthfjörður|Forthfjarðar]] á austurströnd Skotlands. Edinborg hefur verið höfuðborg Skotlands frá árinu [[1437]], þar er aðsetur [[skoska þingið|skoska þingsins]] og [[skoska konungsfjölskyldan|skosku konungsfjölskyldunnar]]. Þar er einnig að finna [[Þjóðminjasafn Skotlands]], [[Landsbókasafn Skotlands]] og [[Listasafn Skotlands]]. Edinborg er önnur stærsta miðstöð fjármála í Bretlandi á eftir [[London]]. [[Edinborgarkastali]] er eitt af einkennum Edinborgar, en kletturinn þar sem hann stendur hefur verið notaður undir vígi allt frá [[9. öldin f.Kr.|9. öld f.Kr.]] [[Holyrood-höll]] er opinber búsetustaður bresku konungsfjölskyldunnar í Skotlandi. [[Gamli bærinn (Edinborg)|Gamli bærinn]] og [[Nýi bærinn (Edinborg))|Nýi bærinn]] eru vernduð af [[heimsminjaskrá]] [[Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna|Menningarmálastofnunar Sameinuðu þjóðanna]] (UNESCO). Sögulega hefur Edinborg verið miðstöð fræðastarfs í Skotlandi, sérstaklega á sviði læknisfræði, [[skoskur réttur|skosks réttar]], vísinda og verkfræði. Á tímum [[Upplýsingin|upplýsingarinnar]] var [[Edinborgarháskóli]] leiðandi í framförum á sviði vísinda. Þar störfuðu heimsþekktir fræðimenn á borð við [[David Hume]], [[Adam Smith]], [[Francis Hutcheson]], [[Robert Burns]], [[Adam Ferguson]], [[John Playfair]] og [[Joseph Black]]. Edinborg er einnig þekkt víða fyrir tvær árlegar listahátíðir; [[Edinborgarhátíðin]]a og [[Fringe-hátíðin]]a sem haldnar eru í ágúst. Edinborg er annar vinsælasti áfangastaður ferðamanna sem halda til Bretlands með rúmlega milljón ferðamenn á ári. == Saga == === Forsaga === [[Mynd:Sunshine on the Crags (28877122034).jpg|thumb|left|Í fellinu Arthur’s Seat var ein fyrsta byggðin á svæðinu]] Elstu merki um byggð á svæðinu eru í [[Cramond]], þar sem fundust leifar af búðum frá [[miðsteinöld]] en þær eru taldar vera frá 8500 f.Kr. Einnig hafa fundist merki um byggð frá [[bronsöld]] og [[járnöld]] í kringum Castle Rock, Arthur’s Seat, Craglockhart og Pentland-fell. Þegar [[Rómverjar]] numu landi í héraðinu Lothian undir lok 1. aldar e.Kr. rákust þeir á keltneskan þjóðflokk sem þeir kölluðu ''Votadini''. Fyrr á [[miðaldir|miðöldum]] komu Votadini undir konungsríkið [[Gododdin]] en „Eidyn“ var hérað í þessu konungsríki. Á þessum tíma var reist virki á Castle Rock, undir nafninu Din Eidyn, en það varð miðpunktur stjórnsýslu í konungsríkinu. Í [[velska]] ljóðinu ''Y Gododdin'', sem samið var á miðöldum, er fjallað um hersveit sem safnaðist saman í Eidyn áður en farið var í rán. Talið er að viðburðurinn sem lýst er í ljóðinu hafi mögulega gerst í kringum árið 600 e.Kr. Árið 638 hóf lið hermanna sem trúir voru [[Ásvaldur af Norðymbralandi|Ásvaldi konungi af Norðymbralandi]] umsátur um virkið í Eidyn og kom Lothian undir stjórn [[Englar|Englanna]]. Áhrif þeirra voru áberandi næstu þrjár aldir til sirka 950 en þá yfirgáfu Englar virkið og Skotar lögðu það undir sig. „Konungsborgin“ Edinborg (e. ''royal burgh'') var stofnuð af [[Davíð 1. Skotakonungur|Davíð 1. Skotakonungi]] snemma á 12. öld á jörð í eigu hans. Elstu skjölin um stofnun borgarinnar eru frá sirka 1124 til 1127. Það er jafnframt talið að Edinborgarskíri hafi verið stofnað þegar Davíð var við stjórn, en það náði yfir allt Lothian-hérað. Fyrir 12. öld var búið að höggva allan skóg í kringum borgina til eldiviðar. Skógleysan gerði það að verkum að Edinborgarbúar nýttu sér [[mór|mó]] til kyndingar, eins og annars staðar í Skotlandi. Edinborg var að mestu leyti undir stjórn Englendinga frá 1291 til 1314 og aftur frá 1333 til 1341 á meðan á [[Skosku sjálfstæðisstríðin|Skosku sjálfstæðisstríðunum]] stóð. Þegar [[Innrás Englendinga í Skotland (1298)|Englendingar gerðu innrás í Skotland árið 1298]] ákvað [[Játvarður 1. Englandskonungur]] ekki að ráðast á Edinborg og skipaði liði sínu að fara framhjá borginni. Um miðja 14. öld lýsti franski sagnfræðingurinn [[Jean Froissart]] Edinborg sem höfuðborg Skotlands en [[Jakob 3. Skotakonungur|Jakob 3.]] (1451–1488) sagði á 15. öld að Edinborg væri „aðalborg konungsríkis vors“. Edinborg þróaðist áfram og stækkaði þrátt fyrir áreitni Englendinga, sem meðal annars brenndu borgina árið 1544. Siðskipti Skota hófust fyrir alvöru í borginni á 16. öld en hún var jafnframt miðdepill [[Sáttmálahreyfingin|Sáttmálahreyfingarinnar]] á 17. öld. Árið 1582 veitti [[Jakob 4. Skotakonungur]] borginni réttindi til að stofna háskóla, sem hét að fyrstu ''Tounis College'' eða „Bæjarskólinn“, en sá skóli varð seinna að [[Edinborgarháskóli|Edinborgarháskóla]]. === 17. öld === [[Mynd:Edinburgh in the 17thC (detail) by Wenceslas Hollar (1670).jpg|thumb|left|Edinborg á 17. öld]] Árið 1603 varð Jakob 4. Skotakonungur að Englandskonungi og konungsríkin Skotland og England voru sameinuð í [[Kórónusambandið]] svokallaða. Tilraunir [[Karl 1. Englandskonungur|Karls 1. Englandskonungs]] árið 1638 til að innleiða hefðir ensku kirkjunnar í Skotlandi mættu mótspyrnu Presbytera en þetta leiddi að lokum til [[Þríríkjastríðin|Þríríkjastríðanna]]. Edinborg var hernumin af liði [[Oliver Cromwell|Oliver Cromwells]] árið 1650 í kjölfar stuðnings Skota við að gera [[Karl 2. Englandskonungur|Karl 2.]] aftur að Englandskonungi. Á 17. öld lágu mörk Edinborgar enn um [[varnarmúr]] hennar. Borgarbúum fjölgaði mikið á þessum tíma sem gerði það að verkum að sífellt hærri hús voru reist til að hýsa þá. Ekki var óalgengt að hús næðu 11 hæðum en þau voru forverar [[skýjakljúfur|skýjakljúfa]] nútímans. Flest þessi hús í gamla bænum hafa löngu verið rifin en lægri hús voru reist í þeirra stað á [[Viktoríutímabilið|Viktoríutímabilinu]]. Árið 1611 var lögreglusveit stofnuð í borginni en hún er talin vera ein sú elsta í heimi. === 18. öld === Eftir sáttmálagerð árið 1706 settu þingin í Englandi og Skotlandi [[Sambandslögin 1707|Sambandslögin]] sem sameinuðu löndin tvö undir [[Konungsríkið Bretland]] þann 1. maí 1707. Í kjölfar þess var [[skoska þingið]] sameinað við það enska og úr varð [[breska þingið]] sem sat í [[Westminster]] í London. Margir Skotar mótmæltu sambandinu og óeirðir brutust út í borginni. Snemma á 18. öld var Edinborg orðin ein þéttbyggðasta og óhreinasta borg Evrópu. Það kom þeim sem heimsóttu borgina á óvart að ólíkar [[stétt]]ir bjuggu í sömu borgarhverfum, jafnvel sömu húsum. Samt var ákveðin klofning þar sem verslunarmenn og iðnaðarmenn bjuggu í kjallaraíbúðum og á neðri hæðum, en velmegandi borgarar á þeim efri. ==Menntun== *[[Edinborgarháskóli]] ==Íþróttir== ===Knattspyrna=== *[[Heart of Midlothian F.C.]] *[[Hibernian F.C]] [[Mynd:Edinburgh from Scott Monument 2.jpg|thumb|center|780px|Víðmynd sem sýnir [[Prinsagata|Prinsagötu]] séð frá [[Scott minnismerkið|Scott minnismerkinu]].]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{commons|Edinburgh|Edinborg}} * {{Opinber vefsíða}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1816079 Edinborg: Skotarnir og sagan, verslunin og viskíið], Morgunblaðið 21. október 1994 {{Sveitarstjórnir í Skotlandi}} {{Borgir á Bretlandi}} {{Höfuðborgir í Evrópu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Edinborg| ]] [[Flokkur:Borgir í Skotlandi]] [[Flokkur:Sveitarfélög í Skotlandi]] [[Flokkur:Breskar höfuðborgir]] 0rpmce7v2s3rrjkrxnbmd21diszrcmy 1979263 1979262 2026-09-17T16:35:15Z Maxí 1659 /* 18. öld */ 1979263 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Edinborg | nafn_í_eignarfalli = Edinborgar | nafn_á_frummáli = Edinburgh | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] | mynd = EdinburghMontage.png | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Þekkt kennileiti Edinborgar | fáni = Flag of Edinburgh.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Coat of Arms of the Edinburgh City Council.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Skotland | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Skotlandi | teiknibóla_kort_stærð = 200px | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Fullvalda ríki|Ríki]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Bretland}} | undirskipting_gerð1 = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn1 = {{fáni|Skotland}} | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 263 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland/mid2024/mye24tablesuk.xlsx |title=Mid-Year Population Estimates, United Kingdom, June 2024 |website=[[Office for National Statistics]] |date=26 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2024 | mannfjöldi_heild = 530.680 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Staðartími Greenwich|GMT]] | utc_hliðrun = +00:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Bretlands|BST]] | utc_hliðrun_sumartími = +01:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Edinborg''' ([[enska]]: ''Edinburgh''; [[skosk gelíska]]: ''Dùn Èideann'') er [[höfuðborg]] [[Skotland]]s, önnur stærsta [[borg]] landsins eftir [[Glasgow]] og sjöunda stærsta borg [[Bretland]]s. Íbúar eru um 531.000 manns ([[2024]]).<ref name="mannfjöldi" /> Á stórborgarsvæðinu búa um 912.000 (2020). Borgin stendur við suðurströnd [[Forthfjörður|Forthfjarðar]] á austurströnd Skotlands. Edinborg hefur verið höfuðborg Skotlands frá árinu [[1437]], þar er aðsetur [[skoska þingið|skoska þingsins]] og [[skoska konungsfjölskyldan|skosku konungsfjölskyldunnar]]. Þar er einnig að finna [[Þjóðminjasafn Skotlands]], [[Landsbókasafn Skotlands]] og [[Listasafn Skotlands]]. Edinborg er önnur stærsta miðstöð fjármála í Bretlandi á eftir [[London]]. [[Edinborgarkastali]] er eitt af einkennum Edinborgar, en kletturinn þar sem hann stendur hefur verið notaður undir vígi allt frá [[9. öldin f.Kr.|9. öld f.Kr.]] [[Holyrood-höll]] er opinber búsetustaður bresku konungsfjölskyldunnar í Skotlandi. [[Gamli bærinn (Edinborg)|Gamli bærinn]] og [[Nýi bærinn (Edinborg))|Nýi bærinn]] eru vernduð af [[heimsminjaskrá]] [[Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna|Menningarmálastofnunar Sameinuðu þjóðanna]] (UNESCO). Sögulega hefur Edinborg verið miðstöð fræðastarfs í Skotlandi, sérstaklega á sviði læknisfræði, [[skoskur réttur|skosks réttar]], vísinda og verkfræði. Á tímum [[Upplýsingin|upplýsingarinnar]] var [[Edinborgarháskóli]] leiðandi í framförum á sviði vísinda. Þar störfuðu heimsþekktir fræðimenn á borð við [[David Hume]], [[Adam Smith]], [[Francis Hutcheson]], [[Robert Burns]], [[Adam Ferguson]], [[John Playfair]] og [[Joseph Black]]. Edinborg er einnig þekkt víða fyrir tvær árlegar listahátíðir; [[Edinborgarhátíðin]]a og [[Fringe-hátíðin]]a sem haldnar eru í ágúst. Edinborg er annar vinsælasti áfangastaður ferðamanna sem halda til Bretlands með rúmlega milljón ferðamenn á ári. == Saga == === Forsaga === [[Mynd:Sunshine on the Crags (28877122034).jpg|thumb|left|Í fellinu Arthur’s Seat var ein fyrsta byggðin á svæðinu]] Elstu merki um byggð á svæðinu eru í [[Cramond]], þar sem fundust leifar af búðum frá [[miðsteinöld]] en þær eru taldar vera frá 8500 f.Kr. Einnig hafa fundist merki um byggð frá [[bronsöld]] og [[járnöld]] í kringum Castle Rock, Arthur’s Seat, Craglockhart og Pentland-fell. Þegar [[Rómverjar]] numu landi í héraðinu Lothian undir lok 1. aldar e.Kr. rákust þeir á keltneskan þjóðflokk sem þeir kölluðu ''Votadini''. Fyrr á [[miðaldir|miðöldum]] komu Votadini undir konungsríkið [[Gododdin]] en „Eidyn“ var hérað í þessu konungsríki. Á þessum tíma var reist virki á Castle Rock, undir nafninu Din Eidyn, en það varð miðpunktur stjórnsýslu í konungsríkinu. Í [[velska]] ljóðinu ''Y Gododdin'', sem samið var á miðöldum, er fjallað um hersveit sem safnaðist saman í Eidyn áður en farið var í rán. Talið er að viðburðurinn sem lýst er í ljóðinu hafi mögulega gerst í kringum árið 600 e.Kr. Árið 638 hóf lið hermanna sem trúir voru [[Ásvaldur af Norðymbralandi|Ásvaldi konungi af Norðymbralandi]] umsátur um virkið í Eidyn og kom Lothian undir stjórn [[Englar|Englanna]]. Áhrif þeirra voru áberandi næstu þrjár aldir til sirka 950 en þá yfirgáfu Englar virkið og Skotar lögðu það undir sig. „Konungsborgin“ Edinborg (e. ''royal burgh'') var stofnuð af [[Davíð 1. Skotakonungur|Davíð 1. Skotakonungi]] snemma á 12. öld á jörð í eigu hans. Elstu skjölin um stofnun borgarinnar eru frá sirka 1124 til 1127. Það er jafnframt talið að Edinborgarskíri hafi verið stofnað þegar Davíð var við stjórn, en það náði yfir allt Lothian-hérað. Fyrir 12. öld var búið að höggva allan skóg í kringum borgina til eldiviðar. Skógleysan gerði það að verkum að Edinborgarbúar nýttu sér [[mór|mó]] til kyndingar, eins og annars staðar í Skotlandi. Edinborg var að mestu leyti undir stjórn Englendinga frá 1291 til 1314 og aftur frá 1333 til 1341 á meðan á [[Skosku sjálfstæðisstríðin|Skosku sjálfstæðisstríðunum]] stóð. Þegar [[Innrás Englendinga í Skotland (1298)|Englendingar gerðu innrás í Skotland árið 1298]] ákvað [[Játvarður 1. Englandskonungur]] ekki að ráðast á Edinborg og skipaði liði sínu að fara framhjá borginni. Um miðja 14. öld lýsti franski sagnfræðingurinn [[Jean Froissart]] Edinborg sem höfuðborg Skotlands en [[Jakob 3. Skotakonungur|Jakob 3.]] (1451–1488) sagði á 15. öld að Edinborg væri „aðalborg konungsríkis vors“. Edinborg þróaðist áfram og stækkaði þrátt fyrir áreitni Englendinga, sem meðal annars brenndu borgina árið 1544. Siðskipti Skota hófust fyrir alvöru í borginni á 16. öld en hún var jafnframt miðdepill [[Sáttmálahreyfingin|Sáttmálahreyfingarinnar]] á 17. öld. Árið 1582 veitti [[Jakob 4. Skotakonungur]] borginni réttindi til að stofna háskóla, sem hét að fyrstu ''Tounis College'' eða „Bæjarskólinn“, en sá skóli varð seinna að [[Edinborgarháskóli|Edinborgarháskóla]]. === 17. öld === [[Mynd:Edinburgh in the 17thC (detail) by Wenceslas Hollar (1670).jpg|thumb|left|Edinborg á 17. öld]] Árið 1603 varð Jakob 4. Skotakonungur að Englandskonungi og konungsríkin Skotland og England voru sameinuð í [[Kórónusambandið]] svokallaða. Tilraunir [[Karl 1. Englandskonungur|Karls 1. Englandskonungs]] árið 1638 til að innleiða hefðir ensku kirkjunnar í Skotlandi mættu mótspyrnu Presbytera en þetta leiddi að lokum til [[Þríríkjastríðin|Þríríkjastríðanna]]. Edinborg var hernumin af liði [[Oliver Cromwell|Oliver Cromwells]] árið 1650 í kjölfar stuðnings Skota við að gera [[Karl 2. Englandskonungur|Karl 2.]] aftur að Englandskonungi. Á 17. öld lágu mörk Edinborgar enn um [[varnarmúr]] hennar. Borgarbúum fjölgaði mikið á þessum tíma sem gerði það að verkum að sífellt hærri hús voru reist til að hýsa þá. Ekki var óalgengt að hús næðu 11 hæðum en þau voru forverar [[skýjakljúfur|skýjakljúfa]] nútímans. Flest þessi hús í gamla bænum hafa löngu verið rifin en lægri hús voru reist í þeirra stað á [[Viktoríutímabilið|Viktoríutímabilinu]]. Árið 1611 var lögreglusveit stofnuð í borginni en hún er talin vera ein sú elsta í heimi. === 18. öld === Eftir sáttmálagerð árið 1706 settu þingin í Englandi og Skotlandi [[Sambandslögin 1707|Sambandslögin]] sem sameinuðu löndin tvö undir [[Konungsríkið Stóra-Bretland]] þann 1. maí 1707. Í kjölfar þess var [[skoska þingið]] sameinað við það enska og úr varð [[breska þingið]] sem sat í [[Westminster]] í London. Margir Skotar mótmæltu sambandinu og óeirðir brutust út í borginni. Snemma á 18. öld var Edinborg orðin ein þéttbyggðasta og óhreinasta borg Evrópu. Það kom þeim sem heimsóttu borgina á óvart að ólíkar [[stétt]]ir bjuggu í sömu borgarhverfum, jafnvel sömu húsum. Samt var ákveðin klofning þar sem verslunarmenn og iðnaðarmenn bjuggu í kjallaraíbúðum og á neðri hæðum, en velmegandi borgarar á þeim efri. ==Menntun== *[[Edinborgarháskóli]] ==Íþróttir== ===Knattspyrna=== *[[Heart of Midlothian F.C.]] *[[Hibernian F.C]] [[Mynd:Edinburgh from Scott Monument 2.jpg|thumb|center|780px|Víðmynd sem sýnir [[Prinsagata|Prinsagötu]] séð frá [[Scott minnismerkið|Scott minnismerkinu]].]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{commons|Edinburgh|Edinborg}} * {{Opinber vefsíða}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1816079 Edinborg: Skotarnir og sagan, verslunin og viskíið], Morgunblaðið 21. október 1994 {{Sveitarstjórnir í Skotlandi}} {{Borgir á Bretlandi}} {{Höfuðborgir í Evrópu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Edinborg| ]] [[Flokkur:Borgir í Skotlandi]] [[Flokkur:Sveitarfélög í Skotlandi]] [[Flokkur:Breskar höfuðborgir]] 41xhpngvrnizt1rsky8t7jvtfseadvw 1979264 1979263 2026-09-17T16:36:26Z Maxí 1659 /* 17. öld */ 1979264 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Edinborg | nafn_í_eignarfalli = Edinborgar | nafn_á_frummáli = Edinburgh | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] | mynd = EdinburghMontage.png | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Þekkt kennileiti Edinborgar | fáni = Flag of Edinburgh.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Coat of Arms of the Edinburgh City Council.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Skotland | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Skotlandi | teiknibóla_kort_stærð = 200px | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Fullvalda ríki|Ríki]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Bretland}} | undirskipting_gerð1 = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn1 = {{fáni|Skotland}} | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 263 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland/mid2024/mye24tablesuk.xlsx |title=Mid-Year Population Estimates, United Kingdom, June 2024 |website=[[Office for National Statistics]] |date=26 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2024 | mannfjöldi_heild = 530.680 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Staðartími Greenwich|GMT]] | utc_hliðrun = +00:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Bretlands|BST]] | utc_hliðrun_sumartími = +01:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Edinborg''' ([[enska]]: ''Edinburgh''; [[skosk gelíska]]: ''Dùn Èideann'') er [[höfuðborg]] [[Skotland]]s, önnur stærsta [[borg]] landsins eftir [[Glasgow]] og sjöunda stærsta borg [[Bretland]]s. Íbúar eru um 531.000 manns ([[2024]]).<ref name="mannfjöldi" /> Á stórborgarsvæðinu búa um 912.000 (2020). Borgin stendur við suðurströnd [[Forthfjörður|Forthfjarðar]] á austurströnd Skotlands. Edinborg hefur verið höfuðborg Skotlands frá árinu [[1437]], þar er aðsetur [[skoska þingið|skoska þingsins]] og [[skoska konungsfjölskyldan|skosku konungsfjölskyldunnar]]. Þar er einnig að finna [[Þjóðminjasafn Skotlands]], [[Landsbókasafn Skotlands]] og [[Listasafn Skotlands]]. Edinborg er önnur stærsta miðstöð fjármála í Bretlandi á eftir [[London]]. [[Edinborgarkastali]] er eitt af einkennum Edinborgar, en kletturinn þar sem hann stendur hefur verið notaður undir vígi allt frá [[9. öldin f.Kr.|9. öld f.Kr.]] [[Holyrood-höll]] er opinber búsetustaður bresku konungsfjölskyldunnar í Skotlandi. [[Gamli bærinn (Edinborg)|Gamli bærinn]] og [[Nýi bærinn (Edinborg))|Nýi bærinn]] eru vernduð af [[heimsminjaskrá]] [[Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna|Menningarmálastofnunar Sameinuðu þjóðanna]] (UNESCO). Sögulega hefur Edinborg verið miðstöð fræðastarfs í Skotlandi, sérstaklega á sviði læknisfræði, [[skoskur réttur|skosks réttar]], vísinda og verkfræði. Á tímum [[Upplýsingin|upplýsingarinnar]] var [[Edinborgarháskóli]] leiðandi í framförum á sviði vísinda. Þar störfuðu heimsþekktir fræðimenn á borð við [[David Hume]], [[Adam Smith]], [[Francis Hutcheson]], [[Robert Burns]], [[Adam Ferguson]], [[John Playfair]] og [[Joseph Black]]. Edinborg er einnig þekkt víða fyrir tvær árlegar listahátíðir; [[Edinborgarhátíðin]]a og [[Fringe-hátíðin]]a sem haldnar eru í ágúst. Edinborg er annar vinsælasti áfangastaður ferðamanna sem halda til Bretlands með rúmlega milljón ferðamenn á ári. == Saga == === Forsaga === [[Mynd:Sunshine on the Crags (28877122034).jpg|thumb|left|Í fellinu Arthur’s Seat var ein fyrsta byggðin á svæðinu]] Elstu merki um byggð á svæðinu eru í [[Cramond]], þar sem fundust leifar af búðum frá [[miðsteinöld]] en þær eru taldar vera frá 8500 f.Kr. Einnig hafa fundist merki um byggð frá [[bronsöld]] og [[járnöld]] í kringum Castle Rock, Arthur’s Seat, Craglockhart og Pentland-fell. Þegar [[Rómverjar]] numu landi í héraðinu Lothian undir lok 1. aldar e.Kr. rákust þeir á keltneskan þjóðflokk sem þeir kölluðu ''Votadini''. Fyrr á [[miðaldir|miðöldum]] komu Votadini undir konungsríkið [[Gododdin]] en „Eidyn“ var hérað í þessu konungsríki. Á þessum tíma var reist virki á Castle Rock, undir nafninu Din Eidyn, en það varð miðpunktur stjórnsýslu í konungsríkinu. Í [[velska]] ljóðinu ''Y Gododdin'', sem samið var á miðöldum, er fjallað um hersveit sem safnaðist saman í Eidyn áður en farið var í rán. Talið er að viðburðurinn sem lýst er í ljóðinu hafi mögulega gerst í kringum árið 600 e.Kr. Árið 638 hóf lið hermanna sem trúir voru [[Ásvaldur af Norðymbralandi|Ásvaldi konungi af Norðymbralandi]] umsátur um virkið í Eidyn og kom Lothian undir stjórn [[Englar|Englanna]]. Áhrif þeirra voru áberandi næstu þrjár aldir til sirka 950 en þá yfirgáfu Englar virkið og Skotar lögðu það undir sig. „Konungsborgin“ Edinborg (e. ''royal burgh'') var stofnuð af [[Davíð 1. Skotakonungur|Davíð 1. Skotakonungi]] snemma á 12. öld á jörð í eigu hans. Elstu skjölin um stofnun borgarinnar eru frá sirka 1124 til 1127. Það er jafnframt talið að Edinborgarskíri hafi verið stofnað þegar Davíð var við stjórn, en það náði yfir allt Lothian-hérað. Fyrir 12. öld var búið að höggva allan skóg í kringum borgina til eldiviðar. Skógleysan gerði það að verkum að Edinborgarbúar nýttu sér [[mór|mó]] til kyndingar, eins og annars staðar í Skotlandi. Edinborg var að mestu leyti undir stjórn Englendinga frá 1291 til 1314 og aftur frá 1333 til 1341 á meðan á [[Skosku sjálfstæðisstríðin|Skosku sjálfstæðisstríðunum]] stóð. Þegar [[Innrás Englendinga í Skotland (1298)|Englendingar gerðu innrás í Skotland árið 1298]] ákvað [[Játvarður 1. Englandskonungur]] ekki að ráðast á Edinborg og skipaði liði sínu að fara framhjá borginni. Um miðja 14. öld lýsti franski sagnfræðingurinn [[Jean Froissart]] Edinborg sem höfuðborg Skotlands en [[Jakob 3. Skotakonungur|Jakob 3.]] (1451–1488) sagði á 15. öld að Edinborg væri „aðalborg konungsríkis vors“. Edinborg þróaðist áfram og stækkaði þrátt fyrir áreitni Englendinga, sem meðal annars brenndu borgina árið 1544. Siðskipti Skota hófust fyrir alvöru í borginni á 16. öld en hún var jafnframt miðdepill [[Sáttmálahreyfingin|Sáttmálahreyfingarinnar]] á 17. öld. Árið 1582 veitti [[Jakob 4. Skotakonungur]] borginni réttindi til að stofna háskóla, sem hét að fyrstu ''Tounis College'' eða „Bæjarskólinn“, en sá skóli varð seinna að [[Edinborgarháskóli|Edinborgarháskóla]]. === 17. öld === [[Mynd:Edinburgh in the 17thC (detail) by Wenceslas Hollar (1670).jpg|thumb|left|Edinborg á 17. öld]] Árið 1603 varð Jakob 4. Skotakonungur að Englandskonungi og konungsríkin Skotland og England voru sameinuð í [[Kórónusambandið]] svokallaða. Tilraunir [[Karl 1. Englandskonungur|Karls 1. Englandskonungs]] árið 1638 til að innleiða hefðir ensku kirkjunnar í Skotlandi mættu mótspyrnu Presbytera en þetta leiddi að lokum til [[Þríríkjastríðin|Þríríkjastríðanna]]. Edinborg var hernumin af liði [[Oliver Cromwell|Oliver Cromwells]] árið 1650 í kjölfar stuðnings Skota við að gera [[Karl 2. Englandskonungur|Karl 2.]] aftur að Englandskonungi. Á 17. öld lágu mörk Edinborgar enn um [[varnarmúr]]a hennar. Borgarbúum fjölgaði mikið á þessum tíma sem gerði það að verkum að sífellt hærri hús voru reist til að hýsa þá. Ekki var óalgengt að hús næðu 11 hæðum en þau voru forverar [[skýjakljúfur|skýjakljúfa]] nútímans. Flest þessi hús í gamla bænum hafa löngu verið rifin en lægri hús voru reist í þeirra stað á [[Viktoríutímabilið|Viktoríutímabilinu]]. Árið 1611 var lögreglusveit stofnuð í borginni en hún er talin vera ein sú elsta í heimi. === 18. öld === Eftir sáttmálagerð árið 1706 settu þingin í Englandi og Skotlandi [[Sambandslögin 1707|Sambandslögin]] sem sameinuðu löndin tvö undir [[Konungsríkið Stóra-Bretland]] þann 1. maí 1707. Í kjölfar þess var [[skoska þingið]] sameinað við það enska og úr varð [[breska þingið]] sem sat í [[Westminster]] í London. Margir Skotar mótmæltu sambandinu og óeirðir brutust út í borginni. Snemma á 18. öld var Edinborg orðin ein þéttbyggðasta og óhreinasta borg Evrópu. Það kom þeim sem heimsóttu borgina á óvart að ólíkar [[stétt]]ir bjuggu í sömu borgarhverfum, jafnvel sömu húsum. Samt var ákveðin klofning þar sem verslunarmenn og iðnaðarmenn bjuggu í kjallaraíbúðum og á neðri hæðum, en velmegandi borgarar á þeim efri. ==Menntun== *[[Edinborgarháskóli]] ==Íþróttir== ===Knattspyrna=== *[[Heart of Midlothian F.C.]] *[[Hibernian F.C]] [[Mynd:Edinburgh from Scott Monument 2.jpg|thumb|center|780px|Víðmynd sem sýnir [[Prinsagata|Prinsagötu]] séð frá [[Scott minnismerkið|Scott minnismerkinu]].]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{commons|Edinburgh|Edinborg}} * {{Opinber vefsíða}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1816079 Edinborg: Skotarnir og sagan, verslunin og viskíið], Morgunblaðið 21. október 1994 {{Sveitarstjórnir í Skotlandi}} {{Borgir á Bretlandi}} {{Höfuðborgir í Evrópu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Edinborg| ]] [[Flokkur:Borgir í Skotlandi]] [[Flokkur:Sveitarfélög í Skotlandi]] [[Flokkur:Breskar höfuðborgir]] 2r691tzwtmwfm7vxezbfwbm68zd3vm1 1979290 1979264 2026-09-17T22:11:18Z Maxí 1659 1979290 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Edinborg | nafn_í_eignarfalli = Edinborgar | nafn_á_frummáli = Edinburgh | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] | mynd = EdinburghMontage.png | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Þekkt kennileiti Edinborgar | fáni = Flag of Edinburgh.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Coat of Arms of the Edinburgh City Council.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Skotland | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Skotlandi | teiknibóla_kort_stærð = 200px | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Fullvalda ríki|Ríki]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Bretland}} | undirskipting_gerð1 = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn1 = {{fáni|Skotland}} | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 263 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland/mid2024/mye24tablesuk.xlsx |title=Mid-Year Population Estimates, United Kingdom, June 2024 |website=[[Office for National Statistics]] |date=26 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2024 | mannfjöldi_heild = 530.680 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Staðartími Greenwich|GMT]] | utc_hliðrun = +00:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Bretlands|BST]] | utc_hliðrun_sumartími = +01:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Edinborg''' ([[enska]]: ''Edinburgh''; [[skosk gelíska]]: ''Dùn Èideann'') er [[höfuðborg]] [[Skotland]]s, önnur stærsta [[borg]] landsins eftir [[Glasgow]] og sjöunda stærsta borg [[Bretland]]s. Íbúar eru um 531.000 manns ([[2024]]).<ref name="mannfjöldi" /> Á stórborgarsvæðinu búa um 912.000 (2020). Borgin stendur við suðurströnd [[Forthfjörður|Forthfjarðar]] á austurströnd Skotlands. Edinborg hefur verið höfuðborg Skotlands frá árinu [[1437]], þar er aðsetur [[skoska þingið|skoska þingsins]] og [[skoska konungsfjölskyldan|skosku konungsfjölskyldunnar]]. Þar er einnig að finna [[Þjóðminjasafn Skotlands]], [[Landsbókasafn Skotlands]] og [[Listasafn Skotlands]]. Edinborg er önnur stærsta miðstöð fjármála í Bretlandi á eftir [[London]]. [[Edinborgarkastali]] er eitt af einkennum Edinborgar, en kletturinn þar sem hann stendur hefur verið notaður undir vígi allt frá [[9. öldin f.Kr.|9. öld f.Kr.]] [[Holyrood-höll]] er opinber búsetustaður bresku konungsfjölskyldunnar í Skotlandi. [[Gamli bærinn (Edinborg)|Gamli bærinn]] og [[Nýi bærinn (Edinborg))|Nýi bærinn]] eru vernduð af [[heimsminjaskrá]] [[Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna|Menningarmálastofnunar Sameinuðu þjóðanna]] (UNESCO). Sögulega hefur Edinborg verið miðstöð fræðastarfs í Skotlandi, sérstaklega á sviði læknisfræði, [[skoskur réttur|skosks réttar]], vísinda og verkfræði. Á tímum [[Upplýsingin|upplýsingarinnar]] var [[Edinborgarháskóli]] leiðandi í framförum á sviði vísinda. Þar störfuðu heimsþekktir fræðimenn á borð við [[David Hume]], [[Adam Smith]], [[Francis Hutcheson]], [[Robert Burns]], [[Adam Ferguson]], [[John Playfair]] og [[Joseph Black]]. Edinborg er einnig þekkt víða fyrir tvær árlegar listahátíðir; [[Edinborgarhátíðin]]a og [[Fringe-hátíðin]]a sem haldnar eru í ágúst. Edinborg er annar vinsælasti áfangastaður ferðamanna sem halda til Bretlands með rúmlega milljón ferðamenn á ári. == Saga == === Forsaga === [[Mynd:Sunshine on the Crags (28877122034).jpg|thumb|left|Í fellinu Arthur’s Seat var ein fyrsta byggðin á svæðinu]] Elstu merki um byggð á svæðinu eru í [[Cramond]], þar sem fundust leifar af búðum frá [[miðsteinöld]] en þær eru taldar vera frá 8500 f.Kr. Einnig hafa fundist merki um byggð frá [[bronsöld]] og [[járnöld]] í kringum Castle Rock, Arthur’s Seat, Craglockhart og Pentland-fell. Þegar [[Rómverjar]] numu landi í héraðinu Lothian undir lok 1. aldar e.Kr. rákust þeir á keltneskan þjóðflokk sem þeir kölluðu ''Votadini''. Fyrr á [[miðaldir|miðöldum]] komu Votadini undir konungsríkið [[Gododdin]] en „Eidyn“ var hérað í þessu konungsríki. Á þessum tíma var reist virki á Castle Rock, undir nafninu Din Eidyn, en það varð miðpunktur stjórnsýslu í konungsríkinu. Í [[velska]] ljóðinu ''Y Gododdin'', sem samið var á miðöldum, er fjallað um hersveit sem safnaðist saman í Eidyn áður en farið var í rán. Talið er að viðburðurinn sem lýst er í ljóðinu hafi mögulega gerst í kringum árið 600 e.Kr. Árið 638 hóf lið hermanna sem trúir voru [[Ásvaldur af Norðymbralandi|Ásvaldi konungi af Norðymbralandi]] umsátur um virkið í Eidyn og kom Lothian undir stjórn [[Englar|Englanna]]. Áhrif þeirra voru áberandi næstu þrjár aldir til sirka 950 en þá yfirgáfu Englar virkið og Skotar lögðu það undir sig. „Konungsborgin“ Edinborg (e. ''royal burgh'') var stofnuð af [[Davíð 1. Skotakonungur|Davíð 1. Skotakonungi]] snemma á 12. öld á jörð í eigu hans. Elstu skjölin um stofnun borgarinnar eru frá sirka 1124 til 1127. Það er jafnframt talið að Edinborgarskíri hafi verið stofnað þegar Davíð var við stjórn, en það náði yfir allt Lothian-hérað. Fyrir 12. öld var búið að höggva allan skóg í kringum borgina til eldiviðar. Skógleysan gerði það að verkum að Edinborgarbúar nýttu sér [[mór|mó]] til kyndingar, eins og annars staðar í Skotlandi. Edinborg var að mestu leyti undir stjórn Englendinga frá 1291 til 1314 og aftur frá 1333 til 1341 á meðan á [[Skosku sjálfstæðisstríðin|Skosku sjálfstæðisstríðunum]] stóð. Þegar [[Innrás Englendinga í Skotland (1298)|Englendingar gerðu innrás í Skotland árið 1298]] ákvað [[Játvarður 1. Englandskonungur]] ekki að ráðast á Edinborg og skipaði liði sínu að fara framhjá borginni. Um miðja 14. öld lýsti franski sagnfræðingurinn [[Jean Froissart]] Edinborg sem höfuðborg Skotlands en [[Jakob 3. Skotakonungur|Jakob 3.]] (1451–1488) sagði á 15. öld að Edinborg væri „aðalborg konungsríkis vors“. Edinborg þróaðist áfram og stækkaði þrátt fyrir áreitni Englendinga, sem meðal annars brenndu borgina árið 1544. Siðskipti Skota hófust fyrir alvöru í borginni á 16. öld en hún var jafnframt miðdepill [[Sáttmálahreyfingin|Sáttmálahreyfingarinnar]] á 17. öld. Árið 1582 veitti [[Jakob 4. Skotakonungur]] borginni réttindi til að stofna háskóla, sem hét að fyrstu ''Tounis College'' eða „Bæjarskólinn“, en sá skóli varð seinna að [[Edinborgarháskóli|Edinborgarháskóla]]. === 17. öld === [[Mynd:Edinburgh in the 17thC (detail) by Wenceslas Hollar (1670).jpg|thumb|left|Edinborg á 17. öld]] Árið 1603 varð Jakob 4. Skotakonungur að Englandskonungi og konungsríkin Skotland og England voru sameinuð í [[Kórónusambandið]] svokallaða. Tilraunir [[Karl 1. Englandskonungur|Karls 1. Englandskonungs]] árið 1638 til að innleiða hefðir ensku kirkjunnar í Skotlandi mættu mótspyrnu Presbytera en þetta leiddi að lokum til [[Þríríkjastríðin|Þríríkjastríðanna]]. Edinborg var hernumin af liði [[Oliver Cromwell|Oliver Cromwells]] árið 1650 í kjölfar stuðnings Skota við að gera [[Karl 2. Englandskonungur|Karl 2.]] aftur að Englandskonungi. Á 17. öld lágu mörk Edinborgar enn um [[varnarmúr]]a hennar. Borgarbúum fjölgaði mikið á þessum tíma sem gerði það að verkum að sífellt hærri hús voru reist til að hýsa þá. Ekki var óalgengt að hús næðu 11 hæðum en þau voru forverar [[skýjakljúfur|skýjakljúfa]] nútímans. Flest þessi hús í gamla bænum hafa löngu verið rifin en lægri hús voru reist í þeirra stað á [[Viktoríutímabilið|Viktoríutímabilinu]]. Árið 1611 var lögreglusveit stofnuð í borginni en hún er talin vera ein sú elsta í heimi. === 18. öld === [[Mynd:The_Parliament_Close_and_Public_Characters_Fifty_Years_Since.jpg|thumb|Málverk af torgi fyrir framan Dómkirkju heilags Egidíusar seint á 18. öld]] Eftir sáttmálagerð árið 1706 samþykktu þingin í Englandi og Skotlandi [[Sambandslögin 1707|Sambandslögin]] sem sameinuðu löndin tvö undir [[Konungsríkið Stóra-Bretland]] þann 1. maí 1707. Í kjölfar þess var [[skoska þingið]] sameinað við það enska og úr varð [[breska þingið]] sem sat í [[Westminster]] í London. Margir Skotar mótmæltu sambandinu og óeirðir brutust út í borginni. Snemma á 18. öld var Edinborg orðin ein þéttbyggðasta og óhreinasta borg Evrópu. Það kom þeim sem heimsóttu borgina á óvart að ólíkar [[stétt]]ir bjuggu í sömu borgarhverfum, jafnvel sömu húsum. Samt var ákveðinn klofningur þar sem verslunarmenn og iðnaðarmenn bjuggu í kjallaraíbúðum og á neðri hæðum, en velmegandi borgarar á þeim efri. Árið 1745 hertóku [[Jakobítar]] Edinborg um skeið á leið sinni til Englands. Eftir ósigur þeirra við [[Culloden]] var nokkuð um hefndaraðgerðir og tilraunir til að koma á friði. Á þessum tíma vildi borgarráðið fylgja fordæmi Lundúna með því að bæta umhverfi borgarinnar og ákvað að stækka hana til norðurs. Ráðið sýndi tryggð sína við [[Georg 3.|Georg 3. Bretakonung]] með því að velja götuheiti í nýja bænum sem vísuðu til konungsfjölskyldunnar, t.d. ''George Street'', ''Queen Street'' og ''Princes Street''. Skipulag nýja bæjarins, þar sem götur liggja að mestu leyti eftir grind, var niðurstaða stórrar hönnunarkeppni sem haldin var af borgarráðinu árið 1766. Í seinni hluta 18. aldar blómstraði [[Skoska upplýsingin]] í Edinborg, þar sem hugsuðir eins og [[David Hume]], [[Adam Smith]], [[James Hutton]] og [[Joseph Black]] voru þekktir og áberandi í borgarlífinu. Edinborg varð miðstöð þekkingar og fræðslu og fékk því viðurnefnið „Aþena norðursins“, en einnig að hluta til vegna gnægðar bygginga í [[nýklassískur stíll|nýklassískum stíl]]. Upp úr 1770 byrjuðu velmegandi íbúar að flytja í nýja bæinn úr hinum gamla en þessi þróun gjörbreytti félagslífi borgarinnar. === 19. og 20. öld === Á 19. öld varð Edinborg iðnaðarborg, þó því er oft haldið fram að raunin hafi ekki verið sú. Mikilvægar atvinnugreinar á þessum tíma voru m.a. [[prentun]] og [[Bjór|bjórgerð]], en seinna bættust við gúmmígerð og verkfræðifyrirtæki. [[Glasgow]] leysti Edinborg af hólmi sem fjölmennasta borg Skotlands árið 1821. Með tilkomu [[Lestarsamgöngur|járnbrauta]] í kringum árið 1840 myndaðist blómstrandi verslunarhverfi í miðborginni milli Princes Street og George Street. Lífsskilyrðum í gamla bænum hrakaði mikið og hann varð að skuggahverfi þar sem lífslíkur voru lélegar. Borgarstjórinn [[William Chambers]] fór í umbætur á hverfinu í kringum 1860 og lét reisa þar mörg hús sem standa enn í dag. Fleiri umbætur fylgdu snemma á 20. öld þökk sé [[Patrick Geddes]] en lífsskilyrði í gamla bænum versnuðu aftur milli heimsstríða. Á sjöunda og áttunda áratug 20. aldar var skuggahverfið rutt og nýjar byggingar reistar, en þetta var umdeilt á sínum tíma. ==Menntun== *[[Edinborgarháskóli]] ==Íþróttir== ===Knattspyrna=== *[[Heart of Midlothian F.C.]] *[[Hibernian F.C]] [[Mynd:Edinburgh from Scott Monument 2.jpg|thumb|center|780px|Víðmynd sem sýnir [[Prinsagata|Prinsagötu]] séð frá [[Scott minnismerkið|Scott minnismerkinu]].]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{commons|Edinburgh|Edinborg}} * {{Opinber vefsíða}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1816079 Edinborg: Skotarnir og sagan, verslunin og viskíið], Morgunblaðið 21. október 1994 {{Sveitarstjórnir í Skotlandi}} {{Borgir á Bretlandi}} {{Höfuðborgir í Evrópu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Edinborg| ]] [[Flokkur:Borgir í Skotlandi]] [[Flokkur:Sveitarfélög í Skotlandi]] [[Flokkur:Breskar höfuðborgir]] pn11z27k4me2yqsk1c075miezjq3ipe 1979322 1979290 2026-09-18T08:00:12Z Maxí 1659 1979322 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Edinborg | nafn_í_eignarfalli = Edinborgar | nafn_á_frummáli = Edinburgh | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] | mynd = EdinburghMontage.png | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Þekkt kennileiti Edinborgar | fáni = Flag of Edinburgh.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Coat of Arms of the Edinburgh City Council.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Skotland | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Skotlandi | teiknibóla_kort_stærð = 200px | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Fullvalda ríki|Ríki]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Bretland}} | undirskipting_gerð1 = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn1 = {{fáni|Skotland}} | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 263 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland/mid2024/mye24tablesuk.xlsx |title=Mid-Year Population Estimates, United Kingdom, June 2024 |website=[[Office for National Statistics]] |date=26 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2024 | mannfjöldi_heild = 530.680 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Staðartími Greenwich|GMT]] | utc_hliðrun = +00:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Bretlands|BST]] | utc_hliðrun_sumartími = +01:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Edinborg''' ([[enska]]: ''Edinburgh''; [[skosk gelíska]]: ''Dùn Èideann'') er [[höfuðborg]] [[Skotland]]s, önnur stærsta [[borg]] landsins eftir [[Glasgow]] og sjöunda stærsta borg [[Bretland]]s. Íbúar eru um 531.000 manns ([[2024]]).<ref name="mannfjöldi" /> Á stórborgarsvæðinu búa um 912.000 (2020). Borgin stendur við suðurströnd [[Forthfjörður|Forthfjarðar]] á austurströnd Skotlands. Edinborg hefur verið höfuðborg Skotlands frá árinu [[1437]], þar er aðsetur [[skoska þingið|skoska þingsins]] og [[skoska konungsfjölskyldan|skosku konungsfjölskyldunnar]]. Þar er einnig að finna [[Þjóðminjasafn Skotlands]], [[Landsbókasafn Skotlands]] og [[Listasafn Skotlands]]. Edinborg er önnur stærsta miðstöð fjármála í Bretlandi á eftir [[London]]. [[Edinborgarkastali]] er eitt af einkennum Edinborgar, en kletturinn þar sem hann stendur hefur verið notaður undir vígi allt frá [[9. öldin f.Kr.|9. öld f.Kr.]] [[Holyrood-höll]] er opinber búsetustaður bresku konungsfjölskyldunnar í Skotlandi. [[Gamli bærinn (Edinborg)|Gamli bærinn]] og [[Nýi bærinn (Edinborg))|Nýi bærinn]] eru vernduð af [[heimsminjaskrá]] [[Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna|Menningarmálastofnunar Sameinuðu þjóðanna]] (UNESCO). Sögulega hefur Edinborg verið miðstöð fræðastarfs í Skotlandi, sérstaklega á sviði læknisfræði, [[skoskur réttur|skosks réttar]], vísinda og verkfræði. Á tímum [[Upplýsingin|upplýsingarinnar]] var [[Edinborgarháskóli]] leiðandi í framförum á sviði vísinda. Þar störfuðu heimsþekktir fræðimenn á borð við [[David Hume]], [[Adam Smith]], [[Francis Hutcheson]], [[Robert Burns]], [[Adam Ferguson]], [[John Playfair]] og [[Joseph Black]]. Edinborg er einnig þekkt víða fyrir tvær árlegar listahátíðir; [[Edinborgarhátíðin]]a og [[Fringe-hátíðin]]a sem haldnar eru í ágúst. Edinborg er annar vinsælasti áfangastaður ferðamanna sem halda til Bretlands með rúmlega milljón ferðamenn á ári. == Saga == === Forsaga === [[Mynd:Sunshine on the Crags (28877122034).jpg|thumb|left|Í fellinu Arthur’s Seat var ein fyrsta byggðin á svæðinu]] Elstu merki um byggð á svæðinu eru í [[Cramond]], þar sem fundust leifar af búðum frá [[miðsteinöld]] en þær eru taldar vera frá 8500 f.Kr. Einnig hafa fundist merki um byggð frá [[bronsöld]] og [[járnöld]] í kringum Castle Rock, Arthur’s Seat, Craglockhart og Pentland-fell. Þegar [[Rómverjar]] numu landi í héraðinu Lothian undir lok 1. aldar e.Kr. rákust þeir á keltneskan þjóðflokk sem þeir kölluðu ''Votadini''. Fyrr á [[miðaldir|miðöldum]] komu Votadini undir konungsríkið [[Gododdin]] en „Eidyn“ var hérað í þessu konungsríki. Á þessum tíma var reist virki á Castle Rock, undir nafninu Din Eidyn, en það varð miðpunktur stjórnsýslu í konungsríkinu. Í [[velska]] ljóðinu ''Y Gododdin'', sem samið var á miðöldum, er fjallað um hersveit sem safnaðist saman í Eidyn áður en farið var í rán. Talið er að viðburðurinn sem lýst er í ljóðinu hafi mögulega gerst í kringum árið 600 e.Kr. Árið 638 hóf lið hermanna sem trúir voru [[Ásvaldur af Norðymbralandi|Ásvaldi konungi af Norðymbralandi]] umsátur um virkið í Eidyn og kom Lothian undir stjórn [[Englar|Englanna]]. Áhrif þeirra voru áberandi næstu þrjár aldir til sirka 950 en þá yfirgáfu Englar virkið og Skotar lögðu það undir sig. „Konungsborgin“ Edinborg (e. ''royal burgh'') var stofnuð af [[Davíð 1. Skotakonungur|Davíð 1. Skotakonungi]] snemma á 12. öld á jörð í eigu hans. Elstu skjölin um stofnun borgarinnar eru frá sirka 1124 til 1127. Það er jafnframt talið að Edinborgarskíri hafi verið stofnað þegar Davíð var við stjórn, en það náði yfir allt Lothian-hérað. Fyrir 12. öld var búið að höggva allan skóg í kringum borgina til eldiviðar. Skógleysan gerði það að verkum að Edinborgarbúar nýttu sér [[mór|mó]] til kyndingar, eins og annars staðar í Skotlandi. Edinborg var að mestu leyti undir stjórn Englendinga frá 1291 til 1314 og aftur frá 1333 til 1341 á meðan á [[Skosku sjálfstæðisstríðin|Skosku sjálfstæðisstríðunum]] stóð. Þegar [[Innrás Englendinga í Skotland (1298)|Englendingar gerðu innrás í Skotland árið 1298]] ákvað [[Játvarður 1. Englandskonungur]] ekki að ráðast á Edinborg og skipaði liði sínu að fara framhjá borginni. Um miðja 14. öld lýsti franski sagnfræðingurinn [[Jean Froissart]] Edinborg sem höfuðborg Skotlands en [[Jakob 3. Skotakonungur|Jakob 3.]] (1451–1488) sagði á 15. öld að Edinborg væri „aðalborg konungsríkis vors“. Edinborg þróaðist áfram og stækkaði þrátt fyrir áreitni Englendinga, sem meðal annars brenndu borgina árið 1544. Siðskipti Skota hófust fyrir alvöru í borginni á 16. öld en hún var jafnframt miðdepill [[Sáttmálahreyfingin|Sáttmálahreyfingarinnar]] á 17. öld. Árið 1582 veitti [[Jakob 4. Skotakonungur]] borginni réttindi til að stofna háskóla, sem hét að fyrstu ''Tounis College'' eða „Bæjarskólinn“, en sá skóli varð seinna að [[Edinborgarháskóli|Edinborgarháskóla]]. === 17. öld === [[Mynd:Edinburgh in the 17thC (detail) by Wenceslas Hollar (1670).jpg|thumb|left|Edinborg á 17. öld]] Árið 1603 varð Jakob 4. Skotakonungur að Englandskonungi og konungsríkin Skotland og England voru sameinuð í [[Kórónusambandið]] svokallaða. Tilraunir [[Karl 1. Englandskonungur|Karls 1. Englandskonungs]] árið 1638 til að innleiða hefðir ensku kirkjunnar í Skotlandi mættu mótspyrnu Presbytera en þetta leiddi að lokum til [[Þríríkjastríðin|Þríríkjastríðanna]]. Edinborg var hernumin af liði [[Oliver Cromwell|Oliver Cromwells]] árið 1650 í kjölfar stuðnings Skota við að gera [[Karl 2. Englandskonungur|Karl 2.]] aftur að Englandskonungi. Á 17. öld lágu mörk Edinborgar enn um [[varnarmúr]]a hennar. Borgarbúum fjölgaði mikið á þessum tíma sem gerði það að verkum að sífellt hærri hús voru reist til að hýsa þá. Ekki var óalgengt að hús næðu 11 hæðum en þau voru forverar [[skýjakljúfur|skýjakljúfa]] nútímans. Flest þessi hús í gamla bænum hafa löngu verið rifin en lægri hús voru reist í þeirra stað á [[Viktoríutímabilið|Viktoríutímabilinu]]. Árið 1611 var lögreglusveit stofnuð í borginni en hún er talin vera ein sú elsta í heimi. === 18. öld === [[Mynd:The_Parliament_Close_and_Public_Characters_Fifty_Years_Since.jpg|thumb|Málverk af torgi fyrir framan Dómkirkju heilags Egidíusar seint á 18. öld]] Eftir sáttmálagerð árið 1706 samþykktu þingin í Englandi og Skotlandi [[Sambandslögin 1707|Sambandslögin]] sem sameinuðu löndin tvö undir [[Konungsríkið Stóra-Bretland]] þann 1. maí 1707. Í kjölfar þess var [[skoska þingið]] sameinað við það enska og úr varð [[breska þingið]] sem sat í [[Westminster]] í London. Margir Skotar mótmæltu sambandinu og óeirðir brutust út í borginni. Snemma á 18. öld var Edinborg orðin ein þéttbyggðasta og óhreinasta borg Evrópu. Það kom þeim sem heimsóttu borgina á óvart að ólíkar [[stétt]]ir bjuggu í sömu borgarhverfum, jafnvel sömu húsum. Samt var ákveðinn klofningur þar sem verslunarmenn og iðnaðarmenn bjuggu í kjallaraíbúðum og á neðri hæðum, en velmegandi borgarar á þeim efri. Árið 1745 hertóku [[Jakobítar]] Edinborg um skeið á leið sinni til Englands. Eftir ósigur þeirra við [[Culloden]] var nokkuð um hefndaraðgerðir og tilraunir til að koma á friði. Á þessum tíma vildi borgarráðið fylgja fordæmi Lundúna með því að bæta umhverfi borgarinnar og ákvað að stækka hana til norðurs. Ráðið sýndi tryggð sína við [[Georg 3.|Georg 3. Bretakonung]] með því að velja götuheiti í nýja bænum sem vísuðu til konungsfjölskyldunnar, t.d. ''George Street'', ''Queen Street'' og ''Princes Street''. Skipulag nýja bæjarins, þar sem götur liggja að mestu leyti eftir grind, var niðurstaða stórrar hönnunarkeppni sem haldin var af borgarráðinu árið 1766. Í seinni hluta 18. aldar blómstraði [[Skoska upplýsingin]] í Edinborg, þar sem hugsuðir eins og [[David Hume]], [[Adam Smith]], [[James Hutton]] og [[Joseph Black]] voru þekktir og áberandi í borgarlífinu. Edinborg varð miðstöð þekkingar og fræðslu og fékk því viðurnefnið „Aþena norðursins“, en einnig að hluta til vegna gnægðar bygginga í [[nýklassískur stíll|nýklassískum stíl]]. Upp úr 1770 byrjuðu velmegandi íbúar að flytja í nýja bæinn úr hinum gamla en þessi þróun gjörbreytti félagslífi borgarinnar. === 19. og 20. öld === Á 19. öld varð Edinborg iðnaðarborg, þó því er oft haldið fram að raunin hafi ekki verið sú. Mikilvægar atvinnugreinar á þessum tíma voru m.a. [[prentun]] og [[Bjór|bjórgerð]], en seinna bættust við gúmmígerð og verkfræðifyrirtæki. [[Glasgow]] leysti Edinborg af hólmi sem fjölmennasta borg Skotlands árið 1821. Með tilkomu [[Lestarsamgöngur|járnbrauta]] í kringum árið 1840 myndaðist blómstrandi verslunarhverfi í miðborginni milli Princes Street og George Street. Lífsskilyrðum í gamla bænum hrakaði mikið og hann varð að skuggahverfi þar sem lífslíkur voru lélegar. Borgarstjórinn [[William Chambers]] fór í umbætur á hverfinu í kringum 1860 og lét reisa þar mörg hús sem standa enn í dag. Fleiri umbætur fylgdu snemma á 20. öld þökk sé [[Patrick Geddes]] en lífsskilyrði í gamla bænum versnuðu aftur milli heimsstríða. Á sjöunda og áttunda áratug 20. aldar var skuggahverfið rutt og nýjar byggingar reistar, en þetta var umdeilt á sínum tíma. Á tíunda áratugnum spratt upp fjármálahverfi á lóðum vestan við kastalann sem hýstu áður lestarstöð og brugghús. Edinborg er því önnur stærsta miðstöð fjármálastarfsemi og stjórnsýslu í Bretlandi. Um það bil þriðjungur skrifstofuhúsnæðis í borginni er notaður undir fjármálafyrirtæki. Edinburgh Park er nýtt skrifstofuhverfi í vesturhluta borgarinnar, nálægt flugvellinum. Með [[Skotlandslögin 1998|Skotlandslögunum 1998]] sem tók gildi ári seinna var [[skoska þingið|skosku þingi]] komið aftur á laggirnar ásamt ríkisstjórn í Edinborg. Þingið og ríkisstjórnin hafa sjálfstjórnarvald á mörgum sviðum en helstu undantekningar eru varnarmál, utanríkissmál og skattlagning (að stórum hluta) en þessum málaflokkum er stjórnað af [[breska þingið|breska þinginu]] í Westminster. ==Menntun== *[[Edinborgarháskóli]] ==Íþróttir== ===Knattspyrna=== *[[Heart of Midlothian F.C.]] *[[Hibernian F.C]] [[Mynd:Edinburgh from Scott Monument 2.jpg|thumb|center|780px|Víðmynd sem sýnir [[Prinsagata|Prinsagötu]] séð frá [[Scott minnismerkið|Scott minnismerkinu]].]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{commons|Edinburgh|Edinborg}} * {{Opinber vefsíða}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1816079 Edinborg: Skotarnir og sagan, verslunin og viskíið], Morgunblaðið 21. október 1994 {{Sveitarstjórnir í Skotlandi}} {{Borgir á Bretlandi}} {{Höfuðborgir í Evrópu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Edinborg| ]] [[Flokkur:Borgir í Skotlandi]] [[Flokkur:Sveitarfélög í Skotlandi]] [[Flokkur:Breskar höfuðborgir]] 5jsuyih3usrtq8ladf0eywwrv7ejlcp 1979332 1979322 2026-09-18T09:32:48Z Maxí 1659 1979332 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Edinborg | nafn_í_eignarfalli = Edinborgar | nafn_á_frummáli = Edinburgh | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] | mynd = EdinburghMontage.png | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Þekkt kennileiti Edinborgar | fáni = Flag of Edinburgh.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Coat of Arms of the Edinburgh City Council.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Skotland | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Skotlandi | teiknibóla_kort_stærð = 200px | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Fullvalda ríki|Ríki]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Bretland}} | undirskipting_gerð1 = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn1 = {{fáni|Skotland}} | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 263 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland/mid2024/mye24tablesuk.xlsx |title=Mid-Year Population Estimates, United Kingdom, June 2024 |website=[[Office for National Statistics]] |date=26 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2024 | mannfjöldi_heild = 530.680 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Staðartími Greenwich|GMT]] | utc_hliðrun = +00:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Bretlands|BST]] | utc_hliðrun_sumartími = +01:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Edinborg''' ([[enska]]: ''Edinburgh''; [[skosk gelíska]]: ''Dùn Èideann'') er [[höfuðborg]] [[Skotland]]s, önnur stærsta [[borg]] landsins eftir [[Glasgow]] og sjöunda stærsta borg [[Bretland]]s. Íbúar eru um 531.000 manns ([[2024]]).<ref name="mannfjöldi" /> Á stórborgarsvæðinu búa um 912.000 (2020). Borgin stendur við suðurströnd [[Forthfjörður|Forthfjarðar]] á austurströnd Skotlands. Edinborg hefur verið höfuðborg Skotlands frá árinu [[1437]], þar er aðsetur [[skoska þingið|skoska þingsins]] og [[skoska konungsfjölskyldan|skosku konungsfjölskyldunnar]]. Þar er einnig að finna [[Þjóðminjasafn Skotlands]], [[Landsbókasafn Skotlands]] og [[Listasafn Skotlands]]. Edinborg er önnur stærsta miðstöð fjármála í Bretlandi á eftir [[London]]. [[Edinborgarkastali]] er eitt af einkennum Edinborgar, en kletturinn þar sem hann stendur hefur verið notaður undir vígi allt frá [[9. öldin f.Kr.|9. öld f.Kr.]] [[Holyrood-höll]] er opinber búsetustaður bresku konungsfjölskyldunnar í Skotlandi. [[Gamli bærinn (Edinborg)|Gamli bærinn]] og [[Nýi bærinn (Edinborg))|Nýi bærinn]] eru vernduð af [[heimsminjaskrá]] [[Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna|Menningarmálastofnunar Sameinuðu þjóðanna]] (UNESCO). Sögulega hefur Edinborg verið miðstöð fræðastarfs í Skotlandi, sérstaklega á sviði læknisfræði, [[skoskur réttur|skosks réttar]], vísinda og verkfræði. Á tímum [[Upplýsingin|upplýsingarinnar]] var [[Edinborgarháskóli]] leiðandi í framförum á sviði vísinda. Þar störfuðu heimsþekktir fræðimenn á borð við [[David Hume]], [[Adam Smith]], [[Francis Hutcheson]], [[Robert Burns]], [[Adam Ferguson]], [[John Playfair]] og [[Joseph Black]]. Edinborg er einnig þekkt víða fyrir tvær árlegar listahátíðir; [[Edinborgarhátíðin]]a og [[Fringe-hátíðin]]a sem haldnar eru í ágúst. Edinborg er annar vinsælasti áfangastaður ferðamanna sem halda til Bretlands með rúmlega milljón ferðamenn á ári. == Saga == === Forsaga === [[Mynd:Sunshine on the Crags (28877122034).jpg|thumb|left|Í fellinu [[Sæti Artúrs]] var ein fyrsta byggðin á svæðinu]] Elstu merki um byggð á svæðinu eru í [[Cramond]], þar sem fundust leifar af búðum frá [[miðsteinöld]] en þær eru taldar vera frá 8500 f.Kr. Einnig hafa fundist merki um byggð frá [[bronsöld]] og [[járnöld]] í kringum Castle Rock, [[Sæti Artúrs]], Craiglockhart og Pentland-fell. Þegar [[Rómverjar]] numu landi í héraðinu Lothian undir lok 1. aldar e.Kr. rákust þeir á keltneskan þjóðflokk sem þeir kölluðu ''Votadini''. Fyrr á [[miðaldir|miðöldum]] komu Votadini undir konungsríkið [[Gododdin]] en „Eidyn“ var hérað í þessu konungsríki. Á þessum tíma var reist virki á Castle Rock, undir nafninu Din Eidyn, en það varð miðpunktur stjórnsýslu í konungsríkinu. Í [[velska]] ljóðinu ''Y Gododdin'', sem samið var á miðöldum, er fjallað um hersveit sem safnaðist saman í Eidyn áður en farið var í rán. Talið er að viðburðurinn sem lýst er í ljóðinu hafi mögulega gerst í kringum árið 600 e.Kr. Árið 638 hóf lið hermanna sem trúir voru [[Ásvaldur af Norðymbralandi|Ásvaldi konungi af Norðymbralandi]] umsátur um virkið í Eidyn og kom Lothian undir stjórn [[Englar|Englanna]]. Áhrif þeirra voru áberandi næstu þrjár aldir til sirka 950 en þá yfirgáfu Englar virkið og Skotar lögðu það undir sig. „Konungsborgin“ Edinborg (e. ''royal burgh'') var stofnuð af [[Davíð 1. Skotakonungur|Davíð 1. Skotakonungi]] snemma á 12. öld á jörð í eigu hans. Elstu skjölin um stofnun borgarinnar eru frá sirka 1124 til 1127. Það er jafnframt talið að Edinborgarskíri hafi verið stofnað þegar Davíð var við stjórn, en það náði yfir allt Lothian-hérað. Fyrir 12. öld var búið að höggva allan skóg í kringum borgina til eldiviðar. Skógleysan gerði það að verkum að Edinborgarbúar nýttu sér [[mór|mó]] til kyndingar, eins og annars staðar í Skotlandi. Edinborg var að mestu leyti undir stjórn Englendinga frá 1291 til 1314 og aftur frá 1333 til 1341 á meðan á [[Skosku sjálfstæðisstríðin|Skosku sjálfstæðisstríðunum]] stóð. Þegar [[Innrás Englendinga í Skotland (1298)|Englendingar gerðu innrás í Skotland árið 1298]] ákvað [[Játvarður 1. Englandskonungur]] ekki að ráðast á Edinborg og skipaði liði sínu að fara framhjá borginni. Um miðja 14. öld lýsti franski sagnfræðingurinn [[Jean Froissart]] Edinborg sem höfuðborg Skotlands en [[Jakob 3. Skotakonungur|Jakob 3.]] (1451–1488) sagði á 15. öld að Edinborg væri „aðalborg konungsríkis vors“. Edinborg þróaðist áfram og stækkaði þrátt fyrir áreitni Englendinga, sem meðal annars brenndu borgina árið 1544. Siðskipti Skota hófust fyrir alvöru í borginni á 16. öld en hún var jafnframt miðdepill [[Sáttmálahreyfingin|Sáttmálahreyfingarinnar]] á 17. öld. Árið 1582 veitti [[Jakob 4. Skotakonungur]] borginni réttindi til að stofna háskóla, sem hét að fyrstu ''Tounis College'' eða „Bæjarskólinn“, en sá skóli varð seinna að [[Edinborgarháskóli|Edinborgarháskóla]]. === 17. öld === [[Mynd:Edinburgh in the 17thC (detail) by Wenceslas Hollar (1670).jpg|thumb|left|Edinborg á 17. öld]] Árið 1603 varð Jakob 4. Skotakonungur að Englandskonungi og konungsríkin Skotland og England voru sameinuð í [[Kórónusambandið]] svokallaða. Tilraunir [[Karl 1. Englandskonungur|Karls 1. Englandskonungs]] árið 1638 til að innleiða hefðir ensku kirkjunnar í Skotlandi mættu mótspyrnu Presbytera en þetta leiddi að lokum til [[Þríríkjastríðin|Þríríkjastríðanna]]. Edinborg var hernumin af liði [[Oliver Cromwell|Oliver Cromwells]] árið 1650 í kjölfar stuðnings Skota við að gera [[Karl 2. Englandskonungur|Karl 2.]] aftur að Englandskonungi. Á 17. öld lágu mörk Edinborgar enn um [[varnarmúr]]a hennar. Borgarbúum fjölgaði mikið á þessum tíma sem gerði það að verkum að sífellt hærri hús voru reist til að hýsa þá. Ekki var óalgengt að hús næðu 11 hæðum en þau voru forverar [[skýjakljúfur|skýjakljúfa]] nútímans. Flest þessi hús í gamla bænum hafa löngu verið rifin en lægri hús voru reist í þeirra stað á [[Viktoríutímabilið|Viktoríutímabilinu]]. Árið 1611 var lögreglusveit stofnuð í borginni en hún er talin vera ein sú elsta í heimi. === 18. öld === [[Mynd:The_Parliament_Close_and_Public_Characters_Fifty_Years_Since.jpg|thumb|Málverk af torgi fyrir framan Dómkirkju heilags Egidíusar seint á 18. öld]] Eftir sáttmálagerð árið 1706 samþykktu þingin í Englandi og Skotlandi [[Sambandslögin 1707|Sambandslögin]] sem sameinuðu löndin tvö undir [[Konungsríkið Stóra-Bretland]] þann 1. maí 1707. Í kjölfar þess var [[skoska þingið]] sameinað við það enska og úr varð [[breska þingið]] sem sat í [[Westminster]] í London. Margir Skotar mótmæltu sambandinu og óeirðir brutust út í borginni. Snemma á 18. öld var Edinborg orðin ein þéttbyggðasta og óhreinasta borg Evrópu. Það kom þeim sem heimsóttu borgina á óvart að ólíkar [[stétt]]ir bjuggu í sömu borgarhverfum, jafnvel sömu húsum. Samt var ákveðinn klofningur þar sem verslunarmenn og iðnaðarmenn bjuggu í kjallaraíbúðum og á neðri hæðum, en velmegandi borgarar á þeim efri. Árið 1745 hertóku [[Jakobítar]] Edinborg um skeið á leið sinni til Englands. Eftir ósigur þeirra við [[Culloden]] var nokkuð um hefndaraðgerðir og tilraunir til að koma á friði. Á þessum tíma vildi borgarráðið fylgja fordæmi Lundúna með því að bæta umhverfi borgarinnar og ákvað að stækka hana til norðurs. Ráðið sýndi tryggð sína við [[Georg 3.|Georg 3. Bretakonung]] með því að velja götuheiti í nýja bænum sem vísuðu til konungsfjölskyldunnar, t.d. ''George Street'', ''Queen Street'' og ''Princes Street''. Skipulag nýja bæjarins, þar sem götur liggja að mestu leyti eftir grind, var niðurstaða stórrar hönnunarkeppni sem haldin var af borgarráðinu árið 1766. Í seinni hluta 18. aldar blómstraði [[Skoska upplýsingin]] í Edinborg, þar sem hugsuðir eins og [[David Hume]], [[Adam Smith]], [[James Hutton]] og [[Joseph Black]] voru þekktir og áberandi í borgarlífinu. Edinborg varð miðstöð þekkingar og fræðslu og fékk því viðurnefnið „Aþena norðursins“, en einnig að hluta til vegna gnægðar bygginga í [[nýklassískur stíll|nýklassískum stíl]]. Upp úr 1770 byrjuðu velmegandi íbúar að flytja í nýja bæinn úr hinum gamla en þessi þróun gjörbreytti félagslífi borgarinnar. === 19. og 20. öld === Á 19. öld varð Edinborg iðnaðarborg, þó því er oft haldið fram að raunin hafi ekki verið sú. Mikilvægar atvinnugreinar á þessum tíma voru m.a. [[prentun]] og [[Bjór|bjórgerð]], en seinna bættust við gúmmígerð og verkfræðifyrirtæki. [[Glasgow]] leysti Edinborg af hólmi sem fjölmennasta borg Skotlands árið 1821. Með tilkomu [[Lestarsamgöngur|járnbrauta]] í kringum árið 1840 myndaðist blómstrandi verslunarhverfi í miðborginni milli Princes Street og George Street. Lífsskilyrðum í gamla bænum hrakaði mikið og hann varð að skuggahverfi þar sem lífslíkur voru lélegar. Borgarstjórinn [[William Chambers]] fór í umbætur á hverfinu í kringum 1860 og lét reisa þar mörg hús sem standa enn í dag. Fleiri umbætur fylgdu snemma á 20. öld þökk sé [[Patrick Geddes]] en lífsskilyrði í gamla bænum versnuðu aftur milli heimsstríða. Á sjöunda og áttunda áratug 20. aldar var skuggahverfið rutt og nýjar byggingar reistar, en þetta var umdeilt á sínum tíma. Á tíunda áratugnum spratt upp fjármálahverfi á lóðum vestan við kastalann sem hýstu áður lestarstöð og brugghús. Edinborg er því önnur stærsta miðstöð fjármálastarfsemi og stjórnsýslu í Bretlandi. Um það bil þriðjungur skrifstofuhúsnæðis í borginni er notaður undir fjármálafyrirtæki. Edinburgh Park er nýtt skrifstofuhverfi í vesturhluta borgarinnar, nálægt flugvellinum. Með [[Skotlandslögin 1998|Skotlandslögunum 1998]] sem tóku gildi ári seinna var [[skoska þingið|skosku þingi]] komið aftur á laggirnar ásamt [[Skoska ríkisstjórnin|ríkisstjórn]] í Edinborg. Þingið og ríkisstjórnin hafa sjálfstjórnarvald á mörgum sviðum en helstu undantekningar eru varnarmál, utanríkissmál og skattlagning (að stórum hluta) en þessum málaflokkum er stjórnað af [[breska þingið|breska þinginu]] í Westminster. == Landfræði == === Lega === [[Mynd:Edinburgh Victora Street 20211019.jpg|thumb|right|Victoria Street í gamla bænum]] Edinborg liggur í „miðbeltinu“ svokallaða (e. ''Central Belt'') á milli [[skosku hálöndin|hálandanna]] og suðurhluta Skotlands, á suðurhlið [[Forth-fjörður|Forth-fjarðar]]. Miðborgin liggur 4 km fyrir suðvestan við ströndina í [[Leith]] og 42 km frá austurströnd Skotlands og [[Norðursjór|Norðursjó]] við [[Dunbar]]. Gamli bærinn byggðist upp í kringum [[Edinborgarkastali|kastalann]] á Castle Rock, en oft er sagt að borgin sé byggð á sjö hæðum: Calton Hill, Corstorphine Hill, Craiglockhart Hill, Braid Hill, Blackford Hill, Sæti Artúrs og Castle Rock. === Borgarlandslag === [[Mynd:Edinburgh. View from Calton Hill.jpg|thumb|left|Séð úr Calton Hill]] Borgin liggur á landspildu milli Forth-fjarðar til norðurs og [[Pentland Hills]] til suðurs. Svæðið í kringum borgina var einu sinni mjög [[eldvirkni|eldvirkt]] en [[jökulrof]] hefur einnig sett svip sinn á landslagið. [[Gígtappi|Gígtappar]] úr [[blágrýti]] sem mynduðust fyrir 350 til 400 milljónum ára sjást víða um borgina. Castle Rock er dæmi um slíkan gígtappa en hann klauf ísbreiðu og mikill [[jökulruðningur]] var skilinn eftir austan við tappann. Jökullinn rauf djúpan dal norðan við gígtappann en í honum var lónið Nor Loch sem hefur verið framræst. Þessir eiginleikar Castle Rocks gerðu það að náttúrulegu [[virki]] og því var Edinborgarkastali reistur þar. [[Sæti Artúrs]] er útdauð eldstöð sem myndaðist á [[kolatímabilið|kolatímabilinu]] en þar olli jökull miklu rofi þegar það skreið frá vestri til austurs á [[ísöld]]. Frekara rof á fjallinu afhjúpaði hamra og [[stuðlaberg]] sem sjást í dag. Salisbury Crags voru mynduð á sama hátt. Hverfin Marchmont og Bruntsfield í suðurhluta borgarinnar liggja á [[jökulalda|jökulöldu]] sem skapaðist þegar jökullinn hörfaði. Áin [[Water of Leith]] liggur um borgina en uppspretta hennar er í Pentland Hills. Þaðan rennur hún um 29 km vatnsfall í gegnum suður- og vesturhluta borgarinnar áður en hún flæðir út í Forth-fjörð við Leith. Áin kemur næst miðborginni í hverfinu [[Dean Village]] en þar reisti [[Thomas Telford]] brú yfir hana árið 1832 þegar vegur var byggður til [[South Queensferry|Queensferry]]. Göngustígur liggur eftir ánni um 19,6 km lengd frá Balerno til Leith. Borgarmörkin takmarkast af Forth-firði til norðurs og vernduðu landi til austurs, suðurs og vesturs. Landið í kringum borgina var verndað árið 1957 til þess að koma í veg fyrir útþenslu byggðar. Strangar reglur gilda um byggð á þessu landi, en [[Edinborgarflugvöllur]] liggur á verndarsvæðinu. Það eru líka verndarsvæði innan borgarmarka, t.d. [[Holyrood Park]] og Corstorphine Hill. === Hverfi === [[Mynd:Edinburgh_map.png|thumb|Á þessu korti má sjá helstu hverfi í miðborginni]] ====== Tilurð ====== Edinborg varð til úr þorpum og bæjum sem halda enn daginn í dag í sérstakan blæ. Borgin gleypti þessar byggðir þegar hún stækkaði mikið á 19. og 20. öld. Í mörgum hverfum, eins og [[Dalry]], eru einkennandi íbúðablokkir sem heita ''tenements'', en í suður- og vesturhluta borgarinnar má finna minni fjölbýlishús og einbýlishús. Miðborgin er klofin af Princes Street Gardens. Til suðurs setur Edinborgarkastali svip sinn á útsýnið, ásamt gamla bænum sem nær frá Castle Rock niður til [[Holyrood]]. Til norðurs liggur Princes Street og nýi bærinn. ==== Gamli og nýi bærinn ==== [[Mynd:Old_Town_skyline,_Edinburgh_-_geograph.org.uk_-_8087811.jpg|thumb|Hús í gamla bæ Edinborgar]] Gamli og nýi bær Edinborgar var skráður á [[Heimsminjaskrá UNESCO]] árið 1995, en í skráningunni er miðaldablær gamla bæjarins viðurkenndur ásamt skipulagi nýja bæjarins og hverfanna þar í kring. Í borginni eru rúmlega 4.500 [[Friðlýsing|friðlýst hús]] en þau eru hlutfallslega flest allra borga í Bretlandi. Kastalinn liggur á gígtappa í [[Gamli bærinn (Edinborg)|gamla bænum]] og gatan [[Royal Mile]] nær niður frá honum til austurs og endar við Holyrood-höll. Litlar götur sem heita ''wynds'' liggja af Royal Mile eins og brjóstkassi. Vegna plássleysis voru mörg háhýsi reist í gamla bænum. Marghæða hús sem kölluð voru ''lands'' voru áberandi frá 16. öld en ekki var óalgengt að þau næðu tíu til ellefu hæðum. Eitt þeirra var fjórtán til fimmtán hæðir. Eftir [[Iðnbyltingin|iðnbyltinguna]] voru hvelfingar byggðar undir götunni til að hýsa innflytjendur, einkum frá Írlandi. Við götuna eru margar fínar byggingar, meðal annars Dómkirkja heilags Egidíusar, ráðhúsið og dómshús. Torgið [[Grassmarket]] liggur þar fyrir neðan kastalann og tengist Royal Mile um Victoria Street. [[Mynd:New_Town_of_Edinburgh_20140320-4.jpg|hægri|thumb|Séð yfir nýja bæ Edinborgar]] [[Nýi bærinn (Edinborg)|Nýi bærinn]] var reistur á 18. öld til að leysa þrengsli í gamla bænum þar sem byggð takmarkaðist við mjóan hrygg sem liggur niður frá kastalanum. Árið 1766 var haldin keppni til að hanna nýja bæinn en arkitektinn [[James Craig]], sem var þá 27 ára að aldri, varð hlutskarpastur. Nýi bærinn var skipulagður eftir reglulegri grind en skipulagið flétti vel saman við hugmyndir [[Upplýsingin|upplýsingarinnar]] um röð og reglu. Aðalgatan í nýja bænum átti að vera [[George Street]] sem fer eftir hrygg sem liggur norðan við gamla bæinn. Báðum megin við götuna liggja tvær aðrar aðalgötur: Princes Street og Queen Street. Aðalverslunargata borgarinnar er Princes Street en þar er lítið eftir af byggingum í [[Georgískur arkitektúr|georgískum stíl]]. Aðalgöturnar þrjár eru tengdar saman með hliðargötum. Við austurenda George Street er torgið St Andrew Square og en við vesturenda þess er Charlotte Square. Arkitektinn [[Robert Adam]] teiknaði Charlotte Square en hönnun þess hafði mikil áhrif á byggð í nýja bænum fram á 19. öld. Bústaður [[Æðsti ráðherra Skotlands|æðsta ráðherra Skotlands]], Bute House, stendur á norðurhlið torgsins. Í dalnum milli gamla og nýja bæjarins var áður manngert lón sem hét Nor Loch en það var skapað til að verja kastalann. Í seinni tíð létu borgarbúar renna [[skólp]] í lónið. Það var tæmt í kringum árið 1820 þegar borgin var stækkuð til norðurs. Í upphafi vildi James Craig byggja [[Skurður|síki]] þar sem lónið var en vikið var frá þessari hugmynd. Jarðvegur sem grafinn var upp þegar undirstöður voru byggðar undir hús í nýja bænum var notaður til að byggja brekku sem heitir The Mound, en hún tengir gamla bæinn við þann nýja. Um miðja 19. öld var [[Listasafn Skotlands]] og Skoska konungsakademían reist á brekkunni. Lestargöng voru grafin í gegnum hana til að tengja lestarstöðvarnar Haymarket og Waverley. ==Menntun== *[[Edinborgarháskóli]] ==Íþróttir== ===Knattspyrna=== *[[Heart of Midlothian F.C.]] *[[Hibernian F.C]] [[Mynd:Edinburgh from Scott Monument 2.jpg|thumb|center|780px|Víðmynd sem sýnir [[Prinsagata|Prinsagötu]] séð frá [[Scott minnismerkið|Scott minnismerkinu]].]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{commons|Edinburgh|Edinborg}} * {{Opinber vefsíða}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1816079 Edinborg: Skotarnir og sagan, verslunin og viskíið], Morgunblaðið 21. október 1994 {{Sveitarstjórnir í Skotlandi}} {{Borgir á Bretlandi}} {{Höfuðborgir í Evrópu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Edinborg| ]] [[Flokkur:Borgir í Skotlandi]] [[Flokkur:Sveitarfélög í Skotlandi]] [[Flokkur:Breskar höfuðborgir]] btylwtz2affywr470cuqpi077vdgdgg 1979333 1979332 2026-09-18T09:33:32Z Maxí 1659 /* Tenglar */ Ekki lengur stubbur að mínu mati 1979333 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Edinborg | nafn_í_eignarfalli = Edinborgar | nafn_á_frummáli = Edinburgh | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] | mynd = EdinburghMontage.png | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Þekkt kennileiti Edinborgar | fáni = Flag of Edinburgh.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Coat of Arms of the Edinburgh City Council.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Skotland | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Skotlandi | teiknibóla_kort_stærð = 200px | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Fullvalda ríki|Ríki]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Bretland}} | undirskipting_gerð1 = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn1 = {{fáni|Skotland}} | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 263 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland/mid2024/mye24tablesuk.xlsx |title=Mid-Year Population Estimates, United Kingdom, June 2024 |website=[[Office for National Statistics]] |date=26 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2024 | mannfjöldi_heild = 530.680 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Staðartími Greenwich|GMT]] | utc_hliðrun = +00:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Bretlands|BST]] | utc_hliðrun_sumartími = +01:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Edinborg''' ([[enska]]: ''Edinburgh''; [[skosk gelíska]]: ''Dùn Èideann'') er [[höfuðborg]] [[Skotland]]s, önnur stærsta [[borg]] landsins eftir [[Glasgow]] og sjöunda stærsta borg [[Bretland]]s. Íbúar eru um 531.000 manns ([[2024]]).<ref name="mannfjöldi" /> Á stórborgarsvæðinu búa um 912.000 (2020). Borgin stendur við suðurströnd [[Forthfjörður|Forthfjarðar]] á austurströnd Skotlands. Edinborg hefur verið höfuðborg Skotlands frá árinu [[1437]], þar er aðsetur [[skoska þingið|skoska þingsins]] og [[skoska konungsfjölskyldan|skosku konungsfjölskyldunnar]]. Þar er einnig að finna [[Þjóðminjasafn Skotlands]], [[Landsbókasafn Skotlands]] og [[Listasafn Skotlands]]. Edinborg er önnur stærsta miðstöð fjármála í Bretlandi á eftir [[London]]. [[Edinborgarkastali]] er eitt af einkennum Edinborgar, en kletturinn þar sem hann stendur hefur verið notaður undir vígi allt frá [[9. öldin f.Kr.|9. öld f.Kr.]] [[Holyrood-höll]] er opinber búsetustaður bresku konungsfjölskyldunnar í Skotlandi. [[Gamli bærinn (Edinborg)|Gamli bærinn]] og [[Nýi bærinn (Edinborg))|Nýi bærinn]] eru vernduð af [[heimsminjaskrá]] [[Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna|Menningarmálastofnunar Sameinuðu þjóðanna]] (UNESCO). Sögulega hefur Edinborg verið miðstöð fræðastarfs í Skotlandi, sérstaklega á sviði læknisfræði, [[skoskur réttur|skosks réttar]], vísinda og verkfræði. Á tímum [[Upplýsingin|upplýsingarinnar]] var [[Edinborgarháskóli]] leiðandi í framförum á sviði vísinda. Þar störfuðu heimsþekktir fræðimenn á borð við [[David Hume]], [[Adam Smith]], [[Francis Hutcheson]], [[Robert Burns]], [[Adam Ferguson]], [[John Playfair]] og [[Joseph Black]]. Edinborg er einnig þekkt víða fyrir tvær árlegar listahátíðir; [[Edinborgarhátíðin]]a og [[Fringe-hátíðin]]a sem haldnar eru í ágúst. Edinborg er annar vinsælasti áfangastaður ferðamanna sem halda til Bretlands með rúmlega milljón ferðamenn á ári. == Saga == === Forsaga === [[Mynd:Sunshine on the Crags (28877122034).jpg|thumb|left|Í fellinu [[Sæti Artúrs]] var ein fyrsta byggðin á svæðinu]] Elstu merki um byggð á svæðinu eru í [[Cramond]], þar sem fundust leifar af búðum frá [[miðsteinöld]] en þær eru taldar vera frá 8500 f.Kr. Einnig hafa fundist merki um byggð frá [[bronsöld]] og [[járnöld]] í kringum Castle Rock, [[Sæti Artúrs]], Craiglockhart og Pentland-fell. Þegar [[Rómverjar]] numu landi í héraðinu Lothian undir lok 1. aldar e.Kr. rákust þeir á keltneskan þjóðflokk sem þeir kölluðu ''Votadini''. Fyrr á [[miðaldir|miðöldum]] komu Votadini undir konungsríkið [[Gododdin]] en „Eidyn“ var hérað í þessu konungsríki. Á þessum tíma var reist virki á Castle Rock, undir nafninu Din Eidyn, en það varð miðpunktur stjórnsýslu í konungsríkinu. Í [[velska]] ljóðinu ''Y Gododdin'', sem samið var á miðöldum, er fjallað um hersveit sem safnaðist saman í Eidyn áður en farið var í rán. Talið er að viðburðurinn sem lýst er í ljóðinu hafi mögulega gerst í kringum árið 600 e.Kr. Árið 638 hóf lið hermanna sem trúir voru [[Ásvaldur af Norðymbralandi|Ásvaldi konungi af Norðymbralandi]] umsátur um virkið í Eidyn og kom Lothian undir stjórn [[Englar|Englanna]]. Áhrif þeirra voru áberandi næstu þrjár aldir til sirka 950 en þá yfirgáfu Englar virkið og Skotar lögðu það undir sig. „Konungsborgin“ Edinborg (e. ''royal burgh'') var stofnuð af [[Davíð 1. Skotakonungur|Davíð 1. Skotakonungi]] snemma á 12. öld á jörð í eigu hans. Elstu skjölin um stofnun borgarinnar eru frá sirka 1124 til 1127. Það er jafnframt talið að Edinborgarskíri hafi verið stofnað þegar Davíð var við stjórn, en það náði yfir allt Lothian-hérað. Fyrir 12. öld var búið að höggva allan skóg í kringum borgina til eldiviðar. Skógleysan gerði það að verkum að Edinborgarbúar nýttu sér [[mór|mó]] til kyndingar, eins og annars staðar í Skotlandi. Edinborg var að mestu leyti undir stjórn Englendinga frá 1291 til 1314 og aftur frá 1333 til 1341 á meðan á [[Skosku sjálfstæðisstríðin|Skosku sjálfstæðisstríðunum]] stóð. Þegar [[Innrás Englendinga í Skotland (1298)|Englendingar gerðu innrás í Skotland árið 1298]] ákvað [[Játvarður 1. Englandskonungur]] ekki að ráðast á Edinborg og skipaði liði sínu að fara framhjá borginni. Um miðja 14. öld lýsti franski sagnfræðingurinn [[Jean Froissart]] Edinborg sem höfuðborg Skotlands en [[Jakob 3. Skotakonungur|Jakob 3.]] (1451–1488) sagði á 15. öld að Edinborg væri „aðalborg konungsríkis vors“. Edinborg þróaðist áfram og stækkaði þrátt fyrir áreitni Englendinga, sem meðal annars brenndu borgina árið 1544. Siðskipti Skota hófust fyrir alvöru í borginni á 16. öld en hún var jafnframt miðdepill [[Sáttmálahreyfingin|Sáttmálahreyfingarinnar]] á 17. öld. Árið 1582 veitti [[Jakob 4. Skotakonungur]] borginni réttindi til að stofna háskóla, sem hét að fyrstu ''Tounis College'' eða „Bæjarskólinn“, en sá skóli varð seinna að [[Edinborgarháskóli|Edinborgarháskóla]]. === 17. öld === [[Mynd:Edinburgh in the 17thC (detail) by Wenceslas Hollar (1670).jpg|thumb|left|Edinborg á 17. öld]] Árið 1603 varð Jakob 4. Skotakonungur að Englandskonungi og konungsríkin Skotland og England voru sameinuð í [[Kórónusambandið]] svokallaða. Tilraunir [[Karl 1. Englandskonungur|Karls 1. Englandskonungs]] árið 1638 til að innleiða hefðir ensku kirkjunnar í Skotlandi mættu mótspyrnu Presbytera en þetta leiddi að lokum til [[Þríríkjastríðin|Þríríkjastríðanna]]. Edinborg var hernumin af liði [[Oliver Cromwell|Oliver Cromwells]] árið 1650 í kjölfar stuðnings Skota við að gera [[Karl 2. Englandskonungur|Karl 2.]] aftur að Englandskonungi. Á 17. öld lágu mörk Edinborgar enn um [[varnarmúr]]a hennar. Borgarbúum fjölgaði mikið á þessum tíma sem gerði það að verkum að sífellt hærri hús voru reist til að hýsa þá. Ekki var óalgengt að hús næðu 11 hæðum en þau voru forverar [[skýjakljúfur|skýjakljúfa]] nútímans. Flest þessi hús í gamla bænum hafa löngu verið rifin en lægri hús voru reist í þeirra stað á [[Viktoríutímabilið|Viktoríutímabilinu]]. Árið 1611 var lögreglusveit stofnuð í borginni en hún er talin vera ein sú elsta í heimi. === 18. öld === [[Mynd:The_Parliament_Close_and_Public_Characters_Fifty_Years_Since.jpg|thumb|Málverk af torgi fyrir framan Dómkirkju heilags Egidíusar seint á 18. öld]] Eftir sáttmálagerð árið 1706 samþykktu þingin í Englandi og Skotlandi [[Sambandslögin 1707|Sambandslögin]] sem sameinuðu löndin tvö undir [[Konungsríkið Stóra-Bretland]] þann 1. maí 1707. Í kjölfar þess var [[skoska þingið]] sameinað við það enska og úr varð [[breska þingið]] sem sat í [[Westminster]] í London. Margir Skotar mótmæltu sambandinu og óeirðir brutust út í borginni. Snemma á 18. öld var Edinborg orðin ein þéttbyggðasta og óhreinasta borg Evrópu. Það kom þeim sem heimsóttu borgina á óvart að ólíkar [[stétt]]ir bjuggu í sömu borgarhverfum, jafnvel sömu húsum. Samt var ákveðinn klofningur þar sem verslunarmenn og iðnaðarmenn bjuggu í kjallaraíbúðum og á neðri hæðum, en velmegandi borgarar á þeim efri. Árið 1745 hertóku [[Jakobítar]] Edinborg um skeið á leið sinni til Englands. Eftir ósigur þeirra við [[Culloden]] var nokkuð um hefndaraðgerðir og tilraunir til að koma á friði. Á þessum tíma vildi borgarráðið fylgja fordæmi Lundúna með því að bæta umhverfi borgarinnar og ákvað að stækka hana til norðurs. Ráðið sýndi tryggð sína við [[Georg 3.|Georg 3. Bretakonung]] með því að velja götuheiti í nýja bænum sem vísuðu til konungsfjölskyldunnar, t.d. ''George Street'', ''Queen Street'' og ''Princes Street''. Skipulag nýja bæjarins, þar sem götur liggja að mestu leyti eftir grind, var niðurstaða stórrar hönnunarkeppni sem haldin var af borgarráðinu árið 1766. Í seinni hluta 18. aldar blómstraði [[Skoska upplýsingin]] í Edinborg, þar sem hugsuðir eins og [[David Hume]], [[Adam Smith]], [[James Hutton]] og [[Joseph Black]] voru þekktir og áberandi í borgarlífinu. Edinborg varð miðstöð þekkingar og fræðslu og fékk því viðurnefnið „Aþena norðursins“, en einnig að hluta til vegna gnægðar bygginga í [[nýklassískur stíll|nýklassískum stíl]]. Upp úr 1770 byrjuðu velmegandi íbúar að flytja í nýja bæinn úr hinum gamla en þessi þróun gjörbreytti félagslífi borgarinnar. === 19. og 20. öld === Á 19. öld varð Edinborg iðnaðarborg, þó því er oft haldið fram að raunin hafi ekki verið sú. Mikilvægar atvinnugreinar á þessum tíma voru m.a. [[prentun]] og [[Bjór|bjórgerð]], en seinna bættust við gúmmígerð og verkfræðifyrirtæki. [[Glasgow]] leysti Edinborg af hólmi sem fjölmennasta borg Skotlands árið 1821. Með tilkomu [[Lestarsamgöngur|járnbrauta]] í kringum árið 1840 myndaðist blómstrandi verslunarhverfi í miðborginni milli Princes Street og George Street. Lífsskilyrðum í gamla bænum hrakaði mikið og hann varð að skuggahverfi þar sem lífslíkur voru lélegar. Borgarstjórinn [[William Chambers]] fór í umbætur á hverfinu í kringum 1860 og lét reisa þar mörg hús sem standa enn í dag. Fleiri umbætur fylgdu snemma á 20. öld þökk sé [[Patrick Geddes]] en lífsskilyrði í gamla bænum versnuðu aftur milli heimsstríða. Á sjöunda og áttunda áratug 20. aldar var skuggahverfið rutt og nýjar byggingar reistar, en þetta var umdeilt á sínum tíma. Á tíunda áratugnum spratt upp fjármálahverfi á lóðum vestan við kastalann sem hýstu áður lestarstöð og brugghús. Edinborg er því önnur stærsta miðstöð fjármálastarfsemi og stjórnsýslu í Bretlandi. Um það bil þriðjungur skrifstofuhúsnæðis í borginni er notaður undir fjármálafyrirtæki. Edinburgh Park er nýtt skrifstofuhverfi í vesturhluta borgarinnar, nálægt flugvellinum. Með [[Skotlandslögin 1998|Skotlandslögunum 1998]] sem tóku gildi ári seinna var [[skoska þingið|skosku þingi]] komið aftur á laggirnar ásamt [[Skoska ríkisstjórnin|ríkisstjórn]] í Edinborg. Þingið og ríkisstjórnin hafa sjálfstjórnarvald á mörgum sviðum en helstu undantekningar eru varnarmál, utanríkissmál og skattlagning (að stórum hluta) en þessum málaflokkum er stjórnað af [[breska þingið|breska þinginu]] í Westminster. == Landfræði == === Lega === [[Mynd:Edinburgh Victora Street 20211019.jpg|thumb|right|Victoria Street í gamla bænum]] Edinborg liggur í „miðbeltinu“ svokallaða (e. ''Central Belt'') á milli [[skosku hálöndin|hálandanna]] og suðurhluta Skotlands, á suðurhlið [[Forth-fjörður|Forth-fjarðar]]. Miðborgin liggur 4 km fyrir suðvestan við ströndina í [[Leith]] og 42 km frá austurströnd Skotlands og [[Norðursjór|Norðursjó]] við [[Dunbar]]. Gamli bærinn byggðist upp í kringum [[Edinborgarkastali|kastalann]] á Castle Rock, en oft er sagt að borgin sé byggð á sjö hæðum: Calton Hill, Corstorphine Hill, Craiglockhart Hill, Braid Hill, Blackford Hill, Sæti Artúrs og Castle Rock. === Borgarlandslag === [[Mynd:Edinburgh. View from Calton Hill.jpg|thumb|left|Séð úr Calton Hill]] Borgin liggur á landspildu milli Forth-fjarðar til norðurs og [[Pentland Hills]] til suðurs. Svæðið í kringum borgina var einu sinni mjög [[eldvirkni|eldvirkt]] en [[jökulrof]] hefur einnig sett svip sinn á landslagið. [[Gígtappi|Gígtappar]] úr [[blágrýti]] sem mynduðust fyrir 350 til 400 milljónum ára sjást víða um borgina. Castle Rock er dæmi um slíkan gígtappa en hann klauf ísbreiðu og mikill [[jökulruðningur]] var skilinn eftir austan við tappann. Jökullinn rauf djúpan dal norðan við gígtappann en í honum var lónið Nor Loch sem hefur verið framræst. Þessir eiginleikar Castle Rocks gerðu það að náttúrulegu [[virki]] og því var Edinborgarkastali reistur þar. [[Sæti Artúrs]] er útdauð eldstöð sem myndaðist á [[kolatímabilið|kolatímabilinu]] en þar olli jökull miklu rofi þegar það skreið frá vestri til austurs á [[ísöld]]. Frekara rof á fjallinu afhjúpaði hamra og [[stuðlaberg]] sem sjást í dag. Salisbury Crags voru mynduð á sama hátt. Hverfin Marchmont og Bruntsfield í suðurhluta borgarinnar liggja á [[jökulalda|jökulöldu]] sem skapaðist þegar jökullinn hörfaði. Áin [[Water of Leith]] liggur um borgina en uppspretta hennar er í Pentland Hills. Þaðan rennur hún um 29 km vatnsfall í gegnum suður- og vesturhluta borgarinnar áður en hún flæðir út í Forth-fjörð við Leith. Áin kemur næst miðborginni í hverfinu [[Dean Village]] en þar reisti [[Thomas Telford]] brú yfir hana árið 1832 þegar vegur var byggður til [[South Queensferry|Queensferry]]. Göngustígur liggur eftir ánni um 19,6 km lengd frá Balerno til Leith. Borgarmörkin takmarkast af Forth-firði til norðurs og vernduðu landi til austurs, suðurs og vesturs. Landið í kringum borgina var verndað árið 1957 til þess að koma í veg fyrir útþenslu byggðar. Strangar reglur gilda um byggð á þessu landi, en [[Edinborgarflugvöllur]] liggur á verndarsvæðinu. Það eru líka verndarsvæði innan borgarmarka, t.d. [[Holyrood Park]] og Corstorphine Hill. === Hverfi === [[Mynd:Edinburgh_map.png|thumb|Á þessu korti má sjá helstu hverfi í miðborginni]] ====== Tilurð ====== Edinborg varð til úr þorpum og bæjum sem halda enn daginn í dag í sérstakan blæ. Borgin gleypti þessar byggðir þegar hún stækkaði mikið á 19. og 20. öld. Í mörgum hverfum, eins og [[Dalry]], eru einkennandi íbúðablokkir sem heita ''tenements'', en í suður- og vesturhluta borgarinnar má finna minni fjölbýlishús og einbýlishús. Miðborgin er klofin af Princes Street Gardens. Til suðurs setur Edinborgarkastali svip sinn á útsýnið, ásamt gamla bænum sem nær frá Castle Rock niður til [[Holyrood]]. Til norðurs liggur Princes Street og nýi bærinn. ==== Gamli og nýi bærinn ==== [[Mynd:Old_Town_skyline,_Edinburgh_-_geograph.org.uk_-_8087811.jpg|thumb|Hús í gamla bæ Edinborgar]] Gamli og nýi bær Edinborgar var skráður á [[Heimsminjaskrá UNESCO]] árið 1995, en í skráningunni er miðaldablær gamla bæjarins viðurkenndur ásamt skipulagi nýja bæjarins og hverfanna þar í kring. Í borginni eru rúmlega 4.500 [[Friðlýsing|friðlýst hús]] en þau eru hlutfallslega flest allra borga í Bretlandi. Kastalinn liggur á gígtappa í [[Gamli bærinn (Edinborg)|gamla bænum]] og gatan [[Royal Mile]] nær niður frá honum til austurs og endar við Holyrood-höll. Litlar götur sem heita ''wynds'' liggja af Royal Mile eins og brjóstkassi. Vegna plássleysis voru mörg háhýsi reist í gamla bænum. Marghæða hús sem kölluð voru ''lands'' voru áberandi frá 16. öld en ekki var óalgengt að þau næðu tíu til ellefu hæðum. Eitt þeirra var fjórtán til fimmtán hæðir. Eftir [[Iðnbyltingin|iðnbyltinguna]] voru hvelfingar byggðar undir götunni til að hýsa innflytjendur, einkum frá Írlandi. Við götuna eru margar fínar byggingar, meðal annars Dómkirkja heilags Egidíusar, ráðhúsið og dómshús. Torgið [[Grassmarket]] liggur þar fyrir neðan kastalann og tengist Royal Mile um Victoria Street. [[Mynd:New_Town_of_Edinburgh_20140320-4.jpg|hægri|thumb|Séð yfir nýja bæ Edinborgar]] [[Nýi bærinn (Edinborg)|Nýi bærinn]] var reistur á 18. öld til að leysa þrengsli í gamla bænum þar sem byggð takmarkaðist við mjóan hrygg sem liggur niður frá kastalanum. Árið 1766 var haldin keppni til að hanna nýja bæinn en arkitektinn [[James Craig]], sem var þá 27 ára að aldri, varð hlutskarpastur. Nýi bærinn var skipulagður eftir reglulegri grind en skipulagið flétti vel saman við hugmyndir [[Upplýsingin|upplýsingarinnar]] um röð og reglu. Aðalgatan í nýja bænum átti að vera [[George Street]] sem fer eftir hrygg sem liggur norðan við gamla bæinn. Báðum megin við götuna liggja tvær aðrar aðalgötur: Princes Street og Queen Street. Aðalverslunargata borgarinnar er Princes Street en þar er lítið eftir af byggingum í [[Georgískur arkitektúr|georgískum stíl]]. Aðalgöturnar þrjár eru tengdar saman með hliðargötum. Við austurenda George Street er torgið St Andrew Square og en við vesturenda þess er Charlotte Square. Arkitektinn [[Robert Adam]] teiknaði Charlotte Square en hönnun þess hafði mikil áhrif á byggð í nýja bænum fram á 19. öld. Bústaður [[Æðsti ráðherra Skotlands|æðsta ráðherra Skotlands]], Bute House, stendur á norðurhlið torgsins. Í dalnum milli gamla og nýja bæjarins var áður manngert lón sem hét Nor Loch en það var skapað til að verja kastalann. Í seinni tíð létu borgarbúar renna [[skólp]] í lónið. Það var tæmt í kringum árið 1820 þegar borgin var stækkuð til norðurs. Í upphafi vildi James Craig byggja [[Skurður|síki]] þar sem lónið var en vikið var frá þessari hugmynd. Jarðvegur sem grafinn var upp þegar undirstöður voru byggðar undir hús í nýja bænum var notaður til að byggja brekku sem heitir The Mound, en hún tengir gamla bæinn við þann nýja. Um miðja 19. öld var [[Listasafn Skotlands]] og Skoska konungsakademían reist á brekkunni. Lestargöng voru grafin í gegnum hana til að tengja lestarstöðvarnar Haymarket og Waverley. ==Menntun== *[[Edinborgarháskóli]] ==Íþróttir== ===Knattspyrna=== *[[Heart of Midlothian F.C.]] *[[Hibernian F.C]] [[Mynd:Edinburgh from Scott Monument 2.jpg|thumb|center|780px|Víðmynd sem sýnir [[Prinsagata|Prinsagötu]] séð frá [[Scott minnismerkið|Scott minnismerkinu]].]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{commons|Edinburgh|Edinborg}} * {{Opinber vefsíða}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1816079 Edinborg: Skotarnir og sagan, verslunin og viskíið], Morgunblaðið 21. október 1994 {{Sveitarstjórnir í Skotlandi}} {{Borgir á Bretlandi}} {{Höfuðborgir í Evrópu}} [[Flokkur:Edinborg| ]] [[Flokkur:Borgir í Skotlandi]] [[Flokkur:Sveitarfélög í Skotlandi]] [[Flokkur:Breskar höfuðborgir]] 8lnwfzhni22q3onqtkwuh9h0bakhi0z Norðurlandaófriðurinn mikli 0 25433 1979340 1979191 2026-09-18T10:11:02Z TKSnaevarr 53243 /* Heimildir */ 1979340 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Norðurlandaófriðurinn mikli | image = Great Northern War Collage.jpg | image_size = 300 | caption = Að ofan, frá vinstri:{{flatlist| * [[Orrustan við Narva (1700)|Orrustan við Narva]] (1700) * Farið yfir Dvínu (1701) * [[Orrustan við Poltava]] (1709) * [[Orrustan við Gadebusch]] (1712) * Lík Karls 12. Svíakonungs flutt heim (1718) }} | date = 22. febrúar 1700 – 10. september 1721 ({{Aldur í árum, mánuðum og dögum|1700|2|22|1721|9|10}}) | place = [[Norður-Evrópa|Norður-]], [[Mið-Evrópa|Mið-]] og [[Austur-Evrópa]] | territory = {{plainlist| * '''[[Nystad-sáttmálinn]]''': Rússland innlimar [[Eistland]], [[Lífland]] og [[Ingermanland]] ásamt hlutum af [[Kexholm]] og [[Viipuri-hérað|Viborg]]. * '''[[Stokkhólmssáttmálarnir]]''': Prússland innlimar hluta af [[Sænska Pommern]], Hannover innlimar [[Bremen-Verden]]. * '''[[Friðriksborgarsáttmálinn]]''': [[Hertogadæmið Holstein-Gottorp|Holstein-Gottorp]] glatar hluta sínum af [[Hertogadæmið Slésvík|Hertogadæminu Slésvík]] til [[Dansk-norska ríkið|Dansk-norska ríkisins]]. }} | result = Sigur andstæðinga Svía | combatant1 = {{tree list}} * {{flagicon image|Flag of the Swedish Empire.svg}} [[Stórveldistími Svíþjóðar|Sænska stórveldið]] ** {{flagicon image|Merchant Ensign of Holstein-Gottorp (Lions sinister).svg}} [[Hertogadæmið Holstein-Gottorp|Holstein-Gottorp]] {{small|(1700; 1713–1720)}} * {{flagicon image|Royal Banner of Stanisław Leszczyński.svg}} [[Pólsk-litáíska samveldið]]<br/>{{small|(1705–1709)}} * {{flagicon image|Flag of the Cossack Hetmanate.svg}} [[Höfuðsmannsdæmi kósakka]] {{small|(1708–1714)}} * {{flagicon image|Flag of the Zaporizhian Sich.svg}} [[Hin frjálsu lönd neðri Sapórógahersins]]<ref name="Yavornytsky">{{Cite web |last=Yavornytskyi |first=Dmytro |year=1990 |title=History of the Zaporozhian Cossacks. Volume 3 |url=http://history.org.ua/LiberUA/5-12-001244-2/5-12-001244-2.pdf |access-date=2025-09-19 |website=history.org.ua|pages=306–310}}</ref> {{tree list/end}} | combatant1a = {{Collapsible list |title = Stuðningur: |{{flagicon image|Ottoman flag c.1490-1701.png}} [[Tyrkjaveldi]]<br>{{small|(1710–1713)}} |{{flagicon image|Flag of Great Britain (1707–1800).svg}} [[Konungsríkið Stóra-Bretland|Stóra-Bretland]]<br>{{small|(1719–1720)}} |{{flagicon image| Flag of England.svg}} [[Konungsríkið England|England]] {{small|(1700)}} |{{flagicon image|Statenvlag.svg}} [[Hollenska lýðveldið]] {{small|(1700)}} |{{flagicon image|Flag of Hanover (1692).svg}} [[Kjörfurstadæmið Hannover|Hannover]] {{small|(1700)}} }} | combatant2 = {{tree list}} * {{flagicon image|Flag of Oryol ship (variant).svg}} [[Rússneska keisaradæmið]] ** {{flagicon image|Flag of the Cossack Hetmanate.svg}} [[Höfuðsmannsdæmi kósakka]] * {{DNK}} [[Dansk-norska ríkið]]<br>{{small|(1700; 1709–1720)}} * {{flagicon image|Flag of Electoral Saxony.svg}} [[Kjörfurstadæmið Saxland|Saxland]] * {{flagicon image|Polish Royal Banner of The House of Wettin.svg}} [[Pólsk-litáíska samveldið]]<br>{{small|(1701–1706; frá 1709)}} * {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1701-1750).svg}} [[Prússland]] {{small|(1715–1720)}} * {{flagicon image|Flag of Hanover (1692).svg}} [[Kjörfurstadæmið Hannover|Hannover]] {{small|(1715–1719)}} {{tree list/end}} | combatant2a = {{Collapsible list |title = Stuðningur: |{{flagicon image|Flag of Great Britain (1707–1800).svg}} [[Konungsríkið Stóra-Bretland|Stóra-Bretland]]<br>{{small|(1715–1719)}} |{{flagicon image|Flag of Courland (state).svg}} [[Hertogadæmið Kúrland og Semgallen|Kúrland-Semgallen]] {{small|(1700–1701)}} }} | commander1 = {{tree list}} * {{flagicon image|Flag of the Swedish Empire.svg}} [[Karl 12.]]{{KIA}} * {{flagicon image|Flag of the Swedish Empire.svg}} [[Úlrika Eleónóra]] * {{flagicon image|Flag of the Swedish Empire.svg}} [[Friðrik 1. Svíakonungur|Friðrik 1.]] ** [[Carl Gustav Rehnskiöld|Rehnskiöld]] ** [[Adam Ludwig Lewenhaupt|Lewenhaupt]] [[Dauði|#]] ** [[Magnus Stenbock|Stenbock]] [[Dauði|#]] ** [[Wolmar Anton von Schlippenbach|Schlippenbach]] ** [[Carl Gustaf Armfeldt|Armfeldt]] ** [[Georg Lybecker|Lybecker]] [[Dauði|#]] * {{flagicon image|Merchant Ensign of Holstein-Gottorp (Lions sinister).svg}} [[Friðrik 4., hertogi af Holstein-Gottorp|Friðrik 4.]]{{KIA}} * {{flagicon image|Merchant Ensign of Holstein-Gottorp (Lions sinister).svg}} [[Karl Friðrik, hertogi af Holstein-Gottorp|Karl Friðrik]] * {{flagicon image|Royal Banner of Stanisław Leszczyński.svg}} [[Stanisław Leszczyński|Stanisław 1.]] ** [[Józef Potocki|Potocki]] ** [[Kazimierz Jan Sapieha|Sapieha]] [[Dauði|#]] * {{flagicon image|Flag of the Cossack Hetmanate.svg}} [[Ívan Mazepa|Mazepa]] [[Dauði|#]] * {{flagicon image|Flag of the Cossack Hetmanate.svg}} [[Pylyp Orlyk|Orlyk]] * {{flagicon image|Flag of the Zaporizhian Sich.svg}} [[Kost Hordíjenko|Hordíjenko]] {{tree list/end}} | commander2 = {{tree list}} * {{flagicon image|Flag of Oryol ship (variant).svg}} [[Pétur mikli|Pétur 1.]] ** [[Aleksandr Danílovítsj Menshíkov|Menshíkov]] ** [[Borís Sheremetev|Sheremetev]] [[Dauði|#]] ** [[Fjodor Apraksín|Apraksín]] ** [[Johann Patkúl|Patkúl]]{{Executed}} ** [[Aníkíta Repnín|Repnín]] * {{flagicon image|Flag of the Cossack Hetmanate.svg}} [[Ívan Mazepa|Mazepa]] <small>(til síðhluta 1708)</small> * {{flagicon image|Flag of the Cossack Hetmanate.svg}} [[Ívan Skoropadskyj|Skoropadskyj]] * {{flagicon image|Flag of the Kalmyk Khanate.svg}} [[Ayuka Khan]] * {{DNK}} [[Friðrik 4. Danakonungur|Friðrik 4.]] ** [[Christian Detlev Reventlow|Reventlow]] ** [[Peter Tordenskjold|Tordenskjold]] * {{flagicon image|Flag of Electoral Saxony.svg}}{{flagicon image|Polish Royal Banner of The House of Wettin.svg}} [[Ágúst 2.]] ** [[Johann Matthias von der Schulenburg|Schulenburg]] ** [[Jacob Heinrich von Flemming|Flemming]] ** [[Adam Mikołaj Sieniawski|Sieniawski]] ** [[Grzegorz Antoni Ogiński|Ogiński]] [[Dauði|#]] * {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1701-1750).svg}} [[Friðrik Vilhjálmur 1. Prússakonungur|Friðrik Vilhjálmur 1.]] ** [[Leópold 1., fursti af Anhalt-Dessau|Leópold 1.]] * {{flagicon image|Flag of Hanover (1692).svg}}{{flagicon image|Flag of Great Britain (1707–1800).svg}} [[Georg 1. Bretlandskonungur|Georg 1.]] {{tree list/end}} | strength1 = '''Þegar mest var:'''{{tree list}} * {{flagicon image|Flag of the Swedish Empire.svg}} 100.000{{sfn|Silfverstolpe|1864|p=151}}{{sfn|Glete|2010|p=206}} ** 43 línuherskip{{sfn|Glete|2010|p=429}} * {{flagicon image|Merchant Ensign of Holstein-Gottorp (Lions sinister).svg}} 2.695{{sfn|Generalstaben|1900|p=270}} * {{flagicon image|Royal Banner of Stanisław Leszczyński.svg}} 36.500{{sfn|Dorrell|2009|p=52}} * {{flagicon image|Flag of the Cossack Hetmanate.svg}} 7.000{{sfn|Dorrell|2009|pp=133, 156, 177}}–12.000{{sfn|Stone|2001|p=256}} {{tree list/end}} | strength2 = '''Þegar mest var:'''{{tree list}} * {{flagicon image|Flag of Oryol ship (variant).svg}} 200.000{{sfn|Pintner|1978|p=29}}{{sfn|Black|1991|p=28}}{{sfn|Dudink|Hagemann|2020|p=51}} ** 37 línuherskip{{sfn|Glete|2010|p=433}} * {{flagicon image|Flag of the Cossack Hetmanate.svg}} 30.000{{sfn|Гришинский|Никольский|Кладо|1911|p=176}}–50.000{{sfn|Dorrell|2009|p=40}} * {{flagicon image|Flag of the Kalmyk Khanate.svg}} 15.000{{sfn|Гришинский|Никольский|Кладо|1911|p=176}} * {{DNK}} 60.000{{sfn|Generalstaben|1920|pp=226–229}}{{sfn|Generalstaben|1927|p=61}} ** 41 línuherskip{{sfn|Glete|2010|p=429}} * {{flagicon image|Flag of Electoral Saxony.svg}} 29.900{{sfn|Querengässer|2015|p=254}} * {{flagicon image|Polish Royal Banner of The House of Wettin.svg}} 70.000{{sfn|Stone|1983|p=62}} * {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1701-1750).svg}} 56.575{{sfn|Summerfield|2015|p=254}} * {{flagicon image|Flag of Hanover (1692).svg}} 20.000{{sfn|Martinsson|2015|p=134}} {{tree list/end}} | casualties1 = 200.000+ dauðsföll{{sfn|Silfverstolpe|1864|pp=153–154}}{{sfn|Höglund|Sallnäs|2000|p=20}}{{sfn|Keskisarja|2019|p=244}}{{sfn|Ullgren|2008|p=326}} | casualties2 = 400.000+ dauðsföll<br>{{sfn|Lieven|2006|p=537}}{{sfn|Krinko|2019|p=292}}<ref>{{cite book |last=Kernosovsky |first=Anton |language=ru |date=1992 |orig-date=1933 |script-title=ru:История русской армии |trans-title=Saga rússneska hersins |volume=1: frá Narva til Parísar |place=Moskva |publisher=Golos |isbn=5-7055-0864-6 |url=https://prussia.online/books/istoriya-russkoy-armii-4-1 }} bls. 63</ref>{{sfn|Урланис|1960|pp=54–55}}{{sfn|Fuller|1992|p=49}}{{sfn|Höglund|Sallnäs|Bespalov|2006|p=51}}{{sfn|Lindegren|1995|pp=11–50}} | casualties3 = 1.000.000+ dauðsföll alls{{sfn|Gasper|2012|p=52}}{{sfn|Clodfelter|2017|p=90}}{{sfn|Markiewicz|2001|p=181}}{{sfn|Mackenbach|2020|p=358}} }} '''Norðurlandaófriðurinn mikli''' var styrjöld milli bandalags [[Rússland]]s, [[Dansk-norska ríkið|Dansk-norska ríkisins]] og [[Saxland]]s og [[Pólsk-litháíska samveldið|Póllands]] (og [[Prússland]]s og [[Hannóver]] frá [[1715]]) og [[Svíþjóð]]ar, en ástæður styrjaldarinnar eru fyrst og fremst sú valdastaða sem Svíar höfðu komið sér upp við [[Eystrasalt]] á kostnað [[Þýskaland|þýsku]] furstanna, Dana og Rússa undir [[Pétur mikli|Pétri mikla]]. Stríðið hófst með árás bandalagsþjóðanna á Svía [[1700]] og lauk með [[Nystad-samningurinn|Nystad-samningnum]] og [[Stokkhólmssamningarnir|Stokkhólmssamningunum]] [[1721]]. Til að byrja með unnu Svíar hvern sigurinn á fætur öðrum en kusu að halda styrjöldum áfram, í stað þess að ljúka stríðinu á sínum forsendum. Stríðsgæfan snerist svo Rússum í vil eftir að herfarir Svía inn í Rússland [[1709]] höfðu dregið úr styrk þeirra og að lokum unnu Rússar stóran sigur í [[orrustan við Poltava|orrustunni við Poltava]]. Niðurstaða styrjaldarinnar var að Rússar urðu stórveldi við Eystrasalt í stað Svía áður. ==Heimildir== * {{cite book |title=A Military Revolution? : Military Change and European Society 1550–1800 |url={{google books |plainurl=y |id=rENGEAAAQBAJ}} |last=Black |first=Jeremy |year=1991 |publisher=[[Macmillan Publishers|Macmillan Press LTD]] |location=[[Basingstoke]] og [[London]] |isbn=0-333-51906-X}} * {{cite book |title=Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures, 1492-2015 |edition=4 |url={{google books |plainurl=y |id=kNzCDgAAQBAJ}} |last=Clodfelter |first=Micheal |year=2017 |publisher=[[McFarland & Company]] |location=[[Jefferson, North Carolina|Jefferson]] |isbn=978-0-7864-7470-7}} * {{cite book |title=The Dawn of the Tsarist Empire: Poltava & the Russian Campaigns of 1708–1709 |url={{google books |plainurl=y |id=MZP8ZwEACAAJ}} |last=Dorrell |first=Nicholas |year=2009 |publisher=[[Partizan Press]] |location=[[Nottingham]] |isbn=978-1-85818-594-1}} * {{cite book |title=The Oxford Handbook of Gender, War, and the Western World Since 1600 |url={{google books |plainurl=y |id=_KkPEAAAQBAJ}} |last1=Dudink |first1=Stefan |last2=Hagemann |first2=Karen |year=2020 |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] & [[New York-borg|New York]] |isbn=978-0-19-751312-5}} * {{cite book |title=Strategy and Power in Russia, 1600–1914 |url={{google books |plainurl=y |id=0ttoAAAAMAAJ}} |last=Fuller |first=William C. |year=1992 |publisher=[[Free Press (útgáfufélag)|Free Press]] |location=[[New York-borg|New York]] |isbn=0-02-910977-9}} * {{cite book |title=Theodore von Neuhoff, King of Corsica: The Man Behind the Legend |url={{google books |plainurl=y |id=QKkXmZh-nZ8C}} |last=Gasper |first=Julia |year=2012 |publisher=[[University of Delaware Press]] |location=[[Newark, Delaware|Newark]] |isbn=978-1-61149-440-2}} * {{cite book |title=Bidrag til den store nordiske krigs historie: Kong Frederik IV's første kamp om Sønderjylland |language=da |volume=1 |url={{google books |plainurl=y |id=LLAXAAAAYAAJ}} |author=Generalstaben |author-link=General Staff (Denmark) |year=1900 |publisher=[[Gyldendal|Det nordiske forlag]] |location=[[Kaupmannahöfn]] |oclc=874766472}} * {{cite book |title=Bidrag til den store nordiske krigs historie: Den store koalition mod Sverig af 1715 |language=da |volume=6 |url={{google books |plainurl=y |id=DudBAAAAYAAJ}} |author=Generalstaben |author-link=General Staff (Denmark) |year=1920 |publisher=[[Gyldendal|Gyldendalske Boghandel, Nordisk Forlag]] |location=[[Kaupmannahöfn]] og [[Ósló]] |oclc=928686621}} * {{cite book |title=Bidrag til den store nordiske krigs historie: Carl XII i Norge; Peter I i Danmark 1716 |language=da |volume=8 |url={{google books |plainurl=y |id=EKYozwEACAAJ}} |author=Generalstaben |author-link=General Staff (Denmark) |year=1927 |publisher=[[Gyldendal|Gyldendalske Boghandel, Nordisk Forlag]] |location=[[Kaupmannahöfn]] |oclc=929129182}} * {{cite book |title=Swedish Naval Administration, 1521-1721 : Resource Flows and Organisational Capabilities |url={{google books |plainurl=y |id=LTYMwozmPugC}} |last=Glete |first=Jan |year=2010 |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |location=[[Leiden]] |isbn=978-90-04-17916-5}} * {{cite book |title=История русской армии и флота |trans-title=Saga rússneska hersins og sjóhersins |volume=1 |last1=Гришинский |first1=Алексей Самойлович |last2=Никольский |first2=Владимир Павлович |last3=Кладо |first3=Николай Лаврентьевич |year=1911 |publisher=Моск. Кн-изд |location=Moskva |language=ru |oclc=1302471181}} * {{cite book |title=The Great Northern War 1700-1721 : Colours and uniforms |volume=1 |url= |last1=Höglund |first1=Lars-Eric |last2=Sallnäs |first2=Åke |translator-last1=Schorr |translator-first1=Daniel |year=2000 |publisher=Acedia Press |location=[[Karlstad]] |isbn=91-972341-7-6}} * {{cite book |title=The Great Northern War 1700-1721 : Sweden's allies and enemies. Colours and uniforms |volume=2 |url= |last1=Höglund |first1=Lars-Eric |last2=Sallnäs |first2=Åke |last3=Bespalov |first3=Alexander |translator-last1=Schorr |translator-first1=Daniel |translator-last2=Årnfelt |translator-first2=Thomas |year=2006 |publisher=Acedia Press |location=[[Karlstad]] |isbn=91-974049-6-9}} * {{cite book |title=Murhanenkeli : suuren Pohjan sodan ihmisten historia |trans-title=Engill dauðans: Saga fólksins í Norðurlandaófriðinum mikla |language=fi |url={{google books |plainurl=y |id=PRYQywEACAAJ}} |last=Keskisarja |first=Teemu |year=2019 |publisher=Siltala |location=[[Helsinki]] |isbn=978-952-234-638-4}} * {{cite book |title=Войны и население Юга России в XVIII – начале XXI в. Демографические процессы и последствия |trans-title=Stríð og íbúafjöldi í suðurhluta Rússlands á 18. öld til fyrri hluta 20. aldar: Lýðfræðiferlar og áhrif |url={{google books |plainurl=y |id=7asuEAAAQBAJ}} |last=Krinko |first=Evgeny Fedorovich |year=2019 |publisher=[[ROSSPEN|Political Encyclopedia Publishers]] |location=Moskva|language=ru |isbn=978-5-04-346436-1}} * {{cite book |title=The Cambridge History of Russia : Imperial Russia, 1689–1917 |volume=2 |url={{google books |plainurl=y |id=NzR0cmnP3J8C}} |last=Lieven |first=Dominic |year=2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=[[Cambridge]] |isbn=0-521-81529-0}} * {{cite book |title=Mellan två statssystem: Jämtland under 1600-talet |trans-title=Milli tveggja kerfa: Jamtaland á 17. öld|language=sv |chapter=Det danska och svenska resurssystemet i komparation |url={{google books |plainurl=y |id=zMzLAAAACAAJ}} |last=Lindegren |first=Jan |editor-last=Sörlin |editor-first=Per |year=1995 |publisher=[[Mitthögskolan]] |location=[[Östersund]] |isbn=91-972726-0-4}} * {{cite book |title=A History of Population Health: Rise and Fall of Disease in Europe |url={{google books |plainurl=y |id=zPT7EAAAQBAJ}} |last=Mackenbach |first=Johan P. |year=2020 |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |location=[[Leiden]] & [[Boston]] |isbn=978-90-04-42582-8}} * {{cite book |title=The Polish-Lithuanian Monarchy in European Context, C.1500-1795 |chapter=The Monarchy of the Electors of Saxony |url={{google books |plainurl=y |id=2y6GDAAAQBAJ}} |last=Markiewicz |first=Mariusz |editor-last=Butterwick |editor-first=Rickard |editor-link=Richard Butterwick |year=2001 |publisher=[[Palgrave Macmillan|Palgrave Macmillan UK]] |location=[[Belfast]] |isbn=0-333-99380-2}} * {{cite book |title=Great Northern War Compendium |chapter=The Swedish Army of the Great Northern War |volume=1 |url={{google books |plainurl=y |id=cO12jgEACAAJ}} |last=Martinsson |first=Örjan |author-link= |year=2015 |publisher=THGC Publishing |location=[[St. Louis]] |editor-last=Kling |editor-first=Stephen L. |isbn=978-0-9964557-0-1}} * {{cite book |title=Russia as a Great Power, 1709–1856 : Reflections on the problem of relative backwardness, with special reference to the Russian Army and Russian society |url= |last=Pintner |first=Walter |year=1978 |publisher=[[Kennan Institute]] |location=[[Washington, D.C.]] |oclc=10983022}} * {{cite book |title=Kungl. Krigsvetenskapsakademiens handlingar och tidskrift |url={{google books |plainurl=y |id=3INDAAAAcAAJ}} |last=Silfverstolpe |first=David Wilhelm |year=1864 |publisher=[[Norstedts förlag|P. A. Norstedt & Söner]] |location=[[Stokkhólmur]] |language=sv |oclc=939025913}} * {{cite book |title=Great Northern War Compendium |chapter=The Saxon Army in the Great Northern War |volume=1 |url={{google books |plainurl=y |id=cO12jgEACAAJ}} |last=Querengässer |first=Alexander |author-link= |year=2015 |publisher=THGC Publishing |location=[[St. Louis]] |editor-last=Kling |editor-first=Stephen L. |isbn=978-0-9964557-0-1}} * {{cite book |title=Studies in history and politics |volume=3 |chapter=Patriotism and Professionalism: The Polish Army in the 18th Century |url={{google books |plainurl=y |id=qfZWAAAAYAAJ}} |last=Stone |first=Daniel |year=1983 |publisher=[[Bishop's University]] |location=[[Lennoxville, Quebec]] |issn=0228-6939}} * {{cite book |title=Great Northern War Compendium |chapter=The Prussian Army of the Great Northern War |volume=2 |url={{google books |plainurl=y |id=IZUMDQEACAAJ}} |last=Summerfield |first=Stephen |author-link= |year=2015 |publisher=THGC Publishing |location=[[St. Louis]] |editor-last=Kling |editor-first=Stephen L. |isbn=978-0-9964557-3-2}} * {{cite book |title=Det stora nordiska kriget 1700-1721 : en berättelse om stormakten Sveriges fall |trans-title=Norðurlandaófriðurinn mikli 1700-1721: Saga falls stórveldisins Svíþjóðar |language=sv |url={{google books |plainurl=y |id=zBUoAQAAMAAJ}} |last=Ullgren |first=Peter |year=2008 |publisher=Prisma |location=[[Stokkhólmur]] |isbn=978-91-518-5107-5}} * {{cite book |title=Войны и народонаселение Европы: людские потери вооруженных сил европейских стран в войнах XVII-XX вв. |trans-title=Stríð og íbúafjöldi í Evrópu: Mannfall evrópsku herjanna á 17. til 20. aldar|last=Урланис |first=Борис Цезаревич |year=1960 |publisher=Изд-во социально-экон. лит-ры |location=Moskva |language=ru |oclc=12895780}} ==Tilvísanir== <references/> {{commons|Great Northern War|Norðurlandaófriðnum mikla}} {{Stubbur|saga}} {{s|1700}} [[Flokkur:Lagt niður 1721]] [[Flokkur:Saga Norðurlanda]] [[Flokkur:Stríð á 18. öld]] 5l8zbc1vhwu0nf9iepqui5c001focml Á bleikum náttkjólum 0 25562 1979238 1977831 2026-09-17T14:16:38Z Torfifagri 33930 Bætti inn flokknum Íslenskar hljómplötur 1979238 wikitext text/x-wiki [[mynd:Megas_og_Spilverki%C3%B0_-_Svart-hv%C3%ADt_mynd_-_730x497_pixel%2C_file_size_72_KB.jpg|thumb|Megas og Spilverk þjóðanna]] '''Á bleikum náttkjólum''' er fjórða breiðskífa [[Megas]]ar, kom hún út árið [[1977]] í samstarfi við [[Spilverk Þjóðanna]]. Hún var endurútgefin á geisladisk [[1995]] og svo aftur [[2002]] með 10 aukalögum. Það var [[Jóhann Páll Valdimarsson]] bókaútgefandi sem fékk [[Megas]] til að ganga í eina sæng með [[Spilverk þjóðanna|Spilverki Þjóðanna]] og skapa '''Á bleikum náttkjólum'''. [[Egill Ólafsson]] fékk kjallara á [[Bergstaðastræti]]nu lánaðan hjá tengdaföður sínum til æfinga og þar vörðu hljómlistarmennirnir sumrinu í að stilla saman strengi. Upptökur fóru fram í Hljóðrita í Hafnarfirði og hófust þær yfirleitt seinni part kvölds. Þegar spurðist út hvað væri í gangi, vakti það furðu margra að þessir listamenn störfuðu saman því þeir þóttu nokkuð ólíkir. Ýmsir sem þekktu til birtust í stúdíóinu til að sannreyna orðróminn og gefa góð ráð. Auk Spilverksins komu nokkrir aðrir tónlistarmenn að gerð plötunnar svo sem [[Karl Sighvatsson]]. Útlit plötunnar sá [[Kristján Kristjánsson (myndlistarmaður)|Kristján Kristjánsson]] um. Á framhlið plötunnar er þrívíddar [[collage]] þar sem stuðst er að nokkru við texta plötunnar í táknmyndum en einnig spilar tíðarandinn inn í myndverkið. Þegar platan kom út var gerð sjónvarpsauglýsing sem tekin var upp í [[Iðnó]] en hún var stöðvuð eftir tvær birtingar vegna ósæmilegs innihalds. Einnig kom platan út á snældu og fylgdi þar aukalag sem ekki var á plötunni. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi | headline = Hlið A | title1 = Heilnæm eftirdæmi | length1 = 00:58 | title2 = Saga úr sveitinni | length2 = 03:29 | title3 = Heimspekilegar vangaveltur um þjóðfélagsstöðu | length3 = 03:07 | title4 = Gamli skrjóðurinn | length4 = 02:03 | title5 = Útumholtoghólablús | length5 = 03:40 | title6 = Fátækleg kveðjuorð (til-) | length6 = 01:29 | title7 = Paradísarfuglinn | length7 = 03:44 | title8 = Hugboð um borgarastyrjöld | note8 = aukalag á kassettu 1977 | length8 = 02:11 |total_length = 20:41 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Af Síra Sæma | length1 = 05:35 | title2 = Jón Sívertsen og sjálfstæðisbarningur ísfirskra | length2 = 02:38 | title3 = Orfeus og Evridís | length3 = 04:52 | title4 = Við sem heima sitjum #45 | length4 = 03:54 | title5 = Vögguljóð á tólftu hæð | length5 = 01:47 |total_length = 18:46 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Um raungildisendurmat umframstaðreynda | length1 = 05:11 | title2 = Gamli skrjóðurinn | note2 = orgelsversion | length2 = 02:06 | title3 = Um raungildisendurmat umframstaðreynda | note3 = demó | length3 = 10:03 | title4 = Brúðarnótt | length4 = 04:20 | title5 = Þórdísarstofa | length5 = 02:20 | title6 = Til heiðurs hitaveitunni | length6 = 01:47 | title7 = Tarzan | length7 = 03:19 | title8 = Úr týndum rímnaflokkum Jónasar Hallgrímssonar | length8 = 01:51 | title9 = Huggun | length9 = 03:02 | title10 = Heyri ég hljóm | length10 = 01:15 |total_length = 35:14 }} [[Mynd:Megas_og_Spilverki%C3%B0_%C3%AD_I%C3%B0n%C3%B3_-730x417pixel72kb.jpeg|thumb|Megas og Spilverk þjóðanna - Sjónvarpsauglýsing]] [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1977]] qmoyn1fwvdl1x9t1o42acfsnvjudtyr António Lobo Antunes 0 27250 1979240 1625850 2026-09-17T14:17:21Z ~2026-50264-79 120786 1979240 wikitext text/x-wiki '''António Lobo Antunes''' ([[1. september]] [[1942]] - [[5. mars]] [[2026]]) var einn vinsælasti rithöfundur Portúgala. António Lobo Antunes fæddist í [[Lissabon]] og gaf út fyrstu skáldsöguna sína árið [[1979]] og kallaðist hún Fílaminni (Memória de Elefante). Hann hefur nokkrum sinnum verið orðaður við [[Bókmenntaverðlaun Nóbels]]. ==Verk== *Memória de Elefante (1979) *Os Cus de Judas (1979) *A Explicação dos Pássaros (1981) *Conhecimento do Inferno (1981) *Fado Alexandrino (1983) *Auto dos Danados (1985) *As Naus (1988) *Tratado das Paixões da Alma (1990) *A Ordem Natural das Coisas (1992) *A Morte de Carlos Gardel (1994) *Crónicas (1995) *Manual dos Inquisidores (1996) *O Esplendor de Portugal (1997) *Livro de Crónicas (1998) *Olhares 1951-1998 (1999) (co autoria de Eduardo Gageiro) *Exortação aos Crocodilos (1999) *Não Entres Tão Depressa Nessa Noite Escura (2000) *Que farei quando tudo arde? (2001) *Segundo Livro de Crónicas (2002) *Letrinhas das Cantigas (edição limitada, 2002) *Boa Tarde às Coisas Aqui em Baixo (2003) *Eu Hei-de Amar Uma Pedra (2004) *História do Hidroavião (conto, reedição 2005) *D'este viver aqui neste papel descripto: cartas de guerra ("Cartas da Guerra", 2005) *Terceiro Livro de Crónicas (2006) *Ontem Não Te Vi Em Babilónia (2006) *O Meu Nome é Legião (2007) *O Arquipélago da Insónia (2008) {{Stubbur|bókmenntir}} {{fde|1942|2026|Lobo Antunes, António}} [[Flokkur:Portúgalskir rithöfundar]] 2rie0tlwqiio1oxfmuy3ymk8ox71cxb Knattspyrnufélagið Valur 0 27958 1979296 1975750 2026-09-17T23:57:56Z Nipas2 54688 /* Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu */ 1979296 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Chris Brazell]] (kk); [[Matthías Guðmundsson]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Arnar Þór Sævarsson]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]] og leika allir meistaraflokkar Vals í efstu deild bæði í karla- og kvennaflokki. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á [[Porrino]] frá Spáni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2025/05/17/valur_evropubikarmeistari_eftir_haspennu/|title=Valur Evrópubikarmeistari eftir háspennu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 145 Íslands- og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtóku afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum of þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á [[Öskjuhlíð]], meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. 20. desember 2023 ákvað aðalstjórn Knattspyrnufélagsins Vals að fjarlægja styttuna af lóð félagsins vegna ásakana um kynferðisbrot séra Friðriks. Í yfirlýsingu frá Herði Gunnarssyni, þáverandi formanni Vals, sagði m.a. svo: „Þó séra Friðrik hafi ekki starfað innan félagsins og við höfum engin dæmi þess að brot hafi átt sér stað er tengjast félaginu þá er saga Vals og séra Friðriks samofin og umræðan upp á síðkastið hefur skaðað félagið okkar,“ með ákvörðuninni sagði Hörður félagið vera að senda skýr skilaboð út í samfélagið um að hegðun af þessu tagi sé fordæmd með öllu og Valur vilji ekki tengjast henni með nokkrum hætti.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-20-valur-fjarlaegir-styttu-af-fridriki-400367/|title=Valur fjarlægir styttu af Friðriki - RÚV.is|last=Jóhannsson|first=Róbert|date=2023-12-20|website=RÚV|access-date=2026-08-05}}</ref> [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handknattleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. Sprengja í iðkun. Valur - Benfica. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. ==== Valur - Benfica ==== Árið 1968 lék knattspyrnulið Vals við [[S.L. Benfica]] í Evrópukeppni Meistaraliða. Valur hafði tvívegis áður verið þátttakandi í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrsti leikur Vals í slíkri Evrópukeppni var um Evrópubikarinn og var þá leikið við belgíska liðið [[Standard Liège]]. Lauk þeirri viðureign svo á Laugardalsvellinum að liðin skyldu jöfn 1:1. En á heimavelli Standard í Liege, tapaði Valur 8:1. Önnur keppnin var í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrri leikurinn fór einnig fram á Laugardalsvellinum gegn Jeuness frá [[Lúxemborg]]. Lauk þeim leik einnig með jafntefli 1:1 og í Lúxemborg urðu úrslitin einnig jafntefli 3:3 sem tryggði Val rétt til framhaldskeppni þar sem Valsmenn skoruðu fleiri mörk á útivelli. Í annarri umferð kepninnar dróst Valur gegn ungverska liðinu Vasas í [[Búdapest]] en þar sem svo langt var liðið á árið varð það að ráði að leika báða leikina í Ungverjalandi. Fyrri leiknum lauk með 6:0 og þeim síðari 5:1. Ungverskur sigur í bæði skiptin. [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] Þegar Valur lék við Benfica árið 1968 var Benfica eitt frægasta knattspyrnulið veraldar og hafði á að skipa mörgum af bestu knattspyrnumönnum heims. Í Valsblaðinu 1968 er vandlega fjallað um þessa viðureign: <blockquote>Vissulega var Valsmönnum þetta ljóst [þ.e. getustig leikmanna Benfica], það var því, í sjálfu sér, engin furða, þó að þeim skyti nokkurn skelk í bringu í fyrstu, er þeir fengu þá "óvæntu" fregn, að kappar þessir, hinir vígdjörfu og fótfimu, sem hin frægustu lið knattspyrnuheimsins hefðu ekki staðið snúning, myndi "finna þá í fjöru" á Laugardalsvellinum 18. september. En hér tjáði ekki um að sakast. Nú dugði ekki annað en bregðast af skörungsskap og karlmennsku við vandanum. Berjast til þrautar og falla þá, ef svo vildi verða, með sæmd.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4659006#page/n41/mode/2up|titill=Valur-Benfica|höfundur=Einar Björnsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=1968|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref></blockquote>Skipaðar voru þrjár nefndir sem skyldu megin veg og vanda hafa af því mikla starfi sem í hönd fór: Móttökunefnd, áróðursnefnd og fjáröflunarnefnd. Nefndir þessar tóku þegar til starfa og unnu hvert á sínu sviði. Mönnum var ljóst að lið eins og Benfica væri vant bestu þjónustu sem unnt er að láta í té í slíkum ferðalögum en samkvæmt umsögn fararstjórnar Benfica lauk hún miklu lofsorði á móttökurnar. Gestum var tryggð gisting á [[Hótel Loftleiðir|Hótel Loftleiðum]] og létu gestir mjög vel af öllum aðbúnaði þar. Stór plaköt voru gerð og prentuð og dreift um alla borgina, m.a. komið fyrir í ótal verslunargluggum. Þá voru meðal annars gerðir litlir áróðursmiðar sem voru festir á kyrrstæða bíla við bíó og önnur samkomuhús og víðar um borgina. Gerð voru og allstór auglýsingaspjöld með Eusbío þar sem heilmynd af honum trónaði ásamt umsögn um snilli hans. Frásagnir af liði gestanna og auglýsingar dundu dag hvern í útvarpinu með auknum krafti eftir þí sem hin stóra stund nálgaðist og sjónvarpið lét ekki sinn hlut eftir liggja. Auk frétta og mynda í íþróttatímanum skaut veðurfréttamaðurinn, [[Páll Bergþórsson]], áróðri fyrir leiknum inn í veðurfréttirnar um leið og hann spáði góðu veðri leikdaginn. Sala aðgöngumiða hófst 10 dögum fyrir leikinn. Umboðsmenn voru skipaðir víðsvegar um landið, í flestum stærri kaupstöðum, sem tóku á móti pöntunum áður en hin eiginlega forsala hófst. Þegar á fyrsta klukkutímanum seldust öll stúkusæti upp og fengu færri en vildu. Síðan gekk dag hvern, jafnt og þétt, á aðra aðgöngumiða. Áhorfendafjöldi rendist vera 18.243 sem var met. Hinn 16. september renndu svo gestirnir í hlaðið á Gullfaxa Flugfélagsins. Auk stjórnar Vals, undirbúningsnefnda og annarra félaga, kom margt forvitinna áhorfenda. Er liðsmenn gengu niður landganginn brá mönnum nokkuð í brún þar sem Eusebío birtist ekki. Skeyti hafði borist frá stjórn Benfica að allir bestu leikmenn liðsins kæmu og því kom þetta illa við stjórn Vals. Á daginn kom hins vegar að Eusebío kæmi degi síðar en hann hefði þurft að leggja lykkju á leið sína til landsins til að veita viðtöku gullknattspyrnuskó í París en franska blaðið L'Equipé kaus lið hans, Benfica, besta knattspyrnulið Evrópu og Eusebío stjörnu þess. Leikurinn sjálfur endaði með 0:0 jafntefli og vöktu úrslitin mikla athygli. Síðari leiknum lauk svo með öruggum 8-1 sigri Benfica. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001: Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> ==== Valsmenn hf. ==== Hinn 1. desember 1999 var fjárfestingarhlutafélagið Valsmenn hf. stofnað að Hlíðarenda. Rúmlega 200 manns mættu á stofnfundinn en tilgangur félagsins var að vera sjálfstæður fjárhagslegur bakhjarl fyrir Knattspyrnufélagið Val. Markmið félagsins var að gera Val aftur að þeirri fjöldahreyfingu sem félagið var. Í Valsblaðinu 1999 var haft eftir Brynjari Harðarsyni, stjórnarformanni Valsmanna hf. að "Stofnun félagsins [hefði] verið í uppsiglingu í langan tíma og [kæmi] til af gríðarlegum þrengingum íþróttahreyfingarinnar. Hreyfingin [standi] á krossgötum áhugamennsku og atvinnumennsku og þjóðfélagsaðstæður [hafi] gjörbreyst. Starf sem áður byggðist á þróttmiklu starfi áhugasamra félagsmanna byggist nú fyrst og fremst á aðgangi að fjármagni. Íþróttir og viðskipti [væru] alltaf að færast nær hvort öðru." Jafnframt kemur fram að yfir 40 milljónir hafi safnast.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998521#page/n53/mode/2up/|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Í fyrstu stjórn Vals­manna hf. sátu Brynjar Harð­ar­son, fyrr­ver­andi hand­bolta­leik­maður hjá Val og íslenska lands­lið­inu sem var for­mað­ur, Helgi Magn­ús­son, Elías Her­geirs­son, Frið­rik Soph­us­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, Stefán Gunn­ars­son, Kjartan G. Gunn­ars­son og Örn Gúst­afs­son. Fyrsti skráði fram­kvæmda­stjór­inn var lög­mað­ur­inn [[Brynjar Níelsson]], síðar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks. Brynjar Harð­ar­son tók þó fljót­lega við öllum rekstri félags­ins sem snérist um að fjár­festa hluta­féð. Það var meðal ann­ars gert með kaupum á stóru aug­lýs­inga­skilti sem sett var upp við Hlíð­ar­enda og kaupum á verð­bréf­um. <ref>{{Citeweb|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fall í fyrsta sinn ==== Á árunum 1990-1992 hafði karla­lið Vals í knatt­spyrnu unnið þrjá bik­ar­meist­aratitla í röð og tekið þátt í Evr­ópu­keppni. Hand­boltalið Vals var líka það besta á Íslandi á tíunda ára­tugnum og vann hvern Íslands­meistar­tit­il­inn á fætur öðr­um. Félagið var hins vegar illa statt fjárhagslega og skuldir söfn­uð­ust upp ár frá ári og voru að sliga allan rekst­ur. Knatt­spyrnu­deildin var í verstum mál­um, enda fjár­frek­ust. Sú staða fór að end­ur­spegl­ast í frammi­stöð­unni á vell­inum og árið 1999 féll Valur úr efstu deild knatt­spyrnu karla í fyrsta sinn í sögu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Aðspurður að því hvort hann væri búinn að jafna sig eftir fall Vals niður í 1. deild í Valsblaðinu 1999 svaraði Ellert Sölvason (ávallt kallaður Lolli): "Já ég er búinn að því en það tók dálítinn tíma. Ég horfði á beina útsendingu frá leik Fram og Víkings og við vorum rúmar tvær mínútur frá því að bjarga okkur frá falli. Mér leið afskaplega illa. En maður verður að kunna að tapa þótt maður vilji helst alltaf sigra. Núna liggur leiðin bara upp á við hjá okkur. Stelpurnar hafa staðið sig vel, bæði í handbolta og fótbolta og ég hef mikla trú á meistaraflokki karla í báðum greinum. Valshjartað mun koma þeim aftur á toppinn. Það er ekki spurning..."<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998523#page/n55/mode/2up|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Viðræður við Ungmennafélagið Fjölni í Grafarvogi ==== Í skýrslu aðalstjórnar Vals sem birtist í Valsblaðinu 2000 kemur fram að eftir miklar umræður hafi stjórn ákveðið að skoða nýja möguleika, "...m.a. í ljósi þess að hægt gekk að fá borgaryfirvöld til að styrkja verulega uppbyggingu á Hlíðarendasvæðinu." Hafi stjórn því ákveðið að kanna möguleika á samstarfi við Ungmennafélagið Fjölni [[Fjölnir]] sem hugsanlega gæti leitt til sameiningar félaganna síðar. Fram kemur að fjölmargar ástæður hafi legið að baki þessari ákvörðun og að um hana hafi orðið "fjörugar" umræður á aðalfundi félagsins. Fram kemur að viðræður á milli félaganna hafi gengið vel og verið ánægjulegar og komnar það langt að formenn félaganna hafi undirritað viljayfirlýsingu en hins vegar hefði báðum félögum verið ljóst að ekkert yrði úr samstarfi ef ekki kæmi til öflugur stuðningur borgaryfirvalda. Verulega hafi hægt á málinu í kjölfar aðkomu borgaryfirvalda og að lokum hafi félögin ákveðið að falla frá áformunum en leituðu þess í stað að borgaryfirvöld styddu félögin strax, hvort um sig, í þeirri uppbyggingu sem þyrfti að fara fram innan á þeirra svæðum og tryggja hag þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998543#page/n11/mode/2up|title=Skýrsla aðalstjórnar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fjárhagasörðugleikar ==== Í viðtali við Reyni Vigni, þáverandi formann Vals, sem birtist í Valsblaðinu 2001, fjallaði hann nokkuð um fjárhagsstöðu félagsins. "Því er ekki að leyna að stór hluti af starfi aðalstjórnar fer í fjármál. Afkoma deildanna á þessum árum hefur ekki verið góð, reyndar talsvert tap öll árin og aðalstjórn hefur þurft að grípa inn í til þess að halda deildunum á floti. Það hefur verið dapurt að sjá ekki hagnað af rekstri deildanna. Á sama tíma hefur eignunum verið stýrt ágætlega og við náð að byggja heilmikið upp á svæðinu." <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998659#page/n59/mode/2up|title=Ný sýn að Hlíðarenda?|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum tíma skuldaði félagið um 200 milljónir króna auk þess sem aðstaða félagsins var afar bágborin og ljóst að ráðast þurfti í umtalsverða fjárfestingu til þess að bæta aðstöðu félagsins á svæðinu. Félaginu hafði að vísu tekist árið 1995 að endurfjármagna skuldir þess en um þá endurfjármögnun fjallaði Reynir Vignir í fyrrnefndu viðtali með svofelldum hætti: "Ég varð reyndar enn glaðari vorið '95 þegar það tókst með góðu átaki og hjálp [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankans]] að endurfjármagna félagið algjörlega, breyta öllum skuldum í langtímalán. Það gerði okkur kleift að breyta starfseminni strax. Þegar ég stóð með veðbókarvottorð í höndunum, með tveimur veðréttum í staðinn fyrir 30-40 áður og öll vatnaskil gerð upp, þá var ég hvað stoltastur á fyrsta árinu." ==== Frábær árangur í handknattleik karla ==== Á tíunda áratug tuttugustu aldar hélt karlalið Vals í handknattleik uppi heiðri félagsins. Liðið varð Íslandsmeistari árin 1991, 1993, 1994, 1995, 1996 og 1998 auk þess sem liðið varð bikarmeistari árin 1990, 1993 og 1998. Árið 1998 mættust Valur og Fram í sögulegum bikarúrslitaleik í Laugardalshöll. Í stöðunni 19-15 fyrir Fram þegar fimm mínútur lifðu af leiknum, þá reiknuðu flestir með sigri Fram. Valsmönnum tókst hins vegar að snúa taflinu við og urðu lokasekúndur leiksins eftirminnilegar. Þegar þrjár sekúndur voru eftir fengu Valsmenn aukakast í stöðunni 20-19 fyrir Fram. Valsmönnum tókst að koma boltanum inn að vítateig og skora og liðið hafði síðan betur í framlengingunni. Nokkrir eftirmálar urðu eftir bikarúrslitaleik Vals og Fram árið 1998. Framarar kærðu úrslitin og gerðu margvíslegar athugasemdir við aukakast Valsmanna. Í fyrsta lagi byggði kæran á því að Valsmenn hefðu verið með sjö útileikmenn þegar aukakastið var tekið en enginn þeirra í öðrum lit, í öðru lagi á því að Freyr Brynjarsson, sem skoraði jöfnunarmarkið umdeilda, hefði verið fyrir innan punktalínu þegar aukakastið var tekið og loks á því að leiktími væri liðinn þegar markið var skorað samkvæmt klukkunni í húsinu. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1898141?iabr=on#page/n7/|title=Ekki búið fyrr en...|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Dómstóll HSÍ komst að þeirri niðurstöðu í upphafi að leikurinn skyldi leikinn að nýju. Við þá niðurstöðu sættu Valsmenn sig ekki og að loknum miklum málaferlum var niðurstaðan sú að úrslit leiksins skyldu standa óbreytt en þegar yfir lauk höfðu fallið 8 dómar eða úrskurðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998437#page/n21/mode/2up|title=Sigrar innan vallar og utan. Ársskýrsla handknattleiksdeildar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum árum léku margir af fremstu handknattleiksmönnum Íslands með Val svo sem [[Ólafur Stefánsson]], [[Dagur Sigurðsson]], [[Guðmundur Hrafnkelsson]], [[Geir Sveinsson]], [[Valdimar Grímsson]] o.fl. === 2002-2007: Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda === ==== Mikilvægur samningur í höfn ==== Í niðurlagi skýrslu aðalstjórnar í Valsblaðinu 2001 var sett fram sú skoðun að ef samningar næðust við Reykjavíkurborg á árinu 2002, væri stjórnin þess fullviss að þá sköpuðust spennandi tækifæri til mótunar nýrrar framtíðar fyrir Knattspyrnufélagið Val. Með þetta að leiðarljósi fór mestur tími stjórnar Vals í vinnu við samningagerð við fulltrúa Reykjavíkurborgar um framtíðarskipulag Hlíðarendareits og um leið að tryggja stöðu félagsins á því svæði. Fram kemur í skýrslu aðalstjórnar félagsins sem birtist í Valsblaðinu 2002 að fjölmargir fundir hafi verið haldnir bæði innan stjórnar og á milli fulltrúa Vals og borgarinnar um málið og að stjórninni hafi verið það kappsmál að ljúka viðræðum fyrir borgarstjórnarkostningar í lok maí. Samningaviðræðum lauk í byrjun maí og á afmælisdegi Vals, 11. maí 2002, undirritaði þáverandi borgarstjóri Reykjavíkur [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] samning við Val.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998721#page/n5/mode/2up|titill=Mikilvægur samningur í höfn. Ársskýrsla aðalstjórnar 2002.|höfundur=Stjórn Knattspyrnufélagsins Vals|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Í Valsblaðinu 2002 er gerð nánari grein fyrir efni samningsins. Vegna flutnings Hringbrautar og breikkunnar Flugvallavegar þurfti að skerða félagssvæði Vals um rúmlega 9.000 m<sup>2</sup>. Því þurfti að endurskipuleggja svæði félagsins. Var því í samningnum kveðið á um heimild til þess að byggja húsnæði fyrir atvinnustarfsemi og íbúðir auk íþróttastarfsemi á svæðinu. Gert var ráð fyrir að allt svæðið, sem afmarkast af Hlíðarfæti og Hringbraut sem og Bústaðavegi og Flugvallarbraut, yrði skipulagt sem ein heild og að tekjur af byggingu mannvirkja myndu fjármagna uppbyggingu nýrra íþróttamannvirkja félagsins. Samkvæmt samningnum skuldbatt Valur sig til þess að ráðstafa því fé sem fengist við sölu byggingarréttar eingöngu til greiðslu skulda og til uppbyggingar íþróttastarfsemi að Hlíðarenda og þeirra mannvirkja sem áætlað var að byggja upp skv. deiliskipulagstillögu. Að því marki sem tekjur af sölu byggingarréttar dygði ekki til að standa straum af framkvæmdakostnaði þeirra mannvirkja sem getið er um í samningnum skuldbatt Reykjavíkurborg sig til að leggja fram fé til uppbyggingar þeirra, sbr. sérstökum samningi þar um.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998727#page/n11/mode/2up|titill=Hlíðarendi. Framtíðarsýn|höfundur=Kristján Ásgeirsson, ALARK arkitektar ehf.|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> 16. desember 2003 var skrifað undir viðaukasamning milli Vals og Reykjavíkurborgar um framkvæmdir á Hlóðarenda. Þetta var í samræmi við ofangreindan rammasamning aðila frá 11. maí 2002. Í viðaukasamningnum var ákveðið að breyta deiliskipulagi á Hlíðarendareit og fjölga íbúðum á svæðinu miðað við það sem áður hafði verið ákveðið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998061#page/n5/mode/2up|titill=Valsmenn stöndum allir saman um mestu framkvæmdir nokkurs íþróttafélags á Íslandi. Ársskýrsla aðalstjórnar 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Sér­stök bygg­inga­nefnd Reykja­vík­ur­borgar og Vals sá um sölu bygg­inga­rétt­ar­ins. Hún gerði samn­ing við kaup­anda af honum hinn 11. maí 2005. Kaup­and­inn var Vals­menn hf. og kaup­verðið var 485 millj­ónir króna ásamt kaup­rétti á bygg­inga- og lóða­rétt­indum fyrir 385 millj­ónir króna. Auk þess átti kaup­and­inn að greiða gatna­gerð­ar­gjöld. Heild­ar­verðið var því um 900 millj­ónir króna. Vals­menn greiddu um 400 millj­ónir króna út til hinnar sam­eig­in­legu bygg­inga­nefndar og restin átti að greið­ast þegar lóða­leigu­samn­ingar væru til­bún­ir. Fjár­mun­irnir nýtt­ust til að greiða niður alla skuldir Vals og sem eig­in­fjár­fram­lag inn í bygg­ingu íþrótta­mann­virkja.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> ==== Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur ==== Í lok sumars 2003 tilkynnti [[Helena Ólafsdóttir]] að hún myndi ekki gefa kost á sér til áframhaldandi þjálfunar kvennaliðs Vals í knattspyrnu. Í hennar stað var ráðin [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)]] sem var þekkt fyrir góðan árangur í þjálfun hjá yngri flokkum félagsins. Elísabet hóf þjálfaraferil sinn hjá Val árið 1993 sem aðstoðarþjálfari 4. og 5. flokks kvenna. Hún þjálfaði yngri flokka kvenna síðan allt frá 6. flokki til 2. flokks en árið 2001 tók hún að sér þjálfun meistaraflokks kvenna í Vestmannaeyjum hjá ÍBV. Árangur liðsins undir stjórn Elísabetar var frábær strax frá fyrsta ári. Liðið varð Íslandsmeistari undir hennar stjórn strax árið 2004 og komst í úrslitaleik bikarkeppninnar. Var þetta fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals frá árinu 1989 í meistaraflokki í knattspyrnu. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998083#page/n27/mode/2up|titill=Fyrsti Íslandsmeistaratitill frá 1989 í meistaraflokki og bjart framundan. Skýrsla knattspyrnudeildar 2004|útgefandi=Valsblaðið 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Mikill liðsstyrkur barst liðinu haustið 2004 er [[Margrét Lára Viðarsdóttir]] skrifaði undir samning við félagið. Þrátt fyrir að liðið hafi spilað frábæran sóknarleik árið 2005 varð tímabilið á Íslandi mikil vonbrigði fyrir Valsliðið í baráttunni við Breiðablik. Aftur á móti átti liðið góðu gengi að fagna í Evrópukeppni það árið. Í Valsblaðinu 2005 rakti [[Guðbjörg Gunnarsdóttir]] markvörður liðsins Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu árið 2005. Valsstúlkur komust fyrstar kvenna í 16 liða úrslit Evrópukeppninnar eftir sigur á FC United í Finnlandi. Í næsta riðli mætti liðið sænsku meistörunum í [[Djurgården]], serbnesku meisturunum ZFK Masinac PZP Nis og Kazakstan Alma. Liðið komst upp úr riðlinum eftir sterkan 8-0 sigur á móti Alma. Í 8 liða úrslitum mætti liðið svo Evrópumeisturunum frá [[Potsdam]] en þar mætti Valsliðið loks ofjörlum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999355#page/n31/mode/2up|titill=Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í hnotskurn|höfundur=Guðbjörg Gunnarsdóttir|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> Liðið varð Íslands- og bikarmeistari árið 2006 og Íslandsmeistarar árin 2007 og 2008 undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Að loknu tímabilinu 2008 kvaddi Elísabet Hlíðarenda og flutti til Kristianstad í Svíþjóð þar sem hún tók að sér þjálfun liðsins.Í viðtali við Valsblaðið 2008 sagði Elísabet Gunnarsdóttir m.a. svo um þá tilfinningu að kveðja Val og taka við Kristinstad í Svíþjóð: <blockquote>Þetta er skrýtin tilfinning og að vissu leyti endir á ákveðnu skeiði. Ég hef nánast leitt nokkra leikmenn í rúman áratug í gegnum yngri flokkana og upp í meistaraflokk. Og þar fyrir utan höfum við náð öllum okkar markmiðum. Þegar ég kem aftur í Val verða án efa breyttar aðstæður, ný sjónarmið og örugglega jafn spennandi að koma til baka eins og að þakka fyrir sig núna. Það er sumpart skrýtið að þessu tímabili sé lokið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4997977#page/n29/mode/2up|titill=Stelpur eru töluvert flóknari tegund en strákar! Elísabet Gunnarsdóttir, "hin sigursæla" yfirgefur Hlíðarenda í bili.|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|ár=2008|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote> ==== Langþráðir titlar í knattspyrnu karla ==== Árið 2004 sigraði Valur 1. deildina og komst þar með aftur upp í efstu deild. Ári síðar tók við Valsliðinu einn sigursælasti þjálfari landsins, [[Willum Þór Þórsson]]. Hann náði strax góðum árangri en liðið lenti í 2. sæti á Íslandsmótinu og vann bikarmeistaratitil eftir 1-0 sigur á Fram í úrslitaleik. Var þetta fyrsti stóri titill Vals í knattspyrnu karla síðan 1992 þegar liðið varð síðast bikarmeistari. [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] var í liðinu í bæði skiptin. Hann sat á bekknum allan tímann þegar Valur vann KA í framlengdum leik árið 1992 en árið 2005 var hann fyrirliði liðsins og lykilmaður í liðinu. Sigurbjörn hóf ferill sinn á Dalvík í yngri flokkum en lék svo með Val frá 15 ára aldri. Sigurbjörn var til viðtals í Valsblaðinu árið 2005 og rakti þar þrautagöngu karlaliðs Vals í knattspyrnu árin 1999-2005. <blockquote>Ef einhverjum gömlum Valsmönnum hefur fundist að himininn hafi verið að hrynja þegar liðið féll 1999 þá get ég lýst því þannig að sólin hafi dottið ofan á mig, mér fannst ég brenna upp til agna, þetta var hræðilegur dagur í Grindavík í síðustu umferðinni sem ég glemy aldre. Það veit enginn sem ekki spilaði þennan falleik hversu hræðileg tilfinningin var. [...] Öll stórveldi í heimssögunni hafa lent í kröppum dansi. Það er styrkur stórveldis að rísa á ný og koma til baka. Við náðum að komast strax árið eftir í úrvalsdeildina, lögðum allt í að komast meðal þeirra bestu á ný. [...] Árið 2001 féllum við aftur, en það sumar vorum við með 17 stig fyrri hluta sumars en í seinni umferðinni gekk allt á afturfótunum og við enduðum með 19 stig. Það var aulaskapur að falla aftur. Þá var klúbburinn að mínu mati nánast dauður, ég man alltaf eftir því að þetta haust var nánast ekki stjórn í knattspyrnudeildinni, það var enginn eftir og maður hugsaði með sér, ætti maður ekki bara að drífa sig núna. Það var ekki hægt að líta á þetta fall sem tækifæri til naflaskoðunar, það var hreinlega áfall. Ég bara gat ekki horfið á braut. Þorlákur Árna kom sem þjálfari, ég var eftir, Guðni Rúnar var líka og við fengum ýmsa stráka til að snúa heim sem höfðu leikið með öðrum liðum, við spiluðum skemmtilegan fótbolta og vorum búnir að tryggjua okkur árið 2002 sæti í úrvalsdeildinni eftir 11 umferðir fyrir verslunarmannahelgi. Við vorum með frábærlega spilandi lið en ekki nægilega reynslumikið til að spila í úrvalsdeild. Það kom berlega í ljós árið eftir 2003 að liðið var ekki tilbúið í úrvalsdeildina, nánast sama liðið með tvo nýja góða leikmenn minnir mig [...] Reyndar var algjör klaufaskapur að falla í þriðja sinn með 20 stig, við gerðum jafntefli við KA í næst síðustu umferð, með sigri þar hefðum við hangið uppi. Við steinlágum í síðustu umferðinni á móti Fylki og fall í þriðja sinn staðreynd. Árið 2004 [...] gerðum við einfaldlega það sem þurfti til að komast upp aftur [...] Síðasta tímabil hefur verið hreint frábært. Á undirbúningstímabilinu gekk allt upp, við fengum marga góða leikmenn sem féllu vel í hópinn, koma Willums sem þjálfara hreinlega setti alveg nýtt hugarfar í liðið. Á þessum tímapunkti hentaði vinnuaðferð og hugmyndafræði hans pottþétt inn í hópinn og hann hefur mikinn sigurvilja. Stjórnin var styrk, umgjörin góð og stuðningsmennirnir, Stuðarar, frábærir.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999339#page/n15/mode/2up|titill=Það er styrkur stórveldis að rísa á ný|höfundur=Guðni Olgeirsson|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Árið 2007 lék liðið á Laugardalsvelli sökum uppbyggingar að Hlíðarenda. Liðið varð Íslandsmeistari árið 2007 eftir 1-0 sigur á liði HK í lokaleik. === 2008-dagsins í dag: sigur í Hæstarétti. Ný íþróttamannvirki vígð. Gullöld. === ==== Sigur í Hæstarétti ==== Líkt og að framan er rakið greiddu Valsmenn hf. um mörg hundruð milljónir króna fyrir byggingarétt á Valssvæðinu árið 2005. Kaupin voru fjármögnuð með láni frá Frjálsa fjárfestingabankanum hf. Upp­haf­lega stóð til að fram­kvæmdir myndu hefj­ast haustið 2005 en í sept­em­ber það ár bað þáver­andi skipu­lags­ráð Reykja­víkur Vals­menn um að bíða með uppbyggingu þar sem til stæði að útbúa deiliskipulag sem tæki til allrar Vatnsmýri. Vals­menn sam­þykktu að fresta fram­kvæmdum til allt að loka árs 2007 gegn því að fá aukin bygg­inga­rétt á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og gegn lof­orði Reykja­vík­ur­borgar um að félagið yrði ekki fyrir frek­ari fjár­hags­legum skaða vegna seink­unar á fram­kvæmdum og breyt­inga á skipu­lagi. Sam­komu­lagið gerði að lokum ráð fyrir sér­stökum tafa­bót­um, tíu millj­ónum króna á mán­uði, ef tafir yrðu á lúkn­ingu deiliskipu­lags og frá­gangi lóð­ar­leigu­samn­inga umfram 15. júlí 2007.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Pólitískur óstöðugleiki í borginni og svo efnhagshrunið 2008 gerðu það hins vegar að verkum að framkvæmdir töfðust enn frekar. 20. ágúst 2008, gerði borgin nýjan samn­ing við Val og Vals­menn um að taka á sig allskyns kostnað vegna fram­kvæmda á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og greiða Vals­mönnum hf. alls 120 milj­ónir króna í tveimur greiðsl­um. Enn fremur var kveðið á um að breyt­ingum á deiliskipu­lagi og útgáfu nýrra lóð­ar­leigu­samn­inga skyldi lokið eigi síðar en 31. októ­ber 2009. Fram til þess að lóð­ar­leigu­samn­ingar hefðu verið gefnir út skyldi Reykja­vík­ur­borg greiða tafa­bætur og Vals­menn hf. skyldu end­ur­greiða Reykja­vík­ur­borg yfir­teknar og útlagðar fjár­hæðir í tveimur greiðsl­um, sex og tólf mán­uðum eftir útgáfu lóð­ar­leigu­samn­inga.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Í árslok 2009 námu skuldir Valsmanna hf. um 2,9 milljörðum króna samkvæmt ársreikningi. Áætlaðar framkvæmdir á svæðinu, sem áttu að standa undir uppgjöri skulda, höfðu tafist verulega. Félagið hélst í rekstri að miklu leyti vegna tafarbóta sem Reykjavíkurborg greiddi, en greiðslu þeirra lauk 2010 þegar nýtt deiliskipulag tók gildi. Með aðkomu hluthafa fékkst 1.125 milljóna króna lán frá Landsbankanum til að ljúka uppgjöri við þrotabú Dróma (sem tók við réttindum og skyldum Frjálsa fjárfestingabankans hf.). Samhliða var veðum létt af lóðum og samningur náðist við Reykjavíkurborg um lokagreiðslur byggingarréttar, sem gerði útgáfu byggingarleyfa mögulega.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Ekki voru þó allar hindranir á brott því samkvæmt skipulagi þurfti að loka svonefndri neyðarbraut Reykjavíkurflugvallar til að unnt væri að reisa byggingar á svæðinu. Þrátt fyrir mörg undirrituð samkomulag milli ríkis og borgar um lokun brautarinnar, dróst framkvæmd hennar vegna mikillar pólitískrar mótspyrnu. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Vegna tafa ríkisins á að standa við samkomulag um lokun brautarinnar, höfðaði Reykjavíkurborg mál gegn íslenska ríkinu með stuðningi Valsmanna. Í mars 2016 dæmdi Héraðsdómur Reykjavíkur að loka bæri brautinni og staðfesti Hæstiréttur Íslands þá niðurstöðu í júní sama ár. Í kjölfarið var flugbrautinni lokað og Valsmenn hf. hófu sölu á byggingarrétti. Um dóm Hæstaréttar sagði Brynjar Harðarson þáverandi framkvæmdastjóri Valsmanna hf. í Valsblaðinu 2016:<blockquote>Dómurinn breytti algjörlega stöðunni og eftir hann hafa bæði eiginlegar framkvæmdir farið af stað, sem og undirbúningur fyrir framkvæmdir á öllum byggingarreitum Hlíðarendareits. Vinn við hönnum sem og vegaframkvæmdir hafa verið í undirbúningi undanfarin ár og því var allt tilbúið undir eiginlegar framkvæmdir þegar dómurinn féll. Það hafa því orðið gríðarlegar breytingar á reitnum nú á síðustu mánuðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/356604/valsbladid_2016.pdf|titill=Gríðarlegar breytingar á Hlíðarendareit|útgefandi=Valsblaðið|ár=2016|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref></blockquote> == Búningur og merki == Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ S Árið 1926 var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður árið 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:1em auto; border: 1px solid #DE1127;" |+ style="background-color:#DE1127; color:#FFFFFF; font-weight:bold; padding:8px; border: 1px solid #DE1127;" | Búningar Knattspyrnufélagsins Vals í gegnum tíðina |- | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _lightbluestripes | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = ADD8E6 | title = 1911–1926 |titill=Frá stofnun 1911 til ársins 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = 008000 | body = 008000 | rightarm = 008000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = 1926 |titill=Búningur til bráðabirgða 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = 0000FF | title = 1927–nam |titill=1927-dagsins í dag}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF | title = 1927–nam<br />(Vara) |titill=1927-dagsins í dag}} |} == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Chris Brazell]] og honum til aðstoðar eru [[Vignir Snær Stefánsson]] og [[Gareth Owen]]. Styrktrarþjálfari liðsins er [[Kirian Elvira Acosta]], markmannsþjálfari er [[Emil Alexander Larsen]], sjúkraþjálfari er [[Einar Óli Þorvarðarson]] og liðsstjórar eru [[Halldór Eyþórsson]] og [[Örn Erlingsson]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 27 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |- | rowspan="2" |2021-22 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |2-3 | style="text-align: center;" |2-5 |- |Evrópudeildin |Önnur umferð |[[FK Bodø/Glimt]] | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-6 |- | rowspan="2" |2024-25 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[KF Vllaznia]] | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |4-0 | style="text-align: center;" |6-2 |- |Önnur umferð |[[St. Mirren FC]] | style="text-align: center;" |0-0 | style="text-align: center;" |1-4 | style="text-align: center;" |1-4 |- | rowspan="2" |2025-26 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC Flora Tallinn]] | style="text-align: center;" |3-0 | style="text-align: center;" |2-1 | style="text-align: center;" |5-1 |- |Önnur umferð |[[FK Kauno Žalgiris]] | style="text-align: center;" |1-2 | style="text-align: center;" |1-1 | style="text-align: center;" |2-3 |- | rowspan="2" |2026-27 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Önnur umferð |[[HŠK Zrinjski Mostar]] | style="text-align: center;" |1-0 | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |3-2 |- |Þriðja umferð |[[FC Nordsjælland]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |5-0 | style="text-align: center;" |0-7 |} <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 18. ágúst 2026.</small> {{Football squad |no1=3|nat1=ISL|pos1=DF|name1=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no2=4|nat2=NOR|pos2=DF|name2=[[Markus Lund Nakkim]] |no3=5|nat3=ISL|pos3=MF|name3=[[Birkir Heimisson]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no5=9|nat5=DNK|pos5=FW|name5=[[Patrick Pedersen]] |no6=10|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no7=11|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no8=12|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=MF|name9=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no10=14|nat10=SWE|pos10=MF|name10=[[Albin Skoglund]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Loki Kristjánsson]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=GK|name14=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no15=19|nat15=ISL|pos15=FW|name15=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no16=20|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no17=21|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Jakob Franz Pálsson]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Shkelzen Veseli]] |no19=24|nat19=NED|pos19=DF|name19=[[Myles A. Veldman]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=GK|name20=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=DF|name21=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no22=27|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Pétur Eiríksson]] |no23=28|nat23=ISL|pos23=MF|name23=[[Samúel Kári Friðjónsson]] |no24=30|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Gunnar Karl Heiðdal]] |no25=66|nat25=ISL|pos25=DF|name25=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no26=95|nat26=ISL|pos26=GK|name26=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no27=97|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Birkir Jakob Jónsson]]}}Hinn 27. júlí 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við miðjumanninn Tómas Bjarka Jónsson en hann kemur til félagsins frá Njarðvík eftir tímabilið 2026. <ref>{{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/27-07-2026/tomas-bjarki-i-val-stadfest|title=Tómas Bjarki í Val (Staðfest)|date=2026-07-29|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-07-29}}</ref> ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=33|nat=ISL|pos=DF|name=[[Andi Hoti]]|other=lánaður til [[Afturelding|Aftureldingar]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=45|nat=ISL|pos=MF|name=[[Þórður Sveinn Einarsson]]|other=lánaður til [[Þróttur Vogum|Þróttar Vogum]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |'''1915''' |3 |'''1936''' |'''1''' |'''1957''' |3 |'''1978''' |'''1''' |'''1999''' |9 |'''2020''' |'''1''' |- |'''1916''' |3 |'''1937''' |'''1''' |'''1958''' |3 |'''1979''' |3 |'''2000''' |''2. sæti í 1. deild'' |'''2021''' |5 |- |'''1917''' |3 |'''1938''' |'''1''' |'''1959''' |4 |'''1980''' |'''1''' |'''2001''' |9 |'''2022''' |6 |- |'''1918''' |3 |'''1939''' |'''4''' |'''1960''' |4 |'''1981''' |5 |'''2002''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2023''' |2 |- |'''1919''' |4 |'''1940''' |'''1''' |'''1961''' |3 |'''1982''' |5 |'''2003''' |10 |'''2024''' |3 |- |'''1920''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1941''' |2 |'''1962''' |2 |'''1983''' |5 |'''2004''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2025''' |2 |- |'''1921''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1942''' |'''1''' |'''1963''' |3 |'''1984''' |2 |'''2005''' |2* | | |- |'''1922''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1943''' |''1'' |''1964'' |4 |''1985'' |''1'' |''2006'' |3 | | |- |''1923'' |3 |''1944'' |''1'' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |''1'' | | |- |''1924'' |4 |''1945'' |''1'' |''1966'' |''1'' |''1987'' |''1'' |''2008'' |5 | | |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |''1'' |''1988'' |2* |'''2009''' |8 | | |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 | | |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 | | |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 | | |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 | | |- |''1930'' |''1'' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |'''2014''' |5 | | |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* | | |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* | | |- |''1933'' |''1'' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |''1'' | | |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |''1*'' |''1997'' |8 |''2018'' |''1'' | | |- |''1935'' |'''1''' |'''1956''' |'''1''' |'''1977''' |2* |'''1998''' |8 |'''2019''' |6 | | |} ''<small>Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og er þriðji markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen varð markahæsti leikmaður í sögu efstu deildar í knattspyrnu 5. ágúst 2025 er hann skoraði tvö mörk í jafntefli á móti ÍA.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2025/08/05/pedersen_markahaestur_fra_upphafi/|title=Pedersen markahæstur frá upphafi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> <small>Patrick Pedersen hefur nú skorað 134 mörk í efstu deild á Íslandi.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{ISL}}[[Guðbjörn Jónsson]] (1969-70) *{{USSR}}[[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) {{col-2}} *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}}[[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}}[[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-júní 2026) *{{ENG}}[[Chris Brazell]] (júlí 2026-nóvember 2026){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir fjórtán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Árið 1977 markar upphaf kvennaknattspyrnu í Val þegar nokkrar ungar stúlkur og leikmenn í handknattleiksliði Vals tóku sig til og kepptu fyrir Vals hönd í knattspyrnu. Aðeins einu ári síðan varð Valur Íslandsmeistari í kvennaknattspyrnu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/13676/valsbladid_2011.pdf|titill=Saga kvennaknattspyrnunnar í Val|höfundur=Soffía Ámundadóttir og Margrét Magnúsdóttir|útgefandi=Valsblaðið|mánuður=desember|ár=2011|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 29. júlí 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Tinna Brá Magnúsdóttir]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Sigrún Ísfold Valsdóttir]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Sóley Edda Ingadóttir]] |no4=4|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Helga Rut Einarsdóttir]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=DF|name5=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Kimberley Dóra Hjálmarsdóttir]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=MF|name8=[[Arnfríður Auður Arnarsdóttir]] |no9=9|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Sonja Björg Sigurðardóttir]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=DF|name10=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=GK|name12=[[Esther Júlía Gústavsdóttir]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Nadía Atladóttir]] |no14=14|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=MF|name15=[[Margrét Brynja Kristinsdóttir]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Auður Björg Ármannsdóttir]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Málfríður Anna Eiríksdóttir]] |no18=21|nat18=ISL|pos18=DF|name18=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no19=23|nat19=USA|pos19=FW|name19=[[Emma Hawkins]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=MF|name20=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Ása Kristrín Tryggvadóttir]] |no22=28|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no23=34|nat23=ISL|pos23=FW|name23=[[Karítas Barkardóttir]] |no24=77|nat24=ISL|pos24=FW|name24=[[Eyrún Vala Harðardóttir]] |no25=|nat25=FIN|pos25=GK|name25=[[Vera Varis]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=14|nat=ISL|pos=MF|name=[[Hrafnhildur Salka Pálmadóttir]]|other=lánuð til [[Grindavíkur/Njarðvík]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 | colspan="2" | |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1977-78) *{{ISL}} [[Albert Guðmundsson]] (1977–82) *{{ISL}} [[Jóhann Larsson og Ingi Björn Albertsson]] (1983) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1984-85) *{{ISL}} [[Hörður Hilmarsson]] (1985) *{{ISL}} [[Róbert Jónsson]] (1986) *{{ISL}} [[Logi Ólafsson]] (1987–89) *{{ISL}} [[Sigurjón Elíasson]] (1990) *{{ISL}} [[Sigurbergur Sigsteinsson]] (1991-92) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1993) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1994) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (1994-95) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1996–98) *{{ISL}} [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] (1998–00) {{col-2}} *{{ISL}} [[Ásgeir H. Pálsson]] (2000–01) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (2001-02) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2002-03) *{{ISL}} [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)|Elísabet Gunnarsdóttir]] (2003-08) *{{ISL}} [[Freyr Alexandersson]] (2008-10) *{{ISL}} [[Gunnar Rafn Borgþórsson]] (2010-12) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2012-14) *{{ISL}} [[Þór Hinriksson]] (2014-15) *{{ISL}} [[Ólafur Tryggvi Brynjólfsson og Þór Hinriksson]] (2014-16) *{{ISL}} [[Úlfur Blandon]] (2016-17) *{{ISL}} [[Pétur Pétursson (knattspyrnuþjálfari)|Pétur Pétursson]] (2017-24) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson og Kristján Guðmundsson]] (2025) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson]] (2025-?){{Col-end}} == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson og honum til aðstoðar er Róbert Gunnarsson. Jóhann Ingi Guðmundsson er markmannsþjálfari liðsins og Aron Óskar Þorleifsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *10 [[Daníel Montoro]] *11 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *22 [[Dagur Ármannsson]] *25 [[Allan Nordberg]] *88 [[Andri Finnsson]] ;Línumenn *2 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *40 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *17 [[Logi Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *14 [[Bjarki Snorrason]] *14 [[Arnór Snær Óskarsson]] *15 [[Róbert Aron Horstert]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] ;Miðjumenn *13 [[Dagur Árni Heimisson]] *23 [[Gunnar Róbertsson]] *19 [[Dagur Leó Fannarsson]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== [[Mynd:BM Porriño - Valur, ida da final da Copa de Europa EHF feminina 2024-25 035.jpg|thumb|Lovísa Thompson í fyrri leik úrslita Evrópubikarsins í handknattleik kvenna gegn BM Porriño tímabilið 2024-25]] Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Anton Rúnarsson en honum til aðstoðar er Sigurgeir Jónsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Oddný Mínervudóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] *16 [[Elísabet Millý Elíasardóttir]] ;Hornamenn *18 [[Eva Steinsen Jónsdóttir]] *8 [[Guðrún Ásta Magnúsdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *23 [[Sara Lind Fróðadóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *14 [[Elísa Elíasdóttir]] *7 [[Sigrún Erla Þórarinsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] *21 [[Ásrún Inga Arnarsdóttir]] ;Miðjumenn *13 [[Arna Karitas Eiríksdóttir]] *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *4 [[Laufey Helga Óskarsdóttir]] {{Col-end}} <div class="references-small">4. maí 2026 tilkynnti handknattleiksdeild Vals að Thea Imani Sturludóttir hefði samið við rúmenska félagið Craiova og mun hún ganga til liðsins að tímabilinu 2026 loknu.</div> == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |183 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Orri Már Svavarsson |198 cm |20-06-2005 |- |Miðherji |24 |{{USA}} |Antonio Keyshawn Woods |191 cm |28-01-1996 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Veigar Örn Svavarsson |195 cm |20-06-2005 |- |Framherji |5 |{{SRB}} |Lazar Nikolic |203 cm |23-06-1999 |- |Bakvörður |77 |{{CRO}} |Igor Maric |195 cm |23-07-1985 |- |Miðherji |21 |{{UK}} |Callum Reese Lawson |198 cm |27-02-1996 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad, aðstoðarþjálfari * Kristófer Acox, aðstoðarþjálfari * Bjartmar Birnir, sjúkraþjálfari ---- Tímabilið 2025-26 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |4 |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Þóranna Kika Hodge-Carr |170 cm |18-07-1999 |- |Framherji |8 |{{ITA}} |Alyssa Marie Cerino |183 cm |16-05-1997 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Ásdís Elva Jónsdóttir |166 cm |29-05-2007 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |169 cm |26-06-1999 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Ísey Ísis Guttorsmdóttir Frost |186 cm |09-12-2009 |- |Bakvörður |12 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir |172 cm |31-05-2002 |- |Bakvörður |13 |{{ISL}} |Sara Líf Boama |172 cm |18-08-2005 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Fatima Rós Joof |167 cm |05-08-2008 |- |Miðherji |15 |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður |18 |{{ISL}} |Berta María Þorkelsdóttir |180 cm |03-06-2008 |- |Bakvörður |20 |{{USA}} |Reshawna Rosie Stone |170 cm |30-08-2000 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hanna Gróa Halldórsdóttir |172 cm |02-07-2007 |- |Bakvörður |43 |{{ISL}} |Margrét Ósk Einarsdóttir |173 cm |21-10-1996 |- | |} | ; Aðalþjálfari * Jamil Abiad ; ; Aðstoðarþjálfari * Margrét Ósk Einarsdóttir ---- Tímabilið 2025-26 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-23 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-25 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025-26 |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega |2026- |[[Arnar Þór Sævarsson]] |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir | colspan="2" | |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Lolli í Val == Ellert Sölvason, fæddur 17. desember 1917 - dáinn 8. mars 2002, eða Lolli í Val eins og hann var ávallt kallaður var einn þeirra manna sem mjög komu við sögu Vals á velgengistímum félagsins 1935-1946. Í Valsblaðinu 1967 var fjallað um Lolla í Val í tilefni af 50 ára afmæli Lolla í Val: <blockquote>Lolli var um margt mjög sérstæður knattspyrnumaður, og vafasamt er að Ísland hafi eignazt betri vinstri útherja en hann var. Honum var knattspyrnan í blóð borin, hún var honum meðfædd listgrein. Tilfinning hans fyrir knetti var ótrúlega næm, og við það bættist að hann stundaði æfingar sínar af miklum áhuga og elju. Hann náði því mjög langt sem knattspyrnumaður. Mýkt hans og fimi var við brugðið, og þurfti hann raunar mjög á því að halda. Hann var heldur lítill vexti, og "léttbyggður," og varð mörgum bakverðinum það á þegar þeir áttu í höggi við Lolla að láta þyngdarmismun ráða, þegar getan til að stöðva hann eftir öðrum leiðum dugði ekki. [...] Lolli var góður félagi, og samherji, svolítið viðkvæmur og ör í lund, en hjartgagæzkan og góðvildin skein allstaðar í gegn. Fyrir þetta eignaðist hann marga vini, sem svo síðar hafa oft staðið með honum þegar í móti hefur blásið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4658911?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert Sölvason, fimmtugur|höfundur=Frímann Helgason|útgefandi=Valsblaðið|ár=1967|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Í minningagrein sem [[Þorgrímur Þráinsson]] ritaði um Lolla í Val í Valsblaðinu sagði meðal annars svo um Lolla í Val: <blockquote>Í brjósti Lolla sló Valshjarta, risastórt og hlýtt Valshjarta. Þótt Lolli hafi átt því láni að fagna að verða margfaldur Íslandsmeistari og heilla knattspyrnuáhugamenn upp úr skónum með leikni sinni og hraða voru það vinirnir í Val, félagsskapurinn að Hlíðarenda og hin glæsilegu ungmenni sem voru honum efst í huga síðustu áratugina. Mér er sá dagur minnisstæður þegar ég ók Lolla heim að Hlíðarenda fyrir nokkrum árum. Hann var þögull og eftirvæntingarfullur enda hafði hann ekki komið niður á Valsvöll um tveggja ára skeið sökum lasleika. Þegar við renndum fram hjá Friðrikskapellu trítluðu nokkrir brosmildir Valsstrákar yfir veginn og spörkuðu bolta á milli sín. Æskufjör lék um andlit þeirra, vorfiðringur í tánum. "Ó, hve þetta er fögur sjón," sagði Lolli og andlit hans ljómaði. Tilfinningaþrungin þögn ríkti á meðan Lolli naut þess að fylgja drengjunum eftir í huganum. Hann hafði augljóslega slegist í hópinn, léttur í lund, til að finna ilminn af grasinu, til að gantast við félagana, til að leika listir sínar, til að njóta augnabliksins en umfram allt - til að vera á þeim stað þar sem hann naut sín best - að Hlíðarenda. Lolli felldi tár, hendur hans titruðu. "Hérna vorum við svo að moka flórinn," sagði hann eftir andartak og leit á gamla fjósið sem var um árabil eina félagsheimili Vals. "Og við bárum skítinn út á völl, so grasið sprytti hraðar." Á meðan Lolli hafði heilsu til sótti hann alla heimaleiki félagsins og við, sem héldum uppi heiðri Vals á knattspyrnuvellinum í lok áttunda áratugarins og á þeim níunda, nutum þess að hafa Lolla í návist okkar. "Er ekki húmorinn í lagi?" voru einkunnarorð Lolla og hann brýndi fyrir okkur að njóta þess að spila knattspyrnu, sagði það lykilinn að velgengni. [...] Lolla þótti aldrei auðvelt að horfa á leiki sökum spennings og þótt han hafi orðið vitni að sigri Vals trúði hann aldrei úrslitunum fyrr en hann var kominn heim og heyrði þau tíunduð í fréttum útvarpsins. Þá gat hann loksins slakað á sæll og glaður. [...] Þegar vinir báðu Lolla guðsblessunar, bætti hann jafnan við, "og Val líka."<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998777?iabr=on#page/n61/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert D. Sölvason|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|útgefandi=Valsblaðið|ár=2002|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Við Lolla í Val er kennd Lollastúkan svonefnda sem er á þriðju hæð íþróttahússins og horfir yfir keppnisvellina í knattpyrnu og handbolta/körfuknattleik. Jafnframt er veittur árlega Lollabikar þeim leikmanni í yngri flokkum Vals sem þykir skara fram úr í leikni með boltann en sökum leikni sinnar með knöttinn fékk Lolli viðurnefnið "kötturinn". Lollabikarinn er farandbikar sem gefinn var af Lolla í Val árið 1988.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6477743?iabr=on#page/n36/mode/2up/search/Lolli|titill=Skýrsla afreksstjórnar í knattpsyrnu árið 2012|útgefandi=Valsblaðið|ár=2012|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 25'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2026 *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[:en:2023–24_EHF_European_Cup|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 21'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] g1nsov96adrjyqyhvo4g2qta22ijch1 Áll 0 29591 1979324 1890686 2026-09-18T08:47:25Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979324 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Áll | image = Anguilla anguilla.jpg | image_width = 250px | status = CR | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Geisluggar]] (''Actinopterygii'') | ordo = ''[[Anguilliformes]]'' | familia = ''[[Anguillidae]]'' | genus = ''[[Anguillidae]]'' | species = '''''A. anguilla''''' | binomial = ''Anguilla anguilla'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) }} [[File:Édouard Manet - Rouget et Anguille.jpg|thumb|[[Édouard Manet]], 1864]] '''Áll''' ([[fræðiheiti]]: ''Anguilla anguilla'') er langur og slöngulaga fiskur. Tvær álategundir eru íAtlantshafi, evrópski állinn og [[Ameríkuáll|ameríski állinn]] (''Anguilla rostrata''). Evrópski állinn hefur 114 hryggjaliði en sá ameríski 107. == Hrogn og lirfur == Álar hrygna á vorin í [[Þanghafið|Þanghafinu]] (Sargasso-hafinu) við austurströnd [[Mið-Ameríka|Mið-Ameríku]]. Hrygning fer fram á 400-700 m dýpi í [[úthaf]]inu þar sem sjávardýpi er um 6000 m. [[Hrogn]] og [[lirfur]] eru [[sviflæg]]. Lirfurnar ([[Leptocephalus]]) berast með [[Golfstraumurinn|Golfstraumnum]] að ströndum [[Evrópa|Evrópu]] og [[Ameríka|Ameríku]] og tekur það ferðalag um eitt ár. Áður var talið að ferðalagið tæki þrjú ár. == Gleráll == [[Mynd:Glasseelskils.jpg|thumb|left|275px|Glerálar um 8 sm langir, hjarta og tálkn sjáanleg]] Lirfurnar [[myndbreyting|myndbreytast]] þegar þær nálgast strendur og kallast þá glerálar. Glerálar eru glærir og um 6-8 sm langir. Glerálar sækja að strönd og ganga í ferskvatn. Smám saman verða þeir gulbrúnir á litinn og nefnast þá álaseiði. Glerálar og álaseiði ganga í ferskvatn að sumarlagi. Göngur ála eru háðar hita í vatni og gengd er meiri á hlýjum sumrum. Ef [[foss]]ar eru á leið ála upp árnar þá skríða álarnir upp raka kletta eða gras framhjá fossum. == Guláll == Lífsskilyrði fyrir ála í uppeldi (gulála) eru best í grunnum vötnum á [[láglendi]] sem hlýna að sumarlagi. Álar í fersku vatni éta ýmis smádýr á botninum. Þeir vaxa um 5-6 sm á ári. Álar eru hitakærir og kjörhiti þeirra til vaxtar er 22-23&nbsp;°C. == Bjartáll == [[Mynd:Rostrata.jpg|thumb|right|275px|ungir álar af Ameríkustofnu, 25 sm langir]]‎ Þegar áll hefur náð um 35-100 sm lengd þá sækir hann í Þanghafið til að hrygna. Hann tekur áður miklum útlitsbreytingum, augun stækka, bakið dökknar, kviður verður silfurlitur og slím á húð minnkar. Slímug húð ála er talin vera vörn gegn breytingu á [[saltinnihald]]i vatns. Állinn hættir að éta, [[magi]] og [[garnir]] hans skreppa saman en [[kynfæri]] taka að þroskast. Á þessu skeiði nefnist áll bjartáll. Hængar eru þá 35-50 sm að lengd og 60-200 g þungir og hrygnur 45-100 sm langar og vega 100-2000 g. Fundist hafa álar sem eru 125 sm og 6 kg. Það er háð vaxtarskilyrðum hvenær álar yfirgefa [[ferskvatn]] og halda út á [[haf]]. Á Íslandi eru álar líklega 8-14 ára þegar ganga bjartála hefst. Göngur ála aukast þegar hiti lækkar að hausti. Göngurnar er mestar að næturlagi. Ferð bjartála á [[hrygningarstöð]]var í Þanghafinu er allt að 6500 km löng. Talið er að álarnir haldi sig á um 50-400 metra dýpi á meðan á ferðinni stendur. Álar deyja að [[hrygning]]u lokinni. [[Mynd:Eel-life-circle2.svg|thumb|400px|left|Lífsferill áls]] == Álastofninn í Evrópu == Talið er að fjöldi ála sem nær ströndum Evrópu hafi minnkað um 90% frá 1970. Mögulegt er að það stafi af náttúrulegum sveiflum eða ofveiði, sé af völdum [[sníkjudýr]]a eða vegna þess að áll getur ekki gengið í ár vegna hindrana, t.d. af völdum [[vatnsaflsvirkjun|vatnsaflsvirkjana]]. Talið er að fækkun ála megi að einhverju leyti rekja til [[mengun]]ar af völdum [[PCB]]. == Álaveiðar og álaeldi == Álaveiðar eru stundaðar með fléttuðum netum. Áll er mikilvægur matfiskur í mörgum strandhéruðum. Reyktur áll er hluti af sænsku jólahlaðborði. == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = en | titill = Anguilla anguilla | mánuðurskoðað = 30. júlí | árskoðað = 2006}} * {{vefheimild|url=http://www.veidimal.is/Default.asp?Sid_Id=23123|titill=Áll - grein eftir Magnús Jóhannsson|mánuðurskoðað=30. júlí|árskoðað=2006}} * {{vefheimild|url=http://www.hafro.is/images/lifriki/all1.pdf|titill=Hafrannsóknarstofnun - Áll|mánuðurskoðað=30. júlí|árskoðað=2006}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000508607 Bjarni Sæmundsson, Um lífshætti álsins – Skírnir, 01.12.1911, Bls. 305-322] ==Tenglar== * [https://fiskifrettir.is/frettir/alaveidar-bannadar-her-landi/155021/ Álaveiðar bannaðar á Íslandi (Fiskifréttir 2019)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191210220246/https://www.fiskifrettir.is/frettir/alaveidar-bannadar-her-landi/155021/ |date=2019-12-10 }} {{reflist}} {{commonscat|Anguilla anguilla}} {{Wikilífverur|Anguilla anguilla}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Álar]] [[Flokkur:Íslenskir fiskar]] lrb9bwwcmampkycip6o123rctqdrvkc Greinilegur púls 0 35275 1979251 1878168 2026-09-17T14:27:54Z Torfifagri 33930 Bætti við tveimur flokkum 1979251 wikitext text/x-wiki {{Breiðskífa| Nafn=Greinilegur púls| Gerð=Breiðskífa| Tónlistarmaður=Megas| Forsíða=| Bakgrunnur=orange| Gefin út=2006| Tekin upp=febrúar 1991| Tónlistarstefna=[[Popptónlist|Popp]]| Lengd=| Útgáfufyrirtæki=| Upptökustjóri=| Gagnrýni=| Síðasta breiðskífa=''[[Passíusálmar í Skálholti]]''<br />(2006)| Þessi breiðskífa='''''Greinilegur púls'''''<br />(2006)| Næsta breiðskífa=''[[Drög að upprisu]]''<br />(2006)| }} '''''Greinilegur púls''''' er tónleikaplata frá [[Megas]]i með upptökum úr [[Púlsinn|Púlsinum]] í febrúar 1991. Meðal flytjenda er [[Björk Guðmundsdóttir]] og [[Jón Ólafsson (tónlistarmaður)|Jón Ólafsson]]. == Tónlist == * Birgir Baldursson; trommur * Haraldur Þorsteinsson; bassi * Guðlaugur Kristinn Óttarsson; gítar * Jón Ólafsson; hljómborð * Björk Guðmundsdóttir; söngur * Megas; söngur og hljóðfæraleikur [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2006]] km5ny9cl1w4aoje954ibti9c25kz4zc Passíusálmar í Skálholti 0 35276 1979250 1976690 2026-09-17T14:26:22Z Torfifagri 33930 Bætti við flokknum Íslenskar hljómplötur 1979250 wikitext text/x-wiki {{Breiðskífa| Nafn=Passíusálmar í Skálholti| Gerð=Breiðskífa| Tónlistarmaður=Megas| Forsíða=| Bakgrunnur=orange| Gefin út=|2006 Tekin upp=13. apríl 2001| Tónlistarstefna=[[Popptónlist|Popp]]| Lengd=| Útgáfufyrirtæki=| Upptökustjóri=| Gagnrýni=| Síðasta breiðskífa=''[[Hús datt]]''<br />(2005)| Þessi breiðskífa='''''Passíusálmar í Skálholti'''''<br />(2001)| Næsta breiðskífa=''[[Greinilegur púls]]''<br />(2006)| }} '''Passíusálmar í Skálholti''' er tónleikaplata frá [[Megas]]i með upptökum frá [[Skálholt]]skirkju þann [[13. apríl]] [[2001]]. Á plötunni flytur hann, ásamt öðrum, [[Passíusálmarnir|Passíusálma]] [[Hallgrímur Pétursson|Hallgríms Péturssonar]]. == Tónlist == * Megas, söngur; * Hermann Jónsson, kassagítar; * [[Hilmar Örn Agnarsson]], orgel og kórstjórn; * Hjörtur B. Hjartarson, klarínettur og þverflauta; * Kjartan Guðnason, kontrabassi: * Skúli Arason, slagverk; * Sveinn Pálsson, rafgítar; * [[Kammerkór Biskupstungna]] [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2006]] 1a7jzklxsk94khze7ptvuryj6e7tjqq Knattspyrnufélag Vesturbæjar 0 41843 1979254 1947891 2026-09-17T14:50:14Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979254 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélag Vesturbæjar | Mynd = [[Mynd:Knattspyrnufélag_Vesturbæjar.png|120px]] | Gælunafn = ''Vesturbæjarstórveldið'' <ref>Víða notað á vefritinu [http://www.sammarinn.com Sammaranum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924074229/http://www.sammarinn.com/ |date=2020-09-24 }}</ref> | Stytt nafn = KV | Stofnað = 2004 | Leikvöllur = Gervigrasvöllur KR / KV-Park | Stærð = 2.781<ref>{{cite web| url=http://www.ksi.is/mannvirki/knattspyrnuvellir/?vollur=56| title=Knattspyrnuvellir - KR-völlur| work=Knattspyrnusamband Íslands| accessdate=8. septingar 2010| archive-date=2011-11-20| archive-url=https://web.archive.org/web/20111120103614/http://www.ksi.is/mannvirki/knattspyrnuvellir/?vollur=56|url-status=dead}}</ref> | Formaður = Páll Kristjánsson | Stjórnarmaður = Björn Berg Gunnarsson | Stjórnarmaður2 = Gunnar Kristjánsson | Stjórnarmaður3 = Guðmundur Óskar Pálsson | Stjórnarmaður4 = Jón Bjarni Kristjánsson | Deild = [[3. deild]] | Tímabil = 2024 | Staðsetning = 8. sæti | pattern_la1 = _black_stripes | pattern_b1 = _blackstripes | pattern_ra1 = _black_stripes | pattern_so1 = _hoops_black | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000| | pattern_b2 = _juve1112a | leftarm2 = FF44A0 | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FF44A0 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000| }} '''Knattspyrnufélag Vesturbæjar (KV)''' var stofnað [[17. september]] [[2004]]. Stofnendur félagsinns eru 11 ungir drengir úr [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|Knattspyrnufélagi Reykjavíkur (KR)]], vildu ekki hætta að leika fyrir félagið þegar þeir gengu uppúr 2. flokk félagsinns. Síðan þá hefur Knattspyrnufélag Vesturbæjar verið hugsað fyrir þá KR-inga sem vilja halda áfram fótbolta. KV spilar á gervigrasvelli KR við Frostaskjól, sem hefur hlotið nafnið KV-park af stuðningsmönnum félagsinns. Stuðningsmannasveit KV heitir Miðjan. KV er í dag ekki eingöngu fótboltalið, heldur hefur félagið stofnað kvennalið, handknattleikslið, körfuknattleikslið og borðtennislið.<ref>{{cite web| url=http://www.kr.is/knattspyrna/upload/files/knattspyrnudeild/fram-kr-ka.pdf | title=Sjálfstætt framhald af KR| work=Knattspyrnufélag Reykjavíkur|format=Adobe Reader| accessdate=8. septingar 2010|archiveurl=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20080322102045/www.kr.is/knattspyrna/upload/files/knattspyrnudeild/fram-kr-ka.pdf|archivedate=2008-03-22}}</ref><ref>{{cite web| url=http://fckv.com/um-kv/| title=Um KV| work=Knattspyrnufélag Vesturbæjar| accessdate=8. septingar 2010| archive-date=2011-04-10| archive-url=https://web.archive.org/web/20110410001333/http://fckv.com/um-kv/|url-status=dead}}</ref> Í kvennafótbolta KV sigraði meistaraflokkur 3. deild íslandsmótsinns, árið 2007. Kvennaliðið hafði fyrrum landsliðsþjálfarann Þorberg Aðalsteinsson sér innan handar á sama tímabili.<ref>{{cite web| url=http://www.fotbolti.net/fullStory.php?action=viewStory&id=48358| title=3.deild: Hvað er að frétta af KV?| work=fótbolti.net|accessdate=8. september 2010}}</ref> Önnur lið KV hafa komist í 32 liða úrslit bikarkeppna á sínu sviði. Handknattleikslið KV datt út úr 32 liða úrslitum SS bikarkeppnarinnar gegn FH, árið 2006.<ref>{{cite web| url=http://fckv.com/2006/10/17/leikskyrslur/hin-besta-skemmtun-en-osigur-fyrir-handboltann-i-landinu/| title=Hin besta skemmtun en ósigur fyrir handboltann í landinu| work=Knattspyrnufélag Vesturbæjar| accessdate=8. september 2010| archive-date=2016-03-05| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305094645/http://fckv.com/2006/10/17/leikskyrslur/hin-besta-skemmtun-en-osigur-fyrir-handboltann-i-landinu/|url-status=dead}}</ref> Í körfuboltanum mætti liðið B-liði Snæfells í 32 liða úrslitunum ári síðar, eða á árinu 2007.<ref>{{cite web| url=http://www.kr.is/karfa/modules/100/print.aspx?id=293388&ownertype=1&ownerid=17408&position=0| title=Búið að draga í 32 liða úrslitum Lýsingarbikarsins| work=Knattspyrnufélag Reykjavíkur| accessdate=8. september 2010}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Körfuliðið mætti svo nýstofnuðu liði Körfuknattleiksliði Ísafjarðar, í Reykjavík, en andstæðingarnir eru skipaðir uppöldum KFÍ leikmönnum. Körfulið KV náði jafntefli í fyrri hálfleik leiksinns, en annars hafði KFÍ-R yfirhöndina og vann leikinn 41-32.<ref>{{cite web| url=http://www.kfi.is/frettir/Skornir_teknir_af_hillunni_-_KFI-R_sigrar_i_fyrsta_leiknum_sinum/| title=Skónir teknir af hillunni KFÍ-R sigrar í fyrsta leik sínum!| work=Körfuknattleikslið Ísafjarðar| accessdate=8. september 2010| archive-date=2016-03-04| archive-url=https://web.archive.org/web/20160304201421/http://www.kfi.is/frettir/Skornir_teknir_af_hillunni_-_KFI-R_sigrar_i_fyrsta_leiknum_sinum/|url-status=dead}}</ref> Fótboltalið KV hóf innreið sína í íslenska knattspyrnu sumarið 2005 þegar þeir mættu Hrunamönnum í VISA-bikar karla í knattspyrnu. KV vann leikinn 4-2 með tvennu frá Magnúsi Bernhard Gíslasyni, stöku marki frá Ómari Inga Ákasyni og Sverri Björgvinssyni. KV spilaði tveimur mönnum undir í leiknum eftir brottvísun Páls Kristjánssonar og Ómars Inga Ákassonar. Sigurður Pétur Magnússon, í liði Knattspyrnufélags Vesturbæjar skoraði sjálfsmark.<ref>{{cite web| url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/leikskyrsla/?Leikur=97561| title=Leikskýrsla| work=Knattspyrnusamband Íslands| accessdate=8. septingar 2010}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Liðið komst svo upp í 2 deild tveimur árum seinna, eða á árinu 2009.<ref>{{cite web| url=http://www.visir.is/volsungur-og-kv-upp-i-2.-deild/article/2009885502490| title=Völsungur og KV upp í 2. deild| work=Vísir|accessdate=8. september 2010}}</ref> Eftir það afrek styrkti liðið sig nokkuð með því að fá Halldór Svavar Sigurðsson frá Hömrunum, Ingvar Rafn Stefánsson frá Leikni, Jason Már Bergsteinsson frá Gróttu, Magnús Helgason frá Víking og Björn Ívar Björnsson frá KR, sem jafnframt hafði verið á láni til KV.<ref>{{cite web| url=http://www.mbl.is/mm/sport/fotbolti/2010/03/11/kv_faer_lidsauka_fyrir_barattuna_i_sumar/| title=KV fær liðsauka fyrir baráttuna í sumar| work=Morgunblaðið|accessdate=8. september 2010}}</ref> Knattspyrnufélag Vesturbæjar spilar í svartri og hvítri peysu með svörtum buxum og sokkum, sem aðalbúning félagsinns. Varabúningur félagsins er bleik peysa við svartar buxur og svart-hvíta (röndótta) sokka.<ref>{{cite web| url=http://www.ksi.is/um-ksi/adildarfelog/adildarfelag/?Felag=139941| title=aðildarfélag - KV| work=Knattspyrnusamband Íslands| accessdate=8. septingar 2010| archive-date=2010-09-11| archive-url=https://web.archive.org/web/20100911061623/http://www.ksi.is/um-ksi/adildarfelog/adildarfelag/?Felag=139941| url-status=dead}}</ref> Stjórn félagsins í dag skipa (í stafrófsröð): Björn Berg Gunnarsson, Guðmundur Óskar Pálsson, Gunnar Kristjánsson, Jón Bjarni Kristjánsson og Páll Kristjánsson, sem jafnframt er formaður. == Heimavöllur == KV-Park er heimavöllur KV. Völlurinn hefur verið heimavöllur félagsins frá því fyrsti leikur þess var leikinn árið [[2005]]. === Upplýsingar === *Stærð: 111 x 73 m<ref>{{cite web| url=http://www.si.is/media/mannvirkjagerd/Utbodsth2005-Rvk.pdf| title=Reykjavíkurborg, verklegar framkvæmdir 2005| work=Samtök Iðnaðarins| format=Adobe Reader| accessdate=8. septingar 2010| archive-date=2016-03-05| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305004855/http://www.si.is/media/mannvirkjagerd/Utbodsth2005-Rvk.pdf| url-status=dead}}</ref> *Opnunarleikur: [[18. maí]] 2005 KV - Hrunamenn 4 - 2 (eftir framlengingu, 2-2 eftir venjulegan leiktíma) *Met aðsókn: [[2009]] 610 (KV - ÍH) *Stærsti sigur: 7-0 á móti Knattspyrnufélagi Kópavogs, 1 júlí 2009 {| class="wikitable" style="width: 50em;" style="text-align: center;" |'''Aðstaða'''||'''Fjöldi''' |- |Sæti / bekkir undir þaki||'''1541''' |- |Sæti / bekkir án þaks||'''0''' |- |Uppbyggð stæði með þaki||'''0''' |- |Uppbyggð stæði án þaks||'''1060''' |- |Önnur ósamþykkt aðstaða||'''180''' |- |'''''Áhorfendur alls'''''||'''2781''' |- |} == Þekktir stuðningsmenn == Spennusagna og metsölu rithöfundurinn Arnaldur Indriðasson heldur með liðinu og sonur hans, Örn Arnaldsson spilaði með félaginu. Hann mætir þó einstaka sinnum á æfingar til að halda sér við.<ref>{{cite web| url=http://fckv.com/2006/06/29/leikskyrslur/afrika-0-3-kv/| title=Afríka 0-3 KV| work=Knattspyrnufélag Vesturbæjar| accessdate=8. september 2010| quote=Mörkin okkar skoruðu þeir Steindór (með skalla), Maggi (fyrst markið í sumar!) og hinn kraftmikli sonur metsöluhöfundarins Arnaldar Indriðasonar, Örn Arnaldsson (með skalla).| archive-date=2016-03-05| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305113227/http://fckv.com/2006/06/29/leikskyrslur/afrika-0-3-kv/|url-status=dead}}</ref> == Tenglar == [http://www.fckv.com Opinber heimasíða KV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211202222931/http://fckv.com/ |date=2021-12-02 }} == Heimildir == <references/> {{Aðildarfélög ÍBR}} {{S|2004}} [[Flokkur:Íþróttabandalag Reykjavíkur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Vesturbær]] brprrwn1a74b1h0f959xhmjd68wxo5x Laugardalsvöllur 0 43427 1979260 1947912 2026-09-17T16:19:47Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979260 wikitext text/x-wiki {{Leikvangur | nafn = Laugardalsvöllur | gælunafn = | mynd = [[Mynd:Laugardalsvöllur, Iceland's national football stadium.jpg|250px]] | myndatexti = | fullt_nafn = | staðsetning = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | hnit = {{hnit|64|08|36.8|N|21|52|44.3|W|type:landmark}} | byggður = [[1958]] | opnaður = [[1959]] | endurnýjaður = | stækkaður = 1965-1970 - Vesturstúkan stækkuð og yfirbyggð <br>[[1997]] (seinni stúka)<br>[[2007]] (eldri stúkan)<br>2024-2025 (hybridgras og færsla vallar, stækkun) | lokaður = | rifinn = | eigandi = [[KSÍ]] | yfirborð = Gras (hybrid frá júní. 2025) | byggingakostnaður = | arkitekt = Gísli Halldórsson | verktaki = | verkefnisstjóri = | eldri_nöfn = | notendur = [[Íslenska knattspyrnulandsliðið]] | sætafjöldi = 9.522 | stæðisfjöldi = 10.000+ | stærð = 105 x 68 metrar }} '''Laugardalsvöllur''' er knattspyrnuþjóðarleikvangur [[Ísland|Íslands]] og stærsti leikvangur Íslands. Hann tekur rúmlega 9.500 áhorfendur í sæti. Völlurinn er aðallega notaður við iðkun [[knattspyrna|knattspyrnu]] en einnig hefur verið aðstaða fyrir [[frjálsar íþróttir]] á honum. Þá hafa stórtónleikar verið haldnir á honum (t.d. [[Elton John]], [[Guns N' Roses]] og [[Ed Sheeran]]). [[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu]] og [[íslenska kvennalandsliðið í knattspyrnu]]. [[Knattspyrnufélagið Fram]] var með afnot af vellinum um skeið. ==Saga== Fyrsti leikur á vellinum var Ísland á móti Noregi árið 1957. <ref>[https://timarit.is/page/1311096#page/n1/mode/2up Sigur Norðmanna verðskuldaður.] Morgunblaðið, 9. júlí 1957</ref> Völlurinn opnaði þó ekki formlega fyrr en 1959. Stúkan var endurgerð milli 1965 til 1970. Árið 1992 komu flóðljós á völlinn og árið 1997 kom ný stúka austan megin sem tók 3.500 manns. Gamla stúkan vestan megin var svo stækkuð árið 2007. Metaðsókn á völlinn var árið [[2004]] þegar [[Ísland]] tók á móti [[Ítalía|Ítalíu]] en þá voru samtals 20.204 áhorfendur. [[Ísland]] sigraði í leiknum með 2 mörkum gegn engu.<ref>[http://soccernet.espn.go.com/report?id=157667&cc=5739 soccernet.espn.go.com/report?id=157667&cc=5739] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050128184255/http://soccernet.espn.go.com/report?id=157667&cc=5739 |date=2005-01-28 }}, „''Iceland v Italy Report''“, skoðað 15. maí 2007.</ref> === Stækkun 2024-2025=== Framkvæmdir á vellinum hófust 2024 og stóðu til sumars 2025. Þá var lagt hybridgras á völlinn og hitakerfi undir hann. <ref>[https://www.visir.is/g/20242615550d/leggja-hybrid-gras-a-laugardalsvoll-og-frjalsithrottir-fa-adra-adstodu Hybrid gras á Laugardalsvöll] Vísir, sótt 2/9 2024</ref> <ref>[https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2024-10-17-formadur-ksi-loksins-komid-af-stad-og-verkid-hafid-424990 Formaður KSÍ: „Loksins komið af stað og verkið hafið“] Rúv, sótt 17. október 2024</ref> Völlurinn var færður í vestur í átt að gömlu, stærri stúkunni og var hlaupabrautin fjarlægð. Hugmyndir eru uppi að reisa nýja stúku austan megin og hringinn kringum völlinn. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2024-10-16-faera-grasid-naer-stukunni-424872 Færa grasið nær stúkunni] Rúv, sótt 17. október 2024</ref> <gallery> Mynd:Laugardalsvöllur.jpg||Stúkan sem reist var 1997. File:Laugardalsvollur from south west.JPG|Gamla stúkan, 2012. File:Laugardalsvollur 4.jpg IcelandvsSlovakia.jpg|Ísland - Slóvenía 2009. </gallery> ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Tenglar== * [https://www.ksi.is/mannvirki/vellir/knattspyrnuvellir/vollur/?vollur=59 KSÍ -Laugardalsvöllur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250519105939/https://www.ksi.is/mannvirki/vellir/knattspyrnuvellir/vollur/?vollur=59 |date=2025-05-19 }} {{Stubbur|íþrótt}} [[Flokkur:Íslenskir frjálsíþróttaleikvangar]] [[Flokkur:Íþróttir á Íslandi]] [[Flokkur:Íslensk margnota íþróttamannvirki]] {{s|1959}} aqe6462n8dux7mg70nmmvxcwbr5xcm4 1. deild karla í knattspyrnu 1972 0 44231 1979283 1908856 2026-09-17T21:40:18Z Nipas2 54688 /* Úrslit deildarbikarsins */ 1979283 wikitext text/x-wiki Árið 1972 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í 61. skipti. [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] vann sinn 15. titil. Átta lið tóku þátt; [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]], [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]], [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]], [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]], [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]], [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] og [[Breiðablik UBK|Breiðablik]]. Þetta keppnistímabil hófst keppni í [[Landsbankadeild kvenna|Úrvalsdeild kvenna]] í knattspyrnu. == Loka staða deildarinnar == {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !style="max-width:80px"|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=130|Athugasemd |- |- ! class="t-deild-green" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Fram|1}}| ||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]||14||8||6||0||32||17||+15||'''22''' | align="center" rowspan="1"| [[Meistaradeild Evrópu]] |- |2||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]||14||7||4||3||37||22||+15||'''18''' | align="center" rowspan="2"| [[Evrópubikarinn]] |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}| ||[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]]||14||5||4||4||26||24||+2||'''15''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍA|1}}| ||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]||14||7||1||6||24||22||+2||'''15''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Valur|1}}| ||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]||14||3||7||4||20||22||-2||'''13''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Breiðablik|1}}| ||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]||14||5||3||6||16||24||-8||'''13''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|KR|1}}| ||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]||14||4||2||8||17||26||-9||'''10''' |- |- class="t-deild-pink" |8||style="background:#{{Fótboltalitur|Víkingur R.|1}}| ||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]||14||2||2||10||8||23||-15||'''6''' |- |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur'' </small> === Töfluyfirlit === {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum op |lið= |Fram|Víkingur|ÍBV|Keflavik|KR|Valur|ÍA|Breiðablik}} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]|XXX|3-3|2-0|1-1|4-0|1-1|3-0|3-1}} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]|0-1|XXX|1-2|1-0|0-2|0-4|0-1|2-1}} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]|4-4|2-0|XXX|6-1|2-1|1-1|2-3|2-3}} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Keflavik ÍF|Keflavík]]|2-3|0-0|3-3|XXX|2-1|3-3|2-0|3-4}} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]|2-2|1-0|0-4|1-3|XXX|2-3|0-2|0-0}} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]|1-1|2-1|0-0|0-3|1-2|XXX|2-2|0-1}} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]|2-3|3-0|1-4|1-3|3-2|3-0|XXX|3-0}} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Breiðablik UBK|Breiðablik]]|0-1|1-0|2-5|0-0|0-3|2-2|1-0|XXX}} |} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum lok}} == Markahæstu menn == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Mörk !width=25| !width=130|Leikmaður |- |15||ÍBV ||Tómas Pálsson |- |11||Valur ||Ingi Björn Albertsson |- |11||ÍA ||Eyleifur Hafsteinsson |- |9||Keflavík ||Steinar Jóhannsson |- |8||Fram ||Erlendur Magnússon |- |8||KR ||Atli Þór Héðinsson |- |} Skoruð voru 180 mörk, eða 3,214 mörk að meðaltali í leik. == Félagabreytingar == === Félagabreytingar í upphafi tímabils === ==== Upp í Úrvalsdeild karla ==== * [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] ==== Niður í 2. deild karla ==== * [[Mynd:IBA.png|20px]] [[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]] === Félagabreytingar í lok tímabils === ==== Upp í Úrvalsdeild karla ==== * [[Mynd:IBA.png|20px]] [[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]] ==== Niður í 2. deild karla ==== * [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] == Úrslit [[VISA-bikar karla|deildarbikarsins]] == Frá 1960 til 1972 var úrslitaleikurinn leikinn á Melavellinum, sem var malarvöllur. * [[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] 2 - 0 [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] * Markaskorari: Haraldur Júlíusson 2 {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari úrvalsdeildar 1972 |- |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|100px|Fram]]<br />'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'''<br />'''15. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{röð | listi = [[Landsbankadeild karla|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Úrvalsdeild 1971]] | eftir = [[Úrvalsdeild karla 1973]] }} {{Knattspyrna á Íslandi 1972}} == Heimild == * http://www.rsssf.com/tablesi/ijshist.html * http://www.rsssf.com/tablesi/ijstops.html [[Flokkur:Úrvalsdeildir karla í knattspyrnu á Íslandi]] 1a86tyzvw10x08lezynuaneeoxw48am Ragnheiður Elín Gunnarsdóttir 0 50777 1979267 1829814 2026-09-17T17:22:24Z LexLuxor05 104571 /* */ 1979267 wikitext text/x-wiki '''Ragnheiður Elín Gunnarsdóttir''' einnig þekkt sem Eline McKay<ref><nowiki>https://timarit.is/page/3887521?iabr=on#page/n53/mode/2up/search/</nowiki>"Eline%20McKay"</ref> (f. [[27. júlí]] [[1974]]) er [[Ísland|íslensk]] [[leikkona]]. ==Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum== {| class="wikitable" |- !Ár !! Kvikmynd/Þáttur !! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun |- |'''[[1995]]'''||''[[Nei er ekkert svar]]''||Partýgestir|| |- |} ==Tenglar== * {{imdb nafn|1927824}} {{stubbur|æviágrip|leikari|Ísland}} [[Flokkur:Íslenskar leikkonur]] {{f|1974}} 90ytfiu9npmcdhmxuysfdss6hn9e691 Samband ungra framsóknarmanna 0 54843 1979284 1968300 2026-09-17T21:52:00Z ~2026-50246-00 120798 /* Framkvæmdastjórn SUF */ 1979284 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur | flokksnafn_íslenska = Samband ungra Framsóknarmanna | mynd = [[File:Samband Ungra Framsóknarmanna.png|220px]] | varaformaður = [[Elín Karlsdóttir]] | formaður = [[Hrafn Splidt Þorvaldsson]] | vefsíða = https://www.suf.is/ | stofnár = 1938 | einkennislitur = Grænn | bókstafur = B | höfuðstöðvar = Bæjarlind 14-16, 201 Kópavogi }} '''Samband ungra Framsóknarmanna''' ('''SUF''') var stofnað þann [[13. júní]] árið [[1938]] á Laugarvatni. Sambandið mynda 20 svæðisbundin aðildarfélög. Hlutverk sambandsins er að kynna stefnu [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] á meðal ungs fólks á [[Ísland]]i, auka þátttöku og áhrif ungs fólks innan Framsóknarflokksins, berjast fyrir hagsmunamálum ungs fólks við stefnumótun innan flokksins og gera það hæfara til að taka þátt í stjórnmálastarfi. Sambandsþing, sem haldið er árlega, er æðsta stofnun sambandsins. 13 manna stjórn fundar mánaðarlega. 6 manna framkvæmdastjórn sér um daglegan rekstur samtakanna. Skrifstofa sambandsins er að Bæjarlind 14-16 í Kópavogi. Sambandið á aðild að samtökum miðjuflokka, [[Nordiska Centerungdomens Förbund]] (NCF) sem eru samtök ungliðahreyfinga miðjuflokka á Norðurlöndum. == Framkvæmdastjórn SUF == Formaður: [[Hrafn Splidt Þorvaldsson]] Varaformaður: [[Elín Karlsdóttir]] Ritari: Atli Ársælsson Gjaldkeri: Þórunn Dís Þórunnardóttir Kynningarstjóri: Árdís Lilja Gísladóttir Viðburðarstjóri: Ýmir Örn Hafsteinsson Framkvæmdarstjórn sér um daglegan rekstur SUF<ref>{{Cite web|url=https://www.suf.is/stjorn.html|title=Framkvæmdastjórn|website=SUF|language=en|access-date=2022-01-07|archive-date=2022-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220107120026/https://www.suf.is/stjorn.html|url-status=dead}}</ref> == Listi yfir formenn SUF<ref>{{Cite web|url=https://www.suf.is/sagan.html|title=Sagan|website=SUF|language=en|access-date=2022-09-20|archive-date=2022-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920181447/https://www.suf.is/sagan.html|url-status=dead}}</ref> == {| class="wikitable mw-collapsible" |+ !Formaður !Tímabil |- |Þórarinn Þórarinsson |1938-1945 |- |Jóhannes Elísasson |1945-1948 |- |Friðgeir Sveinsson |1948-1952 |- |Þráinn Valdimarsson |1952-1956 |- | Kristján Benediktsson | 1956-1958 |- |Jón Rafn Guðmundsson |1958-1960 |- |Örlygur Hálfdánarson |1960-1966 |- |Baldur Óskarsson |1966-1970 |- |Már Pétursson |1970-1972 |- |Elías Snæland Jónsson |1972-1973 |- |Eggert Jóhannesson |1974-1975 |- |Magnús Ólafsson |1975-1978 |- |Eiríkur Tómasson |1978-1980 |- |Guðni Ágústsson |1980-1982 |- |Finnur Ingólfsson |1982-1986 |- |Gissur Pétursson |1986-1990 |- |Siv Friðleifsdóttir |1990-1992 |- |Sigurður Sigurðsson |1992-1993 |- |Einar Kristján Jónsson |1993-1994 |- |Guðjón Ólafur Jónsson |1994-1996 |- |Árni Gunnarsson |1996-1999 |- |Einar Skúlason |1999-2002 |- |Dagný Jónsdóttir |2002-2003 |- |Haukur Logi Karlsson |2003-2004 |- |Jakob Hrafnsson |2004-2008 |- |Bryndís Gunnlaugsdóttir |2008-2010 |- |Sigurjón Kjærnested |2010-2011 |- |Ásta Hlín Magnúsdóttir |2011-2013 |- |Hafþór Eide Hafþórsson |2013-2014 |- |Helgi Haukur Hauksson |2014-2015 |- |Ágúst Bjarni Garðarsson |2015-2016 |- |Páll Marís Pálsson |2016-2017 |- |Sandra Rán Ásgrímsdóttir |2017-2018 |- |Lilja Rannveig Sigurgeirsdóttir |2018-2021 |- |Unnur Þöll Benediktsdóttir |2021-2023 |- |Gunnar Ásgrímsson |2023-2025 |- |Hrafn Splidt Þorvaldsson |2025- |} == Tengill == <references /> * [http://www.suf.is/ Samband ungra Framsóknarmanna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210307023424/https://www.suf.is/ |date=2021-03-07 }} * [https://www.facebook.com/ungirframsoknarmenn Facebook] * [https://www.instagram.com/ungframsokn/ Instagram] [[Flokkur:Framsóknarflokkurinn]] {{S|1938}} d8b5rlzaph81da6nzqgplenjwqxte1f Vindorka 0 59089 1979294 1812155 2026-09-17T22:56:32Z ~2026-50100-60 120799 Þýðing á enskum texta við mynd sem Matthew T Rader bætti við. 1979294 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Windenergy.jpg|thumb|230px|Vindhverfill.]] '''Vindorka''' er sú [[hreyfiorka]] sem [[vindur]] hefur í sér. Lengi hefur [[maður]]inn reynt að beisla þessa orku og hafa [[vindmylla|vindmyllur]] reynst bestu tækin til þess hingað til. Í dag er vindmylla notuð til að knýja [[túrbína|túrbínu]] sem síðan framleiðir [[rafmagn]].Vindorka er vistvæn orkuframleiðsla og [[endurnýjanleg orka|endurnýjanleg]]. Við enda ársins [[2008]] var uppsett afl vindorku um 121,19 [[vatt|GW]] og voru [[Bandaríkin]] stærsti framleiðandinn með 25,17 GW. [[Þýskaland]] kom þar á eftir með 23,8 GW.<ref>{{vefheimild|titill=World Wind Energy Report 2008 |url=http://www.wwindea.org/home/images/stories/worldwindenergyreport2008_s.pdf}} </ref> == Saga == [[File:Roscoe Wind Farm in West Texas.jpg|thumb|Roscoe Wind Farm í vestur Texas]] Löngu fyrir fæðingu Krists var fólk farið að nota vindorku til að sigla bátum í [[Egyptaland]]i. Segl bátana fönguðu orkuna í vindinum til þess að knýja þá áfram.<ref>{{vefheimild|titill=How Wind Power Works |url=http://science.howstuffworks.com/wind-power1.htm}}</ref> Fyrstu myllurnar voru hannaðar í Persíu um 500 - 900 til þess að mala [[korn]] og flytja vatn frá einum stað til annars. Eftir 1200 varð aukning í notkunarmöguleikum og voru þær notaðar til þess að knýja ýmsan vélbúnað svo sem sagir, dælur og mulningsvélar. Upp úr aldamótunum 1900 jókst notagildi þeirra en þá meira, þegar það var farið að framleiða [[rafmagn]] með þeim. Þetta voru allt litlar myllur sem framleiddu 1-3 kW á sveitabæjum. Það var svo árið [[1931]] að [[Rússland|Rússar]] komu fram með eina stóra 100 kW vindmyllu sem framleiddi um 100 MWh/ári. Bandaríkjamenn reistu stærstu myllu á þessum tíma í Vermont [[1941]]. Þetta var 1,25 MW Smith-Putman mylla. Hún var ekki lengi í rekstri vegna bilana. Þróun á vindmyllum hélt svo áfram eftir seinni Heimsstyrjöldina. Þá komu [[Danmörk|Danir]] fram með 200 kW Gedstar myllu sem var þriggja blaða og gaf þetta tóninn fyrir þróun danska vindmylluiðnaðarins. Á þessum tíma komu Þjóðverjar fram með tveggja blaða Hutter myllu, sem einnig átti eftir að hafa áhrif á þeirra þróun á vindmyllum. Framþróunin varð ekki neitt gríðarleg á þessum tíma þar sem önnur og vel þekkt orkutækni var notuð til framleiðslu rafmagns. Voru það olíu og kolakynntar gufuaflstöðvar og [[kjarnorka|kjarnorkuver]].Það var svo ekki fyrr en á árunum eftir [[1990]] að það varð stór stökk í þróun og framleiðslu á vindmyllum. Kom það í kjölfar umræða um umhverfismál. Vegna aukinnar [[loftmengun]]ar, útblæstri gróðurhúsaloftegunda og ósoneyðandi efna.<ref>{{vefheimild|titill=Wind Power Development |url=http://www.telosnet.com/wind/}}</ref> === Framtíð vindorku === Ef það er horft á þann vöxt sem hefur átt sér stað í heiminum á framleiðslu rafmagns með vindorku, má búast við því að aukningin haldi áfram á komandi árum. Fleiri og fleiri ríkisstjórnir sjá hag í því að beisla vindorkuna og hafa markað stefnu sína í þá átt.<ref>{{vefheimild|titill=World Wind Energy Report 2008 |url=http://www.wwindea.org/home/images/stories/worldwindenergyreport2008_s.pdf}} </ref> == Vindmyllur == Vindorkustöðvum er skipt niður í þrennt. # Stórar og aflmiklar stöðvar sem tengjast flutningsmannvirkjum raforku. # Samvirkar orkustöðvar með vindmyllu og aðra orkutækni. # Litlar sjálfstæðar orkustöðvar til vatnsdælingar, hleðslu rafmagns og hitunar. Tegundir vindmylla er í meginatriðum skipt í tvær gerðir. # Blaðsnúningur um láréttan öxul með einum spaða, tveimur, þremur og mörgum spöðum. # Blaðsnúningur um lóðréttan öxul með sveigðum blöðum eða beinum blöðum. Þriggja blaða myllan er algengust í dag. Hún er samsett úr þremur megin hlutum; Turni, vélarhúsi og mylluspöðum. Í myllunni er aflvél sem í eru spaðar, gír og rafall. Framleiðsla hefst við [[vindhraði|vindhraða]] sem er 4 m/s og við 15 m/s nær hún fullum afköstum. Þeim heldur hún upp í 25 m/s. Þegar þeim [[hraði|hraða]] er náð aftengir hún sig og tengist ekki aftur fyrr en við 20 m/s.<ref>{{vefheimild|titill=Nýting vindorku|url=http://www.vindorka.com/Greinar/Nyting_vindorku_Asbjorn%20Blondal.pdf}}</ref> Til þess að finna hagkvæmustu staðsetningu fyrir vindmyllurnar er stuðst við vindatlas. Þeir hafa verið gerðir með rannsóknum vindhraða og vindstefnu á tilteknum stöðum. == Kostir og gallar == === Kostir === Vindorka býður upp á marga kosti sem skýra hvers vegna hún er sá orkumiðill sem vex sem hvað hraðast í heiminum. Vindorka mengar ekki [[loft]]ið eins og [[orkuver]] sem brenna [[kol]]um, [[gas]]i eða [[olía|olíu]] við framleiðslu rafmagns. Það myndast ekki þær lofttegundir sem valda [[gróðurhúsaáhrif|gróðurhúsaáhrifum]] eða [[súrt regn|súru regni]]. Það skapast ekki hætta á mengunarslysum við flutning aflgjafans til orkuvera. Orkugjafinn er ókeypis, byggingartími stuttur og auðvelt að stækka vindorkuverið án mikillar fyrirhafnar. Vindorkan er endurnýjanlegur orkugjafi sem rennur ekki til þurrðar. === Gallar === Helstu vankantar á því að nota vindorku er að vindurinn er óstöðugur og blæs ekki alltaf þegar þörf er á raforkunni. Það er ekki hægt að geyma hana í stórum stíl og grípa til hennar síðar. Staðsetning vindorkuvera er oftast í mikilli fjarlægð frá borgum og þarf þá að flytja raforkuna um langan veg með tilheyrandi uppbyggingu raflína.<ref>{{vefheimild|titill=Wind and Technologi Program|url=http://www1.eere.energy.gov/windandhydro/wind_ad.html}}</ref> == Umhverfisáhrif == Framleiðsla rafmagns með vindorku er hrein, hún mengar ekki andrúmsloftið. þó eru aðrir þættir sem hafa áhrif á umhverfið og þá sem í því eru. === Hávaði === [[Hljóðstyrkur]] sem kemur frá vindmyllum þegar spaðarnir snúast er um það bil 49 decibel í 200 metra fjarlægð og er það samsvarandi léttri bílaumferð í 30 metra fjarlægð. Hávaðinn eykst svo eftir því sem fleiri myllur eru á svæðinu. En verður þó ekki miklu hærri en venjulegt umhverfishljóð ef það er staðið í 300 metra fjarlægð. === Landnotkun === Hafa þarf í huga breytingar á núverandi og framtíðarnotkun lands áður en vindmyllur eru settar upp. Við framleiðslu á rafmagni eru settar niður margar myllur á eitt svæði. Myllurnar teka ekki nema 2-3% af svæðinu sem þær standa á. þannig er hægt að samnýta svæðið og vera með beitarlönd eða kornrækt á því.<ref>{{vefheimild|titill=Wind|url=http://www.ewea.org/fileadmin/ewea_documents/documents/publications/WETF/WETF.pdf}}</ref> === Fuglalíf === Áhrif á fuglalíf af völdum vindmylla eru frekar lítil miðað við annað sem fylgir búsetu manna, svo sem kettir, byggingar og bílar. Tölur frá Bandaríkjunum sýna að 1 milljarður fugla deyr árlega við það að fljúga beint á byggingar og allt upp í 80 milljónir deyja við það að lenda á bílum. Áætlað er að í Bandaríkjunum sé fugladauði af völdum vindmylla á bilinu 0,01-0,02% af öllum fugladauða af manna völdum.<ref>{{vefheimild|titill=Wind Power harms the environment|url=http://www.ewea.org/fileadmin/ewea_documents/documents/windmyths/windmyths4-Wind_power_harms_the_environment.pdf}}</ref> == Nýting vindorku á Íslandi == Á Íslandi nýta menn bæði jarðhita og vatnsorku en hvort tveggja er stöðugra og hagkvæmara en vindorkan. Af þessum sökum hefur lítil þörf verið fyrir vindmyllur hér á landi. Margar þjóðir hafa þó séð hag sinn í því að beisla vindorkuna og greiða jafnvel með vindorkuverum, til þess að draga úr brennslu jarðefnaeldsneytis.<ref>http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=6315 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629173418/http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=6315 |date=2011-06-29 }}, sótt 5.apríl 2010</ref> Þó skal tekið fram að vindorkuver hafa þróast mikið og hratt á undanförnum árum svo kostnaður við rafmagnsframleiðslu með vindorku hefur stórlega dregist saman. Samkvæmt bandaríska orkumálaráðuneytinu er uppsetningar- og rekstrarkostnaður vindorkuvera orðinn mjög svipaður því sem kostar að setja upp og reka raforkuver knúin jarðefnaeldsneyti. Í dag eru stærstu vindorkuverin á hafi úti, en litlar líkur eru þó á því að slíkt vindorkuver hér á landi yrði samkeppnishæft við [[vatnsaflsvirkjun|vatnsaflsvirkjanir]].<ref>http://askja.blog.is/blog/askja/entry/859303/, sótt 12.apríl 2010</ref> ''„Áður fyrr var nokkuð um að reistar væru litlar vindrafstöðvar við sveitabæi á Íslandi. Þær lögðust af með rafvæðingu landsins eftir miðja öldina og á tímabili munu Rafmagnsveitur ríkisins meira að segja hafa gert þá kröfu að slíkum heimarafstöðvum væri lokað... Á Íslandi hefur aldrei risið neitt vindorkuver í þeim stærðarflokki sem nú þekkist víða um heim. Hér er einungis að finna mjög litlar vindrafstöðvar sem t.d. Vegagerðin mun hafa nýtt sér. Ekki er kunnugt um að almennar hagkvæmnisathuganir hafi verið gerðar um að reisa vindorkuver hér á landi, en einhverjar staðbundnar athuganir í tengslum við vindmælingar hafa verið gerðar, svo sem í [[Grímsey]] og [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]]."'' <ref>http://askja.blog.is/blog/askja/entry/860167/, sótt 12.apríl 2010</ref> Unnið hefur verið að því síðustu ár að gera [[vindatlas]] fyrir [[Ísland]] í samtarfi [[Orkustofnun]]ar og [[Veðurstofa Íslands|Veðurstofu Íslands]]. Vindatlas þessi er kortlagning vindorku landsins og gefur góða mynd af vindafari sem og heppilegum stöðum fyrir hugsanleg vindorkuver. Þó þyrfti ítarlegri rannsóknir á tilteknum svæðum áður en hægt væri að taka ákvörðun um að setja upp slík orkuver. == Tilvísanir == {{reflist}} {{Endurnýjanleg orka}} [[Flokkur:Orka]] [[Flokkur:Endurnýjanleg orka]] ielp8cq75t0lwumy1li4wn3zegf33yx Siglingaklúbburinn Þytur 0 59720 1979258 1700754 2026-09-17T15:25:58Z Pollonos 969 Smá lagfæring. 1979258 wikitext text/x-wiki {{Siglingafélag | mynd = | myndatexti = | Stofnað = [[19. apríl]] [[1975]] | Aðstaða = [[Hafnarfjarðarhöfn]] | Aðstaða2 = Hafnarfjörður | Aðstaða3 = [[Ísland]]i | Formaður = Helga Veronica Foldar | Aðili að = [[Íþróttabandalag Hafnarfjarðar|ÍBH]], [[Siglingasamband Íslands|SÍL]] | Virkar deildir = [[Siglingar|Kjölbátasiglingar]] | Virkar deildir2 = Kænusiglingar }} '''Siglingaklúbburinn Þytur''' er [[siglingar|siglingafélag]] í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] með aðstöðu í [[Hafnarfjarðarhöfn]]. Félagið var stofnað [[19. apríl]] [[1975]] af nokkrum hafnfirskum áhugamönnum um siglingar og er í eigu félagsmanna klúbbsins. ==Saga== Aðdragandinn að stofnun klúbbsins var sá að árið 1971 hafði [[sjóskátar|sjóskátaklúbbur]] á vegum skátafélagsins [[Hraunbúar|Hraunbúa]] tekið til starfa, auk þess sem [[æskulýðsráð Hafnarfjarðar]] hleypti af stokkunum siglingaklúbbi fyrir unglinga á sama tíma. Þessir klúbbar störfuðu áfram og urðu síðan uppistaðan í Siglingaklúbbnum Þyt, sem er alhliða siglingaklúbbur fyrir alla aldurshópa. Fyrsta sumarið fór starfsemin fram í [[Hafnafjarðarhöfn]], við slæmar aðstæður, en að ósk bæjaryfirvalda í Hafnarfirði og [[Garðabær|Garðabæ]] var síðan komið upp sameiginlegri aðstöðu fyrir Þyt og Siglingaklúbbinn [[Vogur (siglingaklúbbur)|Vog]] í Garðabæ, í [[Arnarvogur|Arnarvogi]]. Fyrstu árin snerist starfsemin að mestu um framkvæmdir í Arnarvogi og lögðu klúbbfélagar fram mikla vinnu við bátasmíðar og viðgerðir á bátum. Þau sumur sem klúbburinn starfaði í Arnarvogi var haldið uppi öflugu barnastarfi bæði fyrir félagsmenn og æskulýðshópa frá vinnuskólum og íþróttanámskeiðum bæjanna. Einnig var efnt til siglingasýninga og tóku klúbbfélagar einnig þátt í ýmsum mótum. Árið 1979 hafði dofnað mjög yfir áhuga Hafnfirðinga á að stunda siglingar á Arnarvogi og samþykkti stjórn Þyts þá um haustið að segja upp samstarfssamningnum við Vog og óska eftir að eignum klúbbanna yrði skipt. Eftir að eignaskiptin höfðu farið fram vorið 1980 flutti Þytur starfsemi sína til Hafnarfjarðar, í hús hafnarstjórnar við [[Óseyrarbraut]], þar sem reist var 480 fermetra girðing við sjóinn og hófst starfsemin þar í júní 1980. Mikið líf færðist nú í starfsemi klúbbsins og fjölgaði félagsmönnum til muna. Þarna starfaði klúbburinn svo næstu árin þar til hann varð að víkja vegna hafnarframkvæmda, en fékk enga aðstöðu í staðinn. Aðstöðuleysið var aljört í nokkur ár og reyndu félagar eftir megni að nýta sér erfiðar aðstæður í smábátahöfninni til siglinga. Á 20 ára afmæli félagsins árið 1995 fékk félagið vilyrði frá bæjaryfirvöldum um lóð sunnan við [[Drafnarslippur|Drafnarslipp]] og hófust framkvæmdir þar vorið 1998. Þar var byggt um 350 fermetra húsnæði, sem er bæði bátaskýli og félagsaðstaða, auk þess sem gert er ráð fyrir bryggju og uppsátri í höfninni í tengslum við húsnæðið. Húsið var tekið í notkun árið 1999 og er rekstur þess í höndum Þyts, með rekstrarsaming við Hafnarfjarðarbæ. Þytur fagnaði 50 ára afmæli sínu á síðasta ári. ==Tenglar== * [http://www.sailing.is Vefur Þyts] * [http://www.sil.sidan.is Vefur Siglingasambands Íslands]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://hafnarfjordur.is Vefur Hafnarfjarðar] {{stubbur|siglingar}} {{s|1975}} {{Aðildarfélög ÍBH}} [[Flokkur:Íþróttabandalag Hafnarfjarðar]] [[Flokkur:Íslensk siglingafélög|Siglingafélög]] s6bgw0hqofnot9jjawsoc1q3fwatclz Álver 0 63062 1979325 1948938 2026-09-18T08:51:28Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979325 wikitext text/x-wiki '''Álver''' eru [[verksmiðja|verksmiðjur]] þar sem [[rafgreining]] [[ál]]s fer fram. [[Rafgreining]]in fer fram í kerskálum, í fjölda [[ker]]ja sem gerð eru úr [[kolefni|kolefnum]] og eru með [[stál]]húð. Á botninn safnast heitt, fljótandi, ál sem er tappað af með reglulegu millibili. Álið má alls ekki kólna og harðna þar því viðgerð á kerjunum er kostnaðarsöm. == Álver á Íslandi == Starfrækt eru þrjú álver á Íslandi. Áliðnaðurinn notar um 75% af þeirri [[Raforka|raforku]] sem framleidd er í landinu. Árleg framleiðslugeta er samanlagt 800.000 tonn, en í heiminum öllum eru samanlagt 40 milljón tonn framleidd á ári.<ref>[https://www.si.is/media/storidja/Alidnadur_yfirlit_final_nov_0_bmg_LOKA_(3).pdf Yfirlit yfir áliðnað á Íslandi.]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Samtök iðnaðarins]], 2009.</ref> Álverin eru: * [[Álverið í Straumsvík]] starfrækt af Rio Tinto (hét áður Alcan). Framleiðsla hófst 1969. * [[Álverið á Grundartanga]] starfrækt af Norðuráli. Framleiðsla hófst 1997. * [[Alcoa-Fjarðarál|Álverið í Reyðarfirði]] starfrækt af Alcoa-Fjarðaráli. Framleiðsla hófst 2007. == Tenglar == * {{Vísindavefurinn|5096|Hvað mengar eitt álver mikið í samanburði við bíl?}} * {{Vísindavefurinn|3306|Af hverju eru álver byggð svona löng og mjó?}} * [http://www.timarit.is/?issueID=437634&pageSelected=5&lang=0 ''Frá upphafi til álvers''; grein í Morgunblaðinu 1998]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=436765&pageSelected=5&lang=0 ''Rafmagnaðir áldraumar''; grein í Morgunblaðinu 1997]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=440460&pageSelected=5&lang=0 ''Ísland og álið''; grein í Morgunblaðinu 2000]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=422755&pageSelected=34&lang=0 ''Við taki markvisst og raunhæft samstarf þeirra aðila sem þessi mál varða''; grein í Morgunblaðinu 1977]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} == Tilvísanir == <references />{{Stubbur}} [[Flokkur:Ál]] [[Flokkur:Verksmiðjur]] o2kmfz1hqk5681rvcj8ev1ynhy25l2z Síminn 0 69791 1979311 1967453 2026-09-18T03:42:29Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979311 wikitext text/x-wiki {{fyrirtæki | merki = [[File:Siminn Logo.svg|250px|Merki Símans]] | nafn = Síminn hf. | gerð = [[Hlutafélag]] | slagorð = Þú getur meira með Símanum | stofnað = Upprunalega 1906 (sameinað úr ''Landssíma Íslands'', ''Íslenska sjónvarpsfélaginu'' og ''Skipti'' árið 2005) | staðsetning = Ármúli 25<br />108 Reykjavík | lykilmenn = Jón Sigurðsson,<br />stjórnarformaður<br />María Björk Einarsdóttir,<br />forstjóri | starfsemi = [[Fjarskipti]] | starfsmenn = | vefur = [http://siminn.is/ siminn.is] | hjáheiti = }} [[Mynd:Reykjavik Gebouw van de IJslandse staatsradio met op het dak zendmasten, Bestanddeelnr 190-0308.jpg|thumb|Landssímahúsið við Austurvöll.]] '''Síminn''' er íslenskt [[sími|símafyrirtæki]] í einkaeigu. Fyrirtækið var áður í ríkiseigu og hét þá ''Landssími Íslands'', stofnað árið [[1906]]. Landsíminn var í fyrstu í [[Barnaskóli Reykjavíkur|gamla barnaskólanum]] í [[Reykjavík]] á horni [[Pósthússtræti]]s og [[Hafnarstræti (Reykjavík)|Hafnarstrætis]]. Fyrsti yfirmaður Landssímans var Norðmaðurinn [[Olav Forberg]] en hann hafði stjórnað lagningu [[símalína]] um landið. Fyrstu menntuðu íslensku símamennirnir voru símritarar sem höfðu verið í námi hjá [[Mikla norræna ritsímafélagið|Mikla norræna ritsímafélaginu]] í [[Kaupmannahöfn]]. Landssími Íslands var stofnaður sama ár og [[sæsímastrengur]] fyrir [[ritsími|ritsíma]] var lagður frá [[Skotland]]i um [[Færeyjar]] til [[Ísland]]s og kom hann á land á [[Seyðisfjörður|Seyðisfirði]]. Skeyta- og talsími var lagður frá Seyðisfirði um [[Akureyri]] og til Reykjavíkur. Árið [[1935]] var síma- og póstþjónustan sameinuð í eitt fyrirtæki.{{Heimild vantar}} Í júní 1996 var samþykkt að breyta Póst- og símamálastofnun ríkisins í hlutafélagið ''Póstur & sími hf.'' sem hóf störf í ársbyrjun 1997.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3760541?iabr=on#page/n39/mode/1up/|title=Síminn ekki á hendi eins aðila|pages=12-13|publisher=[[Fréttablaðið]]|date=2005-04-08|access-date=2024-11-04|via=[[Tímarit.is]]}}{{open access}}</ref> Árið [[1998]] var [[Landssími Íslands hf]] stofnaður.{{Heimild vantar}} == Einkavæðing == Haustið [[2005]] seldi [[Ríkisstjórn Íslands]] 98,8% eignarhlut sinn í Landssíma Íslands til [[Skipti ehf|Skipta ehf]] fyrir 66,7 milljarða króna.<ref>{{cite news|url=https://timarit.is/page/6257118?iabr=on#page/n31/mode/1up/|title=Síminn seldur á 66,7 milljarða |publisher=[[Frjáls verslun]]|page=32|date=2005-07-01|access-date=2024-11-04|via=[[Tímarit.is]]}}{{open access}}</ref> Salan var mikið gagnrýnd, m.a. vegna þess að engin skilyrði fylgdu sem tryggðu samkeppni á grunnneti Landssímans.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2005501030363/grunnnetid-verdi-serfyrirtaeki|title=Grunnnetið verði sérfyrirtæki - Vísir|author=[[Kristinn H. Gunnarsson]]|date=2005-03-01|publisher=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2024-11-04}}</ref> Áhyggjurnar raungerðust og árið 2013 gerði Síminn sátt við Samkeppniseftirlitið eftir að hafa misnotað á markaðsráðandi stöðu sína á fjarskiptamarkað og greiddi Skiptir hf. 300 milljónir króna í stjórnvaldssekt vegna þess.<ref>{{Cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/26/eigandi-simans-greidir-300-milljona-krona-stjornvaldssekt/|title=Eig­andi Símans greiðir 300 milljóna króna stjórn­valds­sekt|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|date=2013-03-26|access-date=2024-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130329035821/http://www.dv.is/frettir/2013/3/26/eigandi-simans-greidir-300-milljona-krona-stjornvaldssekt/|archive-date=2013-03-29|url-status=dead}}</ref> Í kjölfarið var Síminn dæmdur í héraðsdómstól til að borga þremur netþjónustufyrirtækjum 111 milljónir króna í skaðabætur, auk kostnaðar, vegna brotanna.<ref>{{Cite web|url=https://www.samkeppni.is/utgafa/frettir/simanum-gert-ad-greida-baetur|title=Símanum gert að greiða bætur|website=[[Samkeppniseftirlitið]]|language=is|date=2020-10-30|access-date=2024-11-04}}</ref> 15. október 2015 var Síminn formlega skráður á aðalmarkað Nasdaq Iceland.<ref>{{Cite web|url=https://vb.is/frettir/siminn-skradur-markad/|title=Síminn skráður á markað|publisher=[[Viðskiptablaðið]]|date=2015-10-15|access-date=2024-11-04|archive-date=2025-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20250425115248/https://vb.is/frettir/siminn-skradur-markad/|url-status=dead}}</ref> == Samkeppnisbrot og sektir == Á árunum 2001 til 2012 var Síminn það fyrirtæki sem oftast var sektað af Samkeppniseftirlitinu, eða fimm sinnum fyrir samanlagt 585 milljónir.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/eyjan/2018/12/18/sektir-samkeppniseftirlitsins-nema-rumlega-86-milljordum-siminn-hf-oftast-sektadur/|title=Sektir Samkeppniseftirlitsins nema rúmlega 8,6 milljörðum - Síminn hf. oftast sektaður|date=2018-12-18|website=DV|language=is|access-date=2025-02-27}}</ref> Hér að neðan má sjá lista yfir hluta þeirra brota er Síminn hefur verið sektaður fyrir. *Árið 2001 var Síminn sektaður af Samkeppniseftirlitinu um 40 milljónir fyrir misnotkun á markaðsráðandi stöðu.<ref name="stjorvaldssektir">{{Vefheimild|url=https://www.dv.is/wp-content/uploads/2018/12/Sektir-%C3%A1-fyrirt%C3%A6ki-sta%C3%B0an-120618.pdf|titill=Yfirlit yfir stjórnvaldsektir í samkeppnismálum og afdrif þeirra fyrir áfrýjunarnefnd og dómstólum|ár=2018}}</ref> *Árið 2009 var Síminn dæmdur til að borga 60 milljónir í stjórnvaldsekt fyrir að hafa misnotað markaðsráðandi stöðu sína í tengslum við tilboð vegna 3G myndlykla til viðskiptavina sinna sumarið 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/siminn-sektadur|title=Síminn sektaður|date=2011-09-20|publisher=[[RÚV]]|access-date=2025-02-26}}</ref> *Árið 2010 sektaði Samkeppniseftirlitið Símann um 150 milljónir vegna brota við skilyrði sem eftirlitið setti honum vegna fyrri brota og þannig raskað með alvarlegum hætti samkeppni frá minni keppinautum.<ref>{{Cite web|url=https://vb.is/frettir/siminn-sektaur-um-150-milljonir-krona-vegna-samkep/|title=Síminn sektaður um 150 milljónir króna vegna samkeppnisbrota|publisher=[[Viðskiptablaðið]]|website=www.vb.is|date=2010-09-06|access-date=2025-02-26|archive-date=2025-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20250226162457/https://vb.is/frettir/siminn-sektaur-um-150-milljonir-krona-vegna-samkep/|url-status=dead}}</ref> Sektin var seinna lækkuð í 50 milljónir.<ref name="stjorvaldssektir"/> *Í febrúar 2011 dæmdi þriggja manna gerðardómur Símann til að borga 1,2 milljarða til fransk fyrirtækis vegna ólögmætrar uppsagnar á samningu um farsímaþjónustu í skemmtiferðaskipum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/5107311#page/n5/mode/2up|title=Gerðardómur klofinn í sektarmáli Símans|author=Stígur Helgason|date=2011-02-18|publisher=[[Fréttablaðið]]|page=6|language=is|access-date=2025-02-27|via=[[Tímarit.is]]}}</ref> *Árið 2012 var Síminn sektaður um 390 milljónir fyrir markaðsbrot á árunum 2001 til 2007 sem fólst í að taka óeðlilega hátt gjald fyrir að hleypa öðrum símfyrirtækjum inn á kerfi sitt.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2012562387d/afryjunarnefnd-stadfestir-390-milljon-krona-sekt-simans|title=Áfrýjunarnefnd staðfestir 390 milljón króna sekt Símans - Vísir|date=2012-08-24|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-27}}</ref> *Árið 2019 var Síminn sektaður um 9 milljónir vegna ítrekaðra brota gegn fjölmiðlalögum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/202058233d/siminn-sektadur-um-niu-milljonir-fyrir-itrekad-brot-gegn-fjolmidlalogum|title=Síminn sektaður um níu milljónir fyrir ítrekað brot gegn fjölmiðlalögum|author=Tryggvi Páll Tryggvason|date=2019-11-29|publisher=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> *Í Desember 2024 hafnaði Héraðsdómur að fella niður 76,5 milljón króna sekt fjármálaeftirlitsnefndar Seðlabankans á Símann vegna upplýsingagjafar varðandi söluna á Mílu.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242664876d/76-milljon-krona-sekt-simans-stendur|title=76 milljón króna sekt Símans stendur|author=Rafn Ágúst Ragnarsson|date=2024-12-16|publisher=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> Í apríl 2026, hafnaði Hæstiréttur beiðni Símans um áfrýjunarleyfi í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2026/04/13/haestirettur_hafnar_beidni_simans/|title=Hæstiréttur hafnar beiðni Símans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-14|date=2026-04-13}}</ref> *Þann 26. febrúar 2025 var Síminn dæmdur í Hæstarétti til að borga 400 milljónir króna í stjórnvaldssekt vegna samkeppnislagabrota í tengslum við sölu á áskriftum á útsendingum á [[Enska úrvalsdeildin|enska boltanum]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252693957d/siminn-tharf-ad-greida-400-milljonir-krona|title=Síminn þarf að greiða 400 milljónir króna |author=Árni Sæberg|publisher=[[Vísir.is]]|language=is|date=2025-02-26|access-date=2025-02-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/02/26/siminn_daemdur_til_ad_greida_400_milljonir/|title=Síminn dæmdur til að greiða 400 milljónir: Hæstiréttur klofnaði|publisher=[[Morgunblaðið]]|website=www.mbl.is|language=is|date=2025-02-26|access-date=2025-02-26}}</ref> *Í ágúst 2025 var Síminn sektaður um 1 milljón króna af Fjölmiðlanefnd fyrir að aug­lýsa er­lenda veðmálasíðu sem hafði ekki leyfi til að reka slíka starfsemi hér á landi.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252762802d/sekta-simann-fyrir-ad-aug-lysa-er-lenda-vedmalasidu|title=Sekta Símann fyrir að aug­lýsa er­lenda veðmálasíðu|author=Silja Rún Sigurbjörnsdóttir|date=2025-08-15|website=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2026-04-14}}</ref> == Tilvísanir og heimildir == {{reflist}} * [http://www.skipti.is/um-skipti/saga/ Skipti:Saga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080925141505/http://skipti.is/um-skipti/saga/ |date=2008-09-25 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20080324143158/www.siminn.is/um-simann/siminn/saga/ Saga Símans] == Tenglar == * [http://www.siminn.is/ Heimasíða Símans] ;Síminn í fjölmiðlum * [http://kjarninn.is/kerfi/wp-content/uploads/2014/03/2014_03_20.pdf Viðskiptavild Skipta lækkaði um 33 milljarða frá 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140702011432/http://kjarninn.is/kerfi/wp-content/uploads/2014/03/2014_03_20.pdf |date=2014-07-02 }} == Tengt efni == * [[Sjónvarp Símans]] [[Flokkur:Íslensk fyrirtæki]] [[Flokkur:Fjarskipti]] [[Flokkur:Íslenskir internetþjónustuaðilar]] {{s|1906}} 9mgmsi7ku07uugfy1ulxi2eet4z01km Ástandið 0 76116 1979328 1960560 2026-09-18T09:09:49Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979328 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Iceland, Sanskeid Range. 37mm sub-caliber mounted on a 75mm field howitzer, 19th and 21st Field Artillery Regiment.jpg|thumb|right|Bandarískir hermenn að æfingu með fallbyssu á Íslandi í júní 1943.]] '''Ástandið''' er orð sem haft er um þau áhrif sem íslenskir karlmenn töldu að herseta [[Bretland|Breta]] og [[Bandaríkin|Bandaríkjamanna]] á [[Ísland]]i í [[Seinni heimstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]] (1940–45) hefðu haft á íslenskt kvenfólk. Á meðan hæst stóð slagaði fjöldi erlenda hermanna á Íslandi hátt upp í fjölda íslenskra karlmanna. Þessir erlendu hermenn gerðu margir hverjir hosur sínar grænar fyrir íslenskum konum og er áætlað að þúsundir íslenskra kvenna hafi gifst hermönnum. Þessi samskipti íslenskra kvenna og erlendra setuliðsmanna féllu ekki alltaf vel í kramið og voru þær konur sem lögðu lag sitt við þá sakaðar um föðurlandssvik og vændi svo eitthvað sé nefnt. Þegar Bretar [[hernám Íslands|hertóku Ísland]] flykktist fólk út á götu til að fylgjast með hermönnunum og tók þá fólk eftir að stelpurnar voru sérstaklega hugfangnar af þeim. Strax var farið að ræða um hvaða áhrif þetta gæti haft og hvatt var til þess að hafa lágmarks samskipti við setuliðið en það reyndist erfitt því margir Íslendingar voru komnir með vinnu hjá þeim. Skipuð var nefnd sem skilaði svartri skýrslu um málið, kom í ljós að vændi var orðið algengt. Stjórnvöld reyndu árangurslitlar aðferðir við að draga úr kynnum íslenskra stúlkna og setuliðsins en með tímanum minnkaði ástandsumræðan og vorið 1945 lauk stríðinu og setuliðið hélt heim á leið. == Koma hersins == Þann [[10. maí]] [[1940]] komu til Reykjavíkur þrjú bresk herskip og lögðust að bryggju. Bresku hermennirnir gengu á land og í tilkynningu sem þeir gáfu út voru þeir komnir til að verja landið gegn innrás Þjóðverja og báðu um vinsamlegar móttökur. Fjöldi Reykjavíkurbúa fór niður að höfn til að fylgjast með þessum nýju gestum.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989): 27-28.</ref> Í [[Alþýðublaðið|Alþýðublaðinu]] daginn eftir var birt grein um komu hersins og var talað við lögregluna sem var á staðnum til að tryggja að allt færi vel fram. Lítið var um mótmæli en þó var eitt sem hún var óhress með og það var hversu nærgöngular sumar íslensku stelpnanna voru við hermennina. Varaði blaðið við því og sagði að vegna þessa hefðu hermennirnir verið of frjálslegir gagnvart konunum og hvatti til þess að lögreglan fengi aukið vald til þess að bregðast við þessu.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989): 40-41.</ref> == Umræða um ástandið == Það leið því ekki nema einn dagur þar til að umræðan um „ástandið“ var farin af stað. Fólk slúðraði sín á milli og blöðin birtu annað slagið fréttir þess efnis, flestir voru sammála um að þær konur sem væru í tygjum við setuliðið væru föðurlandssvikarar og gálur. Á þeim tímapunkti var ljóst að eitthvað þyrfti að gera í málinu og því bauð þáverandi forsætisráðherra, [[Hermann Jónasson]] öllum skólastjórum landsins til fundar við sig haustið 1940. Þar voru málin rædd og samið var „Ávarp til þjóðarinnar“ sem aðallega var beint til foreldra barna í skólum landsins. Þar var hvatt til gætni og varúðar í samskiptum við setuliðið, skemmtanir á vegum skólanemenda verði haldnar aðeins fyrir þá sjálfa og skorður verði settar á útivist barna í þéttbýli, sem sagt að hafa eins lítil samskipti við hermennina og hægt væri.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989): 47, 50-52.</ref> Í október sama ár var annar fundur haldinn á vegum fjórtán æskulýðssamtaka í Reykjavík. Við lok fundar var samþykkt ályktun sem hljóðaði svo að öll starfsemi æskulýðsfélaganna hvort sem það væru íþróttaæfingar, dansleikir eða skátamót ættu að fara fram innan íslenskra vébanda og setuliðið fengi ekki aðgang að þeim. Hvatt var til hógværðar í samskiptum við setuliðið, en annars að hafa eins lítil samskipti við það og hægt væri.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989): 53.</ref> En margir íslendingar voru þegar komnir með atvinnu hjá hernum, hvort sem það var að reisa herstöðvar, leggja vegi eða þvo af þeim þvott. Skemmtistaðir og veitingastaðir spruttu upp líkt og gorkúlur og sprúttsalar höfðu vart undan. Því var erfitt á þessum tímapunkti að fara að takmarka samskipti Íslendinga við þá.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989): 53.</ref> == Skemmtanir setuliðsins == Setuliðið var þó duglegt að halda skemmtanir og matarboð og bauð stundum bæjarbúum sem oft þáðu boðið. Sitt sýndist hverjum um þetta en þegar setuliðið á Akureyri fékk ráðhús bæjarins lánað til að halda dansleik og bauð „vinum“ sínum þá tóku nokkrir menntaskólapiltar sér stöðu fyrir utan ráðhúsið og skráðu hjá sér þær stúlkur sem inn gengu. Listinn var svo birtur í [[Verkamaðurinn|Verkamanninum]] daginn eftir og innihélt hann nöfn 65 stúlkna. Þó voru ekki allir sáttir með menntaskólapiltana og skammaði skólameistari [[Menntaskólinn á Akureyri|Menntaskólans á Akureyri]] þá og sagðist myndu taka hart á því ef að slíkt ætti sér stað aftur.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989): 124-126.</ref> Næst þegar dansleikur á vegum setuliðsins var haldinn á Akureyri mættu aðeins 40 stúlkur þannig að segja má að uppátæki strákanna hafi árangur borið.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989): 129.</ref> Þó voru allsstaðar skemmtistaðir, hótel og búllur þar sem hermenn og íslenskar stúlkur gátu hist og urðu þar margir íslenskir piltar afbrýðisamir sem stundum endaði með slagsmálum.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989): 142.</ref> == Jóhanna Knudsen rannsakar siðferðisástand í Reykjavík 1941 == [[Jóhanna Knudsen]] var stjórnandi ungmennaeftirlits lögreglunnar frá 1941 til 1945. Hún var ráðin fyrir tilstilli [[Hermann Jónasson|Hermanns Jónassonar]] til að rannsaka siðferðisástand í Reykjavík og hóf þá rannsókn í mars 1941 og eftir tvo mánuði taldi hún sig hafa upplýsingar um yfir 500 konur og telpur sem voru í nánum kynnum við hermenn og á annað hundrað heimili sem væru gölluð til að ala upp börn. Í minnisbókum hennar eru skráð 826 nöfn og hún notaði oftast eina blaðsíðu til að fjalla um hverja konu. Hún skráði ýmsar persónuupplýsingar um konur og foreldra þeirra, útlit og klæðaburð og áfengisneyslu og samskipti við hermenn svo sem að hafa sótt böll þar sem hermenn voru. Hún sendi lögreglustjóra skýrslu um ástandið og tillögur til úrbóta 17. maí 1941. Jóhanna fundaði með mörgum aðilum um skýrslu sína. Í júlí 1941 sendi [[Vilmundur Jónsson]] [[Embætti landlæknis|landlæknir]] dómsmálaráðuneytinu harðort bréf um „saurlifnað í Reykjavík og stúlkubörn á glapstigum“. Í lok júlí brást dómsmálaráðherra við og skipaði rannsóknarnefnd um siðferðismál. Í nefndinni sem kölluð er ástandsnefndin voru Benedikt Tómasson læknir, Broddi Jóhannesson sálfræðingur og séra [[Sigurbjörn Einarsson]] síðar [[Biskup Íslands|biskup]]. Í ágúst 1941 birti nefndin skýrslu sem vakti mikla athygli. Í þeirri skýrslu segir að lögreglan hafi skráð um 500 konur á aldrinum 12-60 sem teldust hafa mjög náin afskipti af setuliðinu og giskaði lögreglan á að um 20% bæjarkvenna umgengjust setuliðið meira að minna.<ref>[https://timarit.is/page/7588574?iabr=on Þór Whitehead, Ástandið og yfirvöldin; Stríðið um konurnar 1940-1941, Saga - 2. tölublað (2013) Bl.s. 92-142]</ref> [[Kristín Svava Tómasdóttir]] hefur skrifað ævisögu Jóhönnu Knudsen en titill hennar er [[Fröken Dúlla]] og kom bókin út [[2025]].<ref>[https://www.penninn.is/is/book/froken-dulla-aevisaga Fröken Dúlla ævisaga (Penninn)]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Ástandsnefndin == Þann 7. júlí 1941 kom bandaríski herinn til að leysa af breska setuliðið.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989): 150.</ref> Það var á allra vörum að bandarísku hermennirnir væru snyrtilegri, myndarlegri og síðast en ekki síst áttu þeir meiri peninga og voru því meira áberandi í skemmtanalífinu og í verslunum heldur en þeir bresku.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989): 154.</ref> En nú voru sögusagnir um vændi orðnar ansi háværar og skrifaði því [[Vilmundur Jónsson]] landlæknir, bréf til dómsmálaráðuneytisins. Þar stóð m.a. að lögreglan teldi að stúlkubörn á aldrinum 12-16 ára væru sum hver komin út í vændi.<ref>Gils Guðmundsson (1951): 173.</ref> Nú varð ríkisstjórnin að bregðast við og var ein hugmyndin að herstjórnin myndi flytja inn vændiskonur fyrir lið sitt, en það gerðist þó ekki. Þess í stað var skipuð nefnd.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989): 165.</ref> Ástandsnefndin var hún kölluð og í henni sátu þrír karlmenn (þar á meðal [[Sigurbjörn Einarsson]] biskup). Eftir mánaðalanga vinnu skilaði hún af sér skýrslu um málið. Þar kom fram að lögreglan væri með lista yfir 500 konur á aldrinum 12-61 árs, sem hún teldi að hefðu mjög náin samskipti við setuliðið. Af þeim væru um 150 17 ára og yngri. Af þessum 500 konum væru að minnsta kosti 129 orðnar mæður og væri barnafjöldinn ekki minni en 255 börn. Í lok skýrslunnar var tekið fram að lögreglustjórinn teldi að þeir væru bara með niðurstöður um fimmtahluta kvenna í Reykjavík og því mætti margfalda þessar tölur með 5.<ref>Gils Guðmundsson (1951): 173.</ref> Þessi skýrsla mætti þónokkurri andstöðu, meðal annars var gagnrýnt að hún var nánast öll unnin upp úr gögnum úr skjalageymslu lögreglunnar, í nefndinni hafi setið þrír karlmenn en engin kona og að ekki var gerður greinarmunur á konum sem væru giftar eða trúlofaðar hermönnum og þeim sem stunduðu vændi.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989): 169.</ref> Setuliðið var óhresst með skýrsluna og hóf sína eigin rannsókn á ástandinu og urðu niðurstöður þeirrar rannsóknar ekki nærri jafn sláandi og hjá ástandsnefndinni.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989): 173.</ref> == Aðgerðir stjórnvalda == Hinn 9. desember 1941 undirritaði [[Sveinn Björnsson]] [[ríkisstjóri Íslands|ríkisstjóri]] tvö frumvörp sem áttu að veita ríkinu aukið vald til að taka á ástandinu. Annað frumvarpið hljóðaði svo að skylda mætti landsmenn til að ganga með skilríki á sér frá 12 ára aldri og þeir væru skyldugir til að sýna lögreglu og dyravörðum skilríkin ef þess væri óskað.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989): 188.</ref> Í hinu frumvarpinu var lagt fram að stofnaður skyldi unglingadómstóll sem myndi dæma í málum barna yngri en 18 ára sem sökuð væru til dæmis um lauslæti, drykkjuskap og slæpingshátt og væri þá hægt að senda þau í vist á hælum sem ríkisstjórnin ætlaði að koma á fót. Að lokum voru samþykkt ný lög sem tóku á málum þeirra sem leiddu ungmenni inn á glapstigu það er hórmangara, en þekkt var að nokkrir Íslendingar væru farnir að stunda þá iðju á þessum tíma og gat slíkt brot varðað allt að fjögurra ára fangelsi.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989): 189.</ref> Ríkið kom á fót nokkrum hælum fyrir unglinga en það verkefni tókst illa og var þeim flestum lokað innan tveggja ára. Tilraunir stjórnvalda til að bæta vandann voru bæði marklitlar og ekki nógu vel ígrundaðar, þær aðferðir sem þau reyndu seinna meir báru lítinn árangur og gerðu lítið til að bæta ástandið.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989): 193.</ref> Kynni íslenskra stúlkna og hermanna leiddu stundum af sér þunganir. Þegar svo bar undir áttu stúlkurnar rétt á meðlögum frá hermönnunum. En oftar en ekki gátu hermennirnir komið sér undan þeirri ábyrgð og þurftu þá stúlkurnar að þiggja styrki frá hinu opinbera. En einnig kom fyrir að pör giftu sig og voru hermannabrúðkaup 332 talsins hér á landi.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989). 205.</ref> Eftir því sem tíminn leið minnkaði umræðan um ástandið og að lokum tók stríðið enda. Í maí 1945 var tilkynnt um sigur bandamanna og þá fór setuliðið að halda heim.<ref>Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson (1989): 289, 292</ref> Samkvæmt [[Þór Whitehead]] voru njósnir lögreglunnar um allt að 1000 konur árið 1941 umfangsmestu persónunjósnir hér á landi.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/umfangsmestu-njosnir-sem-fram-hafa-farid|title=Umfangsmestu njósnir sem fram hafa farið|date=2014-01-26|website=RÚV}}</ref> == Tilvísanir == <div class="references-small">{{reflist|2}}</div> == Heimildir == * Bjarni Guðmarsson og Hrafn Jökulsson. ''Ástandið'' (Tákn bókaútgáfa, 1989). * Gils Guðmundsson (ritstj.), ''Öldin okkar 1931-1950'' (Reykjavík: Iðunn, 1951). == Tengill == * [http://ruv.is/frett/umfangsmestu-njosnir-sem-fram-hafa-farid Umfangsmestu njósnir sem fram hafa farið] [[Flokkur:Ísland í seinni heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Kvenréttindi á Íslandi]] [[Flokkur:Konur á Íslandi]] 19gut787hvrsz8hkdvj4xvfdjqv1j4c David Arnason 0 88545 1979235 1914478 2026-09-17T13:37:30Z ~2026-50082-45 120780 Bætti inn dánardægri 1979235 wikitext text/x-wiki [[Mynd:David_Arnason_2001.jpg|right|thumb|240px|David Arnason flytur erindi í Manitobaháskóla.]] '''David Arnason''' (23.5. [[1940]]-14.9. 2026) er [[Kanada|kanadískur]] rithöfundur og prófessor emeritus í ensku og bókmenntum við [[Manitobaháskóli|Manitobaháskóla]] í [[Winnipeg]]. Foreldrar Davids voru Baldvin og Gudrun Arnason sem bæði eru fædd í [[Nýja Ísland]]i, [[Manitoba]]. Baldvin var af eyfirskum ættum, frá [[Villingadalur|Villingadal]] í föðurætt en úr [[Svarfaðardalur|Svarfaðardal]] í móðurætt, kominn út af [[Arngrímur Gíslason málari|Arngrími málara]] og Þórunni Hjörleifsdóttur ljósmóður í [[Gullbringa|Gullbringu]]. David Arnason settist í Manitobaháskóla og lauk þaðan BA og MA prófi en útskrifaðist síðan með Ph.D. gráðu frá háskólanum í [[New Brunswick]]. Hann hóf kennslu við Manitobaháskóla 1972 og var deildarforseti enskudeildarinnar 1997-2006. Hann var settur deildarstjóri yfir íslenskudeildinni þar 1998-2006. Hann hefur oft haldið fyrirlestra og námskeið á Íslandi, meðal annars í samstarfi við Bill Holm (d. 2009) á [[Hofsós]]i. David Arnason hefur gefið út allmargar bækur með ljóðum, smásögum og skáldsögum. Hann hefur einnig gert sjónvarpsþætti og hafa sumir þeirra verið sýndir í íslenska ríkissjónvarpinu. Sambýliskona hans var Mhari Mackintosh. == Rit == * ''Marsh Burning'' – 1980 * ''The Icelanders'' - 1981 * ''Fifty Stories and a Piece Of Advice'' – 1982 * ''The Circus Performers' Bar'' – 1984 * ''Skrag'' – 1987 * ''The Happiest Man in the World and Other Stories'' – 1989 * ''The Pagan Wall'' – 1992 * ''The Dragon and the Dry Goods Princess'' – 1994 * ''The New Icelanders: A North American Community'' – 1994 * ''If Pigs Could Fly'' - 1995 * ''King Jerry'' - 2001 * ''The Demon Lover'' - 2002 * ''The Imagined City: A Literary History Of Winnipeg'' Edited by David Arnason & Mhari Mackintosh, 2005. * ''Baldur's song - 2010 [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar|Arnason, David]] [[Flokkur:Kanadískir ljóðskáld|Arnason, David]] [[Flokkur:Vestur-Íslendingar]] {{fe|1940|Arnason, David}} i5pw31iobl6mklxfcanm1j4s8lgwbuu Ríkharður ljónshjarta 0 89492 1979342 1922365 2026-09-18T10:27:16Z TKSnaevarr 53243 1979342 wikitext text/x-wiki {{Konungur |titill = Konungur Englands |ætt = Plantagenet-ætt |skjaldarmerki = Royal arms of England.svg |mynd = Richard coeurdelion g.jpg |nafn = Ríkharður 1. |ríkisár = 1189 – 1199 |kjörorð = |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1157|9|8}} |fæðingarstaður =[[Beaumonthöll]], [[Oxford]], [[Konungsríkið England|Englandi]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1199|4|6|1157|9|8}} |dánarstaður = [[Châlus]], [[Akvitanía|Akvitaníu]] |grafinn = [[Fontevraud-klaustur]], [[Anjou]], [[Frakkland]]i |faðir = [[Hinrik 2. Englandskonungur]] |móðir = [[Elinóra af Akvitaníu]] |titill_maka = Eiginkona |maki = {{gifting|[[Berengaría af Navarra]]|1191}} | börn = [[Filippus af Cognac]] (óskilgetinn) }} '''Ríkharður I''' ([[8. september]] [[1157]] – [[6. apríl]] [[1199]]) oft nefndur '''Ríkharður ljónshjarta''' (enska: ''Richard the Lionheart'', franska: ''Cœur de Lion''), var konungur [[England]]s frá 6.júlí 1189 til dauðadags. Auk þess bar hann margvísalega aðra titla: hann var hertogi af [[Normandí]], [[Akvitanía|Akvitaníu]] og [[Gaskónía|Gaskóníu]], lávarður [[Írland]]s, yfirkonungur [[Kýpur]], greifi af [[Anjou]], [[Maine (Frakklandi)|Maine]] og [[Nantes]], auk þess sm hann var yfirlávarður [[Bretagne]]. Auknefnið ''ljónshjarta'' hlaut hann fyrir hugrekki sitt og orðspor sem hermaður og herforingi, einkum í tengslum við þátttöku sína í þriðju krossferðinni, þar sem hann barðist meðal annars við [[Saladín]] um yfirráð yfir helga landinu == Bernska == Ríkharður var sonur [[Hinrik 2. Englandskonungur|Hinriks 2.]] Englandskonungs og [[Elinóra af Akvitaníu|Elinóru af Akvitaníu]]. Hann var fæddur í [[Oxford]] en lærði aldrei að tala ensku, fremur en raunar flestir aðrir konungar af [[Plantagenetætt]]. Foreldrar hans voru bæði frönsk og dvöldu langdvölum Frakklandsmegin við [[Ermarsund]]. Hann er talinn hafa fengið góða menntun. Ríkharður er sagður hafa verið ljósrauðhærður, fölur, hávaxinn og mjög myndarlegur. Hann sýndi snemma herkænsku og hæfileika til stjórnunar og var þekktur fyrir hugrekki og riddaramennsku. Ríkharður átti eldri bróður, [[Hinrik ungi|Hinrik unga]], sem var krýndur meðkonungur föður þeira árið [[1170]]. Hann gat því ekki búist við að erfa ensku krúnuna en ráð var fyrir því gert að hann fengi Akvitaníu frá móður sinni. Þegar Ríkharður var tveggja ára var samið um að hann skyldi giftast einni af dætrum [[Ramón Berenguer 4.|Ramóns Berenguer 4.]], greifa af [[Barselóna]], en af því varð þó ekki. Nokkrum árum síðar var hann trúlofaður [[Alísa af Frakklandi|Alísu]], dóttur [[Loðvík 7. Frakkakonungur|Loðvíks 7.]] Frakkakonungs, sem áður hafði verið giftur móður hans. [[Margrét af Frakklandi, Ungverjalandsdrottning|Margrét]] systir hennar hafði trúlofast Hinriki unga nokkru fyrr. Alísa var send til Englands átta eða níu ára að aldri til að alast upp við hirð tengaföður síns tilvonandi. == Átök við Hinrik 2. == [[Mynd:Richard I of England.png|thumb|left|Ríkharður ljónshjarta. Málverk frá 17. öld.]] Árið [[1171]] fór Ríkharður til Akvitaníu, en móðir hans hafði þá slitið sambúð við föður hans og sest að í [[Poitiers]], og ári síðar tók hann formlega við hertogadæminu, en faðir hans fékk þó mestallar tekjurnar af því eftir sem áður. Eldri bræðurnir þrír, Hinrik ungi, Ríkharður og [[Geoffrey Plantagenet|Geoffrey]], gerðu uppreisn gegn föður sínum [[1173]] - [[Jóhann]] var enn barn að aldri og var með Hinriki konungi í Englandi - og nutu þeir stuðnings Elinóru móður sinnar og Loðvíks 7. Frakkakonungs. Hinrik tókst þó að bæla uppreisnina niður og setti Elinóru í [[stofufangelsi]], þar sem hún var næstu sextán árin, meðal annars til að tryggja að Ríkharður héldi sig á mottunni, en hann og móðir hans voru sögð náin. Hinrik gerði svo friðarsamning við Loðvík og bræðurnir sáu þá þann kost vænstan að gefast upp og biðja föður sinn fyrirgefningar. Hinrik gaf sonum sínum upp sakir en skerti tekjustofna þeirra nokkuð. Hinrik fól svo Ríkharði það hlutverk að refsa aðalsmönnum í Akvitaníu sem risið höfðu gegn honum. Sautján ára að aldri var hann því farinn að stýra her og beita honum gegn mönnum sem áður höfðu stutt hann. Hann þótti standa sig mjög vel og það var á þessum árum sem hann fékk viðurnefni sitt. Harka hans og óvægni leiddi þó til þess að gerð var uppreisn gegn honum [[1179]] og leituðu uppreisnarmenn til bræðra hans, Hinriks unga og Geoffreys, um aðstoð. Þeir brugðust vel við en Ríkharður hafði betur. Á árunum 1181-1182 kom einnig til átaka víða en þá naut Ríkharður stuðnings föður síns og Hinriks unga bróður síns og barði óvini sína til hlýðni. Spennan milli Ríkharðs og Hinriks unga fór þó vaxandi á ný og Ríkharður neitaði að fara að boði föður þeirra og sverja Hinriki hollustu. Það varð heldur ekki til að bæta samkomulagði á milli feðganna að almælt var að Alísa, unnusta Ríkharðs, sem alltaf hafði verið um kyrrt í Englandi, væri ein af mörgum ástkonum Hinriks 2. Þetta gerði hjúskap hennar og Ríkharðs í raun óhugsandi í augum kirkjunnar en þó var trúlofun þeirra ekki slitið, bæði vegna þess að henni fylgdi verðmætur [[heimanmundur]] sem Hinrik vildi ekki þurfa að skila og svo var hún systir hins unga [[Filippus 2. Frakkakonungur|Filippusar 2.]] Frakkakonungs, sem hvorugur þeirra feðga vildi móðga. Árið [[1183]] réðust Hinrik ungi og Geoffrey inn í Akvitaníu til að reyna að beygja Ríkharð undir sig. Hann tók harkalega á móti þótt sumir þegnar hans snerust á lið með innrásarmönnum. Hlé varð á átökunum sumarið 1183, þegar Hinrik ungi dó, en Hinrik 2. gaf brátt Jóhanni, yngsta syni sínum, heimild til að ráðast inn í Akvitaníu. Átökum milli feðganna linnti ekki þótt Ríkharður væri nú ríkisarfi. Til að styrkja stöðu sína gerði hann bandalag við Filippus 2. Samband þeirra vakti furðu margra og er stundum talið kveikjan að orðrómi um samkynhneigð Ríkharðs, en fleira kom þó til. == Konungur Englands == [[Mynd:Richard and Philip.jpg|thumb|right|Ríkharður og Filippus 2. Frakkakonungur]] Árið 1189 fóru þeir Ríkharður og Filippus í herför gegn Hinrik 2. og unnu sigur á her hans 4. júlí 1189. Hinrik féllst á að útnefna Ríkharð erfingja sinn. Tveimur dögum síðar dó hann og Ríkharður varð konungur Englands. Hann var krýndur í Westminster Abbey 3. september 1189. Samkvæmt einni heimild hafði hann lagt bann við því að konur og Gyðingar væru við krýningarathöfnina en nokkrir Gyðingar komu þó með gjafir handa konunginum. Hann lét fletta þá klæðum, húðstrýkja þá og varpa á dyr. Orðrómur komst á kreik um að hann hefði fyrirskipað að allir Gyðingar skyldu drepnir og upphófst þá fjöldamorð á Gyðingum í London. Önnur heimild segir aftur á móti að borgarbúar hafi átt upptök að morðunum og Ríkharður hafi refsað hinum seku. Ríkharður hafði, nokkru áður en hann varð konungur, heitið því að fara í [[krossferð]] og nú varð úr að hann og Filippus 2. ákváðu að fara saman í [[Þriðju krossferðina]], líklega vegna þess að báðir óttuðust að ef annar færi myndi hinn nota tækifærið til að leggja undir sig lendur. Ríkharður tæmdi fjárhirslur föður síns, hækkaði skatta, seldi eignir og kúgaði fé af þegnum sínum til að kosta krossferðina og hélt svo af stað sumarið [[1190]] með 100 skip og 8000 manna her. Ríkharður dvaldi því aðeins sex mánuði af konungstíma sínum í Englandi, kvartaði yfir kulda og rigningu og sagðist til í að selja [[London]] ef kaupanda væri að finna. Hann setti biskupinn í Durham og jarlinn af Essex til að stýra ríkinu en Elinóra móðir hans mun þó hafa ráðið miklu. Jóhann bróðir hans var ekki sáttur við þetta fyrirkomulag, fannst að hann hefði sjálfur átt að stýra landinu, og fór að vinna gegn Ríkharði í laumi. == Ríkharður á Sikiley og Kýpur == Ríkharður og Filippus komu til [[Sikiley]]jar í september 1190. [[Vilhjálmur 2. Sikileyjarkonungur|Vilhjálmur 2.]] Sikileyjarkonungur var þá nýlega látinn og frændi hans, [[Tancred Sikileyjarkonungur|Tancred]] af Lecce, hafði hrifsað völdin og fangelsað ekkju Vilhjálms, [[Jóhanna Sikileyjardrottning|Jóhönnu]] drottningu, sem var systir Ríkharðs. Ríkharður fékk hana látna lausa en fékk ekki arf sem hún átti rétt á afhentan. Ríkharður brást reiður við, réðist á [[Messína]] og lagði borgina undir sig. Tancred gafst þó ekki upp fyrr en í mars [[1191]] og gerðu þeir þá samning sem fól í sér að Jóhanna fékk peningagreiðslu í stað lands sem hún hafði átt að erfa. Ríkharður útnefndi [[Arthúr hertogi af Bretagne|Arthúr]] hertoga af Bretagne, son Geoffreys bróður síns, sem erfingja sinn og Tancred hét að gifta honum eina af dætrum sínum. Þeir Rikharður og Filippus dvöldu áfram á Sikiley um hríð en við það fór spenna á milli þeirra vaxandi. Að lokum ákváðu þeir að setjast niður og ræða ágreining sinn og tókst þá með þeim samkomulag sem fól meðal annars í sér að trúlofun Ríkharðs og Alísu var slitið en þá var 21 ár síðan hún var ákveðin. Raunar var Ríkharður þá þegar heitbundinn [[Berengaría af Navarra|Berengaríu]] af [[Konungsríkið Navarra|Navarra]] og hún var kominn til hans á Sikiley. Ríkharður sigldi svo frá Messína áleiðis til [[Akkó]] í [[Landið helga|Landinu helga]] en óveður tvístraði flotanum á leiðinni og skipið sem flutti Berengaríu og Jóhönnu Sikileyjardrottningu, systur Ríkharðs, hraktist til [[Kýpur]], þar sem stjórnandi eyjarinnar, [[Ísak Komnenos]], hafði þær í haldi. Ríkharður hertók eyjuna með hjálp ýmissa krossfara sem komið höfðu þangað frá Landinu helga, steypti Ísak Komnenos af stóli og frelsaði konurnar. Síðan var brúðkaup þeirra Berengaríu haldið í [[Limassol]] á Kýpur, [[12. maí]] [[1191]]. == Í Landinu helga == [[Mynd:Map Crusader states 1190-en.svg|thumb|right|Lönd krossfaranna árið 1190.]] Síðan sigldu þau til Akkó og þangað kom Ríkharður [[8. júní]]. Hann gekk í bandalag við [[Guy af Lusignan]], sem hafði komið honum til hjálpar á Kýpur og átti í deilum við [[Konráður af Montferrat|Konráð af Montferrat]] um hvor þeirra skyldi vera konungur [[Konungsríkið Jerúsalem|Jerúsalem]]. Ríkharður var veikur þegar þarna var komið sögu en barðist þó með mönnum sínum í umsátrinu um Akra, sem krossförum tókst að vinna. Í framhaldi af því gerðu þeir samkomulag við [[Saladín]] soldán um að þeir héldu ströndinni og mættu fara í pílagrímsferðir til Jerúsalem. Fljótlega eftir þetta lenti Ríkharður í deilum við [[Leópold 5., hertogi af Austurríki|Leópold 5.]], hertoga af [[Austurríki]], sem fór á burt í fússi með menn sína. Filippus 2. hvarf einnig á brott eftir deilur við Ríkharð. Ríkharður fór svo frá Akkó en lét áður taka af lífi 2700 múslimska [[gísl]]a sem krossfarar höfðu tekið til að tryggja að Saladín héldi vopnahlésskilmála. Á fyrri helmingi [[1192]] var hann í [[Askalon]] og styrkti varnir borgarinnar. Hann vann nokkra sigra á her Saladíns en varð ekkert ágengt í sókninni til Jerúsalem. Þegar Konráði af Montferrat tókst að fá sig kosinn konung Jerúsalem seldi Ríkharður keppinauti hans, Guy af Lusignan, eyna Kýpur. Nokkrum dögum síðar, [[28. apríl]] [[1192]], var Konráð drepinn af tilræðismönnum og átta dögum síðar var ólétt ekkja hans, [[Ísabella af Jerúsalem|Ísabella]], látin giftast [[Hinrik 2. af Champagne|Hinrik 2.]] af Champagne, systursyni Ríkharðs. Sterkur grunur lá á um að Ríkharður hefði átt aðild að morðinu. Ríkharður hafði þegar hér var komið sögu gert sér grein fyrir því að jafnvel þótt hann gæti unnið Jerúsalem tækist honum aldrei að halda borginni. Honum var líka farið að liggja á að komast heim því bæði Filippus og Jóhann bróðir hans notuðu fjarveru hans til að auka áhrif sín og seilast til landa. Hann gerði því samkomulag við Saladín en í því fólst meðal annars þriggja ára [[vopnahlé]]. Síðan sigldi hann heim á leið en Berengaría var farin áður. Hann lenti í illviðri og neyddist til að lenda á [[Korfú]], þar sem honum var illa tekið, enda hafði hann hrifsað til sín Kýpur, sem tilheyrt hafði [[Býsans]]ríkinu. Hann dulbjó sig sem musterisriddara og sigldi fáliðaður á brott en skipið fórst við botn [[Adríahafið|Adríahafsins]] og þeir þurftu að leggja í hættulegt ferðalag um Mið-Evrópu. == Fangi hertoga og keisara == [[Mynd:Durnstein castle.jpg|thumb|left|Rústir Dürnstein-kastala.]] Rétt fyrir jólin 1192 handsamaði Leópold hertogi af Austurríki Ríkharð nálægt [[Vínarborg]] og sakaði hann um að standa á bak við morðið á Konráði af Montferrat, sem var frændi Leópolds. Ríkharði var haldið í Dürnstein-kastala. Það var ólöglegt að halda krossfara föngnum og [[Selestínus III]] páfi bannfærði Leópold hertoga. Hann afhenti þá [[Hirik 6. keisari|Hinrik 6.]] keisara fangann en keisarinn þóttist eiga ýmissa harma að hefna gegn Ríkharði og hafði hann í haldi í Trifels-kastala. Páfinn bannfærði hann líka en keisarinn sinnti því ekki því hann bráðvantaði peninga til að koma sér upp her og tryggja völd sín á Suður-Ítalíu. Hann krafðist því 65.000 punda silfurs í [[lausnargjald]] af Englendingum. Elinóra móðir Ríkharðs lagði hart að sér að afla peninganna, lagði þunga skatta á landsmenn og gerði sjóði kirkna upptækja. Berengaría kona hans reyndi einnig að afla fjár á meginlandinu. Jóhann bróðir Ríkharðs og Filippus Frakkakonungur buðu keisaranum aftur á móti háa fjárhæð ef hann vildi halda Ríkharði föngnum til hausts 1194 en því hafnaði hann. Hinrik keisari fékk svo uppsett lausnargjald og lét Ríkharð lausan [[4. febrúar]] [[1194]]. Þá sendi Filippus Jóhanni orðsendingu: „Gættu nú að þér, djöfsi er laus.“ == Síðustu æviár og dauði == [[Mynd:Richard1TombFntrvd.jpg|thumb|right|Gröf Richards í Fontevaud-klaustri í Frakklandi.]] Ríkharður fyrirgaf þó bróður sínum þegar þeir hittust og útnefndi hann erfingja sinn í stað Arthúrs af Bretagne. Hann hóf svo tilraunir til að ná aftur [[Normandí]], sem Filippus hafði lagt undir sig á meðan Ríkharður var í burtu. Þeir börðust um hertogadæmið næstu árin. Ríkharður reisti hinn vandlega víggirta kastala Château Gaillard, sem sagður var einn hinn glæstasti í Evrópu, og gerði hann að aðalaðsetri sínu. Hann gerði bandalag gegn Filippusi við [[Baldvin 9. af Flæmingjalandi|Baldvin 9.]] af [[Flæmingjaland]]i, Renaud greifa af Boulogne og [[Sancho 6.]] af Navarra, tengdaföður sinn, og vann ýmsa sigra. Í mars 1199 var Ríkharður í [[Limousin]] að berja niður uppreisn. Hann settist um kastalann Chalus-Chabrol. Að kvöldi [[25. mars]] varð hann fyrir [[ör]] sem skotið var af kastalaveggnum. Örin kom í handlegginn. Læknir nokkur fjarlægði hana en tókst það illa og sýking kom í sárið. Konungur dó [[6. apríl]] í örmum móður sinnar og hafði áður arfleitt Jóhann bróður sinn að öllum lendum sinum en [[Ottó 4. keisari|Ottó]] systurson sinn að skartgripum sínum. == Hjónaband og arfleifð == Ríkharður og Berengaría voru barnlaus. Ríkharður sinnti ekkert um Berengaríu eftir að hann losnaði úr haldi keisarans en þegar [[Selestínus III]] páfi skipaði honum að viðlagðri bannfæringu að taka hana til sín og vera henni trúr hlýddi Ríkharður og fylgdi konu sinni til kirkju vikulega þaðan í frá. Annars virðist hann hafa lítið skipt sér af henni. Margt hefur verið ritað um [[kynhneigð]] Ríkharðs. Sagnfræðingurinn Jean Flori hefur gert rannsókn á verkum samtímahöfunda og segir að þeir hafi almennt talið Ríkharð [[samkynhneigð]]an og segir að tvær opinberar syndajátningar hans, [[1191]] og [[1195]], beri því vitni. Ekki eru þó allir sammála því áliti. Samtímaheimildir segja líka frá sambandi hans við konur og hann gekkst við einum óskilgetnum syni, Filippusi af Cognac. Flori telur hann því hafa verið [[tvíkynhneigð]]an. Ríkharður hefur fengið góð eftirmæli í sögunni og mun betri en flestir sagnfræðingar telja að hann eigi skilið. Steven Runciman segir í ''History of the Crusades'' að hann hafi verið „slæmur sonur, slæmur eiginmaður og slæmur konungur, en glæsilegur og frábær hermaður“. Þótt hann dveldist nær ekkert í Englandi og talaði nær enga ensku hafa Englendingar löngum litið á hann sem þjóðhetju og hann er einn þekktasti konungur Englands fyrr á öldum og einn örfárra eftir [[1066]] sem jafnan er einkenndur með viðurnefni en ekki tölustaf. == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál = En|titill = Richard 1 of England|mánuðurskoðað = 16. ágúst|árskoðað = 2010}} {{töflubyrjun}} {{erfðatafla | titill = [[Listi yfir þjóðhöfðingja Englands|Konungur Englands]] | frá = 1189 | til = 1199 | fyrir = [[Hinrik 2. Englandskonungur|Hinrik 2.]] | eftir = [[Jóhann landlausi]] }} {{erfðatafla | titill = [[Hertogar af Normandí]] | frá = 1189 | til = 1199 | fyrir = [[Hinrik 2. Englandskonungur|Hinrik 2.]] | eftir = [[Jóhann landlausi]] }} {{Töfluendir}} {{fd|1157|1199}} {{Enskir, skoskir og breskir einvaldar}} [[Flokkur:Plantagenetætt]] [[Flokkur:Konungar Englands]] [[Flokkur:Hertogar af Normandí]] j5oz8eql75ewgm8z1bg61ssobpjiswc 1979343 1979342 2026-09-18T10:27:32Z TKSnaevarr 53243 1979343 wikitext text/x-wiki {{Konungur |titill = Konungur Englands |ætt = Plantagenet-ætt |skjaldarmerki = Royal arms of England.svg |mynd = Richard coeurdelion g.jpg |nafn = Ríkharður 1. |ríkisár = 1189 – 1199 |kjörorð = |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1157|9|8}} |fæðingarstaður =[[Beaumonthöll]], [[Oxford]], [[Konungsríkið England|Englandi]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1199|4|6|1157|9|8}} |dánarstaður = [[Châlus]], [[Akvitanía|Akvitaníu]] |grafinn = [[Fontevraud-klaustur]], [[Anjou]], [[Frakkland]]i |faðir = [[Hinrik 2. Englandskonungur]] |móðir = [[Elinóra af Akvitaníu]] |titill_maka = Eiginkona |maki = {{gifting|[[Berengaría af Navarra]]|1191}} | börn = [[Filippus af Cognac]] (óskilgetinn) }} '''Ríkharður I''' ([[8. september]] [[1157]] – [[6. apríl]] [[1199]]) oft nefndur '''Ríkharður ljónshjarta''' (enska: ''Richard the Lionheart'', franska: ''Cœur de Lion''), var konungur [[England]]s frá 6.júlí 1189 til dauðadags. Auk þess bar hann margvísalega aðra titla: hann var hertogi af [[Normandí]], [[Akvitanía|Akvitaníu]] og [[Gaskónía|Gaskóníu]], lávarður [[Írland]]s, yfirkonungur [[Kýpur]], greifi af [[Anjou]], [[Maine (Frakklandi)|Maine]] og [[Nantes]], auk þess sem hann var yfirlávarður [[Bretagne]]. Auknefnið ''ljónshjarta'' hlaut hann fyrir hugrekki sitt og orðspor sem hermaður og herforingi, einkum í tengslum við þátttöku sína í þriðju krossferðinni, þar sem hann barðist meðal annars við [[Saladín]] um yfirráð yfir helga landinu == Bernska == Ríkharður var sonur [[Hinrik 2. Englandskonungur|Hinriks 2.]] Englandskonungs og [[Elinóra af Akvitaníu|Elinóru af Akvitaníu]]. Hann var fæddur í [[Oxford]] en lærði aldrei að tala ensku, fremur en raunar flestir aðrir konungar af [[Plantagenetætt]]. Foreldrar hans voru bæði frönsk og dvöldu langdvölum Frakklandsmegin við [[Ermarsund]]. Hann er talinn hafa fengið góða menntun. Ríkharður er sagður hafa verið ljósrauðhærður, fölur, hávaxinn og mjög myndarlegur. Hann sýndi snemma herkænsku og hæfileika til stjórnunar og var þekktur fyrir hugrekki og riddaramennsku. Ríkharður átti eldri bróður, [[Hinrik ungi|Hinrik unga]], sem var krýndur meðkonungur föður þeira árið [[1170]]. Hann gat því ekki búist við að erfa ensku krúnuna en ráð var fyrir því gert að hann fengi Akvitaníu frá móður sinni. Þegar Ríkharður var tveggja ára var samið um að hann skyldi giftast einni af dætrum [[Ramón Berenguer 4.|Ramóns Berenguer 4.]], greifa af [[Barselóna]], en af því varð þó ekki. Nokkrum árum síðar var hann trúlofaður [[Alísa af Frakklandi|Alísu]], dóttur [[Loðvík 7. Frakkakonungur|Loðvíks 7.]] Frakkakonungs, sem áður hafði verið giftur móður hans. [[Margrét af Frakklandi, Ungverjalandsdrottning|Margrét]] systir hennar hafði trúlofast Hinriki unga nokkru fyrr. Alísa var send til Englands átta eða níu ára að aldri til að alast upp við hirð tengaföður síns tilvonandi. == Átök við Hinrik 2. == [[Mynd:Richard I of England.png|thumb|left|Ríkharður ljónshjarta. Málverk frá 17. öld.]] Árið [[1171]] fór Ríkharður til Akvitaníu, en móðir hans hafði þá slitið sambúð við föður hans og sest að í [[Poitiers]], og ári síðar tók hann formlega við hertogadæminu, en faðir hans fékk þó mestallar tekjurnar af því eftir sem áður. Eldri bræðurnir þrír, Hinrik ungi, Ríkharður og [[Geoffrey Plantagenet|Geoffrey]], gerðu uppreisn gegn föður sínum [[1173]] - [[Jóhann]] var enn barn að aldri og var með Hinriki konungi í Englandi - og nutu þeir stuðnings Elinóru móður sinnar og Loðvíks 7. Frakkakonungs. Hinrik tókst þó að bæla uppreisnina niður og setti Elinóru í [[stofufangelsi]], þar sem hún var næstu sextán árin, meðal annars til að tryggja að Ríkharður héldi sig á mottunni, en hann og móðir hans voru sögð náin. Hinrik gerði svo friðarsamning við Loðvík og bræðurnir sáu þá þann kost vænstan að gefast upp og biðja föður sinn fyrirgefningar. Hinrik gaf sonum sínum upp sakir en skerti tekjustofna þeirra nokkuð. Hinrik fól svo Ríkharði það hlutverk að refsa aðalsmönnum í Akvitaníu sem risið höfðu gegn honum. Sautján ára að aldri var hann því farinn að stýra her og beita honum gegn mönnum sem áður höfðu stutt hann. Hann þótti standa sig mjög vel og það var á þessum árum sem hann fékk viðurnefni sitt. Harka hans og óvægni leiddi þó til þess að gerð var uppreisn gegn honum [[1179]] og leituðu uppreisnarmenn til bræðra hans, Hinriks unga og Geoffreys, um aðstoð. Þeir brugðust vel við en Ríkharður hafði betur. Á árunum 1181-1182 kom einnig til átaka víða en þá naut Ríkharður stuðnings föður síns og Hinriks unga bróður síns og barði óvini sína til hlýðni. Spennan milli Ríkharðs og Hinriks unga fór þó vaxandi á ný og Ríkharður neitaði að fara að boði föður þeirra og sverja Hinriki hollustu. Það varð heldur ekki til að bæta samkomulagði á milli feðganna að almælt var að Alísa, unnusta Ríkharðs, sem alltaf hafði verið um kyrrt í Englandi, væri ein af mörgum ástkonum Hinriks 2. Þetta gerði hjúskap hennar og Ríkharðs í raun óhugsandi í augum kirkjunnar en þó var trúlofun þeirra ekki slitið, bæði vegna þess að henni fylgdi verðmætur [[heimanmundur]] sem Hinrik vildi ekki þurfa að skila og svo var hún systir hins unga [[Filippus 2. Frakkakonungur|Filippusar 2.]] Frakkakonungs, sem hvorugur þeirra feðga vildi móðga. Árið [[1183]] réðust Hinrik ungi og Geoffrey inn í Akvitaníu til að reyna að beygja Ríkharð undir sig. Hann tók harkalega á móti þótt sumir þegnar hans snerust á lið með innrásarmönnum. Hlé varð á átökunum sumarið 1183, þegar Hinrik ungi dó, en Hinrik 2. gaf brátt Jóhanni, yngsta syni sínum, heimild til að ráðast inn í Akvitaníu. Átökum milli feðganna linnti ekki þótt Ríkharður væri nú ríkisarfi. Til að styrkja stöðu sína gerði hann bandalag við Filippus 2. Samband þeirra vakti furðu margra og er stundum talið kveikjan að orðrómi um samkynhneigð Ríkharðs, en fleira kom þó til. == Konungur Englands == [[Mynd:Richard and Philip.jpg|thumb|right|Ríkharður og Filippus 2. Frakkakonungur]] Árið 1189 fóru þeir Ríkharður og Filippus í herför gegn Hinrik 2. og unnu sigur á her hans 4. júlí 1189. Hinrik féllst á að útnefna Ríkharð erfingja sinn. Tveimur dögum síðar dó hann og Ríkharður varð konungur Englands. Hann var krýndur í Westminster Abbey 3. september 1189. Samkvæmt einni heimild hafði hann lagt bann við því að konur og Gyðingar væru við krýningarathöfnina en nokkrir Gyðingar komu þó með gjafir handa konunginum. Hann lét fletta þá klæðum, húðstrýkja þá og varpa á dyr. Orðrómur komst á kreik um að hann hefði fyrirskipað að allir Gyðingar skyldu drepnir og upphófst þá fjöldamorð á Gyðingum í London. Önnur heimild segir aftur á móti að borgarbúar hafi átt upptök að morðunum og Ríkharður hafi refsað hinum seku. Ríkharður hafði, nokkru áður en hann varð konungur, heitið því að fara í [[krossferð]] og nú varð úr að hann og Filippus 2. ákváðu að fara saman í [[Þriðju krossferðina]], líklega vegna þess að báðir óttuðust að ef annar færi myndi hinn nota tækifærið til að leggja undir sig lendur. Ríkharður tæmdi fjárhirslur föður síns, hækkaði skatta, seldi eignir og kúgaði fé af þegnum sínum til að kosta krossferðina og hélt svo af stað sumarið [[1190]] með 100 skip og 8000 manna her. Ríkharður dvaldi því aðeins sex mánuði af konungstíma sínum í Englandi, kvartaði yfir kulda og rigningu og sagðist til í að selja [[London]] ef kaupanda væri að finna. Hann setti biskupinn í Durham og jarlinn af Essex til að stýra ríkinu en Elinóra móðir hans mun þó hafa ráðið miklu. Jóhann bróðir hans var ekki sáttur við þetta fyrirkomulag, fannst að hann hefði sjálfur átt að stýra landinu, og fór að vinna gegn Ríkharði í laumi. == Ríkharður á Sikiley og Kýpur == Ríkharður og Filippus komu til [[Sikiley]]jar í september 1190. [[Vilhjálmur 2. Sikileyjarkonungur|Vilhjálmur 2.]] Sikileyjarkonungur var þá nýlega látinn og frændi hans, [[Tancred Sikileyjarkonungur|Tancred]] af Lecce, hafði hrifsað völdin og fangelsað ekkju Vilhjálms, [[Jóhanna Sikileyjardrottning|Jóhönnu]] drottningu, sem var systir Ríkharðs. Ríkharður fékk hana látna lausa en fékk ekki arf sem hún átti rétt á afhentan. Ríkharður brást reiður við, réðist á [[Messína]] og lagði borgina undir sig. Tancred gafst þó ekki upp fyrr en í mars [[1191]] og gerðu þeir þá samning sem fól í sér að Jóhanna fékk peningagreiðslu í stað lands sem hún hafði átt að erfa. Ríkharður útnefndi [[Arthúr hertogi af Bretagne|Arthúr]] hertoga af Bretagne, son Geoffreys bróður síns, sem erfingja sinn og Tancred hét að gifta honum eina af dætrum sínum. Þeir Rikharður og Filippus dvöldu áfram á Sikiley um hríð en við það fór spenna á milli þeirra vaxandi. Að lokum ákváðu þeir að setjast niður og ræða ágreining sinn og tókst þá með þeim samkomulag sem fól meðal annars í sér að trúlofun Ríkharðs og Alísu var slitið en þá var 21 ár síðan hún var ákveðin. Raunar var Ríkharður þá þegar heitbundinn [[Berengaría af Navarra|Berengaríu]] af [[Konungsríkið Navarra|Navarra]] og hún var kominn til hans á Sikiley. Ríkharður sigldi svo frá Messína áleiðis til [[Akkó]] í [[Landið helga|Landinu helga]] en óveður tvístraði flotanum á leiðinni og skipið sem flutti Berengaríu og Jóhönnu Sikileyjardrottningu, systur Ríkharðs, hraktist til [[Kýpur]], þar sem stjórnandi eyjarinnar, [[Ísak Komnenos]], hafði þær í haldi. Ríkharður hertók eyjuna með hjálp ýmissa krossfara sem komið höfðu þangað frá Landinu helga, steypti Ísak Komnenos af stóli og frelsaði konurnar. Síðan var brúðkaup þeirra Berengaríu haldið í [[Limassol]] á Kýpur, [[12. maí]] [[1191]]. == Í Landinu helga == [[Mynd:Map Crusader states 1190-en.svg|thumb|right|Lönd krossfaranna árið 1190.]] Síðan sigldu þau til Akkó og þangað kom Ríkharður [[8. júní]]. Hann gekk í bandalag við [[Guy af Lusignan]], sem hafði komið honum til hjálpar á Kýpur og átti í deilum við [[Konráður af Montferrat|Konráð af Montferrat]] um hvor þeirra skyldi vera konungur [[Konungsríkið Jerúsalem|Jerúsalem]]. Ríkharður var veikur þegar þarna var komið sögu en barðist þó með mönnum sínum í umsátrinu um Akra, sem krossförum tókst að vinna. Í framhaldi af því gerðu þeir samkomulag við [[Saladín]] soldán um að þeir héldu ströndinni og mættu fara í pílagrímsferðir til Jerúsalem. Fljótlega eftir þetta lenti Ríkharður í deilum við [[Leópold 5., hertogi af Austurríki|Leópold 5.]], hertoga af [[Austurríki]], sem fór á burt í fússi með menn sína. Filippus 2. hvarf einnig á brott eftir deilur við Ríkharð. Ríkharður fór svo frá Akkó en lét áður taka af lífi 2700 múslimska [[gísl]]a sem krossfarar höfðu tekið til að tryggja að Saladín héldi vopnahlésskilmála. Á fyrri helmingi [[1192]] var hann í [[Askalon]] og styrkti varnir borgarinnar. Hann vann nokkra sigra á her Saladíns en varð ekkert ágengt í sókninni til Jerúsalem. Þegar Konráði af Montferrat tókst að fá sig kosinn konung Jerúsalem seldi Ríkharður keppinauti hans, Guy af Lusignan, eyna Kýpur. Nokkrum dögum síðar, [[28. apríl]] [[1192]], var Konráð drepinn af tilræðismönnum og átta dögum síðar var ólétt ekkja hans, [[Ísabella af Jerúsalem|Ísabella]], látin giftast [[Hinrik 2. af Champagne|Hinrik 2.]] af Champagne, systursyni Ríkharðs. Sterkur grunur lá á um að Ríkharður hefði átt aðild að morðinu. Ríkharður hafði þegar hér var komið sögu gert sér grein fyrir því að jafnvel þótt hann gæti unnið Jerúsalem tækist honum aldrei að halda borginni. Honum var líka farið að liggja á að komast heim því bæði Filippus og Jóhann bróðir hans notuðu fjarveru hans til að auka áhrif sín og seilast til landa. Hann gerði því samkomulag við Saladín en í því fólst meðal annars þriggja ára [[vopnahlé]]. Síðan sigldi hann heim á leið en Berengaría var farin áður. Hann lenti í illviðri og neyddist til að lenda á [[Korfú]], þar sem honum var illa tekið, enda hafði hann hrifsað til sín Kýpur, sem tilheyrt hafði [[Býsans]]ríkinu. Hann dulbjó sig sem musterisriddara og sigldi fáliðaður á brott en skipið fórst við botn [[Adríahafið|Adríahafsins]] og þeir þurftu að leggja í hættulegt ferðalag um Mið-Evrópu. == Fangi hertoga og keisara == [[Mynd:Durnstein castle.jpg|thumb|left|Rústir Dürnstein-kastala.]] Rétt fyrir jólin 1192 handsamaði Leópold hertogi af Austurríki Ríkharð nálægt [[Vínarborg]] og sakaði hann um að standa á bak við morðið á Konráði af Montferrat, sem var frændi Leópolds. Ríkharði var haldið í Dürnstein-kastala. Það var ólöglegt að halda krossfara föngnum og [[Selestínus III]] páfi bannfærði Leópold hertoga. Hann afhenti þá [[Hirik 6. keisari|Hinrik 6.]] keisara fangann en keisarinn þóttist eiga ýmissa harma að hefna gegn Ríkharði og hafði hann í haldi í Trifels-kastala. Páfinn bannfærði hann líka en keisarinn sinnti því ekki því hann bráðvantaði peninga til að koma sér upp her og tryggja völd sín á Suður-Ítalíu. Hann krafðist því 65.000 punda silfurs í [[lausnargjald]] af Englendingum. Elinóra móðir Ríkharðs lagði hart að sér að afla peninganna, lagði þunga skatta á landsmenn og gerði sjóði kirkna upptækja. Berengaría kona hans reyndi einnig að afla fjár á meginlandinu. Jóhann bróðir Ríkharðs og Filippus Frakkakonungur buðu keisaranum aftur á móti háa fjárhæð ef hann vildi halda Ríkharði föngnum til hausts 1194 en því hafnaði hann. Hinrik keisari fékk svo uppsett lausnargjald og lét Ríkharð lausan [[4. febrúar]] [[1194]]. Þá sendi Filippus Jóhanni orðsendingu: „Gættu nú að þér, djöfsi er laus.“ == Síðustu æviár og dauði == [[Mynd:Richard1TombFntrvd.jpg|thumb|right|Gröf Richards í Fontevaud-klaustri í Frakklandi.]] Ríkharður fyrirgaf þó bróður sínum þegar þeir hittust og útnefndi hann erfingja sinn í stað Arthúrs af Bretagne. Hann hóf svo tilraunir til að ná aftur [[Normandí]], sem Filippus hafði lagt undir sig á meðan Ríkharður var í burtu. Þeir börðust um hertogadæmið næstu árin. Ríkharður reisti hinn vandlega víggirta kastala Château Gaillard, sem sagður var einn hinn glæstasti í Evrópu, og gerði hann að aðalaðsetri sínu. Hann gerði bandalag gegn Filippusi við [[Baldvin 9. af Flæmingjalandi|Baldvin 9.]] af [[Flæmingjaland]]i, Renaud greifa af Boulogne og [[Sancho 6.]] af Navarra, tengdaföður sinn, og vann ýmsa sigra. Í mars 1199 var Ríkharður í [[Limousin]] að berja niður uppreisn. Hann settist um kastalann Chalus-Chabrol. Að kvöldi [[25. mars]] varð hann fyrir [[ör]] sem skotið var af kastalaveggnum. Örin kom í handlegginn. Læknir nokkur fjarlægði hana en tókst það illa og sýking kom í sárið. Konungur dó [[6. apríl]] í örmum móður sinnar og hafði áður arfleitt Jóhann bróður sinn að öllum lendum sinum en [[Ottó 4. keisari|Ottó]] systurson sinn að skartgripum sínum. == Hjónaband og arfleifð == Ríkharður og Berengaría voru barnlaus. Ríkharður sinnti ekkert um Berengaríu eftir að hann losnaði úr haldi keisarans en þegar [[Selestínus III]] páfi skipaði honum að viðlagðri bannfæringu að taka hana til sín og vera henni trúr hlýddi Ríkharður og fylgdi konu sinni til kirkju vikulega þaðan í frá. Annars virðist hann hafa lítið skipt sér af henni. Margt hefur verið ritað um [[kynhneigð]] Ríkharðs. Sagnfræðingurinn Jean Flori hefur gert rannsókn á verkum samtímahöfunda og segir að þeir hafi almennt talið Ríkharð [[samkynhneigð]]an og segir að tvær opinberar syndajátningar hans, [[1191]] og [[1195]], beri því vitni. Ekki eru þó allir sammála því áliti. Samtímaheimildir segja líka frá sambandi hans við konur og hann gekkst við einum óskilgetnum syni, Filippusi af Cognac. Flori telur hann því hafa verið [[tvíkynhneigð]]an. Ríkharður hefur fengið góð eftirmæli í sögunni og mun betri en flestir sagnfræðingar telja að hann eigi skilið. Steven Runciman segir í ''History of the Crusades'' að hann hafi verið „slæmur sonur, slæmur eiginmaður og slæmur konungur, en glæsilegur og frábær hermaður“. Þótt hann dveldist nær ekkert í Englandi og talaði nær enga ensku hafa Englendingar löngum litið á hann sem þjóðhetju og hann er einn þekktasti konungur Englands fyrr á öldum og einn örfárra eftir [[1066]] sem jafnan er einkenndur með viðurnefni en ekki tölustaf. == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál = En|titill = Richard 1 of England|mánuðurskoðað = 16. ágúst|árskoðað = 2010}} {{töflubyrjun}} {{erfðatafla | titill = [[Listi yfir þjóðhöfðingja Englands|Konungur Englands]] | frá = 1189 | til = 1199 | fyrir = [[Hinrik 2. Englandskonungur|Hinrik 2.]] | eftir = [[Jóhann landlausi]] }} {{erfðatafla | titill = [[Hertogar af Normandí]] | frá = 1189 | til = 1199 | fyrir = [[Hinrik 2. Englandskonungur|Hinrik 2.]] | eftir = [[Jóhann landlausi]] }} {{Töfluendir}} {{fd|1157|1199}} {{Enskir, skoskir og breskir einvaldar}} [[Flokkur:Plantagenetætt]] [[Flokkur:Konungar Englands]] [[Flokkur:Hertogar af Normandí]] cgu6egw88busc859mfsq9g3rmvjb61h Kosningar til stjórnlagaþings á Íslandi 2010 0 92616 1979255 1972468 2026-09-17T15:05:58Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979255 wikitext text/x-wiki '''Kosningar til stjórnlagaþings á Íslandi 2010''' voru haldnar þann [[27. nóvember]] [[2010]]. Kosnir voru 25 fulltrúar á stjórnlagaþing sem skyldi hafa það hlutverk að endurskoða [[stjórnarskrá lýðveldisins Íslands|Stjórnarskrá Íslands]] og gera tillögur að breytingum. Kosningin fór fram með [[Forgangsröðunaraðferðin|forgangsröðunaraðferð]] þar sem hver kjósandi gat raðað allt að 25 frambjóðendum í forgangsröð. Yfir 500 framboð bárust. Kjörsókn varð 36,77%. [[Þorvaldur Gylfason]] hagfræðingur fékk langflest atkvæði sem fyrsta val, en á meðal annarra sem náðu kjöri voru [[Ómar Ragnarsson]] dagskrárgerðarmaður, [[Salvör Nordal]] heimspekingur og [[Þórhildur Þorleifsdóttir]] leikstjóri. Kosningin var gagnrýnd fyrir að vera flókin og kosningaþátttaka þótti dræm.<ref>{{cite web|url=https://vb.is/frettir/helmingur-kosningabaerra-manna-sat-heima-i-gaer/|title=Helmingur kosningabærra manna sat heima í gær|date=21. október 2012|website=Viðskiptablaðið}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Gagnrýnt var hve margir kjörnir fulltrúar voru af höfuðborgarsvæðinu, voru frægir, og hefðu gott aðgengi að fjármagni.<ref>{{tímarit.is|6375663|Stjórnlagaþing þeirra efnuðu|höfundur=Róbert Hlynur Baldursson|dags=18.8.2010|bls=10|blað=DV}}</ref><ref>{{tímarit.is|5121225|Stjórnlagaþing þeirra þjóðþekktu|höfundur=Svavar Hávarðsson|dags=1. desember 2010|bls=10|blað=Fréttablaðið}}</ref> Ýmsar kærur bárust í kjölfarið og að endingu ógilti [[Hæstiréttur Íslands|Hæstiréttur]] kosninguna með ákvörðun þann [[25. janúar]] [[2011]] og taldi alvarlega ágalla á framkvæmd hennar.<ref>{{cite web |url=https://electionjudgments.org/api/files/1595522066159dx28vrl622g.pdf|title=Endurrit úr gerðabók Hæstaréttar 25. janúar 2011|date=25. janúar 2011|website=Election Judgements}}</ref> Ákvörðun Hæstaréttar var mjög umdeild. Í mars þetta ár var Stjórnarskrárfélagið stofnað til að styðja við hugmyndina um breytingar á stjórnarskránni. Nokkru eftir ákvörðunina skipaði Alþingi [[stjórnlagaráð á Íslandi 2011|stjórnlagaráð]] sem skyldi vera ráðgefandi nefnd um nýja stjórnaskrá. Stjórnlagaráðið var skipað flestum þeim er kosnir voru til stjórnlagaþingsins og tók til starfa um vorið. ==Framkvæmd== Lög 90/2010 um stjórnlagaþing voru samþykkt á Alþingi 25. júní 2010 og samkvæmt þeim átti að kjósa á bilinu 25 til 31 fulltrúa á stjórnlagaþingið með persónukosningu. Kosningarétt hefðu þeir sem hafa kosningarétt í alþingiskosningum en og kjörgengir voru þeir sem kjörgengir eru í alþingiskosningum, en Forseti Íslands, alþingismenn, varamenn þeirra, ráherrar og nefndarmenn í stjórnlaganefnd og undirbúningsnefnd voru ekki kjörgengir.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/lagas/139a/2010090.html|titill=Lög um stjórnlagaþing|mánuður=25. júní|ár=2010}}</ref> ===Kosningaaðferð=== Í fyrsta skiptið á Íslandi var notast við [[forgangsröðunaraðferðin|forgangsröðunaraðferð]] í kosningum, nánar til tekið STV-aðferð (''e. Single Transferable Vote'') sem löng hefð er fyrir í þingkosningum á [[Írland]]i, [[Ástralía|Ástralíu]], [[Malta|Möltu]] og víðar. Hún byggist á því að hver kjósandi raði frambjóðendum í númeraröð þannig að hann setji þann frambjóðanda sem hann vill helst í fyrsta sætið, þann sem hann vill næstmest í annað sæti og svo koll af kolli. STV-aðferðin við uppgjör slíkra kosninga gengur svo út á það að atkvæði kjósandans færist á milli frambjóðenda til að nýtast sem best ef sá sem kjósandinn vill helst hefur annað hvort þegar náð kjöri eða þegar dottinn úr leik. Svonefndur sætishlutur var skilgreindur sem 1/26 af fjölda greiddra atkvæða en frambjóðendum dugaði að ná þeim fjölda atkvæða til að ná kjöri og þau atkvæði sem þeir fengu umfram sætishlut færðust þá yfir á aðra frambjóðendur samkvæmt röðun kjósenda. Fjöldi kjörinna fulltrúa á stjórnlagaþingi gat í minnsta lagi verið 25 en ef færri en 10 af kjörnum fulltrúm hefðu verið af öðru kyninu þá mæltu reglurnar fyrir um að bæta skyldi við þeim frambjóðendum af því kyni sem hallaði á sem næstir voru að ná kjöri þar til hlutur þess kyns væri orðinn 40% af fulltrúum. Fulltrúar gátu þó ekki orðið fleiri en 31 í heildina. === Frambjóðendur === Frambjóðendur voru 522 talsins. Hver frambjóðandi þurfti að safna að minnsta kosti 30 og í mesta lagi 50 meðmælendum, en undirskrift hvers meðmælanda þurfti að vera vottuð með undirskriftum tveggja annarra borgara. Hver meðmælandi mátti aðeins mæla með einum frambjóðanda. Framboðsfrestur rann út mánudaginn 18. október 2010 á hádegi, en fyrir þann tíma þurfti að skila inn framboði til [[Landskjörstjórn]]ar. Alls bárust 526 framboð en fjórir drógu framboð sín til baka áður en formleg auglýsing á framboðum var birt 3. nóvember þannig að eftir stóðu 522.<ref>{{Vefheimild|url=https://vefsafn.is/is/20110330145449/http://www.landskjor.is/stjornlagathing/auglysing-um-frambjodendur/|titill=Auglýsing um frambjóðendur|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=3. nóvember|ár=2010}}</ref> Einn til viðbótar féll frá framboði síðar. Sá var á lista yfir frambjóðendur á kjörstöðum en var ekki sérstaklega kynntur í kynningarriti sem dómsmálaráðuneytið gaf út.<ref>{{Tímarit.is|5890505|Eins atkvæðis maðurinn var hættur við|útgáfudagsetning=3. desember 2010|blað=Fréttatíminn}}</ref> Konur í framboði voru 158 en karlar 364. Meðalaldur frambjóðenda var 47 ár. Sá yngsti var 19 ára og sá elsti 80 ára.<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.stjornarradid.is/media/kosning.media/media/stjornlagathing-2010/stjornlagathing-frambjodendur-kynningarrit-2010.pdf|titill=Kynning á frambjóðendum og kosningum til stjórnlagaþings 27. nóvember 2010|útgefandi=Dómsmála- og mannréttindaráðuneytið}}</ref> ===Atkvæðagreiðsla og talning=== [[Mynd:Kjörseðill stjórnlagaþing.png|thumb|Kjörseðillinn.]] Kjörseðillinn sem notaður var við kosningarnar var óhefðbundinn þar sem nöfn frambjóðenda komu ekki fram á honum. Hverjum frambjóðanda var úthlutaður fjögurra tölustafa kóði af handahófi og kjósendur áttu að færa inn kóða þeirra frambjóðenda sem þeim hugnaðist, í þeirri röð sem þeir vildu. Kjörseðillinn gerði ráð fyrir því að kjósandi gæti raðað allt að 25 frambjóðendum, en ekki var nauðsynlegt að raða svo mörgum. Í raun var nóg að fylla aðeins út í fyrsta val til að skila gildu atkvæði, en mælt var með því við kjósendur að raða sem flestum frambjóðendum til að hámarka líkur á að atkvæðið nýttist. Kjósendum var einnig ráðlagt að skrifa niður lista heima og taka með sér í kjörklefa til að flýta fyrir.<ref>{{Tímarit.is|5103547|Hvernig er kosið til stjórnlagaþings|útgáfudagsetning=25. nóvember 2010|blað=Fréttablaðið}}</ref><ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.stjornarradid.is/media/kosning.media/media/stjornlagathing-2010/stjornlagathing-frambjodendur-kynningarrit-2010.pdf|titill=Kynning á frambjóðendum og kosningum til stjórnlagaþings 27. nóvember 2010|útgefandi=Dómsmála- og mannréttindaráðuneytið}}</ref> Annað frávik frá hefðbundinni framkvæmd kosninga á Íslandi var að öll talning atkvæða fór fram á einum stað. Kjörkössum var safnað af öllu landinu og þeir fluttir í [[Laugardalshöll]] eftir að kjörstaðir lokuðu á laugardeginum 27. nóvember, en talning hófst ekki fyrr en á sunnudagsmorgni. Kjörseðlar voru skannaðir inn í tölvu og [[ljóslestur]] notaður til að lesa handskrifaða kóðana. Sérstakur hugbúnaður frá Bretlandi var svo notaður til útreikninga.<ref name=":0" /> Talning gekk nokkuð hægt vegna um 10.000 kjörseðla sem þurfti að skoða nánar.<ref>{{Tímarit.is|5105011|10.000 atkvæði tefja talningu|útgáfudagsetning=30. nóvember 2010|blað=Fréttablaðið|blaðsíða=2}}</ref> Niðurstöður kosninganna voru birtar þriðjudaginn 30. nóvember. == Úrslit == Eftirtaldir aðilar náðu kjöri á stjórnlagaþingið: <div style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> * [[Andrés Magnússon]], læknir, Kópavogi * [[Ari Teitsson]], bóndi, Þingeyjarsveit * [[Arnfríður Guðmundsdóttir]], trúfræðiprófessor, Kópavogi * Ástrós Gunnlaugsdóttir, nemi og stjórnmálafræðingur, Garðabæ * Dögg Harðardóttir, deildarstjóri í Íslandsbanka, Akureyri * [[Eiríkur Bergmann]], [[dósent]] í stjórnmálafræði, Reykjavík * Erlingur Sigurðarson, fv. forstöðumaður Húss skáldsins og kennari við MA, Akureyri * [[Freyja Haraldsdóttir]], framkvæmdastjóri og nemi, Garðabæ * Gísli Tryggvason, talsmaður neytenda, Kópavogi * [[Guðmundur Gunnarsson]], formaður Rafiðnaðarsambands Íslands, Reykjavík * [[Illugi Jökulsson]], blaðamaður, Reykjavík * Inga Lind Karlsdóttir, fjölmiðlamaður og háskólanemi, Garðabæ * [[Katrín Fjeldsted]], læknir, Reykjavík * [[Katrín Oddsdóttir]], lögfræðingur, Reykjavík * Lýður Árnason, læknir og kvikmyndagerðarmaður, Hafnarfirði * [[Ómar Ragnarsson]], fjölmiðlamaður, Reykjavík * [[Pawel Bartoszek]], stærðfræðingur, Reykjavík * Pétur Gunnlaugsson, lögmaður og útvarpsmaður, Reykjavík * [[Salvör Nordal]], forstöðumaður Siðfræðistofnunar HÍ, Reykjavík * [[Silja Bára Ómarsdóttir]], stjórnmálafræðingur og aðjúnkt við HÍ, Reykjavík * Vilhjálmur Þorsteinsson, stjórnarformaður CCP, Reykjavík * Þorkell Helgason, stærðfræðingur, Svf. Álftanesi * [[Þorvaldur Gylfason]], hagfræðiprófessor, Reykjavík * [[Þórhildur Þorleifsdóttir]], leikstjóri, Reykjavík * [[Örn Bárður Jónsson]], sóknarprestur, Reykjavík </div> == Ákvörðun Hæstaréttar um ógildingu == [[Hæstiréttur Íslands|Hæstiréttur]] ógilti kosningu til stjórnlagaþings með ákvörðun þann [[25. janúar]] [[2011]]. <ref>{{cite web |url=http://www.haestirettur.is/control/index?pid=1109 |title=Geymd eintak |access-date=2011-01-25 |archive-date=2016-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160122172804/http://www.haestirettur.is/control/index?pid=1109 |url-status=dead }}</ref> Sex hæstaréttardómarar fjölluðu um kærur vegna kosningarinnar. Þeir voru: [[Garðar Gíslason]], [[Árni Kolbeinsson]], [[Gunnlaugur Claessen]], [[Jón Steinar Gunnlaugsson]], [[Páll Hreinsson]] og Viðar Már Matthíasson. Hæstarétti bárust kærur frá Óðni Sigþórssyni, Skafta Harðarsyni og Þorgrími S. Þorgrímssyni. Lutu þær að ýmsum ágöllum sem kærendur töldu vera á framkvæmd kosningarinnar. Hæstiréttur fann fimm annmarka á framkvæmd kosningarinnar, þar af tvo verulega annmarka: # Strikamerking kjörseðla með númeri í samfelldri hlaupandi töluröð, var talin „verulegur annmarki“ á framkvæmd kosningarinnar og þótti brjóta í bága við ákvæði laga um leynilegar kosningar sbr. „grundvallarákvæði stjórnarskrárinnar um opinberar kosningar.“<ref>VI.1 kafli ákvörðunar Hæstaréttar 25. janúar 2011</ref> # Pappaskilrúm sem notuð voru við kosninguna, þóttu ekki fullnægja áskilnaði laga um að kjósendur skyldu kjósa í kjörklefum. Var notkun þeirra talin annmarki á framkvæmd kosningarinnar, „þar sem unnt var að sjá á kjörseðil kjósanda, sem nokkurn tíma hlaut að taka að fylla út ef allir valkostir voru notaðir, var það til þess fallið að takmarka rétt kjósanda til að nýta frjálsan kosningarétt sinn ef maður, sem hann var háður, fylgdist með honum eða kjósandi hafði raunhæfa ástæðu til ætla að svo gæti verið.“<ref>VI.2 kafli ákvörðunar Hæstaréttar 25. janúar 2011</ref> # Ekki var fylgt ákvæði kosningalaga um að menn skyldu brjóta saman kjörseðil sinn áður en hann var lagður í kjörkassann, en sú regla hefur það að markmiði skv. Hæstarétti „að tryggja rétt og skyldu kjósanda til leyndar um það hvernig hann ver atkvæði sínu.“<ref>VI.3 kafli ákvörðunar Hæstaréttar 25. janúar 2011</ref> Meiri hluti Hæstaréttar taldi þetta annmarka á framkvæmd kosningarinnar. Hæstaréttardómararnir Garðar Gíslason og Viðar Már Matthíasson voru á annarri skoðun um þetta atriði og töldu það ekki brjóta gegn ákvæði laga. # Kjörkassarnir uppfylltu að mati Hæstaréttar ekki skilyrði laga um að hægt væri að læsa þeim. Þá taldi Hæstiréttur kjörkassana „þeirrar gerðar að unnt var án mikillar fyrirhafnar að taka þá í sundur og komast í kjörseðla. Þessi umbúnaður kjörkassanna var því til þess fallinn að draga úr öryggi og leynd kosninganna.“<ref>VI.4 kafli ákvörðunar Hæstaréttar 25. janúar 2011</ref> Þótti þetta annmarki á kosningaframkvæmd. # Samkvæmt túlkun Hæstaréttar á kosningalögum átti landskjörstjórn að kveða til „valinkunna menn“ til að fylgjast með framkvæmd kosninganna. Hæstiréttur taldi að í ljósi þess að upp kom vafi um hvernig skilja bæri skrift á 13-15% atkvæða við kosninguna, hafi verið sérstök þörf á nærveru slíkra fulltrúa við kosninguna til að gæta réttinda frambjóðenda. Taldi Hæstiréttur þetta verulegan annmarka á framkvæmd kosningarinnar.<ref>VI.5 kafli ákvörðunar Hæstaréttar 25. janúar 2011</ref> Hæstiréttur vísaði til þess að það væri hlutverk löggjafans að setja skýrar og ótvíræðar reglur um framkvæmd opinberra kosninga þar sem tekið væri réttmætt tillit til aðstæðna sem leiða af sérstöku eðli þeirra. Það væri á hinn bóginn ekki á færi stjórnvalda að víkja frá skýrum fyrirmælum laga um framkvæmd kosninga vegna fjölda frambjóðenda eða nýs verklags sem hentugt þætti vegna rafrænnar talningar atkvæða. Þá vísaði Hæstiréttur til fordæmis fyrir niðurstöðu sinni. Vísaði hann til þess að í réttarframkvæmd hefðu kosningar verið ógiltar þegar framkvæmd þeirra hefur verið í andstöðu við lög og til þess fallin að rjúfa kosningaleynd. Þannig hefði til dæmis kosning í Helgafellssveit um sameiningu sveitarfélaga verið ógilt. Með þeim dómi var komist að þeirri niðurstöðu að kosningin skyldi ógilt þar sem kjörseðill var þannig úr garði gerður að skrift sást í gegnum hann þótt hann væri brotinn saman. Í niðurstöðu sinni í því máli sagði Hæstiréttur: <blockquote>Kjörseðillinn tryggir því ekki, að kosningin hafi verið leynileg samkvæmt 14. gr. laga nr. 8/1986, sem er meðal grundvallarákvæða í íslenskum lögum um opinberar kosningar, sbr. og 87. gr. og 91. gr. laga nr. 80/1987 og 31. gr. stjórnarskrárinnar. Brestur í þessu efni er í eðli sínu til þess fallinn að hafa áhrif á úrslit kosningar, og getur 36. gr. sveitarstjórnarlaga ekki leitt til annarrar niðurstöðu.<ref>Dómur Hæstaréttar frá 8. desember 1994 í máli nr. 425/1994</ref></blockquote> Annað fordæmi er til úr réttarframkvæmd þar sem kosningar hafa verið ógiltar vegna brests á kosningaleynd. Hreppsnefndarkosningar í Geithellnahreppi 25. júní 1978 voru ógiltar. Líkt og í fordæminu sem Hæstiréttur vísaði til í ákvörðun sinni um stjórnlagaþingskosninguna, voru kjörseðlar þeir sem notaðir voru við þessa kosningu úr svo þunnu efni að skrift sást í gegn um þá þegar þeir höfðu verið brotnir saman. Um þetta sagði Hæstiréttur: <blockquote>Fallast ber á þá úrlausn héraðsdómara, að kjörseðill hafi eigi verið svo úr garði gerður sem lög áskilja samkvæmt 50. gr. laga nr. 52/1959, sbr. 1. gr. laga nr. 5/1962, sbr. 1. gr. laga nr. 5/1966 og meginreglu 7. gr., 2. málsgr., laga nr. 5/1962, og tryggi ekki, að kosning sé leynileg. Ákvæði 15. gr., 1. málsgr., laga nr. 58/1961, er býður, að kosningar þessar skuli vera leynilegar, er vissulega meðal grundvallarákvæða í íslenskum lögum um opinberar kosningar.<ref>Dómur Hæstaréttar frá 9. febrúar 1982 í máli nr. 96/1980</ref></blockquote> Ákvörðun Hæstaréttar um ógildingu stjórnlagaþingskosninganna var umdeild. Nokkru eftir ákvörðunina skipaði Alþingi stjórnlagaráð sem skyldi vera ráðgefandi um nýja stjórnaskrá. Stjórnlagaráðið var skipað flestum þeim er kosnir voru til stjórnlagaþingsins og tók til starfa um vorið. Hæstiréttur hafnaði síðar ógildingarkröfu Öryrkjabandalagsins vegna forsetakosnninganna 2012. Þorvaldur Gylfason hélt því fram í kjölfarið að í þessum tveimur ákvörðunum væri hrópandi ósamræmi.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/blogg/thorvaldur-gylfason/2012/7/25/rjukandi-rad/ |title=Rjúkandi ráð; grein í Dv.is 2012 |access-date=2012-07-26 |archive-date=2012-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120727015848/http://www.dv.is/blogg/thorvaldur-gylfason/2012/7/25/rjukandi-rad/ |url-status=dead }}</ref> == Tilvísanir == <div class="references-small">{{reflist}}</div> == Tenglar == * [http://www.kosning.is/stjornlagathing/ Vefur á vegum dómsmála- og mannréttindaráðuneytisins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101006025533/http://www.kosning.is/stjornlagathing |date=2010-10-06 }} * [http://www.althingi.is/altext/stjt/2010.090.html Lög um stjórnlagaþing.] * [http://stjornarskrarfelagid.is/ Stjórnarskrárfélagið] * [http://www.dv.is/frettir/2011/1/26/enginn-vefengdi-haefi-domaranna/ ''Enginn véfengdi hæfi dómaranna''; grein af Dv.is 2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110128194420/http://www.dv.is/frettir/2011/1/26/enginn-vefengdi-haefi-domaranna/ |date=2011-01-28 }} [[Flokkur:Stjórnlagaþing á Íslandi]] d4tlvu4lea5ws189jpafxensh19c4hn Stjórnlagaráð á Íslandi 2011 0 92699 1979303 1972462 2026-09-18T02:12:55Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979303 wikitext text/x-wiki '''Stjórnlagaráð á Íslandi 2011''' (upphaflega nefnt [[stjórnlagaþing]]) var ráðgefandi nefnd skipuð af [[Forsætisráðuneyti Íslands]] árið 2011 til að gera frumvarp að heildarendurskoðun [[stjórnarskrá Íslands|íslensku stjórnarskrárinnar]]. Á undan stjórnlagaþinginu var haldinn þjóðfundur sem var ætlað að leggja línurnar um vilja þjóðarinnar varðandi ýmis gildi fyrir stjórnlagaþingið. Eftir að [[Hæstiréttur]] úrskurðaði [[kosningar til stjórnlagaþings á Íslandi 2010]] ólögmætar var heiti þingsins breytt í „stjórnlagaráð“ og sama fólki boðin seta í því og hlutu kosningu til stjórnlagaþingsins. Ýmsir töldu það vera að fara á svig við úrskurð Hæstaréttar. Stjórnlagaráð skilaði frumvarpi að breytingum á [[stjórnarskrá lýðveldisins Íslands]] til Alþingis [[29. júlí]] [[2011]]. Tillögurnar miðuðu að því að styrkja [[beint lýðræði]], auka völd [[Alþingi]]s og sjálfstæði dómstóla gagnvart framkvæmdavaldinu, takmarka tímalengd setu [[forseti Íslands|forseta]] og setja fram skýr ákvæði um þjóðareign á náttúruauðlindum.<ref>{{tímarit.is|6388527|Breytingarnar á stjórnarskránni|höfundur=Valgeir Örn Ragnarsson|dags=19. október 2011|bls=10|blað=DV}}</ref> Tillögurnar gerðu ráð fyrir að tiltekið hlutfall kjósenda gæti knúið fram þjóðaratkvæðagreiðslu um tiltekin mál, að þjóðaratkvæðagreiðsla væri forsenda framsals valds til yfirþjóðlegra stofnana, og að atkvæðavægi yrði jafnað á landsvísu. Talsverð gagnrýni kom á frumvarpið frá lögfræðingum, og eins var gagnrýnd sú heildarendurskoðun á stjórnarskránni sem boðuð var.<ref>{{cite journal|url=https://timarit.is/page/7770783|title=Frumvarpi stjórnlagaráðs ber að hafna|author=Reimar Pétursson|journal=Tímarit lögfræðinga|volume=61|number=3|pp=327-340}}</ref> Helsti gallinn var að eina leiðin til að breyta stjórnarskránni var samkvæmt gildandi stjórnarskrá tvær kosningar, sem ekki reyndist víðtæk sátt um. Á endanum var boðað til þjóðaratkvæðagreiðslu um nokkrar af tillögum stjórnlagaráðs, en þótt meirihluti reyndist fyrir þeim öllum varð ekkert úr því að frumvarpið yrði lagt fram. Talsvert munaði um andstöðu forseta Íslands, [[Ólafur Ragnar Grímsson|Ólafs Ragnars Grímssonar]], en á móti börðust [[Þorvaldur Gylfason]], [[Katrín Oddsdóttir]], [[Hjörtur Hjartarson]], Stjórnarskrárfélagið og fleiri fyrir framtíð frumvarpsins. Niðurstaðan varð sú að ekkert varð úr því að frumvarpið yrði lagt fram til atkvæðagreiðslu á Alþingi. Þess í stað var sett á fót stjórnarskrárnefnd, að mestu skipuð þingmönnum og nokkrum utanaðkomandi sérfræðingum, sem lagði til árið 2016 frumvarp byggt á þremur af tillögum stjórnlagaráðs. Það frumvarp hlaut ekki heldur brautargengi. Framganga Alþingis í málinu hefur verið gagnrýnd bæði af stuðningsfólki upphaflega frumvarpsins, og þeim sem hafa lýst sig andsnúin því. Reglulega er minnt á tillögur stjórnlagaráðs í almennri umræðu og kallað eftir endurskoðun stjórnarskrárinnar. == Saga== Frá því fyrir [[lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]] á Íslandi 1944 voru uppi hugmyndir um að efna til stjórnlagaþings, sem setti Íslandi [[stjórnskipunarlög]]. Þannig var á [[Alþingi]] sumarið 1942 rætt af miklum þunga um slíkt þing, en frá þeirri hugmynd var horfið síðar sama sumar.<ref>{{tímarit.is|1250820|Álitsgerð lýðveldisnefndar í skilnaðarmálinu: Grundvöllurinn er þegar lagður - Aðrar leiðir mundu valda töf og truflun|blað=Morgunblaðið|dags=30. janúar 1944|bls=2}}</ref> Árið 1949 sleit [[Framsóknarflokkurinn]] stjórnarsamstarfi á Alþingi og boðaði til kosninga. Meðal helstu kosningamála flokksins var að boðað skyldi til stjórnlagaþings en þær hugmyndir urðu ekki að veruleika.<ref>{{tímarit.is|1082966|Vinstri skrif og hægri stefna|höfundur=Stefán Pétursson|blað=Alþýðublaðið|dags=13. september 1949|síða=4}}</ref> Næstu áratugi skaut hugmyndin upp kollinum af og til. Þannig hvatti [[Jóhanna Sigurðardóttir]] til boðunar stjórnlagaþings í pistli árið 1996.<ref>{{cite web|url=http://www.althingi.is/johanna/greinar/safn/000010.shtml|title=Breytt kjördæmaskipan- forsenda framfara|author=Jóhanna Sigurðardóttir|date=13. september 1996|website=Alþingi|archive-url=https://vefsafn.is/is/20090130142229/http://www.althingi.is/johanna/greinar/safn/000010.shtml|archive-date=30.1.2009}}</ref> === Bankahrunið === Í kjölfar [[bankahrunið á Íslandi|bankahrunsins]] heyrðust raddir í þjóðfélaginu um að boða skyldi til stjórnlagaþings til að gera nauðsynlegar umbætur á samfélaginu með breytingum á stjórnarskrá. Þannig var komið á fót vefsíðunni nyttlydveldi.is,<ref>{{cite web|url=http://nyttlydveldi.is/|link-status=dead|title=Undirskriftasöfnun|website=Nýtt lýðveldi|archive-url=https://web.archive.org/web/20100108160743/http://nyttlydveldi.is/|archive-date=2010-01-08|access-date=2026-06-06|url-status=bot: unknown}}</ref> auk þess sem ýmsir málsmetandi menn skrifuðu greinar um efnið og komu fram í fjölmiðlum. Á flokksþingi [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] 19. janúar 2009 var samþykkt að efna skyldi til stjórnlagaþings.<ref>{{cite web|url=http://www.framsokn.is/Flokkurinn/Fyrir_fjolmidla/Frettir/?b=1,3719,news_view.html|title=Ályktun um stjórnlagaþing frá flokksþingi|date=19. janúar 2009|website=Framsóknarflokkurinn|archive-url=https://vefsafn.is/is/20090424195224/http://www.framsokn.is/Flokkurinn/Fyrir_fjolmidla/Frettir/?b=1,3719,news_view.html|archive-date=27.4.2009}}</ref> Í framhaldi af því gaf flokkurinn út yfirlýsingu 29. janúar 2009 þar sem greint var frá því að skilyrði þess að flokkurinn styddi minnihlutastjórn [[Samfylkingin|Samfylkingar]] og [[Vinstri græn|Vinstri grænna]] væri að flokkarnir tveir féllust á hugmyndir Framsóknarflokksins um að efnt yrði til stjórnlagaþings.<ref>{{cite web|url= http://www.framsokn.is/Flokkurinn/Fyrir_fjolmidla/Frettir/?b=1,3749,news_view.html|title=Meira um stjórnlagaþingið|date=29. janúar 2009|website=Framsóknarflokkurinn|archive-url=https://vefsafn.is/is/20090420205349/http://www.framsokn.is/Flokkurinn/Fyrir_fjolmidla/Frettir/?b=1,3749,news_view.html|archive-date=20.4.2009}}</ref> Sama dag kynnti Framsóknarflokkurinn frumvarp til stjórnskipunarlaga, en í því var gert ráð fyrir að kosnir yrðu 63 fulltrúar í almennum kosningum samhliða [[Alþingiskosningar 2009|Alþingiskosningum vorið 2009]]. Þá gerði frumvarpið meðal annars ráð fyrir: * Að um einstaklingskosningu yrði að ræða, þ.e. hver sem er gæti boðið sig fram til setu að því gefnu að hann safnaði 300 meðmælendum. Alþingismenn, ráðherrar og dómarar hefðu ekki framboðsrétt. * Stjórnlagaþingið sæti í sex til átta mánuði og fengi þjóðin síðan að kjósa um tillögu þingsins að stjórnarskrá í almennum kosningum. * Ef meirihluti kjósenda samþykkti tillögu þingsins yrði tillagan að stjórnskipunarlögum (þ.e. stjórnarskrá Íslands). Jóhanna Sigurðardóttir og [[Steingrímur J. Sigfússon]] sögðust síðla dags 29. janúar 2009 hafa fallist á tillögur Framsóknarmanna í aðalatriðum. Lét Steingrímur J. Sigfússon þó í ljós efasemdir um fýsileika þess að kjósa til stjórnlagaþingsins þá um vorið, enda taldi hann frestinn of stuttan. Gæti slíkt tímahrak leitt af sér að þeir sem hefðu hug á að bjóða sig fram sæju sér það ekki fært. Sjálfstæðismenn tjáðu sig lítið um tillöguna en [[Björn Bjarnason (f. 1944)|Björn Bjarnason]], fráfarandi dómsmálaráðherra, lét þó hafa eftir sér á fundi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismanna]] á Grand Hótel í Reykjavík 30. janúar að hann teldi breytingar á stjórnarskrá ekki brýnt verkefni. === Upphaf stjórnlagaþingsferlis === Lög um stjórnlagaþing voru samþykkt á Alþingi 25. júní 2010. Þau atriði sem stjórnlagaþingið átti sérstaklega að taka til umfjöllunar voru undirstöður íslenskrar stjórnskipunar og helstu grunnhugtök hennar, skipan [[löggjafarvald]]s og [[framkvæmdavald]]s og valdmörk þeirra, hlutverk og stöðu [[Forseti Íslands|forseta lýðveldisins]], sjálfstæði [[Dómstóll|dómstóla]] og eftirlit þeirra með öðrum handhöfum ríkisvalds, ákvæði um [[kosningar]] og [[Kjördæmi|kjördæmaskipan]], lýðræðislega þátttöku almennings, m.a. um tímasetningu og fyrirkomulag [[Þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]], þar á meðal um frumvarp til stjórnarskipunarlaga, framsal ríkisvalds til [[Alþjóðastofnun|alþjóðastofnana]] og meðferð utanríkismála, og umhverfismál, þar á meðal um eignarhald og nýtingu [[náttúruauðlind]]a. Lögin kváðu á um að „þjóðfundur“ yrði haldinn til undirbúnings 6. nóvember 2010. Þátttakendur yrðu 1000 valdir til að endurspegla þjóðina á sem bestan hátt. Í kjölfarið yrði kosið til stjórnlagaþings, þar sem framboðsfrestur rynni út 18. október 2010, nöfn frambjóðenda birt 3. nóvember, utankjörfundaratkvæðagreiðsla hæfist 10. nóvember, og kosningarnar sjálfar haldnar 27. nóvember. Stjórnlagaþing skyldi svo setja í febrúar 2011 og ætti það að sitja í minnst 2 mánuði.<ref>{{cite web|url=https://www.althingi.is/lagas/landskjorstjorn/2010090.html|title=Lög um stjórnlagaþing|date=25. júní 2010|website=Alþingi}}</ref> === Þjóðfundur 2010 === Þjóðfundur um stjórnarskrá á Íslandi 2010 var haldinn í [[Reykjavík]] [[6. nóvember]] [[2010]]. Þjóðfundinum var ætlað að leggja línurnar um vilja þjóðarinnar varðandi ýmis gildi fyrir stjórnlagaþingið. Boðað var til fundarins með slembiúrtaki úr þjóðskrá þannig að 1000 voru valdir af handahófi og 4 „varamenn“ fyrir hvern. 478 af þeim sem upphaflega voru valdir þekktust boðið, svo þá var leitað til varamanna. Að endingu urðu þjóðfundarfulltrúar 950 talsins.<ref>{{cite report|url=https://www.stjornarradid.is/media/forsaetisraduneyti-media/media/stjornarskra/skyrsla_stjornlaganefndar_fyrra_bindi_thjodfundur_2010.pdf|title=Skýrsla stjórnlaganefndar III: Þjóðfundur|page=24}}</ref> Hugmyndir fundarins voru settar upp í hugtakaflokka. Hugtökin voru „siðgæði“, „lýðræði“, „náttúra Íslands, vernd og nýting“, „réttlæti, velferð og jöfnuður“, „mannréttindi“, „valddreifing, ábyrgð og gagnsæi“, „friður og alþjóðasamvinna“, og „land og þjóð“.<ref>{{Cite web |url=http://www.thjodfundur2010.is/other_files/2010/gogn/Samantekt-Thjodfundur-2010.pdf |title=Stutt samantekt frá Þjóðfundi 2010 |access-date=2010-11-30 |archive-date=2010-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101116165311/http://www.thjodfundur2010.is/other_files/2010/gogn/Samantekt-Thjodfundur-2010.pdf |url-status=dead }}</ref> Við lok þjóðfundarins voru allir þáttakendur spurðir um gagnsemi fundar, fræmkvæmd hans, fundarform og notagildi. Mikill meirihluti þáttakenda (75-97%) voru jákvæðir í garð þessara spurninga.<ref>{{Cite web |url=http://www.thjodfundur2010.is/nidurstodur/ |title=Niðurstöður þjóðfundar |access-date=2010-11-30 |archive-date=2010-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101112003347/http://thjodfundur2010.is/nidurstodur/ |url-status=dead }}</ref> === Kosningar til stjórnlagaþings === {{aðalgrein|Kosningar til stjórnlagaþings á Íslandi 2010}} Kosningar til stjórnlagaþings á Íslandi 2010 voru svo haldnar þann [[27. nóvember]] [[2010]]. Hver og einn kjörgengur Íslendingur gat kosið 25 frambjóðendur og raðað þeim í forgangsröð. Kjörsókn var 36,77%.<ref>{{cite web|url=http://mbl.is/mm/frettir/innlent/2010/11/28/36_77_prosent_kosningathatttaka|title=36,77% kosningaþátttaka|website=Mbl.is|date=28.11.2010}}</ref> Kosið var í fyrsta sinn með svokallaðri [[forgangsröðunaraðferð]].<ref>{{cite web|url=https://www.landskjor.is/stjornlagathing/adferdafraedi-vid-kosningu/|title=Aðferðafræði við kosningu|accessdate=28. október 2017|archive-date=2020-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018223407/https://www.landskjor.is/stjornlagathing/adferdafraedi-vid-kosningu/|url-status=dead}}</ref> Yfir 500 manns buðu sig fram fyrir kosningarnar til stjórnlagaþings og 25 voru kjörnir. Þeirra á meðal voru [[Ómar Ragnarsson]] dagskrárgerðarmaður, [[Þorvaldur Gylfason]] hagfræðingur, [[Salvör Nordal]] heimspekingur og [[Þórhildur Þorleifsdóttir]] leikstjóri. Kosningin var gagnrýnd fyrir að vera flókin og kosningaþátttaka þótti dræm.<ref>{{cite web|url=https://vb.is/frettir/helmingur-kosningabaerra-manna-sat-heima-i-gaer/|title=Helmingur kosningabærra manna sat heima í gær|date=21. október 2012|website=Viðskiptablaðið}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Gagnrýnt var hve margir kjörnir fulltrúar voru af höfuðborgarsvæðinu, voru frægir, og hefðu gott aðgengi að fjármagni.<ref>{{tímarit.is|6375663|Stjórnlagaþing þeirra efnuðu|höfundur=Róbert Hlynur Baldursson|dags=18.8.2010|bls=10|blað=DV}}</ref><ref>{{tímarit.is|5121225|Stjórnlagaþing þeirra þjóðþekktu|höfundur=Svavar Hávarðsson|dags=1. desember 2010|bls=10|blað=Fréttablaðið}}</ref> Ýmsar kærur bárust í kjölfarið og að endingu ógilti [[Hæstiréttur Íslands|Hæstiréttur]] kosninguna með ákvörðun þann [[25. janúar]] [[2011]] og taldi alvarlega ágalla á framkvæmd hennar.<ref>{{cite web |url=https://electionjudgments.org/api/files/1595522066159dx28vrl622g.pdf|title=Endurrit úr gerðabók Hæstaréttar 25. janúar 2011|date=25. janúar 2011|website=Election Judgements}}</ref> Ákvörðun Hæstaréttar var mjög umdeild. Í mars þetta ár var Stjórnarskrárfélagið stofnað til að styðja við hugmyndina um breytingar á stjórnarskránni. === Stjórnlagaráðið === Nokkru eftir úrskurð Hæstaréttar skipaði Alþingi svokallað „stjórnlagaráð“, sem skyldi vera ráðgefandi nefnd um nýja stjórnaskrá. Stjórnlagaráðið var skipað flestum þeim er kosnir voru til stjórnlagaþingsins og tók til starfa um vorið. Stjórnlagaráð skilaði frumvarpi að breytingum á [[stjórnarskrá Íslands]] til Alþingis 29. júlí 2011. === Þjóðaratkvæðagreiðsla og stjórnlaganefndin === Eftir miklar deilur um efnisatriði frumvarpsins og hvernig fara bæri með það, var ákveðið að boða til [[Þjóðaratkvæðagreiðsla um tillögur stjórnlagaráðs|þjóðaratkvæðagreiðslu um fimm af tillögum ráðsins]] haustið 2012, auk þess sem spurt var almennt hvort þátttakendur vildu að tillögur stjórnlagaráðs yrðu lagðar til grundvallar við endurskoðun stjórnarskrárinnar. Tillögurnar fimm sneru að því að lýsa náttúruauðlindir [[þjóðareign]], að ákvæði um [[þjóðkirkjan|þjóðkirkju]] yrði í nýrri stjórnarskrá, að auka heimildir til [[persónukjör]]s í þingkosningum, að atkvæðavægi yrði jafnað yfir landið, og að ákveðið hlutfall kjósenda gæti knúið fram [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] með undirskriftalista. Nokkuð afgerandi meirihlutastuðningur reyndist vera við flestar tillögurnar, en kjörsókn var rétt innan við 50%. Eftir sigur Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks í [[Alþingiskosningar 2013|Alþingiskosningum 2013]] var skipuð stjórnarskrárnefnd sem átti að skila frumvarpi að breytingum á stjórnarskrá, meðal annars með hliðsjón af tillögum stjórnlagaráðs. Í nefndinni sátu meðal annars [[Birgir Ármannsson]], [[Katrín Jakobsdóttir]], [[Róbert Marshall]], [[Freyja Haraldsdóttir]] og [[Sigurður Líndal (f. 1931)|Sigurður Líndal]].<ref>{{cite web|url=https://www.stjornarradid.is/verkefni/stjornskipan-og-thjodartakn/stjornarskrain/stjornarskrarnefnd-2013-2017/|title=Stjórnarskrárnefnd 2013-2017|website=Stjórnarráðið}}</ref> Nefndin skilaði frumvarpi þar sem þrjár breytingar voru lagðar til: að bætt yrði við ákvæði um náttúruvernd, um þjóðareign á auðlindum, og þjóðaratkvæðagreiðslur. [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] lagði frumvarpið fram sumarið 2016, en það var ekki samþykkt. Síðan þá hafa engar breytingar byggðar á tillögum stjórnlagaráðs verið samþykktar og stjórnarská Íslands var óbreytt frá því sem áður var árið 2020.<ref>{{vísindavefurinn|80452|Hefur einhver breyting verið gerð á stjórnarskránni frá hruni?|höfundur=Jón Ólafsson og Sævar Ari Finnbogason|dags=3.11.2020}}</ref> === Eftirmálar === Framganga Alþingis í málinu var gagnrýnd bæði af þeim sem voru á móti breytingum á stjórnarskrá, og þeim sem studdu frumvarp stjórnlagaráðs.<ref>{{cite web|url=https://heimildin.is/frett/hver-drap-nyju-stjornarskrana/|title=Hver drap nýju stjórnarskrána?|author=Jóhann Páll Jóhannsson|date=13. september 2015|website=Heimildin}}</ref> Stjórnarskrárfélagið hélt lengi vel uppi málstað frumvarpsins og gaf út bókina ''Nýja íslenska stjórnarskráin'' árið 2018. Árið 2020 birtist stórt [[graff]]verk á vegg við Skúlagötu þar sem stóð „Hvar er nýja stjórnarskráin?“. Athygli vakti hve hratt verkið var afmáð.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/10/12/thrifid_strax/|title=Þrifið strax|website=Mbl.is|date=12.10.2020|author=Snorri Másson}}</ref> Félagið stóð fyrir ýmsum uppákomum í aðdraganda [[Alþingiskosningar 2021|Alþingiskosninga 2021]] til að vekja athygli á tillögunum og tregðu Alþingis við að ræða þær. == Tilvísanir == {{reflist}} ==Tengt efni== * [[Kosningar til stjórnlagaþings á Íslandi 2010]] * [[Þjóðaratkvæðagreiðsla um tillögur stjórnlagaráðs]] ==Tenglar== * [https://stjornlagarad.is/ Vefur stjórnlagaráðs] * [http://www.stjornlagathing.is/ Vefur stjórnlagaþings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110111175955/http://stjornlagathing.is/ |date=2011-01-11 }} * [http://www.stjornarskrarfelagid.is/ Stjórnarskrárfélagið] * [http://www.samfelagssattmali.is/ Samfélagssáttmáli.is - Stjórnlagaþing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121035641/http://www.samfelagssattmali.is/ |date=2010-11-21 }} * [http://www.thjodfundur2010.is Vefur þjóðfundarins 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100921110322/http://www.thjodfundur2010.is/ |date=2010-09-21 }} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:Stjórnlagaþing á Íslandi| ]] [[Flokkur:2011]] 7d1jlgad9wp8ztx6a6t0zl5kr9ydg0e Into the Wild 0 92987 1979232 1860392 2026-09-17T12:12:37Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979232 wikitext text/x-wiki '''Into the Wild''' er kvikmynd sem var gefin út [[2007]], framleidd af [[Sean Penn]]. Sagan fjallar um ''Christopher A. McCandless'', nýútskrifaðan framhaldskólastúdent. Hann ákvað að fara í puttaferðalag til þess að uppgötva sjálfan sig. Á leiðinni fór hann upp og niður Austur Bandaríkin, fór í heimsókn til Mexíkó og endaði í Alaska. Christopher kemur frá fjölskyldu þar sem bæði hann og systir hans, Carrie, voru lausaleiksbörn. Faðir hans var enn giftur annarri konu þegar að hann átti þau tvö. Faðir hans, Walt McCandless rak og stofnaði flug ráðgjafar fyrirtæki ásamt eiginkonu sinni og stjúpbróður. Walt, og kona hans áttu mörg rifrildi sín á milli, sem leiddu til þess að bæði Christopher og systir hans Kerin minnkuðu samskipti sín við foreldra sína. Kerin fór þó aldrei það langt að yfirgefa foreldra sína, eins og Christopher gerði. Í leit sinni að hvernig lífið ætti að vera fór hann í puttaferðalag. Hann ákvað að hann myndi vera eins lengi og hann þyrfti til að gera upp hug sinn. Hann gaf háskólasjóð sinn til til góðgerðarmálefnisins Oxfram áður en hann fór.<ref>{{cite web |url=http://www.oxfamamerica.org/press/pressreleases/oxfam-goes-into-the-wild |title=Oxfram Goes "Into the Wild" |access-date=2010-10-31 |archive-date=2009-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091119094051/http://www.oxfamamerica.org/press/pressreleases/oxfam-goes-into-the-wild |url-status=dead }}</ref> Christopher er ekki mjög félagslynd persóna en hann kann bækur eftir [[Lev Tolstoj]], [[Henry David Thoreau]] og [[Jack London]] utanað. Hann er gjarn á að vitna úr bókum þessara þriggja höfunda. == Saga == Kvikmyndin var leikstýrð af [[Sean Penn]] og gefin út [[21. september]] [[2007]].<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0758758/ Into the Wild (2007)] IMDb</ref> Kvikmyndin hefur áherslu á þau persónulegu tengsl sem Christopher myndar með sér á leiðinni. Kvikmyndin flakkar á milli þriggja sjónarhorna. Fyrsta sjónarhornið er frá æsku Christophers, annað sjónarhornið sýnir frá ferð hans í [[Alaska]] og það þriðja frá ferð hanns um Bandaríkin. Öll þessi sjónarhorn koma fyrir til skiptis í kvikmyndinni og fyrir vikið þá fylgir myndin engann veginn tímaröð þeirra atburða sem að Christopher lenti í. === Fótgangandi um Bandaríkin === Á ferðalögum sínum kallaði hann sig "Alexander Supertramp". Alexander er millinafn Christopher McCandless og "supertramp" er til marks um ferðalög hans. Hann skildi við bíl sinn í Arizona eyðimörkinni og hélt áfram gangandi í austurátt. Á leið sinni rakst hann á ferðalanga í hjólhýsum. Í [[Suður Dakóta]] vann hann hjá Wayne Westerberg við hrísgrjónaframleiðslu. Christopher hélt góðum samskiptum við Wayne, þangað til hann lét verða af enn stærri draum sínum, að ferðast til [[Alaska]]. Ferðir Cristophers héldu áfram á kanó, sem hann keypti sjálfur, niður Colorado ánna. Hann fór alla leið suður að Hoover stíflunni. Þar fór hann í gegnum flóðgáttir stíflunnar. Hinum megin stíflunnar var mýrlendi, en hann hélt áfram til Mexíkó og varð síðar fundinn af leiðsögumönnum í fuglaveiði. Hann var vísaður úr landi og endaði í [[Las Vegas]] þar sem hann bjó á götunni, árið [[1991]]. === Ferð til Alaska === Í [[apríl|aprílmánuði]], [[1992]] fór hann til [[Alaska]], fyrst til Fairbanks og byrjaði ferð sína þar rétt sunnan við Healy. Hann tók með sér 6kg af hrísgrjónum og hélt áfram Stampede gönguleiðina. Eftir aðeins tvo daga, féll hann í ísilagt vatn, samkvæmt dagbók hans<ref>{{Cite web |url=http://www.christophermccandless.info/intothewildpictures.html |title=Christopher McCandless Pictures |access-date=2010-10-31 |archive-date=2010-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101223165201/http://www.christophermccandless.info/intothewildpictures.html |url-status=dead }}</ref>. Á fjórða degi göngunnar fann hann yfirgefna rútu sem notuð er af veiðimönnum. Hann kallaði rútuna "Magic Bus", í dagbók sinni. Á 67 degi, eða eftir rúmlega tíu vikur í Alaska hélt hann til baka til Healy. Hann gekk 16km og þá stöðvaði fljótið [[Tenlankika]] för hans. Miklir vatnavextir voru í ánni, og Christopher komst ekki lengra. Hann fór því aftur í rútuna og reyndi að lifa af. Síðustu dagbókarfærslur Christophers segja frá að hann hafi verið í sínu versta ástandi ævi sinnar. Christopher dó að lokum í rútunni og vóg 30kg. Hann fannst eftir að veiðimaður hafði lokið veiðiferð sinni á elg. Þar sem rútan er hefðbundinn hvíldarstaður veiðimanna á svæðinu, hélt hann áfram þangað og fann Christopher. Við dánarbeð hans fundust bækurnar [[The terminal man]], [[Doctor Zhivago]] og [[Education of a wandering man]]. Ásamt bókunum var 22 kalíbera riffill, myndavél og dagbók sem lýsti 113 dögum hans í Alaska allt fram til ágústsmánuðar. Í rútunni hafði Christopher skrifað: "Enginn sími. Enginn sundlaug. Engin gæludýr. Engar sígarettur. Algjört frelsi...aldrei aftur fangelsaður af samfélaginu flýr hann og gengur einn í óbygðum til þess að verða týndur í óbyggðum." == Heimildir == * [http://www.people.com/people/archive/article/0,,20108737,00.html End of the Trail - Death] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110110121739/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20108737,00.html |date=2011-01-10 }} People.com * [http://www.emorywheel.com/detail.php?n=24329 Sean Penn Brings Alum’s Journey to the Screen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110710191344/http://emorywheel.com/detail.php?n=24329 |date=2011-07-10 }} Emory University Student Newspaper * [http://www.nationalgeographic.com/adventure/news/into-the-wild.html Into the Wild] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110218051327/http://www.nationalgeographic.com/adventure/news/into-the-wild.html |date=2011-02-18 }} National Geographic Adventure Magazine == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> [[Flokkur:Bandarískar kvikmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 2007]] 7hpco4l480s3d9eofx392vo3hqb9jox Listi yfir afskriftir fyrirtækja í kjölfar efnahagshrunsins 2008 0 93269 1979347 1973508 2026-09-18T11:38:34Z Akigka 183 byrja á þessu ... 1979347 wikitext text/x-wiki Þetta er '''listi yfir afskriftir fyrirtækja í kjölfar efnahagshrunsins 2008''': Tekið er fram hvaða fyrirtæki fékk [[afskriftir]]nar (''debt write-off'') - hversu háar þær voru og hvenær þær fóru fram og hvaða banki afskrifaði. Hafa ber í huga að afskriftir skulda fyrirtækja voru á kostnað bankanna og kröfuhafa þeirra. Þær voru ekki greiddar af skattborgurum eða almenningi nema óbeint, í gegnum eignarhald ríkisins á bönkunum í kjölfar [[bankahrunið|bankahrunsins]].<ref>{{cite web |url=http://blog.pressan.is/vthorsteinsson/2013/01/09/afskriftir-og-rettlaeti/ |title=Afskriftir og (ó)réttlæti|website=Eyjan.is|date=9.1.2013|access-date=2013-04-15 |archive-date=2013-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115030851/http://blog.pressan.is/vthorsteinsson/2013/01/09/afskriftir-og-rettlaeti/ |url-status=dead }}</ref> Í svörum efnahags- og viðskiptaráðherra, [[Árni Páll Árnason|Árna Páls Árnasonar]], við fyrirspurn [[Einar K. Guðfinnsson|Einars K. Guðfinnssonar]] á Alþingi 2011 kom fram að afskriftir til fyrirtækja og hlutafélaga námu 480 milljörðum króna af alls 503 milljarða afskriftum lána í bankakerfinu á árunum 2009 og 2010.<ref>{{cite report|url=http://www.althingi.is/altext/139/s/pdf/1839.pdf|title=Svar efnahags- og viðskiptaráðherra við fyrirspurn Einars K. Guðfinnssonar um afskriftir í fjármálakerfinu|publisher=Efnahags- og viðskiptaráðuneyti Íslands|year=2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/05/fyrirtaeki-fengu-440-milljarda-af-503-milljarda-afskriftum-345-milljardar-til-fyrirtaekja-sem-ekki-starfa-i-helstu-atvinnugreinum/ |title=Fyrirtæki fengu 480 af 503 milljarða afskriftum. Afskriftir eignarhaldsfélaga 345 milljarðar?|website=Eyjan|date=5.9.2011|access-date=2013-03-15 |archive-date=2016-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624185500/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/05/fyrirtaeki-fengu-440-milljarda-af-503-milljarda-afskriftum-345-milljardar-til-fyrirtaekja-sem-ekki-starfa-i-helstu-atvinnugreinum/ |url-status=dead }}</ref> Árið 2011 sagði [[Rúv]] frá því að fimmtíu fyrirtæki höfðu fengið meira en milljarð afskrifaðan frá hruni, samtals 550 milljarða.<ref>{{cite web|url=http://www.ruv.is/frett/afskriftir-fyrirtaekja-fra-hruni|title=Afskriftir fyrirtækja frá hruni|website=Rúv.is|date=2. október 2011}}</ref> Árið 2011 hafði íslenska ríkið afskrifað 192 milljarða króna skuldir fjármálafyrirtækja.<ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/rikid-hefur-afskrifad-192-milljarda-skuldir-fjarmalafyrirtaekja/article/2011110509465|title=Ríkið hefur afskrifað 192 milljarða skuldir fjármálafyrirtækja|website=Vísir|date=05. msí 2011|author=Jón Hákon Halldórsson}}</ref> Fram kom í skýrslu [[Ríkisendurskoðun]]ar um fyrirgreiðslu við fjármálafyrirtæki að heildarkostnaður ríkisins vegna [[Sparisjóður Keflavíkur|Sparisjóðsins í Keflavík]] hafi verið um 25 milljarða króna.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |title=Bankastjórinn fyrrverandi sleppur við 462 milljónir|website=Dv.is|date=27.7.2012|author=Jóhann Páll Jóhannsson|archive-date=2013-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007214010/http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |url-status=dead }}</ref> Árið 2012 höfðu skuldir íslenskra fyrirtækja, auðmanna og heimilanna í landinu verið felldar niður um nærri 750 milljarða króna frá hruni.<ref>{{cite web|url=http://www.ruv.is/frett/750-milljarda-skuldir-felldar-nidur|title=750 milljarða skuldir felldar niður|website=Ruv.is|date=21. febrúar 2012}}</ref> Þýskir bankar töpuðu langmestu á Íslendingum miðað við höfðatölu landsmanna í þeim ríkjum sem þeir lánuðu hvað mest til á árunum fyrir hrun. Heildartap þýskra fjármálafyrirtækja vegna lánveitinga til íslenskra banka nam 21 milljarði dollara eða samtals rúmlega 2.730 milljörðum íslenskra króna.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/ |title=Þjóðverjar töpuðu mest á Íslendingum|website=Dv.is|date=6.6.2012|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-date=2012-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616084529/http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/ |url-status=dead }}</ref> Í kjölfar bankahrunsins lentu hundruð fyrirtækja og einstaklinga í greiðsluvanda vegna lána hjá föllnu bönkunum og deilur um uppgjör þessara lána stóðu næstu ár. Deilt var um lögmæti [[myntkörfulán]]a, veðlaus kúlulán til tengdra aðila (meðal annars starfsfólks fjármálafyrirtækja) vegna hlutabréfakaupa í bönkunum í aðdraganda hrunsins (dulinna [[hringfjárfesting]]a), og afskriftir vegna stórra gjaldþrota eignarhaldsfélaga auðmanna. Oft töpuðust skuldir hreinlega vegna þess að veðin voru í hlutabréfum sem voru orðin verðlaus, eða þær voru skráðar á gjaldþrota hlutafélög. Þannig var tap Landsbankans vegna gjaldþrots BG Holding (dótturfélags [[Baugur Group|Baugs Group]]) 130 milljarðar króna<ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/eignarlaust-baugsfelag-i-130-milljarda-gjaldthroti/article/2016160529917|title=Eignarlaust Baugsfélag í 130 milljarða gjaldþroti|website=Vísir|date=20. maí 2016|author=Ingvar Haraldsson}}</ref> og áætlað var að 100 milljarðar hefðu tapast vegna gjaldþrots verktakafyrirtækisins Bygg í eigu [[Gunnar Þorláksson|Gunnars Þorlákssonar]] og [[Gylfi Héðinsson|Gylfa Héðinssonar]].<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/3/eitt-staersta-gjaldthrot-islandssogunnar/ |title=Eitt stærsta gjaldþrot Íslandssögunnar|website=DV.is|date=3. nóvember 2011|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-date=2013-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130506160241/http://www.dv.is/frettir/2011/11/3/eitt-staersta-gjaldthrot-islandssogunnar/ |url-status=dead }}</ref> Strax eftir setningu [[neyðarlögin|neyðarlaganna]] var hafist handa við að verja eignasöfn bankanna. [[Samkeppniseftirlitið]] mælti með því að færa niður höfuðstól skulda hjá rekstrarhæfum fyrirtækjum sem ekki voru gjaldfær vegna hins tímabundna efnahagsástands.<ref>{{cite report|title=Samkeppnin eftir hrun|publisher=Samkeppniseftirlitið|series=Ritröð Samkeppniseftirlitsins 2|year=2011|url=https://www.samkeppni.is/media/skyrslur-2011/Samkeppnin_eftir_hrun.pdf}}</ref> Hinir föllnu bankar, sem komnir voru í eigu erlendra kröfuhafa, afskrifuðu þannig háar fjárhæðir til að koma í veg fyrir stór gjaldþrot og tap á eignasöfnum, sem hægt væri að selja síðar á betra verði. Þessar afskriftir gátu numið tugum eða hundruðum milljarða í einstaka tilfellum. Yfirleitt fylgdu slíkum afskriftum breytingar á eignarhaldi, þannig að bankarnir eignuðust fyrirtækin með öllu, eða stóra eignarhluti. Mörg þessara fyrirtækja voru seld síðar, jafnvel fyrri eigendum (sem olli miklum deilum), sum voru flutt í sérstök eignarhaldsfélög, og sumum var haldið innan bankanna sem [[skúffufyrirtæki|skúffufyrirtækjum]] utan um eignasöfn sín, eða sem [[uppvakningafyrirtæki|uppvakningafyrirtækjum]] til að forðast frekari afskriftir á efnahagsreikningum bankanna. Þessar miklu afskriftir ollu deilum frá upphafi. Gagnrýnendur bentu á að þær skekktu samkeppnisstöðu á markaði, þar sem skuldug fyrirtæki nytu forskots á þau fyrirtæki sem hefðu sýnt aðgát í skuldsetningu. Eins vakti hneykslun að margar hæstu afskriftirnar voru á skuldum fyrirtækja í eigu helstu [[íslenska útrásin|útrásarvíkinga]] áranna fyrir hrun. Þannig fengu [[Lýður Guðmundsson]] og [[Ágúst Guðmundsson]] (kenndir við [[Bakkavör]]) 170 milljarða afskrifaða hjá Kaupþingi og Arion banka.<ref>{{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/10/5/braedurnir-hafa-fengid-170-milljarda-afskriftir/|title=Bræðurnir hafa fengið 170 milljarða afskriftir|website=Dv.is|date=5. október 2012|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-url=https://vefsafn.is/is/20121017095302/http://www.dv.is/frettir/2012/10/5/braedurnir-hafa-fengid-170-milljarda-afskriftir/|archive-date=17.10.2012}}</ref> Félög tengd [[Milestone]] ([[Karl Wernersson|Karli Wernerssyni]]) voru talin hafa fengið allt að 90 milljarða afskrifaða.<ref name="afskriftakongar" /> Tugir milljarða voru afskrifaðir hjá fyrirtækjum tengdum [[Ólafur Ólafsson (kaupsýslumaður)|Ólafi Ólafssyni]] (Fjárfestingafélagið Kjalar) og [[Friðrik Jóhannsson|Friðriki Jóhannssyni]] (Straumur-Burðarás). Einstaklingar á borð við [[Björgólfur Guðmundsson|Björgólf Guðmundsson]] og [[Magnús Kristinsson]] gátu líka samið um niðurfellingu tugmilljarða skulda.<ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/74392/ |title=Enginn fengið eins mikið afskrifað og Björgólfur|website=VB.is|date=7. júlí 2012 |archive-date=2012-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121006115018/http://www.vb.is/frettir/74392/ |url-status=dead }}</ref><ref name="afskriftakongar">{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |title=Afskriftakóngar Íslands|website=Dv.is|date=7. júlí 2012 |author=Aðalsteinn Kjartansson og Jón Bjarki Magnússon|archive-date=2012-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120718062207/http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |title=Afskriftir auðmanna; grein af Dv.is 2010 |access-date=2011-08-01 |archive-date=2012-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124042222/http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |url-status=dead }}</ref> Flestar afskriftirnar voru vegna eignarhaldsfélaga, útgerðarfélaga, byggingarfélaga eða verslunarfélaga; en sérstaka athygli vakti þegar [[Árvakur]], útgáfufélag ''[[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]'', fékk 3 milljarða afskrifaða.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/19/vidmidin-sveigd-vegna-arvakurs/ |title=Viðmiðin sveigð vegna Árvakurs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721063733/http://www.dv.is/frettir/2012/7/19/vidmidin-sveigd-vegna-arvakurs/ |url-status=dead }}</ref> Þær gríðarháu upphæðir sem afskrifaðar voru af skuldum kaupsýslumanna sem almenningur taldi bera einna mesta ábyrgð á bankahruninu og efnahagskreppunni vöktu mikið umtal og deilur. Þær voru bornar saman við afstöðu bankanna og stjórnvalda gagnvart uppgjöri skulda eignaminni einstaklinga. [[Eygló Harðardóttir (stjórnmálamaður)|Eygló Harðardóttir]], þingkona Framsóknarflokksins, barðist lengi fyrir breytingu á lögum um tekjuskatt þannig að fyrirtæki sem hefðu notið afskrifta af þessu tagi væru skylduð til að tilgreina þær, óháð því hvort þær teldust tekjur eða ekki. Tilgangurinn var að skapa gagnsæi í kringum þessar afskriftir.<ref>{{cite web|url=https://www.althingi.is/altext/140/10/r20174042.sgml|title=Tekjuskattur|date=20. október 2011|website=Alþingi}}</ref> Eygló talaði um afskriftirnar sem „eitruð epli“ í hagkerfinu.<ref>{{tímarit.is|6390790|Sömu leikreglur gildi fyrir alla|höfundur=Valgeir Örn Ragnarsson|dags=4. maí 2012|blað=DV|bls=20}}</ref> Breytingin hlaut ekki brautargengi á Alþingi. == Afskriftir íslenskra fyrirtækja == {| class="wikitable sortable" !Aðili !Upphæð !Dags !ATH !Tengd Fyrirtæki |- |Bakkabræður ([[Lýður Guðmundsson|Lýður]] og [[Ágúst Guðmundsson|Ágúst Guðmundssynir]]) |170 milljarða |2008-2012 |Ágúst og Lýður Guðmundssynir, gjarnan kenndir við [[Bakkavör]], fengu að minnsta kosti um 170 milljarða króna afskrifaða hjá Kaupþingi og Arion banka eftir hrunið 2008.<ref>{{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/10/5/braedurnir-hafa-fengid-170-milljarda-afskriftir/|title=Bræðurnir hafa fengið 170 milljarða afskriftir|website=Dv.is|date=5. október 2012|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-url=https://vefsafn.is/is/20121017095302/http://www.dv.is/frettir/2012/10/5/braedurnir-hafa-fengid-170-milljarda-afskriftir/|archive-date=17.10.2012}}</ref> |[[Kaupþing]] ([[Arion banki]]) |- |[[BG Holding ehf]] (dótturfélag Baugs Group hf) |130 milljarða |2009-2016 |Félagið var að mestu í eigu Jóns Ásgeirs Jóhannessonar og fjölskyldu. Það átti meðal annars hlut í verslunarkeðjunum Hamleys, Iceland, House of Frazer og Goldsmiths á Bretlandi. <ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/eignarlaust-baugsfelag-i-130-milljarda-gjaldthroti/article/2016160529917|title=Eignarlaust Baugsfélag í 130 milljarða gjaldþroti|website=Vísir|date=20. maí 2016|author=Ingvar Haraldsson}}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |[[Saxhóll (fjárfestingafélag)|Saxhóll]] og [[Bygg (verktakar)|Bygg]] |100 milljarða (Áætlað) |2011 |Verktakafyrirtækið Bygg er í eigu [[Gunnar Þorláksson|Gunnars Þorlákssonar]] og [[Gylfi Héðinsson|Gylfa Héðinssonar]] og Saxhóll fjárfestingarfélagi Nóatúnsfjölskyldunnar. Eigendur Byggs og Saxhóls áttu í samstarfi í hinum ýmsu fyrirtækjum á árunum fyrir íslenska efnahagshrunið. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/3/eitt-staersta-gjaldthrot-islandssogunnar/ |title=Eitt stærsta gjaldþrot Íslandssögunnar|website=DV.is|date=3. nóvember 2011|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-date=2013-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130506160241/http://www.dv.is/frettir/2011/11/3/eitt-staersta-gjaldthrot-islandssogunnar/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]], [[Íslandsbanki]] og [[Arion banki]] |- |[[Björgólfur Guðmundsson]] |96 milljarða |2012 |Björgólfur Guðmundsson er sá einstaklingur sem mestar hefur fengið afskriftirnar. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/74392/ |title=Enginn fengið eins mikið afskrifað og Björgólfur|website=VB.is|date=7. júlí 2012 |archive-date=2012-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121006115018/http://www.vb.is/frettir/74392/ |url-status=dead }}</ref><ref name="afskriftakongar">{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |title=Afskriftakóngar Íslands|website=Dv.is|date=7. júlí 2012 |author=Aðalsteinn Kjartansson og Jón Bjarki Magnússon|archive-date=2012-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120718062207/http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Félög tengd [[Karl Wernersson|Karli Wernerssyni]] |90 milljarða (Áætlað) |2012 |Hér er m.a. um að ræða [[Milestone]]. <ref name="afskriftakongar" /><ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/10/11/19-milljarda-skuld-vafnings-og-milestone-afskrifud/ |title=19 milljarða skuld Vafnings og Milestone afskrifuð; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120102180433/http://www.dv.is/frettir/2011/10/11/19-milljarda-skuld-vafnings-og-milestone-afskrifud/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Fjárfestingafélagið [[Kjalar (fjárfestingafélag)|Kjalar]] |64 milljarða |2011 |[[Ólafur Ólafsson]], oft kenndur við [[Samskip]] og [[S-hópurinn|S-hópinn]], gerði samning við Arion banka upp á 64 milljarða króna afskriftir af skuldum fjárfestingarfélagsins Kjalars. <ref>{{cite web |url=http://www.pressan.is/Frettir/Lesafrett/64-milljarda-afskrift-olafs-gerir-folk-a-islandi-brjalad-af-reidi---lifir-i-vellystingum-en-folk-skuldar |title=64 milljarða afskrift Ólafs gerir fólk á Íslandi brjálað af reiði - Lifir í vellystingum en fólk skuldar; grein af Pressunni.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215150457/http://www.pressan.is/Frettir/LesaFrett/64-milljarda-afskrift-olafs-gerir-folk-a-islandi-brjalad-af-reidi---lifir-i-vellystingum-en-folk-skuldar |url-status=dead }}</ref> [[Viðskiptablaðið]] talar um 77 miljarða afskriftir. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frett/68258/ |title=Ólafur í Samskipum fagnar skuldasátt með hrossakaupum; grein af Vb.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120226165231/http://www.vb.is/frett/68258/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/4/28/afskrifudu-12-milljarda-hja-noatunssystkinum/ |title=Afskrifuðu 12 milljarða hjá Nóatúnssystkinum; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130415215301/http://www.dv.is/frettir/2012/4/28/afskrifudu-12-milljarda-hja-noatunssystkinum/ |url-status=dead }}</ref> |[[Arion banki]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Nordic Partners]] |60 milljarða |2012 |[[Friðrik Jóhannsson]], fyrrverandi forstjóri Straums-Burðaráss er nú búsettur í Lettlandi. Þar sinnir hann rekstri á eignum sem áður heyrðu undir Nordic Partners, félag sem fjárfestirinn [[Gísli Þór Reynisson]] átti að stærstum hluta en hann lést árið 2009. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/12/16/60-milljarda-afskriftir-hja-nordic-partners/ |title=60 milljarða afskriftir hjá Nordic Partners; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2012-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121220054340/http://www.dv.is/frettir/2012/12/16/60-milljarda-afskriftir-hja-nordic-partners/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |Fjárfestingafélagið [[Gift]] |57 milljarða |2013 |Gift var í eigu Eignarhaldsfélags Samvinnutrygginga. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/29/afskrifudu-ruma-57-milljarda-hja-gift/ |title=Afskrifuðu rúma 57 milljarða hjá Gift; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130403020048/http://www.dv.is/frettir/2013/1/29/afskrifudu-ruma-57-milljarda-hja-gift/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Magnús Kristinsson]] |50 milljarða |2010 |Magnús Kristinsson, útgerðarmaður í Vestmannaeyjum, fékk stóran hluta af tæplega 50 milljarða króna skuld eignarhaldsfélaga hans afskrifaðan eftir að hann samdi við skilanefnd Landsbankans. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |title=Afskriftir auðmanna; grein af Dv.is 2010 |access-date=2011-08-01 |archive-date=2012-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124042222/http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |url-status=dead }}</ref> Afskrifa þurfti einnig rúmlega 778,5 milljóna kröfur á hendur [[Mótormax ehf.]] í eigu Magnúsar. (Sjá [[Mótormax-dómurinn]]) <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/9/778-milljona-krofur-afskrifadar/ |title=778 milljóna kröfur afskrifaðar; grein af dv.is 2010 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130114014954/http://www.dv.is/frettir/2013/1/9/778-milljona-krofur-afskrifadar/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Teymi hf.]] |~50 milljarða |2009 |Vodafone og ýmis tölvufyrirtæki heyrðu undir Teymi. Félagið hafi síðan verið skipt niður í [[Skýrr]] og [[Vodafone]], nú [[Advania]] og [[Vodafone]]. Teymi hét áður Dagsbrún og um tíma Kögun. <ref>[http://www.vb.is/frettir/4907/ Teymi: Horfir í 30 milljarða króna afskrift skulda; grein af Vb.is 2009]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> <ref>[http://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2013/02/23/ojofn_stada_vegna_afskrifta/ Ójöfn staða vegna afskrifta; grein af Mbl.is 2013]</ref> | |- |[[Actavis]] |43 milljarða |2012 |Þýski bankinn Deutsche Bank þurfti að afskrifa 257 milljónir evra, 43 milljarða króna, vegna Actavis á fyrsta ársfjórðungi 2012. <ref>[http://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2012/04/26/afskrifar_43_milljarda_vegna_actavis/ Afskrifar 43 milljarða vegna Actavis; grein af mbl.is 2012]</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/20/afskriftir-ohjakvaemilegar-hja-bjorgolfi-thor/ |title=Afskriftir óhjákvæmilegar hjá Björgólfi Thor; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120122072630/http://www.dv.is/frettir/2011/11/20/afskriftir-ohjakvaemilegar-hja-bjorgolfi-thor/ |url-status=dead }}</ref> |[[Deutsche Bank]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Svartháfur (eignarhaldsfélag)|Svartháfur]] |38 milljarða |2011 |Eignarhaldsfélagið Svartháfur afskrifaði rúmlega 38 milljarða króna lán til eignarhaldsfélaganna [[Racon Holding AB]] og [[Földungur|Földungs]], áður [[Vafningur|Vafnings]]. Félagið fékk 200 milljóna evra lán frá Glitni í ársbyrjun 2008 og endurlánaði peningana strax aftur til dótturfélaga Milestone, Racon og Vafnings. [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]], formaður Sjálfstæðisflokksins, kom að Vafningsfléttunni í febrúar 2008 þegar hann veðsetti hlutabréf í Vafningi sem voru í eigu skyldmenna hans – faðir Bjarna og föðurbróðir áttu [[Þátt International]] með Wernersbræðrum. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/10/9/afskrifa-38-milljarda-af-glitnislani-svarthafs/ |title=Afskrifa 38 milljarða af Glitnisláni Svartháfs; grein af DV.is 2011 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2011-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111219153815/http://www.dv.is/frettir/2011/10/9/afskrifa-38-milljarda-af-glitnislani-svarthafs/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Fjárfestingafélagið [[Unity Investments ehf.]] |37 milljarðar |2013 |Félagið var í eigu [[Baugur Group|Baugs Group]], [[FL Group]] og breska kaupsýslumannsins Kevin Stanford. ­Skráðir stjórnarmenn í félaginu samkvæmt ársreikningnum voru þeir [[­Jón ­Sigurðsson]], fyrrverandi forstjóri FL Group, og [[Stefán Hilmar Hilmarsson]], fyrrverandi fjármálastjóri Baugs. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/ekki-krona-upp-i-krofur-baugsfelag/ |title=Ekki króna upp í kröfur á Baugs­fé­lag. - 37 milljarða gjaldþrot Unity Investments; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2013-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130321015607/http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/ekki-krona-upp-i-krofur-baugsfelag/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Verslunarfélagið [[Hagar hf.]] |milli 35 og 40 milljarða |2011 |Heildarupphæð afskrifta Arion banka árið 2011 vegna viðskipta hans við [[Jón Ásgeir Jóhannesson]] og fjölskyldu varðandi verslunarfélagið Haga nam milli 35 og 40 milljörðum króna. <ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/02/12/ljost-ad-arion-afskrifar-40-milljarda-vegna-vidskipta-vid-jon-asgeir-og-fjolskyldu/ |title=Ljóst að Arion afskrifar um 40 milljarða vegna viðskipta við Jón Ásgeir og fjölskyldu; grein af Eyjunni.pressunni.is 2011 |access-date=2013-03-27 |archive-date=2016-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624183211/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/02/12/ljost-ad-arion-afskrifar-40-milljarda-vegna-vidskipta-vid-jon-asgeir-og-fjolskyldu/ |url-status=dead }}</ref> |[[Arion banki]] |- |[[Umtak|Umtak, fasteignafélag olíufélagsins]] [[N1]] |um 20 milljarða |2012 |Umtak var hluti af fjárhagslegri endurskipulagningu N1 sem var yfirtekið af kröfuhöfum olíufélagsins í fyrra en félagið hélt utan um eignarhald á öllum fasteignum olíufélagsins. Eigandi Umtaks núna er Arion banki. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/folk/2012/10/31/afskrifudu-20-milljarda-hja-dotturfelagi-n1/ |title=Afskrifðu 20 milljarða hjá dótturfélagi N1; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103023832/http://www.dv.is/folk/2012/10/31/afskrifudu-20-milljarda-hja-dotturfelagi-n1/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Guðmundur Kristjánsson]] |20 milljarða |2011 |[[Landsbankinn|Landsbankinn nýi - Ath. Guðmundur er útgerðarmaður, oft kenndur við]] [[Brim (útgerðarfyrirtæki)|Brim]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/7/1/gudmundur-i-brimi-faer-20-milljarda-afskriftir-en-heldur-hlutabrefum/ |title=Guðmundur í Brimi fær 20 milljarða afskriftir en heldur hlutabréfum; grein af Dv.is 2011 |access-date=2011-08-01 |archive-date=2012-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120622045332/http://www.dv.is/frettir/2011/7/1/gudmundur-i-brimi-faer-20-milljarda-afskriftir-en-heldur-hlutabrefum/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Íslenskir aðalverktakar ehf|Íslenskir aðalverktakar ehf/]][[Drög ehf]] |20 miljarða |2011 |Meðal eigenda Draga, móðurfélags ÍAV voru forstjórar þess, þeir [[Karl Þráinsson]] og [[Gunnar Sverrisson]]. Drög var tekið til gjaldþrotaskipta þann 17. nóvember 2011. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/4/20-milljarda-afskriftir-hja-islenskum-adalverktokum/ |title=20 milljarða afskriftir hjá Íslenskum aðalverktökum; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120107002936/http://www.dv.is/frettir/2011/12/4/20-milljarda-afskriftir-hja-islenskum-adalverktokum/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn|Landsbankinn nýi]] |- |[[Stím]] |20 milljarða |2010 |[[Jakob Valgeir Flosason]] er eigandi Stíms. <ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2010/11/24/fekk-milljards-krona-fyrirgreidslu-til-kvotakaupa-eftir-milljarda-afskriftir/ |title=Fékk milljarðs króna fyrirgreiðslu til kvótakaupa eftir milljarða afskriftir; grein af Eyjunni.pressunni.is 2010 |access-date=2012-07-22 |archive-date=2015-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017042150/http://eyjan.pressan.is/frettir/2010/11/24/fekk-milljards-krona-fyrirgreidslu-til-kvotakaupa-eftir-milljarda-afskriftir/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20120424100604/smugan.is/2012/04/hvad-verdur-nu-um-jakob-valgeir-og-bornin/ Hvað verður nú um Jakob Valgeir og börnin?; grein af Smugunni.is 2012]</ref> <ref>[http://www.youtube.com/watch?v=MSMLtwYtHN0 Jakob Valgeir í Stím fær milljarð hjá Landsbanka þrátt fyrir milljarðaafskriftir; umfjöllun Kastljóss, af youtube.com 2010]</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/10/18/afskrifa-meira-en-milljard-hja-jakobi/ |title=Afskrifa meira en milljarð hjá Jakobi; grein í Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019193953/http://www.dv.is/frettir/2012/10/18/afskrifa-meira-en-milljard-hja-jakobi/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn|Landsbankinn nýi]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Salt Investments]] |15, 5 milljarða |2011 |Eignarhaldsfélag [[Robert Wessmann|Róberts Wessmann]]. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2011/8/25/afskrifa-milljarda-skuld-hja-roberti/ Afskrifa milljarða skuld hjá Róbert; grein af DV.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |[[Glitnir]] |- |[[Höfðatorg ehf.|Höfðatorg ehf]] |15 milljarða |2011 |Skuldir Höfðatorgs ehf. voru felldar niður um 15 milljarða við endurskipulagningu félagsins. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/79439/ |title=Skuldir felldar niður um 15 milljarða; grein af Vb.is 2013 |access-date=2013-03-21 |archive-date=2013-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313090724/http://www.vb.is/frettir/79439/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Eignarhaldsfélagið [[EO ehf.]] |11,7 milljarða |2011 |Eignarhaldsfélagið hét áður Oddaflug. Það skuldaði 11,7 milljarða í lok árs 2009 en átti eignir fyrir um 86 þúsund krónur. EO ehf. er dótturfélag [[FI Fjárfestingar|FI Fjárfestinga]] sem er alfarið í eigu [[Hannes Smárason|Hannesar Smárasonar]] og hélt einnig um eign hans í [[FL Group]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/5/4/felag-hannesar-smarasonar-i-bullandi-minus/ |title=Félag Hannesar Smárasonar í bullandi mínus; grein í Dv.is 2011 |access-date=2013-03-27 |archive-date=2011-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110508021200/http://www.dv.is/frettir/2011/5/4/felag-hannesar-smarasonar-i-bullandi-minus/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[k08|k08/]][[Ingvar Vilhjálmsson ehf.]] |8 milljarða |2012 |Ath. þrotabú eignalauss félags [[Ingvar Vilhjálmsson|Ingvars Vilhjálmssonar]], fyrrverandi framkvæmdastjóra markaðsviðskipta Kaupþings. Kröfur í félagið k08 ehf. námu tæplega 8 milljörðum króna. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/8-milljarda-kululanaskuldir-ingvars-afskrifadar/ |title=8 milljarða kúlulánaskuldir Ingvars afskrifaðar; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206032711/http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/8-milljarda-kululanaskuldir-ingvars-afskrifadar/ |url-status=dead }}</ref> |[[Kaupþing]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Sævarhöfði (eignarhaldsfélag)|Sævarhöfði]] og Fasteignafélagið [[Sævarhöfði (fasteignafélag)|Sævarhöfði]]/félög í eigu eigenda fjárfestingarfélagsins [[Sund (fjárfestingafélag)|Sunds]] |7,5 milljarða |2012 |Ath. Félögin voru í eigu Kristins Þórs Geirssonar og Sunds sem aftur var í eigu Gunnþórunnar Jónsdóttur, sonar hennar Jóns Kristjánssonar og Gabríelu Kristjánsdóttur. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/1/3/afskrifa-milljarda-hja-sundurunum/ |title=Afskrifa milljarða hjá Sundurunum; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120109054211/http://www.dv.is/frettir/2012/1/3/afskrifa-milljarda-hja-sundurunum/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Þorgeir Baldursson|Þorgeir Baldursson/]][[Kvos]] |5 milljarða |2015 |Kvos er aðaleigandi prentsmiðjunnar Odda. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/74564/ |title=Fékk milljarða afskrifaða og kaupir Plastprent; grein af Vb.is 2010 |access-date=2012-07-23 |archive-date=2012-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719062137/http://www.vb.is/frettir/74564/ |url-status=dead }}</ref> Gömlu hluthafar Kvosar og Odda (m.a. [[Þorgeir Baldursson]]) eignuðust síðan fyrirtækið aftur eftir skuldaafskriftirnar hjá Arion banka og Landsbankanum. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/4/16/eignast-odda-aftur-eftir-fimm-milljarda-afskriftir/ |title=Eignast Odda aftur eftir fimm milljarða afskriftir; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419234243/http://www.dv.is/frettir/2012/4/16/eignast-odda-aftur-eftir-fimm-milljarda-afskriftir/ |url-status=dead }}</ref> |Landsbankinn,[[Arion banki]]. |- |[[EM 13 ehf.]] |4,3 milljarðar |2013 |Félagið EM 13 er kannski betur þekkt sem [[BNT hf.]] fyrrverandi móðurfélag [[N1]]. Talsvert var fjallað um félagið BNT í fjöllmiðlum, sér í lagi vegna aðkomu félagsins að [[Vafningsfléttan|Vafningsfléttunni]] svokölluðu. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/22/milljardaafskriftir-vegna-gjaldthrots-bnt/ |title=Milljarðaafskriftir vegna gjaldþrots BN; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130127112317/http://www.dv.is/frettir/2013/1/22/milljardaafskriftir-vegna-gjaldthrots-bnt/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Runns|Runns ,]] [[Runns 2]] og Sólstafir |4,3 milljarða |2009 |félög í eigu Þorsteins Jónssonar og Magnúsar Ármanns, en rúmlega 4.3 milljarðar af rúmlega 4.7 milljarða skuldum þeirra við Byr voru færðir á afskriftarreikning. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2011/7/21/byr-afskrifadi-milljarda-2009/ Byr afskrifaði milljarða 2009; grein af Dv.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |[[Byr]] |- |[[Árdegi hf.]] |4,1 milljarð |2013 |Árdegi hf. var umsvifamikið í verslanarekstri á árunum fyrir hrun og átti meðal annars á einhverjum tímapunkti, beint og óbeint, verslanir [[BT]], [[Skífan|Skífuna]], Next, [[Noa Noa]], [[Sony Center]] og Merlin verslunarkeðjuna í Danmörku. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/15/milljardagjaldthrot-fyrrverandi-verslanarisa/ |title=Milljarðagjaldþrot fyrrverandi verslana­risa. - Skiptum lokið á þrotabúi Árdegis hf.; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130118223059/http://www.dv.is/frettir/2013/1/15/milljardagjaldthrot-fyrrverandi-verslanarisa/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |Bílaumboðið [[Brimborg]] |4 milljarðar |2010 |Skuldirnar sem afskrifaðar voru námu 58 prósentum af heildarskuldum fyrirtækisins. <ref>[http://www.visir.is/fjorir-milljardar-afskrifadir-hja-brimborg/article/2011111109726?fb_ref=top&fb_source=home_multiline Fjórir milljarðar afskrifaðir hjá Brimborg; grein af Vísi.is 2011]</ref> | |- |Eignarhaldsfélagið [[Fikt ehf]]/[[FS7]] |3,7 til 5 milljarða |2010 |FS7 var einkahlutafélag [[Finnur Ingólfsson|Finns Ingólfssonar]] og hélt meðal annars utan um hlut hans í [[Icelandair]]. Eignarhaldsfélagið Fikt ehf. hélt utan um hlut hans í FS7. Félagið skuldaði meira en 4 milljarða króna sem líklega ekkert fékkst nokkuð upp í. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/15/afskrifad-hja-finni-i-skugga-milljarda-eigna/ |title=Afskrifað hjá Finni í skugga milljarða eign; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112061933/http://www.dv.is/frettir/2011/12/15/afskrifad-hja-finni-i-skugga-milljarda-eigna/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://www.visir.is/article/20100228/VIDSKIPTI06/870707911/1047 Milljarða skuld Finns líklega afskrifuð; af Vísi.is 2010]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/28/afskrifar-milljarda-hja-finni-ingolfssyni/ |title=Afskrifar fimm milljarða hjá félagi Finns; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120331042707/http://www.dv.is/frettir/2012/3/28/afskrifar-milljarda-hja-finni-ingolfssyni/ |url-status=dead }}</ref> | |- | | | | | |} * [[Gráfell ehf.]] - 3,8 milljarða - 2012 - [[Landsbanki Íslands]] - Ath. Gráfell er að fullu í eigu eignarhaldsfélagsins [[Látrar]] sem aftur er í eigu útgerðarfélagsins [[Ingimundur hf.|Ingimundar hf.]] sem útgerðarmaðurinn [[Ármann Ármannsson]] á. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/8/10/risagjaldthrot-hja-felagi-skattakongs/ |title=Risagjaldþrot hjá félagi skattakóngs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120813002945/http://www.dv.is/frettir/2012/8/10/risagjaldthrot-hja-felagi-skattakongs/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Bergið ehf.]] - 3,8 milljarða - 2012 - Ath. Eigendur félagsins voru [[Steinþór Jónsson]], athafnamaður og fyrrverandi bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ, og [[Jónmundur Guðmarsson]], núverandi framkvæmdastjóri Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi bæjarstjóri á Seltjarnarnesi. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/13/afskrifa-milljarda-hja-steinthori-og-jonmundi/ |title=Afskrifa milljarða hjá Steinþóri og Jónmundi -Sparisjóðirnir veittu Berginu lán til hlutabréfakaupa; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130802154615/http://www.dv.is/frettir/2012/6/13/afskrifa-milljarda-hja-steinthori-og-jonmundi/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Höfðaborg ehf]] - 3,5 milljarða - [[2012]] - Ath. Höfðaborg, eignarhaldsfélag í eigu [[Pétur Guðmundsson|Péturs Guðmundssonar]], eiganda verktakafyrirtækisins [[Eykt]]ar, skildi eftir sig 3,5 milljarða króna skuldir sem ekkert fékkst upp í. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/1/2/milljarda-afskriftir-peturs/ |title=Milljarða afskriftir Péturs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120110044600/http://www.dv.is/frettir/2012/1/2/milljarda-afskriftir-peturs/ |url-status=dead }}</ref> * Útgerðarfyrirtækið [[Stakkavík]] - 3,3 milljarða - [[2011]] - [[Landsbankinn]] - Ath. Stakkavík er í Grindavík. Afskriftirnar koma fram í ársreikningi félagsins fyrir árið 2011. [http://www.dv.is/frettir/2013/6/9/fengu-3300-milljona-afskrift-og-afslatt-af-veidigjaldinu-4GVWKM/ Fengu 3.300 milljóna afskrift og afslátt af veiðigjaldinu; grein af Dv.is 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130613163305/http://www.dv.is/frettir/2013/6/9/fengu-3300-milljona-afskrift-og-afslatt-af-veidigjaldinu-4GVWKM/ |date=2013-06-13 }} * Fjárfestingafélagið [[Sólmon ehf.]] - 3,3 milljarða - [[2012]] - [[Sparisjóðabankinn]], [[Sparisjóðurinn í Keflavík]] og [[Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis]], nú Drómi - Ath. fjárfestingarfélag [[Magnús Ármann|Magnúsar Ármann]], Sólmon ehf., var tekið var til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur í október 2012. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/thriggja-milljarda-afskriftir-hja-magnusi-armann/ |title=Þriggja milljarða afskriftir hjá Magnúsi Ármann; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206033651/http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/thriggja-milljarda-afskriftir-hja-magnusi-armann/ |url-status=dead }}</ref> * Útgáfufélagið [[Árvakur]] - rúmlega 3 milljarða króna - [[2008]] - [[Landsbankinn]] og [[Íslandsbanki]] - Ath. Árvakur er útgáfufélag [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. <ref>[http://www.visir.is/%C3%8Dslandsbanki-og-Landsbanki-afskrifa-um-3-milljar%C3%B0a-vegna-%C3%81rvakurs-/2009804921707 Íslandsbanki og Landsbanki afskrifa um 3 milljarða vegna Árvakurs; grein af Vísi.is 2008]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Þeir fengu síðan afskrifaðan um 1 milljarð árið 2012. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2012/7/17/mogginn-losnar-vid-einn-milljard/ Mogginn losnar við einn milljarð; grein af dv.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/19/vidmidin-sveigd-vegna-arvakurs/ |title=Viðmiðin sveigð vegna Árvakurs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721063733/http://www.dv.is/frettir/2012/7/19/vidmidin-sveigd-vegna-arvakurs/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[KÞG Holding]] - um 3 milljarða - [[2013]] - [[Íslandsbanki]] - Ath. Eignarhaldsfélag í eigu [[Kristinn Þór Geirsson|Kristins Þórs Geirssonar]], núverandi stjórnarformanns 66°norður. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/30/stjornarformadur-66nordur-fekk-thrja-milljarda-afskrifada/ |title=Stjórnarformaður 66°norður fékk þrjá milljarða afskrifaða; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-30 |archive-date=2013-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401013907/http://www.dv.is/frettir/2013/3/30/stjornarformadur-66nordur-fekk-thrja-milljarda-afskrifada/ |url-status=dead }}</ref> * [[Fóðurblandan hf.]] - um 3 milljarða - [[2010]] - [[Arion banki]] - Ath. skuldir fyrirtækisins lækkuðu um þrjá milljarða. Voru árið 2011 um tveir milljarðar króna en fyrirtækið skuldaði rúmlega 5,1 milljarð í árslok 2008. Stærsti eigandi Fóðurblöndunnar er [[Kaupfélag Skagfirðinga]] með yfir 70% hlut og [[Auðhumla]] með um 18% hlut. <ref>[http://www.vb.is/frettir/2119/ Fyrirtæki tengd landbúnaði fá skuldir felldar niður; grein af Vb.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[Nóna]] - 2,6 milljarða - [[2010]] - [[Landsbankinn]] nýi. - Ath Nóna er að mestu í eigu fyrirtækisins [[Skinney-Þinganes hf.]] * Eignarhaldsfélagið [[VGK Invest]] - 3 milljarða - 2011 - Ath. VGK Invest er að öllu leyti eða að hluta til í eigu [[Finnur Ingólfsson|Finns Ingólfssonar]] og var annað fyrirtækið í eigu hans sem varð gjaldþrota með nokkurra mánaða millibili. Félagið var einn af hluthöfunum í jarðvarmafyrirtækinu [[Geysir Green Energy|Geysi Green Energy]] og síðar [[Reykjavík Energy Invest]] (REI). <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/21/milljardagjaldthrot-hja-finni-ingolfssyni/ |title=Milljarðagjaldþrot hjá Finni Ingólfssyni; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120122101953/http://www.dv.is/frettir/2011/11/21/milljardagjaldthrot-hja-finni-ingolfssyni/ |url-status=dead }}</ref> * [[BOM fjárfestingafélag ehf]] - 2,6 milljarða - [[Landsbankinn]] nýi - [[2012]] - Ath. BOM var í eigu [[Magnús Þorsteinsson (athafnamaður)|Magnúsar Þorsteinssonar]] athafnarmanns. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/18/26-milljardar-afskrifadir-hja-magnusi-thorsteinssyni/ |title=2,6 milljarðar afskrifaðir hjá Magnúsi Þorsteinssyni; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120918045418/http://www.dv.is/frettir/2012/6/18/26-milljardar-afskrifadir-hja-magnusi-thorsteinssyni/ |url-status=dead }}</ref> * Einkahlutafélagið [[7 hægri ehf.]] - 2 milljarða - 2012 - Ath. Einkahlutafélagið var í eigu [[Kristján Arason|Kristjáns Arasonar]]. Félagið var tekið til gjaldþrotaskipta í desember árið 2010 og er skiptum nú lokið. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/12/19/tveir-milljardar-afskrifadir-hja-kristjani/ |title=Tveir millj­arð­ar af­skrif­að­ir hjá fé­lag­i Kristj­áns. - Engar eignir fundust í félagi hans 7 hægri ehf.; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121224134622/http://www.dv.is/frettir/2012/12/19/tveir-milljardar-afskrifadir-hja-kristjani/ |url-status=dead }}</ref> * Útgerðarfélagið [[R400 ehf.]] (hét áður [[Rómur ehf.]]) - 1, 9 milljarða - 2013 - [[Landsbankinn]] - Ath. Félagið var í helmingseigu ­útgerðarmannsins [[Jakob Valgeir Flosason|Jakobs Valgeirs Flosasonar]] í gegnum félagið [[Jakob Valgeir ehf.]] [[Hraðfrystihúsið-Gunnvör hf.]] átti hinn helminginn í gegnum ­félagið [[Skollaborg ehf.]] <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/4/5/landsbanki-afskrifar-milljarda-hja-jakobi/ |title=Landsbanki afskrifar milljarða hjá Jakobi; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-04-05 |archive-date=2013-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130408061559/http://www.dv.is/frettir/2013/4/5/landsbanki-afskrifar-milljarda-hja-jakobi/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Votaberg ehf.]] - 1,8 milljarð - [[2013]] - [[Landsbankinn]] - Ath. Votberg ehf. var leigusali Kvikmyndaskóla Íslands. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/4/afskrifa-naerri-1840-milljonir-hja-votabergi/ |title=Af­skrif­a nærr­i 1.840 millj­ón­ir hjá Vot­a­berg­i; grein af dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130108111134/http://www.dv.is/frettir/2013/1/4/afskrifa-naerri-1840-milljonir-hja-votabergi/ |url-status=dead }}</ref> * Rekstrarfélag pítsukeðjunnar [[Domino's]] - 1,5 milljarða - [[2012]] - [[Landsbankinn]] - Ath. Landsbankinn afskrifaði nærri 1.500 milljónir króna af skuldum rekstrarfélags pítsukeðjunnar Domino's á Íslandi í fyrra þegar það var selt til fjárfestisins Birgis Bieltvedts. Domino's var í eigu útgerðarmannsins og fjárfestisins [[Magnús Kristnsson|­Magnúsar Kristinssonar]] fyrir hrunið 2008 og námu skuldir félagsins rúmlega 1.820 milljónum í lok árs 2010. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/21/afskriftir-samsvara-einni-og-halfri-milljon-pitsa/ |title=Domino´s fékk 1500 milljóna afskrift; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-21 |archive-date=2012-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323215046/http://www.dv.is/frettir/2012/3/21/afskriftir-samsvara-einni-og-halfri-milljon-pitsa/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[AB 154 ehf.]] - 1, 3 milljarða - [[2013]] - [[Íslandsbanki]] - Ath. Félagið var í eigu framkvæmdastjóra fyrirtækjasviðs Íslandsbanka, [[Vilhelm Már Þorsteinsson|Vilhelms Más Þorsteinssonar]]. Félag var úrskurðað gjaldþrota í Héraðsdómi Reykjaness þann 8. nóvember 2012. Engar eignir fundust í þrotabúinu. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/14/islandsbanki-afskrifar-kululan-framkvaemdastjora/ |title=Íslandsbanki afskrifar kúlu­lán fram­kvæmda­stjóra; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2013-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130318004027/http://www.dv.is/frettir/2013/3/14/islandsbanki-afskrifar-kululan-framkvaemdastjora/ |url-status=dead }}</ref> * [[Axel ehf.]] áður Katla Seafood - 1,3 milljarða - [[2012]] - Ath. Félagið, dótturfyrirtæki [[Samherjar|Samherja]] var upphaflega stofnað til að kaupa Afríkuútgerð Sjólaskipa á vormánuðum 2007. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/11/27/samherji-faer-13-hundrud-milljona-afskrift-hja-glitni/ |title=Samherji fær 13 hundruð milljóna afskrift hjá Glitni; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121130080650/http://www.dv.is/frettir/2012/11/27/samherji-faer-13-hundrud-milljona-afskrift-hja-glitni/ |url-status=dead }}</ref> Samherjar gáfu út tilkynningu nokkru síðar og sögðu fréttina ranga. <ref>[http://www.samherji.is/is/frettir/getAllItems/1/samherji-hefur-engar-afskriftir-fengid; Samherji hefur engar afskriftir fengið; grein af Samherji.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * Hugbúnaðar- og fjarskiptafélagið [[Raflagnir og ráðgjöf.]], sem áður hét [[Industria hf.]] - 1,1 milljarða - 2013 - Ath. Skráður stofnandi og stjórnarformaður félagsins var [[Erlingur Freyr Guðmundsson|Erling Freyr Guðmundsson]] en frændi hans [[Guðjón Már Guðjónsson]], betur þekktur sem Guðjón í Oz, var framkvæmdastjóri fyrirtækisins og kom að stofnun þess að auki. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/6/islensk-fjarskiptautras-endadi-illa/ |title=Íslensk fjarskiptaútrás endaði illa; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130310001506/http://www.dv.is/frettir/2013/3/6/islensk-fjarskiptautras-endadi-illa/ |url-status=dead }}</ref> * Rekstrarfélag [[10-11]] - 1 milljarð - [[2011]] - [[Arion banki]] - Ath. Í skýringum með ársreikningum fyrirtæksins kemur fram að Arion banki hafi breytt kröfu á hendur félaginu upp á nærri 1.300 milljónir króna í hlutafé að nafnverði nærri 130 milljónir króna. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/7/rumur-milljardur-afskrifadur/ |title=Rúmur milljarður afskrifaður; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120109054153/http://www.dv.is/frettir/2011/12/7/rumur-milljardur-afskrifadur/ |url-status=dead }}</ref> * [[GOGS ehf]] - 1 milljarð rúman - [[2011]] - [[Straumur-Burðarás]] - Ath. Félagið Gogs var í eigu [[Guðmundur Arnar Þórðarson|Guðmundar Arnar Þórðarsonar]] sem var starfsmaður Straums, framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs, þar til árið 2007. Straumur var eini kröfuhafi félagsins og fundust engar eignir í búinu. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/11/afskrifa-milljard-hja-gudmundi/ |title=Afskrifa milljarða hjá Guðmundi; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120110041618/http://www.dv.is/frettir/2011/12/11/afskrifa-milljard-hja-gudmundi/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[FI fjárfestingar ehf.]] - 1 milljarð rúman - [[2009]] - [[Byr]] - Ath. Eignarhaldsfélag [[Hannes Smárason|Hannesar Smársonar]]. Félagið var í vanskilum við Byr upp á rúman milljarð króna og var nánast öll skuldin færð á afskriftarreikning. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2011/7/21/byr-afskrifadi-milljarda-2009/ Byr afskrifaði milljarða 2009; grein af Dv.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[B-17]] - 952 milljónir - [[2012]] - Ath. Félagið hélt um eignarhluti [[Brynjólfur Bjarnason|Brynjólfs Bjarnasonar]] í Existu og skuldaði um 1,5 milljarða í árslok 2009. Ekkert fékkst upp í kröfur. Brynjólfur var forstjóri Símans og Skipta á árunum 2002-2010. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/69602/ |title=Nærri milljarðs kröfum lýst í félag Brynjólfs; grein af Vb.is 2012 |access-date=2013-03-21 |archive-date=2013-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217035422/http://www.vb.is/frettir/69602/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://www.dv.is/mobile/frettir/2012/4/5/thetta-er-ekki-beint-glaesilegur-ferill/ „Þetta er ekki beint glæsilegur ferill“; grein af Dv.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[Vesturhöfn ehf.]] - um 900 milljónir - [[201]] - Ath. Félagið var að stærstum hluta í eigu [[Páll Hermann Kolbeinsson|Páls Hermanns Kolbeinssonar]] og [[Benedikt Sigurðsson|Benedikts Sigurðssonar]], samkvæmt síðasta birta ársreikningi þess. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/11/19/skilja-eftir-sig-900-milljona-skuldir/ |title=Skilja eftir sig 900 milljóna skuldir - keyptu Sævar Karl árið 2007; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121128001252/http://www.dv.is/frettir/2012/11/19/skilja-eftir-sig-900-milljona-skuldir/ |url-status=dead }}</ref> * Vídeóleigan [[Bónusvídeó]] í Lágmúla - 844 milljónir - [[2012]] - Ath. Vídeóleigan skuldaði tæplega 850 milljónir króna þegar félagið var tekið til gjaldþrotaskipta. Fundust engar eignir upp í kröfurnar, sem námu nákvæmlega 844.821.872 krónum. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/12/27/storskuldug-videoleiga-taeplega-850-milljona-skuld/ |title=Gjaldþrota Bónusvídeó með gríðarlegar skuldir; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-25 |archive-date=2013-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130101054900/http://www.dv.is/frettir/2012/12/27/storskuldug-videoleiga-taeplega-850-milljona-skuld/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Langidalur ehf.]] - 826 miljónir - 2012 - Ath. Langidalur var eignarhaldsfélag Magnús [[Pálmi Örnólfsson|Magnúsar Pálma Örnólfssonar]], fyrrverandi forstöðumanns gjaldeyrismiðlunar Glitnis. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/4/magnus-fekk-826-milljona-afskrift/ |title=Magnús fékk 826 milljóna afskrift; grein af Dv..is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130421035954/http://www.dv.is/frettir/2012/3/4/magnus-fekk-826-milljona-afskrift/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Varnagli (eignarhaldsfélag)|Varnagli]] - um 800 milljónir - 2012 - Ath. Eignarhaldsfélagið Varnagli var í eigu [[Tryggvi Þór Herbertsson|Tryggva Þórs Herbertssonar]] þingmanns. Félagið skuldaði rúmar 800 milljónir króna og átti nánast engar eignir á móti þessum skuldum – tæpar 400 þúsund krónur. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/10/19/varnagli-tryggva-thors-gjaldthrota/ |title=Já ég er búinn að greiða þetta“; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021212013/http://www.dv.is/frettir/2012/10/19/varnagli-tryggva-thors-gjaldthrota/ |url-status=dead }}</ref> * [[Imagine Investments]] - rúmar 800 milljónir - [[2009]] - [[Glitnir banki hf.]] - Ath. Imagine Investments var eignarhaldsfélag [[Bjarni Ármannsson|Bjarna Ármanssonar]]. <ref>[http://www.visir.is/article/20090909/VIDSKIPTI06/99458173 Bjarni fær 800 milljónir afskrifaðar; af Vísi.is 2009]</ref> * [[Caramba - hugmyndir og orð ehf.]] - 730 milljónir - [[2012]] - [[Kaupþing]], [[Arion banki]], [[KPMG]] og [[Tollstjórinn í Reykjavík]] - Ath. Eignarhaldsfélag [[Björn Ingi Hrafnsson|Björns Inga Hrafnssonar]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/4/11/afskrifa-730-milljona-skuldir-hja-birni-inga/ |title=Afskrifa 730 milljóna skuldir hjá félagi Björns Inga; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414014640/http://www.dv.is/frettir/2012/4/11/afskrifa-730-milljona-skuldir-hja-birni-inga/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Kex ehf.]] - 650 milljónir - [[2012]] - [[Landsbankinn]] nýi - Ath. Eignarhaldfélag var í eigu Eggerts Magnússonar. Eggert var viðskiptafélagi Björgólfs Guðmundssonar þegar þeir keyptu [[West Ham United]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/landsbankinn-afskrifar-650-milljonir-hja-eggerti/ |title=Afskrifa 650 milljónir hjá Eggert; grein af Dv.is 2012 |access-date=2012-07-22 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527175106/http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/landsbankinn-afskrifar-650-milljonir-hja-eggerti/ |url-status=dead }}</ref> * [[C22]] - 600 milljónir - [[2010]] - [[Íslandsbanki]] - [[2010]] - Ath. [[Þorgils Óttar Mathiesen]] tók 600 milljóna kúlulán til hlutabréfakaupa við starfslok sín sem forstjóri [[Sjóvá]]. Lánið var veitt til kaupa á hlutabréfum í fasteignafyrirtækinu [[Klasi ehf.|Klasa ehf.]] sem Þorgils tók við stjórn á í kjölfarið. Hlutabréfin fóru inn í félagið C22 en er skiptameðferð lauk fengust tvær milljónir króna upp í kröfur. <ref>{{cite web |url=http://eyjan.is/2010/11/11/thorgils-ottar-mathiesen-faer-600-milljonir-krona-afskrifadar/#comment-118340 |title=Þorgils Óttar Mathiesen fær 600 milljónir króna afskrifaðar; af Eyjunni.is 2010 |access-date=2010-11-12 |archive-date=2010-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101114135825/http://eyjan.is/2010/11/11/thorgils-ottar-mathiesen-faer-600-milljonir-krona-afskrifadar/#comment-118340 |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[7 jarðir ehf.]] - 593 milljónir - [[2012]] - Ath. Eignarhaldsfélagið var í eigu [[Guðjón Már Guðjónsson|Guðjóns Más Guðjónssonar]], sem yfirleitt er kenndur við hugbúnaðarfyrirtækið [[OZ]]. Það skildi eftir sig skuldir sem ekkert fékkst upp í. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/29/593-milljona-afskrift-hja-felagi-gudjons-i-oz/ |title=593 milljóna afskrift hjá félagi Guðjóns í OZ; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120625161039/http://www.dv.is/frettir/2012/3/29/593-milljona-afskrift-hja-felagi-gudjons-i-oz/ |url-status=dead }}</ref> * [[Sláturfélag Suðurlands]] - 565 milljónir - [[2010]] - [[Arion banki]] - ATh. Í ársreikningi Sláturfélagsins (SS) árið 2010 kemur fram að verðbætur og gengistap lána að andvirði 565 milljónir króna hafa verið felldar niður. <ref>[http://www.vb.is/frettir/2119/ Fyrirtæki tengd landbúnaði fá skuldir felldar niður; grein af Vb.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[Þorvaldur Lúðvík Sigurjónsson]] - 462 milljónir - [[2012]] - [[Sparisjóður Keflavíkur]] - Ath. Þorvaldur Lúðvík Sigurjónsson, fyrrverandi forstjóri Sögu Capital, var í hópi 20 stærstu skuldara Sparisjóðsins í Keflavík. Skuldir hans voru 514 milljónum króna en um 90 prósent þeirra hafa nú verið afskrifaðar. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |title=Þorvaldur sleppur við 462 milljónir; grein í Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007214010/http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |url-status=dead }}</ref> * [[Næstu aldamót ehf.]] (Rekstrarfélag [[Bang & Olufsen]]) - 373 milljónir - [[2012]] - Ath. Eigendur félagsins voru þeir Óskar Tómasson, sem jafnframt var forstjóri verslunarinnar, en hann átti 40 prósenta eignarhlut, Bjarni Óskarsson, sem einnig átti 40 prósenta eignarhlut, og eignarhaldsfélagið Laugaból sem meðal annars var í eigu Guðmundar Birgissonar, sem kenndur er við bæinn Núpa í Ölfusi. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/fa-373-milljona-afskrift/ |title=Fá 373 milljóna afskrift; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527175333/http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/fa-373-milljona-afskrift/ |url-status=dead }}</ref> * Skartgripaverslunin [[Leonard]] - 312 miljónir - 2010 - ATh. Skartgripa- og úraverslunin Leonard var tekið til gjaldþrotaskipta sumarið 2010. Skuldir félagsins námu 312 milljónum króna og fékkst ekkert upp í þær kröfur. Eigendur eru [[Sævar Jónsson]] og [[Helga Danielsdóttir]]. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/76466/ |title=Eigandi Leonard skuldaði 230 milljónir; grein af Vb.is 2012 |access-date=2013-03-25 |archive-date=2012-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124230406/http://www.vb.is/frettir/76466/ |url-status=dead }}</ref> * [[Geirmundartindur ehf.]] - 281 milljón - [[2013]] - [[Íslandsbanki]] - Ath. núverandi forstöðumaður verðbréfamiðlunar hjá Íslandsbanka, [[Elmar Svavarsson]] fékk 171 milljón króna kúlulán hjá Glitni í gegnum félagið Geirmundartind ehf. til þess að kaupa hlutabréf í bankanum í maí 2008. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/islandsbanki-afskrifar-kululan-elmars/ |title=Íslandsbanki afskrifar kúlulán Elmars; grein í Dv.is 2013 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2013-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130323061801/http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/islandsbanki-afskrifar-kululan-elmars/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Blikavöllur 3]] - 280 milljónir - [[2012]] - [[Sparisjóður Keflavíkur]] - Ath. Blikavöllur 3 ehf. var að fullu í eigu [[Fasteignafélag Suðurlands ehf.|Fasteignafélags Suðurnesja ehf.]], það félag er svo aftur í eigu Sparisjóðabanka Íslands (40%), félagsins Heiðarbúar ehf. (40%) og Sparisjóðsins í Keflavík (20%). Félagið Heiðarbúa ehf., áttu þeir [[Steinþór Jónsson]], fyrrverandi bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ og stjórnarmaður í Sparisjóði Keflavíkur, og athafnamaðurinn [[Sverrir Sverrisson]]. Dótturfélag þess, Fasteignafélag Suðurnesja, stofnaði Steinþór og var að auki fyrsti stjórnarmaður félagsins. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/16/enn-afskrfad-hja-felogum-steinthors/ |title=Enn afskrifað hjá félögum Steinþórs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120620072820/http://www.dv.is/frettir/2012/6/16/enn-afskrfad-hja-felogum-steinthors/ |url-status=dead }}</ref> * [[Ferðaskrifstofa Íslands]] - 262 milljónir -[[Landsbankinn]] nýi - Ath. ferðaskrifstofa [[Pálmi Harldsson|Pálma Haraldssonar]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/10/5/felag-palma-fekk-262-milljonir-afskrifadar/ |title=Félag Pálma fékk 262 milljónir afskrifaðar; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120101072457/http://www.dv.is/frettir/2011/10/5/felag-palma-fekk-262-milljonir-afskrifadar/ |url-status=dead }}</ref> * Fasteignafélags [[Suðurnesja ehf.]] - 246 milljónir - [[2013]] - Ath. Félagið var í eigu Sparisjóðabanka Íslands, Steinþórs Jónssonar, Sverris Sverrissonar og ­Sparisjóðsins í Keflavík. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/23/sonur-bankastjora-losnar-vid-risalan/ |title=Afskrifa 246 milljónir hjá félagi í eigu Steinþórs; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126060248/http://www.dv.is/frettir/2013/1/23/sonur-bankastjora-losnar-vid-risalan/ |url-status=dead }}</ref> * [[Sævar Jónsson]] - 232 miljón - [[2012]] - Ath. Engar eignir voru til upp í rúmlega 232 milljóna króna kröfur í persónulegt gjaldþrot Sævars, sem er venjulega kenndur við skartgripa- og úraverslunina Leonard. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/76466/ |title=Eigandi Leonard skuldaði 230 milljónir; grein af Vb.is 2012 |access-date=2013-03-25 |archive-date=2012-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124230406/http://www.vb.is/frettir/76466/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[SJE ehf.]] - 180 milljónir - [[2012]] - Ath. SJE ehf. var eignarhaldsfélag [[Steinþór Jónsson|Steinþórs Jónssonar]], athafnamanns og fyrrverandi bæjarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2012/7/9/180-milljona-afskriftir-baetast-vid-milljarda/ 180 milljóna afskriftir bætast við milljarða; grein af Dv.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == * {{cite web|url=http://www.althingi.is/altext/139/s/0951.html|title=Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt, með síðari breytingum. (greinargerð varðandi afskriftir)|website=alþingi.is|date=3.3.2011}} * {{cite report|url=https://www.stjornarradid.is/media/atvinnuvegaraduneyti-media/media/Acrobat/Eftirlitsnefnd_.pdf|title=Skýrsla eftirlitsnefndar til efnahags- og viðskiptaráðherra, samkvæmt lögum nr. 107/2009 um aðgerðir í þágu einstaklinga, heimila og fyrirtækja vegna banka- og gjaldeyrishrunsins|publisher=Efnahags- og viðskiptaráðuneytið|year=2011}} * {{cite report|title=Samkeppnin eftir hrun|publisher=Samkeppniseftirlitið|series=Ritröð Samkeppniseftirlitsins 2|year=2011|url=https://www.samkeppni.is/media/skyrslur-2011/Samkeppnin_eftir_hrun.pdf}} * {{cite report|url=https://rikisendurskodun.is/reskjol/files/Skyrslur/2012-fyrirgreidsla_vid_fjarmalafyrirtaeki.pdf|title=Fyrirgreiðsla ríkisins við fjármálafyrirtæki og stofnanir í kjölfar bankahrunsins|publisher=Ríkisendurskoðun|date=27.6.2012}} * [http://www.youtube.com/watch?v=1RJm5bMlw1U „Þvingaðar afskriftir“; fréttaskýringaþáttur Fréttaaukans á Youtube.com 2009 1. þáttur] * [http://www.youtube.com/watch?v=xRhD_sdKwiw „Þvingaðar afskriftir“; fréttaskýringaþáttur Fréttaaukans á Youtube.com 2009 2. þáttur] ===Fjölmiðlar=== * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/|title=Afskriftir auðmanna|website=Dv.is|date=14. febrúar 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20120124042222/http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |archive-date=2012-01-24 }} * {{cite web|url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/23/77-heildarskulda-afskrifadar-eda-breytt-i-hlutafe-hja-41-fyrirtaeki-336-milljarda-eftirgjof-skulda/|title=77% heildarskulda afskrifaðar eða breytt í hlutafé hjá 41 fyrirtæki. 336 milljarða eftirgjöf skulda|website=Eyjan|date=23.9.2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624184051/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/23/77-heildarskulda-afskrifadar-eda-breytt-i-hlutafe-hja-41-fyrirtaeki-336-milljarda-eftirgjof-skulda/ |archive-date=2016-06-24 }} * {{cite web|url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/10/04/eyglo-vill-birta-upplysingar-um-allar-afskriftir-yfir-100-milljon-krona-skulda/|title=Eygló vill birta upplýsingar um allar afskriftir yfir 100 milljón króna skulda|website=Eyjan|date=4.10..2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624185802/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/10/04/eyglo-vill-birta-upplysingar-um-allar-afskriftir-yfir-100-milljon-krona-skulda/ |archive-date=2016-06-24 }} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/|title=Afskriftakóngar Íslands|author=Aðalsteinn Kjartansson|website=DV.is|date=7.7.2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120718062207/http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |archive-date=2012-07-18 }} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/18/audmenn-islands-halda-eignum-thratt-fyrir-milljardaafskriftir/|title=Auðmenn Íslands halda eignum eftir milljarðaafskriftir|website=Dv.is|date=18. nóvember 2011|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-url=https://web.archive.org/web/20111222022453/http://www.dv.is/frettir/2011/11/18/audmenn-islands-halda-eignum-thratt-fyrir-milljardaafskriftir/ |archive-date=2011-12-22 }} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/|title=Þjóðverjar töpuðu mest á Íslendingum|website=Dv.is|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|date=6. júní 2012|archive--url=https://web.archive.org/web/20120616084529/http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/|archive-date=2012-06-16|access-date=2013-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120616084529/http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/23/osattur-vid-afskriftir-hvenaer-lykur-vitleysunni/|title=Ósáttur við afskriftir - hvenær lýkur vitleysunni|website=Dv.is|author=Ásta Sigrún Magnúsdóttir|date=23. júlí 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120727175939/http://www.dv.is/frettir/2012/7/23/osattur-vid-afskriftir-hvenaer-lykur-vitleysunni/ |archive-date=2012-07-27 }} * {{cite web|url=http://visir.is/landsbankinn-thyrfti-ad-afskrifa-31-milljard/article/2012120419033|title=Landsbankinn þyrfti að afskrifa 31 milljarð|website=Vísir.is|date=18. apríl 2012}} * {{cite web|url=http://www.spar.is/sparisjodurinn/frettir/nanar/254/afskriftir-vegna-fyrirtaekja-um-270-milljardar-krona |title=Afskriftir vegna fyrirtækja um 270 milljarðar króna|website=Spar.is|date=21.12.2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121112102711/http://www.spar.is/sparisjodurinn/frettir/nanar/254/afskriftir-vegna-fyrirtaekja-um-270-milljardar-krona |archive-date=2012-11-12 }} * {{cite web|url=http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1193343/|title=Hvar sjást 206 ma.kr. afskriftir í bókum Landsbankans? - Staðreyndir um afskriftirnar|author=Marinó G. Njálsson|website=Blog.is|date=24.9.2011}} * {{cite web|url=http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1198889/|title=Sleikjugangur við fjármagnseigendur|author=Marinó G. Njálsson|website=Blog.is|date=18.10.2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160802004320/http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1198889/|archive-date=2.8.2016}} {{Stubbur}} [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi]] [[Flokkur:Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]] n1byr9zuecyd7b7nuzcj9q11lcc1sl3 Upplýsingalæsi 0 93527 1979315 1954481 2026-09-18T06:35:18Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979315 wikitext text/x-wiki '''Upplýsingalæsi''' er nýlegt hugtak á sviði [[bókasafns- og upplýsingafræði|bókasafns- og upplýsingafræða]] sem snýst um að geta skilgreint ákveðna og meðvitaða upplýsingaþörf og geta fullnægt henni með því að afla viðkomandi [[þekking]]ar. Hugtakið er ákveðin framlenging á hugtakinu [[læsi]] sem vísar til þess að kunna að lesa. Aðrar framlengingar á læsi hafa einnig verið nefndar til sögunnar og jafnvel talist nauðsynlegar til þess að einhver geti talist upplýsingalæs; s.s. myndlæsi, fjölmiðlalæsi, tölvulæsi og netlæsi.<ref>{{cite journal|author=Ingibjörg Steinunn Sverrisdóttir|title=Upplýsingalæsi - nauðsynleg kunnátta á nýrri öld - þróun hugtaks|journal=Bókasafnið|date=2001|year=2001|volume=25|issue=1|pages=7-11|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000540043}}</ref> Í Prag-yfirlýsingunni svonefndu um eflingu upplýsingalæsis í samfélaginu frá árinu 2003 var upplýsingalæsi sagt fela í sér „''þekkingu á eigin upplýsingaþörfum og hæfileikanum til að staðsetja, finna, meta, skipuleggja og nota á skilvirkan hátt upplýsingar við að fjalla um þau málefni og viðfangsefni sem eru til staðar, er forsenda þess að taka fullan þátt í [[upplýsingasamfélagið|upplýsingasamfélaginu]] og er hluti af þeim grundvallar mannréttindum að njóta [[símenntun]]ar''“.<ref>{{vefheimild|url=http://www.upplysing.is/FileLib/skjalasafn/Pragyfirlysing.pdf|titill=Prag yfirlýsingin um eflingu upplýsingalæsis í samfélaginu|snið=pdf|ár=2003}}</ref> Við þessa skilgreiningu hefur krafa um siðræna notkun upplýsinga og gagnrýna hugsun einnig bætst. Hugtakið upplýsingalæsi er fyrst talið hafa verið notað árið 1974 af Paul G. Zurkowski, sem var þá formaður Samtaka Upplýsingaiðnaðsins (í dag ''Software and Information Industry Association'').<ref>{{vefheimild|url=http://eric.ed.gov/ERICWebPortal/detail?accno=ED100391|titill=The Information Service Environment Relationships and Priorities. Related Paper No. 5.|höfundur=Paul G. Zurkowski|ár=1974}}</ref> Með aukinni [[hnattvæðing]]u; þróunar á sviði [[upplýsingatækni]] hefur umræða um upplýsingalæsi orðið meira áberandi. ==Tilvísanir== <div class="references-small">{{reflist}}</div> ==Tenglar== * [http://www.upplysing.is/ Upplýsing.is: Vefur bókasafns- og upplýsingafræða] * [https://www.upplysing.is/upplysingalaesi/ Kennsluvefur Upplýsingar, félags bókasafns- og upplýsingafræða, um upplýsingalæsi] * [http://www.simnet.is/dimmalimm/upplysingalaesi.html Ertu upplýsingalæs?]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, af vef Auðar Harðardóttur * [http://www.ifla.org/en/information-literacy Vefur Alþjóðasamtaka bókasafna um upplýsingalæsi] * [http://www.ala.org/ala/mgrps/divs/acrl/index.cfm Association of College and Research Libraries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101113084315/http://www.ala.org/ala/mgrps/divs/acrl/index.cfm |date=2010-11-13 }}, vefur Samtaka amerískra rannsóknarbókavarða um upplýsingalæsi á háskólastigi * [http://www.infolitglobal.info/ InfoLit GLOBAL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100512155442/http://www.infolitglobal.info/ |date=2010-05-12 }}, vefur á vegum IFLA og Unesco um upplýsingalæsi) * [http://www.sconul.ac.uk/topics_issues/info_literacy/ SCONUL - Society of College, National and University Libraries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100124223218/http://www.sconul.ac.uk/topics_issues/info_literacy/ |date=2010-01-24 }}, enskur háskólavefur um upplýsingalæsi * [http://portal.unesco.org/ci/en/ev.php-URL_ID=15886&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html Fjölmiðlar og upplýsingalæsi á vef UNESCO] * [http://www.nordinfolit.org/ NordInfoLit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101027083422/http://www.nordinfolit.org/ |date=2010-10-27 }} === Greinar === * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000540043 Upplýsingalæsi - nauðsynleg kunnátta á nýrri öld - þróun hugtaks], grein eftir Ingibjörgu Sverrisdóttur í [http://upplysing.is/Default.asp?page=325 Bókasafninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140610231005/http://upplysing.is/Default.asp?page=325 |date=2014-06-10 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000501868 Mat á kennslu í upplýsingalæsi á háskólastigi - tillögur fyrir bókasafn Háskólans á Akureyri], grein eftir Astrid Margrét Magnúsdóttir í [http://upplysing.is/Default.asp?page=325 Bókasafninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140610231005/http://upplysing.is/Default.asp?page=325 |date=2014-06-10 }} * [http://hdl.handle.net/1946/6697 Information literacy and its importance for the information and knowledge society], Þórdís T. Þórarinsdóttir * [https://www.upplysing.is/skjalasafn/skjalasafn/Pragyfirlysing.pdf Prag yfirlýsingin (2003)]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} um eflingu upplýsingalæsis í samfélaginu * [https://www.upplysing.is/skjalasafn/skjalasafn/alexandria.pdf Alexandríuyfirlýsingin (2005)]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} um upplýsingalæsi og símenntun * [https://alair.ala.org/handle/11213/7668 ACRL - Information Literacy Competency Standards for Higher Education], staðall um upplýsingalæsi á háskólastigi * [http://archive.caul.edu.au/info-literacy/InfoLiteracyFramework.pdf Australian and New Zealand Information Literacy Framework] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190322221629/http://archive.caul.edu.au/info-literacy/InfoLiteracyFramework.pdf |date=2019-03-22 }}, staðall frá Ástralíu og Nýja Sjálandi * [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000157020.locale=en Understanding Information Literacy], bók sem er útgefin af UNESCO * [https://www.stjornarradid.is/media/forsaetisraduneyti-media/media/frettamyndir/netrikid_island_stefnuskra.pdf Netríkið Ísland - Stefna ríkisstjórnar Íslands um upplýsingasamfélagið 2008 – 2012] * [https://www.stjornarradid.is/raduneyti/fjarmala-og-efnahagsraduneytid/fyrri-fjarmalaradherrar/stok-raeda-fyrrum-fjarmalaradherra/2010/09/23/Avarp-radherra-Katrinar-Jakobsdottur-a-landsfundi-Upplysingar-felags-bokasafns-og-upplysingafraeda-nbspUpplysingalaesi-a-21.-oldinni/ Ávarp ráðherra, Katrínar Jakobsdóttur á landsfundi Upplýsingar, félags bókasafns- og upplýsingafræða]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Þekking]] [[Flokkur:Bókasafns- og upplýsingafræði]] [[Flokkur:Upplýsingatækni]] 0xux0xocnmfovwdpw7swvqoxe3sziy1 Innanríkisráðuneyti Íslands 0 94761 1979231 1954562 2026-09-17T12:08:57Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979231 wikitext text/x-wiki {{Upplýsingasnið Stjórnarráð Íslands |Nafn= Innanríkisráðuneytið |Mynd= |Stofnár= 2011<ref name="Tekur til starfa"> {{vefheimild | url= https://www.innanrikisraduneyti.is/frettir/nr/24364 | titill = Innanríkisráðuneytið tekur til starfa 1. janúar 2011 |mánuðurskoðað = 3. janúar | árskoðað= 2011 }} </ref> |Lagt niður=30. apríl 2017<ref name="Lagt niður"> {{vefheimild | url= http://www.stjornartidindi.is/Advert.aspx?RecordID=6332dfff-3ee6-4477-a850-6847d8ae88ad | titill = Forsetaæurskurður um skiptingu starfa ráðherra |mánuðurskoðað = 19. júni | árskoðað= 2017 }} </ref> |Ráðherra= |Ráðuneytisstjóri= Ragnhildur Hjaltadóttir<ref> {{vefheimild | url= http://www.stjornartidindi.is/Advert.aspx?RecordID=b9b07f29-da4d-4bc8-b08d-c5f449ab6164 | titill = Innanríkisráðuneytið |mánuðurskoðað = 3. janúar | árskoðað= 2011 }} </ref> |Fjárveiting= 73.463,90<sup>[[Fjárlög íslenska ríkisins 2015|2015]]</sup> |Staðsetning= Skuggasund<br>101 Reykjavík<br>Hafnarhúsið við Tryggvagötu<br>101 Reykjavík |Vefsíða= http://www.innanrikisraduneyti.is/ }} '''Innanríkisráðuneyti Íslands''' var eitt af 8 ráðuneytum [[Stjórnarráð Íslands|Stjórnarráðs Íslands]] frá 2011 til 2017. Æðsti yfirmaður innanríkisráðuneytis var innanríkisráðherra og æðsti embættismaður þess var [[ráðuneytisstjóri]]. Ráðuneytið varð til með sameiningu [[Dóms­mála- og mannréttindaráðuneyti Íslands|dómsmála- og mannréttindaráðuneytis]] og [[Samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðuneyti Íslands|samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðuneytis]] og tók til starfa [[1. janúar]] [[2011]]<ref name="Tekur til starfa" />. [[Dómsmálaráðuneyti Íslands|Dómsmálaráðuneytið]] og [[Samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðuneyti Íslands|samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytið]] komu í stað innanríkisráðuneytisins frá [[1. maí]] [[2017]]<ref name="Lagt niður" />. == Ráðherrar == {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="2" |- bgcolor="#D8D8D8" | |'''Ráðherra<ref>{{Cite web |url=https://www.stjornarrad.is/rikisstjornartal/ |title={{!}} Ríkisstjórnatal frá stofnun lýðveldis |access-date=2026-03-30 |archive-date=2017-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170604171340/http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal |url-status=dead }}</ref>''' |'''Frá''' |'''Til''' |'''Flokkur''' |'''Ráðuneyti''' |- | | colspan="5" style="text-align: center;" | Áður [[dómsmála- og mannréttindaráðherra]] og [[Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra Íslands|samgöngu- og sveitastjórnarráðherra]]. |- | ||[[Ögmundur Jónasson]] || [[1. janúar]] [[2011]]|| [[22. maí]] [[2013]]|| [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] || [[Annað ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]] |- | ||[[Hanna Birna Kristjánsdóttir]] || [[23. maí]] [[2013]]|| [[26. ágúst]] [[2014]]|| rowspan="2" | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] || rowspan="3" | [[Ráðuneyti Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar]] |- | ||[[Hanna Birna Kristjánsdóttir]], innanríkisráðherra. Sagði af sér 21. nóvember 2014 og lét af störfum 4. desember sama ár.<br> | rowspan="2" | [[26. ágúst]] [[2014]] | rowspan="2" | [[4. desember]] [[2014]] |- |[[Mynd:Sigmundur_Davíð_Gunnlaugsson_(cropped).jpg|71x71dp]] || [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]], [[Forsætisráðherra Íslands|forsætisráðherra]]. Starfandi [[Dómsmálaráðherra Íslands|dómsmálaráðherra]] frá 27. ágúst til 4. desember 2014. ||[[Framsóknarflokkurinn]] |- | rowspan="2" |[[Mynd:Ólöf_Nordal.jpg|50x50dp]] | rowspan="2"|[[Ólöf Nordal]] || rowspan="2" | [[4. desember]] [[2014]]|| rowspan="2" | [[11. janúar]] [[2017]]|| rowspan="2" | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar]] |- |[[Ráðuneyti Sigurðar Inga Jóhannssonar]] |- | |Tveir ráðherrar störfuðu undir innanríkisráðuneytinu fyrri hluta 2017, [[Sigríður Ásthildur Andersen]] ([[Dómsmálaráðherra Íslands|dómsmálaráðherra]]) og [[Jón Gunnarsson]] ([[Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra Íslands|samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra]]). |[[11. janúar]] [[2017]] |[[30. apríl]] [[2017]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Bjarna Benediktssonar|Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]] |- | | colspan="5" style="text-align: center;" | Nú [[Dómsmálaráðherra Íslands|dómsmálaráðherra]] og [[Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra Íslands|samgöngu- og sveitastjórnarráðherra]]. |} == Tilvísanir == <div class="references-small"><references /></div> == Tenglar == * [http://www.innanrikisraduneyti.is/ Heimasíða] {{stubbur|Stjórnmál}} {{Íslensk stjórnmál}} {{Innanríkisráðuneyti Íslands}} [[Flokkur:Íslensk ráðuneyti]] [[Flokkur:Innanríkisráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Dómsmálaráðherrar Íslands]] gxid20t65vzi55bh9go5i1h0s31w28d Umhverfistækni 0 96053 1979314 1801819 2026-09-18T06:29:38Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979314 wikitext text/x-wiki '''Umhverfistækni''' (eða ''græn tækni'') er svið innan tæknigeirans sem hefur það að markmiði að hanna og þróa kerfi eða búnað sem stuðlar á einhvern hátt að verndun umhverfisins og náttúruauðlinda, og/eða dregur úr neikvæðum umhverfisáhrifum af mannavöldum. [[Sjálfbær þróun|Sjálfbærni]] er kjarni umhverfistækni. == Umhverfistækni á Íslandi == Á Íslandi eru starfrækt samtök fyrirtækja í grænni tækni, Clean Tech Iceland, innan vébanda [[Samtök iðnaðarins|Samtaka iðnaðarins]]. Markmið samtakanna er að efla samstarf og deila þekkingu og reynslu milli fyrirtækjanna, koma að norrænu samstarfi og vera stjórnvöldum til stuðnings við stefnumótun. Meðal fyrirtækja eru: Carbon Recyling International, EcoProcess Nord, Greenqloud, Marorka, Prókatín, ReMake Electric, Vistvæn orka ehf. == Tenglar == * [http://www.carbonrecycling.is/ Carbon Recyling International] * [http://www.si.is/starfsgreinahopar/graen-taekni/clean-tech-iceland---cti/ Clean Tech Iceland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110519191135/http://www.si.is/starfsgreinahopar/graen-taekni/clean-tech-iceland---cti/ |date=2011-05-19 }} * [http://www.ecoprocess.com/english/fp_engl.html EcoProcess Nord] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110207211111/http://www.ecoprocess.com/english/fp_engl.html |date=2011-02-07 }} * [http://www.greenqloud.com/ Greenqloud] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110221034425/http://www.greenqloud.com/ |date=2011-02-21 }} * [http://www.marorka.com/ Marorka] * [http://www.prokatin.is/home.htm Prókatín] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100526200221/http://www.prokatin.is/home.htm |date=2010-05-26 }} * [http://www.remake-electric.com/ ReMake Electric] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202181702/http://remake-electric.com/ |date=2011-02-02 }} * [http://vo.is/forsida/ Vistvæn orka ehf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110205010210/http://vo.is/forsida/ |date=2011-02-05 }} [[Flokkur:Náttúran]] hh4w5cserto5f5w6yhckcbdm4bhj5as Lestrarfélag 0 96683 1979265 1954924 2026-09-17T16:36:58Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979265 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Flatey-bokasafn.jpg|thumb|right|Bókasafnið á Flatey í Breiðafirði var upprunalega stofnað [[1833]].]] '''Lestrarfélag''' var tegund [[Ísland|íslenskra]] [[félagasamtök|félagasamtaka]] sem voru fyrst starfrækt undir lok 18. aldar og voru eins konar forverar [[almenningsbókasafn]]a. Með setningu laga um almenningsbókasöfn árið [[1955]] dró mjög úr starfsemi lestrarfélaga. Ekki er alltaf gott að gera greinarmun á litlu bókasafni og lestrarfélagi en samskrá yfir bókasöfn og lestrarfélög á Íslandi fyrir tímabilið 1790-1955 telur 431 stykki. Líftími þeirra var misjafn, frá fáeinum árum og í marga áratugi fram á daginn í dag. Nokkuð var um að lestrarfélög klofnuðu eða rynnu saman á þessu tímabili, þá lagðist starfsemi sumra niður á tímabili. Líkt og almenningsbókasöfn í dag voru lestrarfélögin stofnuð í þeim tilgangi að safna saman féi til kaupa á [[bók]]um. Í upphafi voru lestrarfélögin fámenn. Félagsmenn voru fyrst og fremst embættis- og menntamenn. Með tímanum settu lestrarfélögin sér starfsreglur og fengu úthlutaða styrki frá hinu opinbera sem sá gagn í [[menntun]]arhlutverki lestrarfélaganna. == Saga lestrarfélaga== Fyrsta lestrarfélagið var stofnað árið [[1790]] og hét [[Hið íslenska bókasafns- og lestrarfélag Suðurlands]]. [[Hið norðlenska bóklestrarfélag]] var stofnað [[1792]] og fleiri fylgdu í kjölfarið. Í grein sinni um lestrarfélögin skiptir Ingibjörg Sverrisdóttir sögu þeirra í fjögur tímabil. Fyrsta tímabilið, 1790-1840, kallar hún ''upphafsskeiðið'' en þá hafi tilraunir til rekstrar og starfsemi verið fálmkenndar og starfsemi lestrarfélaga legið niðri að undanskildu [[Barðastrandarsýslulestrarfélag]]inu sem var endurreist árið [[1817]] og starfaði til [[1822]]. Á fjórða áratug nítjándu aldar voru [[Möllersku lestrarfélögin fyrir geistlega]] og [[Bókasafn Flateyjarframfarastofnunar]] stofnuð. Á þessu tímabili takmörkuðust lestrarfélögin að miklu leyti við embættis- og menntamenn sem orðið höfðu fyrr áhrifum frá [[Upplýsingastefnan|Upplýsingastefnunni]] (sjá [[Upplýsingin á Íslandi]]). Næsta tímabil nefnir hún ''þróunarskeiðið'' sem stóð 1840-1870 en þá voru tæplega 30 lestrarfélög stofnuð. Þessi lestrarfélög breiddust út landfræðilega frá [[Flatey á Breiðafirði]], þar sem bókasafn Flateyjarframfarastofnunar hafði verið stofnað [[1833]], norður til [[Vestfirðir|Vestfjarða]], austur eftir [[Norðurland]]i og loks til [[Austfirðir|Austfjarða]] og suður og allt til [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyja]], þar sem [[Lestrarfélag Vestmannaeyja]] var stofnað árið [[1862]]. Þá víkkaði talsvert sá hópur sem að lestrarfélögunum stóðu, nú tóku prestar og bændur virkan þátt og voru hvatamenn að stofnun þeirra. Þriðja skeiðið er hápunktur almenningslestrarfélaganna á tímabilinu [[1870]]-[[1937]]. Áætla má að á bilinu 230-250 lestrarfélög hafi verið stofnun, mörg í kring um margskonar félagastarf; s.s. [[ungmennafélag|ungmennafélög]] eða [[Lestrarfélag kvenna]] í [[Reykjavík]] sem [[Laufey Vilhjálmsdóttir]] stofnaði árið [[1911]] og starfaði í 35 ár. Þá jókst það talsvert að lestrarfélögin fengu styrki úr sýslu-, bæjar- eða hreppssjóðum. Vitað er með vissu að tíu lestrarfélög voru stofnuð árið [[1890]]. Á lokaskeiðinu 1937-1955 dró úr gildi lestrarfélaga með aukinni [[þéttbýlismyndun]], bættum [[samgöngur|samgöngum]] og skipulögðu skyldunámi. Lestrarfélög snerust þá í meiri mæli um afþreyingar- og fagurbókmenntir. Árið [[1937]] voru sett lög um lestrarfélög og kennslukvikmyndir. Tilgangur laganna var að styrkja menningarstarfsemi í afskekktari byggðum úti á landi. Þetta bar nokkurn árangur fyrst um sinn en það dró úr umsvifum lestrarfélaganna og hætt var að úthluta styrkjum til lestrarfélaga árið 1955 sama ár og sett voru lög um almenningsbókasöfn í fyrsta skiptið sem skiptu landinu í 30 bókasafnshverfi. == Heimild == * Ingibjörg St. Sverrisdóttir. (1997). ''Upphaf og þróun lestrarfélaga''. Í Sál aldanna: safn greina um bókasöfn og skyld efni. Ritstj. Guðrún Pálsdóttir og Sigrún Klara Hannesdóttir. s: 25-35. == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000540039 Ingibjörg Sverrisdóttir, Lestarfélög í Árnessýslu, Lestrarfélög í Árnessýslu. Bókasafnið, 1. tölublað (01.04.1997), Bls. 7-12 ] * [http://www.holmavik.is/bokasafn/lestrarfelog.htm Héraðsbókasafn Strandasýslu - Lestrarfélög á Ströndum] * [https://hdl.handle.net/10802/708 Útbreiðsla bóklestrar-lystarinnar á Íslandi: Lestrarfélög og bókasöfn um aldamótin 1800]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein eftir Ingibjörgu Steinunni Sverrisdóttur byggð á fyrirlestri hennar * [https://www.heimaslod.is/index.php/Lestrarf%C3%A9lag_Vestmannaeyja Lestrarfélag Vestmannaeyja] á vef Heimaslóðar * [https://www.stjornarradid.is/raduneyti/fjarmala-og-efnahagsraduneytid/fyrri-fjarmalaradherrar/stok-raeda-fyrrum-fjarmalaradherra/2010/09/23/Avarp-radherra-Katrinar-Jakobsdottur-a-landsfundi-Upplysingar-felags-bokasafns-og-upplysingafraeda-nbspUpplysingalaesi-a-21.-oldinni/ Ávarp ráðherra, Katrínar Jakobsdóttur á landsfundi Upplýsingar, félags bókasafns- og upplýsingafræða „Upplýsingalæsi á 21. öldinni“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Íslensk félagasamtök]] [[Flokkur:Læsi]] [[Flokkur:Íslensk menning]] meewd8x8cnn94ksmmqn947t5gg1pvwy Viðskiptablaðið 0 98167 1979321 1935041 2026-09-18T07:39:14Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979321 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} '''''Viðskiptablaðið''''' er [[Ísland|íslenskt]] [[tímarit]], sem gefið er út á hverjum miðvikudegi af útgáfufélaginu [[Myllusetur ehf|Myllusetri ehf]]. Blaðið fjallar aðallega um [[viðskipti]] og efnahagsmál. Blaðið var stofnað árið 1994 og kom þá út á miðvikudögum. Frá janúar 2004 kom það einnig út á föstudögum og frá febrúar [[2007]] bættust þriðjudagar og fimmtudagar við og kom blaðið þá út fjórum sinnum í viku. Á þeim tíma var blaðið í eigu dótturfélags [[Exista]]. Í desember 2008 skipti blaðið um eigendur og varð aftur vikublað. Núverandi ritstjóri er Trausti Hafliðason. Systurblað og fylgirit Viðskiptablaðsins er ''[[Fiskifréttir]]'', sérblað um sjávarútvegsmál, sem komið hefur út frá 1983 og var áður sjálfstætt blað. Ritstjóri þess er Svavar Hávarðsson. Fréttasíða Viðskiptablaðsins er [http://vb.is vb.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} og síður Fiskifrétta eru [http://fiskifrettir.is fiskifrettir.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160204175547/http://www.fiskifrettir.is/ |date=2016-02-04 }} og [http://skip.is skip.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190912120845/http://www.skip.is/ |date=2019-09-12 }}. == Eignarhald == Viðskiptablaðið er í eigu Mylluseturs ehf. Myllusetur er í eigu Péturs Árna Jónssonar sem á 67% hlut í gegnum félagið PÁJ Invest ehf. og Sveins B. Jónssonar sem á 33% hlut í gegn um félagið SBJ Invest.<ref>{{vefheimild | url= http://fjolmidlanefnd.is/wp-content/uploads/2011/12/Uppl%C3%BDsingar-um-eignarhald-%C3%A1-tilkynningarskyldum-mi%C3%B0lum8.pdf | titill = Upplýsingar um eignarhald á tilkynningarskyldum miðlum |mánuðurskoðað = 27. febrúar | árskoðað= 2012 }}</ref> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Heimildir == * [http://www.vb.is/um-bladid/ Heimasíða Viðskiptablaðsins, skoðuð 1. maí 2011.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110517211843/http://www.vb.is/um-bladid/ |date=2011-05-17 }} * {{vefheimild|url=http://eyjan.is/2008/11/27/myllusetur-ehf-kaupir-vidskiptabladid-verdur-vikublad-haraldur-johannessen-ritstjori/|titill=Myllusetur ehf kaupir Viðskiptablaðið. Eyjan.is, 27. nóvember 2008. Skoðað 1. maí 2011.}} {{stubbur|dagblað|Ísland}} [[Flokkur:Íslensk tímarit]] {{s|2004}} mreyzihq7632wp576wcd82x03myd4ij Samvinnutryggingar 0 111488 1979298 1956199 2026-09-18T00:11:45Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979298 wikitext text/x-wiki '''Samvinnutryggingar'''.g.t. var [[Ísland|íslenskt]] [[Tryggingarfélag|tryggingarfélag]] sem stofnað var með stofnfé frá [[Samband íslenskra samvinnufélaga|Sambandi Íslenskra Samvinnufélaga]] (SÍS) árið [[1946]] og starfrækt til ársins [[1989]]. Þá var það sameinað Brunabótafélagi Íslands (stofnað 1917) í [[VÍS|Vátryggingarfélag Íslands.hf]] (VÍS), með um 50 þúsund félaga og rúmlega eitt þúsund fyrirtæki. Við sameiningu fyrirtækjanna varð þó eftir fyrirtækið Eignarhaldsfélagið Samvinnutryggingar.ehf, sem haustið 2007 var lagt niður, en eignir og skuldir yfirfærðar í fjárfestingarfélagið [[Gift]]. Um Gift og slit á búi Samvinnutryggar varð mikið deilumál þar sem deilt var um hvort löglega hefði verið staðið að sameiningu tryggingarfélagana og greiðslur til eigenda við uppgjör fyrirtækjanna. == Tenglar == * [http://lagastofnun.hi.is/sites/lagastofnun.hi.is/files/Skjol/samvinnutryggingar.pdf ''Skýrsla um starfsemi Samvinnutrygginga g.t.,eignarhaldsfélags Samvinnutrygginga og dótturfélaga ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305082216/http://lagastofnun.hi.is/sites/lagastofnun.hi.is/files/Skjol/samvinnutryggingar.pdf |date=2016-03-05 }} [http://lagastofnun.hi.is/ Lagastofnun Háskóla Íslands] október, 2009 (skoðað 6.11.2112) * [http://www.vb.is/frett/2594/ ''Samvinnumenn sýsluðu með fjármuni sem þeir áttu ekki'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [http://vb.is vb.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} 4. febrúar, 2010 (skoðað 6.11.2112) * [http://www.ruv.is/node/85989 ''Skuld Giftar nemur 45 milljörðum'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [https://ruv.is rúv.is] 15. janúar, 2010 (skoðað 6.11.2112) * [http://www.ogmundur.is/annad/nr/3365/ ''S-HÓPURINN, HVAÐ ER NÚ ÞAÐ?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304210407/http://www.ogmundur.is/annad/nr/3365/ |date=2016-03-04 }} [http://ogmundur.is ögmundur.is] 28. Júní, 2007 (skoðað 6.11.2112) {{stubbur|fyrirtæki}} [[Flokkur:Íslensk fyrirtæki]] [[Flokkur:Íslensk tryggingarfélög]] [[Flokkur:Samvinnuhreyfingin á Íslandi]] [[Flokkur:Stofnað 1946]] 33wkeqta1j4ivbfo0qtx3kzzzbn4alk Alfreð Finnbogason 0 125260 1979346 1975569 2026-09-18T11:01:39Z Berserkur 10188 1979346 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn= Alfreð Finnbogason |mynd= [[Mynd:Alfred Finnbogason.jpg|250px]] |fullt nafn= Alfreð Finnbogason |fæðingardagur= 2. febrúar 1989 |fæðingarbær= [[Grindavík]] |fæðingarland=[[Ísland]] |hæð=1.84cm |staða=Framherji |núverandi lið= |númer=27 |ár í yngri flokkum= |yngriflokkalið={{ISL}} [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]]<br>{{SKO}} Hutchinson Vale<br>{{ISL}} [[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]]<br> {{ISL}} [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] |ár1=2007-2010 |ár2=2007 |ár3=2011-12 |ár4=2012 |ár5=2012-14 |ár6=2014-2016 |ár7=2015-16 |ár8=2016 |ár9=2016-2022 |ár10=2022-2023 |ár11=2023-2024 |lið1=[[Breiðablik UBK]] |lið2=→ Augnablik (Lán) |lið3= [[KSC Lokeren|Lokeren]] |lið4=→ Helsingborg (Lán) |lið5= Heerenveen |lið6= [[Real Sociedad]] |lið7=→ Olympiacos (Lán) |lið8=→ [[FC Augsburg|Augsburg]] (Lán) |lið9= [[FC Augsburg|Augsburg]] |lið10=[[Lyngby Boldklub]] |lið11=[[KAS Eupen]] |leikir (mörk)1=45 (30) |leikir (mörk)2=2 (2) |leikir (mörk)3=22 (5) |leikir (mörk)4=17 (12) |leikir (mörk)5=62 (53) |leikir (mörk)6=25 (2) |leikir (mörk)7=7 (1) |leikir (mörk)8=14 (7) |leikir (mörk)9=101 (30) |leikir (mörk)10=12 (3) |leikir (mörk)11= 27 (1) |landsliðsár=2009-11<br>2010-2024 |landslið=Ísland U-21<br>[[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ísland]] |landsliðsleikir (mörk)=11 (5)<br>73 (18) }} [[Mynd:Alfreð Finnbogason 2018.jpg|thumb|Alfreð Finnbogason á HM 2018.]] '''Alfreð Finnbogason''' er [[Ísland|íslenskur]] fyrrum [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]] sem spilaði sem framherji. Hann er nú yfirmaður knattspyrnumála hjá norska félaginu [[Rosenborg]]. Alfreð ólst upp hjá [[Breiðablik]] og fór svo til [[Lokeren]] eftir að hafað unnið [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Pepsi deildina]] með Breiðablik. Árið 2012 fór Alfreð á lán til [[Helsingborg IF]] og var síðan seldur til [[SC Heerenveen]] á [[Holland|Hollandi]]. Á seinasta tímabili sínu hjá Heerenveen var Alfreð markahæstur í hollensku úrvalsdeildinni [[Eredivisie]] með 24 mörk í 50 leikjum. Eftir það tímabil voru mörg stórlið á borð við [[AS Roma]] og [[Liverpool FC|Liverpool]] sem sýndu Alfreð áhuga en það var [[Real Sociedad]] sem náði að krækja í hann fyrir rúmlega 7.5 milljónir evra. Frá 2016-2022 var hann með Augsburg í Þýskalandi. Alfreð skoraði tvær þrennur tímabilið 2017-2018 fyrir liðið. Hann meiddist seinni hluta tímabils en endaði með 12 mörk alls. Alfreð skoraði fyrsta mark Íslands í [[HM 2018|heimsmeistarakeppninni í knattspyrnu árið 2018]]. Alfreð skoraði 18 mörk fyrir [[íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu]]. Hann lagði landsliðsskóna á hilluna árið 2024. [[Mynd:FWC 2018 - Group D - NGA v ISL - Photo 21.jpg|thumb|Alfreð á HM 2018.]] ==Verðlaun== ===Félagslið=== ;[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] *Íslandsmeistari (1): [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|2010]] *Bikarmeistari (1): 2009 '''Helsingborg''' *Svenska Supercupen (1): 2012 ==Tölfræði== ===Félagslið=== ''Tölfræði uppfærð 29. mars 2016''<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.com/alfred-finnbogason/leistungsdaten/spieler/90024|title=Alfreð Finnbogason|publisher=Transfermarkt|accessdate=29. mars 2016}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !Tímabil!!Lið!!Deild!!Leikir!!Mörk!!Leikir!!Mörk!!Leikir!!Mörk!!Leikir!!Mörk!!Leikir!!Mörk |- !Colspan="3"|Ísland!!Colspan="2"|Deild!!Colspan="2"|Bikarkeppni!!Colspan="2"|Lengjubikarinn!!Colspan="2"|[[UEFA|Evrópa]]!!Colspan="2"|Heild |- |2007||Augnablik (Lán)||[[3. deild karla í knattspyrnu|3. deild]] |2 || 2 ||Colspan="2"|—||Colspan="2"|—||Colspan="2"|—|| '''2''' || ''2'' |- |[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|2008]]||rowspan="3"|[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]||rowspan="3"|[[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] |4 || 1 || 1 || 0 || 3 || 0 ||Colspan="2"|—|| ''8'' || ''1'' |- |[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]] |18 || 13 || 4 || 2 || 4 || 0 ||Colspan="2"|—|| ''26'' || ''15'' |- |[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|2010]] |21 || 14 || 1 || 0 || 6 || 5 || 2 || 0 || ''30'' || ''19'' |- !colspan=3|Heild !45 !!30 !!6 !!2 !!13 !!5 !!2 !!0 !!''66'' !!''37'' |- !Colspan="3"|Belgía!!Colspan="2"|Deild!!Colspan="2"|Beker van Belgie!!Colspan="2"|Annað!!Colspan="2"|[[UEFA|Evrópa]]!!Colspan="2"|Heild |- |2010-11||rowspan="2"|[[K.S.C. Lokeren Oost-Vlaanderen|Lokeren]]||rowspan="2"|[[Belgian Pro League]] |15 || 4 ||Colspan="2"|—||Colspan="2"|—||Colspan="2"|—|| ''15'' || ''4'' |- |2011-12 |7 || 1 || 3 || 2 ||Colspan="2"|—||Colspan="2"|—|| ''10'' || ''3'' |- !colspan=3|Heild !22 !!5 !!3 !!2 !!0 !!0 !!0 !!0 !!''25'' !!''7'' |- !Colspan="3"|Svíþjóð!!Colspan="2"|Deild!!Colspan="2"|Svenska Cupen!!Colspan="2"|Svenska Supercupen!!Colspan="2"|[[UEFA|Evrópa]]!!Colspan="2"|Heild |- |2012||[[Helsingborgs IF|Helsingborg]] (Lán)||[[Allsvenskan]] |17 || 12 ||Colspan="2"|—|| 1 || 0 || 4 || 1 || ''22'' || ''13'' |- !Colspan="3"|Holland!!Colspan="2"|Deild!!Colspan="2"|KNVB Beker!!Colspan="2"|Evrópa Play-Off!!Colspan="2"|[[UEFA|Evrópa]]!!Colspan="2"|Heild |- |2012-13||rowspan="2"|[[SC Heerenveen|Heerenveen]]||rowspan="2"|[[Eredivisie]] |31 || 24 || 2 || 4 || 2 || 0 ||Colspan="2"|—|| ''35'' || ''28'' |- |2013-14 |31 || 29 || 3 || 2 || 1 || 0 ||Colspan="2"|— ||''35'' || ''31'' |- !colspan=3|Heild !62 !!53 !!5 !!6 !!3 !!0 !!0 !!0 !!''70'' !!''59'' |- !Colspan="3"|Spánn!!Colspan="2"|Deild!!Colspan="2"|Copa del Rey!!Colspan="2"|Annað!!Colspan="2"|[[UEFA|Evrópa]]!!Colspan="2"|Heild |- |2014-15||[[Real Sociedad]]||[[La Liga]] |25 || 2 || 4 || 2 ||Colspan="2"|—|| 2 || 0 || ''31'' || ''4'' |- !Colspan="3"|Grikkland!!Colspan="2"|Deild!!Colspan="2"|Greek Cup!!Colspan="2"|Annað!!Colspan="2"|[[UEFA|Evrópa]]!!Colspan="2"|Heild |- |2015-16||[[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] (Lán)||[[Superleague]] |7 || 1 || 3 || 0 ||Colspan="2"|—|| 3 || 1 || '''13''' || '''2''' |- !Colspan="3"|Þýskaland!!Colspan="2"|Deild!!Colspan="2"|DFB-Pokal!!Colspan="2"|Annað!!Colspan="2"|[[UEFA|Evrópa]]!!Colspan="2"|Heild |- |2015-16||[[FC Augsburg|Augsburg]] (Lán)||[[Bundesliga]] |7 || 3 || 0 || 0 ||Colspan="2"|—|| 0 || 0 || '''7''' || '''3''' |- !colspan=3|Leikjaferill Heild !185 !!106 !!21 !!12 !!17 !!5 !!11 !!2 !!'''234''' !!'''125''' |} ===Landslið=== ''Tölfræði uppfærð 9. október 2016''<ref>{{cite web|url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/felagsmadur/?pLeikmadurNr=145684&pListi=4|title=Alfreð Finnbogason|publisher=KSÍ|accessdate=7. október 2016|archive-date=2014-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129132200/http://www.ksi.is/mot/motalisti/felagsmadur/?pLeikmadurNr=145684&pListi=4|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !colspan="3"|[[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu|A landslið]] |- !Ár !!Leikir !!Mörk |- |2010||2||1 |- |2011||4||0 |- |2012||6||2 |- |2013||8||1 |- |2014||3||1 |- |2015||7||2 |- |2016||10||4 |} ==Tilvísun== {{reflist|2}} {{F|1989}} [[Flokkur:Íslenskir knattspyrnumenn]] 0x64icvbpj330ash7zjmb5ewdxalb0o Silja Bára Ómarsdóttir 0 125633 1979317 1969474 2026-09-18T06:44:06Z CommonsDelinker 1159 Skráin Silja_Bára.jpg var fjarlægð og henni eytt af Commons af [[c:User:Krd|Krd]] vegna þess að No permission since 10 September 2026 1979317 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Silja Bára R. Ómarsdóttir | búseta = | mynd = | myndastærð = | myndatexti = | alt = | titill = Rektor Háskóla Íslands | fæðingarnafn = | fæðingardagur = 23. apríl 1971 | fæðingarstaður = | dauðadagur = | dauðastaður = | orsök_dauða = | virkur = | þekktur_fyrir = | þekkt_fyrir = | þjóðerni = | starf = Rektor [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og prófessor í stjórnmálafræði við skólann | verðlaun = | laun = | trú = | maki = | börn = | foreldrar = | háskóli = Lewis & Clark College, Suður-Kaliforníuháskóli. | stjórnmálaflokkur = | niðurmál = | hæð = | þyngd = | tilvitnun = | undirskrift = | heimasíða = www.siljabara.is }} '''Silja Bára R. Ómarsdóttir''' (f. [[23. apríl]] [[1971]]) er íslenskur alþjóðastjórnmálafræðingur og [[prófessor]] við [[stjórnmálafræði]]deild [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. Hún var kjörin rektor Háskóla Íslands 27. mars 2025 og tók við embætti 1. júlí 2025. Rannsóknir hennar beinast einkum að utanríkisstefnu Íslands, femínískri öryggis- og alþjóðamálafræði, og norðurslóðamálum. Hún er þekkt fyrir störf sín að jafnréttismálum, mannréttindamálum og í Stjórnlagaráði.<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/frettir/silja_bara_kjorin_rektor_haskola_islands|title=Silja Bára kjörin rektor Háskóla Íslands|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-28}}</ref> == Æska og menntun == Silja ólst upp í Ólafsfirði, Akureyri og Reykjavík. Hún lauk stúdentsprófi frá [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|Menntaskólanum við Hamrahlíð]] árið 1990, BA-gráðu í alþjóðasamskiptum frá [https://lclark.edu/ Lewis & Clark College] árið 1995, meistaraprófi frá [[Suður-Kaliforníuháskóli|University of Southern California]] árið 1998 og doktorsprófi frá University College Cork árið 2018. == Starfsferill == '''Fræðilegur ferill''' Silja hefur starfað við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] frá árinu 2005, fyrst sem aðjúnkt og síðar sem prófessor. Hún gegndi stöðu forstöðumanns Alþjóðamálastofnunar HÍ á árunum 2006–2008<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/starfsfolk/sbo|title=Silja Bára R. Ómarsdóttir - Prófessor|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-06-23}}</ref>. Árið 2023 tók hún við stöðu ritstjóra hins virta fræðirits ''Scandinavian Political Studies''<ref>{{Cite web|url=https://onlinelibrary.wiley.com/page/journal/14679477/homepage/editorialboard.html|title=Scandinavian Political Studies|website=Wiley Online Library|language=en|access-date=2025-06-23}}</ref>. Hún hefur verið virk í kennslu og leiðbeiningu á sviði stjórnmálafræði og alþjóðasamskipta auk þess að hafa umsjón með námsbraut í alþjóðasamskiptum. '''Rannsóknir og birtingar''' Rannsóknir Silju hafa sérstaklega rannsakað um áhrif kynjasjónarmiða í utanríkis- og öryggisstefnu, málefni norðurslóða og kyn- og frjósemisréttindi<ref>{{Cite web|url=https://iris.rais.is/is/persons/silja-b%C3%A1ra-r-%C3%B3marsd%C3%B3ttir|title=Silja Bára R. Ómarsdóttir|website=iris.rais.is|language=is-IS|access-date=2025-06-23}}</ref>. Hún hefur birt fjölda vísindagreina, bókarkafla og ritstýrt ýmsum fræðiritum, þar á meðal ''Íðorðasafni í alþjóðastjórnmálum og stjórnmálafræði'' (2021). Doktorsritgerð hennar um mótun þjóðaröryggisstefnu Íslands hlaut viðurkenningu frá írsku samtökunum Political Studies Association of Ireland árið 2019. '''Opinber og samfélagsleg störf''' Silja var kjörin fulltrúi á [[Stjórnlagaþing á Íslandi 2011|stjórnlagaþing]] árið 2010 og veitt formennsku einni af þremur nefndum Stjórnlagaþings<ref>{{Cite web|url=https://stjornlagarad.is/fulltruar/fulltrui/item32944/Silja_Bara_Omarsdottir/index.html|title=Þingfulltrúar - Silja Bára Ómarsdóttir|website=stjornlagarad.is|access-date=2025-06-23}}</ref>. Hún gegndi stöðu formanns Jafnréttisráðs Íslands á árunum 2019–2021 og sat í stjórn [[Rauði krossinn|Rauða krossins]] á Íslandi frá 2018-2025. Hún var kjörin formaður árið 2022<ref>{{Cite web|url=https://www.raudikrossinn.is/um-okkur/frettir-og-utgefid-efni/frettayfirlit/almennar-frettir/silja-bara-r-omarsdottir-nyr-formadur-rauda-krossins-a-islandi/|title=Silja Bára R. Ómarsdóttir nýr formaður Rauða krossins á Íslandi|last=Vettvangur|website=Rauði krossinn á Íslandi|language=is|access-date=2025-06-23}}</ref> og gengdi því embætti þar til hún lét af stjórnarsetu 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.raudikrossinn.is/um-okkur/frettir-og-utgefid-efni/frettayfirlit/almennar-frettir/sigridur-tekur-vid-formennsku-af-silju-baru/|title=Sigríður tekur við formennsku af Silju Báru|last=Vettvangur|website=Rauði krossinn á Íslandi|language=is|access-date=2025-06-23}}</ref> '''Rektor Háskóla Íslands''' Þann 27. mars 2025 var Silja kjörin rektor Háskóla Íslands og hlaut hún 50,7% atkvæða í seinni umferð kosninganna. Hún er önnur konan í sögu skólans til að gegna embætti rektors og tekur formlega við embættinu þann 1. júlí 2025 af [[Jón Atli Benediktsson|Jóni Atla Benediktssyni]].<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/frettir/silja_bara_kjorin_rektor_haskola_islands|title=Silja Bára kjörin rektor Háskóla Íslands|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-06-23}}</ref> == Tenglar == * [https://uni.hi.is/sbo/ Heimasíða Silju Báru] ==Tilvísanir== <references/> {{Rektorar Háskóla Íslands}} {{stubbur|æviágrip}} [[Flokkur:Íslenskir stjórnmálafræðingar]] {{f|1971}} [[Flokkur:Íslenskar konur]] [[Flokkur:Kjörnir fulltrúar á Stjórnlagaþing á Íslandi 2011]] [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] [[Flokkur:Rektorar Háskóla Íslands]] a4klq6ww1hm4huv0debulq79todz2go Veraldlegur húmanismi 0 130610 1979320 1963838 2026-09-18T07:07:05Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979320 wikitext text/x-wiki [[Mynd:SecularHumanismLogo3DBlue.png|thumbnail|Alþjóðlegt tákn veraldlegs húmanisma: Hin hamingjusama manneskja]] '''Veraldlegur húmanismi''' er [[lífsskoðun]] sem leggur áherslu á [[rökhyggja|rökhyggju]], [[efahyggja|efahyggju]], [[gagnrýnin hugsun|gagnrýna hugsun]], [[siðfræði]], og hafnar [[trúarkredda|trúarkreddum]], [[yfirnáttúra|yfirnáttúru]], [[gervivísindi|gervivísindum]] og [[hjátrú]]. Þekkingarfræði veraldlegra húmanista byggir á því að notast einungis við rökfræðilegar (vísindalegar) aðferðir og tilraunir á hinum þekkta efnisheimi til að afla staðreynda um heiminn, lífið og [[tilvera|tilveruna]].<ref>{{cite web |url=http://sidmennt.is/2007/10/06/lifsskodanir-hvad-er-humanismi/ |title=Geymd eintak |access-date=2015-09-01 |archive-date=2018-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303054859/http://sidmennt.is/2007/10/06/lifsskodanir-hvad-er-humanismi/ |url-status=dead }}</ref> [[Aðferðafræðileg náttúruhyggja|Náttúruhyggja]] er einnig viðhorf sem byggt er á en hún hafnar greinarmuninum á því náttúrulega og yfirnáttúrulega. Veraldlegir [[húmanismi|húmanistar]] aðhyllast enga ákveðna siðferðiskenningu umfram aðra en ýmsar stefnuyfirlýsingar hafa verið gerðar af húmanistasamtökum. Þeir vilja meina að manneskjur geti verið siðlegar eða breytt siðferðislega rétt án [[trúarbrögð|trúarbragða]]. Þeir leggja áherslu á að hugsa sjálfstætt. Richard Norrman orðar það svo: „Þau sjónarmið sem ég stend fyrir eru mín eigin og ættu ekki að skiljast sem einhverjar kennisetningar húmanista eða réttrúnaður.“ Einnig er áhersla lögð á lífsskoðunarfrelsi, [[tjáningarfrelsi]] og [[lýðræði]]. Húmanistar fagna margir hefðbundnum hátíðum eins og [[jól|jólum]] eða [[sólstöður|sólstöðum]] og hafa skipulagt sínar eigin athafnir í gegnum félög sín: [[nafngift]]ir, [[ferming]]ar, [[gifting]]ar, [[jarðarför|jarðafarir]] og ákveðin tímamót. ==Rætur== Veraldlegur húmanismi er afsprengi [[Upplýsingin|upplýsingarinnar]] á 18 öld og rökhyggju 19.aldar. <ref>{{Cite web |url=http://americanhumanist.org/Humanism/What_is_Humanism |title=Geymd eintak |access-date=2015-09-05 |archive-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906040702/http://americanhumanist.org/Humanism/What_is_Humanism |url-status=dead }}</ref> ==Félög== Húmanistafélög hafa verið stofnuð víða um heim. Á Vesturlöndum má t.d. nefna [[Human-Etisk Forbund]] í Noregi, [[British Humanist Association]] á Bretlandi, [[American Humanist Association]] í Bandaríkjunum og [[Siðmennt]] og [[Farsæld]] á Íslandi. [[International Humanist and Ethics Union]] (IHEU) eru regnhlífarsamtök þeirra sem aðhyllast veraldlegan húmanisma. Það eru 3-4 milljónir meðlima í yfir 40 löndum og yfir 100 samtökum.<ref>{{cite web |url=http://iheu.org/membership/our-members/ |title=Geymd eintak |access-date=2015-09-01 |archive-date=2015-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150815054247/http://iheu.org/membership/our-members/ |url-status=dead }}</ref> IHEU hefur aðsetur í London. == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== * {{Bókaheimild|höfundur=Richard Norrman|ár=2012|útgefandi=Ormstunga|titill=Um Húmanisma}} {{stubbur}} [[Flokkur:Veraldlegur húmanismi]] 67n0fgakvs356q81k0i0jw5r0v0kwzg 2026 0 131138 1979281 1979153 2026-09-17T21:34:20Z Berserkur 10188 /* Dáin */ 1979281 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** 41 lést í eldsvoða sem varð í á bar í skíðabænum [[Crans Montana]] í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]]: ** [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. ** [[Sagrada Família]] í [[Barselóna]] varð hæsta kirkja í heimi þegar hún tók fram úr [[dómkirkjan í Ulm|dómkirkjunni í Ulm]]. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið hófst þegar Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: **[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. ** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London. * [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. * [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]]. ===Júní=== * [[2. júní]] - [[Hildur Björnsdóttir]] tók við sem [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. * [[3. júní]]: ** Íran gerði loftárás á alþjóðaflugvöllinn í [[Kúveit]]. ** Úkraína gerði drónaárás á olíuvinnslu við [[Sankti Pétursborg]]. Nokkrum dögum síðar voru enn frekari árásir gerðar á hernaðarskotmörk. * [[7. júní]]: ** Þingkosningar voru haldnar í [[Armenía|Armeníu]]. Stjórn [[Níkol Pasjínjan]] hélt velli. ** Íran gerði loftárásir á norður-Ísrael. Ísrael svaraði í sömu mynt. * [[8. júní]] - [[Jarðskjálfti]] af stærð 7,8 varð á Filippseyjum, sá stærsti síðan 1990. * [[9. júní]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árásir á Íran eftir að bandarísk þyrla var skotin niður. Íran gerði eldflaugaárásir á bandarískar herstöðvar í Barein, Jórdaníu og Kúveit. * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hófst. Mótið var haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. * [[12. júní]] - [[Elon Musk]] varð fyrsti billjónamæringur sögunnar eftir að opnað var fyrir viðskipti með fyrirtæki hans, [[SpaceX]], á [[NASDAQ]]-hlutabréfamarkaðnum. * [[14. júní]]: ** Bandaríkin og Íran gerðu samkomulag til að binda enda á [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]. ** [[New York Knicks]] varð [[NBA]]-meistari í fyrsta sinn síðan 1973. * [[18. júní]] - Úkraína gerði mestu árásir sínar á Moskvu síðan [[innrás Rússlands í Úkraínu]] hófst. * [[21. júní]] - Hægrimaðurinn [[Abelardo de la Espriella]] sigraði í forsetakosningum í [[Kólumbía|Kólumbíu]]. * [[22. júní]]: ** [[Keir Starmer]] tilkynnti um afsögn sína sem [[forsætisráðherra Bretlands]] og sem formaður Breska verkamannaflokksins. ** Fyrstu hvalirnir voru veiddir við Ísland frá árinu 2023, tvær [[langreyður|langreyðar]] af [[Hvalur 9 RE-399|Hval 9]]. * [[24. júní]]: ** [[Jarðskjálftarnir í Venesúela 2026|Jarðskjálftar af stærðinni 7,2 og 7,2 riðu yfir Venesúela]] vestur af [[Karakas]]. Fjölbýlishús hrundu og týndu mörg þúsund lífi. ** Ný brú yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð. Brúin leysti af einbreiða brú sem byggð var árið [[1961]] og stytti [[hringvegurinn|hringveginn]] um 12 kílómetra. * [[26. júní]] - Íran gerði drónaárás á flutningaskip við [[Hormússund]]. Bandaríkin svöruðu með árásum á dróna- og vopnageymslur í Íran. * Hitamet voru slegin í Danmörku, Þýskalandi, Póllandi og Tékklandi. ===Júlí=== * [[1. júlí]] - [[Háskóli Íslands]] og [[Hólaskóli (háskóli)|Háskólinn á Hólum]] sameinuðust. * [[3. júlí]] - Rússar gerðu loftárásir á [[Kýiv]] þar sem tugir létust. * [[8. júlí]] - Vopnahléi lauk í [[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]] þegar Íran skaut á olíuflutningaskip og Bandaríkin svöruðu með árásum á Íran. * [[17. júlí]] - Yfir 100 hús brunnu í [[Drammen]] í Noregi. * [[19. júlí]] - [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vann [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]] í úrslitum [[HM 2026]] í knattspyrnu. * [[20. júlí]]: **[[Andy Burnham]] tók við sem [[forsætisráðherra Bretlands]] af [[Keir Starmer]]. ** [[Daniel Ortega]], forseti [[Níkaragva]] lýsti yfir að framvegis yrðu engar kosningar í landinu. * [[23. júlí]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|héraðinu Madríd]] á Spáni vegna [[skógareldar|skógarelda]]. Einnig geisuðu skógareldar í Frakklandi og Portúgal. * [[28. júlí]]: ** Jarðskjálfti að stærð 6,8 varð á [[Kyushu]] í Japan nálægt borginni [[Kumamoto]] þar sem verslunarmiðstöð og verksmiðja voru meðal mannvirkja sem eyðilögðust. Yfir 30 létust og hundruð slösuðust. ** [[Keiko Fujimori]], tók við sem forseti [[Perú]]. * [[29. júlí]]: ** Nokkur þúsund [[minkur|minkar]] sluppu úr minkabúi í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] eftir innbrot í búið. ** [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Sádi-Arabía gerðu árásir á herstöðvar í Írak þar sem hópar hliðhollir Íran dvöldu. * [[30. júlí]]: ** Landhelgisgæslan og sérsveit ríkislögreglustjóra tóku við stjórn Bandero, skipi [[Paul Watson]]-samtakanna vegna ógnana við hvalveiðiskipið [[Hvalur 9|Hvals 9]] og neitun á samvinnu við yfirvöld. Skipið var fært til hafnar og 21 skipverja var vísað úr landi. ** 111 létust þegar um 80.000 flóttafólks fóru yfir til spænsku [[hólmlenda|hólmlendunnar]] [[Ceuta]] frá norðurodda [[Marokkó]]. ===Ágúst=== * [[7. ágúst]] - Skógareldar í sunnanverðri [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] ollu því að 20.000 íbúar rýmdu svæðið og einn lést. * [[10. ágúst]]: ** [[Úkraína]] gerði drónárásir í fjölda rússneskra héraða, þ.á.m. á olíuhreinsunarstöð í [[Tatarstan]] þar sem 13 létust. ** Yfir 330 manns létust í [[Jarðskjálftinn í Kólumbíu 2026|jarðskjálfta í vestanverðri Kólumbíu]]. * [[11. ágúst]]: ** Sýrlenskur dómstóll dæmdi [[Bashar Al-Assad]] fyrrum forseta landsins, bróður hans Maher og embættismenn eins og varnarmálaráðherrann og yfirmann öryggissveitanna, til dauða. ** Nálægt 100 létust í ferjuslysi í [[Simbabve]]. * [[12. ágúst]]: ** [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] átti sér stað á [[norðurhvel]]i. Á Íslandi, Spáni og Grænlandi var hægt að sjá almyrkva. ** Úkraínuher gerði loftárásir á flotastöð í rússnesku borginni [[Novorossíjsk]] við [[Svartahaf]]. * [[14. ágúst]] - 103 létust þegar jarðskjálfti af stærðinni 7,7 varð nálægt eyjunni [[Flores]] við [[Litlu-Sundaeyjar]] í Indónesíu. * [[18. ágúst]] - Yfir 100 létust í námuslysi í [[Mið-Afríkulýðveldið|Mið-Afríkulýðveldinu]]. * [[19. ágúst]] - [[András Baka]] varð forseti [[Ungverjaland]]s. * [[20. ágúst]]: [[Rojava|Lýðræðislega fylkjasambandið í Norður-Sýrlandi]] var að fullu innlimað af ríkisstjórn [[Sýrland]]s. * [[26. ágúst]] - [[Flóðin í Nepal 2026|Skyndiflóð varð í Trishuli-fljóti]] vegna jökulshruns á mörkum [[Nepal]]s og [[Tíbet]]s með þeim afleiðingum að yfir 1.400 létust og um 5.000 eru týndir. * [[28. ágúst]] - [[Hákon krónprins]] varð [[Hákon 8.]], konungur Noregs, eftir andlát föðurs síns [[Haraldur 5. Noregskonungur|Haralds 8.]] * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla]] um áframhaldandi aðildarviðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]] fór fram. Þeim var hafnað. * [[31. ágúst]] - Síðustu kvöldfréttir [[Sýn]]ar, áður [[Stöð 2]], voru fluttar. Þær höfðu gengið í tæp 40 ár. ===September=== * [[1. september]]: ** Duane Davis var dæmdur sekur fyrir morðið á rapparanum [[Tupac Shakur]] sem gerðist 30 árum fyrr. ** Einstaklingar máttu [[blóðgjöf|gefa blóð]] óháð [[kyn]]i eða [[kynhneigð]] á Íslandi. * [[3. september]] - [[Hútar]] gerðu áhlaup á svæði sem stjórnað var af stjórnarher [[Jemen]]s og brutu þar með vopnahlé. * [[5. september]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árás á þrjú írönsk olíuskip við [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]]. * [[13. september]] - Þingkosningar voru haldnar í Svíþjóð. Jafnaðarflokkurinn með [[Magdalena Andersson]] í forystu var hlutskarpastur. * [[14. september]] - Fyrstu ráðherrar [[Skotland]]s, [[Norður-Írland]]s og [[Wales]] undirrituðu sameiginlega yfirlýsingu um sjálfsákvörðunarrétt þjóðanna í [[Cardiff]]. * [[15. september]] - Fyrsta [[vindorka|vindorkuvirkjunin]] var opnuð á Íslandi við Vaðöldu nálægt [[Sultartangavirkjun]]. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. * [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ===Desember=== ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]). * [[28. maí]]: ** [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]). ** [[Abdrabbuh Mansur Hadi]], jemenskur stjórnmálamaður (f. [[1945]]). * [[4. júní]] - [[Marjane Satrapi]], íransk-franskur rithöfundur (f. [[1969]]). * [[8. júní]] - [[Tryggvi Gíslason]], skólameistari Menntaskólans á Akureyri (f. [[1938]]). * [[17. júní]] - [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1940]]). * [[5. júlí]] - [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1973]]) * [[6. júlí]] - [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas), tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[8. júlí]] - [[Bonnie Tyler]], velsk söngkona (f. [[1951]]). * [[9. júlí]] - [[Ann Widdecombe]], bresk þingkona og ráðherra (f. [[1947]]). * [[10. júlí]] - [[Kinu Rochford]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1990]]) * [[11. júlí]] - [[Lindsey Graham ]], bandarískur þingmaður (f. [[1955]]). * [[13. júlí]] - [[Sam Neill]], nýsjálenskur leikari (f. [[1947]]). * [[20. júlí]] - [[Kevin Keegan]], enskur knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri (f. [[1951]]). * [[24. júlí]] - [[Gunnar Rósinkranz]], íslenskur byggingarverkfræðingur (f. [[1941]]). * [[29. júlí]]: **[[Glen Hansard]], írskur tónlistarmaður (f. [[1970]]) ** [[Gunnar Þórðarson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1945]]) * [[31. júlí]] - [[Franco Baresi]], ítalskur knattspyrnumaður (f. [[1960]]). * [[9. ágúst]] - [[Don Nelson]], bandarískur körfuknattleiksþjálfari og leikmaður (f. [[1940]]). * [[13. ágúst]] - [[Bogi Ísak Nilsson]], ríkissaksóknari og ríkislögreglustjóri (f. [[1940]]). * [[14. ágúst]] - [[Yayoi Kusama]], japönsk listakona (f. [[1929]]. * [[17. ágúst]] - [[Frank Beard]], bandarískur trommari ([[ZZ Top]]) (f. [[1949]]). * [[21. ágúst]] - [[Steinn Ármann Magnússon]], íslenskur leikari (f. [[1964]]). * [[25. ágúst]]: **[[Dolly Parton]], bandarísk söngkona (f. [[1946]]). **[[Tim Curry]], enskur leikari (f. [[1946]]). * [[26. ágúst]] - [[Eyvindur P. Eiríksson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1935]]). * [[27. ágúst]] - [[Ratko Mladić]], bosníu-serbneskur hershöfðingi (f. [[1942]]). * [[28. ágúst]] - [[Haraldur 5. Noregskonungur]] (f. [[1937]]). * [[31. ágúst]] - [[Sigríður Þorvaldsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1941]]). * [[2. september]] - [[Gloria Steinem]], bandarískur femínisti, blaðamaður og pólitískur aktívisti (f. [[1934]]). * [[16. september]] - [[Karl Th. Birgisson]], ritstjóri, útvarpsmaður og rithöfundur (f. [[1963]]). [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] d1oxqhcxmymjag2p3iue6hbwl4sdlx3 1979338 1979281 2026-09-18T09:56:12Z Berserkur 10188 /* Dáin */ 1979338 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** 41 lést í eldsvoða sem varð í á bar í skíðabænum [[Crans Montana]] í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]]: ** [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. ** [[Sagrada Família]] í [[Barselóna]] varð hæsta kirkja í heimi þegar hún tók fram úr [[dómkirkjan í Ulm|dómkirkjunni í Ulm]]. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið hófst þegar Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: **[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. ** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London. * [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. * [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]]. ===Júní=== * [[2. júní]] - [[Hildur Björnsdóttir]] tók við sem [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. * [[3. júní]]: ** Íran gerði loftárás á alþjóðaflugvöllinn í [[Kúveit]]. ** Úkraína gerði drónaárás á olíuvinnslu við [[Sankti Pétursborg]]. Nokkrum dögum síðar voru enn frekari árásir gerðar á hernaðarskotmörk. * [[7. júní]]: ** Þingkosningar voru haldnar í [[Armenía|Armeníu]]. Stjórn [[Níkol Pasjínjan]] hélt velli. ** Íran gerði loftárásir á norður-Ísrael. Ísrael svaraði í sömu mynt. * [[8. júní]] - [[Jarðskjálfti]] af stærð 7,8 varð á Filippseyjum, sá stærsti síðan 1990. * [[9. júní]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árásir á Íran eftir að bandarísk þyrla var skotin niður. Íran gerði eldflaugaárásir á bandarískar herstöðvar í Barein, Jórdaníu og Kúveit. * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hófst. Mótið var haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. * [[12. júní]] - [[Elon Musk]] varð fyrsti billjónamæringur sögunnar eftir að opnað var fyrir viðskipti með fyrirtæki hans, [[SpaceX]], á [[NASDAQ]]-hlutabréfamarkaðnum. * [[14. júní]]: ** Bandaríkin og Íran gerðu samkomulag til að binda enda á [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]. ** [[New York Knicks]] varð [[NBA]]-meistari í fyrsta sinn síðan 1973. * [[18. júní]] - Úkraína gerði mestu árásir sínar á Moskvu síðan [[innrás Rússlands í Úkraínu]] hófst. * [[21. júní]] - Hægrimaðurinn [[Abelardo de la Espriella]] sigraði í forsetakosningum í [[Kólumbía|Kólumbíu]]. * [[22. júní]]: ** [[Keir Starmer]] tilkynnti um afsögn sína sem [[forsætisráðherra Bretlands]] og sem formaður Breska verkamannaflokksins. ** Fyrstu hvalirnir voru veiddir við Ísland frá árinu 2023, tvær [[langreyður|langreyðar]] af [[Hvalur 9 RE-399|Hval 9]]. * [[24. júní]]: ** [[Jarðskjálftarnir í Venesúela 2026|Jarðskjálftar af stærðinni 7,2 og 7,2 riðu yfir Venesúela]] vestur af [[Karakas]]. Fjölbýlishús hrundu og týndu mörg þúsund lífi. ** Ný brú yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð. Brúin leysti af einbreiða brú sem byggð var árið [[1961]] og stytti [[hringvegurinn|hringveginn]] um 12 kílómetra. * [[26. júní]] - Íran gerði drónaárás á flutningaskip við [[Hormússund]]. Bandaríkin svöruðu með árásum á dróna- og vopnageymslur í Íran. * Hitamet voru slegin í Danmörku, Þýskalandi, Póllandi og Tékklandi. ===Júlí=== * [[1. júlí]] - [[Háskóli Íslands]] og [[Hólaskóli (háskóli)|Háskólinn á Hólum]] sameinuðust. * [[3. júlí]] - Rússar gerðu loftárásir á [[Kýiv]] þar sem tugir létust. * [[8. júlí]] - Vopnahléi lauk í [[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]] þegar Íran skaut á olíuflutningaskip og Bandaríkin svöruðu með árásum á Íran. * [[17. júlí]] - Yfir 100 hús brunnu í [[Drammen]] í Noregi. * [[19. júlí]] - [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vann [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]] í úrslitum [[HM 2026]] í knattspyrnu. * [[20. júlí]]: **[[Andy Burnham]] tók við sem [[forsætisráðherra Bretlands]] af [[Keir Starmer]]. ** [[Daniel Ortega]], forseti [[Níkaragva]] lýsti yfir að framvegis yrðu engar kosningar í landinu. * [[23. júlí]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|héraðinu Madríd]] á Spáni vegna [[skógareldar|skógarelda]]. Einnig geisuðu skógareldar í Frakklandi og Portúgal. * [[28. júlí]]: ** Jarðskjálfti að stærð 6,8 varð á [[Kyushu]] í Japan nálægt borginni [[Kumamoto]] þar sem verslunarmiðstöð og verksmiðja voru meðal mannvirkja sem eyðilögðust. Yfir 30 létust og hundruð slösuðust. ** [[Keiko Fujimori]], tók við sem forseti [[Perú]]. * [[29. júlí]]: ** Nokkur þúsund [[minkur|minkar]] sluppu úr minkabúi í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] eftir innbrot í búið. ** [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Sádi-Arabía gerðu árásir á herstöðvar í Írak þar sem hópar hliðhollir Íran dvöldu. * [[30. júlí]]: ** Landhelgisgæslan og sérsveit ríkislögreglustjóra tóku við stjórn Bandero, skipi [[Paul Watson]]-samtakanna vegna ógnana við hvalveiðiskipið [[Hvalur 9|Hvals 9]] og neitun á samvinnu við yfirvöld. Skipið var fært til hafnar og 21 skipverja var vísað úr landi. ** 111 létust þegar um 80.000 flóttafólks fóru yfir til spænsku [[hólmlenda|hólmlendunnar]] [[Ceuta]] frá norðurodda [[Marokkó]]. ===Ágúst=== * [[7. ágúst]] - Skógareldar í sunnanverðri [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] ollu því að 20.000 íbúar rýmdu svæðið og einn lést. * [[10. ágúst]]: ** [[Úkraína]] gerði drónárásir í fjölda rússneskra héraða, þ.á.m. á olíuhreinsunarstöð í [[Tatarstan]] þar sem 13 létust. ** Yfir 330 manns létust í [[Jarðskjálftinn í Kólumbíu 2026|jarðskjálfta í vestanverðri Kólumbíu]]. * [[11. ágúst]]: ** Sýrlenskur dómstóll dæmdi [[Bashar Al-Assad]] fyrrum forseta landsins, bróður hans Maher og embættismenn eins og varnarmálaráðherrann og yfirmann öryggissveitanna, til dauða. ** Nálægt 100 létust í ferjuslysi í [[Simbabve]]. * [[12. ágúst]]: ** [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] átti sér stað á [[norðurhvel]]i. Á Íslandi, Spáni og Grænlandi var hægt að sjá almyrkva. ** Úkraínuher gerði loftárásir á flotastöð í rússnesku borginni [[Novorossíjsk]] við [[Svartahaf]]. * [[14. ágúst]] - 103 létust þegar jarðskjálfti af stærðinni 7,7 varð nálægt eyjunni [[Flores]] við [[Litlu-Sundaeyjar]] í Indónesíu. * [[18. ágúst]] - Yfir 100 létust í námuslysi í [[Mið-Afríkulýðveldið|Mið-Afríkulýðveldinu]]. * [[19. ágúst]] - [[András Baka]] varð forseti [[Ungverjaland]]s. * [[20. ágúst]]: [[Rojava|Lýðræðislega fylkjasambandið í Norður-Sýrlandi]] var að fullu innlimað af ríkisstjórn [[Sýrland]]s. * [[26. ágúst]] - [[Flóðin í Nepal 2026|Skyndiflóð varð í Trishuli-fljóti]] vegna jökulshruns á mörkum [[Nepal]]s og [[Tíbet]]s með þeim afleiðingum að yfir 1.400 létust og um 5.000 eru týndir. * [[28. ágúst]] - [[Hákon krónprins]] varð [[Hákon 8.]], konungur Noregs, eftir andlát föðurs síns [[Haraldur 5. Noregskonungur|Haralds 8.]] * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla]] um áframhaldandi aðildarviðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]] fór fram. Þeim var hafnað. * [[31. ágúst]] - Síðustu kvöldfréttir [[Sýn]]ar, áður [[Stöð 2]], voru fluttar. Þær höfðu gengið í tæp 40 ár. ===September=== * [[1. september]]: ** Duane Davis var dæmdur sekur fyrir morðið á rapparanum [[Tupac Shakur]] sem gerðist 30 árum fyrr. ** Einstaklingar máttu [[blóðgjöf|gefa blóð]] óháð [[kyn]]i eða [[kynhneigð]] á Íslandi. * [[3. september]] - [[Hútar]] gerðu áhlaup á svæði sem stjórnað var af stjórnarher [[Jemen]]s og brutu þar með vopnahlé. * [[5. september]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árás á þrjú írönsk olíuskip við [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]]. * [[13. september]] - Þingkosningar voru haldnar í Svíþjóð. Jafnaðarflokkurinn með [[Magdalena Andersson]] í forystu var hlutskarpastur. * [[14. september]] - Fyrstu ráðherrar [[Skotland]]s, [[Norður-Írland]]s og [[Wales]] undirrituðu sameiginlega yfirlýsingu um sjálfsákvörðunarrétt þjóðanna í [[Cardiff]]. * [[15. september]] - Fyrsta [[vindorka|vindorkuvirkjunin]] var opnuð á Íslandi við Vaðöldu nálægt [[Sultartangavirkjun]]. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. * [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ===Desember=== ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]). * [[5. mars]] - [[António Lobo Antunes]], portúgalskur rithöfundur (f. [[1942]]). * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]). * [[28. maí]]: ** [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]). ** [[Abdrabbuh Mansur Hadi]], jemenskur stjórnmálamaður (f. [[1945]]). * [[4. júní]] - [[Marjane Satrapi]], íransk-franskur rithöfundur (f. [[1969]]). * [[8. júní]] - [[Tryggvi Gíslason]], skólameistari Menntaskólans á Akureyri (f. [[1938]]). * [[17. júní]] - [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1940]]). * [[5. júlí]] - [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1973]]) * [[6. júlí]] - [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas), tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[8. júlí]] - [[Bonnie Tyler]], velsk söngkona (f. [[1951]]). * [[9. júlí]] - [[Ann Widdecombe]], bresk þingkona og ráðherra (f. [[1947]]). * [[10. júlí]] - [[Kinu Rochford]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1990]]) * [[11. júlí]] - [[Lindsey Graham ]], bandarískur þingmaður (f. [[1955]]). * [[13. júlí]] - [[Sam Neill]], nýsjálenskur leikari (f. [[1947]]). * [[20. júlí]] - [[Kevin Keegan]], enskur knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri (f. [[1951]]). * [[24. júlí]] - [[Gunnar Rósinkranz]], íslenskur byggingarverkfræðingur (f. [[1941]]). * [[29. júlí]]: **[[Glen Hansard]], írskur tónlistarmaður (f. [[1970]]) ** [[Gunnar Þórðarson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1945]]) * [[31. júlí]] - [[Franco Baresi]], ítalskur knattspyrnumaður (f. [[1960]]). * [[9. ágúst]] - [[Don Nelson]], bandarískur körfuknattleiksþjálfari og leikmaður (f. [[1940]]). * [[13. ágúst]] - [[Bogi Ísak Nilsson]], ríkissaksóknari og ríkislögreglustjóri (f. [[1940]]). * [[14. ágúst]] - [[Yayoi Kusama]], japönsk listakona (f. [[1929]]. * [[17. ágúst]] - [[Frank Beard]], bandarískur trommari ([[ZZ Top]]) (f. [[1949]]). * [[21. ágúst]] - [[Steinn Ármann Magnússon]], íslenskur leikari (f. [[1964]]). * [[25. ágúst]]: **[[Dolly Parton]], bandarísk söngkona (f. [[1946]]). **[[Tim Curry]], enskur leikari (f. [[1946]]). * [[26. ágúst]] - [[Eyvindur P. Eiríksson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1935]]). * [[27. ágúst]] - [[Ratko Mladić]], bosníu-serbneskur hershöfðingi (f. [[1942]]). * [[28. ágúst]] - [[Haraldur 5. Noregskonungur]] (f. [[1937]]). * [[31. ágúst]] - [[Sigríður Þorvaldsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1941]]). * [[2. september]] - [[Gloria Steinem]], bandarískur femínisti, blaðamaður og pólitískur aktívisti (f. [[1934]]). * [[16. september]] - [[Karl Th. Birgisson]], ritstjóri, útvarpsmaður og rithöfundur (f. [[1963]]). [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] lm23dq2d9vk6v62a7k6x7fr8sm5qy4a Notandaspjall:Torfifagri 3 132671 1979237 1979147 2026-09-17T14:15:46Z Torfifagri 33930 /* Frágangur */ Svar 1979237 wikitext text/x-wiki {{velkominn|[[Notandi:Bragi H|Bragi H]] ([[Notandaspjall:Bragi H|spjall]]) 6. febrúar 2016 kl. 15:07 (UTC)}} == Frágangur == Sæll, athugaðu að feitletra heiti greinar og flokka síður. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. september 2026 kl. 16:16 (UTC) :Takk fyrir ábendinguna! Laga þetta eins fljótt og auðið er. :) [[Notandi:Torfifagri|Torfifagri]] ([[Notandaspjall:Torfifagri|spjall]]) 17. september 2026 kl. 14:15 (UTC) b4lw7e90bq7rtyrq1dv6u6o211n6rkm Mýrelfting 0 133561 1979269 1978025 2026-09-17T19:52:31Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979269 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = equisetum_palustre_detail.jpeg | image_caption = ''Equisetum palustre'' | status = G5 | status_system = TNC | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Byrkningar]] (''Pteridophyta'') | classis = [[Elftingar]] (''Equisetopsida'') | ordo = [[Elftingarbálkur]] (''Equisetales'') | familia = [[Elftingarætt]] (''Equisetaceae'') | genus = [[Elftingar]] (''Equisetum'') | subgenus = Equisetum subg. Equisetum | species = '''''E. palustre''''' | binomial = ''Equisetum palustre'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |synonyms_ref=<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/tro-26602014 The Plant List, ''Equisetum telmateia'' Ehrh. ]</ref> |synonyms=*''Equisetum majus'' <small>Garsault</small> *''Equisetum braunii'' <small>J.Milde</small> }} '''Mýrelfting''' ([[fræðiheiti]]: ''Equisetum palustre'') er [[fjölær jurt|fjölær]] [[Elftingar|elfting]] sem er algeng á svalari stöðum í [[Evrasía|Evrasíu]] og [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]]. Mýrelfting vex á Íslandi og er algeng um allt land.<ref>{{cite web|url=https://www.natt.is/is/biota/plantae/tracheophyta/equisetopsida/equisetaceae/myrelfting-equisetum-palustre|title=Mýrelfting (Equisetum palustre)|website=Náttúrufræðistofnun|author=Hörður Kristinsson|date=2010|access-date=2026-09-07|archive-date=2026-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20260907212148/https://www.natt.is/is/biota/plantae/tracheophyta/equisetopsida/equisetaceae/myrelfting-equisetum-palustre|url-status=dead}}</ref> == Tilvísanir== {{Reflist}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Elftingar]] [[Flokkur:Plöntur á Íslandi]] p186i44l5rfzsdt8hdmb1v2hc0w7mvj Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra Íslands 0 138850 1979297 1978533 2026-09-18T00:05:12Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979297 wikitext text/x-wiki '''Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra''' er [[ráðherra]] [[Samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðuneyti Íslands|samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðuneytis Íslands]]. == Atvinnu- og samgöngumálaráðherra (1917–1947) == {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="2" | colspan="2" |'''Ráðherra<ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.stjornarradid.is/default.aspx?PageID=d1f529e6-6471-11e6-80c7-005056bc217f& |title={{!}} Ríkisstjórnatal frá stofnun lýðveldis |access-date=2018-11-17 |archive-date=2019-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503225411/https://www.stjornarradid.is/default.aspx?PageID=d1f529e6-6471-11e6-80c7-005056bc217f& |url-status=dead }}</ref>''' |'''Frá''' |'''Til''' |'''Flokkur''' |'''Ráðuneyti''' |'''Annað''' |- | |[[Sigurður Jónsson í Ystafelli|Sigurður Jónsson]] |[[4. janúar]] [[1917]] |[[25. febrúar]] [[1920]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Jóns Magnússonar]] |Atvinnumálaráðherra. |- | |[[Pétur Jónsson]] |[[25. febrúar]] [[1920]] |[[20. janúar]] [[1922]] |[[Heimastjórnarflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Annað ráðuneyti Jóns Magnússonar]] |Atvinnumálaráðherra. Lést 20. janúar 1922. |- | |[[Magnús Guðmundsson]] |[[20. janúar]] [[1922]] |[[7. mars]] [[1922]] |Utan flokka |Atvinnumálaráðherra. |- | |[[Klemens Jónsson]] |[[7. mars]] [[1922]] |[[22. mars]] [[1924]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Sigurðar Eggerz]] |Atvinnumálaráðherra. Líka fjármálaráðherra eftir afsögn Magnúsar Jónssonar. |- | rowspan="2" | | rowspan="2" |[[Magnús Guðmundsson]] |[[22. mars]] [[1924]] |[[8. júlí]] [[1926]] |[[Íhaldsflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Jóns Magnússonar]] |Atvinnumálaráðherra. Gengdi störfum forsætisráðherra frá andláti Jóns Magnússonar 1926. |- |[[8. júlí]] [[1926]] |[[28. ágúst]] [[1927]] | |[[Ráðuneyti Jóns Þorlákssonar]] |Atvinnu- og dómsmálaráðherra. |- | |[[Tryggvi Þórhallsson]] |[[28. ágúst]] [[1927]] |[[20. apríl]] [[1931]] | rowspan="3" |[[Framsóknarflokkurinn]] | rowspan="3" |[[Ráðuneyti Tryggva Þórhallssonar]] |Forsætisráðherra og atvinnu- og samgöngumálaráðherra. |- | |[[Sigurður Kristinsson]] |[[20. apríl]] [[1931]] |[[20. ágúst]] [[1931]] |Atvinnu- og samgöngumálaráðherra. |- | |[[Tryggvi Þórhallsson]] |[[20. ágúst]] [[1931]] |3. júní 1932 |Forsætisráðherra og atvinnu- og samgöngumálaráðherra aftur. |- | |[[Þorsteinn Briem]] |[[3. júní]] [[1932]] |[[28. júlí]] [[1934]] |[[Bændaflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Ásgeirs Ásgeirssonar]] |Atvinnumálaráðherra. Fór líka með kirkju- og kennslumál. |- | |[[Haraldur Guðmundsson]] |[[28. júlí]] [[1934]] |[[27. mars|20. mars]] [[1938]] |[[Alþýðuflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Fyrsta ráðuneyti Hermanns Jónassonar]] |Atvinnumálaráðherra. Fór líka með utanríkis-, heilbrigðis-, og kennslumál. |- |[[Mynd:Hermann Jonasson.jpg|60x60dp]] |[[Hermann Jónasson]] |[[27. mars|20. mars]] [[1938]] |[[20. mars]] [[1938]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |Forsætisráðherra og atvinnumálaráðherra. |- | |[[Skúli Guðmundsson]] |[[20. mars]] [[1938]] |[[17. apríl]] [[1939]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Hermanns Jónassonar]] |Atvinnumálaráðherra. Fór líka með heilbrigðismál. |- | |[[Ólafur Thors]] |[[17. apríl]] [[1939]] |[[16. maí]] [[1942]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Hermanns Jónassonar]] [[Fjórða ráðuneyti Hermanns Jónassonar]] |Atvinnu- og samgöngumálaráðherra. Fór einnig með utanríkisráðuneytið frá 17. janúar 1942. |- | |[[Magnús Jónsson (dósent)|Magnús Jónsson]] |[[16. maí]] [[1942]] |[[16. desember]] [[1942]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Ólafs Thors]] |Atvinnu- og viðskiptamálaráðherra. Fór líka með kirkju- og kennslumál. |- | |[[Vilhjálmur Þór]] |[[16. desember]] [[1942]] |[[21. október]] [[1944]] |''utan flokka'' |[[Ráðuneyti Björns Þórðarsonar]] |Utanríkis- og atvinnumálaráðherra. |- | |[[Áki Jakobsson]], atvinnumálaráðherra ''([[Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn|Sameiningarflokkur alþýðu – Sósíalistaflokkurinn]]).'' [[Emil Jónsson]], samgöngumálaráðherra ''([[Alþýðuflokkurinn]]).'' |[[21. október]] [[1944]] |[[4. febrúar]] [[1947]] | |[[Annað ráðuneyti Ólafs Thors]] (1944-1947) | |} == Samgönguráðherra (1947–2009) == {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="2" | colspan="2" |'''Ráðherra<ref name=":0" />''' |'''Frá''' |'''Til''' |'''Flokkur''' |'''Ráðuneyti''' |'''Annað''' |- | |[[Emil Jónsson]] |[[4. febrúar]] [[1947]] |[[6. desember]] [[1949]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Stefáns Jóhanns Stefánssonar]] |Samgönguráðherra og iðnaðar- og viðskiptamálaráðherra. |- | | colspan="5" style="text-align: center;" |Enginn samgönguráðherra á milli 6. desember 1949 og 14. mars 1950 | |- |[[Mynd:Hermann Jonasson.jpg|60x60dp]] |[[Hermann Jónasson]] |[[14. mars]] [[1950]] |[[11. september]] [[1953]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Steingríms Steinþórssonar]] |Landbúnaðar- og samgöngumálaráðherra. Fór einnig með kirkju- og orkumál. |- | |[[Kristinn Guðmundsson]] |[[11. september]] [[1953]] |[[24. júlí]] [[1956]] | |[[Fjórða ráðuneyti Ólafs Thors]] |Utanríkis- og samgöngumálaráðherra. |- | |[[Eysteinn Jónsson]] |[[24. júlí]] [[1956]] |[[23. desember]] [[1958]] | |[[Fimmta ráðuneyti Hermanns Jónassonar]] |Fjármála- og samgöngumálaráðherra. |- | |[[Emil Jónsson]] |[[23. desember]] [[1958]] |[[20. nóvember]] [[1959]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Emils Jónssonar]] |Forsætisráðherra. Fór líka með samgöngumálaráðuneytið, sjávarútvegsmál og orkumál. |- |[[Mynd:Ingolfurjonsson.JPG|63x63dp]] |[[Ingólfur Jónsson]] |[[20. nóvember]] [[1959]] |[[14. júlí]] [[1971]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fimmta ráðuneyti Ólafs Thors]] [[Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]] [[Ráðuneyti Jóhanns Hafstein]] |Landbúnaðar- og samgöngumálaráðherra. Fór líka með orkumál. |- | |[[Hannibal Valdimarsson]] |[[14. júlí]] [[1971]] |[[16. júlí]] [[1973]] | rowspan="3" |[[Samtök frjálslyndra og vinstrimanna]] | rowspan="3" |[[Fyrsta ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar]] |Félagsmála- og samgönguráðherra. |- | |[[Björn Jónsson (f. 1916)|Björn Jónsson]] |[[16. júlí]] [[1973]] |[[6. maí]] [[1974]] |Félagsmála- og samgönguráðherra. |- | |[[Magnús Torfi Ólafsson]] |[[6. maí]] [[1974]] |[[28. ágúst]] [[1974]] |Menntamálaráðherra og félagsmála- og samgönguráðherra. |- |[[Mynd:Halldorsigurdsson.jpg|69x69dp]] |[[Halldór E. Sigurðsson]] |[[28. ágúst]] [[1974]] |[[1. september]] [[1978]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Geirs Hallgrímssonar]] |Landbúnaðar- og samgönguráðherra. |- | |[[Ragnar Arnalds]] |[[1. september]] [[1978]] |[[15. október]] [[1979]] |[[Alþýðubandalagið]] |[[Annað ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar]] |Menntamála- og samgönguráðherra. |- | |[[Magnús H. Magnússon]] |[[15. október]] [[1979]] |[[8. febrúar]] [[1980]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Benedikts Gröndals]] |Félagsmála-, heilbrigðis- og tryggingamála- og samgönguráðherra. |- |[[Mynd:Steingrimurhermannsson.jpg|69x69dp]] |[[Steingrímur Hermannsson]] |[[8. febrúar]] [[1980]] |[[26. maí]] [[1983]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Gunnars Thoroddsens]] |Sjávarútvegs- og samgönguráðherra. |- |[[Mynd:Matthiasbjarnason.jpg|63x63dp]] |[[Matthías Bjarnason]] |[[26. maí]] [[1983]] |[[8. júlí]] [[1987]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]] |Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra og samgönguráðherra. Varð samgöngu- og viðskiptaráðherra eftir 16. október 1985. |- |[[Mynd:Matthiasmathiesen.JPG|63x63dp]] |[[Matthías Á. Mathiesen]] |[[8. júlí]] [[1987]] |[[28. september]] [[1988]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar]] |Samgönguráðherra. |- |[[Mynd:Steingrímur_J._Sigfússon.jpg|75x75dp]] |[[Steingrímur J. Sigfússon]] |[[28. september]] [[1988]] |[[30. apríl]] [[1991]] |[[Alþýðubandalagið]] |[[Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]] [[Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]] |Landbúnaðar- og samgönguráðherra. |- |[[Mynd:Halldorblöndal.jpg|75x75dp]] |[[Halldór Blöndal]] |[[30. apríl]] [[1991]] |[[28. maí]] [[1999]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Davíðs Oddssonar]] [[Annað ráðuneyti Davíðs Oddssonar]] |Landbúnaðar- og samgönguráðherra. |- | |[[Sturla Böðvarsson]] |[[28. maí]] [[1999]] |[[24. maí]] [[2007]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Davíðs Oddssonar]] [[Fjórða ráðuneyti Davíðs Oddssonar]] [[Ráðuneyti Halldórs Ásgrímssonar]] [[Fyrsta ráðuneyti Geirs H. Haarde]] |Samgönguráðherra. |- |[[Mynd:Jól_-_Kristján_L._Möller_samgönguráðherra.jpg|50x50dp]] |[[Kristján L. Möller]] |[[24. maí]] [[2007]] |[[30. september]] [[2009]] |[[Samfylkingin]] |[[Annað ráðuneyti Geirs H. Haarde]] [[Fyrsta ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]] [[Annað ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]] |Samgönguráðherra. |} == Samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðherra (2009–2010) == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! colspan="3" |Ráðherra<ref name=":1" /> !Frá !Til !Flokkur !Ráðuneyti !Annað |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Samfylking}}"| |[[Mynd:Jól - Kristján L. Möller samgönguráðherra.jpg|50px]] |[[Kristján L. Möller]] |[[1. október]] [[2009]] |[[2. september]] [[2010]] |[[Samfylkingin]] |[[Annað ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]] |Samgönguráðherra. Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra frá 1. október 2009 |- | style="background-color:{{Flokkslitur|VG}}"| | |[[Ögmundur Jónasson]] |[[2. september]] [[2010]] |[[31. desember]] [[2010]] |[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] |[[Annað ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]] |Dómsmála- og mannréttindaráðherra og samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra |} == Innanríkisráðherra (2011–2017) == [[Innanríkisráðuneyti Íslands|Innanríkisráðuneytið]] tók yfir málefni samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðuneytisins þegar það sameinaðist [[Dóms­mála- og mannréttindaráðuneyti Íslands|dómsmála- og mannréttindaráðuneytinu]] árið 2011. Innanríkisráðuneytið var síðan aftur klofið í [[Dómsmálaráðuneyti Íslands|dómsmálaráðuneytið]] og [[Samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðuneyti Íslands|samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytið]] árið 2017. == Samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðherra (2017–2021) == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! colspan="3" |Ráðherra<ref name=":1">{{Cite web |url=https://www.stjornarrad.is/rikisstjornartal/ |title={{!}} Ríkisstjórnatal frá stofnun lýðveldis |access-date=2026-03-31 |archive-date=2017-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170604171340/http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal |url-status=dead }}</ref> !Frá !Til !Flokkur !Ráðuneyti !Annað |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Sjálfstæðis}}"| | |[[Jón Gunnarsson]] |[[11. janúar]] [[2017]] |[[30. nóvember]] [[2017]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Bjarna Benediktssonar|Fyrsta Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]] |Hluti af [[Innanríkisráðuneyti Íslands|Innanríkisráðuneyti]] fram að [[30. apríl]] [[2017]] |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Framsókn}}"| |[[Mynd:Sigurður_Ingi_Jóhannsson_2016_(cropped).png|50px]] |[[Sigurður Ingi Jóhannsson]] |[[30. nóvember]] [[2017]] |[[28. nóvember]] [[2021]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur|Ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur]] | |} == Innviðaráðherra (2021-2024) == {| class="wikitable" |+ ! colspan="3" |Ráðherra<ref name=":1" /> !Frá !Til !Flokkur !Ráðuneyti !Annað |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Framsókn}}" | |[[Mynd:Sigurður_Ingi_Jóhannsson_2016_(cropped).png|50px]] |[[Sigurður Ingi Jóhannsson]] |[[28. nóvember]] [[2021]] |[[10. apríl]] [[2024]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur]] | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|VG}}" | |[[Mynd:Islands miljominister Svandis Svavarsdottir vid Nordiska Radets session pa Island 2010-11-04 (cropped).jpg|frameless|69x69dp]] |[[Svandís Svavarsdóttir]] |[[10. apríl]] [[2024]] |[[17. október]] [[2024]] |[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] |[[Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]] | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Framsókn}}" | |[[Mynd:Sigurður_Ingi_Jóhannsson_2016_(cropped).png|50px]] |[[Sigurður Ingi Jóhannsson]] |[[17. október]] [[2024]] |[[21. desember]] [[2024]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]] | |} == Samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðherra (2024–) == {| class="wikitable" |+ ! colspan="3" |Ráðherra<ref name=":1" /> !Frá !Til !Flokkur !Ráðuneyti !Annað |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}}" | |[[Mynd:Eyjólfur Ármannsson 2021.jpg |50px]] |[[Eyjólfur Ármannsson]] |[[21. desember]] [[2024]] | |[[Flokkur fólksins]] |[[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur]] | |} == Heimildir == <references/> {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:Samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðherra Íslands| ]] [[Flokkur:Listar tengdir íslenskum stjórnmálum]] [[Flokkur:Ráðherraembætti Íslands]] qzfwcu2qzi0dg5hsul1m4zwyjr9oial Íris (blóm) 0 140124 1979330 1978556 2026-09-18T09:20:49Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979330 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |image = Iris sanguinea cultivar, Wakehurst Place, UK - Diliff.jpg |image_caption = ''[[Iris sibirica]]'' |regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') |divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') |classis = [[Einkímblöðungar]] (''Liliopsida'') |ordo = ''[[Iridaceae]]'' |familia = ''[[Iridoideae]]'' |tribus = ''[[Irideae]]'' |genus = ''[[Iris]]'' |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |type_species = ''[[Iris germanica]]'' |type_species_authority = L. |subdivision_ranks = [[Subgenera]] |subdivision = ''[[Hermodactyloides]]''<br /> ''[[Iris subg. Iris|Iris]]''<br /> ''[[Iris subg. Limniris|Limniris]]''<br /> ''[[Iris subg. Nepalensis|Nepalensis]]''<br /> ''[[Iris subg. Scorpiris|Scorpiris]]''<br /> ''[[Iris subg. Xiphium|Xiphium]]'' | synonyms = ''Belamcanda''<br /> ''Hermodactylus''<br /> ''Iridodictyum''<br /> ''Juno''<br /> ''Junopsis''<br /> ''Pardanthopsis''<br /> ×''Pardancanda''<br /> ''Xiphion'' }} '''''Iris''''' er [[ættkvísl]] um 260–300,<ref name=WCSP>{{cite web|url=https://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=321523|title=WCSP: Iris|work=World Checklist of Selected Plant Families|accessdate=2 June 2014}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pacificbulbsociety.org/pbswiki/index.php/Iris |title=Iris |publisher=Pacific Bulb Society |date=2011-11-26 |accessdate=2012-03-03}}</ref> [[tegund]]a blómstrandi plantna með skrautlegum blómum. Nafnið kemur úr [[Gríska|grísku]] orðinu yfir [[regnboga]], sem er einnig nafnið á Grísku gyðju regnbogans , [[Íris (gyðja)|Íris]]. Sumir höfundar telja að nafnið vísi til fjölda blómlita í ættkvíslinni.<ref name=Goldblatt2008>{{cite book |author1=Manning, John |author2=Goldblatt, Peter |title=The Iris Family: Natural History & Classification |url=https://archive.org/details/irisfamilynatura00unse |publisher=Timber Press |location=Portland, Oregon|pages=[https://archive.org/details/irisfamilynatura00unse/page/200 200]–204 |year=2008|isbn=0-88192-897-6}}</ref> Auk þess að vera fræðiheitið, er ''íris'' almennt heiti yfir allar tegundir ættkvíslarinnar auk nokkurra náskyldra ættkvísla. Hún er vinsælt garðblóm. ==Tengill== * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3439370 ÍRIS – Boðberi vorsins], í Morgunblaðinu 2002 ==Tilvísanir== {{reflist|30em}} ===Bibliography=== * Chancery of the Prime Minister, Kingdom of Belgium [2007]: [http://www.monarchie.be/laurentclaire/en/town_hall/index.html Brussels Town Hall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927025813/http://www.monarchie.be/laurentclaire/en/town_hall/index.html |date=2007-09-27 }}. Retrieved November 11, 2007. * {{cite book|title=Ornamental Geophytes: From Basic Science to Sustainable Production|year=2012|publisher=CRC Press|isbn=1-4398-4924-2|chapter=Iridaceae|page=24|url=https://books.google.ca/books?id=5B-ucdbgA3wC&pg=PA24&lpg=PA24|editor1=Rina Kamenetsky |editor2=Hiroshi Okubo }} * Mancoff, Debra N. (2003): ''Flora Symbolica: Flowers in Pre-Raphaelite Art''. Prestel Publishing, New York, USA. {{ISBN|3-7913-2851-4}}. * Pioch, Nicolas (2002): [https://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/gogh/irises/ Gogh, Vincent van: Irises]. Bersion of 2002-AUG-19. Retrieved December 10, 2008. * Species Group of the British Iris Society (1996): A Guide to Species Irises: Their Identification and Cultivation; Cambridge University Press, Cambridge, UK. {{ISBN|0-521-44074-2}}. * West, Ruth [2008]: [http://www.viewingspace.com/genetics_culture/pages_genetics_culture/gc_w02/gc_w02_gessert.htm George Gessert] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060516085213/http://www.viewingspace.com/genetics_culture/pages_genetics_culture/gc_w02/gc_w02_gessert.htm |date=2006-05-16 }}. Retrieved December 10, 2008. ==== Grasafræði ==== * [http://wiki.irises.org/bin/view/Main/InfoClassificationTreatmentByBaker American Iris Society. Systematic Treatment of the Genus Iris by Baker. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605052042/http://wiki.irises.org/bin/view/Main/InfoClassificationTreatmentByBaker |date=2014-06-05 }} * [https://books.google.ca/books?id=5aGKQgAACAAJ&source=gbs_similarbooks Dykes, W. R. (1913): The Genus Iris. Cambridge University Press, Cambridge, UK.] {{ISBN|0486230376}} * [http://www.nziris.org.nz/conventdocs/Classification%20of%20irises.pdf Harris, Gwenda. CLASSIFICATION OF IRISES. New Zealand Iris Society 2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127123910/http://nziris.org.nz/conventdocs/Classification%20of%20irises.pdf |date=2018-01-27 }} * [https://books.google.ca/books?id=3zcLAAAAIAAJ&source=gbs_similarbooks Brian Mathew. The Iris. Batsford, London 1989] * [https://books.google.ca/books/about/A_Reclassification_of_the_Genus_Iris.html?id=tLdgGwAACAAJ&redir_esc=y George Hill Mathewson Lawrence. A Reclassification of the Genus ''Iris''. ''Gentes Herb'' 8:346-371 1953] * [https://books.google.ca/books?id=ZidFAAAAYAAJ&source=gbs_similarbooks Rodionenko, G. I.: The Genus Iris L. (Questions of Morphology, Biology, Evolution and Systematics). British Iris Society, London 1987. (trans.)] * Taylor, J.J. 1976. A reclassification of Iris species bearing arillate seeds. Proceedings of the Biological Society, Washington. 89: 411-420. * [http://www.rsabg.org/iris/research/systematics/13-phylogeny-of-the-genus-iris-based-on-dna-sequence-data Wilson, Carol. Phylogeny of the genus Iris based on DNA sequence data. Rancho Santa Ana 2004] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140602195853/http://www.rsabg.org/iris/research/systematics/13-phylogeny-of-the-genus-iris-based-on-dna-sequence-data |date=2014-06-02 }} ==Ytri tenglar== *[http://www.restoredprints.com/AUD007.htm Joseph Mason's painting - Copper Iris] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100403003414/http://www.restoredprints.com/AUD007.htm |date=2010-04-03 }} Copper Iris / Louisiana Flag (''Iris cuprea'') from John James Audubon's ''Birds of America'' *[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=116503 Flora of North America: ''Iris''] *[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=116503 Flora of China: ''Iris''] *[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=116503 Flora of Pakistan: ''Iris''] *[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=110&taxon_id=116503 Flora of Nepal: ''Iris''] *[http://aleph0.clarku.edu/~djoyce/iris/index.html A web site devoted to Irises], by David Payne-Joyce; includes plates from Dykes (1913). *[https://www.irises.org/ The American Iris Society] *[https://www.hips-roots.com/ Historic Iris Preservation Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011050723/http://hips-roots.com/ |date=2017-10-11 }} *[http://www.wildflowers.co.il/english/search.asp?searchString=iris&family=1&color=1&type=1 Iris listings at Wild Flowers of Israel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220707190451/https://www.wildflowers.co.il//english/search.asp?searchString=iris&family=1&color=1&type=1 |date=2022-07-07 }} *[http://www.iris.huji.ac.il/Culture.htm Iris in Art and Culture]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303170804/http://www.iris.huji.ac.il/Culture.htm |date=2016-03-03 }} *Gouvernement du Québec [http://www.drapeau.gouv.qc.ca/emblemes/iris/fiche-technique.html Emblèmes du Québec - Iris versicolor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150721153927/http://www.drapeau.gouv.qc.ca/emblemes/iris/fiche-technique.html |date=2015-07-21 }} (French) {{stubbur}} [[Flokkur:Sperglaætt]] bbpiiyl8osohlgt28cnghlcai29fniw Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–) 0 141279 1979334 1978913 2026-09-18T09:39:14Z TKSnaevarr 53243 1979334 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Borgarastyrjöldin í Jemen | partof = [[Arabíski veturinn|arabíska vetrinum]] | image = Yemeni Civil War.svg | width = 480px | image_size = 300px | caption = Myndin sýnir áætlað yfirráðasvæði stríðandi fylkinga í september 2026. <div style="text-align: left;">{{legend|#008090|Undir stjórn [[Hútar|Húta]]}} {{legend|#FFB6C1|Undir stjórn alþjóðlega viðurkenndu ríkisstjórnarinnar og bandamanna hennar}} </div> | date = 16. september 2014 –<br />({{Aldur í árum, mánuðum og dögum|2014|09|16}}) | place = [[Jemen]], suðurhluti [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] | territory = 28. apríl 2020: Hútar stjórna öllu [[Norður-Jemen]] að undanskildu landstjórnarumdæminu [[Ma'rib]].<ref name=95Jawf>{{Cite news|last1=|first1=|last2=|first2=|url=https://english.iswnews.com/13024/audience-question-did-ansar-allah-liberated-95-of-al-jawf/|title=Audience Question: Did Ansar Allah Liberated 95% of al-Jawf?|date=2020-04-30|work=Islamic World News|access-date=2020-04-30|language=en-us|archive-date=2020-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200511160324/https://english.iswnews.com/13024/audience-question-did-ansar-allah-liberated-95-of-al-jawf/|url-status=dead}}</ref><ref name=key>{{Cite news|title=Yemen: Houthi army spokesman declares end of Jawf operation, holds ‘key to Marib’ |access-date=1 May 2020 |website=[[Middle East Monitor]] |url=https://www.middleeastmonitor.com/20200501-yemen-houthi-army-spokesman-declares-end-of-jawf-operation-holds-key-to-marib/}}</ref> | result = | status = * [[Hútar]] stjórna jemensku höfuðborginni [[Sana]] * Hernaðarbandalag undir stjórn Sáda leiðir íhlutun til að koma fyrri stjórn aftur til valda * Fyrrum forsetinn [[Ali Abdullah Saleh]] drepinn í átökum við Húta * [[Umbreytingaráð suðursins]] (STC) hertekur [[Aden]] * Stjórnarherinn endurtekur Aden og suðurhluta Jemens í gagnsókn, STC er leyst upp | combatants_header = Helstu stríðsaðilar | combatant1 = * [[File:Houthis emblem.svg|20px]] [[Hútí-fylkingin]] * [[File:Yemeni Armed Forces Emblem.svg|20px]] Stuðningsmenn [[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] (til ársins 2017) {{Collapsible list |title='''Meintir stuðningsaðilar:''' |1={{IRN}} [[Íran]]<br /> |2=[[File:Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png|20px]] [[Hizbollah]] |3={{PRK}} [[Norður-Kórea]] |date=June 2018}} | combatant2 = {{nowrap|'''{{YEM}} Ríkisstjórn [[Jemen]]s'''}} * [[File:Flag of the Yemen Armed Forces.svg|20px]] Öryggissveitir hliðhollar leiðtogaráði ríkisstjórnar Jemens * Þjóðarher Jemens * [[Al-Islah]] '''Alþjóðlegt hernaðarbandalag undir stjórn Sádi-Arabíu'''<br/> {{SAU}} [[Sádi-Arabía]]<br/> {{ARE}} [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]]<br/> {{SEN}} [[Senegal]]<br/> {{SDN}} [[Súdan]]<br/> {{MAR}} [[Marokkó]]<br/> {{QAT}} [[Katar]] {{Collapsible list |title='''Færri en 1.000 hermenn:''' |1={{BHR}} [[Barein]] |2={{EGY}} [[Egyptaland]] |3={{KWT}} [[Kúveit]] |4={{JOR}} [[Jórdanía]] }} {{Collapsible list |title='''Stuðningsaðilar:''' |1={{UK}} [[Bretland]] |2={{FRA}} [[Frakkland]] |3={{ITA}} [[Ítalía]] |4={{USA}} [[Bandaríkin]] |5={{ESP}} [[Spánn]] |6=[[File:Flag of NATO.svg|20px]] [[Atlantshafsbandalagið]] |7={{CHE}} [[Sviss]] }} ---- '''[[File:Flag of South Yemen.svg|22px|border]] Aðskilnaðarsinnar í suðurhluta Jemens * [[Umbreytingaráð suðursins]] (2017–2026) {{Collapsible list |title='''Stuðningsaðilar:''' |1={{ARE}} [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] }} | combatant3 = '''[[File:ShababFlag.svg|22px|border]] [[Al-Kaída]]'''<br> '''[[File:ShababFlag.svg|20px]] [[Ansar al-Sjaría]]''' ---- '''[[File:Flag of the Islamic State of Iraq and the Levant2.svg|20px]] [[Íslamska ríkið]]''' | commander1 = * [[File:Houthis emblem.svg|20px]] [[Abdúl Malik al-Hútí]] * {{YEM}} [[Ali Abdullah Saleh]] {{KIA}} (til 2017) | commander2 = {{YEM}} [[Abdrabbuh Mansur Hadi]] (2012–2022)<br/>{{YEM}} [[Rashad al-Alimi]] (2022–)<br/>{{SAU}} [[Salman bin Abdul Aziz al-Sád|Salman konungur]]<br/>{{SAU}} [[Múhameð bin Salman]]<br/>{{ARE}} [[Múhameð bin Zayed]]<br/>{{QAT}} [[Tamim bin Hamad Al Thani]] (2015–17)<br/>{{SEN}} [[Macky Sall]]<br/>{{MAR}} [[Múhameð 6. Marokkókonungur|Múhameð 6.]] (2015–19)<br /> {{Collapsible list | title = '''Með færri en 1.000 hermenn''' | 1 = {{JOR}} [[Abdúlla 2. Jórdaníukonungur|Abdúlla 2.]] | 2 = {{EGY}} [[Abd al-Fattah as-Sisi]] | 3 = {{KWT}} [[Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah]] (2015–20) | 4 = {{BHR}} [[Hamad bin Isa Al Khalifa]] }} ---- [[File:Flag of South Yemen.svg|20px]] [[Aidarus al-Zoubaidi]] | commander3 = [[File:ShababFlag.svg|22px|border]] [[Qasim al-Raymi]] ---- [[File:ShababFlag.svg|22px|border]] [[Abu Bilal al-Harbi]] | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 = 150.000–200.000 hermenn | strength2 = {{SAU}} 100 herflugvélar og 150.000 hermenn<br/>{{ARE}} 30 herflugvélar<br/>{{BHR}} 15 herflugvélar og 300 hermenn<br/>{{KWT}} 15 herflugvélar<br/>{{QAT}} 10 herflugvélar og 1.000 hermenn<br/>{{JOR}} 6 herflugvélar<br/>{{MAR}} 6 herflugvélar og 1.500 hermenn<br/>{{SDN}} 4 herflugvélar og 6.000 hermenn<br/>{{SEN}} 2.100 hermenn<br/>{{EGY}} 4 herskip og herflugvélar<br />1.800 málaliðar | strength3 = [[File:ShababFlag.svg|22px|border]] [[Ansar al-Sjaría]] * [[File:ShababFlag.svg|22px|border]] 6.000–8.000 vígamenn ---- [[File:ShababFlag.svg|22px|border]] ISIL: 300 | casualties1 = „Þúsundir“ drepnir (samkvæmt Al Jazeera í maí 2018)<br />11.000+ drepnir (samkvæmt talningum Sáda) | casualties2 ={{SAU}}1.000-3.000 hermenn drepnir<br /> {{ARE}} 130+ hermenn drepnir<br />{{BHR}} 8 hermenn drepnir<br>{{QAT}} 4 hermenn drepnir<br>{{MAR}} 1 hermaður drepinn | casualties3 = [[File:ShababFlag.svg|22px|border]] 1.000 drepnir, 1.500 handsamaðir | casualties4 = 91.600+ drepnir alls í Jemen (11.700+ óbreyttir borgarar)<br/>500+ drepnir alls í Sádi-Arabíu<br/>49.960 særðir alls í Jemen (10.768 óbreyttir borgarar)<br/>3.154.572 manns á vergangi 84.701 börn látin úr sulti<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2018/11/21/yemen-children-hunger/2076683002/|title=Save the Children says 85,000 kids may have died of hunger in Yemen|first=Associated|last=Press|publisher=}}</ref> og 2.556 látin úr [[Kólera|kólerufaraldri]]<ref>{{Cite web|url=http://www.emro.who.int/pandemic-epidemic-diseases/cholera/outbreak-update-cholera-in-yemen-25-october-2018.html|title=Outbreak update – Cholera in Yemen, 25 October 2018|last=CSR|website=www.emro.who.int|access-date=2018-10-25}}</ref> | notes = | campaignbox = }} '''Borgarastyrjöldin í Jemen''' eru átök sem hófust árið 2014 og eru tveir hópar sem berjast þar um völd. Annars vegar eru það [[Hútí-fylkingin]] og hópar sem studdu [[Ali Abdullah Saleh]] fyrrum forseta landsins. Þeir stjórna höfuðstaðnum [[Sana]]. Hins vegar eru það hópar sem styðja alþjóðlega viðurkennda stjórn Jemens, sem nú er í höndum leiðtogaráðs undir stjórn [[Rashad al-Alimi]], og hafa höfuðstöðvar í borginni [[Aden]]. Stjórnvöld [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] hafa blandað sér í átökin og styðja stjórn al-Alimi. Þar sem uppreisnarher Húta nýtur stuðnings stjórnvalda í [[Íran]] er gjarnan litið á átökin í Jemen sem [[leppstríð]] á milli Írans og Sádi-Arabíu um áhrif í [[Mið-Austurlönd]]um.<ref>{{Vefheimild|titill=Íran og Sádi-Arabía: Í köldu stríði|url=https://www.frettabladid.is/frettir/iran-og-sadi-arabia-i-koeldu-strii/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2018|mánuður=6. apríl|höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|safnslóð=https://web.archive.org/web/20230324223425/https://www.frettabladid.is/frettir/iran-og-sadi-arabia-i-koeldu-strii/|safnmánuður=24. mars|safnár=2023}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Tugir barna féllu í loftárásum Sádi-Araba og bandamanna|url=https://www.frettabladid.is/frettir/tugir-barna-fellu-i-loftarasum-sadi-araba-og-bandamanna/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2018|mánuður=10. ágúst|höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|safnslóð=https://web.archive.org/web/20230324223434/https://www.frettabladid.is/frettir/tugir-barna-fellu-i-loftarasum-sadi-araba-og-bandamanna/|safnár=2023|safnmánuður=24. mars}}</ref> Um 100.000 manns hafa látist í stríðinu, þar af um 12.000 óbreyttir borgarar, og um 50.000 særst. Sér í lagi hafa stríðsátökin komið illa niður á jemenskum börnum.<ref>{{Vefheimild|titill=„Jemen er helvíti á jörðu fyrir börn“|höfundur=Lovísa Arnardóttir|url=https://www.frettabladid.is/frettir/jemen-er-helviti-a-joeru-fyrir-boern|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|mánuðurskoðað=17. desember|árskoðað=2018|ár=2017|mánuður=16. nóvember|safnslóð=https://web.archive.org/web/20210423022122/https://www.frettabladid.is/frettir/jemen-er-helviti-a-joeru-fyrir-boern/|safnár=2021|safnmánuður=23. apríl}}</ref> ==Saga== Upphaf borgarastyrjaldarinnar í [[Jemen]] má rekja til [[Arabíska vorið|arabíska vorsins]] og fjöldamótmæla sem þá fóru fram gegn stjórn forsetans [[Ali Abdullah Saleh]].<ref name=sunna>{{Vefheimild|titill=Hvað geng­ur á í Jemen?|höfundur=Sunna Ósk Loga­dótt­ir|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2017/03/28/hvad_gengur_a_i_jemen/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuðurskoðað=17. desember|árskoðað=2018|ár=2017|mánuður=28. mars}}</ref> Í byrjun 2011 var Saleh hrakinn frá völdum og varaforseti hans, [[Abdrabbuh Mansur Hadi]], var kjörinn forseti í kosningum sem fóru fram næsta ár.<ref name=sunna/> Hadi erfði erfiða stöðu frá forvera sínum og þurfti bæði að takast á við skæruhernað vígahópa eins og [[Al-Kaída]], víðtæka spillingu í jemenska stjórnkerfinu, matarskort, atvinnuleysi og aðskilnaðarsinna í suðurhluta landsins.<ref name=sunna/> Þessir erfiðleikar leiddu til þess að stjórn hans varð berskjölduð gegn uppreisn. Á árunum 2012 til 2013 stýrði stjórn Hadi nokkurs konar þjóðfundi í Jemen þar sem reynt var að útkljá framtíðarskipulag landsins. Áætlanir voru gerðar í samráði við ýmsa þjóðfélagshópa um að skipta landinu í sex hluta og setja nýja stjórnarskrá.<ref>{{Vefheimild|titill=Hvernig hófst ein versta mannúðarkrísa heims? |höfundur=Ólöf Ragnarsdóttir|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2020-06-07-hvernig-hofst-ein-versta-mannudarkrisa-heims|útgefandi=[[RÚV]]|dags=7. júní 2020|skoðað=20. janúar 2024}}</ref> [[Hútí-fylkingin]], vopnuð samtök minnihlutahóps [[sjía]]múslima í Jemen, hafði lengi háð skærur gegn stjórnarher landsins, en eftir að ný stjórn tók við völdum nýttu þeir sér veikleika hennar og lögðu undir sig norðurhluta Jemen. Í september árið 2014 gerðu Hútar áhlaup á höfuðborgina [[Sana]] og tókst að leggja hana undir sig í janúar árið 2015.<ref name=sunna/> Hadi forseti var settur í stofufangelsi en í febrúar sama ár tókst honum að flýja úr haldi og koma sér upp bækistöðvum í borginni [[Aden]], sunnar í landinu.<ref name=sunna/> Stuttu síðar gerðu Hútar bandalag við öryggissveitir sem enn voru hliðhollar gamla forsetanum, Saleh, og gerðu tilraun til að ræna völdum í landinu og setja Saleh aftur á forsetastól. Hadi forseti flúði land, en uppreisn Hútanna var nú farin að vekja athygli grannríkisins [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]]. Sádar óttuðust að Hútarnir nytu stuðnings keppinauta þeirra, hins sjíaíslamska [[Íran]]s, og ákváðu því að grípa inn í styrjöldina með loftárásum ásamt bandalagi átta annarra ríkja.<ref>{{Vefheimild|titill=Gleymda stríðið í Jemen|höfundur=Sveinn H. Guðmarsson|url=http://www.ruv.is/frett/gleymda-stridid-i-jemen|útgefandi=[[RÚV]]|mánuðurskoðað=17. desember|árskoðað=2018|ár=2016|mánuður=8. desember}}</ref> Einkum hefur [[Bandaríkjaher|her]] [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] veitt Sádum ríkulega aðstoð í styrjöldinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Gleymda stríðið í Jemen|höfundur=Guðrún Margrét Guðmundsdóttir|url=https://stundin.is/grein/5104/|útgefandi=''[[Stundin]]''|mánuðurskoðað=17. desember|árskoðað=2018|ár=2017|mánuður=30. júlí}}</ref> Deilt er þó um hversu mikil ítök, ef einhver, Íranar hafa í hreyfingu Húta.<ref>{{Vefheimild|titill=Söguleg átök í Jemen|höfundur=Pálmi Jónasson|url=http://www.ruv.is/frett/soguleg-atok-i-jemen|útgefandi=''[[RÚV]]''|mánuðurskoðað=17. desember|árskoðað=2018|ár=2015|mánuður=26. mars}}</ref> Vegna stríðsástandsins hafa öfgahreyfingar á borð við [[Ríki íslams]] einnig náð fótfestu í Jemen og hafa sölsað undir sig landsvæði í suðurhluta landsins.<ref name=sunna/> Í lok ársins 2017 flosnaði upp úr bandalagi Hútanna og fyrrum forsetans Saleh. Hersveitir Saleh í Aden háðu orrustu við Hútana og Saleh var skotinn til bana er hann reyndi að flýja úr borginni yfir á yfirráðasvæði Sáda.<ref>{{Vefheimild|titill=Fyrr­ver­andi for­seti Jem­ens myrt­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2017/12/04/fyrrverandi_forseti_jemens_myrtur/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuðurskoðað=17. desember|árskoðað=2018|ár=2017|mánuður=14. desember}}</ref> Brestir hafa einnig myndast í bandalaginu sem berst gegn Hútunum. Þann 11. ágúst árið 2019 tókst [[Umbreytingaráð suðursins|Umbreytingaráði suðursins]] (STC), sveitum aðskilnaðarsinna sem vilja aukið sjálfræði fyrir suðurhluta Jemens, að hertaka borgina Aden, þar sem stjórn Hadi hafði haft aðsetur sitt, með hjálp [[Sameinuðu arabísku furstadæmin|Sameinuðu arabísku furstadæmanna]].<ref>{{Vefheimild|titill=Brestir í hernaðarbandalagi gegn Hútum í Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/brestir-i-hernadarbandalagi-gegn-hutum-i-jemen|útgefandi=RÚV|ár=2019|mánuður=11. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Að­skilnaðar­sinnar ná yfir­ráðum á for­seta­höllinni í Jemen|url=https://www.visir.is/g/2019190819885|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=11. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/adskilnadarsinnar-treysta-stodu-sina-i-aden|titill=Aðskilnaðarsinnar treysta stöðu sína í Aden|útgefandi=RÚV|ár=2019|mánuður=29. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref> Stjórn Hadi komst þann 5. nóvember sama ár að samkomulagi við STC um að ríkisstjórninni yrði leyft að snúa aftur til Aden og skyldi mynda 24 ráðherra ríkisstjórn þar sem stjórnarsinnar og STC fengu 12 ráðherra hvor.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/samkomulag-um-sudurhluta-jemens|titill=Samkomulag um suðurhluta Jemens|útgefandi=RÚV|ár=2019|mánuður=6. nóvember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=6. nóvember|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> Stjórn STC rauf þetta samkomulag hins vegar í apríl árið 2020 og lýsti yfir sjálfstæði Suður-Jemens.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2020/04/26/lysa-yfir-sjalfstjorn-i-sudur-jemen|titill=Lýsa yfir sjálfstjórn í Suður-Jemen|útgefandi=RÚV|ár=2020|mánuður=26. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=26. apríl|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2020550886d/jemenskir-ad-skilnadar-sinnar-lysa-yfir-sjalf-staedi|titill=Jemenskir að­skilnaðar­sinnar lýsa yfir sjálf­stæði|útgefandi=''Vísir''|ár=2020|mánuður=26. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=26. apríl|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Ráðið dró sjálfstæðisyfirlýsinguna til baka í lok júlí sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2020/07/29/sjalfstaedisyfirlysing-afturkollud|titill=Sjálfstæðisyfirlýsing afturkölluð|útgefandi=RÚV|ár=2020|mánuður=29. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=29. júlí|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> Þann 14. september 2019 var gerð [[Drónaárásir|drónaárás]] á tvær olíuvinnslustöðvar sádi-arabíska ríkisolíufyrirtækisins [[Aramco]] innan Sádi-Arabíu. Árásin skaðaði olíuframleiðslu Sáda og hafði mikil áhrif á alþjóðlegt olíuverð. Hútar lýstu yfir ábyrgð á árásinni en Sádar og Bandaríkjamenn hafa sakað Írana um að standa að baki henni.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/kennir-iran-um-drona-arasir-a-sadi-arabiu|titill=Kennir Íran um dróna-árásir á Sádi Arabíu|útgefandi=RÚV|ár=2019|mánuður=14. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/dronaaras-a-oliuvinnslustodvar-i-sadi-arabiu|titill=Drónaárás á olíuvinnslustöðvar í Sádi-Arabíu|útgefandi=RÚV|ár=2019|mánuður=14. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Andri Yrkill Valsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/09/17/segja_skotstad_flauganna_vera_fundinn/|titill=Segja skotstað flaug­anna vera fund­inn|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=17. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september}}</ref> Íranar neituðu sök í málinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2019190919276|titill=Íranir neita á­byrgð í á­rásum á olíu­vinnslu­stöðvar Sádi-Arabíu|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=17. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Þann 7. apríl 2022 tilkynnti Hadi að hann hygðist stíga til hliðar og framselja sérstöku leiðtogaráði völd sín sem forseti.<ref>{{Vefheimild|titill=Forseti Jemen færir leiðtogaráði völd sín|url=https://www.ruv.is/frett/2022/04/07/forseti-jemen-faerir-leidtogaradi-vold-sin|útgefandi=RÚV|ár=2022|mánuður=7. apríl|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=7. apríl|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> Í byrjun desember 2025 hóf Umbreytingaráð suðursins stórsókn inn á yfirráðasvæði ríkisstjórnarinnar í Hadramout-héraði og annars staðar í Suður-Jemen og lagði það undir sig á skömmum tíma.<ref name="fault line2">{{cite web|url=https://www.i24news.tv/en/news/middle-east/artc-hadramout-the-fault-line-that-could-decide-southern-yemen-s-future|title=Hadramout: the fault line that could decide southern Yemen's future - analysis|author=Marwan Nabil|work=i24News|date=9 December 2025|access-date=10 December 2025|archive-date=7 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260107060258/https://www.i24news.tv/en/news/middle-east/artc-hadramout-the-fault-line-that-could-decide-southern-yemen-s-future|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sofx.com/uae-backed-forces-claim-full-control-of-southern-yemen/|title=UAE-Backed Forces Claim Full Control of Southern Yemen|author=|work=SOFX|date=9 December 2025|access-date=9 December 2025|archive-date=7 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260107060259/https://www.sofx.com/uae-backed-forces-claim-full-control-of-southern-yemen/|url-status=live}}</ref> Sádi-arabískar hersveitir skárust í leikinn og leiddu gagnsókn ásamt stjórnarhernum á móti Umbreytingaráðinu og endurheimtu stjórn í Aden 7. janúar 2026.<ref name=":0">{{Cite web |title=Saudi-backed forces move on Aden as Yemen secessionist leader vanishes |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/7/saudi-led-coalition-strikes-yemen-says-stc-leader-al-zubaidi-has-fled |access-date=2026-01-10 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=UAE-backed separatists withdraw from key Yemeni city after Saudi strikes |url=https://www.middleeasteye.net/news/uae-backed-separatists-withdraw-key-yemeni-city-after-saudi-strikes |access-date=2026-01-10 |website=Middle East Eye |language=en}}</ref> Í kjölfarið gáfu fulltrúar Umbreytingaráðsins í [[Ríad]] út yfirlýsingu um að samtökin hefðu verið leyst upp.<ref name=":3">{{Cite web |title=Yemen's STC denies dissolution, demands release of detained delegation in Riyadh |url=https://english.news.cn/20260110/3e1dedae47d4469e8257d0756b1235bd/c.html |access-date=2026-01-11 |website=english.news.cn}}</ref> Í september 2026 gerðu Hútar skyndisókn og hertóku svæði og eyjar við strönd [[Rauðahaf]]sins sem gerðu þeim kleift að ógna skipasiglingum um [[Mandab-sund]]. Þeir lýstu því yfir að öllum væri öruggt að sigla um sundið nema skipum Sádi-Arabíu.<ref>{{Vefheimild|titill= Hútar hertóku mikilvægar eyjar í Rauðahafi |url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-09-12-hutar-hertoku-mikilvaegar-eyjar-i-raudahafi-486872|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 12. september 2026 |skoðað=14. september 2026|höfundur=Brynja Dögg Friðriksdóttir}}</ref> ==Stríðsglæpir== Allir stríðsaðilar í jemensku borgarastyrjöldinni hafa sætt ásökunum um [[Stríðsglæpir|stríðsglæpi]] og [[mannréttindabrot]]. Í ágúst árið 2018 gaf rannsóknarnefnd mannréttindasérfræðinga [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] út skýrslu þar sem því var lýst yfir að hvorki stjórnarher Jemens, alþjóðabandalag Sáda né Hútí-fylkingin hafi reynt að takmarka mannfall óbreyttra borgara í stríðinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/08/28/stridsglaepir_af_halfu_allra_adila/|titill=Stríðsglæp­ir af hálfu allra aðila|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=28. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/amnesty-stridsglaepir-framdir-i-jemen|titill=Amnesty: Stríðsglæpir framdir í Jemen|útgefandi=RÚV|ár=2018|mánuður=12. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Samkvæmt skýrslunni hefur hernaðarbandalag Sádi-Arabíu gert að minnsta kosti 32 árásir á sjúkrahús, skóla, moskur og menningarhús sem njóta verndar samkvæmt alþjóðalögum. Þá voru rakin fjölmörg tilfelli þar sem hernaðarbandalagið hefur ráðist á íbúðahverfi, markaði og önnur opin almenningssvæði með þeim afleiðingum að hundruðir óbreyttra borgara hafa látið lífið.<ref name=fréttablaðstríðsglæpir>{{Vefheimild|url=https://www.frettabladid.is/frettir/saka-striandi-fylkingar-um-strisglaepi/|titill=Saka stríðandi fylkingar um stríðsglæpi|útgefandi=''Fréttablaðið''|ár=2018|mánuður=29. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september|höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson|safnslóð=https://web.archive.org/web/20230324223535/https://www.frettabladid.is/frettir/saka-striandi-fylkingar-um-strisglaepi/|safnár=2023|safnmánuður=24. mars}}</ref> Í skýrslu sem [[Amnesty International]] gaf út um styrjöldina í júlí sama ár voru stjórnarher Jemens og hersveitir Sameinuðu arabísku furstadæmanna sökuð um gróf mannréttindabrot á borð við kerfisbundin mannrán og [[pyntingar]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/amnesty-stridsglaepir-framdir-i-jemen|titill=Amnesty: Stríðsglæpir framdir í Jemen|útgefandi=RÚV|ár=2018|mánuður=12. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Í skýrslunni eru Sameinuðu arabísku furstadæmin sökuð um að hafa komið upp valdakerfi á hernámssvæðum sínum í Jemen þar sem jemenskir borgarar er handteknir af tilefnislausu og pyntaðir, meðal annars með raflostum og kynferðislegu ofbeldi.<ref>{{Vefheimild|titill=‘GOD ONLY KNOWS IF HE’S ALIVE’|url=https://www.amnesty.org/download/Documents/MDE3186822018ENGLISH.PDF|útgefandi=[[Amnesty International]]|tungumál=enska|ár=2018|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september}}</ref> Í skýrslu sem fréttastofan [[AP]] vann í samstarfi við [[Pulitzer-stofnunin|Pulitzer-stofnunina]] og birti í desember 2018 var komist að þeirri niðurstöðu að Hútar pynti fanga sína. Samkvæmt skýrslunni hafa um þúsund verið pyntaðir og 186 látist af um 18.000 skráðum föngum Hútí-fylkingarinnar.<ref>{{Vefheimild|titill=Hútar sakaðir um að beita fanga pyntingum|url=https://www.visir.is/g/2018181209070/hutar-sakadir-um-ad-beita-fanga-pyntingum-|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson|ár=2018|mánuður=8. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september}}</ref> Í skýrslu Sameinuðu þjóðanna eru Hútar jafnframt sakaðir um að brjóta á kvenfrelsi og trúfrelsi á yfirráðasvæði sínu og um að hafa fangelsað Jemena sem aðhyllast [[Bahá'í trúin|Bahá'í-trú]].<ref name=fréttablaðstríðsglæpir/> [[Bandaríkin]], [[Bretland]] og [[Frakkland]] hafa verið sökuð um hlutdeild í stríðsglæpum alþjóðabandalagsins vegna vopnasölu ríkjanna til Sádi-Arabíu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2019190909660|titill=Bandaríkjamenn, Bretar og Frakkar mögulega samsekir um stríðsglæpi í Jemen|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=3. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> Í mars árið 2019 samþykktu bæði [[Fulltrúadeild Bandaríkjaþings|fulltrúadeild]] og [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] frumvarp þess efnis að Bandaríkin skyldu hætta hernaðarstuðningi og vopnasölum til Sádi-Arabíu<ref>{{Vefheimild|titill=Vilja hætta að styðja stríðið í Jemen|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/03/13/vilja_haetta_ad_stydja_stridid_i_jemen/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=13. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september}}</ref> en [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseti beitti neitunarvaldi gegn ályktuninni. Trump færði þær röksemdir að vopnasölur til Sáda væru nauðsynlegar til að verjast Írönum og bandamönnum þeirra í Austurlöndum nær og að án nákvæmra vopna yrði mannfall óbreyttra borgara í styrjöldinni enn meira.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson|titill=Trump beitti neitunarvaldi|url=https://www.ruv.is/frett/trump-beitti-neitunarvaldi|útgefandi=RÚV|ár=2019|mánuður=25. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september}}</ref> Eftir að stjórnarskipti urðu í Bandaríkjunum árið 2021 tilkynnti [[Joe Biden]], nýr forseti landsins, hins vegar þann 4. febrúar að Bandaríkin hygðust hætta fjárstuðningi við stjórnarherinn í stríðinu.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Hildur Margrét Jóhannsdóttir|titill=Bandaríkin hætta fjárveitingum til stjórnarhers Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/2021/02/04/bandarikin-haetta-fjarveitingum-til-stjornarhers-jemen|útgefandi=RÚV|ár=2021|mánuður=4. febrúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=5. febrúar}}</ref> Stjórn Bidens hóf hins vegar aftur að selja bandalagi Sáda vopn árið 2022.<ref>{{cite web|last1=Almosawa|first1=Shuaib|title=As U.S. Focuses on Ukraine, Yemen Starves|url=https://theintercept.com/2022/03/16/yemen-war-biden-us-support-saudi-arabia/|website=[[The Intercept]]|date=16 March 2022|access-date=1 April 2022|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Biden Doubles Down on a Failed Yemen Policy|url=https://www.hrw.org/news/2022/02/15/biden-doubles-down-failed-yemen-policy|website=[[Human Rights Watch]]|access-date=1 April 2022|language=en|date=15 February 2022}}</ref> ==Friðarumleitanir== Alþjóðlegar friðarumleitanir í borgarastyrjöldinni hafa borið takmarkaðan árangur. Í desember árið 2018 hittust fulltrúar Húta og ríkisstjórnar Jemen þó í friðarviðræðum sem haldnar voru í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] í Svíþjóð með milligöngu Sameinuðu þjóðanna. Á fundinum var fallist á vopnahlé í héraðinu [[Hodeida]] og að sveitir beggja fylkinga myndu hverfa frá hafnarborginni Hodeida, sem er ein mikilvægasta borg landsins fyrir innflutning á matvælum. Í stað þeirra voru [[Friðargæslusveitir Sameinuðu þjóðanna|öryggissveitir á vegum Sameinuðu þjóðanna]] staðsettar í borginni.<ref>{{Vefheimild|titill=Samið um vopnahlé í Hodeidah|url=https://www.frettabladid.is/frettir/sami-um-vopnahle-i-hodeidah/|útgefandi=''Fréttablaðið''|ár=2018|mánuður=13. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september|höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson|safnslóð=https://web.archive.org/web/20230324223554/https://www.frettabladid.is/frettir/sami-um-vopnahle-i-hodeidah/|safnár=2023|safnmánuður=24. mars}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Samið um vopnahlé í Hodeida|url=https://www.mbl.is/frettir/burdargrein/2018/12/13/samid_um_vopnahle_i_hodeida/|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=13. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september}}</ref> Vopnahléð í Hodeida var enn í gildi í júlí 2019 en er talið brothætt.<ref>{{Vefheimild|titill=Hodeidah Ceasefire Holding But Faster Progress Key to Stopping Yemen from Sliding into Regional War, Deepening Humanitarian Crisis, Speakers Tell Security Council|url=https://www.un.org/press/en/2019/sc13887.doc.htm|útgefandi=[[Sameinuðu þjóðirnar]]|ár=2019|mánuður=18. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september|tungumál=enska}}</ref> Þann 8. apríl 2020 lýsti hernaðarbandalag Sáda einhliða yfir vopnahléi vegna [[Kórónaveirufaraldur 2019-2020|kórónaveirufaraldursins]] það ár.<ref>{{Vefheimild|titill=Vopnahléi lýst yfir vegna kórónuveirufaraldursins|url=https://www.ruv.is/frett/2020/04/08/vopnahlei-lyst-yfir-vegna-koronuveirufaraldursins|útgefandi=RÚV|ár=2020|mánuður=8. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=26. apríl|höfundur=Ásrún Brynja Ingvardóttir}}</ref> Í mars 2022 féllust stríðandi fylkingar á tveggja mánaða vopnahlé.<ref>{{Vefheimild|titill=Tveggja mánaða vopnahlé boðað í Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/2022/04/01/tveggja-manada-vopnahle-bodad-i-jemen|útgefandi=RÚV|ár=2022|mánuður=1. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=3. apríl|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> ==Tímalína== [[Mynd:Destroyed house in the south of Sanaa 12-6-2015-4.jpg|thumb|right|Hús í rúst í Sana árið 2015.]] ===2015=== * 25. mars: Forsetinn [[Abdrabbuh Mansur Hadi]] flýr höfuðborgina [[Sana]]. Sama dag hefur Sádí Arabía loftárásir gegn Hútum.<ref>{{cite news|url=https://news.vice.com/article/with-a-bounty-on-his-head-yemens-president-flees-as-rebels-advance|agency=VICE News|title=Saudi Arabia Launches Airstrikes in Yemen as President Flees Amid Rebel Advance|date=25 March 2015|access-date=25 March 2015|first=John|last=Beck|archive-date=11 júlí 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711142547/https://news.vice.com/article/with-a-bounty-on-his-head-yemens-president-flees-as-rebels-advance|url-status=dead}}</ref> * 26. mars: Flugher Sádí Arabíu gerir árásir á alþjóðaflugvöllinn í Sana'a og herflugvöllinn al Dulaimi. Alls látast 17 í árásunum.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/yemen-security-sanaa-airport/update-1-planes-strike-airport-military-airbase-in-yemens-sanaa-residents-idUSL6N0WS01K20150326?feedType=RSS&feedName=industrialsSector |title=UPDATE 1-Planes strike airport, military airbase in Yemen's Sanaa-residents}}</ref> * 27. mars: Hersveitir undir forystu Sádí Arabíu og Egyptalands gera árásir á Jemen annan daginn í röð, sem skilja eftir sig 10 látna í umdæminu Saada. Sádí Arabía lýsir því jafnframt yfir að flugbanni verði skýrt uppi haldið.<ref>{{Cite web |url=http://edition.cnn.com/2015/03/27/middleeast/yemen-saudi-arabia-airstrikes/index.html |title=Saudi-led coalition pounds Yemen with airstrikes for a second day}}</ref> *28. mars: Loftárásir halda áfram, Sádí Arabía gerir fullt tilkall til Jemensks flugsvæðis og flugumferðar.<ref>{{Cite web |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/03/yemen-aden-saudi-arabia-150327174924579.html |title=Saudi-led air strikes hit Yemen for third straight day}}</ref> Ennfremur heldur Sádí Arabía því fram að hafa eyðilagt eldflaugageymslu í eigu Húta samstundis því að flytja á brott hóp á vegum Sameinuðu Þjóðanna í [[Sana'a]].<ref>{{Cite web |url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/28/-Decisive-Storm-destroys-Houthi-missile-stockpile-.html |title=‘Decisive Storm’ destroys Houthi missile stockpile}}</ref> *29. mars: Þrátt fyrir flugbann sett af Sádí Arabíu, sendir [[Pakistan]] Boeing 747 þotu til þess að flytja á brott pakistanska ríkisborgara frá Jemen sökum neyðarástandsins.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-yemen-security-pakistan/pakistan-sends-747-jumbo-jets-to-evacuate-distraught-nationals-from-yemen-idUSKBN0MP03J20150329 |title=Pakistan sends 747 jumbo jets to evacuate distraught nationals from Yemen}}</ref> *30. mars: [[Kína]] safnar ríkisborgurum sínum í landinu burt vegna áhyggja af öryggisástandinu.<ref>{{Cite web |url=https://apnews.com/68af10fd112a4fa0b9e4508c778887e7/china-evacuating-yemen-suspending-anti-piracy-patrols |title=China evacuates 571 from Yemen, suspends anti-piracy patrols}}</ref> Flóttamannabúðir í Harad Umdæmi verða fyrir loftárásum Sádí Arabíu þar sem minnst 40 látast. [[Hútar]] bæta undir sig landsvæði við seinasta vígi Hadi forseta í [[Aden]].<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/air-strike-kills-at-least-40-at-yemen-camp-for-displaced-idUSKBN0ML0YC20150330?irpc=932 |title=Air strike kills at least 40 at Yemen camp for displaced}}</ref> *2. apríl: [[Al-Kaída]] gerir árás á fangelsi í [[Al Mukalla]], og frelsar 270 fanga.<ref>{{Cite web |url=http://edition.cnn.com/2015/04/02/middleeast/yemen-prison-break/index.html |title=Officials: Al Qaeda fighters free 270 from Yemeni prison}}</ref> *3. apríl: Flugvélar frá Sádi-Arabíu kasta út vopnum og sjúkrabúnaði yfir [[Tawahi]].<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-yemen-security-aden-houthis/yemeni-fighters-repel-houthis-in-aden-after-arms-drop-idUSKBN0MU0KU20150403 |title=Yemeni fighters repel Houthis in Aden after arms drop}}</ref> *10. apríl: Pakistanska þingið kýs gegn tillögu um að ganga til liðs við bandalag Sádi-Arabíu og Egyptalands og lýsir yfir hlutleysi sínu.<ref>{{Cite web |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/04/pakistan-rules-military-operations-yemen-150410074921586.html |title=Pakistan parliament backs neutrality in Yemen conflict}}</ref> Sameinuðu þjóðirnar vara við því að ástandið haldi áfram að fara versnandi samtímis því sem þær flytja mannúðaraðstoð ýmiskonar til landsins.<ref>{{Cite web |url=https://www.voanews.com/a/united-nations-warns-the-situation-in-yemen-continues-to-deteriorate/2714374.html |title=UN Warns Yemen Situation Continues to Deteriorate}}</ref> Indland flytur í veg 5600 manns frá Jemen þar með talið 690 ríkisborgara sína, sem hluta að því sem þeir kalla aðgerðina Raahat þrátt fyrir flugbann.<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2015/04/11/world/asia/india-concludes-evacuation-of-its-citizens-from-yemen.html?nytmobile=0 |title=India Concludes Evacuation of Its Citizens From Yemen}}</ref> *11. apríl: Sádi-Arabía staðhæfir að loftárásir þeirra hafi orðið yfir 500 Hútum að bana. Ríkisstjórn Jemen heldur því fram að 385 óbreyttir borgarar hafi látist og 342 særst. [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]] heldur því á hinn bóginnn fram að 648 manns hafi látist og 2191 særst, þar með talið hermenn.<ref>{{Cite web |url=http://edition.cnn.com/2015/04/11/middleeast/yemen-crisis-saudi-arabia/ |title=Yemen crisis: More than 500 rebels killed in airstrikes, Saudi Arabia says}}</ref> *14. apríl: [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna]] kýs refsiaðgerðir gegn Hútum með 14 atkvæðum með, 0 á móti og 1 atkvæði sem sat hjá frá Rússum. Refsiaðgerðirnar innihalda vopnasölubann til að stemma stigu við ofbeldinu. Rússar sögðust einungis myndu styðja vopnasölubann sem næði jafnt til fylkinganna á meðan Bandaríkin eru að taka klára afstöðu gegn Hútum og með Sádí-Arabíu og stjórnarhernum.<ref>{{Cite web |url=http://beta.latimes.com/world/middleeast/la-fg-un-yemen-arms-embargo-20150414-story.html |title=With Russia abstaining, Security Council punishes Yemeni rebel leaders }}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> *16. apríl: Al-Kaída klófestir [[Riyan-flugvöllur|Riyan-flugvöll]] í borginni [[Al Mukalla]] sunnarlega í landinu.<ref>{{Cite web |url=https://www.washingtontimes.com/news/2015/apr/16/al-qaeda-captures-major-airport-oil-terminal-south/ |title=Al Qaeda captures major airport, oil terminal in south Yemen}}</ref> ===2016=== *1 október: Skip, af gerðinni [[HSV-2 Swift]], í eigu Sameinuðu Arabísku Furstadæmanna sem notaðist við mannúðarstörf verður fyrir árásum Húta og skemmist. ===2017=== *23. janúar: Fylgismenn Hadi taka höfnina [[Mokha]] frá Hútum. Hún hafði verið undir stjórn Húta frá nóvember 2014.<ref>[http://www.aljazeera.com/news/2017/01/yemen-army-claims-control-port-city-mokha-170123135044827.html Yemen army claims control of port city of Mokha]</ref> *18. apríl: Þyrla frá Sádí Arabíu af gerðinni ''Black Hawk'' er skotin niður með 12 hermönnum. Hútar lýsa yfir ábyrgð.<ref>https://www.reuters.com/article/us-yemen-security-saudi-idUSKBN17K1W0</ref> *4. nóvember: Flugskeyti sem skotið var af Hútum var skotið niður í lofti yfir alþjóðaflugvellinum í [[Ríad]] í Sádí Arabíu. <ref name=BBC>{{cite web |title= Saudis accuse Iran of 'direct aggression' over Yemen missile |publisher= BBC |date= November 7, 2017 |url= http://www.bbc.com/news/world-middle-east-41899643 |access-date= November 11, 2017}}</ref> Var af gerðinni [[Volcano H-2]] þótt Bandaríkin hafi sagt að það hafi verið af írönsku gerðinni Qiam 1.<ref name="USUN: Qiam 1">{{cite web |title=Press Release: Ambassador Haley on Weapons of Iranian Origin Used in Attack on Saudi Arabia |date=7 November 2017 |publisher=United States Mission to the United Nations |url=https://usun.state.gov/remarks/8090 |access-date=7 janúar 2018 |archive-date=11 apríl 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190411124443/https://usun.state.gov/remarks/8090 |url-status=dead }}</ref> *28. nóvember: Slær í bardaga milli Húta og sveita forsetans. Fyrrum forsetinn [[Ali Abdullah Saleh]] sem studdi Hadi var skotinn til bana á flótta úr borginni. *7. desember: Hersveitir hliðhollar Hadi grípa svæðishlutann Al-Khoukha við rauðahafsströndina.<ref>{{cite web |title= Saudi-backed fighters capture coastal area in Yemen from Houthis |publisher= Reuters|date= December 7, 2017 |url= https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/saudi-backed-fighters-capture-coastal-area-in-yemen-from-houthis-idUSKBN1E11IM?il=0 |access-date= December 7, 2017}}</ref> ===2018=== * 3. maí: [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] hliðholl Hadi setja niður hermenn á eyjunni [[Sokotra]] og taka stjórn á flugvelli og höfnum. * 13. desember: Fulltrúar Húta og stjórnarsinna semja um vopnahlé í borginni Hodeida eftir friðarviðræður í Stokkhólmi. * 18. desember: Vopnahlé í Hodeida tekur gildi.<ref>{{Vefheimild|titill=Vopnahlé í Hodeida á miðnætti|url=https://www.ruv.is/frett/vopnahle-i-hodeida-a-midnaetti|útgefandi=RÚV|ár=2018|mánuður=17. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=1. október|höfundur=Ásgeir Tómasson}}</ref> ===2019=== * 11. ágúst: [[Umbreytingaráð suðursins]] hertekur Aden og hrekur ríkisstjórn Hadi frá borginni með aðstoð Sameinuðu arabísku furstadæmanna. * 14. september: [[Drónaárásir]] eru gerðar á tvær olíuvinnslustöðvar [[Aramco]] í Sádi-Arabíu. * 28. september: Hútar lýsa því yfir að „þúsundir“ sádi-arabískra hermanna hafi verið handteknir eftir áhlaup Húta á landamærum Jemen og Sádi-Arabíu.<ref>{{Vefheimild|titill=Tóku „þúsund­ir“ Sádi-Ar­aba til fanga|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/09/28/toku_thusundir_sadi_araba_til_fanga/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=28. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september}}</ref> ===2020=== * 27. september: Stríðandi fylkingar í Jemen samþykktu fangaskipti í gegnum [[Sameinuðu þjóðirnar]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2020/09/27/fangaskipti-samthykkt-i-jemen|title=Fangaskipti samþykkt í Jemen|last=robertj|date=2020-09-27|website=RÚV|language=is|access-date=2022-04-27}}</ref> ===2021=== * 3. nóvember: 145 uppreisnarmenn úr Húta drepnir í loftárásum nálægt borginni [[Marib]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/11/03/segjast_hafa_drepid_115_uppreisnarmenn/|title=Segjast hafa drepið 115 uppreisnarmenn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-04-28}}</ref> ===2022=== * 14. febrúar: Fimm starfsmönnum Sameinuðu Þjóðanna var rænt.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2022/02/14/fimm-starfsmonnum-sameinudu-thjodanna-raent-i-jemen|title=Fimm starfsmönnum Sameinuðu Þjóðanna rænt í Jemen|last=markusthth|date=2022-02-14|website=RÚV|language=is|access-date=2022-05-17}}</ref> * 2. apríl: Tveggja mánaða vopnahlé hófst.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2022/04/01/tveggja-manada-vopnahle-bodad-i-jemen|title=Tveggja mánaða vopnahlé boðað í Jemen|last=markusthth|date=2022-04-01|website=RÚV|language=is|access-date=2022-05-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2022/04/02/vopnahle-hafid-milli-stridandi-fylkinga-i-jemen|title=Vopnahlé hafið milli stríðandi fylkinga í Jemen|last=markusthth|date=2022-04-02|website=RÚV|language=is|access-date=2022-05-17}}</ref> ==Heimildir== {{reflist|2}} [[Flokkur:Borgarastríð]] [[Flokkur:Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)| ]] [[Flokkur:Leppstríð]] [[Flokkur:Stríð á 21. öld]] [[Flokkur:Saga Jemen]] [[Flokkur:Saga Sádi-Arabíu]] lqoiq0mgu2tnzz5owkv7w7cvzpr0h1h Millilending 0 145253 1979236 1977913 2026-09-17T14:14:43Z Torfifagri 33930 Bætti inn flokknum Íslenskar hljómplötur 1979236 wikitext text/x-wiki '''Millilending''' er önnur breiðskífa [[Megas]]ar, gefin út árið [[1975]]. Platan var endurútgefin [[2002]]. Upptökur fóru fram í Hljóðrita Hf, Hafnarfirði. Meðlimir úr hljómsveitinni Júdas sáu um undirspil. Demant gaf út. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | headline = Hlið A | title1 = Jónas Ólafur Jóhannesson frá Hriflu | length1 = 03:40 | title2 = Súlnareki | length2 = 02:32 | title3 = Ég hef ekki tölu | length3 = 03:35 | title4 = Erfðaskrá | length4 = 03:34 | title5 = Ég á mig sjálf (söngurinn hennar Diddu) | length5 = 04:30 | total_length = 17:51 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title6 = Ragnheiður biskupsdóttir | length6 = 02:45 | title7 = Sennilega það síðasta (sem víkingurinn mælti um & eftir fráfall sitt) | length7 = 03:48 | title8 = Fjögurmilljóndollara&níutíu&níusenta) mannúðarmálfræði | length8 = 08:11 | title9 = Silfurskotturnar hafa sungið fyrir mig | length9 = 04:55 | total_length = 19:39 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Þín miskunn ó guð | length1 = 01:18 | title2 = Passíusálmur #51 | lyrics2 = Steinn Steinarr | length2 = 02:59 | title3 = Passíusálmur #52 | lyrics3 = Karl Ísfeld | length3 = 02:04 | title4 = Bjargið alda | lyrics4 = Matthías Jochumsson | length4 = 03:01 |total_length= 09:22 }} == Hljóðfæraleikur == *Magnús Kjartansson: Píanó, orgel og ARP synthesizer *Vignir Bergmann: Hljómgítar og rafmagnsgítar *Finnbogi Kjartansson: Bassi *Hrólfur Gunnarsson: Trommur og tambúrín (Ofangreindir hljóðfæraleikarar úr hljómsveitinni Júdas) *Kristján Möndull: Hljómgítar *Magnús Eiríksson: Munnharpa *Rúnar Georgsson: Þverflauta *Kristinn Sigmarsson og Sæbjörn Jónsson: Trompetar *Reynir Sigurðsson: Víbrafónn og pákur *Jónas R. Jónasson: Sírena *Megas: Söngur *Ljósmynd á framhlið umslags: Árni Páll *Ljósmynd á bakhlið: Björgvin Pálsson *Lög og textar og allar útsetningar: Megas Gratias maximas agimus: Jónasi R., Tony Cook og Óttari Felix [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1975]] k4mbswtj6xoi3ylp1p74h7nb2pnzk3t Sæmi Rokk Pálsson 0 145464 1979310 1601794 2026-09-18T03:31:16Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979310 wikitext text/x-wiki '''Sæmi Rokk Pálsson''' (fæddur [[31. júlí]] 1936 og skírður Sæmundur Pálsson) er fyrrum lögreglumaður á Seltjarnarnesi, byggingameistari, leikari og dansari. == Nafnbreytingar == Hann var þekktur sem Sæmi rokk á listamannsferli sínum. Árið 2014 samþykkti [[Mannanafnanefnd]] tillögu hans um eiginnafnið [[Sæmi]]. <ref name="mannaS">[https://www.stjornarradid.is/default.aspx?pageid=0e3c47f7-5369-11e8-9428-005056bc4d74&newsid=ac654f6b-6026-11e8-942c-005056bc530c Mannanafnanefnd:Mál nr. 6/2014, úrskurður 10. febrúar 2014]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Árið 2017 samþykkti nefndin svo tillöguna um [[Rokk]] sem millinafn.<ref name="mannaR">[https://www.stjornarradid.is/default.aspx?pageid=0e3c47f7-5369-11e8-9428-005056bc4d74&newsid=743c9f86-6071-11e8-942c-005056bc530c Mannanafnanefnd:Mál nr. 74/2017 Úrskurður 22. desember 2017]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Í júlí 2018 tilkynnti hann nafnskipti og myndi nú heita Sæmi Rokk Pálsson.<ref name="skipta">[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/07/26/saemi_rokk_heitir_hann/ mbl.is:Sæmi Rokk heit­ir hann]</ref> == Heimildir == <references /> {{Stubbur|æviágrip}} {{f|1936}} [[Flokkur:Íslenskir dansarar]] jv2eq94rki1ns6ctegf3jcm26ytkdok 1. deild kvenna í knattspyrnu 2012 0 146094 1979274 1975793 2026-09-17T20:56:17Z Nipas2 54688 1979274 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 1. deild kvenna 2012 | mynd = | ár = '''2012''' | Meistarar = '''{{Lið Þróttur R.}}''' | upp um deild = '''{{Lið Þróttur R.}}<br>({{Lið HK/Víkingur}})''' | spilaðir leikir = | mörk skoruð = | markahæstur = '''14 mörk (B riðill)'''<br>[[Karen Sturludóttir]] HK/Víkingur<br>'''12 mörk (A riðill)'''<br>[[Margrét María Hólmarsdóttir]] ({{Lið Þróttur R.}}) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2011|2011]] - [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2013|2013]] |}} Leikar í '''1. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 18. sinn árið '''2012'''. {{clear}} == A riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=220| Lið !width=120| Bær !width=120| Leikvangur !width=260| Þjálfari !width=200| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2011|2011]] |- |style="text-align: left;"| [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð/Leiknir]] | [[Fjarðabyggð]] | [[Eskifjarðarvöllur]] | [[Ólafur Hlynur Guðmarsson]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fjölnir}} | [[Reykjavík]] | [[Fjölnisvöllur]] | [[Þorleifur Óskarsson]] | 3. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Haukar}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Schenkervöllurinn]] | [[Jón Stefán Jónsson]] | 2. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Höttur}} | [[Egilsstaðir|Egilsstöðum]] | [[Fellavöllur]] | [[Elísabet Sveinsdóttir]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Akraneshöllin]] | [[Elfar Grétarsson]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[Hertz völlurinn]] | [[Sigurður Þórir Þorsteinsson]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Sindravellir]] | [[Hajrudin Cardaklija]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Þróttur R.}} | [[Reykjavík]] | [[Valbjarnarvöllur]] | [[Theódór Sveinjónsson]] | 10. s., [[Pepsideild kvenna 2011|Pepsideild]] |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 14. umferð, 26. ágúst 2012''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna 2012|url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=26845&Rodun=U|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=24. ágúst 2018|archive-date=2013-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130122222100/http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=26845&Rodun=U|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}"| ||'''[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]]''' ||14||7||5||2||30||13||17||'''26''' |align="center" rowspan="2"|'''[[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_2012#Undanúrslit|Undanúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur R.|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur]]''' ||14||7||4||3||27||14||13||'''25''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍA|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] ||14||7||3||4||28||9||19||'''24''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Höttur|1}}"| ||[[Höttur]] ||14||6||4||4||25||15||10||'''22''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]] ||14||5||3||6||14||23||-9||'''18''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Haukar|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] ||14||4||5||5||12||18||-6||'''17''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}"| ||[[ÍR]] ||14||4||5||5||16||27||-11||'''17''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjarðabyggð|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð/Leiknir]] ||14||1||1||12||7||40||-33||'''4''' |} ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|1. deild A!!F/L!!Fjö!!Hau!!Höt!!&nbsp;ÍA&nbsp;!!&nbsp;ÍR&nbsp;!!Sin!!Þró |- |list2 = |align="left"|[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð/Leiknir]] ||'''XXX'''||0-3||0-1||0-3||1-0||0-3||0-2||0-7 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Fjölnir}} ||6-0||'''XXX'''||2-0||4-2||2-2||4-1||1-2||1-2 |- |align="left"|{{Lið Haukar}} ||3-1||1-1||'''XXX'''||2-1||1-3||0-0||1-0||1-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Höttur}} ||2-1||2-2||0-0||'''XXX'''||1-0||0-0||4-0||2-1 |- |align="left"|{{Lið ÍA}} ||2-0||0-1||3-0||2-1||'''XXX'''||5-0||4-0||1-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍR}} ||2-1||0-2||1-1||3-2||0-6||'''XXX'''||3-1||1-1 |- |align="left"|{{Lið Sindri}} ||4-1||0-0||2-0||0-4||0-0||2-2||'''XXX'''||2-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Þróttur R.}} ||2-2||1-1||3-1||0-2||1-0||3-0||2-0||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 26. ágúst 2012''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=340|Nafn !width=100|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Margrét María Hólmarsdóttir]]''' |{{Lið Þróttur R.}} |12 |0 |14 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Helena Ólafsdóttir]]''' |{{Lið Valur}} |11 |1 |14 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Helga Sjöfn Jóhannesdóttir]]''' |{{Lið ÍA}} |7 |1 |10 |- | '''4''' |[[Heiðdís Lillýardóttir]] |[[Höttur]] |6 |0 |13 |- | '''5''' |[[Magdalena Anna Reimus]] |[[Höttur]] |6 |0 |14 |} == B riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=180| Lið !width=120| Bær !width=120| Leikvangur !width=260| Þjálfari !width=200| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2011|2011]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[Bessastaðavöllur]] | [[Sveinn Guðmundsson]] | 7. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið BÍ/Bolungarvík}} | [[Ísafjarðarbær]]/[[Bolungarvík]] | [[Torfnesvöllur]] | [[Jónas Leifur Sigursteinsson]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fram}} | [[Reykjavík]] | [[Framvöllur]] | Haukur Hilmarsson | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grindavík}} | [[Grindavík]] | [[Grindavíkurvöllur]] | [[Goran Lukic]] | 9. s., [[Pepsideild kvenna 2011|Pepsideild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið HK/Víkingur}} | [[Reykjavík]] | [[Víkingsvöllur]] | [[Sigurður Víðisson]] | 3. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Keflavík}} | [[Keflavík]] | [[Nettóvöllurinn]] | [[Snorri Már Jónsson]] | 2. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Tindastóll}} | [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] | [[Sauðárkróksvöllur]] | [[Pétur Björnsson]] | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]] | [[Jóhann Rúnar Pálsson]] | 4. sæti |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 14. umferð, 26. ágúst 2012''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna 2012|url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=26845&Rodun=U|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=24. ágúst 2018|archive-date=2013-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130122222100/http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=26845&Rodun=U|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Fram|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' ||14||13||0||1||59||13||46||'''39''' |align="center" rowspan="2"|'''[[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_2012#Undanúrslit|Undanúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|HK|1}}"| ||'''[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' ||14||8||3||3||43||15||28||'''27''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Völsungur|1}}"| ||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] ||14||7||1||6||28||30||-2||'''22''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Grindavík|1}}"| ||[[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] ||14||6||2||6||28||38||-10||'''20''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|BÍ/Bolungarvík|1}}"| ||[[BÍ/Bolungarvík]] ||14||6||1||7||23||28||-5||'''19''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}"| ||[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] ||14||3||6||5||17||21||-4||'''15''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]] ||14||4||1||9||13||39||-26||'''13''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|Álftanes|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Álftanes|Álftanes]] ||14||2||0||12||12||39||-27||'''6''' |} ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|1. deild B!!Álf!!BÍ!!Fra!!Gri!!HKV!!Kef!!Tin!!Völ |- |list2 = |align="left"|{{Lið Álftanes}} ||'''XXX'''||4-1||0-3||1-2||1-0||0-2||1-2||1-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið BÍ/Bolungarvík}} ||3-0||'''XXX'''||0-4||0-1||0-2||3-1||1-0||0-4 |- |align="left"|{{Lið Fram}} ||6-0||4-1||'''XXX'''||6-1||2-3||4-0||6-2||4-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Grindavík}} ||3-2||1-4||1-4||'''XXX'''||2-3||2-2||5-2||5-4 |- |align="left"|{{Lið HK/Víkingur}} ||8-1||5-1||0-2||6-1||'''XXX'''||0-0||9-1||5-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Keflavík}} ||3-1||1-1||1-2||2-2||1-1||'''XXX'''||2-0||1-3 |- |align="left"|{{Lið Tindastóll}} ||1-0||0-3||1-7||1-0||0-0||2-1||'''XXX'''||0-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Völsungur}} ||3-0||1-5||1-5||1-2||2-1||0-0||2-1||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 26. ágúst 2012''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=340|Nafn !width=80|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Karen Sturludóttir]]''' |{{Lið HK/Víkingur}} |14 |0 |11 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''Talita B. Pereira''' |{{Lið BÍ/Bolungarvík}} |11 |0 |11 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Hugrún María Friðriksdóttir]]''' |{{Lið HK/Víkingur}} |11 |0 |14 |- | '''4''' |[[Rósa Hauksdóttir]] |{{Lið Fram}} |9 |1 |12 |- | '''5''' |[[María Rós Arngrímsdóttir]] |{{Lið Fram}} |8 |0 |6 |- | '''6''' |[[Margrét Albertsdóttir]] |{{Lið Grindavík}} |8 |0 |10 |- | '''7''' |[[Áslaug Eik Ólafsdóttir]] |{{Lið Fram}} |8 |2 |12 |} == Úrslit == ''Frá 1. september til 12. september 2012''.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=33948|title=1. deild kvenna 2012 úrslit|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=10. september 2018}}</ref> === Undanúrslit === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 1. september 2012<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Þróttur R.}} |úrslit= 3 – 0 |lið2= {{Lið Fram}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=26847 Leikskýrsla] |mörk1= [[Margrét María Hólmarsdóttir]] {{mark|7}}<nowiki></nowiki>[[Margrét María Hólmarsdóttir]] {{mark|53}}<br>[[Valgerður Jóhannsdóttir]] {{mark|90}} |mörk2= |leikvangur= [[Valbjarnarvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Aðalbjörn Heiðar Þorsteinsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 1. september 2012<br />17:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið HK/Víkingur}} |úrslit= 2 – 2 |lið2= {{Lið Fjölnir}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=26847 Leikskýrsla] |mörk1= [[Hugrún María Friðriksdóttir]] {{mark|33}}<nowiki></nowiki>[[Elma Lára Auðunsdóttir]] {{mark|51}} |mörk2= [[Hrefna Lára Sigurðardóttir]] {{mark|11}}<nowiki></nowiki>[[Aníta Björk Bóasdóttir]] {{mark|43}} |leikvangur= [[Víkingsvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Magnús Jón Björgvinsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 4. september 2012<br />18:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið Fram}} |úrslit= 0 – 4 |lið2= {{Lið Þróttur R.}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=292119 Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= [[Harpa Lind Guðnadóttir]] {{mark|16}}<nowiki></nowiki>[[Margrét María Hólmarsdóttir]] {{mark|21}}<br>[[Margrét María Hólmarsdóttir]] {{mark|79}}<nowiki></nowiki><br>[[Margrét María Hólmarsdóttir]] {{mark|84}} |leikvangur= [[Laugardalsvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Jón Magnús Guðjónsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 4. september 2012<br />17:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið Fjölnir}} |úrslit= 1 – 2 |lið2= {{Lið HK/Víkingur}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=292116 Leikskýrsla] |mörk1= [[Íris Ósk Valmundsdóttir]] {{mark|90}} |mörk2= [[Karen Sturludóttir]] {{mark|15}}<nowiki></nowiki>[[Rakel Lind Ragnarsdóttir]] {{mark|82}} |leikvangur= [[Fjölnisvöllur]] |áhorfendur= |dómari= Adolf Þ. Andersen |}} === Úrslitaleikur === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 8. september 2012<br />17:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið HK/Víkingur}} |úrslit= 0 – 1 |lið2= {{Lið Þróttur R.}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=292117 Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= [[Valgerður Jóhannsdóttir]] {{mark|8}} |leikvangur= [[Fjölnisvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Einar Ingi Jóhannsson]] |}} {{1. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]] | fyrir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2011|1. deild kvenna 2011]] | eftir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2013|1.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2013]] }} == Tilvísanir og heimildir == {{reflist|2}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=26845|title=1. deild kvenna 2012, A riðill |work=KSÍ|accessdate=24. ágúst 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=26848|title=1. deild kvenna 2012, B riðill |work=KSÍ|accessdate=24. ágúst 2018}} *{{cite web|url=http://www.icelandfootball.net/ladies-2012.html|title=1. deild kvenna 2012, group A - B (A-B riðill) semifinals (úrslit)|work=Icelandfootball|accessdate=30. janúar 2024|language=en}} *{{cite web|url=https://us.women.soccerway.com/national/iceland/1-deild-women/2012/s6782/final-stages/|title=1. deild kvenna 2012, Promotion play-offs - semifinals|work=Soccerway|accessdate=25. ágúst 2018|language=en}} {{Knattspyrna á Íslandi 2012}} [[Flokkur:1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] pujyfnshbzuk78td60zpcfq4m5k85qx 1. deild kvenna í knattspyrnu 2013 0 146130 1979276 1975795 2026-09-17T21:11:18Z Nipas2 54688 1979276 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 1. deild kvenna 2013 | mynd = | ár = '''2013''' | Meistarar = '''{{Lið Fylkir}}''' | upp um deild = '''{{Lið Fylkir}}<br>{{Lið ÍA}}''' | spilaðir leikir = | mörk skoruð = | markahæstur = '''24 mörk (A riðill)'''<br>[[Anna Björg Björnsdóttir]] ({{Lið Fylkir}})<br>'''17 mörk (B riðill)'''<br>[[Margrét Albertsdóttir]] ({{Lið Grindavík}}) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2012|2012]] - [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2014|2014]] |}} Leikar í '''1. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 32. sinn árið '''2013'''. {{clear}} == A riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=220| Lið !width=120| Bær !width=120| Leikvangur !width=300| Þjálfari !width=200| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2012|2012]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[Bessastaðavöllur]] | [[Sveinn Guðmundsson]] | 8. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið BÍ/Bolungarvík}} | [[Ísafjarðarbær]]/[[Bolungarvík]] | [[Torfnesvöllur]] | [[Jónas Leifur Sigursteinsson]] | 5. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fram}} | [[Reykjavík]] | [[Framvöllur]] | Haukur Hilmarsson | 1. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fylkir}} | [[Árbær]] | [[Fylkisvöllur]] | [[Ragna Lóa Stefánsdóttir]] | 9. s., [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2012|Pepsideild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Haukar}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Schenkervöllurinn]] | [[Jón Stefán Jónsson]]<br/>[[Kristján Arnar Ingason]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Norðurálsvöllurinn]] | [[Magnea Guðlaugsdóttir]] | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[Hertz völlurinn]] | [[Sigurður Þórir Þorsteinsson]] | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Tindastóll}} | [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] | [[Sauðárkróksvöllur]] | [[Guðjón Örn Jóhannsson]] | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Víkingur Ó.}} | [[Ólafsvík]] | [[Ólafsvíkurvöllur]] | [[Björn Sólmar Valgeirsson]] | Ný tengsl |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 14. umferð, 24. ágúst 2013''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna 2013|url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=26845&Rodun=U|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=24. ágúst 2018|archive-date=2013-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130122222100/http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=26845&Rodun=U|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Fylkir|1}}"| ||'''[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]]''' ||16||15||1||0||76||8||68||'''46''' |align="center" rowspan="2"|'''[[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_2013#Undanúrslit|Undanúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍA|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]''' ||16||12||1||3||50||23||27||'''37''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Fram|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] ||16||8||2||6||28||24||4||'''26''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Haukar|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] ||16||8||1||7||28||22||6||'''25''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Álftanes|1}}"| ||[[Ungmennafélag Álftaness|Álftanes]] ||16||6||4||6||22||24||-2||'''22''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]] ||16||4||6||6||31||26||5||'''18''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}"| ||[[ÍR]] ||16||3||5||8||17||47||-30||'''14''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|BÍ/Bolungarvík|1}}"| ||[[BÍ/Bolungarvík]] ||16||2||3||11||15||37||-22||'''9''' |- |9||style="background:#{{Fótboltalitur|Víkingur Ó.|1}}"| ||[[Víkingur Ólafsvík|Víkingur Ó.]] ||16||1||3||12||12||68||-56||'''6''' |} ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Álf!!BÍB!!Fra!!Fyl!!Hau!!&nbsp;ÍA&nbsp;!!&nbsp;ÍR&nbsp;!!Tin!!Vík |- |list2 = |align="left"|{{Lið Álftanes}} ||'''XXX'''||2-0||1-2||0-3||0-0||0-1||1-2||2-2||1-0 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið BÍ/Bolungarvík}} ||2-3||'''XXX'''||1-2||0-3||0-2||1-3||2-2||0-0||0-1 |- |align="left"|{{Lið Fram}} ||1-3||0-3||'''XXX'''||1-2||2-1||4-0||4-1||1-1||4-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Fylkir}} ||5-1||4-1||4-0||'''XXX'''||6-0||7-1||7-0||2-0||14-0 |- |align="left"|{{Lið Haukar}} ||1-2||3-1||2-1||1-3||'''XXX'''||0-1||2-0||1-2||2-0 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍA}} ||2-1||9-0||1-2||1-1||2-1||'''XXX'''||3-0||2-0||9-2 |- |align="left"|{{Lið ÍR}} ||1-1||1-1||2-1||0-4||1-5||0-4||'''XXX'''||0-6||2-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Tindastóll}} ||1-3||1-0||1-1||2-3||1-2||4-5||2-2||'''XXX'''||7-1 |- |align="left"|{{Lið Víkingur Ó.}} ||1-1||1-3||0-2||0-8||0-5||0-6||2-3||1-1||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 24. ágúst 2013''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=340|Nafn !width=80|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Anna Björg Björnsdóttir]]''' |{{Lið Fylkir}} |24 |1 |15 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Guðrún Karítas Sigurðardóttir]]''' |{{Lið ÍA}} |17 |1 |16 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Leslie Briggs]]''' |{{Lið Tindastóll}} |12 |0 |14 |- | '''4''' |[[Ruth Þórðar Þórðardóttir]] |{{Lið Fylkir}} |12 |1 |15 |- | '''5''' |[[Hulda Hrund Arnarsdóttir]] |{{Lið Fylkir}} |11 |0 |12 |} == B riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=220| Lið !width=120| Bær !width=120| Leikvangur !width=260| Þjálfari !width=180| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2012|2012]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fjarðabyggð}} | [[Fjarðabyggð]] | [[Eskifjarðarvöllur]] | [[Ólafur Hlynur Guðmarsson]] | 8. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fjölnir}} | [[Reykjavík]] | [[Fjölnisvöllur]] | [[Mist Rúnarsdóttir]]<br/>[[Sigurður Víðisson]] | 1. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grindavík}} | [[Grindavík]] | [[Grindavíkurvöllur]] | [[Helgi Bogason]] | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Höttur}} | [[Egilsstaðir|Egilsstöðum]] | [[Fellavöllur]] | [[Elísabet Sveinsdóttir]]<br/>[[Þórarinn Hróar Jakobsson]] | 4. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Keflavík}} | [[Keflavík]] | [[Nettóvöllurinn]] | [[Elís Kristjánsson]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið KR}} | [[Reykjavík]] | [[KR-völlur|Alvogenvöllurinn]] | [[Björgvin Karl Gunnarsson]]<br/>[[Hjörvar Ólafsson]] | 10. s., [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2012|Pepsideild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Sindravellir]] | [[Hajrudin Cardaklija]] | 5. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]] | [[Jóhann Rúnar Pálsson]] | 3. sæti |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 14. umferð, 24. ágúst 2013''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna B riðill 2013|url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=29985&Rodun=U|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=26. ágúst 2018|archive-date=2016-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160329173118/http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=29985&Rodun=U|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|KR|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' ||14||12||0||2||72||11||61||'''36''' |align="center" rowspan="2"|'''[[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_2013#Undanúrslit|Undanúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Grindavík|1}}"| ||'''[[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]]''' ||14||11||2||1||63||16||47||'''35''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Höttur|1}}"| ||[[Höttur]] ||14||8||3||3||45||15||30||'''27''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] ||14||8||2||4||31||16||15||'''26''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Völsungur|1}}"| ||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] ||14||7||1||6||29||33||-4||'''22''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjarðabyggð|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð]] ||14||3||1||10||19||56||-37||'''10''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]] ||14||2||0||12||13||54||-41||'''6''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}"| ||[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] ||14||0||1||13||8||79||-71||'''1'' |} ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Fja!!Fjö!!Gri!!Höt!!Kef!!&nbsp;KR&nbsp;!!Sin!!Völ |- |list2 = |align="left"|{{Lið Fjarðabyggð}} ||'''XXX'''||0-3||1-4||0-3||3-1||0-6||5-2||2-3 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Fjölnir}} ||3-0||'''XXX'''||0-0||3-2||5-0||0-2||2-0||0-1 |- |align="left"|{{Lið Grindavík}} ||6-1||6-1||'''XXX'''||2-2||10-0||2-1||3-0||5-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Höttur}} ||8-1||1-1||3-1||'''XXX'''||8-0||1-2||4-0||1-1 |- |align="left"|{{Lið Keflavík}} ||3-3||0-6||0-7||1-7||'''XXX'''||0-8||2-3||0-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið KR}} ||8-0||4-1||3-4||3-0||11-0||'''XXX'''||7-1||5-0 |- |align="left"|{{Lið Sindri}} ||2-3||0-4||0-4||0-3||4-1||0-6||'''XXX'''||0-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Völsungur}} ||4-0||0-2||2-9||0-2||3-0||2-6||9-1||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 24. ágúst 2013''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=240|Nafn !width=30|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Margrét Albertsdóttir]]''' |{{Lið Grindavík}} |17 |0 |14 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Shakira Duncan]]''' |{{Lið KR}} |16 |1 |13 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Dernelle Mascall]]''' |{{Lið Grindavík}} |8 |0 |14 |- | '''4''' |[[Christina Murray]] |{{Lið KR}} |11 |0 |13 |- | '''5''' |[[Fanney Þórunn Kristinsdóttir]] |[[Höttur]] |11 |2 |14 |} == Úrslit == ''Frá 31. ágúst til 7. september 2013''.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=29983|title=1. deild kvenna 2013 úrslit|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=10. september 2018}}</ref> === Undanúrslit === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 31. ágúst 2013<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið ÍA}} |úrslit= 3 – 0 |lið2= {{Lið KR}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=319215 Leikskýrsla] |mörk1= [[Maren Leósdóttir]] {{mark|11}}<nowiki></nowiki>[[Maren Leósdóttir]] {{mark|36}}<br>[[Guðrún Karítas Sigurðardóttir]] {{mark|42}} |mörk2= |leikvangur= [[Akraneshöllin]] |áhorfendur= 528 |dómari= [[Gunnar Helgason]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 31. ágúst 2013<br />16:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Grindavík}} |úrslit= 1 – 3 |lið2= {{Lið Fylkir}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=319218 Leikskýrsla] |mörk1= [[Dernelle Mascall]] {{mark|76}} |mörk2= [[Hulda Hrund Arnarsdóttir]] {{mark|43}}<nowiki></nowiki>[[Anna Björg Björnsdóttir]] {{mark|67}}<br>[[Anna Björg Björnsdóttir]] {{mark|71}} |leikvangur= [[Grindavíkurvöllur]] |áhorfendur= 286 |dómari= [[Snorri Páll Einarsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 3. september 2013<br />17:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið KR}} |úrslit= 2 – 0 |lið2= {{Lið ÍA}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=319216 Leikskýrsla] |mörk1= [[Shakira Duncan]] {{mark|31}}<nowiki></nowiki>[[Christina Murray]] {{mark|35}} |mörk2= |leikvangur= [[Alvogenvöllurinn]] |áhorfendur= |dómari= [[Bryngeir Valdimarsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 3. september 2013<br />17:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið Fylkir}} |úrslit= 3 – 2 |lið2= {{Lið Grindavík}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=319219 Leikskýrsla] |mörk1= [[Anna Björg Björnsdóttir]] {{mark|27}}<nowiki></nowiki>[[Anna Björg Björnsdóttir]] {{mark|77}}<br>[[Anna Björg Björnsdóttir]] {{mark|80}} |mörk2= [[Dernelle Mascall]] {{mark|23}}<nowiki></nowiki>[[Margrét Albertsdóttir]] {{mark|83}} |leikvangur= [[Fylkisvöllur]] |áhorfendur= 461 |dómari= [[Jóhann Atli Hafliðason]] |}} === Úrslitaleikur === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 7. september 2013<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Fylkir}} |úrslit= 2 – 1 |lið2= {{Lið ÍA}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=319217 Leikskýrsla] |mörk1= [[Anna Björg Björnsdóttir]] {{mark|12}}<nowiki></nowiki>[[Ruth Þórðar Þórðardóttir]] {{mark|76}} |mörk2= [[Bryndís Rún Þórólfsdóttir]] {{mark|90+1}} |leikvangur= [[Floridana völlurinn]] |áhorfendur= 200 |dómari= [[Gunnar Helgason]] |}} {{1. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]] | fyrir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2012|1. deild kvenna 2012]] | eftir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2014|1.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2014]] }} == Tilvísanir og heimildir == {{reflist|2}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=29985|title=1. deild kvenna 2013, A riðill |work=KSÍ|accessdate=26. ágúst 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=29984|title=1. deild kvenna 2013, B riðill |work=KSÍ|accessdate=26. ágúst 2018}} *{{cite web|url=https://us.women.soccerway.com/national/iceland/1-deild-women/2013/s7726/final-stages/|title=1. deild kvenna 2013, promotion play-offs|work=Soccerway|accessdate=26. ágúst 2018|language=en}} {{Knattspyrna á Íslandi 2013}} [[Flokkur:1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] fq7d16t4wbn159g8rfawnr7x294cyrv 1. deild kvenna í knattspyrnu 2014 0 146194 1979277 1975801 2026-09-17T21:21:43Z Nipas2 54688 1979277 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 1. deild kvenna 2014 | mynd = | ár = '''2014''' | Meistarar = '''{{Lið KR}}''' | upp um deild = '''{{Lið KR}}<br>{{Lið Þróttur R.}}''' | spilaðir leikir = | mörk skoruð = | markahæstur = '''21 mörk (A riðill)'''<br>[[Esther Rós Arnarsdóttir]] ({{Lið Fjölnir}})<br>'''13 mörk (B riðill)'''<br>[[Sigurður María Sigurðardóttir]] ({{Lið KR}}) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2013|2013]] - [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015|2015]] |}} Leikar í '''1. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 33. sinn árið '''2014'''. {{clear}} == A riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=200| Lið !width=120| Bær !width=120| Leikvangur !width=260| Þjálfari !width=200| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2013|2013]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið BÍ/Bolungarvík}} | [[Ísafjarðarbær]]/[[Bolungarvík]] | [[Torfnesvöllur]] | [[Jónas Leifur Sigursteinsson]] | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fjölnir}} | [[Reykjavík]] | [[Fjölnisvöllur]] | [[Sigurður Víðisson]] | 4. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grindavík}} | [[Grindavík]] | [[Grindavíkurvöllur]] | [[Ægir Viktorsson]] | 2. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Hamrarnir}} | [[Akureyri]] | [[Boginn]] | [[Jón Stefán Jónsson]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Haukar}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Schenkervöllurinn]] | [[Kristján Arnar Ingason]] | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið HK/Víkingur}} | [[Reykjavík]] | [[Víkingsvöllur]] | [[Ragnar Gíslason]] | 9. sæti, [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2013#Stigatafla|Pepsideild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Keflavík}} | [[Keflavík]] | [[Nettóvöllurinn]] | [[Jóhannes Hleiðar Gíslason]] | 8. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Tindastóll}} | [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] | [[Sauðárkróksvöllur]] | [[Alexandra Ósk Guðjónsdóttir]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Víkingur Ó.}} | [[Ólafsvík]] | [[Ólafsvíkurvöllur]] | [[Björn Sólmar Valgeirsson]] | 9. sæti |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 18. umferð, 30. ágúst 2014''.<ref>{{cite web|title=1. deild A riðill kvenna 2014|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=32028|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. ágúst 2018}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}"| ||'''[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]]''' ||16||14||1||1||42||8||34||'''43''' |align="center" rowspan="2"|'''[[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_2014#Undanúrslit|Undanúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|HK|1}}"| ||'''[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' ||16||13||1||2||63||11||52||'''52''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Grindavík|1}}"| ||[[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] ||16||10||3||3||36||19||17||'''33''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Víkingur Ó.|1}}"| ||[[Víkingur Ólafsvík|Víkingur Ó.]] ||16||6||3||7||20||27||-7||'''21''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]] ||16||6||3||7||23||31||-8||'''21''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Haukar|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] ||16||6||2||8||34||33||1||'''20''' |- |7||||{{Lið Hamrarnir}} ||16||5||0||11||18||39||-21||'''15''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|BÍ/Bolungarvík|1}}"| ||[[BÍ/Bolungarvík]] ||16||2||2||12||5||39||-34||'''8''' |- |9||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}"| ||[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] ||16||2||1||13||11||45||-34||'''7''' |} ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!BÍB!!Fjö!!Gri!!Ham!!Hau!!HKV!!Kef!!Tin!!Vík |- |list2 = |align="left"|{{Lið BÍ/Bolungarvík}} ||'''XXX'''||0-0||0-2||0-2||0-3||0-6||0-1||0-2||1-0 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Fjölnir}} ||3-0||'''XXX'''||3-0||4-0||2-1||3-2||5-2||5-0||3-0 |- |align="left"|{{Lið Grindavík}} ||5-0||2-1||'''XXX'''||5-1||1-1||1-3||2-0||4-0||1-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Hamrarnir}} ||3-2||0-3||1-2||'''XXX'''||1-2||0-2||1-0||0-2||5-0 |- |align="left"|{{Lið Haukar}} ||4-0||1-2||1-1||5-0||'''XXX'''||2-9||5-0||2-3||2-3 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið HK/Víkingur}} ||4-0||0-1||5-1||6-1||6-1||'''XXX'''||6-0||3-0||6-0 |- |align="left"|{{Lið Keflavík}} ||1-2||0-3||0-4||3-1||1-3||0-3||'''XXX'''||2-2||0-3 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Tindastóll}} ||3-0||0-3||2-3||0-2||2-0||1-1||2-1||'''XXX'''||2-2 |- |align="left"|{{Lið Víkingur Ó.}} ||0-0||0-1||0-2||3-0||2-1||0-1||3-0||3-2||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 30. ágúst 2014''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=340|Nafn !width=80|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Esther Rós Arnarsdóttir]]''' |{{Lið Fjölnir}} |21 |1 |16 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Karen Sturludóttir]]''' |{{Lið HK/Víkingur}} |17 |0 |16 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Hugrún María Friðriksdóttir]]''' |{{Lið HK/Víkingur}} |11 |1 |15 |- | '''4''' |[[Margrét Albertsdóttir]] |{{Lið Grindavík}} |10 |1 |16 |- | '''5''' |[[Helga Guðrún Kristinsdóttir]] |{{Lið Grindavík}} |8 |0 |16 |} == B riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=160| Lið !width=120| Bær !width=120| Leikvangur !width=320| Þjálfari !width=200| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2013|2013]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[Bessastaðavöllur]] | [[Sveinn Guðmundsson]] | 5. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fjarðabyggð}} | [[Fjarðabyggð]] | [[Norðfjarðarvöllur]] | [[Nik Anthony Chamberlain]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fram}} | [[Reykjavík]] | [[Framvöllur]] | [[Hajrudin Cardaklija]] | 3. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Höttur}} | [[Egilsstaðir|Egilsstöðum]] | [[Vilhjálmsvöllur]] | [[Sigríður Björk Þorláksdóttir Baxter]] | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[Hertz völlurinn]] | [[Halldór Þorvaldur Halldórsson]] | 7. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið KR}} | [[Reykjavík]] | [[KR-völlur]] | [[Björgvin Karl Gunnarsson]]<br/>[[Hjörvar Ólafsson]] | 1. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Sindravellir]] | [[Sigurborg Jóna Björnsdóttir]] | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]] | [[Róbert Ragnar Skarphéðinsson]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Þróttur R.}} | [[Reykjavík]] | [[Valbjarnarvöllur]] | [[Guðrún Jóna Kristjánsdóttir]] | 10. sæti, [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2013#Stigatafla|Pepsideild]] |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 18. umferð, 30. ágúst 2014''.<ref>{{cite web|title=1. deild A riðill kvenna 2014|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=32028|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. ágúst 2018}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|KR|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' ||16||15||0||1||54||12||42||'''45''' |align="center" rowspan="2"|'''[[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_2014#Undanúrslit|Undanúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur R.|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur]]''' ||16||11||2||3||44||12||32||'''35''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Höttur|1}}"| ||[[Höttur]] ||16||9||4||3||42||16||26||'''31''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Fram|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] ||16||8||4||4||30||18||12||'''28''' |- |5||&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;||{{Lið Álftanes}} ||16||8||2||6||26||19||7||'''26''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}"| ||[[ÍR]] ||16||4||5||7||17||27||-10||'''17''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]] ||16||3||1||12||9||43||-34||'''10''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjarðabyggð|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð]] ||16||2||2||12||16||52||-34||'''8''' |- |9||style="background:#{{Fótboltalitur|Völsungur|1}}"| ||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] ||16||2||0||14||17||56||-39||'''6''' |} ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Álf!!Fja!!Fra!!Höt!!&nbsp;ÍR&nbsp;!!&nbsp;KR&nbsp;!!Sin!!Völ!!Þró |- |list2 = |align="left"|{{Lið Álftanes}} ||'''XXX'''||3-2||3-0||1-1||1-1||1-3||2-1||4-1||0-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Fjarðabyggð}} ||0-3||'''XXX'''||0-0||0-2||2-2||1-4||0-1||1-4||0-1 |- |align="left"|{{Lið Fram}} ||2-1||3-0||'''XXX'''||3-0||3-0||0-2||3-0||1-0||0-3 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Höttur}} ||2-0||11-0||1-1||'''XXX'''||0-0||3-0||3-0||5-2||2-0 |- |align="left"|{{Lið ÍR}} ||0-1||2-3||2-2||2-0||'''XXX'''||1-4||0-0||1-0||0-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið KR}} ||2-1||8-0||3-1||4-0||4-0||'''XXX'''||2-0||6-2||2-1 |- |align="left"|{{Lið Sindri}} ||0-4||2-1||1-5||1-6||0-1||0-5||'''XXX'''||0-2||1-3 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Völsungur}} ||0-1||2-4||1-5||0-4||2-4||1-4||0-2||'''XXX'''||0-7 |- |align="left"|{{Lið Þróttur R.}} ||3-0||4-2||1-1||2-2||3-1||0-1||6-0||7-0||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 30. ágúst 2014''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=340|Nafn !width=100|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Sigurður María Sigurðardóttir]]''' |{{Lið KR}} |13 |0 |14 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Magdalena Anna Reimus]]''' |[[Höttur]] |13 |0 |16 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Sonja Björk Jóhannsdóttir]]''' |{{Lið KR}} |10 |0 |14 |- | '''4''' |[[Margrét María Hólmarsdóttir]] |{{Lið KR}} |10 |1 |16 |- | '''5''' |[[Valgerður Jóhannsdóttir]] |{{Lið Þróttur R.}} |10 |0 |16 |} == Úrslit == ''Frá 6. september til 13. september 2014''.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=32386|title=1. deild kvenna 2014 úrslit|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=10. september 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://us.women.soccerway.com/national/iceland/1-deild-women/2014/s8784/final-stages|title=1. deild kvenna 2014, A-B and promotion play-offs|work=Soccerway|accessdate=10. september 2018|language=en|archive-date=2023-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610230047/https://us.women.soccerway.com/national/iceland/1-deild-women/2014/s8784/final-stages//|url-status=dead}}</ref> === Undanúrslit === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 6. september 2014<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Þróttur R.}} |úrslit= 2 – 1 |lið2= {{Lið Fjölnir}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=344740 Leikskýrsla] |mörk1= [[Sunna Rut Ragnarsdóttir]] {{mark|33}}<nowiki></nowiki>[[Sunna Rut Ragnarsdóttir]] {{mark|61}} |mörk2= [[Kristrún Rose Rúnarsdóttir]] ([[Sjálfsmark|sm.]]) {{mark|1}} |leikvangur= [[Valbjarnarvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Andri Vigfússon]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 6. september 2014<br />16:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið HK/Víkingur}} |úrslit= 0 – 0 |lið2= {{Lið KR}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=344743 Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= |leikvangur= [[Víkingsvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Óli Njáll Ingólfsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 9. september 2014<br />19:15 [[GMT]] |lið1= {{Lið Fjölnir}} |úrslit= 0 – 1 |lið2= {{Lið Þróttur R.}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=344741 Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= [[Harpa Lind Guðnadóttir]] {{mark|29}} |leikvangur= [[Fjölnisvöllur]] |áhorfendur= 200 |dómari= [[Guðmundur Ársæll Guðmundsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 9. september 2014<br />19:15 [[GMT]] |lið1= {{Lið KR}} |úrslit= 2 – 1 |lið2= {{Lið HK/Víkingur}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=344744 Leikskýrsla] |mörk1= [[Margrét María Hólmarsdóttir]] {{mark|42}}<nowiki></nowiki>[[Margrét María Hólmarsdóttir]] {{mark|62}} |mörk2= [[Lidija Stojkanovic]] {{mark|60}} |leikvangur= [[Alvogenvöllurinn]] |áhorfendur= |dómari= [[Garðar Örn Hinriksson]] |}} === Úrslitaleikur === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. september 2014<br />15:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Þróttur R.}} |úrslit= 1 – 2 |lið2= {{Lið KR}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=344742 Leikskýrsla] |mörk1= [[Anna Birna Þorvarðardóttir]] {{mark|17}} |mörk2= [[Margrét María Hólmarsdóttir]] {{mark|22}}<nowiki></nowiki>[[Margrét María Hólmarsdóttir]] {{mark|54}} |leikvangur= [[Valbjarnarvöllur]] |áhorfendur= 224 |dómari= [[Karel Fannar Sveinbjörnsson]] |}} {{1. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]] | fyrir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2013|1. deild kvenna 2013]] | eftir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015|1.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2015]] }} == Tilvísanir og heimildir == {{reflist|2}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=32028|title=1. deild kvenna 2014, A riðill |work=KSÍ|accessdate=31. ágúst 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=29984|title=1. deild kvenna 2014, B riðill |work=KSÍ|accessdate=31. ágúst 2018}} *{{cite web|url=https://us.women.soccerway.com/national/iceland/1-deild-women/2014/s8784/final-stages//|title=1. deild kvenna 2014, promotion play-offs|work=Soccerway|accessdate=31. ágúst 2018|language=en|archive-date=2023-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610230047/https://us.women.soccerway.com/national/iceland/1-deild-women/2014/s8784/final-stages//|url-status=dead}} {{Knattspyrna á Íslandi 2014}} [[Flokkur:1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] kp9r0voc6vzhc01lvxnphfff0rxqdrm Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2018 0 146218 1979286 1975642 2026-09-17T21:57:30Z Nipas2 54688 /* Stigatafla */ 1979286 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Inkassodeild kvenna 2018 | mynd = [[Mynd:Inkasso-deild.jpg|250px]] | ár = '''2018''' | Meistarar = '''{{Lið Fylkir}}''' | upp um deild = '''{{Lið Fylkir}}<br>{{Lið Keflavík}}''' | spilaðir leikir = 90 | mörk skoruð = 341 (3.79 m/leik) | markahæstur = '''17 mörk'''<br>[[Gabriela Maria Mencotti]] Þróttur R. | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2017|2017]] - [[Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]] |}} Árið '''2018''' verður '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 37. sinn. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !style="max-width:120px"| Lið !style="max-width:140px"| Bær !style="max-width:140px"| Leikvangur !style="max-width:240px"| Þjálfari !width=190| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2017|2017]] |- |style="text-align: left;"|[[Ungmennafélagið Afturelding|Afturelding]]/[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] | [[Mosfellsbær]] | [[Varmárvöllur]] | [[Júlíus Ármann Júlíusson]] | 1. sæti, [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2017|2. deild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fjölnir}} | [[Reykjavík]] | [[Extra völlurinn]] | [[Páll Árnason]] | 2. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fylkir}} | [[Árbær]] | [[Fylkisvöllur]] | [[Kjartan Stefánsson]] | 9. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Hamrarnir}} | [[Akureyri]] | [[Boginn]] | [[Christopher Thomas Harrington]] | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Haukar}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] | [[Jakob Leó Bjarnason]] | 10. s., [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2017|Pepsideild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Akraneshöllin]] | [[Helena Ólafsdóttir]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[Hertz völlurinn]] | [[Engilbert Ólafur Friðfinnsson]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Keflavík}} | [[Keflavík]] | [[Nettóvöllurinn]] | [[Gunnar Magnús Jónsson]] | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Sindravellir]] | [[Kristján Sigurður Guðnason]] | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Þróttur R.}} | [[Reykjavík]] | [[Eimskipsvöllurinn]] | [[Nik Anthony Chamberlain]] | 3. sæti |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 18. umferð, 14. september 2018''.<ref>{{cite web|title=Inkassodeild kvenna 2018|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=37362|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=1. september 2018}}</ref> {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Fylkir|1}}"| ||'''[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]]''' ||18||16||0||2||59||9||50||'''48''' |align="center" rowspan="2"|'''[[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|Upp um deild]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}"| ||'''[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]]''' ||18||15||1||2||57||14||43||'''46''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍA|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] ||18||13||1||4||51||24||27||'''40''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur R.|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] ||18||10||2||6||38||18||20||'''32''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Haukar|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] ||18||8||1||9||34||33||1||'''25''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] ||18||7||0||11||30||37||-7||'''21''' |- |7|| ||[[Ungmennafélagið Afturelding|Afturelding]]/[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] ||18||4||5||9||22||29||-7||'''17''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}"| ||[[ÍR]] ||18||5||2||11||23||37||-14||'''17''' |-class="t-deild-pink" |9|| ||'''[[Hamrarnir]]''' ||18||3||3||12||17||47||-30||'''12''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2019|2. deild]]''' |-class="t-deild-pink" |10||style="background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}"| ||'''[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]]''' ||18||1||1||16||10||93||-83||'''4''' |} ==== Töfluyfirlit ==== {{Dökkt þema deild}} {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!A/F!!Fjö!!Fyl!!Ham!!Hau!!&nbsp;ÍA&nbsp;!!&nbsp;ÍR&nbsp;!!Kef!!Sin!!Þró |- |list2 = |align="left"| [[Ungmennafélagið Afturelding|Afturelding]]/[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] ||'''XXX'''||2-1||0-1||1-1||1-3||2-2||1-1||0-1||5-1||1-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Fjölnir}} ||1-2||'''XXX'''||0-1||3-2||0-4||2-3||4-1||1-2||3-0||2-1 |- |align="left"|{{Lið Fylkir}} ||4-1||3-1||'''XXX'''||7-0||4-0||4-1||2-0||3-0||8-0||4-0 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Hamrarnir}} ||0-0||4-3||1-3||'''XXX'''||2-1||0-2||2-3||0-1||2-2||0-4 |- |align="left"|{{Lið Haukar}} ||1-1||2-4||2-1||3-1||'''XXX'''||0-1||1-0||1-6||7-1||0-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍA}} ||2-1||4-0||2-0||6-1||2-1||'''XXX'''||1-0||1-5||11-0||0-2 |- |align="left"|{{Lið ÍR}} ||0-2||1-2||0-5||2-0||2-0||3-5||'''XXX'''||0-5||3-0||0-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Keflavík}} ||4-1||2-1||0-1||5-0||5-2||2-0||2-0||'''XXX'''||9-0||2-1 |- |align="left"|{{Lið Sindri}} ||2-1||1-2||0-6||0-1||1-4||0-6||2-6||0-4||'''XXX'''||0-9 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Þróttur R.}} ||2-0||2-0||1-2||1-0||0-2||1-2||1-1||2-2||6-0||'''XXX''' |} ==Markahæstu leikmenn== ''Staðan eftir 18. umferð, 14. september 2018''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=300| Nafn !width=120| Félag !width=30| Mörk !width=30| Víti !width=30| Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Gabriela Maria Mencotti]]''' |[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur]] |17 |3 |18 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Unnur Ýr Haraldsdóttir]]''' |{{Lið ÍA}} |15 |1 |18 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Bergdís Fanney Einarsdóttir]]''' |{{Lið ÍA}} |15 |0 |18 |- | '''4''' |[[Natasha Moraa Anasi]] |{{Lið Keflavík}} |13 |0 |18 |- | '''5''' |[[Bryndís Arna Níelsdóttir]] |{{Lið Fylkir}} |12 |0 |12 |- | '''6''' |[[Marija Radojicic]] |{{Lið Fylkir}} |10 |0 |15 |} {{1. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild]] | fyrir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2017|1.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2017]] | eftir = [[Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2019|Inkassodeild&nbsp;kvenna&nbsp;2019]] }} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} {{Knattspyrna á Íslandi 2018}} [[Flokkur:1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] 84g9uxvtdf40thvgvz1rvf7u13m9vxz 1. deild kvenna í knattspyrnu 2017 0 146226 1979285 1908750 2026-09-17T21:53:52Z Nipas2 54688 1979285 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 1. deild kvenna 2017 | mynd = | ár = '''2017''' | Meistarar = '''{{Lið HK/Víkingur}}''' | upp um deild = '''{{Lið HK/Víkingur}}<br>{{Lið Selfoss}}''' | spilaðir leikir = 90 | mörk skoruð = 262 (2.91 m/leik) | markahæstur = '''11 mörk'''<br>[[Chestley Strother]] ({{Lið Sindri}}) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2016|2016]] - [[Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2018|2018]] |}} Leikar í '''1. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 36. sinn árið '''2017'''. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=180| Lið !width=120| Bær !width=150| Leikvangur !width=280| Þjálfari !width=180| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2016|2016]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Hamrarnir}} | [[Akureyri]] | [[Boginn]] | [[Karen Nóadóttir]] | 3. sæti, C riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið HK/Víkingur}} | [[Reykjavík]] | [[Víkingsvöllur]] | [[Jóhannes Karl Sigursteinsson]] | 1. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Norðurálsvöllurinn]] | [[Helena Ólafsdóttir]] | 10. s., [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|Pepsideild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[Hertz völlurinn]] | [[Guðmundur Guðjónsson]] | 2. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Keflavík}} | [[Keflavík]] | [[Nettóvöllurinn]] | [[Gunnar Magnús Jónsson]] | 3. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur|Jáverk-völlurinn]] | [[Alfreð Elías Jóhannsson]] | 9. s., [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|Pepsideild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Sindravellir]] | [[Ingvi Ingólfsson]] | 2. sæti, C riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Tindastóll}} | [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] | [[Sauðárkróksvöllur]] | [[Arnar Skúli Atlason]] | 1. sæti, C riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Víkingur Ó.}} | [[Ólafsvík]] | [[Ólafsvíkurvöllur]] | [[Björn Sólmar Valgeirsson]] | 3. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Þróttur R.}} | [[Reykjavík]] | [[Eimskipsvöllurinn]] | [[Nik Anthony Chamberlain]] | 4. sæti, C riðill |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 18. umferð, 9. september 2017''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna 2017|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=36432|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=1. september 2018}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|HK|1}}"| ||'''[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' ||18||12||3||3||34||16||18||''39'' |align="center" rowspan="2"|'''[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|Upp um deild]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||'''[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]]''' ||18||11||3||4||33||11||22||''36'' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur R.|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] ||18||11||3||4||28||13||15||''36'' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}"| ||[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] ||18||10||3||5||31||18||13||''33'' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍA|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] ||18||8||3||7||38||27||11||''27'' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}"| ||[[ÍR]] ||18||8||3||7||29||29||0||''27'' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]] ||18||7||1||10||32||34||-2||''22'' |- |8||||[[Hamrarnir]] ||18||4||5||9||10||28||-18||''17'' |-style="background:#FFCCCC;" |9||style="background:#{{Fótboltalitur|Víkingur Ó.|1}}"| ||'''[[Víkingur Ólafsvík|Víkingur Ó.]]''' ||18||3||2||13||12||46||-34||''11'' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2018|2. deild]]''' |-style="background:#FFCCCC;" |10||style="background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}"| ||'''[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]]''' ||18||2||2||14||15||40||-25||''8'' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''.</small> ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Ham!!HKV!!&nbsp;ÍA&nbsp;!!&nbsp;ÍR&nbsp;!!Kef!!Sel!!Sin!!Tin!!Vík!!Þró |- |list2 = |align="left"|{{Lið Hamrarnir}} ||'''XXX'''||1-1||1-1||1-4||1-0||0-3||0-2||1-0||0-0||0-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið HK/Víkingur}} ||2-0||'''XXX'''||3-2||2-1||0-1||1-0||2-0||1-1||3-0||2-0 |- |align="left"|{{Lið ÍA}} ||5-0||1-2||'''XXX'''||1-1||1-2||1-5||6-0||6-0||4-2||1-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍR}} ||2-1||0-5||1-2||'''XXX'''||2-2||0-1||2-1||3-0||4-1||0-3 |- |align="left"|{{Lið Keflavík}} ||0-0||2-2||2-1||1-3||'''XXX'''||0-1||1-0||2-1||9-1||0-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Selfoss}} ||0-0||2-1||0-1||1-1||2-0||'''XXX'''||1-2||4-0||2-0||1-2 |- |align="left"|{{Lið Sindri}} ||1-2||2-3||1-3||4-1||2-3||1-2||'''XXX'''||0-0||3-2||4-0 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Tindastóll}} ||1-2||0-2||2-0||3-2||0-1||1-4||2-4||'''XXX'''||0-1||1-1 |- |align="left"|{{Lið Víkingur Ó.}} ||3-0||0-2||1-2||0-1||0-4||0-4||1-3||2-1||'''XXX'''||0-6 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Þróttur R.}} ||2-0||3-0||3-0||0-1||0-1||0-0||3-2||1-0||1-0||'''XXX''' |} === Markahæstu leikmenn === ''Lokaniðurstaða 9. september 2017''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=340|Nafn !width=100|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Chestley Strother]]''' |{{Lið Sindri}} |11 |0 |18 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Phoenetia Browne]]''' |{{Lið Sindri}} |10 |2 |16 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Magdalena Anna Reimus]]''' |{{Lið Selfoss}} |10 |3 |18 |- | '''4''' |[[Kristrun Rut Antonsdóttir]] |{{Lið Selfoss}} |9 |0 |16 |- | '''5''' |[[Anita Lind Daníelsdóttir]] |{{Lið Keflavík}} |9 |1 |17 |- | '''6''' |[[Maren Leósdóttir]] |{{Lið ÍA}} |9 |0 |18 |} {{1. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[1. deild kvenna í knattspyrnu|Inkassodeild]] | fyrir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2016|1. deild kvenna 2016]] | eftir = [[Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2018|Inkassodeild&nbsp;kvenna&nbsp;2018]] }} == Tilvísanir == {{reflist|2}} {{Knattspyrna á Íslandi 2017}} [[Flokkur:1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] e8chttvyp0mglzubq2ps1x2wdfju2f3 1. deild kvenna í knattspyrnu 2016 0 146231 1979289 1978225 2026-09-17T22:10:59Z Nipas2 54688 1979289 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 1. deild kvenna 2016 | mynd = | ár = '''2016''' | Meistarar = '''{{Lið Haukar}}''' | upp um deild = '''{{Lið Grindavík}}<br>{{Lið Haukar}}''' | spilaðir leikir = 142 | mörk skoruð = 529 (3.73 m/leik) | markahæstur = '''18 mörk (B riðill)'''<br/>[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] ({{Lið Keflavík}})<br/>'''14 mörk (A riðill)'''<br>[[Björk Gunnarsdóttir]] ({{Lið HK/Víkingur}})<br/>'''9 mörk (C riðill)'''<br/>[[Jesse Shugg]] ({{Lið Tindastóll}}) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015|2015]] - [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2017|2017]] |}} Leikar í '''1. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 35. sinn árið '''2016'''. {{clear}} == A riðill == === Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=180| Lið !width=100| Bær !width=220| Leikvangur !width=540| Þjálfari !width=240| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015|2015]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fram}} | [[Reykjavík]] | [[Framvöllur]] |style="text-align: left;"|[[Hajrudin Cardaklija]] | 3. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið HK/Víkingur}} | [[Reykjavík]] | [[Víkingsvöllur]] |style="text-align: left;"|[[Sigurbjartur Sigurjónsson]] | 1. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Hvíti riddarinn}} | [[Mosfellsbær]] | [[Tungubakkavöllur]] |style="text-align: left;"|[[Sigurbjartur Sigurjónsson]]<br/>[[Arnar Ingi Valsson]] | 7. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[Hertz völlurinn]] |style="text-align: left;"|[[Guðmundur Guðjónsson]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið KH}} | [[Reykjavík]] | [[Valsvöllur]] |style="text-align: left;"|[[Jón Aðalsteinn Kristjánsson]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Skínandi}} | [[Garðabær]] | [[Samsung völlurinn]] |style="text-align: left;"|[[Theódór Sveinjónsson]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Víkingur Ó.}} | [[Ólafsvík]] | [[Ólafsvíkurvöllur]] |style="text-align: left;"|[[Björn Sólmar Valgeirsson]] | 4. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Þróttur R.}} | [[Reykjavík]] | [[Þróttarvöllur]] |style="text-align: left;"|[[Nik Anthony Chamberlain]] | 10. s., [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015|Pepsideild]] |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 14. umferð, 1. september 2016''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna A riðill 2016|url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=35647&Rodun=U|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=1. september 2018}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=160|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|HK|1}}"| ||'''[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' ||14||11||1||2||44||9||35||'''34''' |align="center" rowspan="3"|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2016#Fjórðungsúrslit|Fjórðungsúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}"| ||'''[[ÍR]]''' ||14||10||3||1||31||5||26||'''33''' |-style="background:#D0F0C0;" |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Víkingur Ó.|1}}"| ||'''[[Víkingur Ólafsvík|Víkingur Ó.]]''' ||14||9||1||4||23||13||10||'''28''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur R.|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur]] ||14||6||6||2||26||7||19||'''24''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Fram|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] ||14||5||2||7||17||21||-4||'''17''' |- |6|| ||[[Knattspyrnufélagið Hlídarendi|KH]] ||14||3||3||8||19||22||-3||'''12''' |- |7|| ||{{Lið Skínandi}} ||14||2||2||10||7||28||-21||'''8''' |- |-style="background:#FFCCCC;" |8||||'''[[Hvíti riddarinn]]''' ||14||1||0||13||9||71||-62||'''3''' | align="center" | '''Fall í''' [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2017|'''2. deild''']] |} ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Fra!!HKV!!Hví!!&nbsp;ÍR&nbsp;!!&nbsp;KH&nbsp;!!Skí!!Vík!!Þró |- |list2 = |align="left"|{{Lið Fram}} ||'''XXX'''||1-0||7-1||0-1||1-1||0-0||0-1||0-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið HK/Víkingur}} ||5-0||'''XXX'''||8-1||1-2||3-1||3-0||3-0||1-1 |- |align="left"|{{Lið Hvíti riddarinn}} ||0-2||0-7||'''XXX'''||0-8||0-6||2-0||2-3||0-7 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍR}} ||2-0||0-2||5-0||'''XXX'''||1-1||4-0||2-0||0-0 |- |align="left"|{{Lið KH}} ||1-2||1-4||3-0||0-2||'''XXX'''||3-0||2-3||0-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Skínandi}} ||1-4||1-4||3-0||0-2||1-0||'''XXX'''||0-2||0-2 |- |align="left"|{{Lið Víkingur Ó.}} ||2-0||1-2||7-0||1-2||1-0||1-0||'''XXX'''||0-0 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Þróttur R.}} ||5-0||0-1||6-2||0-0||1-1||1-1||0-1||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 1. september 2016''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=420|Nafn !width=100|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |[[Björk Gunnarsdóttir]] |'''{{Lið HK/Víkingur}}''' |14 |1 |14 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |[[Samira Suleman]] |'''[[Víkingur Ólafsvík|Víkingur Ó.]]''' |13 |3 |14 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |[[Sandra Dögg Bjarnadóttir]] |'''[[ÍR]]''' |9 |0 |14 |- | '''4''' |[[Margrét Sveinsdóttir]] |[[ÍR]] |7 |0 |10 |- | '''5''' |[[Milena Pesic]] |{{Lið HK/Víkingur}} |7 |0 |14 |} == B riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=180| Lið !width=100| Bær !width=220| Leikvangur !width=540| Þjálfari !width=240| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015|2015]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Afturelding}} | [[Mosfellsbær]] | [[N1-völlurinn Varmá]] |style="text-align: left;"|[[Júlíus Ármann Júlíusson]] | 9. s., [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015|Pepsideild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[Bessastaðavöllur]] |style="text-align: left;"|[[Birgir Jónasson]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Augnablik}} | [[Kopavogur]] | [[Fífan]] |style="text-align: left;"|[[Daði Rafnsson]], [[Sigurður Víðisson]], [[Sölvi Guðmundsson]] | 3. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fjölnir}} | [[Reykjavík]] | [[Extra völlurinn]] |style="text-align: left;"|[[Gunnar Már Guðmundsson]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grindavík}} | [[Grindavík]] | [[Grindavíkurvöllur]] |style="text-align: left;"|[[Guðmundur Valur Sigurðsson]] | 1. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grótta}} | [[Seltjarnarnes]] | [[Valhúsavöllur]] |style="text-align: left;"|[[Guðjón Kristinsson]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Haukar}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Schenkervöllurinn]] |style="text-align: left;"|[[Kjartan Stefánsson]]<br/>[[Jóhann Unnar Sigurðsson]] | 4. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Keflavík}} | [[Keflavík]] | [[Nettóvöllurinn]] |style="text-align: left;"|[[Gunnar Magnús Jónsson]] | 6. sæti, A riðill |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 14. umferð, 1. september 2016''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna B riðill 2016|url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=35643&Rodun=U|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=1. september 2018|archive-date=2016-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408220855/http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=35643&Rodun=U|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=80|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Grindavík|1}}"| ||'''[[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]]''' ||14||12||1||1||46||4||42||'''37''' |align="center" rowspan="3"|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2016#Fjórðungsúrslit|Fjórðungsúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Haukar|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]]''' ||14||9||1||4||42||14||28||'''28''' |-style="background:#D0F0C0;" |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}"| ||'''[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]]''' ||14||8||1||5||38||13||25||'''25''' |-style="background:#FFCCCC;" |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Augnablik|1}}"| ||'''[[Augnablik]]''' ||14||7||3||4||30||19||11||'''24''' | align="center" rowspan="5"| '''Fall í [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2017|2. deild]]''' |-style="background:#FFCCCC;" |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}"| ||'''[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]]''' ||14||7||0||7||31||21||10||'''21''' |-style="background:#FFCCCC;" |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Afturelding|1}}"| ||'''[[Ungmennafélagið Afturelding|Afturelding]]''' ||14||6||0||8||32||22||10||'''18''' |-style="background:#FFCCCC;" |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Álftanes|1}}"| ||'''[[Ungmennafélag Álftaness|Álftanes]]''' ||14||3||2||9||21||30||-9||'''11''' |-style="background:#FFCCCC;" |8||style="background:#{{Fótboltalitur|Grótta|1}}"| ||'''[[Íþróttafélagið Grótta|Grótta]]''' ||14||0||0||14||7||124||-117||'''0''' |} ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Aft!!Álf!!Aug!!Fjö!!Gri!!Gró!!Hau!!Kef |- |list2 = |align="left"|{{Lið Afturelding}} ||'''XXX'''||1-0||2-3||2-3||1-4||10-1||0-1||1-0 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Álftanes}} ||0-2||'''XXX'''||3-3||2-1||0-2||1-2||1-2||1-2 |- |align="left"|{{Lið Augnablik}} ||2-0||2-0||'''XXX'''||1-3||1-1||8-0||2-1||0-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Fjölnir}} ||0-2||2-1||3-0||'''XXX'''||0-2||11-1||0-2||1-0 |- |align="left"|{{Lið Grindavík}} ||3-0||5-0||3-0||2-0||'''XXX'''||9-0||3-0||2-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Grótta}} ||0-10||0-8||0-6||1-5||0-7||'''XXX'''||0-10||1-11 |- |align="left"|{{Lið Haukar}} ||2-0||5-0||0-0||3-2||0-3||14-0||'''XXX'''||1-3 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Keflavík}} ||3-1||1-1||1-2||2-0||1-0||12-1||0-1||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 1. september 2016''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=420|Nafn !width=100|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Sveindís Jane Jónsdóttir]]''' |{{Lið Keflavík}} |18 |1 |14 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Harpa Lind Guðnadóttir]]''' |{{Lið Fjölnir}} |12 |0 |14 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Marjani Hing-Glover]]''' |{{Lið Grindavík}} |11 |0 |14 |- | '''4''' |[[Elena Brynjarsdóttir]] |{{Lið Afturelding}} |9 |1 |12 |- | '''5''' |[[Oddný Sigurbergsdóttir]] |{{Lið Álftanes}} |9 |0 |14 |} == C riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=240| Lið !width=100| Bær !width=160| Leikvangur !width=500| Þjálfari !width=100| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015|2015]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Einherji}} | [[Vopnafjörður|Vopnafirði]] | [[Vopnafjarðarvöllur]] |style="text-align: left;"|[[Sigurður Donys Sigurðsson]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðab/Höttur/Leiknir]] | [[Fellabær]] | [[Fellavöllur]] |style="text-align: left;"|[[Jónas Ástþór Hafsteinsson]] | 2./7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Hamrarnir}} | [[Akureyri]] | [[Boginn]] |style="text-align: left;"|[[Egill Ármann Kristinsson]] | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Sindravellir]] |style="text-align: left;"|[[Viktor Steingrímsson]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Tindastóll}} | [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] | [[Sauðárkróksvöllur]] |style="text-align: left;"|[[Atli Víðir Hjartarson]], [[Arnar Skúli Atlason]], [[Dúfa Dröfn Ásbjörnsdóttir]] | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]] |style="text-align: left;"|[[Benóný Valur Jakobsson]], [[Þórhallur Valur Benónýsson]] | 1. sæti |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 10. umferð, 25. ágúst 2016''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna C riðill 2016|url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=35650&Rodun=U|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=1. september 2018}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=90| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}"| ||'''[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]]''' ||10||8||1||1||40||14||26||'''25''' |align="center" rowspan="2"|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2016#Fjórðungsúrslit|Fjórðungsúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||||'''[[Hamrarnir]]'''<ref>Þar sem Völsungur mætti ekki til leiks gegn Einherja breytist röða liða þannig að Hamrarnir eru nr. 2 og Sindri nr. 3. Reglugerð KSÍ um knattspyrnumót ákvæði 39.1.</ref> ||10||5||1||4||11||9||2||'''16''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]] ||10||5||1||4||19||17||2||'''16''' |-style="background:#FFCCCC;" |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Einherji|1}}"| ||'''[[Ungmennafélagið Einherji|Einherji]]''' ||10||5||1||4||17||19||-2||'''16''' | align="center" rowspan="3"| '''Fall í [[2. deild kvenna í knattspyrnu| 2. deild]]''' |-style="background:#FFCCCC;" |5||||'''[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðab/Höttur/Leiknir]]''' ||10||3||2||5||11||17||-6||'''11''' |-style="background:#FFCCCC;" |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Völsungur|1}}"| ||'''[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]]''' ||10||1||0||9||8||30||-22||'''3''' |} ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Ein!!FHL!!Ham!!Sin!!Tin!!Völ |- |list2 = |align="left"|{{Lið Einherji}} ||'''XXX'''||2-0||1-0||2-0||3-6||3-0 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|&nbsp;[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðab/Höttur/Leiknir]] ||1-1||'''XXX'''||0-0||1-0||3-5||3-1 |- |align="left"|{{Lið Hamrarnir}} ||2-1||1-0||'''XXX'''||1-0||2-1||0-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Sindri}} ||3-1||3-0||3-0||'''XXX'''||3-3||3-0 |- |align="left"|{{Lið Tindastóll}} ||6-0||3-1||2-1||6-0||'''XXX'''||6-0 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Völsungur}} ||1-3||1-2||0-4||3-4||1-2||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 25. ágúst 2016''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=420|Nafn !width=100|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Jesse Shugg]]''' |'''{{Lið Tindastóll}}''' |9 |0 |5 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Barbara Kopacsi]]''' |'''{{Lið Einherji}}''' |9 |1 |9 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Alex Nicole Alugas]]''' |'''{{Lið Sindri}}''' |7 |0 |6 |- | '''4''' |[[Kasey Wyer]] |{{Lið Tindastóll}} |6 |0 |8 |- | '''5''' |[[Hugrún Pálsdóttir]] |{{Lið Tindastóll}} |5 |0 |9 |- | '''6''' |[[Ingibjörg Lúcía Ragnarsdóttir]] |{{Lið Sindri}} |5 |1 |10 |- | '''7''' |[[Vigdís Edda Friðriksdóttir]] |{{Lið Tindastóll}} |5 |0 |10 |} == Úrslit == ''Frá 3. september til 27. september 2016''.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=35648|title=1. deild kvenna 2016 úrslit|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=10. september 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://us.women.soccerway.com/national/iceland/1-deild-women/2016/group-a/r34757/|title=1. deild kvenna 2016, A-B-C and promotion play-offs|work=Soccerway|accessdate=2. september 2018|language=en}}</ref> === Fjórðungsúrslit === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 3. september 2016<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Víkingur Ó.}} |úrslit= 0 – 4 |lið2= {{Lið Grindavík}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391459 Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= [[Marjani Hing-Glover]] {{mark|19}}<nowiki></nowiki>[[Sashana Carolyn Campbell]] {{mark|25}}<br>[[Marjani Hing-Glover]] {{mark|39}}<nowiki></nowiki><br>[[Rakel Lind Ragnarsdóttir]] {{mark|83}} |leikvangur= [[Ólafsvíkurvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Steinar Berg Sævarsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 3. september 2016<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Keflavík}} |úrslit= 3 – 2 |lið2= {{Lið Tindastóll}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391437 Leikskýrsla] |mörk1= [[Katla María Þórðardóttir]] {{mark|60}}<nowiki></nowiki>[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|77}}<br>[[Amber Pennybaker]] {{mark|85}} |mörk2= [[Jesse Shugg]] {{mark|20}}<nowiki></nowiki>[[Jesse Shugg]] {{mark|65}} |leikvangur= [[Nettóvöllurinn]] |áhorfendur= 134 |dómari= [[Sigursteinn Árni Brynjólfsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 3. september 2016<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Haukar}} |úrslit= 1 – 0 |lið2= {{Lið HK/Víkingur}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391457 Leikskýrsla] |mörk1= [[Alexandra Jóhannsdóttir]] {{mark|52}} |mörk2= |leikvangur= [[Ásvellir]] |áhorfendur= |dómari= [[Egill Arnar Sigurþórsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 3. september 2016<br />15:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Hamrarnir}} |úrslit= 2 – 5 |lið2= {{Lið ÍR}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391458 Leikskýrsla] |mörk1= [[Oddný Karólína Hafsteinsdóttir]] {{mark|31}}<nowiki></nowiki>[[Aldís Auðbjörg Garðarsdóttir]] {{mark|35}} |mörk2= [[Andrea Magnúsdóttir]] {{mark|15}}<nowiki></nowiki>[[Andrea Magnúsdóttir]] {{mark|19}}<br>[[Heba Björg Þórhallsdóttir]] {{mark|62}}<nowiki></nowiki><br>[[Alda Ólafsdóttir]] {{mark|75}}<br>[[Sandra Dögg Bjarnadóttir]] {{mark|90+5}} |leikvangur= [[KA Völlur]] |áhorfendur= 58 |dómari= Helgi Ólafsson |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 7. september 2016<br />17:15 [[GMT]] |lið1= {{Lið Grindavík}} |úrslit= 4 – 0 |lið2= {{Lið Víkingur Ó.}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391460 Leikskýrsla] |mörk1= [[Marjani Hing-Glover]] {{mark|17}}<nowiki></nowiki>[[Lauren Brennan]] {{mark|30}}<br>[[Lauren Brennan]] {{mark|61}}<nowiki></nowiki><br>[[Helga Guðrún Kristinsdóttir]] {{mark|66}} |mörk2= |leikvangur= [[Grindavíkurvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Steinar Stephensen]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 7. september 2016<br />17:15 [[GMT]] |lið1= {{Lið Tindastóll}} |úrslit= 0 – 3 |lið2= {{Lið Keflavík}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391462 Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= [[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|54}}<nowiki></nowiki>[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|65}}<nowiki></nowiki><br>[[Amber Pennybaker]] {{mark|77|víti}} |leikvangur= [[Sauðárkróksvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Eðvarð Eðvarðsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 7. september 2016<br />17:15 [[GMT]] |lið1= {{Lið HK/Víkingur}} |úrslit= 2 – 2 |lið2= {{Lið Haukar}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391438 Leikskýrsla] |mörk1= [[Margrét Sif Magnúsdóttir]] {{mark|13}}<nowiki></nowiki>[[Guðrún Björg Eggertsdóttir]] {{mark|36}} |mörk2= [[Heiða Rakel Guðmundsdóttir]] {{mark|19}}<nowiki></nowiki>[[Alexandra Jóhannsdóttir]] {{mark|29}} |leikvangur= [[Víkingsvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Kristján Már Ólafs]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 7. september 2016<br />17:15 [[GMT]] |lið1= {{Lið ÍR}} |úrslit= 9 – 0 |lið2= {{Lið Hamrarnir}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391461 Leikskýrsla] |mörk1= [[Anna Bára Másdóttir]] {{mark|6}}<nowiki></nowiki>[[Heba Björg Þórhallsdóttir]] {{mark|15}}<br>[[Ástrós Eiðsdóttir]] {{mark|26}}<nowiki></nowiki><br>[[Ástrós Eiðsdóttir]] {{mark|44}}<br>[[Lilja Gunnarsdóttir]] {{mark|45}}<nowiki></nowiki><br>[[Ástrós Eiðsdóttir]] {{mark|75}}<br>[[Ástrós Eiðsdóttir]] {{mark|78}}<nowiki></nowiki><br>[[Alda Ólafsdóttir]] {{mark|84}}<br>[[Alda Ólafsdóttir]] {{mark|88}} |mörk2= |leikvangur= [[Hertz völlurinn]] |áhorfendur= 70 |dómari= [[Sævar Sigurðsson]] |}} === Undanúrslit === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 10. september 2016<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið ÍR}} |úrslit= 0 – 2 |lið2= {{Lið Grindavík}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391463 Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= [[Sashana Carolyn Campbell]] {{mark|73}}<nowiki></nowiki>[[Marjani Hing-Glover]] {{mark|89}} |leikvangur= [[Hertz völlurinn]] |áhorfendur= 92 |dómari= [[Atli Haukur Arnarsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. september 2016<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Keflavík}} |úrslit= 1 – 0 |lið2= {{Lið Haukar}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391439 Leikskýrsla] |mörk1= [[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|63}} |mörk2= |leikvangur= [[Nettóvöllurinn]] |áhorfendur= 201 |dómari= [[Arnar Ingi Ingvarsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. september 2016<br />16:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Grindavík}} |úrslit= 1 – 0 |lið2= {{Lið ÍR}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391477 Leikskýrsla] |mörk1= [[Lauren Brennan]] {{mark|33}} |mörk2= |leikvangur= [[Grindavíkurvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Gunnþór Steinar Jónsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. september 2016<br />19:15 [[GMT]] |lið1= {{Lið Haukar}} |úrslit= 3 – 1 |lið2= {{Lið Keflavík}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391440 Leikskýrsla] |mörk1= [[Heiða Rakel Guðmundsdóttir]] {{mark|46}}<nowiki></nowiki>[[Heiða Rakel Guðmundsdóttir]] {{mark|50}}<br>[[Þóra Kristín Klemenzdóttir]] ([[Sjálfsmark|sm.]]) {{mark|87}} |mörk2= [[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|76}} |leikvangur= [[Ásvellir]] |áhorfendur= 300 |dómari= [[Arnar Ingi Ingvarsson]] |}} === Þriðja og fjórða sæti === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. september 2016<br />19:15 [[GMT]] |lið1= {{Lið Keflavík}} |úrslit= 4 – 2 |lið2= {{Lið ÍR}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391441 Leikskýrsla] |mörk1= [[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|3}}<nowiki></nowiki>[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|25}}<br>[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|33}}<nowiki></nowiki><br>[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|78}} |mörk2= [[Sandra Dögg Bjarnadóttir]] {{mark|7}}<nowiki></nowiki>[[Sandra Dögg Bjarnadóttir]] {{mark|74}} |leikvangur= [[Reykjaneshöllin]] |áhorfendur= |dómari= [[Halldór Breiðfjörð Jóhannsson]] |}} === Úrslitaleikur === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. september 2016<br />16:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Grindavík}} |úrslit= 1 – 5 |lið2= {{Lið Haukar}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391442 Leikskýrsla] |mörk1= [[Dröfn Einarsdóttir]] {{mark|5}} |mörk2= [[Þórdís Elva Ágústsdóttir]] {{mark|26}}<nowiki></nowiki>[[Dagrún Birta Karlsdóttir]] {{mark|51}}<br>[[Heiða Rakel Guðmundsdóttir]] {{mark|54}}<nowiki></nowiki><br>[[Hildigunnur Ólafsdóttir]] {{mark|57}}<br>[[Alexandra Jóhannsdóttir]] {{mark|90+2}} |leikvangur= [[Grindavíkurvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Guðrún Fema Ólafsdóttir]] |}} {{1. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]] | fyrir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015|1.&nbsp;deild kvenna&nbsp;2015]] | eftir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2017|1.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2017]] }} == Tilvísanir og heimildir == {{reflist|2}} {{reflist}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=35647|title=1. deild kvenna 2016, A riðill|work=KSÍ|accessdate=2. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=35643|title=1. deild kvenna 2016, B riðill|work=KSÍ|accessdate=2. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=35650|title=1. deild kvenna 2016, C riðill|work=KSÍ|accessdate=2. september 2018}} *{{cite web|url=https://us.women.soccerway.com/national/iceland/1-deild-women/2016/group-a/r34757/|title=1. deild kvenna 2016, A-B-C and promotion play-offs|work=Soccerway|accessdate=2. september 2018|language=en}} {{Knattspyrna á Íslandi 2016}} [[Flokkur:1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] 4i8i1f5kdqmryx7vwmx9ss6ci6ru568 1. deild kvenna í knattspyrnu 2015 0 146247 1979282 1978216 2026-09-17T21:34:22Z Nipas2 54688 1979282 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 1. deild kvenna 2015 | mynd = | ár = '''2015''' | Meistarar = '''{{Lið ÍA}}''' | upp um deild = '''{{Lið ÍA}}<br>{{Lið FH}}''' | spilaðir leikir = | mörk skoruð = | markahæstur = '''19 mörk (C riðill)'''<br/>[[Hafrún Olgeirsdóttir]] ({{Lið Völsungur}})<br/>'''16 mörk (B riðill)<br/>'''[[Margrét Albertsdóttir]] ({{Lið Grindavík}})<br/> '''8 mörk (A riðill)'''<br>[[Unnur Ýr Haraldsdóttir]] ({{Lið ÍA}}) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2014|2014]] - [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2016|2016]] |}} Leikar í '''1. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 34. sinn árið '''2015'''. {{clear}} == A riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=230| Lið !width=120| Bær !width=120| Leikvangur !width=260| Þjálfari !width=180| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2014|2014]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Augnablik}} | [[Kopavogur]] | [[Fífan]] | [[Kristrún Lilja Daðadóttir]]<br/>[[Þorleifur Óskarsson]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|[[ÍR]]/[[BÍ/Bolungarvík]] | [[Ísafjarðarbær]]/[[Bolungarvík]] | [[Hertz völlurinn]] | [[Halldór Þorvaldur Halldórsson]] | 6./8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Haukar}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Schenkervöllurinn]] | [[Kristján Arnar Ingason]]<br/>[[Friðrik Óskar Egilsson]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið HK/Víkingur}} | [[Reykjavík]] | [[Víkingsvöllur]] | [[Ragnar Gíslason]] | 2. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Norðurálsvöllurinn]] | [[Þórður Þórðarson]] | 10. s., [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2014#Töfluyfirlit|Pepsideild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Keflavík}} | [[Keflavík]] | [[Nettóvöllurinn]] | [[Arngrímur Jóhann Ingimundarson]] | 9. sæti |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 14. umferð, 22. ágúst 2015''.<ref>{{cite web|title=1. deild A riðill kvenna 2015|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=31875|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=3. september 2018}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|HK|1}}"| ||'''[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' ||10||8||2||0||26||6||20||'''26''' |align="center" rowspan="3"|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015#Fjórðungsúrslit|Fjórðungsúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍA|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]''' ||10||5||4||1||30||3||27||'''19''' |-style="background:#D0F0C0;" |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Augnablik|1}}"| ||'''[[Augnablik]]''' ||10||6||1||3||15||7||8||'''19''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Haukar|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] ||10||4||1||5||14||25||-11||'''13''' |- |5||||[[ÍR]]/[[BÍ/Bolungarvík]] ||10||2||1||7||6||29||-23||'''7''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}"| ||[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] ||10||0||1||9||9||30||-21||'''1''' |} ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Aug!!ÍBÍ!!Hau!!HKV!!&nbsp;ÍA&nbsp;!!Kef |- |list2 = |align="left"|[[Augnablik]] ||'''XXX'''||4-0||2-0||0-1||0-0||3-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"| [[ÍR]]/[[BÍ/Bolungarvík]] ||0-1||'''XXX'''||1-1||1-2||0-8||3-1 |- |align="left"|{{Lið Haukar}} ||0-2||2-0||'''XXX'''||3-5||1-0||3-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið HK/Víkingur}} ||2-1||5-0||5-0||'''XXX'''||0-0||5-1 |- |align="left"|{{Lið ÍA}} ||1-0||5-0||7-1||0-0||'''XXX'''||8-0 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Keflavík}} ||1-2||0-1||2-3||0-1||1-1||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 22. ágúst 2015''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=340|Nafn !width=100|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Unnur Ýr Haraldsdóttir]]''' |{{Lið ÍA}} |8 |1 |10 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Hildigunnur Ólafsdóttir]]''' |{{Lið Haukar}} |6 |0 |8 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Milena Pesic]]''' |{{Lið HK/Víkingur}} |5 |0 |10 |- | '''4''' |[[Eyrún Eiðsdóttir]] |{{Lið ÍA}} |4 |0 |8 |- | '''5''' |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |{{Lið HK/Víkingur}} |2 |0 |3 |} == B riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=130| Lið !width=120| Bær !width=120| Leikvangur !width=400| Þjálfari !width=200| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2014|2014]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[Bessastaðavöllur]] | [[Birgir Jónasson]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið FH}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] | [[Orri Þórðarson]] | 9. s., [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2014#Stigatafla|Pepsideild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fjölnir}} | [[Reykjavík]] | [[Fjölnisvöllur]] | [[Sigurður Víðisson]]<br/>[[Sveinn Guðmundsson]] | 1. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fram}} | [[Reykjavík]] | [[Framvöllur]] | [[Hajrudin Cardaklija]] | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grindavík}} | [[Grindavík]] | [[Grindavíkurvöllur]] | [[Ægir Viktorsson]] | 3. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Hvíti riddarinn}} | [[Mosfellsbær]] | [[Tungubakkavöllur]] | [[Haukur Eyþórsson]], [[Sigurbjartur Sigurjónsson]], [[Grétar Óskarsson]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Víkingur Ó.}} | [[Ólafsvík]] | [[Ólafsvíkurvöllur]] | [[Björn Sólmar Valgeirsson]] | 4. sæti |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 14. umferð, 19. ágúst 2015''.<ref>{{cite web|title=1. deild B riðill kvenna 2015|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=33943|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=3. september 2018}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=190|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Grindavík|1}}"| ||'''[[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]]''' ||12||9||3||0||55||10||45||'''30''' |align="center" rowspan="3"|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015#Fjórðungsúrslit|Fjórðungsúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|FH|1}}"| ||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]''' ||12||9||1||2||41||8||33||'''28''' |-style="background:#D0F0C0;" |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Fram|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' ||12||6||2||4||19||16||3||'''20''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Víkingur Ó.|1}}"| ||[[Víkingur Ólafsvík|Víkingur Ó.]] ||12||5||3||4||24||16||8||'''18''' |- |5||| ||{{Lið Álftanes}} ||12||4||2||6||27||16||11||'''14''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] ||12||2||2||8||18||26||-8||'''8''' |- |7|| ||[[Hvíti riddarinn]] ||12||0||1||11||3||95||-92||'''1''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''.</small> ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Álf!!&nbsp;FH&nbsp;!!Fjö!!Fra!!Gri!!HVÍ!!Vík |- |list2 = |align="left"|{{Lið Álftanes}} ||'''XXX'''||0-5||5-0||0-1||0-1||11-0||2-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið FH}} ||2-0||'''XXX'''||5-0||3-0||1-2||9-0||1-0 |- |align="left"|{{Lið Fjölnir}} ||0-0||0-4||'''XXX'''||0-1||2-2||7-0||0-3 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Fram}} ||1-0||1-2||2-1||'''XXX'''||1-1||8-0||2-0 |- |align="left"|{{Lið Grindavík}} ||2-1||2-1||2-1||7-1||'''XXX'''||21-0||3-0 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Hvíti riddarinn}} ||1-5||1-6||0-6||1-1||0-10||'''XXX'''||0-4 |- |align="left"|{{Lið Víkingur Ó.}} ||1-3||2-2||2-1||1-0||2-2||7-0||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 19. ágúst 2015''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=320|Nafn !width=140|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Margrét Albertsdóttir]]''' |{{Lið Grindavík}} |16 |0 |10 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Margrét Sif Magnúsdóttir]]''' |{{Lið FH}} |12 |0 |12 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Erna Birgisdóttir]]''' |{{Lið Álftanes}} |10 |0 |7 |- | '''4''' |[[Samira Suleman]] |{{Lið Víkingur Ó.}} |10 |2 |11 |- | '''5''' |[[Guðrún Bentína Frímannsdóttir]] |{{Lið Grindavík}} |8 |0 |11 |- | '''6''' |[[Sashana Carolyn Campbell]] |{{Lið Grindavík}} |8 |0 |12 |} == C riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=130| Lið !width=120| Bær !width=120| Leikvangur !width=400| Þjálfari !width=200| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2014|2014]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Einherji}} | [[Vopnafjörður|Vopnafirði]] | [[Vopnafjarðarvöllur]] | [[Sigurður Donys Sigurðsson]], [[Dilyan Nikolaev Kolev]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fjarðabyggð}} | [[Fjarðabyggð]] | [[Norðfjarðarvöllur]] | [[Nik Anthony Chamberlain]] | 8. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Hamrarnir}} | [[Akureyri]] | [[Boginn]] | [[Egill Ármann Kristinsson]] | 7. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Höttur}} | [[Egilsstaðir|Egilsstöðum]] | [[Fellavöllur]], [[Vilhjálmsvöllur]] | [[Óttar Guðlaugsson]] | 3. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Sindravellir]] | [[Kristján Örn Ebenezarson]] | 7. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Tindastóll}} | [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] | [[Sauðárkróksvöllur]] | [[Guðjón Örn Jóhannsson]], [[Arnar Skúli Atlason]] | 5. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]] | [[Róbert Ragnar Skarphéðinsson]] | 9. sæti, B riðill |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 10. umferð, 21. ágúst 2015''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna C riðill 2015|url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=33944&Rodun=U|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=3. september 2018|archive-date=2016-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101025846/http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=33944&Rodun=U|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=90| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Völsungur|1}}"| ||'''[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]]''' ||12||10||2||0||65||4||61||'''32''' |align="center" rowspan="2"|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015#Fjórðungsúrslit|Fjórðungsúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjarðabyggð|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð]]''' ||12||8||0||4||22||14||8||'''24''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]] ||12||6||3||3||23||16||7||'''21''' |- |4||||{{Lið Hamrarnir}} ||12||5||1||6||18||25||-7||'''16''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}"| ||[[UMF Sindri|Sindri]] ||12||3||4||5||14||19||-5||'''13''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Einherji|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Einherji|Einherji]] ||12||1||4||7||9||46||-37||'''7''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Höttur|1}}"| ||[[Höttur]] ||12||1||2||9||13||40||-27||'''5''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''.</small> ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Ein!!Fja!!HAM!!Höt!!Sin!!Tin!!Völ |- |list2 = |align="left"|{{Lið Einherji}} ||'''XXX'''||0-2||2-2||3-1||1-6||1-1||0-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Fjarðabyggð}} ||5-0||'''XXX'''||1-3||1-2||2-1||3-0||1-3 |- |align="left"|{{Lið Hamrarnir}} ||4-0||0-2||'''XXX'''||1-0||2-0||1-2||0-8 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Höttur}} ||1-1||1-2||1-5||'''XXX'''||1-1||2-3||0-4 |- |align="left"|{{Lið Sindri}} ||0-0||0-1||1-0||4-1||'''XXX'''||1-1||0-0 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Tindastóll}} ||2-1||1-2||1-0||5-2||3-0||'''XXX'''||0-1 |- |align="left"|{{Lið Völsungur}} ||11-0||3-0||5-0||10-1||7-0||2-2||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 21. ágúst 2015''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=340|Nafn !width=120|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Hafrún Olgeirsdóttir]]''' |{{Lið Völsungur}} |19 |0 |12 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Berglind Ósk Kristjánsdóttir]]''' |{{Lið Völsungur}} |13 |0 |10 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Andrea Dögg Kjartansdóttir]]''' |{{Lið Hamrarnir}} |8 |0 |8 |- | '''4''' |[[Freyja Viðarsdóttir]] |{{Lið Fjarðabyggð}} |8 |2 |11 |- | '''5''' |[[Katla Ósk Rakelardóttir]] |{{Lið Völsungur}} |7 |0 |10 |- | '''6''' |[[Hrafnhildur Björnsdóttir]] |{{Lið Tindastóll}} |7 |0 |11 |} == Úrslit == ''Frá 29. ágúst til 12. september 2015''.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=33948|title=1. deild kvenna 2015 úrslit|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=9. september 2018}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://us.women.soccerway.com/national/iceland/1-deild-women/2015/s10847/final-stages/|title=1. deild kvenna 2015, A-B-C and promotion play-offs|work=Soccerway|accessdate=4. september 2018|language=en}}</ref> === Fjórðungsúrslit === ==== First leg ==== {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 29. ágúst 2015<br />15:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Fjarðabyggð}} |úrslit= 0 – 3 |lið2= {{Lið ÍA}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=366300 Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= [[Maren Leósdóttir]] {{mark|42}}<nowiki></nowiki>[[Megan Lea Dunnigan]] {{mark|53}}<br>[[Emilía Halldórsdóttir]] {{mark|55}} |leikvangur= [[Norðfjarðarvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Miralem Haseta]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 29. ágúst 2015<br />16:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið FH}} |úrslit= 4 – 1 |lið2= {{Lið Völsungur}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=366301 Leikskýrsla] |mörk1= [[Nótt Jónsdóttir]] {{mark|9}}<nowiki></nowiki>[[Guðrún Höskuldsdóttir]] {{mark|11}}<br>[[Guðrún Höskuldsdóttir]] {{mark|45}}<br>[[Bryndís Hrönn Kristinsdóttir]] {{mark|49}} |mörk2= [[Lovísa Björk Sigmarsdóttir]] {{mark|70}} |leikvangur= [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Þórður Arnar Árnason]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 29. ágúst 2015<br />16:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Augnablik}} |úrslit= 2 – 2 |lið2= {{Lið Grindavík}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=366293 Leikskýrsla] |mörk1= [[Elena Brynjarsdóttir]] {{mark|74}}<nowiki></nowiki>[[Sólveig Jóhannesdóttir Larsen]] {{mark|85}} |mörk2= [[Helga Guðrún Kristinsdóttir]] {{mark|23}}<nowiki></nowiki>[[Marjani Hing-Glover]] {{mark|81}} |leikvangur= [[Fífan]] |áhorfendur= |dómari= [[Arnar Þór Stefánsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 29. ágúst 2015<br />19:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið Fram}} |úrslit= 0 – 2 |lið2= {{Lið HK/Víkingur}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=366299 Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= [[Karen Sturludóttir]] {{mark|38}}<nowiki></nowiki>[[Milena Pesic]] {{mark|59}} |leikvangur= [[Framvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Sævar Sigurðsson]] |}} ==== Second leg ==== {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 1. september 2015<br />19:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið ÍA}} |úrslit= 3 – 0 |lið2= {{Lið Fjarðabyggð}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=366302 Leikskýrsla] |mörk1= [[Maren Leósdóttir]] {{mark|39}}<nowiki></nowiki>[[Eyrún Eiðsdóttir]] {{mark|40}}<br>[[Unnur Ýr Haraldsdóttir]] {{mark|79}} |mörk2= |leikvangur= [[Norðfjarðarvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Bríet Bragadóttir]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 1. september 2015<br />19:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið Völsungur}} |úrslit= 1 – 3 |lið2= {{Lið FH}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=366304 Leikskýrsla] |mörk1= [[Berglind Ósk Kristjánsdóttir]] {{mark|58}} |mörk2= [[Nótt Jónsdóttir]] {{mark|70}}<nowiki></nowiki>[[Karólína Pálsdóttir]] ([[Sjálfsmark|sm.]]) {{mark|82}}<br>[[Guðrún Höskuldsdóttir]] {{mark|87}} |leikvangur= [[Húsavíkurvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Valdimar Pálsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 1. september 2015<br />19:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið HK/Víkingur}} |úrslit= 0 – 0 |lið2= {{Lið Fram}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=366294 Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= |leikvangur= [[Víkingsvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Halldór Breiðfjörð Jóhannsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 2. september 2015<br />19:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið Grindavík}} |úrslit= 1 – 0 |lið2= {{Lið Augnablik}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=366303 Leikskýrsla] |mörk1= [[Sashana Carolyn Campbell]] {{mark|87}} |mörk2= |leikvangur= [[Grindavíkurvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Steinar Berg Sævarsson]] |}} === Undanúrslit === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 5. september 2015<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið FH}} |úrslit= 3 – 1 |lið2= {{Lið HK/Víkingur}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=366305 Leikskýrsla] |mörk1= [[Alda Ólafsdóttir]] {{mark|10}}<nowiki></nowiki>[[Alda Ólafsdóttir]] {{mark|45}}<br>[[Ingibjörg Rún Óladóttir]] {{mark|86}} |mörk2= [[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] {{mark|44}} |leikvangur= [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Karel Fannar Sveinbjörnsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 6. september 2015<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið ÍA}} |úrslit= 3 – 0 |lið2= {{Lið Grindavík}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=366295 Leikskýrsla] |mörk1= [[Unnur Ýr Haraldsdóttir]] {{mark|16}}<nowiki></nowiki>[[Unnur Ýr Haraldsdóttir]] {{mark|67}}<br>[[Heiður Heimisdóttir]] {{mark|72}} |mörk2= |leikvangur= [[Norðurálsvöllurinn]] |áhorfendur= |dómari= [[Jóhann Ingi Jónsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 8. september 2015<br />19:15 [[GMT]] |lið1= {{Lið HK/Víkingur}} |úrslit= 2 – 1 |lið2= {{Lið FH}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=366296 Leikskýrsla] |mörk1= [[Elma Lára Auðunsdóttir]] {{mark|31}}<nowiki></nowiki>[[Milena Pesic]] {{mark|68}} |mörk2= [[Alda Ólafsdóttir]] {{mark|18}} |leikvangur= [[Víkingsvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Jóhann Ingi Jónsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 9. september 2015<br />19:15 [[GMT]] |lið1= {{Lið Grindavík}} |úrslit= 2 – 1 |lið2= {{Lið ÍA}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=366306 Leikskýrsla] |mörk1= [[Guðrún Bentína Frímannsdóttir]] {{mark|14}}<nowiki></nowiki>[[Megan Lea Dunnigan]] ([[Sjálfsmark|sm.]]) {{mark|20}} |mörk2= [[Megan Lea Dunnigan]] {{mark|75}} |leikvangur= [[Grindavíkurvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Jóhann Gunnar Guðmundsson]] |}} === Þriðja og fjórða sæti === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. september 2015<br />16:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Grindavík}} |úrslit= 0 – 6 |lið2= {{Lið HK/Víkingur}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=366297 Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= [[Milena Pesic]] {{mark|4}}<nowiki></nowiki>[[Hlín Gunnlaugsdóttir]] {{mark|30}}<nowiki></nowiki><br/>[[Karen Sturludóttir]] {{mark|44}}<nowiki></nowiki><br>[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] {{mark|54}}<br>[[Dagmar Pálsdóttir]] {{mark|90}}<nowiki></nowiki><br>[[Lára Hallgrímsdóttir]] {{mark|90+1}} |leikvangur= [[Grindavíkurvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Guðrún Fema Ólafsdóttir]] |}} === Úrslitaleikur === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. september 2015<br />13:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið ÍA}} |úrslit= 1 – 0 |lið2= {{Lið FH}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=366298 Leikskýrsla] |mörk1= [[Megan Lea Dunnigan]] {{mark|90+2}} |mörk2= |leikvangur= [[Norðurálsvöllurinn]] |áhorfendur= |dómari= [[Frosti Viðar Gunnarsson]] |}} {{1. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]] | fyrir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2014|1. deild kvenna 2014]] | eftir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2016|1.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2016]] }} == Tilvísanir og heimildir == {{reflist|2}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=31875|title=1. deild kvenna 2015, A riðill|work=KSÍ|accessdate=3. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=33943|title=1. deild kvenna 2015, B riðill|work=KSÍ|accessdate=3. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=33944|title=1. deild kvenna 2015, C riðill|work=KSÍ|accessdate=3. september 2018}} *{{cite web|url=https://us.women.soccerway.com/national/iceland/1-deild-women/2015/group-a/r30996/|title=1. deild kvenna 2015, A-B-C and promotion play-offs|work=Soccerway|accessdate=3. september 2018|language=en}} {{Knattspyrna á Íslandi 2015}} [[Flokkur:1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] f19p02rzgqgit5sbktm69vjjpjx9w8q Kristín Þóra Haraldsdóttir 0 149340 1979257 1874471 2026-09-17T15:21:41Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979257 wikitext text/x-wiki {{Leikari |nafn=Kristín Þóra Haraldsdóttir |mynd= |myndastærð= |mynd_texti= |fæðingardagur=[[25. febrúar]] [[1982]] |fæðingarstaður=|dánardagur=|dánarstaður= |þjóðerni=[[Reykjavík]], <br /> {{ISL}} [[Ísland]]i |maki= |börn= |starf=Leikkona |undirskrift=}}{{DISPLAYTITLE:Kristín Þóra Haraldsdóttir}} '''Kristín Þóra Haraldsdóttir''' (fædd [[25. febrúar]] [[1982]]) er íslensk [[leikkona]]. Hún útskrifaðist frá leiklistardeild [[Listaháskóli Íslands|Listaháskóla Íslands]] vorið 2007. == Ferill == Eftir útskrift var Kristín Þóra fastráðin hjá [[Leikfélag Akureyrar|Leikfélagi Akureyrar]]. Kristín lék í Óvitum, Ökutímum og [[Fló á skinni]] hjá Leikfélagi Akureyrar. Vorið 2008 var Kristín Þóra fastráðin hjá [[Borgarleikhúsið|Borgarleikhúsinu]]. Þar hefur hún m.a. leikið í Vestrinu eina, Rústað, Fólkinu í kjallaranum, Ofviðrinu, Strýhærða Pétri, Elsku barni, Fanny og Alexander, Tengdó, Hamlet litla, Óskasteinum, Sókratesi, Flóð, Auglýsingu ársins, Ræmunni og Guð blessi Ísland. Af nýlegum sjónvarps- og kvikmyndaverkefnum má nefna kvikmyndirnar [[:en:And_Breathe_Normally|Andið eðlilega]] eftir [[Ísold Uggadóttir|Ísold Uggadóttur]] og Lof mér að falla eftir Baldvin Z.<ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.leikhusid.is/um-okkur/starfsfolk/leikarar/leikarar/kristin-thora-haraldsdottir |title=Geymd eintak |access-date=2019-02-26 |archive-date=2019-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190228125114/http://www.leikhusid.is/um-okkur/starfsfolk/leikarar/leikarar/kristin-thora-haraldsdottir |url-status=dead }}</ref> Kristín Þóra var valin í hóp „[[:en:Shooting_Stars_Award|Shooting stars“]] 2019 af samtökunum [[:en:European_Film_Promotion|European Film Promotion.]]<ref>https://www.efp-online.com/en/shootingstars/27514/1/Kristin-Thora-Haraldsd-ttir{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Þau velja á hverju ári tíu efnilega leikara og leikkonur úr hópi aðildarlanda samtakanna sem vakið hafa sérstaka athygli í heimalandi sínu og á alþjóðavettvangi. == Tilnefningar og verðlaun == Kristín Þóra hlaut [[Gríman|Grímuverðlaunin]] 2016 sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir hlutverk sitt í Auglýsingu ársins. Hún fékk tilnefningu til [[Íslensku leiklistarverðlaunin|Grímunnar]] sem leikkona ársins í aukahlutverki fyrir hlutverk sitt í Gauragangi og Loddaranum og tilnefningu sem besta leikkona ársins í aðalhlutverki fyrir hlutverk sitt í Óskasteinum, Peggy Pickit sér andlit guðs og Samþykki. Kristín Þóra hlaut Stefaníustjakann frá minningarsjóði frú [[Stefanía Guðmundsdóttir|Stefaníu Guðmundsdóttur]] árið 2014.<ref name=":0" /> Árið 2019 hlaut hún [[Edduverðlaunin|Edduna]] sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir hlutverk sitt í myndinni ''[[Lof mér að falla]]'' og var tilnefnd sem besta leikkona ársins í aðalhlutverki fyrir hlutverk sitt í ''[[Andið eðlilega]]''.<ref>http://eddan.is/?p=1994</ref> == Tilvísanir == <references /> __INDEX__ {{DEFAULTSORT:Kristín Þóra Haraldsdóttir}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1982]] [[Flokkur:Íslenskar leikkonur]] [[Flokkur:Handhafar Grímunnar]] [[Flokkur:Handhafar Edduverðlaunanna]] 9fs749uqvo8gu77qi7e7y89ctm1knup Kínarauðviður 0 149495 1979259 1968057 2026-09-17T15:46:24Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979259 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Metasequoia glyptostroboides Praha.JPG | status = EN | status_system = iucn3.1 | status_ref = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'') | classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'') | ordo = ''[[Pinales]]'' | familia = [[Einisætt]] (''Cupressaceae'') | subfamilia = [[Rauðviðir]] (''Sequoioideae'') | genus = [[Metasequoia]] | species = '''''M. glyptostroboides''''' | binomial = ''Metasequoia glyptostroboides'' | binomial_authority = [[Hu Xiansu|Hu]] and [[Wan Chun Cheng|W.C.Cheng]], 1948 }} '''Kínarauðviður''' ([[fræðiheiti]]: ''Metasequoia glyptostroboides'') er hraðvaxta, lauffellandi barrtré,<ref name="IUCN">{{Cite journal | author = Farjon, A. | title = ''Metasequoia glyptostroboides'' | journal = [[The IUCN Red List of Threatened Species]] | volume = 2013 | page = e.T32317A2814244 | publisher = [[IUCN]] | date = 2013 | url = http://www.iucnredlist.org/details/32317/0 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T32317A2814244.en | access-date = 16 January 2018}} Listed as Endangered B1ab(iii,v), v3.1</ref> og er eina núlifandi [[tegund]] [[ættkvísl]]arinnar ''[[Metasequoia]]'', og ein þriggja tegunda undirættarinnar ''[[Sequoioideae]].'' Hún vex nú eingöngu villt á rökum neðri hlíðum og við fjalladali á mörkum [[Hubei]] og [[Hunan]] héraða og [[Chongqing]] sýslu í suðurhluta mið [[Kína]],<ref name="Tang et al 2011">{{cite journal |doi=10.1016/j.biocon.2010.09.003 |title=Population structure of relict Metasequoia glyptostroboides and its habitat fragmentation and degradation in south-central China |url=https://archive.org/details/sim_biological-conservation_2011-01_144_1/page/279 |journal=Biological Conservation |volume=144 |pages=279 |year=2011 |last1=Tang |first1=Cindy Q |last2=Yang |first2=Yongchuan |last3=Ohsawa |first3=Masahiko |last4=Momohara |first4=Arata |last5=Hara |first5=Masatoshi |last6=Cheng |first6=Shaolin |last7=Fan |first7=Shenghou }}</ref> ekki síst í [[Lichuan]] héraði Hubei. Þó að hann nái minnstri hæð rauðviða nær kínarauðviður að minnsta kosti 50m hæð. Ættkvíslinni ''Metasequoia'' var upphaflega lýst 1941 af plöntusteingerfingafræðingnum [[Shigeru Miki]] sem útbreiddri útdauðri ættkvísl byggt á steingerfingum, áður en athygli var vakin fáum árum seinna á lundum sem fundust lifandi í mið Kína sem voru fyrst fundnir af T. Kan.<ref>{{cite journal |first1=Bruce |last1=Bartholomew |first2=David E. |last2=Boufford |first3=Stephen A. |last3=Spongberg |date=January 1983 |title=Metasequoia glyptostroboides—Its present status in central China |journal=Journal of the Arnold Arboretum |volume=64 |issue=1 |pages=105–28 |jstor=43782567 }}</ref> Enginn steingerfinganna sem fannst var yngri en 150 milljón ára. Tegundin er í útrýmingarhættu í heimkynnum sínum vegna skógarhöggs, og hefur því verið mjög plantað í trjásöfn víða um heiminn , þar sem hann hefur reynst vinsælt og hraðvaxta yndistré. [[File:Metasequoia bonsai photo Don Ramey Logan.jpg|right|thumb|Bonsai af kínarauðviði (''Metasequoia glyptostroboides'')]] 1943, Zhan Wang (1911–2000, kínerskur skógarvörður), safnaði sýnishornum af óþekktu tré í þorpinu Maodaoqi eða Modaoxi (núverandi stafsetning, Moudao)<ref>{{cite |title=Urban forests: a natural history of trees and people in the American cityscape|last=Jonnes |first=Jill |page=135-7 |year=2016 |publisher=Viking |isbn=9780670015665}}</ref> í [[Lichuan]], [[Hubei]] héraði — sem er nú talið sama tréð og Kan fann.<ref>{{cite journal|first1=Jinshuang|last1=Ma|first2=Guofan|last2=Shao|title=Rediscovery of the 'first collection' of the 'Living Fossil', ''Metasequoia glyptostroboides''|url=https://archive.org/details/taxon_2003-08_52_3/page/585|journal=[[Taxon (journal)|Taxon]]|volume=52|year=2003|pages=585–8|doi=10.2307/3647458|issue=3}}</ref> Eintökin voru greind sem óþekkt tegund, en seinni heimsstyrjöld seinkaði frekari rannsóknum. Prófessorarnir [[Wan Chun Cheng]] og [[Hu Xiansu]] tengdu á milli ættkvíslar Miki og lifandi trjánna í sem fundust 1946,<ref name="Ma2003">{{cite journal |last=Ma |first=Jinshuang |date=2003 |title=The chronology of the "living fossil" Metasequoia glyptostroboides (Taxodiaceae): A review (1943–2003) |url=http://flora.huh.harvard.edu/china/Harvard_Papers/Ma_8_1_009_018.pdf |journal=Harvard Papers in Botany |volume=8 |issue=1 |pages=9–18 |accessdate=22 March 2014 |archive-date=9 nóvember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131109123556/http://flora.huh.harvard.edu/china/Harvard_Papers/Ma_8_1_009_018.pdf |url-status=dead }}</ref> og gáfu tegundinni nafnið "''glyptostroboides''", þar sem tegundin líkist kínversku ættkvíslinni ''[[Glyptostrobus]]''.<ref>{{cite web|url= http://www.dawnredwood.org/HISTORY.htm |title= Crescent Ridge_History}}</ref> ==Myndir== <gallery> File:MetaseqLeaves.jpg|Barr Kínarauðviðar - takið eftir samhverfunni File:Metasequoia (male flowers).jpg|Frjókönglar File:Metasequoia glyptostroboides young leaves.JPG|Hálfsprottin blöð File:Metasequoia young female cones02.jpg|Frækönglar File:Metasequoia (cones).jpg|Fullþroska könglar með fræi File:Metasequoia_glyptostroboides_Oakland.JPG|Fullþroska tré File:Autumn metasequoia glyptostroboides.JPG|Haustlitur í Victoria, Bresku Kólumbíu, Kanada Image:Metasequoia Glyptostroboides2.jpg|Bolur á fullvöxnu tré Image:MetasequoiaGlyptostroboides.jpg|Neðst á stofni. File:Urweltmammutbaum Kurztrieb.jpg|Frjókönglar File:Metasequoias planted in 1950.jpg|Kínarauðviður í Spokane, Washington File:Metasequoia glyptostroboides in Sagamihara Park IMG 4025.jpg|Metasequoia glyptostroboides í Sagamihara Park File:Metasequoia glyptostroboides IMG 4102.jpg|Vaxtarlag Metasequoia glyptostroboides </gallery> == Tilvísanir == {{Reflist}} ==Viðbótarlesning== * He, Zican, Jianqiang Li, Qing Cai, Xiaodong Li, and Hongwen Huang. 2004. "Cytogenetic Studies on Metasequoia Glyptostroboides, a Living Fossil Species". ''Genetica''. 122, no. 3: 269-276. * International Metasequoia Symposium, Ben A. LePage, Christopher J. Williams, and Hong Yang. ''The Geobiology and Ecology of Metasequoia''. Topics in geobiology, v. 22. Dordrecht: Springer, 2005. {{ISBN|1-4020-2764-8}} * Proceedings of the Second International Symposium on ''Metasequoia'' and Associated Plants, August 6–10, 2006, Metasequoia: Back from the Brink? An Update. Edited by Hong Yang and Leo J. Hickey. Bulletin of the [[Peabody Museum of Natural History]], Volume 48, Issue 2 31 October 2007, pp.&nbsp;179–426. [http://www.peabody.yale.edu/scipubs/abstracts/abs_b48-2.html] *Bartholomew, Bruce, D. E. Boufford, and S. A. Spongberg. "Metasequoia glyptostroboides--Its present status in central China." Journal of the Arnold Arboretum 64.1 (1983): 105-128. * Farjon, A. (2005). ''Monograph of Cupressaceae and Sciadopitys''. Royal Botanic Gardens, Kew. {{ISBN|1-84246-068-4}}. * Hanks, D.A. ''Crescent Ridge Dawn Redwoods Preserve'' (2005). http://www.dawnredwood.org * Jahren, A. H. & Sternberg, L. S. L. (2003). Humidity estimate for the middle Eocene Arctic rain forest. ''Geology'' May 2003 [https://wayback.archive-it.org/all/20070927095758/http://penguin.bio.miami.edu/leo/PDF%20articles/Jahren&Sternberg2003.pdf pdf file] *{{Cite book |editor-first=Ben A. |editor-last=LePage|editor2-first= Christopher James |editor2-last=Williams|editor3-first= Hong |editor3-last=Yang |publisher=Springer |year=2005|isbn=1-4020-2631-5 |title=The geobiology and ecology of Metasequoia |series=Volume 22 of Topics in geobiology |url= https://books.google.com/books?id=JfiWU-1GSqEC |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} * {{ITIS |id = 505864 |taxon = Metasequoia Glyptostroboides |accessdate = September 25, 2006}} * {{cite web |url= http://people.brandonu.ca/greenwoodd/files/2013/06/Mummified-tree-stump-of-a-dawn-redwood.pdf |title= ''Metasequoia'' stumps, Axel Heiberg Island |access-date= 2019-03-03 |archive-date= 2019-07-16 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190716063512/https://people.brandonu.ca/greenwoodd/files/2013/06/Mummified-tree-stump-of-a-dawn-redwood.pdf |url-status= dead }}&nbsp;{{small|(804&nbsp;KB)}} * Williams C.J., LePage, B.A., Vann D.R., Tange, T., Ikeda, H., Ando, M., Kusakabe, T., Tsuzuki, T. and T. Sweda. (2003). Structure, allometry, and biomass of plantation [http://www.fandm.edu/x13504.xml ''Metasequoia glyptostroboides'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} in Japan. ''Forest Ecology and Management'', 180(103): 287-301. [https://web.archive.org/web/20080411035224/http://edisk.fandm.edu/chris.williams/pubs/williams_etal_2003.pdf] * Williams C.J., Johnson A.H., LePage, B.A., Vann D.R. and T. Sweda. 2003. Reconstruction of Tertiary Metasequoia Forests II. Structure, Biomass and Productivity of Eocene Floodplain Forests in the Canadian Arctic. [[Paleobiology]], 29(2): 271-292. [https://web.archive.org/web/20011105073603/http://paleosoc.org/paleobio.htm] ==Tenglar== *[http://www.conifers.org/cu/Metasequoia.php '''''Metasequoia''''' in ''The Gymnosperm database''] *[http://www.dawnredwood.org Crescent Ridge Dawn Redwoods Preserve] *[https://web.archive.org/web/20070811045335/http://www.metasequoia.org/ The metasequoia organisation] *[http://www.monumentaltrees.com/en/trees/dawnredwood/ More information on the Dawn Redwood, including largest specimens] *[http://www.redwoodworld.co.uk Giant redwoods in the U.K.] {{commonscat|Metasequoia glyptostroboides}} {{Wikilífverur|Metasequoia glyptostroboides}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Barrtré]] pojou70yna13h7ff7iiayoc48vx3jlq Abdrabbuh Mansur Hadi 0 154224 1979242 1978911 2026-09-17T14:18:20Z ~2026-50264-79 120786 1979242 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Abdrabbuh Mansur Hadi | nafn_á_frummáli = {{nobold|عبدربه منصور هادي}} | mynd = Abdrabbuh Mansur Hadi.jpg | myndatexti1 = Abdrabbuh Mansur Hadi árið 2013. | titill= Forseti Jemen | stjórnartíð_start = [[27. febrúar]] [[2012]] | stjórnartíð_end = [[7. apríl]] [[2022]] | forsætisráðherra = [[Ali Muhammad Mujawar]]<br>[[Mohammed Basindawa]]<br>[[Khaled Bahah]]<br>[[Ahmed Obaid Bin Dagher]]<br>[[Maeen Abdulmalik Saeed]] | vara_forseti = [[Khaled Bahah]]<br>[[Ali Mohsen al-Ahmar]] | forveri = [[Ali Abdullah Saleh]] | eftirmaður = [[Rashad al-Alimi]] {{small|(sem formaður leiðtogaráðs)}} | fæddur= {{fæðingardagur|1945|9|1}} | fæðingarstaður = [[Abyan]], [[Adennýlendan|Adennýlendunni]] (nú [[Jemen]]) | starf = Hermaður, stjórnmálamaður | þjóðerni =[[Jemen]]skur | trú = [[Súnní]] | stjórnmálaflokkur= [[Alþýðufylkingin (Jemen)|Alþýðufylkingin]] }} '''Abdrabbuh Mansur Hadi''' (f. 1. september 1945; d. 28. mai [[2026]]) var [[jemen]]skur stjórnmálamaður og fyrrum herforingi sem naut alþjóðlegrar viðurkenningar sem forseti Jemen. Hadi tók við embætti forseta landsins í kjölfar [[Jasmínbyltingin|jasmínbyltingarinnar]] árið 2012 og gegndi því til ársins 2022 að orðinu til en eiginleg völd hans voru þá orðin lítil sem engin vegna [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|yfirstandandi borgarastyrjaldar í landinu]]. Þar sem bæði höfuðborgin [[Sana]] og önnur stærsta borgin, [[Aden]], hafa fallið í hendur uppreisnarmanna hafði Hadi aðsetur í [[Ríad]] í boði [[Sádi-Arabía|sádi-arabískra]] bandamanna sinna. Hadi sagði af sér sem forseti í apríl 2022 og framseldi vald sitt sérstöku leiðtogaráði. ==Æviágrip== Abrabbuh Mansur Hadi fæddist árið 1945 á tíma breskra nýlenduyfirráða í Jemen. Hann útskrifaðist úr hernaðarháskóla í Jemen árið 1966 og nam við herskóla í Egyptalandi og Sovétríkjunum á áttunda áratugnum. Á næstu árum gegndi hann ýmsum ábyrgðarstöðum í her [[Suður-Jemen]] en eftir að sitjandi stjórn landsins bað ósigur í [[Borgarastyrjöldin í Suður-Jemen|borgarastríði árið 1986]] flúði hann til nágrannaríkisins [[Norður-Jemen]] ásamt forseta landsins. Norður- og Suður-Jemen sameinuðust í eitt ríki árið 1990 en árið 1994 kom til [[Borgarastyrjöldin í Jemen (1994)|borgarastyrjaldar]] þegar sunnanmenn reyndu að lýsa yfir sjálfstæði sínu á ný. Í stríðinu barðist Hadi með stjórn [[Ali Abdullah Saleh]], forseta Jemen, og var útnefndur varnarmálaráðherra í stjórn hans.<ref name="alar19feb">{{cite news|title=Saleh's successor: low-profile warrior of consensus in Yemen|url=http://www.alarabiya.net/articles/2012/02/19/195733.html|accessdate=21. september 2019|newspaper=Al Arabiya|date=19 February 2012|agency=AFP|location=Sanaa}}</ref> Eftir sigur þeirra í stríðinu var Hadi síðan útnefndur varaforseti Jemen árið 1994. Árið 2012 neyddist Saleh til að segja af sér sem forseti Jemen í kjölfar fjöldamótmæla sem brutust út í [[Arabíska vorið|arabíska vorinu]]. Saleh lét völdin ganga til Hadi, sem var síðan kjörinn forseti í kosningum sem haldnar voru þann 23. febrúar árið 2012. Hadi var eini frambjóðandinn á kjörseðlunum og samkvæmt opinberum talningum hlaut hann 99,8% atkvæða með um 66% kjörsókn.<ref>{{Vefheimild|titill=Kjör­inn for­seti með 99,85 at­kvæða|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2012/02/24/kjorinn_forseti_med_99_85_atkvaeda/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2012|mánuður=24. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=21. september}}</ref> Þrátt fyrir forsetaskiptin hélt Saleh þó verulegum völdum sem formaður [[Alþýðufylkingin (Jemen)|Alþýðufylkingarinnar]], stjórnarflokksins sem þeir Hadi tilheyrðu báðir. Eftir að Hadi hvatti [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna]] til að samþykkja refsiaðgerðir gegn Saleh árið 2014 var hann rekinn úr stjórn flokksins og margir ráðherrar í ríkisstjórn hans sem hliðhollir voru Saleh sögðu af sér.<ref>{{Vefheimild|titill=Ný ríkisstjórn tekin við í Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/ny-rikisstjorn-tekin-vid-i-jemen|útgefandi=[[RÚV]]|mánuðurskoðað=21. september|árskoðað=2019|ár=2014|mánuður=9. nóvember}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Hadi rekinn úr stjórn flokks síns|url=https://www.ruv.is/frett/hadi-rekinn-ur-stjorn-flokks-sins|útgefandi=[[RÚV]]|mánuðurskoðað=21. september|árskoðað=2019|ár=2014|mánuður=8. nóvember}}</ref> Haustið 2014 tókst uppreisnarher [[Hútí-fylkingin|Hútí-fylkingarinnar]] að hertaka stóra hluta Jemen. Í byrjun árs hertóku Hútar höfuðborgina [[Sana]], hnepptu Hadi í stofufangelsi og neyddu hann til að tilkynna afsögn sína úr embætti forseta. Hadi tókst hins vegar að flýja úr haldi til borgarinnar [[Aden]], þar sem hann afturkallaði þvingaða afsögn sína og hóf að setja saman eigin ríkisstjórn.<ref>{{Vefheimild|titill=Sádí Arabía og Íran berjast í Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/sadi-arabia-og-iran-berjast-i-jemen|útgefandi=[[RÚV]]|mánuðurskoðað=21. september|árskoðað=2019|ár=2015|mánuður=10. mars}}</ref> Í [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|borgarastyrjöldinni]] sem fylgt hefur í kjölfarið nýtur stjórn Hadi alþjóðlegrar viðurkenningar og ríkulegs hernaðarstuðnings frá [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]], sem óttast að Hútar njóti stuðnings keppinauta Sáda í [[Íran]]. Þann 11. ágúst árið 2019 glataði stjórn Hadi yfirráðum í Aden þegar [[Umbreytingaráð suðursins]], samtök sem vilja endurheimta sjálfstæði Suður-Jemen, snerist gegn Hadi og hertók borgina með hjálp [[Sameinuðu arabísku furstadæmin|Sameinuðu arabísku furstadæmanna]].<ref>{{Vefheimild|titill=Brestir í hernaðarbandalagi gegn Hútum í Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/brestir-i-hernadarbandalagi-gegn-hutum-i-jemen|útgefandi=RÚV|ár=2019|mánuður=11. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Að­skilnaðar­sinnar ná yfir­ráðum á for­seta­höllinni í Jemen|url=https://www.visir.is/g/2019190819885|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=11. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Hadi hefur nú aðsetur í [[Ríad]], höfuðborg Sádi-Arabíu, og hefur aðeins fengið að ferðast til og frá Jemen með velþóknun sádi-arabískra stjórnvalda, sem annast mestallan stríðsreksturinn í nafni stjórnar hans.<ref>{{cite news|title=Yemeni President Hadi 'under house arrest' in Riyadh|url=https://www.aljazeera.com/news/2017/11/yemen-president-hadi-house-arrest-riyadh-171107082638642.html|accessdate=30 January 2018|work=Al-Jazeera|date=7 November 2017}}</ref> Þann 7. apríl 2022 tilkynnti Hadi að hann hygðist stíga til hliðar og framselja sérstöku leiðtogaráði völd sín sem forseti.<ref>{{Vefheimild|titill=Forseti Jemen færir leiðtogaráði völd sín|url=https://www.ruv.is/frett/2022/04/07/forseti-jemen-faerir-leidtogaradi-vold-sin|útgefandi=RÚV|ár=2022|mánuður=7. apríl|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=7. apríl|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill = Forseti Jemen | frá = [[27. febrúar]] [[2012]] | til = [[7. apríl]] [[2022]] | fyrir = [[Ali Abdullah Saleh]] | eftir = [[Rashad al-Alimi]]<br>{{small|(sem formaður leiðtogaráðs)}} }} {{töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Hadi, Abdrabbuh Mansur}} {{fde|1945|2026}} [[Flokkur:Forsetar Jemen]] [[Flokkur:Fólk tengt borgarastyrjöldinni í Jemen (2014–)]] 9bdb1psjd9qdnw8vmc9y08ll3ejgoez 1979280 1979242 2026-09-17T21:30:13Z TKSnaevarr 53243 1979280 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Abdrabbuh Mansur Hadi | nafn_á_frummáli = {{nobold|عبدربه منصور هادي}} | mynd = Abdrabbuh Mansur Hadi.jpg | myndatexti1 = Abdrabbuh Mansur Hadi árið 2013. | titill= Forseti Jemen | stjórnartíð_start = [[27. febrúar]] [[2012]] | stjórnartíð_end = [[7. apríl]] [[2022]] | forsætisráðherra = [[Ali Muhammad Mujawar]]<br>[[Mohammed Basindawa]]<br>[[Khaled Bahah]]<br>[[Ahmed Obaid Bin Dagher]]<br>[[Maeen Abdulmalik Saeed]] | vara_forseti = [[Khaled Bahah]]<br>[[Ali Mohsen al-Ahmar]] | forveri = [[Ali Abdullah Saleh]] | eftirmaður = [[Rashad al-Alimi]] {{small|(sem formaður leiðtogaráðs)}} | fæddur= {{fæðingardagur|1945|9|1}} | fæðingarstaður = [[Abyan]], [[Adennýlendan|Adennýlendunni]] (nú [[Jemen]]) | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2026|5|28|1945|9|1}} | dánarstaður = [[Ríad]], [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] | starf = Hermaður, stjórnmálamaður | þjóðerni =[[Jemen]]skur | trú = [[Súnní]] | stjórnmálaflokkur= [[Alþýðufylkingin (Jemen)|Alþýðufylkingin]] }} '''Abdrabbuh Mansur Hadi''' (1. september 1945 – 28. maí 2026) var [[jemen]]skur stjórnmálamaður og fyrrum herforingi sem naut alþjóðlegrar viðurkenningar sem forseti Jemen. Hadi tók við embætti forseta landsins í kjölfar [[Jasmínbyltingin|jasmínbyltingarinnar]] árið 2012 og gegndi því til ársins 2022 að orðinu til en eiginleg völd hans voru þá orðin lítil sem engin vegna [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|yfirstandandi borgarastyrjaldar í landinu]]. Þar sem bæði höfuðborgin [[Sana]] og önnur stærsta borgin, [[Aden]], hafa fallið í hendur uppreisnarmanna hafði Hadi aðsetur í [[Ríad]] í boði [[Sádi-Arabía|sádi-arabískra]] bandamanna sinna. Hadi sagði af sér sem forseti í apríl 2022 og framseldi vald sitt sérstöku leiðtogaráði. ==Æviágrip== Abrabbuh Mansur Hadi fæddist árið 1945 á tíma breskra nýlenduyfirráða í Jemen. Hann útskrifaðist úr hernaðarháskóla í Jemen árið 1966 og nam við herskóla í Egyptalandi og Sovétríkjunum á áttunda áratugnum. Á næstu árum gegndi hann ýmsum ábyrgðarstöðum í her [[Suður-Jemen]] en eftir að sitjandi stjórn landsins bað ósigur í [[Borgarastyrjöldin í Suður-Jemen|borgarastríði árið 1986]] flúði hann til nágrannaríkisins [[Norður-Jemen]] ásamt forseta landsins. Norður- og Suður-Jemen sameinuðust í eitt ríki árið 1990 en árið 1994 kom til [[Borgarastyrjöldin í Jemen (1994)|borgarastyrjaldar]] þegar sunnanmenn reyndu að lýsa yfir sjálfstæði sínu á ný. Í stríðinu barðist Hadi með stjórn [[Ali Abdullah Saleh]], forseta Jemen, og var útnefndur varnarmálaráðherra í stjórn hans.<ref name="alar19feb">{{cite news|title=Saleh's successor: low-profile warrior of consensus in Yemen|url=http://www.alarabiya.net/articles/2012/02/19/195733.html|accessdate=21. september 2019|newspaper=Al Arabiya|date=19 February 2012|agency=AFP|location=Sanaa}}</ref> Eftir sigur þeirra í stríðinu var Hadi síðan útnefndur varaforseti Jemen árið 1994. Árið 2012 neyddist Saleh til að segja af sér sem forseti Jemen í kjölfar fjöldamótmæla sem brutust út í [[Arabíska vorið|arabíska vorinu]]. Saleh lét völdin ganga til Hadi, sem var síðan kjörinn forseti í kosningum sem haldnar voru þann 23. febrúar árið 2012. Hadi var eini frambjóðandinn á kjörseðlunum og samkvæmt opinberum talningum hlaut hann 99,8% atkvæða með um 66% kjörsókn.<ref>{{Vefheimild|titill=Kjör­inn for­seti með 99,85 at­kvæða|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2012/02/24/kjorinn_forseti_med_99_85_atkvaeda/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2012|mánuður=24. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=21. september}}</ref> Þrátt fyrir forsetaskiptin hélt Saleh þó verulegum völdum sem formaður [[Alþýðufylkingin (Jemen)|Alþýðufylkingarinnar]], stjórnarflokksins sem þeir Hadi tilheyrðu báðir. Eftir að Hadi hvatti [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna]] til að samþykkja refsiaðgerðir gegn Saleh árið 2014 var hann rekinn úr stjórn flokksins og margir ráðherrar í ríkisstjórn hans sem hliðhollir voru Saleh sögðu af sér.<ref>{{Vefheimild|titill=Ný ríkisstjórn tekin við í Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/ny-rikisstjorn-tekin-vid-i-jemen|útgefandi=[[RÚV]]|mánuðurskoðað=21. september|árskoðað=2019|ár=2014|mánuður=9. nóvember}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Hadi rekinn úr stjórn flokks síns|url=https://www.ruv.is/frett/hadi-rekinn-ur-stjorn-flokks-sins|útgefandi=[[RÚV]]|mánuðurskoðað=21. september|árskoðað=2019|ár=2014|mánuður=8. nóvember}}</ref> Haustið 2014 tókst uppreisnarher [[Hútí-fylkingin|Hútí-fylkingarinnar]] að hertaka stóra hluta Jemen. Í byrjun árs hertóku Hútar höfuðborgina [[Sana]], hnepptu Hadi í stofufangelsi og neyddu hann til að tilkynna afsögn sína úr embætti forseta. Hadi tókst hins vegar að flýja úr haldi til borgarinnar [[Aden]], þar sem hann afturkallaði þvingaða afsögn sína og hóf að setja saman eigin ríkisstjórn.<ref>{{Vefheimild|titill=Sádí Arabía og Íran berjast í Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/sadi-arabia-og-iran-berjast-i-jemen|útgefandi=[[RÚV]]|mánuðurskoðað=21. september|árskoðað=2019|ár=2015|mánuður=10. mars}}</ref> Í [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|borgarastyrjöldinni]] sem fylgt hefur í kjölfarið nýtur stjórn Hadi alþjóðlegrar viðurkenningar og ríkulegs hernaðarstuðnings frá [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]], sem óttast að Hútar njóti stuðnings keppinauta Sáda í [[Íran]]. Þann 11. ágúst árið 2019 glataði stjórn Hadi yfirráðum í Aden þegar [[Umbreytingaráð suðursins]], samtök sem vilja endurheimta sjálfstæði Suður-Jemen, snerist gegn Hadi og hertók borgina með hjálp [[Sameinuðu arabísku furstadæmin|Sameinuðu arabísku furstadæmanna]].<ref>{{Vefheimild|titill=Brestir í hernaðarbandalagi gegn Hútum í Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/brestir-i-hernadarbandalagi-gegn-hutum-i-jemen|útgefandi=RÚV|ár=2019|mánuður=11. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Að­skilnaðar­sinnar ná yfir­ráðum á for­seta­höllinni í Jemen|url=https://www.visir.is/g/2019190819885|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=11. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Hadi hefur nú aðsetur í [[Ríad]], höfuðborg Sádi-Arabíu, og hefur aðeins fengið að ferðast til og frá Jemen með velþóknun sádi-arabískra stjórnvalda, sem annast mestallan stríðsreksturinn í nafni stjórnar hans.<ref>{{cite news|title=Yemeni President Hadi 'under house arrest' in Riyadh|url=https://www.aljazeera.com/news/2017/11/yemen-president-hadi-house-arrest-riyadh-171107082638642.html|accessdate=30 January 2018|work=Al-Jazeera|date=7 November 2017}}</ref> Þann 7. apríl 2022 tilkynnti Hadi að hann hygðist stíga til hliðar og framselja sérstöku leiðtogaráði völd sín sem forseti.<ref>{{Vefheimild|titill=Forseti Jemen færir leiðtogaráði völd sín|url=https://www.ruv.is/frett/2022/04/07/forseti-jemen-faerir-leidtogaradi-vold-sin|útgefandi=RÚV|ár=2022|mánuður=7. apríl|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=7. apríl|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill = Forseti Jemen | frá = [[27. febrúar]] [[2012]] | til = [[7. apríl]] [[2022]] | fyrir = [[Ali Abdullah Saleh]] | eftir = [[Rashad al-Alimi]]<br>{{small|(sem formaður leiðtogaráðs)}} }} {{töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Hadi, Abdrabbuh Mansur}} {{fde|1945|2026}} [[Flokkur:Forsetar Jemen]] [[Flokkur:Fólk tengt borgarastyrjöldinni í Jemen (2014–)]] m6xobtautyfcy1e5poh7xyyxxqa6j8f 1979331 1979280 2026-09-18T09:32:21Z TKSnaevarr 53243 /* Æviágrip */ 1979331 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Abdrabbuh Mansur Hadi | nafn_á_frummáli = {{nobold|عبدربه منصور هادي}} | mynd = Abdrabbuh Mansur Hadi.jpg | myndatexti1 = Abdrabbuh Mansur Hadi árið 2013. | titill= Forseti Jemen | stjórnartíð_start = [[27. febrúar]] [[2012]] | stjórnartíð_end = [[7. apríl]] [[2022]] | forsætisráðherra = [[Ali Muhammad Mujawar]]<br>[[Mohammed Basindawa]]<br>[[Khaled Bahah]]<br>[[Ahmed Obaid Bin Dagher]]<br>[[Maeen Abdulmalik Saeed]] | vara_forseti = [[Khaled Bahah]]<br>[[Ali Mohsen al-Ahmar]] | forveri = [[Ali Abdullah Saleh]] | eftirmaður = [[Rashad al-Alimi]] {{small|(sem formaður leiðtogaráðs)}} | fæddur= {{fæðingardagur|1945|9|1}} | fæðingarstaður = [[Abyan]], [[Adennýlendan|Adennýlendunni]] (nú [[Jemen]]) | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2026|5|28|1945|9|1}} | dánarstaður = [[Ríad]], [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] | starf = Hermaður, stjórnmálamaður | þjóðerni =[[Jemen]]skur | trú = [[Súnní]] | stjórnmálaflokkur= [[Alþýðufylkingin (Jemen)|Alþýðufylkingin]] }} '''Abdrabbuh Mansur Hadi''' (1. september 1945 – 28. maí 2026) var [[jemen]]skur stjórnmálamaður og fyrrum herforingi sem naut alþjóðlegrar viðurkenningar sem forseti Jemen. Hadi tók við embætti forseta landsins í kjölfar [[Jasmínbyltingin|jasmínbyltingarinnar]] árið 2012 og gegndi því til ársins 2022 að orðinu til en eiginleg völd hans voru þá orðin lítil sem engin vegna [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|yfirstandandi borgarastyrjaldar í landinu]]. Þar sem bæði höfuðborgin [[Sana]] og önnur stærsta borgin, [[Aden]], hafa fallið í hendur uppreisnarmanna hafði Hadi aðsetur í [[Ríad]] í boði [[Sádi-Arabía|sádi-arabískra]] bandamanna sinna. Hadi sagði af sér sem forseti í apríl 2022 og framseldi vald sitt sérstöku leiðtogaráði. ==Æviágrip== Abrabbuh Mansur Hadi fæddist árið 1945 á tíma breskra nýlenduyfirráða í Jemen. Hann útskrifaðist úr hernaðarháskóla í Jemen árið 1966 og nam við herskóla í Egyptalandi og Sovétríkjunum á áttunda áratugnum. Á næstu árum gegndi hann ýmsum ábyrgðarstöðum í her [[Suður-Jemen]] en eftir að sitjandi stjórn landsins bað ósigur í [[Borgarastyrjöldin í Suður-Jemen|borgarastríði árið 1986]] flúði hann til nágrannaríkisins [[Norður-Jemen]] ásamt forseta landsins. Norður- og Suður-Jemen sameinuðust í eitt ríki árið 1990 en árið 1994 kom til [[Borgarastyrjöldin í Jemen (1994)|borgarastyrjaldar]] þegar sunnanmenn reyndu að lýsa yfir sjálfstæði sínu á ný. Í stríðinu barðist Hadi með stjórn [[Ali Abdullah Saleh]], forseta Jemen, og var útnefndur varnarmálaráðherra í stjórn hans.<ref name="alar19feb">{{cite news|title=Saleh's successor: low-profile warrior of consensus in Yemen|url=http://www.alarabiya.net/articles/2012/02/19/195733.html|accessdate=21. september 2019|newspaper=Al Arabiya|date=19 February 2012|agency=AFP|location=Sanaa}}</ref> Eftir sigur þeirra í stríðinu var Hadi síðan útnefndur varaforseti Jemen árið 1994. Árið 2012 neyddist Saleh til að segja af sér sem forseti Jemen í kjölfar fjöldamótmæla sem brutust út í [[Arabíska vorið|arabíska vorinu]]. Saleh lét völdin ganga til Hadi, sem var síðan kjörinn forseti í kosningum sem haldnar voru þann 23. febrúar árið 2012. Hadi var eini frambjóðandinn á kjörseðlunum og samkvæmt opinberum talningum hlaut hann 99,8% atkvæða með um 66% kjörsókn.<ref>{{Vefheimild|titill=Kjör­inn for­seti með 99,85 at­kvæða|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2012/02/24/kjorinn_forseti_med_99_85_atkvaeda/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2012|mánuður=24. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=21. september}}</ref> Þrátt fyrir forsetaskiptin hélt Saleh þó verulegum völdum sem formaður [[Alþýðufylkingin (Jemen)|Alþýðufylkingarinnar]], stjórnarflokksins sem þeir Hadi tilheyrðu báðir. Eftir að Hadi hvatti [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna]] til að samþykkja refsiaðgerðir gegn Saleh árið 2014 var hann rekinn úr stjórn flokksins og margir ráðherrar í ríkisstjórn hans sem hliðhollir voru Saleh sögðu af sér.<ref>{{Vefheimild|titill=Ný ríkisstjórn tekin við í Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/ny-rikisstjorn-tekin-vid-i-jemen|útgefandi=[[RÚV]]|mánuðurskoðað=21. september|árskoðað=2019|ár=2014|mánuður=9. nóvember}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Hadi rekinn úr stjórn flokks síns|url=https://www.ruv.is/frett/hadi-rekinn-ur-stjorn-flokks-sins|útgefandi=[[RÚV]]|mánuðurskoðað=21. september|árskoðað=2019|ár=2014|mánuður=8. nóvember}}</ref> Haustið 2014 tókst uppreisnarher [[Hútí-fylkingin|Hútí-fylkingarinnar]] að hertaka stóra hluta Jemen. Í byrjun árs hertóku Hútar höfuðborgina [[Sana]], hnepptu Hadi í stofufangelsi og neyddu hann til að tilkynna afsögn sína úr embætti forseta. Hadi tókst hins vegar að flýja úr haldi til borgarinnar [[Aden]], þar sem hann afturkallaði þvingaða afsögn sína og hóf að setja saman eigin ríkisstjórn.<ref>{{Vefheimild|titill=Sádí Arabía og Íran berjast í Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/sadi-arabia-og-iran-berjast-i-jemen|útgefandi=[[RÚV]]|mánuðurskoðað=21. september|árskoðað=2019|ár=2015|mánuður=10. mars}}</ref> Í [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|borgarastyrjöldinni]] sem fylgt hefur í kjölfarið nýtur stjórn Hadi alþjóðlegrar viðurkenningar og ríkulegs hernaðarstuðnings frá [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]], sem óttast að Hútar njóti stuðnings keppinauta Sáda í [[Íran]]. Þann 11. ágúst árið 2019 glataði stjórn Hadi yfirráðum í Aden þegar [[Umbreytingaráð suðursins]], samtök sem vilja endurheimta sjálfstæði Suður-Jemen, snerist gegn Hadi og hertók borgina með hjálp [[Sameinuðu arabísku furstadæmin|Sameinuðu arabísku furstadæmanna]].<ref>{{Vefheimild|titill=Brestir í hernaðarbandalagi gegn Hútum í Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/brestir-i-hernadarbandalagi-gegn-hutum-i-jemen|útgefandi=RÚV|ár=2019|mánuður=11. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Að­skilnaðar­sinnar ná yfir­ráðum á for­seta­höllinni í Jemen|url=https://www.visir.is/g/2019190819885|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=11. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Hadi hafði aðsetur í [[Ríad]], höfuðborg Sádi-Arabíu, og fékk aðeins að ferðast til og frá Jemen með velþóknun sádi-arabískra stjórnvalda, sem önnuðust mestallan stríðsreksturinn í nafni stjórnar hans.<ref>{{cite news|title=Yemeni President Hadi 'under house arrest' in Riyadh|url=https://www.aljazeera.com/news/2017/11/yemen-president-hadi-house-arrest-riyadh-171107082638642.html|accessdate=30 January 2018|work=Al-Jazeera|date=7 November 2017}}</ref> Þann 7. apríl 2022 tilkynnti Hadi að hann hygðist stíga til hliðar og framselja sérstöku leiðtogaráði völd sín sem forseti.<ref>{{Vefheimild|titill=Forseti Jemen færir leiðtogaráði völd sín|url=https://www.ruv.is/frett/2022/04/07/forseti-jemen-faerir-leidtogaradi-vold-sin|útgefandi=RÚV|ár=2022|mánuður=7. apríl|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=7. apríl|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill = Forseti Jemen | frá = [[27. febrúar]] [[2012]] | til = [[7. apríl]] [[2022]] | fyrir = [[Ali Abdullah Saleh]] | eftir = [[Rashad al-Alimi]]<br>{{small|(sem formaður leiðtogaráðs)}} }} {{töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Hadi, Abdrabbuh Mansur}} {{fde|1945|2026}} [[Flokkur:Forsetar Jemen]] [[Flokkur:Fólk tengt borgarastyrjöldinni í Jemen (2014–)]] nmu1a35mi7b65bpc1q1wanliuh567mq Norrby IF 0 157535 1979271 1674286 2026-09-17T20:31:49Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979271 wikitext text/x-wiki '''Norrby IF''' er [[knattspyrna|knattspyrnulið]] staðsett í [[Borås]] í [[Svíþjóð]]. Liðið var stofnað 27. apríl 1927 og leikur í fyrstudeild í Svíþjóð, sem kölluð er [[Superettan]]. == Tenglar == {{Commonscat|Norrby IF}} * [https://www.norrbyif.se/start/?ID=61255/ Heimasíða félagsins]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{S|1927}} [[Flokkur:Sænsk knattspyrnufélög]] qra9rzjfnawsg8t9iqpceukvod7gs49 Jeffrey Ross Gunter 0 158400 1979233 1934498 2026-09-17T12:43:59Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979233 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | forskeyti = | nafn = Jeffrey Ross Gunter | mynd = Jeffrey R. Gunter official photo.jpg | titill= [[Sendiráð Bandaríkjanna á Íslandi|Sendiherra Bandaríkjanna á Íslandi]] | stjórnartíð_start = [[2. júlí]] [[2019]] | stjórnartíð_end = [[20. janúar]] [[2021]] | skipaður_af = [[Donald Trump]] | forveri = [[Robert C. Barber]] | eftirmaður = [[Carrin Patman]] | myndatexti1 = | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1961|1|31}} | fæðingarstaður = | dánardagur = | dánarstaður = | þjóderni = [[Bandaríkin|Bandarískur]] | maki = | stjórnmálaflokkur = [[Repúblikanaflokkurinn]] | börn = | bústaður = | atvinna = | háskóli = [[Kaliforníuháskóli í Berkeley]]<br>[[Kaliforníuháskóli í Suður-Kaliforníu]] | starf = Húðsjúkdómafræðingur, ríkiserindreki | trúarbrögð = |undirskrift = }} '''Jeffrey Ross Gunter''' er bandarískur viðskiptamaður, húðsjúkdómafræðingur og fyrrverandi [[Sendiráð Bandaríkjanna á Íslandi|sendiherra Bandaríkjanna á Íslandi]].<ref name="OotH">{{cite web |title=Jeffrey Ross Gunter (?–) |url=https://history.state.gov/departmenthistory/people/gunter-jeffrey-ross |website=Office of the Historian |accessdate=28 March 2020}}</ref><ref>{{Cite web|title=Trump taps official at Republican Jewish Coalition as ambassador to Iceland|url=https://www.washingtontimes.com/news/2018/aug/21/trump-taps-jeffrey-ross-gunter-ambassador-iceland/|website=The Washington Times|language=en-US|access-date=2020-05-20}}</ref> == Menntun == Gunter útskrifaðist með [[BA|BA-gráðu]] í [[sálfræði]] frá Kaliforníuháskóla í Berkeley árið 1983 og hlaut læknisgráðu frá Keck-læknaskólanum í [[Kaliforníuháskóli í Suður-Kaliforníu|Kaliforníuháskóla í Suður-Kaliforníu]] árið 1987.<ref name="UEI">{{cite web|title=Ambassador Jeffrey Ross Gunter|url=https://is.usembassy.gov/our-relationship/our-ambassador/|website=US Embassy in Iceland|accessdate=28 March 2020|archive-date=13 apríl 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413031751/https://is.usembassy.gov/our-relationship/our-ambassador/|url-status=dead}}</ref> == Starfsferill== Gunter er stofnandi Jeffrey Ross Gunter, MD, Inc., sem býður upp á læknaþjónustu fyrir húðsjúkdóma í vesturhluta Bandaríkjanna. Gunter var einnig prófessor í klínískri læknisfræði við Keck-læknaskólann í Kaliforníuháskóla í Suður-Kaliforníu.<ref name="UEI" /> Gunter er meðlimur í framkvæmdastjórn Gyðingasambands Repúblikanaflokksins.<ref name="AVtimes">{{cite web |title=Lancaster dermatologist appointed ambassador to Iceland |url=http://theavtimes.com/2018/08/22/lancaster-dermatologist-appointed-ambassador-to-iceland/ |accessdate=28 March 2020 |publisher=The Antelope Valley Times |date=August 22, 2018 |archive-date=28 mars 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328150851/http://theavtimes.com/2018/08/22/lancaster-dermatologist-appointed-ambassador-to-iceland/ |url-status=dead }}</ref> Frá árinu 2004 hefur Gunter veitt ýmsum þing- og forsetaframboðum [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokksins]] rausnarlega fjárstyrki. Árið 2016 styrkti hann meðal annars fjáröflunarsjóð forsetaframboðs [[Donald Trump|Donalds Trump]] um samtals 100.000 Bandaríkjadollara.<ref>{{Vefheimild|titill=Húðsjúkdómafræðingurinn Jeffrey Ross Gunter verður næsti sendiherra Bandaríkjanna á Íslandi|url=https://www.nutiminn.is/frettir/hudsjukdomafraedingurinn-jeffrey-ross-gunter-verdur-naesti-sendiherra-bandarikjanna-a-islandi/|útgefandi=''Nútíminn''|mánuður=22. ágúst|ár=2018|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2020}}</ref> Þann 23. maí árið 2019 útnefndi Donald Trump Bandaríkjaforseti Gunter sem [[Sendiráð Bandaríkjanna á Íslandi|sendiherra Bandaríkjanna á Íslandi]]. Sendiráð Bandaríkjanna hafði þá verið sendiherralaust í eitt og hálft ár. Gunter afhenti [[Guðni Th. Jóhannesson|Guðna Th. Jóhannessyni]] forseta Íslands erindisbréf sitt þann 2. júlí 2019.<ref>{{cite web|title=Ambassador Jeffrey Ross Gunter|url=https://is.usembassy.gov/our-relationship/our-ambassador/|website=U.S. Embassy in Iceland|language=en-US|access-date=2020-05-20|archive-date=2020-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413031751/https://is.usembassy.gov/our-relationship/our-ambassador/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Welcome, Ambassador Jeffrey Ross Gunter|url=https://is.usembassy.gov/welcome-ambassador-jeffrey-ross-gunter/|date=2019-07-05|website=U.S. Embassy in Iceland|language=en-US|access-date=2020-05-20|archive-date=2020-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200727134941/https://is.usembassy.gov/welcome-ambassador-jeffrey-ross-gunter/|url-status=dead}}</ref> [[Öldungadeild Bandaríkjaþings]] staðfesti útnefningu Gunters sem sendiherra þann 24. maí 2019.<ref>{{Vefheimild|titill=Gun­ter verður sendi­herra Banda­ríkj­anna|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2019/05/24/gunter_verdur_sendiherra_bandarikjanna/|útgefandi=mbl.is|mánuður=24. maí|ár=2019|mánuðurskoðað=25. september}}</ref> Þann 26. júlí árið 2020 bárust fréttir af því að Gunter hefði meðal annars beðið um leyfi til að bera skotvopn og klæðast vesti sem gæti varið hann fyrir hnífstunguárásum og óskað eftir brynvörðum bíl<ref>{{Vefheimild|titill=Tel­ur ör­yggi sínu ógnað á Íslandi|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/07/26/telur_oryggi_sinu_ognad_a_islandi/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=26. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=27. júlí}}</ref><ref name="Ruffini 2020">{{cite web | last=Ruffini | first=Christina | title=Controversial U.S. Ambassador to Iceland wants firearm, security for Reykjavik post | website=CBS News | date=2020-07-26 | url=https://www.cbsnews.com/news/controversial-u-s-ambassador-to-iceland-wants-firearm-security-for-reykjavik-post/ | access-date=2020-07-26}}</ref> þrátt fyrir að Ísland hafi verið metið öruggasta ríki heims af bandarísk-áströlsku [[Efnahags- og friðarstofnunin|Efnahags- og friðarstofnuninni]] síðustu 11 árin.<ref name="Martin 2018">{{cite web | last=Martin | first=Will | title=The 31 safest countries in the world | website=Business Insider | date=2018-06-27 | url=https://www.businessinsider.com/safest-countries-in-the-world-2018-6 | access-date=2020-07-26}}</ref> Gunter lauk störfum sem sendiherra þann 20. janúar 2021, sama dag og Donald Trump lét af forsetaembætti.<ref>{{Vefheimild|titill=Um­deildur sendi­herra Banda­ríkjanna kveður og þakkar Trump|url=https://www.visir.is/g/20212063296d/um-deildur-sendi-herra-banda-rikjanna-kvedur-og-thakkar-trump|útgefandi=''Vísir''|mánuður=20. janúar|ár=2021|mánuðurskoðað=21. janúar|árskoðað=2021|höfundur=Eiður Þór Árnason}}</ref> ==Tilvísanir== <references /> {{DEFAULTSORT:Gunter, Jeffrey Ross}} {{f|1961}} [[Flokkur:Bandarískir læknar]] [[Flokkur:Repúblikanar]] [[Flokkur:Sendiherrar Bandaríkjanna á Íslandi]] 7tdu8lv8pyu9srdvu3vgs31aqz38ekw 1. deild kvenna í knattspyrnu 2011 0 158843 1979270 1975792 2026-09-17T20:19:21Z Nipas2 54688 1979270 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 1. deild kvenna 2011 | mynd = | ár = '''2011''' | Meistarar = '''{{Lið FH}}''' | upp um deild = '''{{Lið FH}}<br>{{Lið Selfoss}}''' | spilaðir leikir = | mörk skoruð = | markahæstur = '''33 mörk''' (A riðill) [[Aldís Kara Lúðvíksdóttir]] ({{Lið FH}}) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = FH 14-0 Fjarðabyggð/Leiknir (A riðill) | stærsti útisigur = Sindri 1-10 FH (A riðill)<br>Fram 2-5 Völsungur (B riðill)<br> Haukar 1-8 FH (Úrslit) | tímabil = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|2010]] - [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2012|2012]] |}} Leikar í '''[[1. deild kvenna í knattspyrnu]]''' hófust í 17. sinn árið '''2011'''. <div style="clear: right"> == A riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=220| Lið !width=120| Bær !width=120| Leikvangur !width=380| Þjálfari !width=220| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|2010]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[Bessastaðavöllur]] | [[Ásgrímur Helgi Einarsson]] | 6. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|A riðill]] |- |style="text-align: left;"| [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð/Leiknir]] | [[Eskifjörður]] | [[Eskifjarðarvöllur]] | [[Páll Hagbert Guðlaugsson]] | 5. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|B riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið FH}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] | [[Helena Ólafsdóttir]] | 9. s., [[Pepsideild kvenna 2010|Pepsideild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Höttur}} | [[Egilsstaðir|Egilsstöðum]] | [[Fellavöllur]], [[Fjarðabyggðarhöllin]] og [[Vilhjálmsvöllur]] | [[Sigríður Björk Þorláksdóttir Baxter]] | 8. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|B riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Keflavík}} | [[Keflavík]] | [[Nettóvöllurinn]] | [[Steinar Örn Ingimundarson]] | 2. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010#Undanúrslit|Undanúrslit]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið HK/Víkingur}} | [[Reykjavík]] | [[Víkingsvöllur]] | [[Sigurður Víðisson]] | 3. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|A riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Sindravellir]] | [[Sindri Ragnarsson]] | 7. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|B riðill]] |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 12. umferð, 20. ágúst 2011''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna 2011 - A riðill|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=24187|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=18. janúar 2024}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|FH|1}}"| ||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]''' ||12||12||0||0||81||11||70||'''36''' |align="center" rowspan="2"|'''[[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_2011#Undanúrslit|Undanúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}"| ||'''[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]]''' ||12||8||1||3||40||16||24||'''25''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|HK|1}}"| ||[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] ||12||8||1||3||28||24||4||'''25''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Höttur|1}}"| ||[[Höttur]] ||12||4||1||7||23||28||-5||'''13''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]] ||12||3||1||8||20||51||-31||'''10''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjarðabyggð|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð/Leiknir]] ||12||3||1||8||9||44||-35||'''10''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Álftanes|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Álftaness|Álftanes]] ||12||1||1||10||9||36||-29||'''4''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Sm = Stig/meðaltal''.</small> ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| class="wikitable" align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" ! align="left" |A riðill!!Álf!!&nbsp;FH&nbsp;!!F/L!!Höt!!Kef!!HK!!Sin |- | align="left" |{{Lið Álftanes}} |'''XXX'''||0-4||2-1||0-4||0-5||0-2||4-5 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið FH}} ||7-2||'''XXX'''||14-0||6-1||3-2||9-0||8-0 |- | align="left" | [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð/Leiknir]] |1-0||0-7||'''XXX'''||1-0||0-4||1-3||2-1 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Höttur}} |2-0||0-3||6-1||'''XXX'''||1-1||0-3||1-3 |- | align="left" |{{Lið Keflavík}} |1-0| |3-4||4-1||6-2||'''XXX'''||0-3||7-1 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið HK/Víkingur}} |3-0||2-6||0-0||2-0||1-5||'''XXX'''||5-3 |- | align="left" |{{Lið Sindri}} |1-1| |1-10||3-1||2-6||0-2||0-4||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 20. ágúst 2011''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=340|Nafn !width=80|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' | '''[[Aldís Kara Lúðvíksdóttir]]''' | {{Lið FH}} | 27 | | 12 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' | '''[[Bryndís Jóhannesdóttir]]''' | {{Lið FH}} | 16 | | 11 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' | '''[[Glódís Perla Viggósdóttir]]''' | {{Lið HK/Víkingur}} | 14 | | 11 |- | '''4''' | [[Sigrún Ella Einarsdóttir]] | {{Lið FH}} | 12 | | 12 |- | '''5''' | [[Nína Ósk Kristinsdóttir]] | {{Lið Keflavík}} | 10 | | 5 |} == B riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=200| Lið !width=120| Bær !width=120| Leikvangur !width=380| Þjálfari og aðstoðarþjálfari (aðs) !width=180| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|2010]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fjölnir}} | [[Reykjavík]] | [[Fjölnisvöllur]] | [[Þorleifur Óskarsson]] | 3. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|B riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fram}} | [[Reykjavík]] | [[Framvöllur]] | Haukur Hilmarsson | 6. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|B riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Haukar}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] (C) | [[Salih Heimir Porca]] | 10. s., [[Pepsideild kvenna 2010|Pepsideild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[ÍR-völlur|Hertz völlurinn]] | [[Guðbjartur Halldór Ólafsson]] | 4. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|B riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur]] | [[Björn Kristinn Björnsson]] | 2. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|B riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Tindastóll}} | [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] | [[Sauðárkróksvöllur]] | [[Bjarki Már Árnason]], [[Edda Björk Eggertsdóttir]] (aðs) | 4. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|A riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]] | [[Unnar Þór Garðarsson]] | 7. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|A riðill]] |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 12. umferð, 20. ágúst 2011''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna 2011 - B riðill|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=24186|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=19. janúar 2024}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||'''[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]]''' ||12||10||1||1||32||4||28||'''31''' |align="center" rowspan="2"|'''[[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_2011#Undanúrslit|Undanúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]]''' ||12||10||0||2||29||4||25||'''30''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] ||12||6||1||5||17||15||2||'''19''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Völsungur|1}}"| ||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] ||12||5||2||5||17||16||1||'''17''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Fram|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] ||12||2||4||6||7||21||-14||'''10''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}"| ||[[ÍR]] ||12||2||2||8||5||21||-16||'''8''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]] ||12||1||2||9||5||31||-26||'''5''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Sm = Stig/meðaltal''.</small>. ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| class="wikitable" align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" ! align="left" |B riðill!!Fjö!!Fra!!Hau!!&nbsp;ÍR&nbsp;!!Sel!!Tin!!Völ |- | align="left" |{{Lið Fjölnir}} |'''XXX'''||0-1||2-0||2-1||1-1||5-1||0-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Fram}} |0-3||'''XXX'''||0-2||1-1||0-5||0-0||2-5 |- | align="left" |{{Lið Haukar}} |4-0||1-0||'''XXX'''||3-0||2-1||5-0||3-0 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið ÍR}} |0-3||0-0||0-3||'''XXX'''||0-1||2-1||0-2 |- | align="left" |{{Lið Selfoss}} |3-0||3-1||1-0||4-0||'''XXX'''||4-0||5-0 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Tindastóll}} |0-1||0-1||0-5||1-0||0-3||'''XXX'''||2-2 |- | align="left" |{{Lið Völsungur}} |2-0||1-1||0-1||0-1||0-1||3-0||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 20. ágúst 2011''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=340|Nafn !width=30|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' | '''[[Guðmunda Brynja Óladóttir]]''' | {{Lið Selfoss}} | 13 | | 12 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' | '''[[Brooke Barbuto]]''' | {{Lið Haukar}} | 8 | | 12 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' | '''[[Marcela Franco]]''' | {{Lið Haukar}} | 7 | | 11 |- | '''4''' | [[Katrín Ýr Friðgeirsdóttir]] | {{Lið Selfoss}} | 6 | | 8 |- | '''5''' | [[Sarah Catherine Elnicky]] | {{Lið Haukar}} | 6 | | 11 |} == Úrslit == ''27 ágúst 2011''.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=24190|title=1. deild kvenna 2011 staða & úrslit|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=22. janúar 2024}}</ref> === Undanúrslit === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. ágúst 2011<br />12:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Haukar}} |úrslit= 1 – 8 |lið2= {{Lið FH}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=265069 Leikskýrsla] |mörk1= [[Brooke Barbuto]] {{mark|82}} |mörk2= [[Bryndís Jóhannesdóttir]] {{mark|3}}<nowiki></nowiki>[[Sigrún Ella Einarsdóttir]] {{mark|7}}<br>[[Sigrún Ella Einarsdóttir]] {{mark|10}}<nowiki></nowiki><br> [[Aldís Kara Lúðvíksdóttir]] {{mark|14}}<br>[[Aldís Kara Lúðvíksdóttir]] {{mark|22}}<nowiki></nowiki><br>[[Sigrún Ella Einarsdóttir]] {{mark|41}}<br>[[Aldís Kara Lúðvíksdóttir]] {{mark|81}}<nowiki></nowiki><br>[[Aldís Kara Lúðvíksdóttir]] {{mark|87}} |leikvangur= [[Ásvellir]] |áhorfendur= ? |dómari= [[Aðalbjörn Heiðar Þorsteinsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. ágúst 2011<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Keflavík}} |úrslit= 3 – 2 |lið2= {{Lið Selfoss}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=265072 Leikskýrsla] |mörk1= [[Nína Ósk Kristinsdóttir]] {{mark|13}}<nowiki></nowiki>[[Arndís Snjólaug Ingvarsdóttir]] {{mark|21}}<br>[[Agnes Helgadóttir]] {{mark|72}} |mörk2= [[Guðmunda Brynja Óladóttir]] {{mark|23}}<nowiki></nowiki>[[Katrín Ýr Friðgeirsdóttir]] {{mark|24}} |leikvangur= [[Nettóvöllurinn]] |áhorfendur= 212 |dómari= [[Sverrir Gunnar Pálmason]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 30. ágúst 2011<br />17:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið Selfoss}} |úrslit= 6 – 1 |lið2= {{Lið Keflavík}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=265073 Leikskýrsla] |mörk1= [[Guðmunda Brynja Óladóttir]] {{mark|31}}<nowiki></nowiki>[[Guðrún Arnardóttir]] {{mark|40}}<br>[[Guðmunda Brynja Óladóttir]] {{mark|44}}<br><nowiki></nowiki>[[Anna María Friðgeirsdóttir]] {{mark|59}}<br>[[Katrín Ýr Friðgeirsdóttir]] {{mark|66}}<br><nowiki></nowiki>[[Eva Lind Elíasdóttir]] {{mark|76}} |mörk2= [[Agnes Helgadóttir]] {{mark|64}} |leikvangur= [[Selfossvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Einar Ingi Jóhannsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 30. ágúst 2011<br />17:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið FH}} |úrslit= 6 – 0 |lið2= {{Lið Haukar}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=265070 Leikskýrsla] |mörk1= [[Bryndís Jóhannesdóttir]] {{mark|26}}<nowiki></nowiki>[[Jóhanna Steinþóra Gústavsdóttir]] {{mark|48}}<br>[[Berglind Arnardóttir]] {{mark|50}}<br><nowiki></nowiki>[[Bryndís Jóhannesdóttir]] {{mark|58}}<br>[[Sigrún Ella Einarsdóttir]] {{mark|70}}<br><nowiki></nowiki>[[Sigrún Ella Einarsdóttir]] {{mark|72}} |mörk2= |leikvangur= [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] |áhorfendur= ? |dómari= [[Smári Stefánsson]] |}} === Úrslitaleikur === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 30. ágúst 2011<br />17:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið FH}} |úrslit= 6 – 2 |lið2= {{Lið Selfoss}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=265071 Leikskýrsla] |mörk1= [[Sigrún Ella Einarsdóttir]] {{mark|1}}<nowiki></nowiki>[[Aldís Kara Lúðvíksdóttir]] {{mark|25}}<br>[[Bryndís Jóhannesdóttir]] {{mark|37}}<br><nowiki></nowiki>[[Guðrún Björg Eggertsdóttir]] {{mark|54}}<br>[[Sigrún Ella Einarsdóttir]] {{mark|59}}<br><nowiki></nowiki>[[Aldís Kara Lúðvíksdóttir]] {{mark|90}} |mörk2= [[Guðmunda Brynja Óladóttir]] {{mark|17}}<nowiki></nowiki>[[Katrín Ýr Friðgeirsdóttir]] {{mark|68}} |leikvangur= [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Óli Njáll Ingólfsson]] |}} === Markahæstu leikmenn === ''Lokaniðurstaða 3. september 2011''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=320|Nafn !width=80|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' | [[Sigrún Ella Einarsdóttir]] | {{Lið FH}} | 7 | | 3 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' | [[Aldís Kara Lúðvíksdóttir]] | {{Lið FH}} | 6 | | 3 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' | [[Bryndís Jóhannesdóttir]] | {{Lið FH}} | 4 | | 3 |- | '''4''' | [[Guðmunda Brynja Óladóttir]] | {{Lið Selfoss}} | 4 | | 3 |- | '''5''' | [[Katrín Ýr Friðgeirsdóttir]] | {{Lið Selfoss}} | 3 | | 3 |} {{1. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]] | fyrir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|1. deild kvenna 2010]] | eftir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2012|1.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2012]] }} == Tilvísanir == {{reflist|2}} == Heimildir == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=24187|title=1. deild kvenna 2011, A riðill |work=KSÍ|accessdate=19. janúar 2024}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=24186|title=1. deild kvenna 2011, B riðill |work=KSÍ|accessdate=19. janúar 2024}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=24190|title=1. deild kvenna 2011, úrslit|work=KSÍ|accessdate=19. janúar 2024}} *{{cite web|url=http://www.icelandfootball.net/ladies-2011.html|title=1. deild kvenna 2011, group A - B (A-B riðill) semifinals (úrslit)|work=Icelandfootball|accessdate=19. janúar 2024|language=en}} {{Knattspyrna á Íslandi 2011}} [[Flokkur:1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] 9prcd254c01oz4t4pxqxwgo9cog09hz Manneskja ársins hjá Time 0 159412 1979268 1968548 2026-09-17T18:27:24Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979268 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Manneskja ársins hjá ''Time''}} '''Manneskja ársins''' (e. '''Person of the Year'''; kynjað sem [karl]maður ársins eða kona ársins til ársins 1999) er árlegt eintak af bandaríska tímaritinu ''[[Time]]'' sem fjallar um einstakling, hóp, hugmynd eða hlut sem hefur „til hins betra eða verra […] gert mest til þess að hafa áhrif á atburði ársins“.<ref>{{cite book | title=Person of the Year: 75th Anniversary Celebration | edition=Special Collector's | location=New York | publisher=Time Books | year=2002 | oclc=52817840}}</ref> ==Bakgrunnur== Sú hefð að velja mann ársins hófst árið 1927 þegar ritstjórar ''[[Time]]'' veltu fyrir sér hverjir hefðu verið mest áberandi í fréttum ársins. Með hugmyndinni átti líka að bæta upp fyrir það að flugmaðurinn [[Charles Lindbergh]] hafði ekki birst á forsíðu blaðsins eftir sögulegt einstaklingsflug sitt yfir Atlantshafið sama ár. Í lok ársins voru því tvær flugur slegnar í einu höggi með því að hafa Lindbergh á forsíðunni.<ref>''Time'' (2002), ''Person of the Year: 75th Anniversary Celebration'', p. 1.</ref> ==Listi yfir manneskjur ársins== {{plain row headers}} {| class="wikitable sortable plain-row-headers" ! scope="col" width="4%" | Ár ! scope="col" width="4%" | Mynd ! scope="col" width="15" | Val ! scope="col" width="10%" | Ævi ! scope="col" width="43%" | Athugasemdir ! scope="col" width="17%" | Í öðru sæti |- | 1927 | [[File:Charles Lindbergh Time cover 1928.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" |[[Charles Lindbergh]] | 1902–1974 | Fyrsta einstaklingsflugið yfir [[Atlantshafið]]. | Rowspan=73 | |- | 1928 | [[File:Walter Chysler Time cover 1929.webp|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Walter Chrysler]] | 1875–1940 | Árið 1928 stóð Chrysler fyrir samruna [[Chrysler-félagið|Chrysler-félagsins]] við Dodge og hóf síðan að reisa [[Chrysler-byggingin|Chrysler-bygginguna]]. |- | 1929 | [[File:Owen D. Young on TIME Magazine, January 6, 1930.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Owen D. Young]] | 1874–1962 | Young var formaður nefndar sem samdi árið 1929 [[Young-áætlunin|Young-áætlunina]] til að auðvelda Þjóðverjum að greiða [[Stríðsskaðabætur í fyrri heimsstyrjöldinni|stríðsskaðabætur]] vegna [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjaldarinnar]]. |- | 1930 | [[File:Gandhi Time cover 1931.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Mahatma Gandhi]] | 1869–1948 | Gandhi var leiðtogi [[Sjálfstæðisbarátta Indlands|indversku sjálfstæðishreyfingarinnar]]. Árið 1930 leiddi hann 400 km mótmælagöngu gegn lagningu saltskatts í [[breska Indland]]i. |- | 1931 | [[File:Pierre Laval-TIME-1932.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Pierre Laval]] | 1883–1945 | Laval var kjörinn [[forsætisráðherra Frakklands]] árið 1931. Laval var vinsæll í bandarískum fjölmiðlum á þessum tíma fyrir að andmæla [[Hoover-stöðvunin]]ni, tímabundinni frystingu á greiðslu stríðsskaðabóta úr fyrri heimsstyrjöldinni sem var óvinsæl bæði í Frakklandi og Bandaríkjunum.<ref>{{cite web |url=http://www.time.com/time/covers/0,16641,19320104,00.html |title=Original ''Time'' article |access-date=2020-10-14 |archive-date=2013-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130813192000/http://www.time.com/time/covers/0,16641,19320104,00.html |url-status=dead }}</ref> |- | 1932 | [[File:Franklin D. Roosevelt on Time cover 1933.webp|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Franklin D. Roosevelt]] | 1882–1945 | Roosevelt vann stórsigur í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1932|forsetakosningum Bandaríkjanna árið 1932]] á móti sitjandi forsetanum [[Herbert Hoover]]. |- | 1933 | [[File:1933 Time Man of the Year cover alt 2.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Hugh S. Johnson]] | 1882–1942 | Árið 1933 var Johnson útnefndur framkvæmdastjóri viðreisnarframkvæmdaráðs Bandaríkjanna. Franklin D. Roosevelt forseti fól honum að sameina iðnað, verkalýð og ríkisstjórn til að semja reglur um „sanngjörn vinnubrögð“ og staðlað verðlag. |- | 1934 | [[File:Franklin D. Roosevelt Time cover 1935.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Franklin D. Roosevelt]] (2) | 1882–1945 | Roosevelt var [[forseti Bandaríkjanna]] frá 1933 til 1945. Árið 1934 var aðgerðaáætlun hans, [[Ný gjöf|nýja gjöfin]], farin að bera ávöxt. |- | 1935 | [[File:Haile Selassie Time cover 1936.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Haile Selassie]] | 1892–1975 | Selassie var [[Eþíópíukeisari]] árið 1935, þegar Ítalir réðust inn í landið og hófu [[annað stríð Ítalíu og Eþíópíu]]. |- | 1936 | [[File:Vincenzo Laviosa - Duke and Duchess of Windsor - Google Art Project (cropped).jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Wallis Simpson]] | 1896–1986 | Árið 1936 leiddi samband Simpsons við [[Játvarður 8. Bretlandskonungur|Játvarð 8. Bretlandskonung]] til þess að konungurinn sagði af sér til að geta kvænst henni. |- | rowspan="2" | 1937 | [[File:Chiang Kai-shek(蔣中正).jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Chiang Kai-shek]] | 1887–1975 | Chiang var forsætisráðherra Lýðveldisins Kína við upphaf [[Annað stríð Kína og Japan|seinna stríðs Kína og Japans]] árið 1937. |- | [[File:Soong May-ling wearing China Air Force pin.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Soong Mei-ling]] | 1898–2003 | Soong var eiginkona Chiangs Kai-shek frá 1927 þar til hann lést árið 1975. Í blaðinu var hún kölluð Frú Chiang Kai-shek og þau voru bæði heiðruð í blaðinu sem „hjón ársins“.<ref name="Soong">{{cite web |url=http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2019712_2019710_2019671,00.html |title=Mme Chiang Kai-Shek: 1937 |author=Joan Levenstein |access-date=December 7, 2016 |work=Time}}</ref> |- | 1938 | [[File:Bundesarchiv Bild 183-H1216-0500-002, Adolf Hitler (cropped).jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Adolf Hitler]] | 1889–1945 | Sem [[kanslari Þýskalands]] stóð Hitler árið 1938 fyrir sameiningu landsins við [[Austurríki]] og [[Súdetaland]] með ''[[Anschluss]]''-ferlinu annars vegar og [[München-sáttmálinn|Münchenarsamkomulaginu]] hins vegar. Í stað venjulegrar portrettmyndar var forsíðan skreytt teikningu eftir [[Rudolph von Ripper]] sem bar titilinn „Hitler leikur haturssálminn“.<ref name=HitlerCover>{{cite news|work=Time|url=https://time.com/5573720/hitler-world-influence/|title=130 Years After Hitler's Birth, He Continues to Live as a Symbol of Evil|first=Jeffrey|last=Kluger|author-link=Jeffrey Kluger|archive-date=2020-05-22|access-date=2020-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200522042547/https://time.com/5573720/hitler-world-influence/|url-status=dead}}</ref> |- | 1939 | [[File:CroppedStalin1943.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Jósef Stalín]] | 1878–1953 | Árið 1939 var Stalín [[aðalritari sovéska kommúnistaflokksins]] og í reynd leiðtogi Sovétríkjanna. Hann stóð fyrir undirritun [[Molotov-Ribbentrop-sáttmálinn|griðasáttmála]] við [[þriðja ríkið]] og síðan fyrir sameiginlegri [[Innrásin í Pólland|innrás í Pólland]]. |- | 1940 | [[File:Churchill portrait NYP 45063.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Winston Churchill]] | 1874–1965 | Churchill var [[forsætisráðherra Bretlands]] árið 1940 í [[Orrustan um Dunkerque|flóttanum frá Dunkerque]] og [[Orrustan um Bretland|orrustunni um Bretland]]. |- | 1941 | [[File:Franklin Roosevelt signing declaration of war against Japan.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Franklin D. Roosevelt]] (3) | 1882–1945 | Roosevelt var [[forseti Bandaríkjanna]] árið 1941 þegar [[árásin á Perluhöfn]] var gerð og Bandaríkin gengu inn í [[seinni heimsstyrjöldin]]a. Ritstjórn blaðsins var búin að velja teiknimyndapersónuna [[Dúmbó]] fyrir forsíðuna sem „spendýr ársins“ áður en árásin var gerð en eftir hana var ákveðið að setja Roosevelt í staðinn.<ref name="WDFM">{{cite web |url=https://www.waltdisney.org/blog/timely-dumbo-almost-cover-boy |title=The Timely "Dumbo": Almost a Cover Boy |work=[[Walt Disney Family Museum]] |date=May 16, 2011 |accessdate=December 7, 2017}}</ref> |- | 1942 | [[File:JStalin Secretary general CCCP 1942.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Jósef Stalín]] (2) | 1878–1953 | Árið 1942 var Stalín bæði [[aðalritari sovéska kommúnistaflokksins]] og [[forsætisráðherra Sovétríkjanna]] og stýrði ríkinu á meðan [[orrustan um Stalíngrad]] var háð. |- | 1943 | [[File:George C. Marshall, U.S. Secretary of State (cropped).jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[George Marshall]] | 1880–1959 | Sem yfirmaður hershöfðingjaráðs Bandaríkjahers lék Marshall árið 1943 lykilhlutverk í skipulagningu heráætlunar Bandaríkjamanna í seinni heimsstyrjöldinni. |- | 1944 | [[File:General Dwight D. Eisenhower.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Dwight D. Eisenhower]] | 1890–1969 | Eisenhower var æðsti herleiðtogi bandamanna í Evrópu við [[Innrásin í Normandí|innrásina í Normandí]] 1944. |- | 1945 | [[File:Harry S. Truman.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Harry S. Truman]] | 1884–1972 | Truman varð forseti Bandaríkjanna eftir dauða Franklins D. Roosevelt árið 1945 og skipaði [[kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki]]. |- | 1946 | [[File:James F. Byrnes cph.3c32232.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[James F. Byrnes]] | 1879–1972 | Byrnes var utanríkisráðherra Bandaríkjanna í [[Íransdeilan 1946|Íransdeilunni 1946]] og tók æ harðari afstöðu gegn Stalín. Í [[Vonarræðan|ræðu sinni um stefnu Bandaríkjanna í garð Þýskalands]] lagði hann línurnar fyrir utanríkisstefnu landsins á komandi árum, hafnaði [[Morgenthau-áætlunin]]ni og gaf Þjóðverjum von um betri framtíð. |- | 1947 | [[File:George C. Marshall, U.S. Secretary of State (cropped).jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[George Marshall]] (2) | 1880–1959 | Marshall var útnefndur utanríkisráðherra Bandaríkjanna árið 1947 og var einn af hönnuðum [[Marshalláætlunin|Marshalláætlunarinnar]]. |- | 1948 | [[File:Truman initiating Korean involvement.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Harry S. Truman]] (2) | 1884–1972 | Truman var sjálfur kjörinn Bandaríkjaforseti [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1948|árið 1948]], sem var talinn einn óvæntasti kosningasigur í sögu Bandaríkjanna.<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/general-article/truman-politics/ |title=General Article: Presidential Politics |author=''[[American Experience]]'' |publisher=pbs.org |date= |access-date=2020-10-14 |archive-date=2017-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170221085231/http://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/general-article/truman-politics/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.sampler.isr.umich.edu/2012/featured/isr-and-the-truman-dewey-upset/ |title=ISR and the Truman/Dewey upset |author=Susan Rosegrant |editor=''[[University of Michigan]]'' |publisher=isr.umich.edu |date=April 18, 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130402213551/http://www.sampler.isr.umich.edu/2012/featured/isr-and-the-truman-dewey-upset/ |archivedate=April 2, 2013 |df=mdy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://life.time.com/history/dewey-defeats-truman-the-story-behind-a-classic-political-photo/#1 |title=Behind the Picture: ‘Dewey Defeats Truman’ |author=Ben Cosgrove |publisher=Time Magazine |date=October 21, 2012 |access-date=október 14, 2020 |archive-date=maí 5, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150505005029/http://life.time.com/history/dewey-defeats-truman-the-story-behind-a-classic-political-photo/#1 |url-status=dead }}</ref> |- | 1949 | [[File:Sir Winston S Churchill.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Winston Churchill]] (2) | 1874–1965 | Churchill var lýstur „maður hálfaldarinnar“ eftir að hafa leitt Bretland og bandamenn til sigurs í seinni heimsstyrjöldinni. Árið 1949 var Churchill leiðtogi stjórnarandstöðunnar í Bretlandi. |- | 1950 | [[File:Man-of-the-Year-TIME-1951.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Bandaríkjaher|Bandaríski hermaðurinn]] | | Í nafni bandarískra hermanna í [[Kóreustríðið|Kóreustríðinu]] (1950–1953). |- | 1951 | [[File:Dr Mohammad Mosaddeq.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Múhameð Mossadek]] | 1882–1967 | Árið 1951 var Mossadek kjörinn forsætisráðherra [[Íran]]s. Hann rak vestræn olíufélög frá landinu og hóf þannig [[Abadankreppan|Abadankreppuna]]. |- | 1952 | [[File:Queen Elizabeth II-TIME-1953.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Elísabet 2. Bretadrottning|Elísabet 2.]] | 1926–2022 | Árið 1952 tók Elísabet við krúnu [[Bretland]]s og [[Breska samveldið|breska samveldisins]] eftir dauða föður síns, [[Georg 6. Bretlandskonungur|Georgs 6. konungs]]. |- | 1953 | [[File:Konrad-Adenauer-TIME-1954.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Konrad Adenauer]] | 1876–1967 | Árið 1953 var Adenauer endurkjörinn [[Kanslari Þýskalands|kanslari Vestur-Þýskalands]]. |- | 1954 | [[File:Senator John Foster Dulles (R-NY) (cropped).jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[John Foster Dulles]] | 1888–1959 | Sem utanríkisráðherra Bandaríkjanna árið 1954 var Dulles hönnuður [[Suðaustur-Asíubandalagið|Suðaustur-Asíubandalagsins]]. |- | 1955 | [[File:Mr. Harlow H. Curtice, General Manager. Buick Motor Division.jpg|frameless|center|upright=0.3]] <!-- Do NOT place a non-free file here, per WP:NFTABLE and WP:NFLISTS --> ! scope="row" | [[Harlow Curtice]] | 1893–1962 | Curtice var forseti [[General Motors]] (GM) frá 1953 til 1958. Árið 1955 seldi GM fimm milljónir farartækja og varð fyrst fyrirtækja til að þéna heilan milljarð Bandaríkjadollara á einu ári.<ref>{{Cite news |title=Harlow H. Curtice is dead at 69 |work=[[The New York Times]] |date=November 4, 1962 |url=http://select.nytimes.com/mem/archive/pdf?res=F40A11F9385B12718DDDAD0894D9415B828AF1D3 |accessdate=October 6, 2009}} (fee for article)</ref> |- | 1956 | [[File:TIME Magazine Cover Hungarian Patriot, Man of the Year.jpg |frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Uppreisnin í Ungverjalandi|Ungverski frelsisbaráttumaðurinn]] | | Í nafni byltingarmanna sem tóku þátt í [[Uppreisnin í Ungverjalandi|uppreisninni árið 1956]]. |- | 1957 | [[File:Nikita-Khrushchev-TIME-1958.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Níkíta Khrústsjov]] | 1894–1971 | Árið festi Khrústsjov sig í sessi sem leiðtogi Sovétríkjanna með því að klekkja á tilraun forsætisnefndarinnar til að bola honum frá völdum. Hann leiddi Sovétríkin jafnframt inn í [[geimkapphlaupið]] með skoti [[Spútnik 1]] á sporbaug. |- | 1958 | [[File:Charles-DeGaulle-TIME-1959.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Charles de Gaulle]] | 1890–1970 | De Gaulle var útnefndur [[forsætisráðherra Frakklands]] í maí árið 1958 og eftir hrun [[Fjórða franska lýðveldið|fjórða lýðveldisins]] og stofnun [[Fimmta franska lýðveldið|fimmta lýðveldisins]] var hann kjörinn [[Forseti Frakklands|forseti landsins]] í desember. |- | 1959 | [[File:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Dwight D. Eisenhower]] (2) | 1890–1969 | Eisenhower var forseti Bandaríkjanna frá 1953 til 1961. |- | 1960 | [[File:Conical flask teal.svg|80px]] ! scope="row" | [[Vísindi í Bandaríkjunum|Bandarískir vísindamenn]] | | Í nafni [[George Wells Beadle|George Beadle]], [[Charles Stark Draper|Charles Draper]], [[John Franklin Enders|John Enders]], [[Donald A. Glaser]], [[Joshua Lederberg]], [[Willard Libby]], [[Linus Pauling]], [[Edward Mills Purcell|Edward Purcell]], [[Isidor Isaac Rabi|Isidor Rabi]], [[Emilio G. Segrè|Emilio Segrè]], [[William Shockley]], [[Edward Teller]], [[Charles Hard Townes|Charles Townes]], [[James Van Allen]] og [[Robert Burns Woodward|Robert Woodward]]. |- | 1961 | [[File:John F. Kennedy, White House photo portrait, looking up.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[John F. Kennedy]] | 1917–1963 | Kennedy var svarinn í forsetaembætti Bandaríkjanna árið 1961 og skipaði [[Innrásin í Svínaflóa|innrásina í Svínaflóa]] síðar sama ár. |- | 1962 | [[File:Pope John XXIII - Time Magazine Cover - January 4, 1963.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Jóhannes 23.]] | 1881–1963 | Jóhannes 23. var [[páfi]] [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólsku kirkjunnar]] frá 1958 til 1963. Árið 1962 bauðst hann til að miðla málum í [[Kúbudeilan|Kúbudeilunni]] og vann sér hylli beggja deiluaðila. Hann hóf jafnframt [[síðara Vatíkanþingið]] sama ár. |- | 1963 | [[File:Martin Luther King, Jr..jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Martin Luther King, Jr.]] | 1929–1968 | King var leiðtogi í [[Mannréttindabarátta blökkumanna í Bandaríkjunum|réttindabaráttu bandarískra blökkumanna]] og flutti ræðuna frægu „Ég á mér draum“ árið 1963. |- | 1964 | [[File:37 Lyndon Johnson 3x4.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Lyndon B. Johnson]] | 1908–1973 | Johnson var kjörinn [[forseti Bandaríkjanna]] árið 1964, tryggði framgang [[Réttindafrumvarpið 1964|réttindafrumvarpsins]] síðar sama ár, lýsti yfir [[Stríðið gegn fátækt|stríði gegn fátækt]] og jók afskipti Bandaríkjamanna af [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]]. |- | 1965 | [[File:Gen William C Westmoreland.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[William Westmoreland]] | 1914–2005 | Westmoreland hershöfðingi var leiðtogi Bandaríkjahers í [[Suður-Víetnam]] í Víetnamstríðinu. |- | 1966 | [[File:US Birth Rates.svg|80px]] ! scope="row" | [[Uppgangskynslóðin|Arftakinn]] | | Í nafni kynslóðar bandarískra ungmenna á og undir 25 ára aldri. |- | 1967 | [[File:LBJ3.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Lyndon B. Johnson]] (2) | 1908–1973 | Johnson var forseti Bandaríkjanna frá 1963 til 1969. |- | 1968 | [[File:Apollo 8 Crewmembers - GPN-2000-001125.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Geimfari|Geimfararnir]] í [[Apollo 8]] | | Árið 1968 varð áhöfn Apollo 8 ([[William Anders]], [[Frank Borman]] og [[Jim Lovell]]) fyrst til þess að ferðast út fyrir lága sporbraut um jörðina. Hún fór á sporbraut um tunglið og ruddi þannig brautina fyrir fyrstu mönnuðu tunglferðina árið 1969. |- | 1969 | [[File:US map-Central.png|80px]] ! scope="row" | [[Mið-Bandaríkin|Mið-Bandaríkjamenn]] | | Einnig kallaðir „[[þögli meirihlutinn]]“.<ref>{{cite journal |last=Larsen |first=Roy |date=January 5, 1970 |title=A Letter From The Publisher |journal=Time |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,943108,00.html#ixzz1EiZ91J8D |access-date=október 14, 2020 |archive-date=ágúst 22, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130822171737/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,943108,00.html#ixzz1EiZ91J8D |url-status=dead }}</ref> |- | 1970 | [[File:Bundesarchiv B 145 Bild-F057884-0009, Willy Brandt.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Willy Brandt]] | 1913–1992 | Sem kanslari [[Vestur-Þýskaland]]s varð Brandt kunnur fyrir að „reyna að stofna til fersks sambands milli austurs og vesturs“ með „[[Austurstefna|djarfri nálgun sinni]] á Sovétríkin og Austurblokkina“.<ref>"Willy Brandt", Time Magazine, January 4, 1971, [http://www.time.com/time/subscriber/personoftheyear/archive/stories/1970.htmlo online archive]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Retrieved July 11, 2007.</ref> |- | 1971 | [[File:Richard M. Nixon, ca. 1935 - 1982 - NARA - 530679.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Richard Nixon]] | 1913–1994 | Nixon var forseti Bandaríkjanna frá 1969 til 1974. |- | rowspan="2" | 1972 | [[File:Richard M. Nixon 30-0316M original (cropped).jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Richard Nixon]] (2) | 1913–1994 | Nixon fór í [[Heimsókn Nixons til Kína 1972|heimsókn til Kína]] árið 1972, fyrstur Bandaríkjaforseta. Nixon samdi jafnframt um [[SALT I]]-samninginn við Sovétríkin og vann síðan endurkjör í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1972|forsetakosningum í lok ársins]] með einum stærsta atkvæðamun í sögu Bandaríkjanna. |- | [[File:Henry Kissinger.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Henry Kissinger]] | 1923–2023 | Sem þjóðaröryggisráðgjafi forsetans fór Kissinger með Nixon til Kína árið 1972. |- | 1973 | [[File:WatergateFromAir.JPG|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[John Sirica]] | 1904–1992 | Sem yfirmaður héraðsdómstólsins í Colombia-umdæmi skipaði Sirica árið 1973 Nixon forseta að afhenda hljóðupptökur af samræðum í [[Hvíta húsið|Hvíta húsinu]] í tengslum við [[Watergate-málið]]. |- | 1974 | [[File:King Faisal of Saudi Arabia on on arrival ceremony welcoming 05-27-1971 (cropped).jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Feisal bin Abdul Aziz al-Sád|Feisal konungur]] | 1906–1975 | Feisal, [[konungur Sádi-Arabíu]], orsakaði [[Olíukreppan 1973|olíukreppuna 1973]] með því að draga sádiarabíska olíu af heimsmörkuðum til að mótmæla stuðningi vesturlanda við [[Ísrael]] í [[Jom kippúr-stríðið|jom kippúr-stríðinu]]. |- | 1975 | [[File:MarilynMonroe - YankArmyWeekly.jpg|80px]] ! scope="row" | [[Bandaríkjakonur]] | | Í nafni [[Susan Brownmiller]], [[Kathleen Byerly]], [[Alison Cheek]], [[Jill Ker Conway|Jill Conway]], [[Betty Ford]], [[Ella T. Grasso|Ellu Grasso]], [[Carla Anderson Hills|Cörlu Hills]], [[Barbara Jordan|Barböru Jordan]], [[Billie Jean King]], [[Carol Sutton]], [[Susie Sharp]] og [[Addie Wyatt]]. |- | 1976 | [[File:JimmyCarterPortrait2.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Jimmy Carter]] | 1924–2024 | Í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1976|forsetakosningum árið 1976]] sigraði Carter sitjandi forsetann [[Gerald Ford]] og var kjörinn forseti Bandaríkjanna. |- | 1977 | [[File:Anwar Sadat cropped.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Anwar Sadat]] | 1918–1981 | Sem [[forseti Egyptalands]] varð Sadat fyrsti arabíski leiðtoginn sem ferðaðist til Ísraels árið 1977 til að ræða friðarsamning og stjórnmálasamband milli Ísraela og Egypta. |- | 1978 | [[File:Deng Xiaoping.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Deng Xiaoping]] | 1904–1997 | Varaforsætisráðherra Kína. Deng steypti [[Hua Guofeng]] af stóli og varð í reynd [[Æðsti leiðtogi Kína|æðsti stjórnandi Kína]] árið 1978. |- | 1979 | [[File:Ruhollah Khomeini by Jamaran 1.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Ruhollah Khomeini]] | 1902–1989 | Khomeini leiddi [[Íranska byltingin|írönsku byltinguna]] og tók sjálfum sér vald sem [[æðsti leiðtogi Írans]]. |- | 1980 | [[File:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Ronald Reagan]] | 1911–2004 | Reagan vann sigur á móti sitjandi forsetanum [[Jimmy Carter]] í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1980|kosningum árið 1980]] og var kjörinn nýr [[forseti Bandaríkjanna]]. |- | 1981 | [[File:Strajk sierpniowy w Stoczni Gdańskiej im. Lenina 22.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Lech Wałęsa]] | Fæddur 1943 | Leiðtogi pólska verkalýðsfélagsins [[Samstaða (pólskt verkalýðsfélag)|Samstöðu]] og hönnuður [[Gdańsk-samkomulagið|Gdańsk-samkomulagsins]] þar til hann var handtekinn og [[herlög]]um var lýst í desember 1981. |- | 1982 | [[File:Sanco 8001.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Einkatölva|Tölvan]] | | Lýst vél ársins til að boða upphaf upplýsingaaldar. |- | rowspan="2" | 1983 |[[File:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Ronald Reagan]] (2) | 1911–2004 | Árið 1983 skipaði Reagan, sem [[forseti Bandaríkjanna]], [[Innrásin í Grenada|innrásina í Grenada]] og kynnti [[Geimvarnaráætlun Bandaríkjanna]]. |- |[[File:YuriAndropov1970.png|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Júríj Andropov]] | 1914–1984 | Andropov, sem var [[aðalritari sovéska kommúnistaflokksins]], var afar gagnrýninn á geimvarnaráætlun Reagans. Andropov var lagður inn á sjúkrahús í ágúst 1983 og lést næsta ár. |- | 1984 | [[File:Peter Ueberroth.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Peter Ueberroth]] | Fæddur 1937 | Ueberroth stýrði skipulagningu [[Sumarólympíuleikarnir 1984|Sumarólympíuleikanna 1984]], sem [[Ólympíuleikarnir sniðgengnir|voru sniðgengnir]] af Sovétmönnum. |- | 1985 | [[File:Deng Xiaoping and Jimmy Carter at the arrival ceremony for the Vice Premier of China. - NARA - 183157-restored(cropped).jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Deng Xiaoping]] (2) | 1904–1997 | Sem [[æðsti leiðtogi Kína]] varð Deng kunnur fyrir „yfirgripsmiklar efnahagsumbætur sem hafa gengið gegn marxískri rétthugsun“.<ref>{{cite news |url=http://articles.latimes.com/1985-12-30/news/mn-29833_1_heat-lamp |title=Time Picks China's Deng Xiaoping as Man of the Year |author=Jennings Parrott |newspaper=[[Los Angeles Times]] |date=December 30, 1985 |access-date=2020-10-14 |archive-date=2013-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203071728/http://articles.latimes.com/1985-12-30/news/mn-29833_1_heat-lamp |url-status=dead }}</ref> |- | 1986 | [[File:Corazon Aquino 1986.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Corazon Aquino]] | 1933–2009 | Aquino var einn af leiðtogum byltingarinnar í Filippseyjum 1986 og var kjörin forseti Filippseyja sama ár. |- | 1987 | [[File:Gorbachev (cropped).jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Míkhaíl Gorbatsjov]] | 1931–2022 | Sem aðalritari sovéska kommúnistaflokksins og leiðtogi Sovétríkjanna stýrði Gorbatsjov stjórnarumbótunum ''[[perestrojka]]'' árið 1987. |- | 1988 | [[File:Earth Eastern Hemisphere.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Jörðin]] | | Valin „pláneta ársins“ með vísun í [[Móðir náttúra|móður náttúru]]. |- | 1989 | [[File:RIAN archive 850809 General Secretary of the CPSU CC M. Gorbachev (crop).jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Míkhaíl Gorbatsjov]] (2) | 1931–2022 | Lýstur „maður áratugarins“. Sem [[aðalritari sovéska kommúnistaflokksins]] stóð Gorbatsjov fyrir fyrstu frjálsu kosningum [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] í aðdraganda upplausnar [[Austurblokkin|Austurblokkarinnar]]. |- | 1990 | [[File:George H. W. Bush, President of the United States, 1989 official portrait (cropped).jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[George H. W. Bush]] | 1924–2018 | Sem [[forseti Bandaríkjanna]] stóð Bush fyrir inngripi Bandaríkjanna í [[Persaflóastríðið (1991)|Persaflóastríðið]] (1990–1991). |- | 1991 | [[File:Ted Turner.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Ted Turner]] | 1938–2026 | Stofnandi [[CNN]]. Í greininni var áhersla lögð á umfjöllun CNN um [[Eyðimerkurstormsaðgerðin]]a og [[Persaflóastríðið (1991)|Persaflóastríðið]] og þar talað um „söguna í mótun“. |- | 1992 | [[File:Bill Clinton.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Bill Clinton]] | Fæddur 1946 | Clinton sigraði sitjandi forsetann [[George H. W. Bush]] í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1992|forsetakosningum árið 1992]] og var kjörinn [[forseti Bandaríkjanna]]. |- | 1993 | [[File:Peace symbol (bold).svg|80px]] ! scope="row" | Friðarsinnarnir | | Vísað var til [[Yasser Arafat|Yassers Arafat]], [[Frederik Willem de Klerk|F. W. de Klerk]], [[Nelson Mandela|Nelsons Mandela]] og [[Yitzhak Rabin|Yitshaks Rabin]].<br />Sem [[Forseti Suður-Afríku|ríkisforseti Suður-Afríku]] hafði De Klerk látið leysa Mandela úr fangelsi árið 1990 og þeir höfðu síðan unnið saman að því að binda enda á [[Aðskilnaðarstefnan í Suður-Afríku|aðskilnaðarstefnuna í landinu]].<br />Arafat, sem [[forseti palestínsku heimastjórnarinnar]], og Rabin, sem [[forsætisráðherra Ísraels]], skrifuðu árið 1993 undir [[Óslóarsamkomulagið]], sem var fyrsta samkomulagið sem ráðamenn Palestínu og Ísraels gerðu augliti til auglitis. |- | 1994 | [[File:JohannesPaul2-portrait.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Jóhannes Páll 2.]] | 1920–2005 | [[Páfi]] [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólsku kirkjunnar]] frá 1978 til 2005. |- | 1995 | [[File:NewtGingrich.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Newt Gingrich]] | Fæddur 1943 | Leiðtogi „Repúblikanabyltingarinnar“, stórsigurs [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokksins]] í þingkosningum Bandaríkjanna árið 1994 sem leiddi til þess að Gingrich var kjörinn [[forseti fulltrúadeildar Bandaríkjaþings]]. |- | 1996 | [[File:David Ho portrait.JPG|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[David Ho]] | Fæddur 1952 | Vísindamaður og frumkvöðull í rannsóknum á [[alnæmi]]. |- | 1997 | [[File:Andrew Grove.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Andrew Grove]] | 1936–2016 | Árið 1997 var Grove formaður og framkvæmdastjóri [[Intel]], brautryðjandafyrirtækis í [[Hálfleiðari|hálfleiðaraiðnaðinum]]. | {{Collapsible list | title = 3 í öðru sæti | [[Díana prinsessa]] | [[Alan Greenspan]] | [[Ian Wilmut]] | <ref>{{cite web|url=http://content.time.com/time/specials/packages/0,28757,2020559,00.html|title=Man of the Year 1997|work=[[Time (magazine)|Time]]|accessdate=16 February 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170216214322/http://content.time.com/time/specials/packages/0,28757,2020559,00.html|archivedate=16 February 2017|df=dmy-all}}</ref> }} |- | rowspan="2" | 1998 | [[File:William J. Clinton - NCI Visuals Online (cropped).jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Bill Clinton]] (2) | Fæddur 1946 | Sem [[forseti Bandaríkjanna]] var Clinton [[Landsdómur (Bandaríkin)|kærður til embættismissis]] árið 1998 vegna [[Lewinsky-hneykslið|Lewinsky-hneykslisins]]. [[Öldungadeild Bandaríkjaþings]] sýknaði hann af ákærunni. | Rowspan="9" | |- | [[File:Starr-large (1).jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Ken Starr]] | 1946–2022 | Starr, lögfræðingur sem rannsakaði ýmsa starfsmenn Clinton-stjórnarinnar, birti [[Starr-skýrslan|Starr-skýrsluna]] árið 1998 og ruddi þannig veginn fyrir ákæruferlið gegn Bill Clinton. |- | 1999 | [[File:Jeff Bezos' iconic laugh.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Jeff Bezos]] | Fæddur 1964 | Bezos er stofnandi og framkvæmdastjóri [[Amazon.com]]. |- | 2000 | [[File:GeorgeWBush.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[George W. Bush]] | Fæddur 1946 | Árið 2000 sigraði Bush sitjandi varaforsetann [[Al Gore]] í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2000|kosningum]] og var kjörinn forseti Bandaríkjanna |- | 2001 | [[File:Rudy Giuliani.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Rudy Giuliani]] | Fæddur 1944 | Giuliani var borgarstjóri [[New York-borg]]ar þegar [[hryðjuverkin 11. september 2001]] voru framin og var valinn sem tákn fyrir viðbrögðum Bandaríkjamanna við árásinni. |- | 2002 | [[File:Whistle icon.svg|80px]] ! scope="row" | [[Uppljóstrun|Uppljóstrararnir]] | | Í nafni [[Cynthia Cooper|Cynthiu Cooper]], [[Coleen Rowley]] og [[Sherron Watkins]].<br />Árip 2001 afhjúpaði Watkins bókhaldssvik í fjármálaskýrslum [[Enron]] og bar vitni fyrir þingnefnd næsta ár. Árið 2002 upplýsti Cooper 3,8 milljarða dollar fjársvik hjá [[WorldCom]]. Á þeim tíma voru þetta umfangsmestu bókhaldssvik í sögu Bandaríkjanna. Árið 2002 bar Rowley, starfsmaður hjá [[Bandaríska alríkislögreglan|bandarísku alríkislögreglunni]] (FBI), vitni um misferli í meðhöldlun FBI á gögnum í tengslum við hryðjuverkin 11. september 2001. |- | 2003 | [[File:2ID Recon Baghdad.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Bandaríkjaher|Bandaríski hermaðurinn]] (2) | | Í nafni bandarískra hermanna um allan heim, sérstaklega í [[Íraksstríðið|Íraksstríðinu]] (2003–2011). |- | 2004 | [[File:George-W-Bush.jpeg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[George W. Bush]] (2) | Fæddur 1946 | Árið 2004 vann Bush endurkjör sem forseti Bandaríkjanna og leiddi Bandaríkin í Íraksstríðinu. |- | 2005 | [[File:Bill og Melinda Gates 2009-06-03 (bilde 01).JPG|frameless|center|upright=0.3]]<br />[[File:Bono WEF 2008.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | Miskunnsömu Samverjarnir | | Í nafni [[Bono]], [[Bill Gates|Bills Gates]] og [[Melinda Gates|Melindu Gates]].<br />Bono, mannvinur og meðlimur í rokkhljómsveitinni [[U2]], hjálpaði við skipulagningu [[Live 8]]-tónleikanna árið 2005. Bill Gates, stofnandi Microsoft og ríkasti maður heims, og eiginkona hans, Melinda, settu á fót hjálparstofnunina [[Bill & Melinda Gates Foundation]]. |- | 2006 | ! scope="row" | [[Þú]]<ref name="you">{{cite news | author=Lev Grossman | title=You – Yes, You – Are Time's Person of the Year | url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1570810,00.html | work=Time | date=December 13, 2006 | accessdate=December 20, 2012 | archive-date=ágúst 24, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130824225114/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1570810,00.html |url-status=dead }}</ref> | | Í nafni sjálfstæðra útgefenda á [[internet]]inu. | {{Collapsible list | title = 4 í öðru sæti | [[Mahmoud Ahmadinejad]] | [[Hu Jintao]] | [[Kim Jong-il]] | [[James Baker]] | <ref>{{cite news|url=http://www.nbcnews.com/id/16242528/ns/us_news-life/t/time-magazines-person-year-you/|date=December 17, 2006|newspaper=Time|title=Time magazine's 'Person of the Year' is ... You|author=NBC News Staff}}</ref> }} |- | 2007 | [[File:Vladimir Putin official portrait.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Vladímír Pútín]]<ref>{{cite news |author= |title=Person of the Year 2007 |url=http://www.time.com/time/specials/2007/0,28757,1690753,00.html |work=Time |year=2007 |accessdate=July 8, 2009 |archive-date=ágúst 24, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130824201145/http://www.time.com/time/specials/2007/0,28757,1690753,00.html |url-status=dead }}</ref> | Fæddur 1952 | Árið 2007 var Pútín að ljúka öðru kjörtímabili sínu sem [[forseti Rússlands]] og búa sig undir embættistöku sem [[Forsætisráðherra Rússlands|forsætisráðherra]]. | {{Collapsible list | title = 4 í öðru sæti | [[Al Gore]] | [[J. K. Rowling]] | [[Hu Jintao]] | [[David Petraeus]] | <ref>{{cite news|url=http://content.time.com/time/specials/packages/completelist/0,29569,1690753,00.html|date=December 19, 2007|newspaper=Time|title=Complete List – Person of the Year 2007|author=Time Staff}}</ref> }} |- | 2008 | [[File:Obama portrait crop.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Barack Obama]]<ref>{{cite news |title=Person of the Year 2008 |url=http://www.time.com/time/specials/2008/personoftheyear/article/0,31682,1861543_1865068,00.html?cnn=yes |work=Time |accessdate=December 17, 2008 |date=December 17, 2008 |first=David |last=Von Drehle |archive-date=apríl 29, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090429064022/http://www.time.com/time/specials/2008/personoftheyear/article/0,31682,1861543_1865068,00.html?cnn=yes |url-status=dead }}</ref> | Fæddur 1961 | Árið 2008 sigraði Obama [[John McCain]] í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2008|forsetakosningum]] og var kjörinn [[forseti Bandaríkjanna]]. | {{Collapsible list | title = 4 í öðru sæti | [[Henry Paulson]] | [[Nicolas Sarkozy]] | [[Sarah Palin]] | [[Zhang Yimou]] | <ref>{{cite news|url=http://content.time.com/time/specials/packages/completelist/0,29569,1861543,00.html|date=December 17, 2008|newspaper=Time|title=Person of the Year 2008|author=Time Staff}}</ref> }} |- | 2009 | [[File:Ben Bernanke official portrait.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Ben Bernanke]]<ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1946375_1947251,00.html |title=Person of the Year 2009 |last=Grunwald |first=Michael |date=December 16, 2009 |work=Time |accessdate=December 16, 2009 |archive-date=ágúst 26, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130826123238/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1946375_1947251,00.html |url-status=dead }}</ref> | Fæddur 1953 |[[Seðlabanki Bandaríkjanna|Seðlabankastjóri Bandaríkjanna]] á tíma [[Fjármálakreppan 2007–08|fjármálakreppunnar 2007–08]]. | {{Collapsible list | title = 4 í öðru sæti | [[Stanley McChrystal]] | Kínverski verkamaðurinn | [[Nancy Pelosi]] | [[Usain Bolt]] | <ref>{{cite news|url=http://content.time.com/time/specials/packages/completelist/0,29569,1946375,00.html|date=December 16, 2009|newspaper=Time|title=Person of the Year 2009|author=Time Staff}}</ref> }} |- | 2010 | [[File:Mark Zuckerberg at the 37th G8 Summit in Deauville 037.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Mark Zuckerberg]]<ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2036683_2037183,00.html |title=Person of the Year 2010 |last=Grossman |first=Lev |date=December 15, 2010 |work=Time |accessdate=December 15, 2010 |archive-date=desember 15, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101215133743/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2036683_2037183,00.html |url-status=dead }}</ref> | Fæddur 1984 | Stofnandi samfélagsmiðilsins [[Facebook]]. | {{Collapsible list | title = 4 í öðru sæti | [[Teboðshreyfingin]] | [[Hamid Karzai]] | [[Julian Assange]] | [[Námuslysið í Copiapó 2010|Sílesku námuverkamennirnir]] | <ref>{{cite news|url=http://content.time.com/time/specials/packages/completelist/0,29569,2036683,00.html|date=December 15, 2010|newspaper=Time|title=Complete List – Person of the Year 2010|author=Time Staff}}</ref> }} |- | 2011 | [[File:Marcha estudiantes Chile.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Mótmæli|Mótmælandinn]]<ref>{{cite news |url=http://timemagazine.tumblr.com/post/14212577849/times-2011-person-of-the-year-is-the-protester |title=Person of the Year 2011 |last=Grunwald |first=Michael |date=December 14, 2011 |work=Time |accessdate=December 14, 2011}}</ref> | | Í nafni ýmissa mótmælahreyfinga um allan heim, þ. á m. [[Arabíska vorið|arabíska vorsins]], [[Mótmælin á Spáni 2011|hreyfingar hinna grömu]], [[Occupy-hreyfingin|Occupy-hreyfingarinnar]], [[Teboðshreyfingin|Teboðshreyfingarinnar]] ásamt mótmælum í [[Síle]], [[Grikkland]]i, [[Indland]]i og [[Rússland]]i o. fl. | {{Collapsible list | title = 4 í öðru sæti | [[William McRaven]] | [[Ai Weiwei]] | [[Paul Ryan]] | [[Kate Middleton]] | <ref>{{cite news|url=http://content.time.com/time/specials/packages/completelist/0,29569,2101745,00.html|date=December 14, 2011|newspaper=Time|title=Complete List – Person of the Year 2011|author=Time Staff}}</ref> }} |- | 2012 | [[File:President Barack Obama, 2012 portrait crop.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Barack Obama]] (2)<ref>{{cite news|author=Michael Scherer|title=Person of the Year 2012|url=http://poy.time.com/2012/12/19/person-of-the-year-barack-obama/|work=Time|accessdate=December 23, 2012|date=December 19, 2008|archive-date=desember 19, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121219192633/http://poy.time.com/2012/12/19/person-of-the-year-barack-obama/|url-status=dead}}</ref> | Fæddur 1961 | Árið 2012 var Obama endurkjörinn forseti Bandaríkjanna í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2012|kosningum]] á móti [[Mitt Romney]]. | {{Collapsible list | title = 4 í öðru sæti | [[Malala Yousafzai]] | [[Tim Cook]] | [[Múhameð Morsi]] | [[Fabiola Gianotti]] | <ref>{{cite news|title=Person of the Year 2012|url=http://poy.time.com/person-of-the-year-2012/|work=Time|accessdate=January 20, 2019|date=December 19, 2012|archive-date=janúar 21, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190121172519/http://poy.time.com/person-of-the-year-2012/|url-status=dead}}</ref> }} |- | 2013 |[[File:Pope Francis Philadelphia 2015 (cropped).jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Frans páfi]]<ref>{{cite news |author= |title=Pope Francis, The People’s Pope |url=http://poy.time.com/2013/12/11/person-of-the-year-pope-francis-the-peoples-pope/?hpt=hp_t2 |work=Time |accessdate=December 11, 2013 |date=December 11, 2013 |archive-date=ágúst 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811192747/http://poy.time.com/2013/12/11/person-of-the-year-pope-francis-the-peoples-pope/?hpt=hp_t2 |url-status=dead }}</ref> | 1936–2025 | Frans varð [[páfi]] [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólsku kirkjunnar]] árið 2013 eftir afsögn [[Benedikt 16.|Benedikts 16.]] páfa. | {{Collapsible list | title = 4 í öðru sæti | [[Edward Snowden]] | [[Edith Windsor]] | [[Bashar al-Assad]] | [[Ted Cruz]] | <ref>{{cite news|url=http://poy.time.com/person-of-the-year-2013/|date=December 11, 2013|work=Time|title=Pope Francis: Person of the Year 2013|archive-date=desember 7, 2014|access-date=október 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20141207141708/http://poy.time.com/person-of-the-year-2013/|url-status=dead}}</ref> }} |- | 2014 | [[File:PPE Training (2).jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | Baráttumenn gegn [[Ebóla|ebólu]]<ref name=ebola>{{cite news|author=|title=The Choice|url=http://time.com/time-person-of-the-year-ebola-fighters-choice/|work=Time|accessdate=December 10, 2014|date=December 10, 2014|archive-date=febrúar 27, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180227175205/http://time.com/time-person-of-the-year-ebola-fighters-choice/|url-status=dead}}</ref> | |Átt var við heilbrigðisstarfsmenn sem unnu að því að hefta útbreiðslu [[Ebóla|ebólu]] í [[Ebólufaraldurinn í Vestur-Afríku|ebólufaraldrinum í Vestur-Afríku]]. Þar á meðal voru ekki aðeins læknar og hjúkrunarfræðingar heldur einnig sjúkrabílstjórar, greftrunarstarfsmenn og fleiri.<ref>{{cite news |url=http://www.cnn.com/2014/12/10/world/time-person-of-the-year/ |title=Ebola fighters are Time's 'Person of the Year' |author=Eliott C. McLaughlin |date=December 10, 2014 |work=CNN |accessdate=July 25, 2015}}</ref> Á forsíðunum birtust dr. Jerry Brown, framkvæmdastjóri Eternal Love Winning Africa-spítalans í [[Monróvía|Monróvíu]] í [[Líbería|Líberíu]],<ref>{{cite news |url=http://www.smh.com.au/content/dam/images/1/2/4/l/j/j/image.related.articleLeadNarrow.300x0.124l0d.png/1418243285880.jpg |work=The Sydney Morning Herald |title=Image: 1418243285733.jpg, (300 × 400 px)}}</ref><ref name="time.com">{{cite web |url=http://time.com/time-person-of-the-year-ebola-fighters/ |title=Time Person of the Year 2014: Ebola Fighters |work=Time.com |accessdate=July 25, 2015 |date=December 10, 2014 |archive-date=mars 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304131946/https://time.com/time-person-of-the-year-ebola-fighters/ |url-status=dead }}</ref> dr. [[Kent Brantly]], læknir hjá hjálparsamtökunum [[Samaritan's Purse]] og fyrsti Bandaríkjamaðurinn sem sýktist í faraldrinum 2014,<ref name="time.com" /><ref>{{cite news |url=http://assets.nydailynews.com/polopoly_fs/1.2040224!/img/httpImage/image.jpg_gen/derivatives/article_970/article-time2-1210.jpg |location=New York |work=Daily News |title=Image: article-time2-1210.jpg (970 × 1293 px) |access-date=2020-10-14 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113722/http://assets.nydailynews.com/polopoly_fs/1.2040224!/img/httpImage/image.jpg_gen/derivatives/article_970/article-time2-1210.jpg |url-status=dead }}</ref> Ella Watson-Stryker, heilbrigðistalsmaður hjá [[Læknar án landamæra|Læknum án landamæra]],<ref name="time.com" /><ref name="s-nbcnews">{{cite web |url=http://media2.s-nbcnews.com/j/streams/2014/December/141210/1D274907403248-ella.blocks_desktop_large.jpg |title=Image: 1D274907403248-ella.blocks_desktop_large.jpg, (730 × 974 px) |publisher=media2.s-nbcnews.com |accessdate=September 23, 2015}}</ref> Foday Gallah, sjúkrabílstjóri í Monróvíu sem lifði af ebólusýkingu<ref name="time.com" /><ref name="s-nbcnews2">{{cite web |url=http://media2.s-nbcnews.com/j/streams/2014/December/141210/1D274907403249-foday.blocks_desktop_large.jpg |title=Image: 1D274907403249-foday.blocks_desktop_large.jpg, (730 × 974 px) |publisher=media2.s-nbcnews.com |accessdate=September 23, 2015}}</ref> og [[Salome Karwah]], líberískur heilbrigðisráðgjafi og hjúkrunarfræðingur í þjálfun sem missti foreldra sína vegna sjúkdómsins.<ref name="time.com" /><ref name="s-nbcnews3">{{cite web |url=http://media4.s-nbcnews.com/j/streams/2014/December/141210/1D274907403247-salome.blocks_desktop_large.jpg |title=Image: 1D274907403247-salome.blocks_desktop_large.jpg, (730 × 974 px) |publisher=media4.s-nbcnews.com |accessdate=September 23, 2015}}</ref> Fleiri nafna var getið í greininni sjálfri, meðal annars dr. Pardis Sabeti frá Broad-stofnuninni. | {{Collapsible list | title = 4 í öðru sæti | [[Ferguson-óeirðirnar|Ferguson-mótmælendurnir]] | [[Vladímír Pútín]] | [[Masoud Barzani]] | [[Jack Ma]] | <ref name=ebola /> }} |- | 2015 | [[File:Angela Merkel Juli 2010 - 3zu4.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Angela Merkel]] | Fædd 1954 | [[Kanslari Þýskalands]] frá 2005, valin vegna forystu hennar í [[Skuldakreppan í Evrópu|grísku skuldakreppunni]] og [[Evrópski flóttamannavandinn|evrópsku flóttamannakreppunni]].<ref>{{cite news|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2015-angela-merkel-choice/|date=December 9, 2015|newspaper=Time|title=The Choice: Why Angela Merkel is Time's Person of the Year 2015|author=Nancy Gibbs|archive-date=júlí 14, 2018|access-date=október 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20180714205632/http://time.com/time-person-of-the-year-2015-angela-merkel-choice/|url-status=dead}}</ref> | {{Collapsible list | title = 6 í öðru sæti | [[Abu Bakr al-Baghdadi]] | [[Donald Trump]] | [[Black Lives Matter]] | [[Hassan Rouhani]] | [[Travis Kalanick]] | [[Caitlyn Jenner]] | <ref>{{cite news|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2015-runner-up-abu-bakr-al-baghdadi/?iid=toc|date=December 9, 2015|newspaper=Time|title=Time Person of the Year 2015 Runner-Up: Abu Bakr al-Baghdadi}}</ref><ref>{{cite news|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2015-runner-up-donald-trump/?iid=toc|date=December 9, 2015|newspaper=Time|title=Time uPerson of the Year 2015 Runner-Up: Donald Trump|archive-date=desember 16, 2023|access-date=október 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216095233/https://time.com/time-person-of-the-year-2015-runner-up-donald-trump/?iid=toc|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2015-runner-up-black-lives-matter/?iid=toc|date=December 9, 2015|newspaper=Time|title=Time Person of the Year 2015 Runner-Up: Black Lives Matter|archive-date=desember 16, 2023|access-date=október 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216225336/https://time.com/time-person-of-the-year-2015-runner-up-black-lives-matter/?iid=toc|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2015-runner-up-hassan-rouhani/?iid=toc|date=December 9, 2015|newspaper=Time|title=Time Person of the Year 2015 Runner-Up: Hassan Rouhani|archive-date=desember 16, 2023|access-date=október 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216193719/https://time.com/time-person-of-the-year-2015-runner-up-hassan-rouhani/?iid=toc|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2015-runner-up-travis-kalanick/?iid=toc|date=December 9, 2015|newspaper=Time|title=Time Person of the Year 2015 Runner-Up: Travis Kalanick|archive-date=desember 27, 2023|access-date=október 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20231227095731/https://time.com/time-person-of-the-year-2015-runner-up-travis-kalanick/?iid=toc|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2015-runner-up-caitlyn-jenner/?iid=toc|date=December 9, 2015|newspaper=Time|title=Time Person of the Year 2015 Runner-Up: Caitlyn Jenner|archive-date=desember 19, 2023|access-date=október 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219144842/https://time.com/time-person-of-the-year-2015-runner-up-caitlyn-jenner/?iid=toc|url-status=dead}}</ref> }} |- | 2016 | [[File:Official Portrait of President Donald Trump.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | [[Donald Trump]] | Fæddur 1946 | Árið 2016 vann Trump [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2016|forsetakosningar]] á móti [[Hillary Clinton]] og var kjörinn forseti Bandaríkjanna. | {{Collapsible list | title = 5 í öðru sæti | [[Hillary Clinton]] | Hakkararnir | [[Recep Tayyip Erdoğan]] | [[CRISPR|CRISPR-frumkvöðlarnir]] | [[Beyoncé]] | <ref>{{cite news|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2016-hillary-clinton-runner-up/|date=December 7, 2016|newspaper=Time|title=Hillary Clinton: Time Person of the Year 2016 Runner Up|archive-date=desember 14, 2023|access-date=október 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20231214183605/https://time.com/time-person-of-the-year-2016-hillary-clinton-runner-up/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2016-hackers-runner-up/?iid=toc|date=December 7, 2016|newspaper=Time|title=Hackers: Time Person of the Year 2016 Runner Up|archive-date=desember 19, 2023|access-date=október 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219075712/https://time.com/time-person-of-the-year-2016-hackers-runner-up/?iid=toc|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2016-erdogan-runner-up/?iid=toc|date=December 7, 2016|newspaper=Time|title=Recep Tayyip Erdogan: Turkish President Who Resisted a Coup|archive-date=desember 26, 2023|access-date=október 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20231226125750/https://time.com/time-person-of-the-year-2016-erdogan-runner-up/?iid=toc|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2016-crispr-runner-up/?iid=toc|date=December 7, 2016|newspaper=Time|title=CRISPR Technology Scientists on Their Gene Editing Tool|archive-date=desember 18, 2023|access-date=október 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20231218181541/https://time.com/time-person-of-the-year-2016-crispr-runner-up/?iid=toc|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2016-beyonce-runner-up/?iid=toc|date=December 7, 2016|newspaper=Time|title=Beyonce: Time Person of the Year 2016 Runner Up|archive-date=júlí 22, 2018|access-date=október 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20180722020001/http://time.com/time-person-of-the-year-2016-beyonce-runner-up/?iid=toc|url-status=dead}}</ref> }} |- | 2017 | ! scope="row" | Konurnar sem rufu þögnina | | Einstaklingar sem greindu frá kynferðislegri áreitni, meðal annars leiðtogar [[Me too-byltingin|Me too-hreyfingarinnar]]. Á forsíðunni birtust jarðarberjatínslukonan Isabel Pascual (dulnefni), hagsmunafulltrúinn Adama Iwu, leikkonan [[Ashley Judd]], hugbúnaðarverkfræðingurinn [[Susan Fowler]], söngkonan og lagahöfundurinn [[Taylor Swift]], og sjötta konan, sjúkrahússtarfsmaður sem fór fram á nafnleynd og sést því ekki framan í. Í meðfylgjandi grein var einnig fjallað um leikkonuna [[Alyssa Milano|Alyssu Milano]], aðgerðasinnann [[Tarana Burke|Tarönu Burke]], leikkonuna [[Selma Blair|Selmu Blair]], ákærendurna sjö í málssókninni gegn [[Plaza Hotel|Plaza-hótelinu]], stjórnmálakonuna [[Sara Gesler|Söru Gesler]], athafnakonuna Lindsay Meyer, uppvaskarann Söndru Pezqueda, leikkonuna Rose McCowan, sálfræðinginn og rithöfundinn [[Wendy Walsh]], bloggarann Lindsey Reynolds, húsþernuna Juönu Melara, blaðakonuna Söndru Muller, leikarann [[Terry Crews]], prófessorana [[Celeste Kidd]] og [[Jessica F. Cantlon|Jessicu Cantlon]] við [[Háskólinn í Rochester|Rochester-háskóla]], blaðakonuna [[Megyn Kelly]], blaðakonuna [[Jane Merrick]], framleiðandann Zeldu Perkins, Evrópuþingkonuna [[Terry Reintke]], hjálparstarfsmanninn Bex Bailey, sýningarstjórann Amöndu Schmitt, kvikmyndagerðarkonuna [[Blaise Godbe Lipman]], og ónafngreinda fyrrum aðstoðarkonu á skrifstofu.<ref name="time17">{{cite web |last1=Zacharek |first1=Stephanie |last2=Dockterman |first2=Eliana |last3=Edwards |first3=Haley Sweetland |url=http://time.com/time-person-of-the-year-2017-silence-breakers |title=Time Person of the Year 2017: The Silence Breakers |website=Time |accessdate=6 December 2017 |archive-date=13 ágúst 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813213723/http://time.com/time-person-of-the-year-2017-silence-breakers |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=MkR8GY2YBAU Time Person of the Year 2017: The Silence Breakers], POY video posted by TIME to YouTube on Dec 6, 2017</ref> | {{Collapsible list |title = 6 í öðru sæti | [[Donald Trump]] | [[Xi Jinping]] | [[Robert Mueller]] | [[Kim Jong-un]] | [[Colin Kaepernick]] | [[Patty Jenkins]] | <ref>{{cite web|title=Donald Trump: Time Person of the Year 2017 Runner Up|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2017-donald-trump-runner-up/|website=Time|accessdate=21 January 2019|archive-date=16 desember 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216094241/https://time.com/time-person-of-the-year-2017-donald-trump-runner-up/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Xi Jinping: Time Person of the Year 2017 Runner Up|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2017-xi-jinping-runner-up/|website=Time|accessdate=21 January 2019|archive-date=8 desember 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231208063915/https://time.com/time-person-of-the-year-2017-xi-jinping-runner-up/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Robert Mueller: Time Person of the Year 2017 Runner Up|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2017-robert-mueller-runner-up/|website=Time|accessdate=21 January 2019|archive-date=18 desember 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231218025625/https://time.com/time-person-of-the-year-2017-robert-mueller-runner-up/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Kim Jong Un: Time Person of the Year 2017 Runner Up|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2017-kim-jong-un-runner-up/|website=Time|accessdate=21 January 2019|archive-date=20 desember 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231220212037/https://time.com/time-person-of-the-year-2017-kim-jong-un-runner-up/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Colin Kaepernick: Time Person of the Year 2017 Runner Up|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2017-colin-kaepernick-runner-up/|website=Time|accessdate=21 January 2019|archive-date=26 desember 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231226035645/https://time.com/time-person-of-the-year-2017-colin-kaepernick-runner-up/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Patty Jenkins: Time Person of the Year 2017 Runner Up|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2017-patty-jenkins-runner-up/|website=Time|accessdate=21 January 2019|archive-date=10 desember 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171210051208/http://time.com/time-person-of-the-year-2017-patty-jenkins-runner-up/|url-status=dead}}</ref> }} |- | 2018 | [[File:Jamal Khashoggi in March 2018.jpg|frameless|center|upright=0.3]][[File:PH1-RAPPLER-DSCF3442.jpg|frameless|center|upright=0.3]][[File:Police escort detained Reuters journalist Kyaw Soe Oo.jpg|frameless|center|upright=0.3]] ! scope="row" | Verðirnir | | Blaðamenn sem sættu ofsóknum, handtöku eða lífláti fyrir fréttaflutning sinn. Á fjórum forsíðuútgáfum birtust: * [[Jamal Khashoggi]], pistlahöfundur hjá ''[[The Washington Post|Washington Post]]'' sem var myrtur vegna gagnrýni sinnar á [[Múhameð bin Salman|krónprins Sádi-Arabíu]]; * [[Maria Ressa]], ritstjóri filippseysku fréttavefsíðunnar [[Rappler]], sem var ákærð vegna gagnrýninnar umfjöllunar sinnar um ofbeldisfullar stefnur [[Rodrigo Duterte|forseta landsins]]; * [[Wa Lone]] og [[Kyaw Soe Oo]], blaðamenn ''[[Reuters]]'' sem handteknir voru í Mjanmar við rannsóknir á fjöldamorðum gegn [[Róhingjar|Róhingjum]]; * Starfsfólk ''[[The Capital]]'', fréttablaðs í [[Maryland]] sem varð fyrir byssuárás á skrifstofu sína þar sem fimm starfsmenn létu lífið.<ref>{{cite news|url= https://www.today.com/news/time-person-year-2018-guardians-war-truth-t144911|date=December 11, 2018|newspaper=Today Show|title=Time's 2018 Person of the Year: 'The Guardians and the War on Truth'|author=Kim, Eun Kyung|accessdate=11 December 2018}}</ref> Í meðfylgjandi grein var einnig fjallað um eftirfarandi blaðamenn: [[Shahidul Alam]] frá Bangladess, [[Nguyễn Ngọc Như Quỳnh]] frá Víetnam, Dulcina Parra frá Mexíkó, [[Luz Mely Reyes]] frá Venesúela, [[Can Dündar]] frá Tyrklandi, [[Tatjana Felgenhaúer]] frá Rússlandi, Amal Habani frá Súdan og [[Arkadíj Babtsjenko]] frá Rússlandi.<ref>{{cite web |last1=Vick |first1=Karl |title=Time Person of the Year 2018: The Guardians |url=http://time.com/person-of-the-year-2018-the-guardians/ |website=Time |accessdate=12 December 2018 |language=en-us |archive-date=19 ágúst 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819215803/https://time.com/person-of-the-year-2018-the-guardians/ |url-status=dead }}</ref> | {{Collapsible list | title = 6 í öðru sæti | [[Donald Trump]] | [[Robert Mueller]] | [[March for Our Lives|Aðgerðasinnarnir]] | [[Moon Jae-in]] | [[Ryan Coogler]] | [[Meghan Markle]] | <ref>{{cite web|url=http://time.com/person-of-the-year-2018-donald-trump-runner-up/|title=Donald Trump: Time Person of the Year 2018 Runner Up|website=Time|date=11 December 2018|accessdate=21 January 2019|archive-date=24 janúar 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240124010219/https://time.com/person-of-the-year-2018-donald-trump-runner-up/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://time.com/person-of-the-year-2018-robert-mueller-runner-up/|title=Robert Mueller: Tine Person of the Year 2018 Runner Up|website=Time|date=11 December 2018|accessdate=21 January 2019|archive-date=24 janúar 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240124010219/https://time.com/person-of-the-year-2018-robert-mueller-runner-up/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://time.com/person-of-the-year-2018-the-activists-runner-up/|title=The Activists: Time Person of the Year 2018 Runner Up|website=Time|date=10 December 2018|accessdate=21 January 2019|archive-date=7 desember 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231207083006/https://time.com/person-of-the-year-2018-the-activists-runner-up/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://time.com/person-of-the-year-2018-moon-jae-in-runner-up/|title=Moon Jae-in: Time Person of the Year 2018 Runner Up|website=Time|date=10 December 2018|accessdate=21 January 2019|archive-date=15 janúar 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240115002053/https://time.com/person-of-the-year-2018-moon-jae-in-runner-up/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://time.com/person-of-the-year-2018-ryan-coogler-runner-up/|title=Ryan Coogler: Time Person of the Year 2018 Runner Up|website=Time|date=10 December 2018|accessdate=21 January 2019|archive-date=24 janúar 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240124010219/https://time.com/person-of-the-year-2018-ryan-coogler-runner-up/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://time.com/person-of-the-year-2018-meghan-markle-runner-up/|title=Meghan Markle: Time Person of the Year 2018 Runner Up|website=Time|date=10 December 2018|accessdate=21 January 2019|archive-date=13 desember 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231213142927/https://time.com/person-of-the-year-2018-meghan-markle-runner-up/|url-status=dead}}</ref> }} |- | 2019 | [[File:Greta Thunberg au parlement européen (33744056508), recadré.png|80px]] ! scope="row" | [[Greta Thunberg]] | Fædd 2003 | Umhverfisaðgerðasinni og stofnandi [[Föstudagar fyrir framtíðina|skólaverkfalla fyrir loftslagið]].<ref>{{cite web |last1=Alter |first1=Charlotte |last2=Haynes |first2=Suyin |last3=Worland |first3=Justin |title=Greta Thunberg: Time's Person of the Year 2019 |url=https://time.com/person-of-the-year-2019-greta-thunberg/ |website=Time |accessdate=12 December 2019 |language=en-us |archive-date=13 desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213190507/https://time.com/person-of-the-year-2019-greta-thunberg/ |url-status=dead }}</ref> |{{Collapsible list | title = 4 í öðru sæti|[[Donald Trump]]|[[Nancy Pelosi]]|[[Mótmælin í Hong Kong 2019–20|Mótmælendurnir í Hong Kong]]|Uppljóstrarinn í Úkraínumálinu||| }}<ref>{{Cite web|url=https://www.today.com/video/final-5-candidates-for-time-person-of-the-year-revealed-on-today-74828869944|title=Final 5 candidates for Time Person of the Year revealed on Today|website=Today.com|language=en|access-date=2019-12-11}}</ref> |- | rowspan="2" | 2020 | [[File:Joe Biden official portrait 2013 (cropped) 2.jpg|80px]] ! scope="row" | [[Joe Biden]]<ref name="2020 Winner">{{cite news |last1=Alter |first1=Charlotte |title=2020 Person of the Year - Joe Biden and Kamala Harris |url=https://time.com/person-of-the-year-2020-joe-biden-kamala-harris |access-date=December 11, 2020 |work=Time |date=December 11, 2020 |archive-date=desember 13, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201213085430/https://time.com/person-of-the-year-2020-joe-biden-kamala-harris/ |url-status=dead }}</ref> | Fæddur 1942 | rowspan="2" | Árið 2020 voru Biden og Harris kjörin [[Forseti Bandaríkjanna|forseti]] og [[varaforseti Bandaríkjanna]] í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|kosningum]] gegn sitjandi forsetanum [[Donald Trump]] og varaforsetanum [[Mike Pence]].<ref>{{Cite news|date=2020-11-03|title=Presidential Election Results: Biden Wins|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/11/03/us/elections/results-president.html|access-date=2020-12-11|issn=0362-4331}}</ref> | rowspan="2" |{{Collapsible list|title = 3 í öðru sæti|[[Donald Trump]]|[[Anthony Fauci]] og framlínumenn í heilbrigðisþjónustunni|[[Mótmælin í Bandaríkjunum 2020|Hreyfingin fyrir kynþáttaréttlæti]]||| }}<ref>{{cite web|url=https://www.today.com/news/who-will-be-time-s-2020-person-year-see-shortlist-t203094|title=Who will be TIME's 2020 Person of the Year? See the shortlist|first=Scott|last=Stump|website=Today.com|language=en|access-date=December 10, 2020}}</ref> |- | [[File:Kamala_Harris_official_photo_(cropped2).jpg|80px]] ! scope="row" | [[Kamala Harris]]<ref name="2020 Winner" /> | Fædd 1964 |- |2021 |[[File:Elon Musk Royal Society.jpg|80px]] ! scope="row" |[[Elon Musk]]<ref>{{Cite web|title=Elon Musk Is TIME's 2021 Person of the Year|url=https://time.com/person-of-the-year-2021-elon-musk/|access-date=2021-12-13|website=Time|archive-date=2021-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213124147/https://time.com/person-of-the-year-2021-elon-musk/|url-status=dead}}</ref> |Fæddur 1971 | Framkvæmdastjóri [[Tesla, Inc.]], stofnandi [[SpaceX]], og ríkasti maður í heimi árið 2021. | |- |2022 | [[File:The world must officially recognize that Russia has become a terrorist state - address by the President of Ukraine. (51941720577) (cropped).jpg|80px]] ! scope="row" |[[Volodymyr Zelenskyj]] og [[Úkraína|andi Úkraínu]]<ref>{{Cite web|title=Volodymyr Zelensky Is Time's 2022 Person of the Year|url=https://time.com/person-of-the-year-2022-volodymyr-zelensky/|access-date=2022-07-12|magazine=Time|archive-date=2023-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230104155135/https://time.com/person-of-the-year-2022-volodymyr-zelensky/|url-status=dead}}</ref> | Fæddur 1978 | Zelenskyj hefur verið forseti Úkraínu frá árinu 2019 og hefur leitt þjóðina í [[innrás Rússa í Úkraínu 2022]]. „Andi Úkraínu“ vísar til þrautsegju úkraínsku þjóðarinnar og andspyrnu þeirra gegn innrásarhernum. | {{Collapsible list | title = 9 í öðru sæti | [[Xi Jinping]] | [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] | [[Elon Musk]] | [[Liz Cheney]] | [[MacKenzie Scott]] | [[Mótmælin í Íran 2022|Mótmælendur í Íran]] | [[Ron DeSantis]] | [[Janet Yellen]] | [[Byssuöryggi|Baráttufólk fyrir byssuöryggi]] | <ref>{{cite web|url=https://www.today.com/today/amp/rcna60072|title= Who will be Time’s 2022 Person of the Year? See the contenders|access-date=2022-07-12|website=Today}}</ref> }} |- | 2023 | [[File:Taylor_Swift_at_the_2023_MTV_Video_Music_Awards_(3).png|120x120px]] ! scope="row" | [[Taylor Swift]] |Fædd 1989 |Swift hafði áður verið meðal „þeirra sem rufu þögnina“ sem voru lýst manneskja ársins 2017.<ref>{{Cite web |last=May |first=Ashley |title=Who are the 'silence breakers' featured as 'Time' Person of the Year? |url=https://www.usatoday.com/story/life/nation-now/2017/12/06/who-silence-breakers-featured-time-person-year-me-too/926243001/ |access-date=2023-12-06 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref> | {{Collapsible list | title = 9 í öðru sæti | Verkfallsmenn í Hollywood | [[Xi Jinping]]| | [[Elon Musk]]| | [[Sam Altman]]| | Ákærendur gegn Donald Trump| | [[Barbie]]| | [[Vladímír Pútín]]| | [[Karl 3. Bretakonungur]]| | [[Jerome Powell]]}} |- |2024 | [[File:Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg|80px]] ! scope="row" | [[Donald Trump]] (2) | Fæddur 1946 | Árið 2024 vann Trump [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningar]] á móti [[Kamala Harris|Kamölu Harris]] og var kjörinn forseti Bandaríkjanna. |{{Collapsible list | title = 10 í öðru sæti |[[Kamala Harris]] |[[Katrín prinsessa af Wales]] |[[Elon Musk]] |[[Júlía Navalnaja]] |[[Benjamín Netanjahú]] |[[Jerome Powell]] |[[Joe Rogan]] |[[Claudia Sheinbaum]] |[[Mark Zuckerberg]]<ref>{{cite web |last1=TIME Staff |title=Who Will Be TIME’s Person of the Year for 2024? See the Shortlist |url=https://time.com/7200122/person-of-the-year-2024-shortlist/ |website=TIME |access-date=10 December 2024 |language=en |date=9 December 2024 |archive-date=9 desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209143617/https://time.com/7200122/person-of-the-year-2024-shortlist/ |url-status=dead }}</ref>}} |- |2025 | [[File:Dall-e 3 (jan '24) artificial intelligence icon.png|80px]] ! scope="row" | Arkitektar [[Gervigreind|gervigreindarinnar]] | | Vísað var til arkitektanna á bak við öra þróun [[Gervigreind|gervigreindartækninnar]].<ref>{{Cite web |url=https://time.com/7339685/person-of-the-year-2025-ai-architects/ |title=Geymd eintak |access-date=2025-12-15 |archive-date=2025-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211150545/https://time.com/7339685/person-of-the-year-2025-ai-architects/ |url-status=dead }}</ref> {{Collapsible list | title = Einstaklingarnir sem vísað var til voru, í stafrófsröð: | [[Sam Altman]], forstjóri [[OpenAI]] | [[Dario Amodei]], forstjóri [[Anthropic]] | [[Demis Hassabis]], forstjóri [[Google DeepMind]] | [[Jensen Huang]], forstjóri [[Nvidia]] | [[Fei-Fei Li]], stofnandi [[ImageNet]] | [[Elon Musk]], forstjóri [[xAI]] (2) | [[Lisa Su]], forstjóri [[AMD]] | [[Mark Zuckerberg]], forstjóri [[Meta Platforms]] (2) }} | |} ==Tenglar== * {{Vísindavefurinn|65231|Hvers vegna var Hitler valinn maður ársins?|höfundur=Björn Reynir Halldórsson|dags=25. september 2014|skoðað=6. febrúar 2024}} ==Tilvísanir== <references/> {{s|1927}} [[Flokkur:Bandarísk tímarit]] [[Flokkur:Frægð]] [[Flokkur:Viðurkenningar]] k4j0dpned0iw16nnlebyrjulqv2xyfg Svanhildur Hólm Valsdóttir 0 161121 1979307 1952717 2026-09-18T02:57:28Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979307 wikitext text/x-wiki '''Svanhildur Hólm Valsdóttir''' (f. [[11. október]] [[1974]]) er [[sendiherra]] [[Ísland|Íslands]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Svanhildur var skipuð sendiherra árið 2024 og af­henti [[Joe Biden|Joseph R. Biden]] [[Forseti Bandaríkjanna|Banda­ríkja­for­seta]] trúnaðarbréf sitt sem sendi­herra Íslands í Banda­ríkj­un­um þann 18. sept­em­ber 2024.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/09/20/svanhildur_holm_fundadi_med_biden_i_hvita_husinu/|title=Svanhildur Hólm fundaði með Biden í Hvíta húsinu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-10-14}}</ref> Svanhildur var framkvæmdastjóri [[Viðskiptaráð Íslands|Viðskiptaráðs Íslands]] frá árinu 2020<ref>{{Cite web|url=https://vb.is/frettir/svanhildur-holm-naesti-sendiherra-i-washington/|title=Svanhildur Hólm næsti sendiherra í Washington|website=www.vb.is|access-date=2024-10-14|archive-date=2025-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123224130/https://vb.is/frettir/svanhildur-holm-naesti-sendiherra-i-washington/|url-status=dead}}</ref> til ársins 2024. Áður starfaði hún við fjölmiðla og sem aðstoðarmaður [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarna Benediktssonar]] ráðherra. Foreldrar Svanhildar eru Valur Hólm Sigurjónsson vélfræðingur og Fjóla Stefánsdóttir starfsmaður skattsins á Akureyri. Systir Svanhildar heitir Margrét Hólm Valsdóttir (f.[[1967]])<ref>Morgunblaðið, [https://timarit.is/page/6085596#page/n41/mode/2up „Gömul sál og bókaormur“], 11. október 2014</ref> Svanhildur er alin upp við Laxárvirkjun í Aðaldal en þar starfaði faðir hennar. Svanhildur er í hjónabandi með [[Logi Bergmann Eiðsson|Loga Bergmanni Eiðssyni]] fjölmiðlamanni og eiga þau saman tvær dætur. Fyrir átti Logi fjórar dætur og Svanhildur einn son.<ref name=":0">Dagblaðið Vísir - DV, [https://timarit.is/page/5550897#page/n45/mode/2up „Glæsileg hjón sem stefna hátt“], 18. ágúst 2006 (skoðað 9. janúar 2021) </ref> == Menntun og störf == Svanhildur lauk stúdentsprófi frá [[Menntaskólinn á Akureyri|Menntaskólanum á Akureyri]] árið 1994, útskrifaðist sem lögfræðingur frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] árið 2009 og hefur lokið MBA-gráðu frá [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólanum í Reykjavík]].<ref name=":1">Visir.is, „Svanhildur nýr framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs“ (skoðað 9. janúar 2021)</ref> Fjölmiðlaferill Svanhildar hófst árið 1995 er hún varð blaðamaður á dagblaðinu [[Dagur (dagblað 1997)|Degi]] á Akureyri. Þaðan fór hún yfir til svæðisútvarps [[Ríkisútvarpið|RÚV]] á Akureyri auk þess sem hún var umsjónarmaður Morgunútvarps [[Rás 2|Rásar 2]] um tveggja ára skeið. Hún var stigavörður í [[Gettu betur]] árið 2003, var einn umsjónarmanna [[Kastljós (fréttaskýringaþáttur)|Kastljóss]] um tíma og síðar einn af umsjónarmönnum Íslands í dag á [[Stöð 2]]. Svanhildur var framkvæmdastjóri þingflokks [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] frá 2009-2012, hún varð aðstoðarmaður formanns Sjálfstæðisflokksins, Bjarna Benedikssonar árið 2012 og var aðstoðarmaður hans sem ráðherra í [[Fjármála- og efnahagsráðuneyti Íslands|fjármálaráðuneytinu]] og um tíma í [[Forsætisráðuneyti Íslands|forsætisráðuneytinu]] frá 2013-2020.<ref name=":2">Kjarninn.is, [https://kjarninn.is/frettir/hvada-reynslu-hafa-adstodarmenn-radherra/ „Hvaða reynslu hafa aðstoðarmenn ráðherra?“] (skoðað 9. janúar 2021)</ref> Í október árið 2020 var tilkynnt að Svanhildur hefði verið ráðin framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs Íslands og hóf hún störf þar 1. desember sama ár<ref name=":1" />. Svanhildur starfaði hjá Viðskiptaráði til ársins 2024 þegar hún var skipuð sendiherra. Hún hefur sinnt ýmsum öðrum trúnaðarstörfum fyrir Sjálfstæðisflokkinn og var m.a. annar varaformaður [[Samband ungra sjálfstæðismanna|Sambands ungra sjálfstæðismanna]] (SUS) frá 1997-2001.<ref name=":2" /> Svanhildur kom fram sem fulltrúi íslenskra kvenna í spjallþætti [[Oprah Winfrey]] árið 2005.<ref name=":0" /> == Tilvísanir == <references/> [[Flokkur:Sendiherrar Íslands í Bandaríkjunum]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1974]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskar fjölmiðlakonur]] 6rhmkkr8a3uffib9zugr7f3k581po1o Kristrún Frostadóttir 0 161959 1979256 1960176 2026-09-17T15:17:49Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979256 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | skammstöfun = KFrost | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1988|5|12}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]] | stjórnmálaflokkur = [[Samfylkingin]] | háskóli = [[Háskóli Íslands]] (BS)<br>[[Boston-háskóli]] (BA)<br>[[Yale-háskóli]] (MA) | maki = Einar Bergur Ingvarsson | börn = 2 | titill = [[Forsætisráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start = [[21. desember]] [[2024]] | forseti = [[Halla Tómasdóttir]] | forveri = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | titill2 = Formaður [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] | stjórnartíð_start2 = [[28. október]] [[2022]] | forveri2 = [[Logi Einarsson]] | AÞ_CV = 1417 | AÞ_frá1 = 2021 | AÞ_til1 = 2024 | AÞ_kjördæmi1 = [[Reykjavíkurkjördæmi suður|Reykjavík s.]] | AÞ_flokkur1 = Samfylkingin | AÞ_frá2 = 2024 | AÞ_kjördæmi2 = [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík n.]] | AÞ_flokkur2 = Samfylkingin }} '''Kristrún Mjöll Frostadóttir''' (fædd [[12. maí]] [[1988]]) er [[Ísland|íslenskur]] stjórnmálamaður sem hefur verið [[forsætisráðherra Íslands]] síðan árið [[2024]]. Hún er [[hagfræði]]ngur að mennt og hefur verið formaður [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] frá [[2022]]. Hún hefur setið á [[Alþingi]] fyrir flokkinn frá [[2021]]. Fljótlega eftir að Kristrún tók við formennsku í flokknum varð hún að vinsælasta stjórnmálamanni á Íslandi í skoðanakönnunum sem varð til þess að Samfylkingin fékk mest fylgi allra flokka í skoðanakönnunum síðan snemma árs [[2023]].<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/frettir/flestir-treysta-kristrunu/|title=Flestir treysta Kristrúnu|date=2022-11-18|website=Kjarninn|language=is|access-date=2024-07-23}}</ref><ref>{{Citation|title=Next Icelandic parliamentary election|date=2024-07-21|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Next_Icelandic_parliamentary_election&oldid=1235839998|work=Wikipedia|language=en|access-date=2024-07-23}}</ref> Hún tók við embætti [[forsætisráðherra Íslands]] þann [[21. desember]] [[2024]] í [[ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur]] eftir sigur flokksins í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]]. Kristrún var yngsti starfandi leiðtogi ríkja í heiminum, þegar hún var 37 ára, en er núna annar yngsti. == Menntun == Kristrún lauk stúdentsprófi frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] árið [[2008]]. Hún lauk BS prófi í hagfræði frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] árið 2011 og MA-prófi í hagfræði frá [[Boston-háskóli|Boston-háskóla]] árið [[2014]]. Hún lauk líka árið [[2016]] MA-próf í alþjóðafræði með áherslu á hagstjórn og alþjóðafjármál frá [[Yale-háskóli|Yale-háskóla]]. == Starfsferill == Kristrún er fyrrverandi hagfræðingur [[Viðskiptaráð Íslands|Viðskiptaráðs Íslands]] og fyrrum aðalhagfræðingur [[Kvika banki|Kviku banka]]. Hún hefur starfað sem blaðamaður á [[Viðskiptablaðið|Viðskiptablaðinu]] og í greiningardeild [[Arion banki|Arion banka]]. Hún starfaði sem sérfræðingur í greiningardeild bandaríska fjárfestingabankans Morgan Stanley, fyrst í [[New York-borg|New York]] og síðan í [[London]] en hélt þaðan til starfa sem aðalhagfræðingur Viðskiptaráðs Íslands í [[Mars (mánuður)|mars]] árið [[2017]].<ref>Vi.is, [https://www.vi.is/frettir/kristrun-nyr-hagfraedingur-vidskiptarads „Kristrún nýr hagfræðingur Viðskiptaráðs“] (skoðað 13. febrúar 2021)</ref> Í [[janúar]] [[2018]] tók hún við starfi aðalhagfræðings Kviku banka<ref>Visir.is, [https://www.visir.is/g/2017975500d „Kristrún nýr aðalhagfræðingur Kviku“] (skoðað 13. febrúar 2021)</ref> en sagði starfinu upp þegar hún sóttist eftir sæti á lista Samfylkingarinnar í Reykjavík í [[janúar]] [[2021]].<ref>Mbl.is, [https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2021/01/23/kristrun_laetur_af_storfum_hja_kviku/ „Kristrún lætur af störfum hjá Kviku“] (skoðað 13. febrúar 2021)</ref> == Stjórnmál == Innkoma Kristrúnar inn á hið pólitíska svið vakti mikla athygli í aðdraganda kosninga. Hún var sá frambjóðandi Samfylkingarinnar sem var einna mest áberandi í kosningabaráttunni og meðal annars spratt fjölmiðlaumræða um hvort Kristrún hefði í starfi sínu hjá Kviku banka fengið tugmilljóna króna kaupaaukagreiðslur. Kristrún vísaði þeim fullyrðingum á bug.<ref>Dv.is, [https://www.dv.is/frettir/2021/09/20/kristrun-neitar-ad-hafa-thegid-tugmilljona-kaupaukagreidslur-thetta-er-algjor-lagkura-fjolmidlun/ „Kristrún neitar að hafa þegið tugmilljóna króna kaupaukagreiðslur: „Þetta er algjör lágkúra í fjölmiðlun““] (skoðað 27. september 2021)</ref> === Formennska í Samfylkingunni === Eftir að [[Logi Már Einarsson|Logi Einarsson]], formaður Samfylkingarinnar, tilkynnti [[18. júní]] [[2022]] að hann myndi láta af störfum sem formaður var Kristrún orðuð við formannsstólinn. [[Össur Skarphéðinsson]], fyrrverandi formaður og ráðherra Samfylkingarinnar, hafði þó skrifað póst á [[Facebook]] nokkrum dögum áður þar sem að hann sagði að Kristrún væri efnilegasta kona íslenskra stjórnmála og spurði hvenær Samfylkingin ætlaði að kalla hana til forystu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2022-06-18-thau-sem-koma-helst-til-greina-i-formannsbarattuna|titill=Þau sem koma helst til greina í formannsbaráttuna|höfundur=Sunna Valgerðardóttir|útgefandi=''[[RÚV]]''|skoðað=18. Maí 2024|dags=18. júní 2022}}</ref> Í [[ágúst]] á sama ári í [[Iðnó]] gaf hún kost á sér í formannskjör Samfylkingarinnar.<ref>[https://www.visir.is/g/20222300155d/-eg-veit-ad-thad-er-haegt-ad-stjorna-landinu-betur- Það er hægt að stjórna landinu betur] Vísir, sótt 19/8 2022</ref> Þar sem engin önnur framboð bárust var Kristrún sjálfkjörin formaður á landsfundi flokksins þann [[28. október]] [[2022]] með 94,5 pró­sent atkvæða.<ref>{{Vefheimild|titill=Kristrún Frostadóttir orðin formaður Samfylkingarinnar|url=https://kjarninn.is/frettir/kristrun-frostadottir-ordin-formadur-samfylkingarinnar/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|dags=28. október 2022|skoðað=28. október 2022|höfundur=Þórður Snær Júlíusson}}</ref> Kristrún leiddi Samfylkinguna til sigurs í [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningunum 2024]] og hlaut [[Stjórnarmyndunarumboð|umboð til stjórnarmyndunar]] degi síðar.<ref>{{Cite web|url=https://vb.is/frettir/kristrun-komin-med-umbod/|title=Kristrún komin með umboð|website=www.vb.is|access-date=2024-12-20|archive-date=2026-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20260714091909/https://vb.is/frettir/kristrun-komin-med-umbod/|url-status=dead}}</ref> === Forsætisráðherra (2024-) === Kristrún tók við sem [[forsætisráðherra Íslands]] þann [[21. desember]] [[2024]] í þriggja flokka stjórn [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]], [[Viðreisn|Viðreisnar]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]]. Kristrún er þriðja konan sem gegnir embætti forsætisráðherra Íslands á eftir [[Jóhanna Sigurðardóttir|Jóhönnu Sigurðardóttur]] og [[Katrín Jakobsdóttir|Katrínu Jakobsdóttur]] og yngsti forsætisráðherra í sögu embættisins. == Einkalíf == Maki Kristrúnar er Einar B. Ingvarsson og eiga þau tvær dætur fæddar árið [[2019]] og [[2023]].<ref>Xs.is, [https://xs.is/kristrun-mjoll-frostadottir „Kristrún Mjöll Frostadóttir“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} (skoðað 13. febrúar 2021)</ref> == Tilvísanir == <references /> {{Forsætisráðherrar Íslands}} {{Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur}} {{Núverandi alþingismenn}} [[Flokkur:Formenn Samfylkingarinnar]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1988]] [[Flokkur:Íslenskir hagfræðingar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] [[Flokkur:Þingmenn Samfylkingarinnar]] 3fmwhexbr65fn7vfuep7pz08thot5sj Notandaspjall:SHB 3 164590 1979304 1912037 2026-09-18T02:34:41Z Max 95879 Max færði [[Notandaspjall:SHB2000]] á [[Notandaspjall:SHB]]: Sjálfkrafa færði síðu á meðan notandinn „[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]“ var endurnefndur „[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]“ 1912037 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1rem #dd0000 ridge; padding: 0.5em;">Hello! Please message me on [[m:User talk:SHB2000|meta.wikimedia.org]]. I may not notice messages on this page.</div> bqe1mfal703untg34kx1aq7ncgg0n7d Inga Minelgaite 0 164677 1979230 1963303 2026-09-17T12:00:16Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979230 wikitext text/x-wiki {{hreingera|Mikill ferilskráarbragur á greininni}} {{Persóna | nafn = Inga Minelgaité | mynd = Profile Inga Minelgaite.jpg | fæðingardagur = 1982 | starf = Prófessor við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] }} Inga Minelgaite (f. 1982) er [[prófessor]], [[ræðismaður]], fyrirtækjaþjálfari, heiðursræðismaður [[Litáen|Litháens]] á [[Island|Íslandi]] og opinber persóna. Inga starfar sem fastráðinn prófessor við Viðskiptafræðideild [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]<ref name=":1">{{Cite web|url=https://hi.is/starfsfolk/inm|title=Inga Minelgaité - Prófessor|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref> og er gestaprófessor í nokkrum háskólum utan Íslands<ref>{{Cite web|url=https://faculty.ism.lt/staff/inga-minelgaite/|title=Dr. Inga Minelgaitė|website=Faculty {{!}} ISM University of Management and Economics|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ujcontent.uj.ac.za/esploro/outputs/journalArticle/Hire-me-not-The-influence-of-grades-and/9929708007691|title=Research Portal|website=ujcontent.uj.ac.za|access-date=2025-03-17}}</ref>. Inga er fyrsti útlendingurinn til að gegna prófessorsstöðu við Viðskiptafræðideild Háskóla Íslands. Hún er forstöðumaður tveggja meistaranáma við Háskóla Íslands<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/framhaldsnam/verkefnastjornun|title=Verkefnastjórnun|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://hi.is/framhaldsnam/althjodavidskipti_og_verkefnastjornun|title=Alþjóðaviðskipti og verkefnastjórnun|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref>. Meginrannsóknarsvið Ingu er skipulagsforysta<ref>{{vefheimild |titill=Search Page {{!}} SpringerLink |url=https://link.springer.com/search?new-search=true&query=&dateFrom=&dateTo=&taxonomy=%22Organization+and+Leadership%22&contributor=%22Inga+Minelgaite%22&sortBy=relevance |ritverk=link.springer.com |tungumál=en}}</ref>. Rannsóknir hennar hafa einnig beinst að (þver-)menningarlegum aðstæðum<ref>{{Cite book|url=https://link.springer.com/10.1007/978-3-030-68861-5|title=Corporate Social Responsibility and Employer Attractiveness: An International Perspective|date=2021|publisher=Springer International Publishing|isbn=978-3-030-68860-8|editor-last=Bustamante|editor-first=Silke|series=CSR, Sustainability, Ethics & Governance|location=Cham|language=en|doi=10.1007/978-3-030-68861-5|editor-last2=Pizzutilo|editor-first2=Fabio|editor-last3=Martinovic|editor-first3=Martina|editor-last4=Herrero Olarte|editor-first4=Susana}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Ljubica |first=Jasenko |last2=Littrell |first2=Romie Frederick |last3=Warner-Søderholm |first3=Gillian |last4=Minelgaite |first4=Inga |date=2021-11-24 |title=Empower me or not? Influence of societal culture |url=https://doi.org/10.1108/ccsm-05-2021-0091 |journal=Cross Cultural &amp; Strategic Management |volume=29 |issue=1 |pages=114–146 |doi=10.1108/ccsm-05-2021-0091 |issn=2059-5794}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://jidr.online/previous-publications/|title=Previous Publications|date=2021-08-18|website=Journal of International Doctoral Research|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Gudmundsdottir |first=Arelia Eydis |last2=Minelgaite |first2=Inga |last3=Gudmundsdottir |first3=Svala |last4=Leupold |first4=Christopher R |last5=Snorradóttir |first5=Thelma Kristín |date=2021-02-25 |title=Perceptions of Working Conditions and Work-related Stress in Iceland |url=https://doi.org/10.7595/management.fon.2021.0004 |journal=Management:Journal of Sustainable Business and Management Solutions in Emerging Economies |doi=10.7595/management.fon.2021.0004 |issn=2406-0658}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Stangej |first=Olga |last2=Minelgaite |first2=Inga |last3=Leupold |first3=Christopher |date=2020-12-01 |title=Contouring Sustainability: Cultural Configurations of Nordic Firms |url=http://management.fon.bg.ac.rs/index.php/mng/article/view/336 |journal=Management:Journal of Sustainable Business and Management Solutions in Emerging Economies |volume=25 |issue=3 |pages=65 |doi=10.7595/management.fon.2020.0015 |issn=2406-0658}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaite |first=Inga |last2=Sund |first2=Berit |last3=Stankeviciene |first3=Jelena |date=2020-06-01 |title=Understanding the Nordic Gender Diversity Paradox |url=https://doi.org/10.1515/bjes-2020-0003 |journal=TalTech Journal of European Studies |volume=10 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1515/bjes-2020-0003 |issn=2674-4619}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaite |first=Inga |last2=Christiansen |first2=Þóra H. |last3=Kristjánsdóttir |first3=Erla S. |date=2019-06-01 |title=Lithuanian Temporary Workers in Iceland in Another Economic Boom: Expectations and Experiences |url=https://doi.org/10.2478/jeb-2019-0008 |journal=South East European Journal of Economics and Business |volume=14 |issue=1 |pages=101–114 |doi=10.2478/jeb-2019-0008 |issn=2233-1999}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaite |first=Inga |last2=Christiansen |first2=Þóra H. |last3=Kristjánsdóttir |first3=Erla S. |date=2019-06-01 |title=Lithuanian Temporary Workers in Iceland in Another Economic Boom: Expectations and Experiences |url=https://www.sciendo.com/article/10.2478/jeb-2019-0008 |journal=South East European Journal of Economics and Business |language=en |volume=14 |issue=1 |pages=101–114 |doi=10.2478/jeb-2019-0008 |issn=2233-1999}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaite |first=Inga |last2=Littrell |first2=Romie Frederick |date=2018-06-30 |title=Country’s preferred leader behaviour profile: Does cultural homogeneity matter? |url=https://doi.org/10.30924/mjcmi/2018.23.1.1 |journal=Management Journal of Contemporary Management Issues |volume=23 |issue=1 |pages=1–27 |doi=10.30924/mjcmi/2018.23.1.1 |issn=1331-0194}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Littrell |first=Romie Frederick |last2=Warner-Soderholm |first2=Gillian |last3=Minelgaite |first3=Inga |last4=Ahmadi |first4=Yaghoub |last5=Dalati |first5=Serene |last6=Bertsch |first6=Andrew |last7=Kuskova |first7=Valentina |date=2018-04-09 |title=Explicit preferred leader behaviours across cultures: Instrument development and validation |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/JMD-09-2017-0294/full/html |journal=Journal of Management Development |language=en |volume=37 |issue=3 |pages=243–257 |doi=10.1108/JMD-09-2017-0294 |issn=0262-1711}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Stangej |first=Olga |last2=Minelgaite |first2=Inga |last3=Kristinsson |first3=Kari |last4=Sigurdardottir |first4=Margret Sigrun |date=2018-09-14 |title=Post-migration labor market: prejudice and the role of host country education |url=https://doi.org/10.1108/ebhrm-03-2018-0019 |journal=Evidence-based HRM: a Global Forum for Empirical Scholarship |volume=7 |issue=1 |pages=42–55 |doi=10.1108/ebhrm-03-2018-0019 |issn=2049-3983}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaitė |first=Inga |last2=Littrell |first2=Romie F. |last3=Škudienė |first3=Vida |date=2018-12-31 |title=Preferred Leader Behaviour in the Business Sector of Lithuania: Follower Diversity Perspective |url=https://www.journals.vu.lt/omee/article/view/14164 |journal=Organizations and Markets in Emerging Economies |volume=9 |issue=2 |pages=272–291 |doi=10.15388/omee.2018.10.00014}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaitė |first=Inga |last2=Blažytė |first2=Giedrė |last3=Littrell |first3=Romie F. |date=2017-12-20 |title=Ethnicity and Occupational Differences in the Transforming Homogenous Culture: The Case of Lithuania |url=https://doi.org/10.15823/p.2017.52 |journal=Pedagogika |volume=128 |issue=4 |pages=20–38 |doi=10.15823/p.2017.52 |issn=2029-0551}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Snaebjornsson |first=Inga Minelgaite |last2=Edvardsson |first2=Ingi Runar |last3=Littrell |first3=Romie F. |date=2017-04 |title=Societal Culture in Iceland and Lithuania: Managerial Implications |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2158244017704023 |journal=Sage Open |language=en |volume=7 |issue=2 |doi=10.1177/2158244017704023 |issn=2158-2440}}</ref><ref>Snaebjornsson, I. M., Edvardsson, I. R., Zydziunaite, V., & Vaiman, V. (2015). Cross-Cultural Leadership: Expectations on Gendered Leaders’ Behavior. SAGE Open, 5(2), 2158244015579727</ref>, teymum/net<ref>{{Cite journal |last=Patrucco |first=Andrea S. |last2=Canterino |first2=Filomena |last3=Minelgaite |first3=Inga |date=2022-12 |title=How do Scrum Methodologies Influence the Team's Cultural Values? A Multiple Case Study on Agile Teams in Nonsoftware Industries |url=https://doi.org/10.1109/tem.2022.3146717 |journal=IEEE Transactions on Engineering Management |volume=69 |issue=6 |pages=3503–3513 |doi=10.1109/tem.2022.3146717 |issn=0018-9391}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Unterhitzenberger |first=Christine |last2=Müller |first2=Ralf |last3=Vaagaasar |first3=Anne Live |last4=Ke |first4=Yongjian |last5=Alonderiene |first5=Raimonda |last6=Minelgaite |first6=Inga |last7=Pilkiene |first7=Margarita |last8=Wang |first8=Linzhuo |last9=Zhu |first9=Fangwei |last10=Drouin |first10=Nathalie |last11=Chmieliauskas |first11=Alfredas |last12=Šimkonis |first12=Saulius |last13=Mongeon |first13=Mylene |date=2022-11-24 |title=A Multilevel Governance Model for Interorganizational Project Networks |url=https://doi.org/10.1177/87569728221131254 |journal=Project Management Journal |volume=54 |issue=1 |pages=88–105 |doi=10.1177/87569728221131254 |issn=8756-9728}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Unterhitzenberger |first=Christine |last2=Müller |first2=Ralf |last3=Vaagaasar |first3=Anne Live |last4=Ke |first4=Yongjian |last5=Alonderiene |first5=Raimonda |last6=Minelgaite |first6=Inga |last7=Pilkiene |first7=Margarita |last8=Wang |first8=Linzhuo |last9=Zhu |first9=Fangwei |last10=Drouin |first10=Nathalie |last11=Chmieliauskas |first11=Alfredas |last12=Šimkonis |first12=Saulius |last13=Mongeon |first13=Mylene |date=2023-02 |title=A Multilevel Governance Model for Interorganizational Project Networks |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/87569728221131254 |journal=Project Management Journal |language=en |volume=54 |issue=1 |pages=88–105 |doi=10.1177/87569728221131254 |issn=8756-9728}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Müller |first=Ralf |last2=Alix-Séguin |first2=Charlotte |last3=Alonderienė |first3=Raimonda |last4=Bourgault |first4=Mario |last5=Chmieliauskas |first5=Alfredas |last6=Drouin |first6=Nathalie |last7=Ke |first7=Yongjian |last8=Minelgaite |first8=Inga |last9=Pilkienė |first9=Margarita |last10=Šimkonis |first10=Saulius |last11=Unterhitzenberger |first11=Christine |last12=Vaagaasar |first12=Anne Live |last13=Wang |first13=Linzhuo |last14=Zhu |first14=Fangwei |date=2024-07-26 |title=A (meta)governance framework for multi-level governance of inter-organizational project networks |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09537287.2022.2146018 |journal=Production Planning & Control |language=en |volume=35 |issue=10 |pages=1043–1062 |doi=10.1080/09537287.2022.2146018 |issn=0953-7287}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Unterhitzenberger |first=Christine |last2=Müller |first2=Ralf |last3=Vaagaasar |first3=Anne Live |last4=Ke |first4=Yongjian |last5=Alonderiene |first5=Raimonda |last6=Minelgaite |first6=Inga |last7=Pilkiene |first7=Margarita |last8=Wang |first8=Linzhuo |last9=Zhu |first9=Fangwei |last10=Drouin |first10=Nathalie |last11=Chmieliauskas |first11=Alfredas |last12=Šimkonis |first12=Saulius |last13=Mongeon |first13=Mylene |date=2022-11-24 |title=A Multilevel Governance Model for Interorganizational Project Networks |url=https://doi.org/10.1177/87569728221131254 |journal=Project Management Journal |volume=54 |issue=1 |pages=88–105 |doi=10.1177/87569728221131254 |issn=8756-9728}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaitė |first=Inga |last2=Nedzinskaitė-Mačiūnienė |first2=Rasa |last3=Kristinsson |first3=Kari |last4=Gudjonsson |first4=Sigurdur |date=2019-10-18 |title='The Emperor is Naked!': Exposing (In) efficiency of Self- Assessment and Group – Assessment in Higher Education |url=https://doi.org/10.15823/p.2019.134.3 |journal=Pedagogika |volume=134 |issue=2 |pages=45–60 |doi=10.15823/p.2019.134.3 |issn=2029-0551}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Harðardóttir |first=Arna Kristín |last2=Guðjónsson |first2=Sigurður |last3=Minelgaite |first3=Inga |last4=Kristinsson |first4=Kári |date=2019-12-18 |title=Ethics as usual? |url=https://doi.org/10.30924/mjcmi.24.2.2 |journal=Management |volume=24 |issue=2 |pages=11–21 |doi=10.30924/mjcmi.24.2.2 |issn=1846-3363}}</ref>, meðal annarra viðfangsefna.<ref>{{vefheimild |titill=Search Page {{!}} SpringerLink |url=https://link.springer.com/search?dc.creator=Inga+Minelgaite |ritverk=link.springer.com |tungumál=en}}</ref> == Ekki Akademískur Ferill == Inga Minelgaite hefur fjölbreyttan stjórnunarbakgrunn, með víðtækri reynslu bæði í einkageiranum og opinbera geiranum, sem spannar frá litlum fyrirtækjum til alþjóðlegra viðurkenndra iðnaðarleiðtoga. Á undanförnum árum, sem stofnandi Infinitus Labs<ref>{{Cite web|url=https://infinituslabs.com/|title=Home - infinituslabs.com|date=2022-10-22|language=en-GB|access-date=2025-03-17}}</ref>, hefur hún sérhæft sig í fyrirtækjaþjálfun og ráðgjöf, í samstarfi við fjölbreytt úrval viðskiptavina í einkageiranum, allt frá helstu leiðtogum iðnaðarins til sprotafyrirtækja. Að auki hefur hún tekið virkan þátt í að leggja sitt af mörkum til stjórnunaráætlana í opinbera geiranum, t.d. GovTech Innovation Academy<ref>{{Cite web|url=https://govtechlab.lt/lt/govtech-inovaciju-akademija/|title=GovTech Lab Lithuania|website=govtechlab.lt|access-date=2025-03-17|archive-date=2025-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20250318055913/https://govtechlab.lt/lt/govtech-inovaciju-akademija/|url-status=dead}}</ref>. Nýlegri störf eru meðal annars: stjórnarmaður í WOW háskóla, fyrsta netháskóla heims fyrir konur<ref>{{Cite web|url=https://www.wowuniversity.org/|title=WoW University {{!}} Online Mokymai Moterims|date=2023-03-10|website=www.wowuniversity.org|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref>; ráðgjafarnefnd STEAM miðstöðvarinnar við Klaipėda háskóla<ref>{{Cite web|url=https://www.ku.lt/lt/naujienos/i-steam-klaipeda-patariamosios-tarybos-gretas-prisijunge-islandijos-universiteto-profesore-dr-inga-minelgaite|title=Į STEAM Klaipėda patariamosios tarybos gretas prisijungė Islandijos universiteto profesorė dr. Inga Minelgaitė {{!}} Klaipėdos universitetas|website=www.ku.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. Hún starfaði sem formaður ráðs við Kazimieras Simonavicius háskólann (2021–2024). Hún var einnig stofnandi Verkefnastjórnunarstofnunar Háskóla Íslands (2018–2019) og gegndi starfi formanns. Ferill hennar spannar ýmis leiðtogahlutverk, þar á meðal framkvæmdastjóri og verkefnastjóri í byggingariðnaði (2006–2012), auk forstöðumanns Verkefnastjórnunarmiðstöðvar Háskólans í Hagnýtum félagsvísindum (2005–2007). Hún hefur einnig stýrt markaðs-, sölu- og mannauðsstörfum og sýnt í fyrirtæki í viðarvinnsluiðnaði. Sem heiðursræðismaður Litháens á Íslandi (2020–nú) gegnir hún diplómatískum hlutverki við að efla tvíhliða samskipti Litháens og Íslands<ref name=":3">{{Cite web|url=https://dk.mfa.lt/en/news/82/lithuanias-newly-accredited-honorary-consul-in-iceland:916|title=Lithuania's newly accredited Honorary Consul in Iceland {{!}} Embassy of the Republic of Lithuania to the Kingdom of Denmark|website=Lithuania's newly accredited Honorary Consul in Iceland {{!}} Embassy of the Republic of Lithuania to the Kingdom of Denmark|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|url=https://dk.mfa.lt/atstovybe/garbes-konsulai/islandijoje/10|title=Islandijoje {{!}} Lietuvos Respublikos ambasada Danijoje|website=Islandijoje {{!}} Lietuvos Respublikos ambasada Danijoje|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. Undanfarin ár hefur Inga Minelgaite lagt sitt af mörkum til þróunar ýmissa stofnana sem ráðgjafa og ráðgjafa, með sérþekkingu sinni á stefnumótun fyrirtækja, stjórnarháttum og forystu. Í þessu starfi hefur hún unnið með fjölbreyttum fyrirtækjum, þar á meðal leiðtogum á heimsvísu (t.d. Alba – stærsta álver heims, Bahrein)<ref>{{Cite web|url=https://www.albasmelter.com/en/|title=Home - Aluminium Bahrain (Alba)|website=www.albasmelter.com|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref>[https://www.visir.is/paper/serblod/SD190831.pdf]. Inga Minelgaite hefur komið fram sem aðalfyrirlesari, sérfræðingur og pallborðsmeðlimur á fjölmörgum áberandi ráðstefnum, t.d. Innskráning, EBIT<ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.delfi.lt/tv/konferencijos/login-2024/login-2024-prof-inga-minelgaite-phd-simona-bareike-jurgita-jaruseviciene-morta-grigaliunaite-starke-rima-aukstuolyte-diskusija-kaip-darbo-rinkoje-islikti-ant-bangos-96543899|title=Login 2024. Prof. Inga Minelgaitė - PhD, Simona Bareikė, Jurgita Jaruševičienė, Morta Grigaliūnaitė-Starkė, Rima Aukštuolytė. Diskusija: Kaip darbo rinkoje išlikti „ant bangos“?|website=Delfi TV|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vadovukonferencija.lt/titulinis2021/|title=2021 TITULINIS|website=VADOVŲ KONFERENCIJA EBIT|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref>. == Akademískur ferill == Inga útskrifaðist árið 2004 með BS gráðu í viðskiptafræði, með áherslu á markaðsstjórnun, frá ISM University of Management and Economics, viðskiptaháskóla stofnað í Litháen af ​​BI (Business Institute, Noregi)<ref>{{Cite web|url=https://www.ism.lt/|title=ISM Vadybos ir ekonomikos universitetas|website=ISM University of Management and Economics|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref>. Árið 2008 lauk hún meistaranámi í viðskiptafræði með áherslu á mannauðs- og starfsmannastjórnun frá Tækniháskólanum í Kaunas<ref>{{Cite web|url=https://en.ktu.edu/|title=Home|website=Kaunas University of Technology|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref>. Árin 2012-2016 stundaði Inga doktorsnám við Viðskiptafræðideild Háskóla Íslands<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/|title=Háskóli Íslands|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref> þar sem hún einbeitti sér að þvermenningarlegum leiðtogarannsóknum og hlaut árið 2016 doktorsgráðu í heimspeki. Inga Minelgaite öðlaðist sína fyrstu reynslu sem lektor í æðri menntun 2005-2006 og starfaði sem fyrirlestur við SMK <ref>{{Cite web|url=https://smk.lt/|title=SMK Aukštoji mokykla {{!}} smk.lt|website=smk.lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. Hún hefur þó fyrst og fremst byggt upp feril sinn í háskólanámi við Háskóla Íslands, þar sem hún byrjaði sem lektor og var skipuð prófessor árið 2020<ref name=":1" />. Frá 2017 hefur Inga verið námsbrautarstjóri MSc verkefnastjórnunar<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/framhaldsnam/verkefnastjornun|title=Verkefnastjórnun|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref> og frá 2021 námsbrautarstjóri MA alþjóðaviðskipta og verkefnastjórnunar<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/framhaldsnam/althjodavidskipti_og_verkefnastjornun|title=Alþjóðaviðskipti og verkefnastjórnun|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref>. Inga Minelgaite hefur unnið með fjölda háskóla, svo sem BI (Noregi) og The Wharton School (Bandaríkjunum). Inga er tengd/gestaprófessor við háskólann í Jóhannesarborg, ISM og fleirum. Hún tekur virkan þátt í rannsóknar- og kennsluverkefnum í samstarfi við þekkta sérfræðinga í iðnaði. Hún er samstarfsaðili á landsvísu í stærstu rannsóknum á forystu innan skipulagsheilda sem gerðar hafa verið - GLOBE verkefnið<ref>{{Cite web|url=https://globeproject.com/|title=GLOBE Project|website=www.globeproject.com|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref>. Hún er meðhöfundur fyrstu bókarinnar{{heimild vantar}} um skipulagsleiðtoga á Íslandi sem ber heitið „Demystifying leadership in Iceland: An Inquiry into cultural, societal, and entrepreneurial speciality“<ref name=":2">{{Cite journal |last=Minelgaite |first=Inga |last2=Guðmundsdóttir |first2=Svala |last3=Guðmundsdóttir |first3=Árelía E. |last4=Stangej |first4=Olga |date=2018 |title=Demystifying Leadership in Iceland |url=https://doi.org/10.1007/978-3-319-96044-9 |journal=Contributions to Management Science |doi=10.1007/978-3-319-96044-9 |issn=1431-1941}}</ref>. == Opinber þjónusta og samfélagsþróun == * 2024 – Meðstofnandi og stjórnarmaður í Félagi litháískra sérfræðinga á Íslandi<ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/lituanica/pasaulio-lietuviu-balsas/753/2352608/nuo-verslininku-iki-menininku-islandijos-lietuviai-ikure-profesionalu-kluba?srsltid=AfmBOorIokHInWmj1SWHK9QgFJl5l9VlTb3MAI40joW8GgmomAIz9Yfq|title=Nuo verslininkų iki menininkų: Islandijos lietuviai įkūrė profesionalų klubą|date=2024-09-04|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/lituanica/pasaulio-lietuviu-balsas/753/2347330/islandijos-lietuviai-stiprina-rysius-steigs-profesionalu-kluba?srsltid=AfmBOooLV6zWt80pW6cSHJLVPrqWJRSzwr97TQCKvfrbqxbfQ65m9J42|title=Islandijos lietuviai stiprina ryšius: steigs profesionalų klubą|date=2024-08-28|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252674283d/skiptir-staerdin-mali-lit-haenskir-ser-fraedingar-a-is-landi-eining-og-sam-starf|title=Skiptir stærðin máli? Lit­háenskir sér­fræðingar á Ís­landi: Eining og sam­starf - Vísir|last=Minelgaite|first=Inga|date=2025-01-13|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2023 - Stofnandi og leiðbeinandi við langtíma leiðbeinandanám fyrir stelpur „Aš galiu“ („Ég get“) í Ariogala íþróttahúsinu<ref>{{Cite web|url=https://ariogalosgimnazija.lt/projektine-veikla/ilgalaike-mergaiciu-mentorystes-programa-as-g-a-l-i-u|title=Ilgalaikė mergaičių mentorystės programa "Aš G.A.L.I.U"|website=Raseinių r. Ariogalos gimnazija|language=en|access-date=2025-03-17|archive-date=2025-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312164207/https://ariogalosgimnazija.lt/projektine-veikla/ilgalaike-mergaiciu-mentorystes-programa-as-g-a-l-i-u|url-status=dead}}</ref>. * 2022 - Hvetjandi ræðumaður, Future Heroes leiðtoga- og frumkvöðlaáætlun fyrir stúlkur<ref>{{Cite web|url=https://futureheroes.lt/|title=Future Heroes 2025 Lithuania|website=futureheroes.lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2023 - 2024 Leiðbeinandi hjá Heidelberg Laureate Forum Foundation (HLFF)<ref>{{Cite web|url=https://www.hlf-foundation.org/|title=HLFF|website=Heidelberg Laureate Forum Foundation|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hi.is/frettir/vidskiptafraedin_mikilvaeg_i_thverfraedilegu_samstarfi|title=Viðskiptafræðin mikilvæg í þverfræðilegu samstarfi|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2022 - Virkur talsmaður fyrir stuðningi við Úkraínu<ref>{{Cite web|url=https://icelandmonitor.mbl.is/news/politics_and_society/2022/02/28/large_crowds_in_iceland_protest_invasion_of_ukraine/|title=Large Crowds in Iceland Protest Invasion of Ukraine|website=Iceland Monitor|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vz.lt/laisvalaikis/akiraciai/2018/06/22/portretas-verslo-lyderystes-islandus-moko-lietuveniekada-nenorejusi-buti-lydere|title=Portretas: verslo lyderystės islandus moko lietuvė, niekada nenorėjusi būti lydere - Verslo žinios|website=vz.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.linkedin.com/pulse/suffocating-while-breathing-prof-inga-minelgaite-phd-/|title=Suffocating while breathing|website=www.linkedin.com|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.icelandreview.com/news/protesters-authorities-voice-support-for-ukraine/|title=Protesters, Authorities Voice Support for Ukraine|last=Tómas|first=Ragnar|date=2022-02-25|website=Iceland Review|language=en-US|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/burdargrein/2022/02/27/thusund_motmaeltu_innras_russa_a_thremur_stodum/|title=Þúsund mótmæltu innrás Rússa á þremur stöðum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2022 - Ritnefndarmeðlimur, IPMA Publications, IPMA (International Project Management Association)<ref>{{Cite web|url=https://publications.ipma.world/about/|title=About|language=en-GB|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://english.hi.is/news/ui-professor-editorial-board-international-project-management-association|title=UI professor on the editorial board for the International Project Management Association {{!}} University of Iceland|website=english.hi.is|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2021 Frumkvöðull að félagslegu verkefninu „Ég er þú“ („Aš esu Tu“). Verkefni sem ætlað er að vekja athygli á og ögra staðalmyndum kynjanna á fagsviðum<ref>{{Cite web|url=https://www.asesutu.org/|title=Aš Esu Tu|website=Asesutu|language=lt-LT|access-date=2025-03-17|archive-date=2025-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20250315181408/https://www.asesutu.org/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://zmones.15min.lt/galerija/projekto-as-esu-tu-pristatymas-Ye5K41XABbk|title=Projekto „Aš Esu Tu“ pristatymas|website=zmones.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.alfa.lt/aktualijos/kultura/atidaryta-zinomu-salies-vyru-ir-ju-dukteru-fotografiju-paroda-as-esu-tu/243133/|title=Atidaryta žinomų šalies vyrų ir jų dukterų fotografijų paroda „Aš esu Tu“|website=www.alfa.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.skinija.lt/en/naujienos/13_the-i-am-you-project-a-strong-message-to-pare|title=„Aš esu Tu“ projektas – stipri žinutė dukras auginantiems tėvams|website=Skinija.lt|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/naujienos/veidai/14/1465282/barjerus-moterims-darbo-aplinkoje-griaunancio-projekto-pristatyme-sveciai-reiske-stipru-palaikyma|title=Barjerus moterims darbo aplinkoje griaunančio projekto pristatyme svečiai reiškė stiprų palaikymą|date=2021-08-09|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.delfi.lt/veidai/zmones/i-paroda-palangoje-susirinko-zinomi-lietuvos-lyderiai-su-seimomis-surengta-socialine-akcija-sulauke-didelio-palaikymo-87898245|title=Į parodą Palangoje susirinko žinomi Lietuvos lyderiai su šeimomis: surengta socialinė akcija sulaukė didelio palaikymo|website=Delfi veidai|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2020 skipuð af utanríkisráðuneyti Litháens sem heiðursræðismaður Lýðveldisins Litháen á Íslandi<ref name=":3" /><ref name=":4" />. * 2008 Stofnandi og stjórnarformaður (tvö kjörtímabil) litháísks samfélags á Íslandi<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2008/05/18/lithaar_a_islandi_stofna_felag/|title=Litháar á Íslandi stofna félag|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.icelandreview.com/news/lithuanians-iceland-found-association/|title=Lithuanians in Iceland Found Association|last=Review|first=Iceland|date=2008-05-19|website=Iceland Review|language=en-US|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Citation |title=Islandijos lietuvių bendruomenė |date=2025-03-10 |work=Vikipedija |url=https://lt.wikipedia.org/wiki/Islandijos_lietuvi%C5%B3_bendruomen%C4%97 |access-date=2025-03-17 |language=lt}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.delfi.lt/news/daily/emigrants/buriama-islandijos-lietuviu-bendruomene-17034541|title=Buriama Islandijos lietuvių bendruomenė|website=Delfi|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.baltai.lt/?p=21849|title=Baltų žinyčios vartai » Lietuvių bendruomenė – viena aktyviausių imigrantų bendruomenių Islandijoje|language=en-US|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2006 – 2020 Fréttaritari erlendra frétta, LRT litháíska ríkisútvarpið<ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/naujienos/tavo-lrt/15/227401/lrt-bendradarbe-islandijoje-isivaizduojama-kad-lyciu-lygybe-moteru-noras-tapti-vyrais|title=LRT bendradarbė Islandijoje: įsivaizduojama, kad lyčių lygybė – moterų noras tapti vyrais|date=2018-09-20|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. * Inga Minelgaite er tíð fjölmiðlakona og þjónar sem álitsgjafi, sérfræðingur og almannapersóna <ref>{{Citation |last=Violeta Baubliene |title=STILIUS 0527 STILIUS |date=2023-05-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=U0ptTmbKhmo |access-date=2025-03-17}}</ref><ref name=":5" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/1013708510/stilius|title=Stilius|date=2018-12-15|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/radioteka/irasas/2000163377/laimes-dieta-profesore-apie-moteriska-lyderyste-lygybe-profesineje-srityje-ne-tik-moteru-reikalas?season=/mediateka/audio/laimes-dieta/2021|title=Laimės dieta. Profesorė apie moterišką lyderystę: lygybė profesinėje srityje – ne tik moterų reikalas|website=lrt.lt|access-date=2025-03-17}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/2000064576/ar-garbus-amzius-yra-kliutis-turbo-moteriai|title=Ar garbus amžius yra kliūtis „ turbo moteriai ” ?|date=2018-12-15|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrytas.lt/stilius/atvirai/2020/07/14/news/lietuviu-mokslininkes-talentas-atsiskleide-islandijoje-planu-kaip-siekti-karjeros-neturejau--15612906|title=Lietuvių mokslininkės talentas atsiskleidė Islandijoje: „Planų, kaip siekti karjeros, neturėjau“|website=www.lrytas.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrytas.lt/stilius/atvirai/2020/07/16/news/tik-stiliui-islandijoje-gyvenanti-lietuviu-mokslininke-atvirai-apie-senus-stereotipus-ir-laika-seimai-15605203|title=Tik „Stiliui“: Islandijoje gyvenanti lietuvių mokslininkė atvirai – apie senus stereotipus ir laiką šeimai|website=www.lrytas.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/naujienos/verslo-pozicija/692/1206079/inga-minelgaite-tvarumas-turi-buti-uzkoduotas-imones-strategijoje|title=Inga Minelgaitė. Tvarumas turi būti užkoduotas įmonės strategijoje|date=2020-08-26|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/2000109664/kad-krize-atveria-ir-galimybes-irodo-islandai-apie-sekmingus-kriziu-valdymo-precedentus-pasakoja-mokslininke|title=Kad krizė atveria ir galimybes – įrodo islandai: apie sėkmingus krizių valdymo precedentus pasakoja mokslininkė|date=2020-05-27|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ziniuradijas.lt/laidos/ziniu-radijo-contribee/pasiaiskinam-kaip-su-nepotizmu-kovoja-islandija?video=1|title=„Pasiaiškinam?“. Kaip su nepotizmu kovoja Islandija?|website=Žinių radijas – viena objektyviausių ir operatyviausių radijo stočių Lietuvoje|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ziniuradijas.lt/laidos/ekonominiai-pietus/kaip-lietuviai-gali-tapti-profesoriais-islandijoje-ir-kodel-svarbu-nepamirsti-lyciu-lygybes?soundtrack=1|title=Kaip lietuviai gali tapti profesoriais Islandijoje ir kodėl svarbu nepamiršti lyčių lygybės?|website=Žinių radijas – viena objektyviausių ir operatyviausių radijo stočių Lietuvoje|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://viljinn.is/frettaveita/gleymid-stodugleikanum-framtidin-er-theirra-sem-syna-mestu-seigluna/|title=Gleymið stöðugleikanum, framtíðin er þeirra sem sýna mestu seigluna|last=Ritstjórn|date=2020-06-02|website=VILJINN|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242634682d/-opinberi-geirinn-er-ad-breytast-og-thar-tharf-mikinn-fjolda-verkefnastjora-|title=„Opin­beri geirinn er að breytast og þar þarf mikinn fjölda verkefnastjóra“ - Vísir|last=Sveinsdóttir|first=Rakel|date=2024-10-16|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bernardinai.lt/lietuvos-garbes-konsule-islandijoje-palyginti-su-islandais-esame-linke-labiau-save-riboti-ir-sunkiau-dirbti/|title=Lietuvos garbės konsulė Islandijoje: palyginti su islandais, esame linkę labiau save riboti ir sunkiau dirbti|last=Rasa|last2=bernardinai.lt|date=2023-09-16|website=Bernardinai.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242632506d/fra-vinnustofum-til-bordstofa|title=Frá vinnu­stofum til borð­stofa - Vísir|last=Minelgaite|first=Halla Margrét Hinriksdóttir,Inga|date=2024-09-10|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.birtingur.is/russar-eitrudu-lithaiska-menningu-afi-minn-eyddi-tiu-arum-i-siberiskum-utrymingarbudum-og-missti-thar-tvo-born/|title=Rússar eitruðu litháíska menningu. „Afi minn eyddi tíu árum í síberískum útrýmingarbúðum og missti þar tvö börn“ {{!}} Birtíngur útgáfufélag|date=2024-07-16|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gamla.mannlif.is/vikan/konur-af-erlendum-uppruna-eru-audlind/|title=„Konur af erlendum uppruna eru auðlind" -|last=Benónýsdóttir|first=Friðrika|date=2021-01-25|website=Mannlíf.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/naujienos/gyvenimas/13/1497777/inga-minelgaite-neuroivairove-ne-problema-o-galimybe-ne-individuali-o-visuomenes|title=Inga Minelgaitė. Neuroįvairovė: ne problema, o galimybė. Ne individuali, o visuomenės|date=2021-09-16|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vb.is/skodun/vannytt-audlind/|title=Vannýtt auðlind?|website=www.vb.is|access-date=2025-03-17|archive-date=2025-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312162712/https://vb.is/skodun/vannytt-audlind/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skodun/2020-12-18-stjornun-tengslaneta-i-byggingaridnadinum-onytt-audlind/|title=Stjórnun tengslaneta í byggingariðnaðinum: ónýtt auðlind?|date=2020-12-21|website=Kjarninn|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vb.is/frettir/norraenir-stjornarhaettir-eftirsottir-vids-vegar/|title=Norrænir stjórnarhættir eftirsóttir|website=www.vb.is|access-date=2025-03-17|archive-date=2025-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312162706/https://vb.is/frettir/norraenir-stjornarhaettir-eftirsottir-vids-vegar/|url-status=dead}}</ref><ref name=":2" />. == Viðurkenningar == Tilnefning "For International Scientific Achievements", gefin út af alþjóðlegum litháískum leiðtogum, verðlaun 2024 <ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.1287/orms.2024.01.23n|title=Call for Nominations: Editor-in-Chief, &amp;lt;em&amp;gt;Marketing Science&amp;lt;/em&amp;gt;|date=2024-03-15|website=ORMS News Group|access-date=2025-03-17}}</ref>. Global Lithuanian Leaders (GLL) verðlaunin eru tileinkuð því að viðurkenna og fagna framúrskarandi framlagi litháískra sérfræðinga og útlendinga sem hafa komið verulega áleiðis í þróun Litháens og alþjóðlegri viðurkenningu. Þessi virtu verðlaun heiðra einstaklinga sem hafa sýnt einstaka hollustu við að tengja Litháen við heiminn með sérfræðiþekkingu sinni, nýsköpun og samvinnu. GLL sameinar Litháa frá yfir 40 löndum og stendur fyrir öflugt net meira en 1.000 sérfræðinga, frumkvöðla og frumkvöðla sem leggja virkan þátt í alþjóðlegri nærveru og þróun Litháens. 2024 var hún tilnefnd til verðlaunana sérfræðingur ársins af Lithuanian Project Management Association/IPMA Lithuania. Þessi tilnefning viðurkennir viðleitni og áhrif prófessors Minelgaite við að kynna viðeigandi og ný efni í verkefnastjórnun meðal fjölbreytts hóps hagsmunaaðila og örva þverfaglega umræðu<ref>{{Cite web|url=https://www.ipma.lt/naujienos/lpva-nariu-sventinis-vakaras/|title=LPVA narių šventinis vakaras – Lietuvos projektų vadybos asociacija|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref>. „Žemaitis“-verðlaunin, Raseiniai-héraðssveitarfélaginu, febrúar 2024 <ref>{{Cite journal |last=Malakauskas (redaktorius) |first=Kęstutis |last2=Biekšienė |first2=Kristina |last3=Zaveckienė |first3=Jurgita |last4=Poškienė |first4=Lina |last5=Dobrovolskienė |first5=Laima |last6=Šarauskas |first6=Valdas |last7=Žemaitis |first7=Marius |last8=Miliauskas |first8=Skaidrius |date=2024-05-23 |title=Idiopatinės plaučių fibrozės ir progresuojančios plaučių fibrozės diagnostikos ir gydymo rekomendacijos 2024 m |url=https://doi.org/10.37499/pia.1419 |journal=Pulmonology and allergology |volume=8 |issue=1 |pages=10–25 |doi=10.37499/pia.1419 |issn=2538-7324}}</ref>. Žemaitis-verðlaunin eru veitt af Raseiniai-héraðssveitarfélaginu til að heiðra einstaklinga, samtök eða samfélög sem hafa lagt mikið af mörkum til þróunar menningar, sögu, almenningslífs eða annarra svæða Raseiniai-svæðisins. „Ariogalos Garbė“ (heiður Ariogala) verðlaunin, Ariogala Town, á 770 ára afmælishátíð árið 2023<ref>{{Cite journal |last=Dobradziejutė |first=Rugilė |last2=Ruokis |first2=Pijus |date=2023-12-01 |title=KRAUJAVIMO NĖŠTUMO METU DIAGNOSTIKA IR GYDYMAS |url=https://doi.org/10.35988/sm-hs.2023.302 |journal=Health Sciences |volume=33 |issue=7 |pages=192–195 |doi=10.35988/sm-hs.2023.302}}</ref>. Ariogalos Garbė verðlaunin eru veitt einstaklingum sem hafa lagt framúrskarandi framlag til þróunar og fulltrúa Ariogala samfélagsins. Þessi virðulega viðurkenning er veitt bæði íbúum á staðnum og þeim sem hafa haft jákvæð áhrif á bæinn og umhverfi hans. Verðlaunin tákna viðurkenningu fyrir afrek sem hafa aukið nafn og álit Ariogala. Árið 2020 var Inga tilnefnd sem vísindamaður ársins af tímaritinu People („Žmonės“) í Litháen<ref name=":1" />. Hún var tilnefnd fyrir virka þátttöku í leiðtogarannsóknum, sérstaklega fyrir opinbera útrás um forystu og forystu. Inga er meðhöfundur bókarinnar Demystifying Leadership in Iceland sem var tilnefnd til EURAM bókaverðlaunanna 2018. Evrópska stjórnunarakademían (EURAM) var stofnuð árið 2001 og er tileinkuð framgangi stjórnunar sem fræðigreinar í Evrópu<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.26481/umamer.1995014|title=The dynamics of research networks in Brite-Euram|last=W.|first=Garcia-Fontes|last2=A.|first2=geuna|date=1995|website=doi.org|access-date=2025-03-17}}</ref>. == Einkalíf == Inga Minelgaite er dóttir Liudvikas Minelga (1957–2016), rafeindavirkja, frumkvöðuls og æðstu stjórnanda, og Jovita Minelgienė (f. 1962), MSc í kennslufræði, frumkvöðla. Hún er einnig (stjúp)móðir fimm barna. == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1982]] 87u92letwbz01eqe0me6w037la82xu5 Bláir draumar 0 165510 1979245 1977837 2026-09-17T14:20:15Z Torfifagri 33930 Bætti inn flokknum Íslenskar hljómplötur 1979245 wikitext text/x-wiki '''Bláir draumar''' er plata eftir íslensku tónlistarmennina [[Bubbi Morthens|Bubba Morthens]] og [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas) sem kom út þann 25. nóvember [[1988]]<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/2551727?iabr=on|titill=Bláir draumar|höfundur=Snorri Már Skúlason|mánuður=nóvember|ár=1988|mánuðurskoðað=ágúst|árskoðað=2026}}</ref>. Bubbi hafði verið tíður gestur í hljóðverinu þar sem að Megas tók upp plötu sína frá sama ári, Höfuðlausnir, og þar kom upp hugmyndin um að gera plötu saman. Þar sem þeir voru báðir hjá plötufyrirtækinu [[Gramm (útgáfa)|Gramminu]] var ákveðið að henda í plötu. Brian Pugsley, breskur upptökustjóri sem vann plötuna Loftmynd með Megasi árið áður, var fenginn til að taka upp plötuna. 23. desember 1988, eða á Þorláksmessu, fengu Bubbi og Megas afhendna platínuplötu, en þá höfðu 7.500 eintök verið seld. Platan var sumpart umdeild þegar hún kom út, sérstaklega fyrir texta Megasar við lagið Litlir sætir strákar. == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Filterslaus kamel blús | writer1 = Bubbi | length1 = 02.26 | title2 = Einum of heví | writer2 = Bubbi og Megas | length2 = 03:53 | title3 = Seinasti dagurinn | writer3 = Bubbi | length3 = 03:19 | title4 = Flæðarmál | writer4 = Megas | length4 = 02:59 | title5 = Ég bið að heilsa | writer5 = Jónas Hallgrímsson / Ingi T. Lárusson | length5 = 02:38 | title6 = Tvær stjörnur | writer6 = Megas | length6 = 03:06 |total_length = 18:21 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Menn að hnýta snörur | writer1 = Bubbi | length1 = 02:58 | title2 = Vatnsrennibrautin | writer2 = Megas | length2 = 04:03 | title3 = Eitt til fimmtán glös | writer3 = Bubbi og Megas | length3 = 02:53 | title4 = Litlir sætir strákar | writer4 = Megas | length4 = 03:51 | title5 = Hann er svo blár | writer5 = Bubbi | length5 = 05:17 |total_length = 19:02 }} == Hljóðfæraleikarar == *Bubbi: Söngur, gítar *Megas: Söngur *[[Birgir Baldursson]]: Trommur *[[Tómas R. Einarsson]]: Bassi *[[Jón Páll Bjarnason|Jón Páll Bjarnarson]]: Gítar *Kenneth Knudsen: Píanó, synthar *Karl Sighvatsson: Hammond orgel *[[Össur Geirsson]]: Básúna *Ólafur Flosason: Óbó *Telpnakór Öldutúnsskóla Útsetningar: Bubbi/Megas == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/> [[Flokkur:Bubbi Morthens]] [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1988]] nqzo201r87rk2c3qvbrirtftebmwihl Varðskipið Óðinn (1960) 0 166423 1979319 1936043 2026-09-18T06:54:58Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979319 wikitext text/x-wiki {{um|varðskipið sem byggt var 1960|text=Til að sjá aðrar greinar um varðskip með sama nafni má skoða [[Varðskipið Óðinn|aðgreiningarsíðuna]]}} {{Skip |nafn=Óðinn |mynd=Odinn.JPG |alt= |útgerð=[[Landhelgisgæsla Íslands|LHG]] |þyngd= 910 |lengd= 63,68 |breidd= 10 |dýpt= 5.5 |vélar=B&W V.B.F 62 x 2<br> 2096 kW |hraði= 18 mílur |tegund=Varðskip |bygging=1960 }} '''Varðskipið ''Óðinn''''' er fyrrum varðskip sem þjónaði [[Landhelgisgæsla Íslands|Landhelgisgæslu Íslands]] frá 1960 til 2006. Það var þriðja skip landshelgisgæslunar til að bera nafnið. Skipið er í dag [[safnskip]] og staðsett í [[Reykjavíkurhöfn]].<ref>{{cite news |author1=Hallur Már Hallsson |title=Óðinn sigldi á ný |url=https://www.mbl.is/200milur/frettir/2020/05/11/odinn_sigldi_a_ny/ |access-date=18. janúar 2022 |work=[[Morgunblaðið]] |date=11. maí 2020}}</ref> Skipið var sjósett árið 1959 og tekið í notkun af Landhelgisgæslunni í janúar 1960.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1326286?iabr=on#page/n1/mode/1up/|title=Óðinn í reynslu alla næstu viku|author=Páll Jónsson|publisher=[[Morgunblaðið]]|date=1960-01-09|page=2|access-date=2025-04-26|via=[[Tímarit.is]]}}{{open access}}</ref> Sem varðskip þjónaði það í öllum þremur [[Þorskastríðin|Þorskastríðunum]] á milli Íslands og [[Bretland|Bretlands]]. Skipið reyndist einnig vel sem björgunarskip en það dró í kringum 200 skip til lands eða í landvar í kjölfar bilana, eldsvoða eða veiðarfæra í skrúfu. Einnig dró ''Óðinn'' fjórtán sinnum skip úr strandi. Þrisvar sinnum bjargaði það áhöfnum strandaðra skipa, meðal annars af [[Notts County (skip)|''Notts County'']], og tvisvar bjargaði það áhöfnum sökkvandi skipa.<ref>{{Cite web|url=https://borgarblod.is/2022/03/18/safnskipid-odinn/|title=Safnskipið Óðinn|publisher=Borgarblöð|date=2018-01-08|language=is-IS|access-date=2025-04-26|archive-date=2025-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20250618234749/https://borgarblod.is/2022/03/18/safnskipid-odinn/|url-status=dead}}</ref> ==Safnskip== Árið 2008 var skipið gefið Hollvinasamtökum Óðins og fært á [[Sjóminjasafn Reykjavíkur]]. Árið 2014 hófst vinna við að koma skipinu í sjófært ástand og árið 2020 sigldi skipuð úr [[Reykjavíkurhöfn]] í fyrsta sinn í meira en áratug. Árið 2022 fékk skipið aftur haffærisskírteini.<ref name="vb-fiskifrettir-2022-05">{{cite news |author1=Guðjón Guðmundsson |title=Siglt til Grindavíkur á hátíð sjómanna |url=https://fiskifrettir.vb.is/siglt-til-grindavikur-a-hatid-sjomanna/ |access-date=12 June 2022 |work=Fiskifréttir |publisher=[[Viðskiptablaðið]] |date=9 June 2022 |language=Icelandic |archive-date=11 júní 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611142016/https://fiskifrettir.vb.is/siglt-til-grindavikur-a-hatid-sjomanna/ |url-status=dead }}</ref> Þann 11. júní 2022, sigldi skipið með [[Guðni Th. Jóhannesson|Guðna Th. Jóhannesson]], forseta Íslands, og [[Suzuki Ryotaro]], [[Sendiráð Japans á Íslandi|sendiherra Japans á Íslandi]], til [[Grindavík|Grindavíkur]] í tilefni [[Sjómannadagurinn|Sjómannadagsins]].<ref>{{cite news |author1=Urður Örlygsdóttir |title=Forsetinn sjóveikur í hátíðarsiglingu Óðins |url=https://www.ruv.is/frett/2022/06/12/forsetinn-sjoveikur-i-hatidarsiglingu-odins |access-date=12 June 2022 |work=[[RÚV]] |date=12 June 2022 |language=Icelandic}}</ref> ==Á hvíta tjaldinu== ''Óðinn'', ásamt [[Varðskipið Týr (1975)|''Tý'']], voru notaðir sem sviðsmynd í kvikmyndinni [[Flags of Our Fathers]], sem leikstýrt var af [[Clint Eastwood]], þegar hún var tekin upp á Íslandi sumarið 2005.<ref>{{cite news |title=Ættu frekar að vera við eftirlit |url=https://timarit.is/page/3858851 |access-date=18. janúar 2022 |work=[[Morgunblaðið]] |date=16. ágúst 2005}}</ref> ==Heimildir== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Óðinn (1960)}} [[Flokkur:Byggt 1960]] [[Flokkur:Íslensk varðskip]] [[Flokkur:Safnskip]] ku13vtvcnh539wecs6xh8j9zcyjus11 Svavar Halldórsson 0 166705 1979308 1943889 2026-09-18T03:03:58Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979308 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Svavarinrestaurant.jpg|alt=Svavar Halldórsson|thumb|Svavar Halldórsson.]] '''Svavar Halldórsson''' (f. [[10. apríl]] [[1970]]) er markaðsstjóri líftæknifyrirtæksins [[Algalíf]]s og rekur einnig fyrirtækið Rabb ráðgjöf. Svavar er [[stjórnmálafræði]]ngur með meistaragráðu í stjórnsýslufræðum frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og meistaragráðu í matarmenningu, samskiptum og markaðsfræðum frá [[University of Gastronomic Sciences]] á Ítalíu.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20181033269d|title=Kveður sauðfjárbændur og skellir sér til Ítalíu - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|website=visir.is|language=is|access-date=2022-02-07}}</ref> Hann starfaði lengi sem fréttamaður, vaktstjóri og þáttagerðarmaður á [[RÚV]] og [[Stöð 2]] og víðar í fjölmiðlum.<ref>{{Cite web|url=https://svavarinfo.wordpress.com/curriculum-vitae/|title=Curriculum vitae|date=2018-11-07|website=Svavar Halldorsson|language=en|access-date=2022-02-07}}</ref> Svavar gerði sjónarpsþættina ''Íslenskur matur'' sem sýndir voru á RÚV<ref>{{Cite web|url=https://vb.is/folk/svavar-fer-ur-frettum-i-matseld/|website=Viðskiptablaðið|title=Svavar fer úr fréttum í matseld|author=Jón Aðalsteinn Bergsveinsson|date=8.4.2013|access-date=2024-12-28|archive-date=2024-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20241228124947/https://vb.is/folk/svavar-fer-ur-frettum-i-matseld/|url-status=dead}}</ref> og eru aðgengilegir á [[YouTube]]<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/channel/UCthUXTTIb4DSRA8r6OVKqvQ/videos|title=Svavar Halldorsson - YouTube|website=www.youtube.com|access-date=2022-02-07}}</ref>. Þá hefur hann skrifað fjölmargar blaðagreinar sem m.a. hafa birst í ''[[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]]'', ''[[Fréttablaðið|Fréttablaðinu]]'', ''[[Bændablaðið|Bændablaðinu]]'', ''[[Kjarninn|Kjarnanum]]'' og víðar.<ref>{{Cite web|url=https://svavarinfo.wordpress.com/articles/|title=Articles|date=2018-11-07|website=Svavar Halldorsson|language=en|access-date=2022-02-07}}</ref> Hann gaf út Íslensku hamborgarabókina árið 2013.<ref>{{cite web|url=http://www.vb.is/eftirvinnu/hamborgarabok-svavars-komin-ut/92513/|title=Viðskiptablaðið - Hamborgarabók Svavars komin út|website=www.vb.is|language=en-us|access-date=2022-02-07|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207160817/https://www.vb.is/eftirvinnu/hamborgarabok-svavars-komin-ut/92513/|url-status=dead}}</ref> Svavar vann einnig að markaðsmálum fyrir íslenska sauðfjárbændur í nokkur ár<ref>{{Cite web|url=https://hringbraut.frettabladid.is/frettir-pistlar/svavar-halldors-kominn-i-hrutana/|title=Svavar halldórs kominn í hrútana|website=hringbraut.frettabladid.is|access-date=2022-02-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/frettir/svavar-halldorsson-nyr-framkvaemdastjori-landssamtaka-saudfjarbaenda/|title=Svavar Halldórsson nýr framkvæmdastjóri Landssamtaka sauðfjárbænda|date=2015-04-16|website=Kjarninn|language=is|access-date=2022-02-07}}</ref> og sá þar meðal annars um stofnsetningu og rekstur markaðsstofunnar Icelandic lamb sem vann að markaðssetningu á íslensku lambakjöti til erlendra ferðamanna á Íslandi.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbl.is/frettir/um-54-erlendra-ferdamanna-hafa-bordad-islenskt-lambakjot-einu-sinni-eda-oftar|title=Um 54% erlendra ferðamanna hafa borðað íslenskt lambakjöt einu sinni eða oftar|website=www.bbl.is|language=is|access-date=2022-02-07}}</ref> Svavar hefur kennt markaðsfræði við Landbúnaðarháskóla Íslands<ref>{{Cite web|url=https://ugla.lbhi.is/kennsluskra/?tab=nam&chapter=namskeid&id=80141220213|title=UGLA - Kennsluskrá 2020-2021 > 08.94.01 Stefnumótun fyrir markaðssetningu með samfélagsmiðlum|website=ugla.lbhi.is|access-date=2022-03-21}}</ref> og UNISG á Ítalíu. Svavar situr í stjórn [[Hjallastefnan|Hjallastefnunnar ehf]]. Eiginkona hans er [[Þóra Arnórsdóttir]], fyrrverandi ritstjóri fréttaskýringarþáttarins ''[[Kveikur (sjónarpsþáttur)|Kveiks]]''. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.svavar.info Bloggsíða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200919063528/https://svavar.info/ |date=2020-09-19 }} [[Flokkur:Íslenskir stjórnmálafræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir fréttamenn]] {{f|1970}} iorjm8ylbdy0eev1zv8rmwlcwhp94gw Klukkutoppur 0 171071 1979253 1798212 2026-09-17T14:43:59Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979253 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Lonicera chaetocarpa 145-8804.jpg | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Stúfubálkur]] (''Dipsacales'') | familia = [[Geitblaðsætt]] (''Caprifoliaceae'') | genus = ''[[Lonicera]]'' | species = '''''L. hispida''''' | binomial = ''Lonicera hispida'' | binomial_authority = [[Peter Simon Pallas|Pall.]] ex [[Johann Jakob Roemer|Roem.]] & [[Josef August Schultes|Schult.]]<ref name = "col53639883">Roem. & Schult. (1819) , In: Syst. Veg. 5: 258</ref> | synonyms = ''Lonicera montigena'' <small>[[Alfred Rehder|Rehder]]</small><br>''Lonicera hispida chaetocarpa'' <small>[[Alexander Feodorowicz Batalin|Batalin]] ex [[Alfred Rehder|Rehder]]</small><br>''Lonicera chaetocarpa'' <small>([[Alexander Feodorowicz Batalin|Batalin]] ex [[Alfred Rehder|Rehder]]) [[Alfred Rehder|Rehder]]</small><br>''Lonicera hispidum'' <small>([[Peter Simon Pallas|Pall.]] ex [[Johann Jakob Roemer|Roem.]] & [[Josef August Schultes|Schult.]]) [[Carl Ernst Otto Kuntze|Kuntze]]</small> | synonyms_ref = }} '''Klukkutoppur''' ([[fræðiheiti]] ''Lonicera hispida''<ref name = "COL">{{cite web|url= https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/3VZ9G|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 43292100|accessdate= 2019-11-11|archive-date= 2022-12-07|archive-url= https://web.archive.org/web/20221207192859/https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/3VZ9G|url-status= dead}}</ref>) er runni af [[geitblaðsætt]] ættaður úr mið Asíu til suðvestur Síberíu og Kína.<ref name="POWO">{{cite web |title= Lonicera hispida Pall. ex Schult. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url= https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:148828-1 |website= Plants of the World Online |access-date=2021-02-18 |language=en}}</ref> Hann verður um 1-2 m hár og álíka breiður. Blómin eru smá, gulleit til rauð og berin skærrauð, óæt. Skyld tegund og lík, er [[Lonicera setifera]]) frá Tíbet, Sichuan og Yunnan. Klukkutoppur hefur reynst harðgerður og vindþolinn á Íslandi.<ref>[http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&fl=2&pId=841 Klukkutoppur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221207192858/http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&fl=2&pId=841 |date=2022-12-07 }} - (Lystigarður Akureyrar)</ref> == Heimild == {{reflist}} {{commonscat|Lonicera hispida|klukkutopp}} {{Wikilífverur|Lonicera hispida|klukkutopp}} [[Flokkur:Geitblaðsætt]] dactdr639wzi32nlj7fng0pbvfham46 Skrúðdalafífill 0 173809 1979301 1804648 2026-09-18T01:24:12Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979301 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Skrúðdalafífill | image = Geum × heldreichii 148.JPG | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Rósabálkur]] (''Rosales'') | familia = [[Rósaætt]] (''Rosaceae'') | genus = [[Dalafíflar]] (''Geum'') | species = '''''G. × heldreichii''''' | binomial = ''Geum × heldreichii'' | binomial_authority = hort. ex [[Johannes Baptista Bergmans|Bergmans]], 1924 | synonyms = }} '''Skrúðdalafífill''' ([[fræðiheiti]]: ''Geum × heldreichii'') er jurt af [[rósaætt]] sem hefur verið talinn blendingur af [[Geum montanum|G. montanum]] × [[Skarlatsfífill|G. coccineum]] eða [[Geum urbanum|G. urbanum]] × [[Skarlatsfífill|G. coccineum]]. Hann er nú talinn vera afbrigði [[Skarlatsfífill|skarlatsfífils]], eða jafnvel ekki einu sinni það.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:725385-1|title=Geum × heldreichii Tausch {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|language=en|access-date=2023-04-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/3FY9K|title=Geum heldreichii Bergmans {{!}} COL|website=www.catalogueoflife.org|access-date=2023-04-10|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410211559/https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/3FY9K|url-status=dead}}</ref> Ræktaðir eru nokkrir klónar sem hafa talist til skrúðdalafífils: 'Georgenberg', 'Magnificum', 'Splendens' og 'Sigiswang'. ==Tilvísanir== {{reflist}} {{commons|Geum × heldreichii}} {{Wikilífverur|Geum × heldreichii}} {{Stubbur|grasafræði}} [[Flokkur:Dalafíflar]] d9gvy87cpdtqb8ewuhwbzzhuiefr97k Skarlatsfífill 0 173892 1979299 1804645 2026-09-18T01:06:19Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979299 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Skarlatsfífill | image = Geum coccineum 5.jpg | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Rósabálkur]] (''Rosales'') | familia = [[Rósaætt]] (''Rosaceae'') | genus = [[Dalafíflar]] (''Geum'') | species = '''''G. coccineum''''' | binomial = ''Geum coccineum'' | binomial_authority = [[John Sibthorp|Sibth.]] & [[James Edward Smith|Sm.]]<ref name = "col53500936">Sibth. & Sm. (1806) , In: Fl. Graec. Prodr. 1: 354</ref> | synonyms = ''Geum sadleri'' <small>[[Imre Frivaldszky|Friv.]]</small><br>''Geum macedonicum'' <small>Formanek</small><br>''Geum nitidostylum'' <small>Formanek</small><br>''Geum grandiflorum'' <small>C. Koch</small> }} '''Skarlatsfífill''' ([[fræðiheiti]]: ''Geum coccineum''<ref>{{Cite web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/3FY9K|title=Geum coccineum Sibth. & Sm. {{!}} COL|website=www.catalogueoflife.org|access-date=2023-04-12|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410211559/https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/3FY9K|url-status=dead}}</ref>) er jurt af [[rósaætt]] ættuð frá Tyrklandi og Balkanskaga.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:725216-1|title=Geum coccineum Sm. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|language=en|access-date=2023-04-12}}</ref> Mikill ruglingur hefur verið á þessari tegund og [[Rauðdalafífill|G. chiloense/quellyon]] í ræktun.<ref name="GrFl">{{cite book|last = Persson| first = J.| editor-last = Strid| editor-first = Arne| date = 1986| title = Mountain flora of Greece| chapter = Geum L.| pages = 404–5| publisher = Cambridge University Press| isbn = 978-0-521-25737-4}}</ref><ref name="WFO">{{cite web| title = Geum coccineum Lindl.| work = World Flora Online| url =http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0001002993| access-date = 18 December 2021}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{commons|Geum coccineum}} {{Wikilífverur|Geum coccineum}} {{Stubbur|grasafræði}} [[Flokkur:Dalafíflar]] n3ek6652ugq1mzs68pxirkck4t78frb Sweeply 0 175888 1979309 1848023 2026-09-18T03:23:19Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979309 wikitext text/x-wiki '''Sweeply''' sem hét áður '''Spectaflow''' er fyrirtæki sem þróar hugbúnaðarlausnir fyrir hótel- og gistimarkaðinn.<ref name="vb">{{Cite web |url=https://vb.is/frettir/nytt-nafn-og-stjorn-hja-spectaflow/ |title=Nýtt nafn og stjórn hjá Spectaflow |access-date=2023-08-20 |archive-date=2023-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230819233035/https://vb.is/frettir/nytt-nafn-og-stjorn-hja-spectaflow/ |url-status=dead }}</ref> ==Sagan== Stofnendur Sweeply eru Pétur Orri Sæmundsen, Erlendur Steinn Guðnason og Frans Veigar Garðarsson.<ref name="mbl">{{Cite web|url=https://www.mbl.is/mogginn/bladid/innskraning/?redirect=%2Fmogginn%2Fbladid%2Fgrein%2F1816119%2F%3Ft%3D681896943&page_name=grein&grein_id=1816119|title=Spectaflow fær nýtt nafn og heitir nú Sweeply}}</ref><ref name="vb"/> Árið 2022 fékk Sweeply 260 milljóna fjármögnun frá Frumtaki og Nýsköpunarsjóði atvinnulífsins.<ref name="mbl"/><ref name="vb"/> Sweeply er í notkun á yfir 100 hótelum og gististöðum í sex löndum. Nú þegar hafa náðst samningar við tvö íslensk og fimm erlend hótelbókunarkerfi sem munu dreifa lausninni.<ref name="mbl"/> Árið 2023 fékk Sweeply [[Ís­lensku vef­verð­launin]] í flokknum fyrirtækjavefur ársins – lítil fyrirtæki.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232398060d/thau-hlutu-is-lensku-vef-verd-launin-i-ar|title=Þau hlutu Ís­lensku vef­verð­launin í ár}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} ==Ytri hlekkir== * [https://getsweeply.com/ Sweeply] [[Flokkur:Íslensk hugbúnaðarfyrirtæki]] {{s|2019}} ksdc4pqancb8awkrs4qo5qyd2bry0hf Skorri Rafn Rafnsson 0 176840 1979300 1900647 2026-09-18T01:18:18Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979300 wikitext text/x-wiki {{heimildir vantar}} [[Mynd:Skorri Rafn Rafnsson.jpg|alt=Skorri Rafn|thumb|Skorri Rafn Rafnsson]] '''Skorri Rafn Rafnsson''' (f. [[3. september]] [[1985]]) er íslenskur [[viðskiptamaður]] og stjórnarformaður fjárfestingafélagsins Alva Capital.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212064414d/kvika-nu-eini-eigandi-netgiro|title=Kvika nú eini eigandi Netgíró - Vísir|last=Hall|first=Sylvía|date=2021-01-22|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-13}}</ref> == Frumkvöðlastarf == Hann tók þátt í stofnun innheimtu- og kröfustýringarfyrirtækisins ''Myntu'' árið 2014 og þróaði innheimtuhugbúnað; fyrirtækið sameinaðist síðan Inkasso árið 2017. Árið 2016 var fjártæknifyrirtækið ''Aktiva'' stofnað, sem tengdi saman lántakendur og fjárfesta með jafningjalánum. Hann tók einnig þátt í stofnun fjártæknifyrirtækisins ''TwoBirds'' árið 2019. Árið 2011 stofnaði hann lánafyrirtækið ''Minikredit'', sem hóf starfsemi í [[Króatía|Króatíu]] en hætti sögu sinni sama ár, auk þess sem hann hafði hlut í stofnun ''Hraðpeninga'' árið 2009, þar sem hann síðar seldi hlut sinn. Þá var Netgíró stofnað árið 2012. Skorri var einnig þátttakandi í stofnun hugbúnaðarfyrirtækisins ''Móberg'' árið 2010, sem starfar í þremur löndum og var selt til [[Kvika banki|Kviku]] árið 2021. Hann tók þátt í stofnun ''Móa Media'' árið 2014, sem reyndist vera frétta- og afþreyingarmiðill, og stofnaði fyrirtækið ''S.R. Import'' árið 2005, sem sérhæfði sig í innflutningi á farartækjum og fjárfestingum í fasteignum. == Deilur við Sverri Einar Eiríksson == Árið 2015 var Skorri ásakaður af Sverri Einar Eiríkssyni fyrir óheiðarlega viðskiptahætti í rekstri smálánafyrirtækja.<ref>[https://vb.is/frettir/segir-skorra-hafa-solsad-undir-sig-hlutafed-heimildar/ Segir Skorra hafa sölsað undir sig hlutaféð án heimildar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231205211238/https://vb.is/frettir/segir-skorra-hafa-solsad-undir-sig-hlutafed-heimildar/ |date=2023-12-05 }} Viðskiptablaðið, sótt 5/12 2023</ref> Sverrir fullyrti að Skorri hefði selt hlutafé án heimilda og leynt eignarhaldi, en dómstólar vísuðu kröfum Sverris frá.<ref>[https://www.hringbraut.is/frettir-pistlar/eigendur-smalanafyrirtaekja-fela-sig/ Eigendur smálánafyrirtaækja fela sig] Hringbraut, sótt 5/12 2023</ref> == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == *[https://alvacapital.is/is/ Alva Capital] *[https://alva.is/ Alva hótel] {{f|1985}} [[Flokkur:Íslenskir viðskiptamenn]] n8wvkhx3awm2g5drplf5spg6j7rj71d 1. deild kvenna í knattspyrnu 2010 0 178490 1979273 1978278 2026-09-17T20:40:08Z Nipas2 54688 1979273 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 1. deild kvenna 2010 | mynd = | ár = '''2010''' | Meistarar = '''{{Lið ÍBV}}''' | upp um deild = '''{{Lið ÍBV}}<br>[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]]''' | spilaðir leikir = | mörk skoruð = | markahæstur = '''27 mörk (A rið.)'''<br>[[Nína Ósk Kristinsdóttir]] ({{Lið Keflavík}}) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = Þróttur R. 16-0 Draupnir (A rið.)<br>ÍBV 11-0 Höttur | stærsti útisigur = Álftanes 0-8 Þróttur R. (A rið.)<br>Fjölnir 0-10 ÍBV (B rið.) | tímabil = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|2009]] - [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2011|2011]] |}} Leikar í '''[[1. deild kvenna í knattspyrnu]]''' hófust í 16. sinn árið '''2010'''. HK/Víkingur er sameining HK Kópavogs og Víkings Reykjavík. Tindastóll-Neisti er sameining Tindastóls Sauðárkróks og Neisti Hofsos.<ref>{{cite web|url=http://www.icelandfootball.net/ladies-2010.html|title=1. deild kvenna 2010|work=Icelandfootball|accessdate=30. janúar 2024|language=en|cid=icelandfootball.net}}</ref> <div style="clear: right"> == A riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=160| Lið !width=100| Bær !width=120| Leikvangur !width=440| Þjálfari og aðstoðarþjálfari (aðs) !width=200| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|2009]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[Bessastaðavöllur]] | [[Sirrý Hrönn Haraldsdóttir]] (þ), [[Arnar Hólm Einarsson]] (aðs) | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Draupnir}} | [[Akureyri]] | [[Boginn]] | [[Hlynur Birgisson]] | 5. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|B riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið HK/Víkingur}} | [[Reykjavík]] | [[Kórinn|Víkingsvöllur]] | [[Sigurður Víðisson]] (þ), [[Inga Lára Óladóttir]] (aðs) | [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|Úrslit]] í mótinu |- |style="text-align: left;"|{{Lið Keflavík}} | [[Keflavík]] | [[Reykjaneshöllin]] | [[Steinar Örn Ingimundarson]] (þ), [[Kjartan Björnsson]] (aðs) | 10. sæti, [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2009|Pepsid.]] |- |style="text-align: left;"| [[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll/Neisti]] | [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] | [[Sauðárkróksvöllur]] | [[Bjarki Már Árnason]] (þ), [[Sigmundur Birgir Skúlason]] (aðs) | 7. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009#B riðill|B riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]] | [[Andri Hnikarr Jónsson]] (þ), [[Baldvin Áslaugsson]] (aðs) | 4. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009#B riðill|B riðill]] |- |style="text-align: left;"| [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] | [[Reykjavík]] | [[Valbjarnarvöllur]] | [[Theódór Sveinjónsson]] | 2. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009#B riðill|B riðill]] |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 12. umferð, 21. ágúst 2010''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna 2021 - markahæstir|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=20930|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. janúar 2024}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=160|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur R.|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]]''' ||12||11||0||1||74||8||66||'''33''' |align="center" rowspan="2"|'''[[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_2010#Undanúrslit|Undanúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}"| ||'''[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]]''' ||12||11||0||1||55||11||44||'''33''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|HK|1}}"| ||[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] ||12||6||0||6||20||26||-6||'''18''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll/Neisti]] ||12||4||0||8||13||21||-8||'''12''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Draupnir|1}}"| ||[[Íþróttafélagið Draupnir|Draupnir]] ||12||3||2||7||13||50||-37||'''11''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Álftanes|1}}"| ||[[Ungmennafélag Álftaness|Álftanes]] ||12||3||1||8||16||50||-34||'''10''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Völsungur|1}}"| ||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] ||12||2||1||8||13||38||-25||'''7''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Sm = Stig/meðaltal''.</small> ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {{Dökkt þema deild}} {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|1. deild A 2010!!Álf!!Dra!!HKV!!Kef!!Tin!!Völ!!Þró |- | align="left" |{{Lið Álftanes}} |'''XXX'''||3-1||0-2||1-2||3-2||4-5||0-8 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Draupnir}} ||1-1||'''XXX'''||3-0||1-5||2-1||1-0||1-3 |- | align="left" |{{Lið HK/Víkingur}} ||5-3||4-0||'''XXX'''||0-5||2-0||2-1||0-1 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Keflavík}} ||7-0||14-1||2-1||'''XXX'''||3-0||2-0||4-3 |- | align="left" |[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll/Neisti]] ||4-0||1-0||2-1||1-2||'''XXX'''||2-1||0-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Völsungur}} ||0-1||2-2||1-3||0-7||2-0||'''XXX'''||1-3 |- | align="left" |{{Lið Þróttur R.}} ||13-0||16-0||8-0||3-2||3-0||11-0||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 21. ágúst 2010''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=400|Nafn !width=100|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' | '''[[Nína Ósk Kristinsdóttir]]''' | {{Lið Keflavík}} | 27 | | 14 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' | '''[[Soffía Ummarin Kristinsdóttir]]''' | {{Lið Þróttur R.}} | 19 | | 15 |- style="background:#CD7F32;" | '''3''' | '''[[Margrét María Hólmarsdóttir]]''' | {{Lið Þróttur R.}} | 18 | | 15 |- | '''4''' | [[Hrefna Huld Jóhannesdóttir]] | {{Lið Þróttur R.}} | 15 | | 14 |- | '''5''' | [[Guðrún Hermannsdóttir]] | | {{Lið HK/Víkingur}} | 7 | | 12 |- | '''5''' | [[Margrét Eva Einarsdóttir]] | {{Lið Álftanes}} | 7 | | 13 |} == B riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=220| Lið !width=100| Bær !width=120| Leikvangur !width=420| Þjálfari og aðstoðarþjálfari (aðs) !width=160| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|2009]] |- |style="text-align: left;"| [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð/Leiknir]] | [[Eskifjörður]] | [[Norðfjarðarvöllur]], [[Eskifjarðarvöllur]] | [[Páll Hagbert Guðlaugsson]] | 9. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|A riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fjölnir}} | [[Reykjavík]] | [[Fjölnisvöllur]] | [[Þorleifur Óskarsson]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fram}} | [[Reykjavík]] | [[Framvöllur]] | [[Sigríður Katrín Stefánsdóttir]] (þ), [[Halldór Jón Sigurðsson]] (aðs) | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Höttur}} | [[Egilsstaðir|Egilsstöðum]] | [[Fellavöllur]] | [[Gorazd Mihailov]] | 5. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|A riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | [[Jón Ólafur Daníelsson]] (þ), [[Óðinn Sæbjörnsson]] (aðs) | [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|Úrslit]] í mótinu |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[Hertz völlurinn]] | [[Guðbjartur Halldór Ólafsson]] | 9. s., [[Pepsideild kvenna 2009|Pepsideild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur]] | [[Helena Ólafsdóttir]] | 3. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|A riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Sindravellir]] | [[Sindri Ragnarsson]] | 4. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 20..|A riðill]] |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 12. umferð, 21. ágúst 2010''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna 2010 - A riðill|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=20930|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. janúar 2024}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}"| ||'''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' ||14||13||0||1||81||8||73||'''39''' |align="center" rowspan="2"|'''[[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_2010#Undanúrslit|Undanúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||'''[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]]''' ||14||13||0||1||69||16||53||'''39''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] ||14||8||1||5||18||31||-13||'''25''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}"| ||[[ÍR]] ||14||6||1||7||26||44||-18||'''19''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjarðabyggð|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð/Leiknir]] ||14||5||1||8||17||37||-20||'''16''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Fram|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] ||14||2||5||7||16||50||-34||'''11''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]] ||14||3||1||10||20||35||-15||'''10''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|Höttur|1}}"| ||[[Höttur]] ||14||0||3||11||8||53||-45||'''3''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Sm = Stig/meðaltal''.</small> ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| class="wikitable" align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|1. deild B 2010!!F/L!!!Fjo!!Fra!!!Höt!!ÍBV!!&nbsp;ÍR&nbsp;!!Sel!!Sin |- | align="left" | [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðab./Leiknir]] |'''XXX'''||1-2||3-2||1-1||1-4||1-4||0-7||3-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Fjölnir}} ||2-0||'''XXX'''||0-0||1-0||0-10||4-1||0-7||1-0 |- | align="left" |{{Lið Fram}} ||3-0||1-3||'''XXX'''||1-1||1-2||2-3||1-7||4-0 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Höttur}} ||0-1||0-2||0-0||'''XXX'''||1-6||2-3||1-6||2-3 |- | align="left" |{{Lið ÍBV}} ||5-1||5-0||6-0||11-0||'''XXX'''||6-0||6-0||6-0 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið ÍR}} ||0-3||2-1||4-4||5-0||0-6||'''XXX'''||2-5||2-0 |- | align="left" |{{Lið Selfoss}} ||5-1||3-0||6-1||8-0||3-2||6-0||'''XXX'''||5-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Sindri}} ||0-1||1-2||2-2||5-0||1-6||4-0||0-1||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 21. ágúst 2010''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=400|Nafn !width=30|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' | '''[[Katrín Ýr Friðgeirsdóttir]]''' | {{Lið Selfoss}} | 25 | | 11 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' | '''[[Kristín Erna Sigurlásdóttir]]''' | {{Lið ÍBV}} | 22 | | 16 |- style="background:#CD7F32;" | '''3''' | '''[[Guðmunda Brynja Óladóttir]]''' | {{Lið Selfoss}} | 13 | | 13 |- | '''4''' | [[Lerato Kgasago]] | {{Lið ÍBV}} | 11 | | 13 |- | '''5''' | [[Bryndís Jóhannesdóttir]] | {{Lið ÍR}} | 10 | | 5 |- | '''5''' | [[Anna María Friðgeirsdóttir]] | {{Lið Selfoss}} | 10 | | 16 |} == Úrslit == ''5. september 2010''.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=20925|title=1. deild kvenna 2010 staða & úrslit|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. janúar 2024}}</ref> === Undanúrslit === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 28. ágúst 2010<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Keflavík}} |úrslit= 0 – 4 |lið2= {{Lið ÍBV}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=237578 Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= [[Lerato Kgasago]] {{mark|17}}<nowiki></nowiki>[[Elísa Viðarsdóttir]] {{mark|48}}<br>[[Lerato Kgasago]] {{mark|56}}<nowiki></nowiki><br> [[Kristín Erna Sigurlásdóttir]] {{mark|70}} |leikvangur= [[Sparisjóðsvöllur]] |áhorfendur= 210 |dómari= [[Birkir Sigurðarson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 28. ágúst 2010<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Selfoss}} |úrslit= 1 – 1 |lið2= {{Lið Þróttur R.}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=237575 Leikskýrsla] |mörk1= [[Guðmunda Brynja Óladóttir]] {{mark|27}} |mörk2= [[Margrét María Hólmarsdóttir]] {{mark|63}} |leikvangur= [[Selfossvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Smári Stefánsson]] |}} <br /> {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 1. september 2010<br />17:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið ÍBV}} |úrslit= 4 – 1 |lið2= {{Lið Keflavík}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=237576 Leikskýrsla] |mörk1= [[Edda María Birgisdóttir]] {{mark|9}}<nowiki></nowiki>[[Kristín Erna Sigurlásdóttir]] {{mark|24}}<br>[[Lerato Kgasago]] {{mark|33}}<nowiki></nowiki><br> [[Edda María Birgisdóttir]] {{mark|36}} |mörk2= [[Margrét María Hólmarsdóttir]] {{mark|63}} |leikvangur= [[Hásteinsvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Ingi Fannar Eiríksson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 1. september 2010<br />17:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið Þróttur R.}} |úrslit= 3 – 1 |lið2= {{Lið Selfoss}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=237579 Leikskýrsla] |mörk1= [[Fríða Þórisdóttir]] {{mark|3}}<nowiki></nowiki>[[Ruth Þórðar Þórðardóttir]] {{mark|54}}<br>[[Margrét María Hólmarsdóttir]] {{mark|88}} |mörk2= [[Olga Færseth]] {{mark|31}} |leikvangur= [[Valbjarnarvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Guðrún Fema Ólafsdóttir]] |}} <br /> {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 5. september 2010<br />12:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið ÍBV}} |úrslit= 3 – 1 |lið2= {{Lið Þróttur R.}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=237577 Leikskýrsla] |mörk1= [[Hlíf Hauksdóttir]] {{mark|56}}<nowiki></nowiki>[[Lerato Kgasago]] {{mark|82}}<br>[[Lerato Kgasago]] {{mark|88}} |mörk2= [[Ruth Þórðar Þórðardóttir]] {{mark|58}} |leikvangur= [[Þorlákshafnarvöllur]] |áhorfendur= |dómari= Pétur Guðmundsson |}} {{1. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]] | fyrir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|1. deild kvenna 2009]] | eftir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2011|1.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2011]] }} == Tilvísanir og heimildir == {{reflist|2}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=20930|title=1. deild kvenna 2010, A riðill |work=KSÍ|accessdate=30. janúar 2024}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=20923|title=1. deild kvenna 2010, B riðill |work=KSÍ|accessdate=30. janúar 2024}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=20925|title=1. deild kvenna 2010, úrslit|work=KSÍ|accessdate=30. janúar 2024}} *{{cite web|url=http://www.icelandfootball.net/ladies-2010.html|title=1. deild kvenna 2010, group A - B (A-B riðill) semifinals (úrslit)|work=Icelandfootball|accessdate=30. janúar 2024|language=en|cid=icelandfootball.net}} {{Knattspyrna á Íslandi 2010}} [[Flokkur:1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] g1cl2v9dhj3yeiz2hyr6js8tkcil8bh The Eras Tour 0 178750 1979313 1919787 2026-09-18T04:50:34Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979313 wikitext text/x-wiki {{Um|tónleikaferðalagið|tónleikamyndina|Taylor Swift: The Eras Tour{{!}}''Taylor Swift: The Eras Tour''}} {{Tónleikar | tónleikaferðalag_nafn = The Eras Tour | gerð = Tónleikaferðalag | mynd = Taylor Swift - The Eras Tour.jpg | mynd_stærð = 220px | mynd_rammi = yes | mynd_texti = Auglýsingaplakat | mynd_alt = | listamaður = [[Taylor Swift]] | staðsetning = {{Flatlist| * Asía * Evrópa * Eyjaálfa * Norður-Ameríka * Suður-Ameríka }} | hljómplötur = Allar [[Taylor Swift#Útgefið efni|plötur Swift]] | upphafsdagur = {{Upphafsdagur|2023|3|17}} | lokadagur = {{Lokadagur|2024|12|8}} | fjöldi_sýninga = 149 | aukaatriði = {{Flatlist| * [[Paramore]] * Gayle * Beabadoobee * Muna * [[Gracie Abrams]] * [[Phoebe Bridgers]] * Owenn * [[Girl in Red]] * [[Haim]] * [[Sabrina Carpenter]] * Louta * Mette * Griff * [[Benson Boone]] * Sofia Isella * Holly Humberstone * Suki Waterhouse * Maisie Peters * [[Raye]] }} | aðsókn = 10,1 milljón<ref name="GrossNYT">{{Cite news |last=Sisario |first=Ben |date=December 9, 2024 |title=Taylor Swift's Eras Tour Grand Total: A Record $2 Billion |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2024/12/09/arts/music/taylor-swift-eras-tour-ticket-sales.html |access-date=December 9, 2024 |url-status=live |url-access=limited }}</ref> | heildartekjur = $2,077 milljarðar<ref name="GrossNYT"/> | síðasta_ferð = [[Reputation Stadium Tour]]<br />(2018) | þessi_ferð = '''The Eras Tour'''<br />(2023–2024) | næsta_ferð = ... | vefsíða = {{URL|tstheerastour.taylorswift.com}} }} '''The Eras Tour''' var sjötta tónleikaferðalag bandarísku söngkonunnar [[Taylor Swift]]. Hún hefur lýst því sem ferðalagi í gegnum öll tónlistartímabilin sín.<ref>{{Cite news |last1=Bernabe |first1=Angeline Jane |last2=McCarthy |first2=Kelly |date=November 1, 2022 |title=Taylor Swift announces 'Eras' tour: 'It's a journey through all of my musical eras of my career' |agency=[[KTRK-TV]] |url=https://abc13.com/taylor-swift-2023-tour-eras-midnights-tickets/12404965/ |url-status=live |access-date=June 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107212333/https://abc13.com/taylor-swift-2023-tour-eras-midnights-tickets/12404965/ |archive-date=November 7, 2022}}</ref> The Eras Tour er umfangsmesta tónleikaferðalag Swift til þessa, með 149 sýningar í fimm heimsálfum. Hún tilkynnti ferðalagið eftir útgáfu tíundu breiðskífunnar sinnar, ''[[Midnights]]'' (2022). Það hófst 17. mars 2023 í [[Glendale (Arizona)|Glendale]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], og endaði 8. desember 2024 í [[Vancouver]], [[Kanada]]. Sýningin stóð yfir í 3,5 klukkutíma og innihélt yfir 40 lög. Yfir ferðalagið tilkynnti hún ný verk: aðrar útgáfur af ''Midnights'', endurútgáfurnar ''[[Speak Now (Taylor's Version)]]'' og ''[[1989 (Taylor's Version)]]'', og elleftu breiðskífuna sína ''[[The Tortured Poets Department]]''. Tónleikamyndin ''[[Taylor Swift: The Eras Tour]]'' var gefin út 13. október 2023. The Eras Tour sló met yfir tekjuhæsta tónleikaferðalag sögunnar. Það þénaði 2,1 milljarð bandaríkjadali og voru yfir 10 milljónir miða seldir.<ref>{{cite news |url=https://vb.is/frettir/eras-langtekjuhaesta-tonleikaferdalag-sogunnar/ |title=Eras lang­tekju­hæsta tón­leika­ferðalag sögunnar |publisher=[[Viðskiptablaðið]] |date=2024-12-09 |access-date=2024-12-14 |author= |url-status=dead |archive-date=2024-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241212112622/https://vb.is/frettir/eras-langtekjuhaesta-tonleikaferdalag-sogunnar/ }}</ref><ref name="GrossNYT"/> == Dagsetningar == {{plain row headers}} {| class="wikitable plain-row-headers" style="text-align:center;" |+Sýningar árið 2023<ref>{{cite magazine |last=Richards |first=Will |date=November 4, 2022 |title=Taylor Swift adds extra dates to US 'The Eras Tour' |magazine=[[NME]] |url=https://www.nme.com/news/music/taylor-swift-adds-extra-dates-to-us-the-eras-tour-tickets-3343071 |url-status=live |access-date=November 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221105060228/https://www.nme.com/news/music/taylor-swift-adds-extra-dates-to-us-the-eras-tour-tickets-3343071 |archive-date=November 5, 2022 |issn=0028-6362 |oclc=60624023}}</ref><ref name="International">{{cite web |url=https://www.taylorswift.com/tour |title=Events International – Taylor Swift |access-date=November 5, 2023 |archive-date=November 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105214112/https://www.taylorswift.com/tour/ |url-status=live }}</ref> ! scope="col" style="width:12em;" |Dagsetning ! scope="col" style="width:10em;" |Borg ! scope="col" style="width:10em;" |Land ! scope="col" style="width:17em;" |Vettvangur |- ! scope="row" style="text-align:center;" |17. mars | rowspan="2" |[[Glendale (Arizona)|Glendale]] | rowspan="53" |[[Bandaríkin]] | rowspan="2" |[[State Farm Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |18. mars |- ! scope="row" style="text-align:center;" |24. mars | rowspan="2" |[[Paradise (Nevada)|Paradise]] | rowspan="2" |[[Allegiant Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |25. mars |- ! scope="row" style="text-align:center;" |31. mars | rowspan="3" |[[Arlington (Texas)|Arlington]] | rowspan="3" |[[AT&T Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |1. apríl |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2. apríl |- ! scope="row" style="text-align:center;" |13. apríl | rowspan="3" |[[Tampa]] | rowspan="3" |[[Raymond James Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |14. apríl |- ! scope="row" style="text-align:center;" |15. apríl |- ! scope="row" style="text-align:center;" |21. apríl | rowspan="3" |[[Houston]] | rowspan="3" |[[NRG Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |22. apríl |- ! scope="row" style="text-align:center;" |23. apríl |- ! scope="row" style="text-align:center;" |28. apríl | rowspan="3" |[[Atlanta]] | rowspan="3" |[[Mercedes-Benz Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |29. apríl |- ! scope="row" style="text-align:center;" |30. apríl |- ! scope="row" style="text-align:center;" |5. maí | rowspan="3" |[[Nashville]] | rowspan="3" |[[Nissan Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |6. maí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |7. maí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |12. maí | rowspan="3" |[[Philadelphia]] | rowspan="3" |[[Lincoln Financial Field]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |13. maí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |14. maí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |19. maí | rowspan="3" |[[Foxborough]] | rowspan="3" |[[Gillette Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |20. maí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |21. maí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |26. maí | rowspan="3" |[[East Rutherford]] | rowspan="3" |[[MetLife Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |27. maí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |28. maí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2. júní | rowspan="3" |[[Chicago]] | rowspan="3" |[[Soldier Field]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |3. júní |- ! scope="row" style="text-align:center;" |4. júní |- ! scope="row" style="text-align:center;" |9. júní | rowspan="2" |[[Detroit]] | rowspan="2" |[[Ford Field]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |10. júní |- ! scope="row" style="text-align:center;" |16. júní | rowspan="2" |[[Pittsburgh]] | rowspan="2" |[[Acrisure Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |17. júní |- ! scope="row" style="text-align:center;" |23. júní | rowspan="2" |[[Minneapolis]] | rowspan="2" |[[U.S. Bank Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |24. júní |- ! scope="row" style="text-align:center;" |30. júní | rowspan="2" |[[Cincinnati]] | rowspan="2" |[[Paycor Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |1. júlí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |7. júlí | rowspan="2" |[[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] | rowspan="2" |[[Arrowhead Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |8. júlí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |14. júlí | rowspan="2" |[[Denver]] | rowspan="2" |[[Empower Field at Mile High]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |15. júlí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |22. júlí | rowspan="2" |[[Seattle]] | rowspan="2" |[[Lumen Field]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |23. júlí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |28. júlí | rowspan="2" |[[Santa Clara]] | rowspan="2" |[[Levi's Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |29. júlí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |3. ágúst | rowspan="6" |[[Inglewood]] | rowspan="6" |[[SoFi Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |4. ágúst |- ! scope="row" style="text-align:center;" |5. ágúst |- ! scope="row" style="text-align:center;" |7. ágúst |- ! scope="row" style="text-align:center;" |8. ágúst |- ! scope="row" style="text-align:center;" |9. ágúst |- ! scope="row" style="text-align:center;" |24. ágúst | rowspan="4" |[[Mexíkóborg]] | rowspan="4" |[[Mexíkó]] | rowspan="4" |[[Foro Sol]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |25. ágúst |- ! scope="row" style="text-align:center;" |26. ágúst |- ! scope="row" style="text-align:center;" |27. ágúst |- ! scope="row" style="text-align:center;" |9. nóvember | rowspan="3" |[[Búenos Aíres]] | rowspan="3" |[[Argentína]] | rowspan="3" |[[Estadio River Plate]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |11. nóvember |- ! scope="row" style="text-align:center;" |12. nóvember |- ! scope="row" style="text-align:center;" |17. nóvember | rowspan="3" |[[Rio de Janeiro]] | rowspan="6" |[[Brasilía]] | rowspan="3" |[[Estádio Olímpico Nilton Santos]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |19. nóvember |- ! scope="row" style="text-align:center;" |20. nóvember{{Efn|Sýningin átti upprunalega að fara fram 18. nóvember en var seinkað vegna hitabylgju og andláts aðdáanda.<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2023-11-18 |title=Að­dáandi Taylor Swift lést á tón­leikum |url=https://www.visir.is/g/20232491179d/ad-daandi-taylor-swift-lest-a-ton-leikum |access-date= |newspaper=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]] |archive-date= |archive-url= |url-status=live }}</ref> }} |- ! scope="row" style="text-align:center;" |24. nóvember | rowspan="3" |[[São Paulo]] | rowspan="3" |[[Allianz Parque]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |25. nóvember |- ! scope="row" style="text-align:center;" |26. nóvember |} {{plain row headers}} {| class="wikitable plain-row-headers" style="text-align:center;" |+Sýningar árið 2024<ref name=":10">{{cite magazine |last1=Dailey |first1=Hannah |title=Taylor Swift Announces International Eras Tour Dates in Europe, Asia & Australia |url=https://www.billboard.com/music/music-news/taylor-swift-international-eras-tour-dates-europe-asia-australia-1235357763/ |access-date=June 20, 2023 |magazine=Billboard |date=June 20, 2023 |archive-date=August 3, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230803180942/https://www.billboard.com/music/music-news/taylor-swift-international-eras-tour-dates-europe-asia-australia-1235357763/ |url-status=live }}</ref><ref name="International" /><ref name="NA2ndLeg">{{cite magazine |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/taylor-swifts-eras-tour-north-america-dates-2024-1234800149/ |title=Taylor Swift's Eras Tour Returning to North America for Additional Shows in 2024 |last=Kreps |first=Daniel |magazine=Rolling Stone |date=August 3, 2023 |access-date=August 3, 2023 |archive-date=August 3, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230803143846/https://www.rollingstone.com/music/music-news/taylor-swifts-eras-tour-north-america-dates-2024-1234800149/ |url-status=live }}</ref> ! scope="col" style="width:12em;" |Dagsetning ! scope="col" style="width:10em;" |Borg ! scope="col" style="width:10em;" |Land ! scope="col" style="width:17em;" |Vettvangur |- ! scope="row" style="text-align:center;" |7. febrúar | rowspan="4" |[[Tókýó]] | rowspan="4" |[[Japan]] | rowspan="4" |[[Tokyo Dome]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |8. febrúar |- ! scope="row" style="text-align:center;" |9. febrúar |- ! scope="row" style="text-align:center;" |10. febrúar |- ! scope="row" style="text-align:center;" |16. febrúar | rowspan="3" |[[Melbourne]] | rowspan="7" |[[Ástralía]] | rowspan="3" |[[Melbourne Cricket Ground]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |17. febrúar |- ! scope="row" style="text-align:center;" |18. febrúar |- ! scope="row" style="text-align:center;" |23. febrúar | rowspan="4" |[[Sydney]] | rowspan="4" |[[Stadium Australia|Accor Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |24. febrúar |- ! scope="row" style="text-align:center;" |25. febrúar |- ! scope="row" style="text-align:center;" |26. febrúar |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2. mars | colspan="2" rowspan="6" |[[Singapúr]] | rowspan="6" |[[National Stadium (Singapúr)|National Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |3. mars |- ! scope="row" style="text-align:center;" |4. mars |- ! scope="row" style="text-align:center;" |7. mars |- ! scope="row" style="text-align:center;" |8. mars |- ! scope="row" style="text-align:center;" |9. mars |- ! scope="row" style="text-align:center;" |9. maí | rowspan="4" |[[Nanterre]] | rowspan="4" |[[Frakkland]] | rowspan="4" |[[Paris La Défense Arena]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |10. maí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |11. maí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |12. maí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |17. maí | rowspan="3" |[[Stokkhólmur]] | rowspan="3" |[[Svíþjóð]] | rowspan="3" |[[Friends Arena]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |18. maí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |19. maí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |24. maí | rowspan="2" |[[Lissabon]] | rowspan="2" |[[Portúgal]] | rowspan="2" |[[Estádio da Luz]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |25. maí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |29. maí | rowspan="2" |[[Madríd]] | rowspan="2" |[[Spánn]] | rowspan="2" |[[Santiago Bernabéu Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |30. maí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2. júní | rowspan="2" |[[Décines-Charpieu]] | rowspan="2" |[[Frakkland]] | rowspan="2" |[[Parc Olympique Lyonnais|Groupama Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |3. júní |- ! scope="row" style="text-align:center;" |7. júní | rowspan="3" |[[Edinborg]] | rowspan="3" |[[Skotland]] | rowspan="3" |[[Murrayfield Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |8. júní |- ! scope="row" style="text-align:center;" |9. júní |- ! scope="row" style="text-align:center;" |13. júní | rowspan="3" |[[Liverpool]] | rowspan="3" |[[England]] | rowspan="3" |[[Anfield]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |14. júní |- ! scope="row" style="text-align:center;" |15. júní |- ! scope="row" style="text-align:center;" |18. júní | [[Cardiff]] | [[Wales]] | [[Millennium Stadium|Principality Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |21. júní | rowspan="3" |[[London]] | rowspan="3" |[[England]] | rowspan="3" |[[Wembley Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |22. júní |- ! scope="row" style="text-align:center;" |23. júní |- ! scope="row" style="text-align:center;" |28. júní | rowspan="3" |[[Dyflinn]] | rowspan="3" |[[Írland]] | rowspan="3" |[[Aviva Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |29. júní |- ! scope="row" style="text-align:center;" |30. júní |- ! scope="row" style="text-align:center;" |4. júlí | rowspan="3" |[[Amsterdam]] | rowspan="3" |[[Holland]] | rowspan="3" |[[Johan Cruyff Arena]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |5. júlí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |6. júlí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |9. júlí | rowspan="2" |[[Zürich]] | rowspan="2" |[[Sviss]] | rowspan="2" |[[Letzigrund]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |10. júlí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |13. júlí | rowspan="2" |[[Mílanó]] | rowspan="2" |[[Ítalía]] | rowspan="2" |[[San Siro]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |14. júlí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |17. júlí | rowspan="3" |[[Gelsenkirchen]] | rowspan="7" |[[Þýskaland]] | rowspan="3" |[[Arena AufSchalke|Veltins-Arena]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |18. júlí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |19. júlí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |23. júlí | rowspan="2" |[[Hamborg]] | rowspan="2" |[[Volksparkstadion]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |24. júlí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |27. júlí | rowspan="2" |[[München]] | rowspan="2" |[[Olympiastadion (München)|Olympiastadion]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |28. júlí |- ! scope="row" style="text-align:center;" |1. ágúst | rowspan="3" |[[Varsjá]] | rowspan="3" |[[Pólland]] | rowspan="3" |[[Stadion Narodowy|PGE Narodowy]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2. ágúst |- ! scope="row" style="text-align:center;" |3. ágúst |- ! scope="row" style="text-align:center;" |15. ágúst | rowspan="5" |[[London]] | rowspan="5" |[[England]] | rowspan="5" |[[Wembley Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |16. ágúst |- ! scope="row" style="text-align:center;" |17. ágúst |- ! scope="row" style="text-align:center;" |19. ágúst |- ! scope="row" style="text-align:center;" |20. ágúst |- ! scope="row" style="text-align:center;" |18. október | rowspan="3" |[[Miami Gardens]] | rowspan="9" |[[Bandaríkin]] | rowspan="3" |[[Hard Rock Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |19. október |- ! scope="row" style="text-align:center;" |20. október |- ! scope="row" style="text-align:center;" |25. október | rowspan="3" |[[New Orleans]] | rowspan="3" |[[Caesars Superdome]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |26. október |- ! scope="row" style="text-align:center;" |27. október |- ! scope="row" style="text-align:center;" |1. nóvember | rowspan="3" |[[Indianapolis]] | rowspan="3" |[[Lucas Oil Stadium]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |2. nóvember |- ! scope="row" style="text-align:center;" |3. nóvember |- ! scope="row" style="text-align:center;" |14. nóvember | rowspan="6" |[[Torontó]] | rowspan="9" |[[Kanada]] | rowspan="6" |[[Rogers Centre]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |15. nóvember |- ! scope="row" style="text-align:center;" |16. nóvember |- ! scope="row" style="text-align:center;" |21. nóvember |- ! scope="row" style="text-align:center;" |22. nóvember |- ! scope="row" style="text-align:center;" |23. nóvember |- ! scope="row" style="text-align:center;" |6. desember | rowspan="3" |[[Vancouver]] | rowspan="3" |[[BC Place]] |- ! scope="row" style="text-align:center;" |7. desember |- ! scope="row" style="text-align:center;" |8. desember |} === Aflýstar sýningar === {{plain row headers}} {| class="wikitable plain-row-headers" style="text-align:center;" |+Sýningar sem voru aflýst ! scope="col" style="width:12em;" |Dagsetning ! scope="col" style="width:10em;" |Borg ! scope="col" style="width:10em;" |Land ! scope="col" style="width:17em;" |Vettvangur ! scope="col" style="width:10em;" |Ástæða ! scope="col" |Heimild |- ! scope="row" style="text-align:center;" |8. ágúst | rowspan="3" |[[Vín (Austurríki)|Vín]] | rowspan="3" |[[Austurríki]] | rowspan="3" |[[Ernst-Happel-Stadion]] | rowspan="3" |Hryðjuverkaógn | rowspan="3" |<ref>{{cite news |url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2024-08-22-taylor-swift-segist-hafa-ordid-hraedd-vegna-hrydjuverkaognar-i-vinarborg-420014 |title=Taylor Swift segist hafa orðið hrædd vegna hryðjuverkaógnar í Vínarborg |publisher=[[RÚV]] |date=2024-08-22 |author=Markús Þ. Þórhallsson |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:center;" |9. ágúst |- ! scope="row" style="text-align:center;" |10. ágúst |} == Athugasemdir == {{notelist}} == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Taylor Swift}} {{DEFAULTSORT:Eras Tour, The}} [[Flokkur:Taylor Swift]] [[Flokkur:Tónleikaferðalög]] cfa51417hlctv08x3xoah8b1ousxj52 Þráðertur 0 179951 1979341 1857002 2026-09-18T10:15:56Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979341 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Þráðertur | image = LATHYRUS FILIFORMIS - L'ALZINA - IB-410 (Garlanda borda).JPG | image_caption = | image2 = | image2_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Belgjurtabálkur]] (''Fabales'') | familia = [[Ertublómaætt]] (''Fabaceae'') | subfamilia = [[Faboideae]] | tribus = [[Vicieae]] | genus = ''[[Lathyrus]]'' | species = '''''L. filiformis''''' | binomial = ''Lathyrus filiformis'' | binomial_authority = ([[Jean-Baptiste de Lamarck|Lam.]])[[Claude Gay|Gay]]<ref name = "col11471883">Heywood,V.H. & Ball,P.W. (1968) , Leguminosae.In:Flora Europaea Vol.2.ed.Tutin,T.G.et al.</ref> | range_map = | range_map_caption = | synonyms = ''Lathyrus canescens'' <small>([[Carl von Linné d.y.|L.f.]])[[Jean Charles Marie Grenier|Gren.]] & [[Dominique Alexandre Godron|Godr.]]</small><br>''Lathyrus filiformis numidicus'' <small>Quezel & [[Sébastien Santa|Santa]]</small><br>''Menkenia canescens'' <small>([[Carl von Linné d.y.|L.f.]]) [[Pietro Bubani|Bubani]]</small><br>''Menkenia ensifolia'' <small>[[Pietro Bubani|Bubani]]</small><br>''Orobus angustifolius'' <small>[[Dominique Villars|Vill.]]</small><br>''Orobus atropurpureus'' <small>[[Philippe-Isidore Picot de Lapeyrouse|Lapeyr.]]</small><br>''Orobus canescens'' <small>[[Carl von Linné d.y.|L.f.]]</small><br>''Orobus filiformis'' <small>[[Jean-Baptiste Lamarck|Lam.]]</small><br>''Orobus jordanii'' <small>[[August Heinrich Rudolf Grisebach|Griseb.]]</small><br>''Orobus quadrangulus'' <small>[[Kurt Polycarp Joachim Sprengel|Spreng.]]</small><br>''Orobus rafinesquei'' <small>[[Karel Bořivoj Presl|C.Presl]]</small><br>''Orobus setiformis'' <small>[[Johann Christoph Schleicher|Schleich.]] ex [[Jean François Aimé Théophile Philippe Gaudin|Gaudin]]</small><br>''Orobus vicioides'' <small>[[Dominique Villars|Vill.]]</small> }} '''Þráðertur''' ([[fræðiheiti]] ''Lathyrus filiformis''<ref>{{Cite web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/6P2QB|title=Lathyrus filiformis (Lam.) J.Gay {{!}} COL|website=www.catalogueoflife.org|access-date=2024-04-14|archive-date=2025-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124160616/https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/6P2QB|url-status=dead}}</ref>) er fjölær jurt af [[ertublómaætt]]. Þær verða um 15 - 40 sm háar. Þráðertur blómgast í júní bláum til fjólubláum blómum, sjaldnar bleikum. Ættuð frá SV-Evrópu og NV-Afríku.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:501709-1|title=Lathyrus filiformis (Lam.) J.Gay {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|language=en|access-date=2024-04-14}}</ref> Harðgerð garðplanta hérlendis.<ref>{{Cite web|url=https://www.lystigardur.akureyri.is/is/plontur/gardaflora/lathyrus-filiformis|title=Garðaflóra|last=Akureyrarbær|website=Lystigarður Akureyrar|language=is|access-date=2024-04-14}}</ref> == Heimildir == {{reflist}} {{commonscat|Lathyrus filiformis}} {{wikilífverur|Lathyrus filiformis}} [[Flokkur:Ertublómaætt]] jtjfgcysss5c39lss2xb9x543y1q4vz Starborne: Frontiers 0 182244 1979302 1876869 2026-09-18T01:51:04Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979302 wikitext text/x-wiki '''Star­borne: Frontiers''' er íslenskur tölvuleikur, þróaður af [[Solid Clouds]] og gefinn út fyrir [[Android]], [[iOS]] og [[Windows]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/taekni/2024/08/27/islenskur_tolvuleikur_a_steam/|title=Íslenskur tölvuleikur á Steam|website=www.mbl.is|publisher=[[Morgunblaðið]]|language=is|date=2024-08-29|access-date=2024-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vb.is/frettir/solid-clouds-gefur-ut-starborne-frontiers-fyrir-pc/|title=Solid Clouds gefur út Starborne Frontiers fyrir PC|website=www.vb.is|publisher=[[Viðskiptablaðið]]|date=2024-04-29|access-date=2024-08-29|archive-date=2024-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240829114101/https://vb.is/frettir/solid-clouds-gefur-ut-starborne-frontiers-fyrir-pc/|url-status=dead}}</ref> Í maí 2024 var leikurinn tilnefndur til Norrænu tölvuleikjaverðlaunanna sem besti tölvuleikur fyrir snjalltæki.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242569814d/tilnefndur-sem-besti-leikur-fyrir-snjalltaeki-a-nordurlondum|title=Til­nefndur sem besti leikur fyrir snjall­tæki á Norður­löndum |author=Atli Ísleifsson|date=2024-05-13|website=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2024-08-29}}</ref> ==Heimildir== {{reflist}} ==Tenglar== *[https://starborne.com/ Starborne: Frontiers] {{Tölvuleikjagátt}} [[Flokkur:Tölvuleikir frá 2023]] [[Flokkur:Fjölnotendanetspunaleikir]] [[Flokkur:Vísindaskáldsöguleikir]] [[Flokkur:Windows-leikir]] [[Flokkur:Íslenskir tölvuleikir]] g20rvq7x5lz3zkauh25oyj0kxobu04d Just Wingin' it 0 183697 1979234 1976498 2026-09-17T13:10:13Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979234 wikitext text/x-wiki '''Just Wingin' It''' er íslenskur kjúklingavængjastaður. Stofnað sem matarbíll árið 2020 af fyrrverandi körfuboltaleikurunum [[Justin Shouse]] og [[Lýði Vignisson|Lýði Vignissyni]]. Árið 2021 var opnaður veitingastaður í [[Litlatún|Litlatúni]] í [[Garðabær|Garðabæ]]. Nú eru staðirnir þrír, í [[Reykjavík]], Garðabæ og [[Reykjanesbær|Reykjanesbæ]]. ==Heimildir== *[https://vb.is/frettir/snyr-heim-med-kjuklingavaengina/ Just Wingin' it opnar í Garðabæ á ný] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203064803/https://vb.is/frettir/snyr-heim-med-kjuklingavaengina/ |date=2024-12-03 }} á Viðskiptablaðinu {{Stubbur/fyrirtæki}} [[Flokkur:Íslenskir veitingastaðir]] hfiar5veiwozbv9i62yyzoo8s34wbnr Taylor Swift: The Eras Tour 0 184600 1979312 1950474 2026-09-18T04:37:51Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979312 wikitext text/x-wiki {{Um|kvikmyndina|tónleikaferðalagið sjálft|The Eras Tour}} {{Kvikmynd | mynd = | leikstjóri = Sam Wrench | framleiðandi = [[Taylor Swift]] | leikarar = Taylor Swift | kvikmyndagerð = Brett Turnbull | klipping = {{Plainlist| * Dom Whitworth * Guy Harding * Hamish Lyons * Rupa Rathod * Ben Wainwright-Pearce * Mark 'Reg' Wrench }} | tónlist = Taylor Swift | fyrirtæki = {{Plainlist| * [[Taylor Swift Productions]] * Silent House Productions }} | dreifiaðili = {{Plainlist| * [[AMC Theatres|AMC Theatres Distribution]] * [[Variance Films]] * [[Disney+]] }} | frumsýning = {{Film date|2023|10|11|[[The Grove]], [[Los Angeles]]|2023|10|13|Bandaríkjunum}} | lengd = 169 mínútur | land = [[Bandaríkjunum]] | tungumál = [[enska]] }} '''''Taylor Swift: The Eras Tour''''' er bandarísk tónleikamynd frá 2023 framleidd af bandarísku söngkonununni og lagahöfundinum [[Taylor Swift]] og leikstýrð af Sam Wrench. Það fylgist með [[Los Angeles]] sýningunum á [[The Eras Tour]], sjöttu aðaltónleikaferð Swift og tekjuhæstu ferð allra tíma.<ref>{{cite news |url=https://vb.is/frettir/eras-langtekjuhaesta-tonleikaferdalag-sogunnar/ |title=Eras lang­tekju­hæsta tón­leika­ferðalag sögunnar |publisher=[[Viðskiptablaðið]] |date=2024-12-09 |access-date=2024-12-14 |author= |url-status=dead |archive-date=2024-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241212112622/https://vb.is/frettir/eras-langtekjuhaesta-tonleikaferdalag-sogunnar/ }}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} * [https://www.youtube.com/watch?v=KudedLV0tP0 ''Taylor Swift | The Eras Tour'' Concert Film Official Trailer] á YouTube {{Taylor Swift}} {{stubbur|kvikmynd|tónlist}} [[Flokkur:Bandarískar heimildarmyndir]] [[Flokkur:Taylor Swift]] 3ca0mvew73mvt80lyzfck20huow53u9 Ásta Dís Óladóttir 0 184962 1979327 1904881 2026-09-18T09:06:14Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979327 wikitext text/x-wiki {{hreingera}} '''Dr. Ásta Dís Óladóttir''' er [[ísland|íslenskur]] fræðimaður, [[prófessor]] í viðskiptafræði við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/starfsfolk/astadis|title=Ásta Dís Óladóttir - Prófessor|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref> og stjórnandi með sérhæfingu í stjórnun, [[Sjávarútvegur|sjávarútvegi]] og alþjóðaviðskiptum<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/frettir/algjor_negla_a_sjavarutvegsradstefnunni|title=Algjör negla á sjávarútvegsráðstefnunni|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Citation |last=FKA - FÉLAG KVENNA Í ATVINNULÍFINU |title=„Erum við að beita úreltum aðferðum?“ - Dr. Ásta Dís Óladóttir á ráðstefnu Jafnvægisvogar FKA 2022. |date=2022-11-17 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Oxlv5xpp0BU |access-date=2025-02-19}}</ref>. Hún hefur starfað bæði innan akademíunnar og í atvinnulífinu, þar sem hún hefur oft verið í lykilhlutverkum. == Æviágrip == Ásta Dís lauk doktorsprófi í alþjóðaviðskiptum frá ''Copenhagen Business School'' árið 2010 og fjallaði doktorsritgerð hennar um útrás íslenskra fyrirtækja. Hún hefur ritað margt á því sviði og veitt fjölmörg viðtöl.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6264121?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/%C3%81sta%20D%C3%ADs%20%C3%93lad%C3%B3ttir|title=Frjáls verslun - 10. tölublað (01.10.2006) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-02-19}}</ref> Hún er með meistaragráðu í stjórnun og stefnumótun frá Háskóla Íslands (2001) og framkvæmdi þá fyrstu rannsóknina á Íslandi um þekkingarstjórnun. Á þeim tíma gegndi hún jafnframt stöðu framkvæmdastjóra Félags viðskiptafræðinga og hagfræðinga. Samhliða rannsókn Ástu Dísar fór fram val á þekkingarfyrirtæki ársins og úr varð Þekkingardagurinn, þar veitir [[Forseti Íslands]] stjórnendum þekkingarfyrirtækis ársins verðlaun. Valið hefur haldist óslitið frá árinu 2000. Ásta Dís lauk BA-gráðu í félagsfræði frá sama skóla (1999). Rannsóknir hennar hafa einblínt á stefnumótun, jafnrétti kynjanna í stjórnunarstöðum, og þróun í sjávarútvegi. Sem prófessor við Háskóla Íslands hefur hún kennt fjölbreytt viðfangsefni innan viðskiptafræða og haft áhrif á stefnumótun og þróun kennslu innan sviðsins. Hún kom á fót starfsþjálfun Viðskiptafræðideildar<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212146204d/nemendur-i-starfsthjalfun-a-draumavinnustodum|title=Nemendur í starfsþjálfun á draumavinnustöðum - Vísir|last=Sveinsdóttir|first=Rakel|date=2021-08-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref> setti á laggirnar námskeiðin Viðskiptaáætlanir og Rekstur í sjávarútvegi, sem nú heitir Nýsköpun og sjálfbærni í sjávarútvegi og eldi. Hún hefur birt fjölda vísindagreina, bókarkafla og fræðilegra skýrslna sem snúa að jafnrétti, stjórnun og nýsköpun í atvinnulífinu. Hún er annar höfundur bókarinnar '' Fisheries and Aquaculture: The Food Security of the Future'', sem kom út árið 2021<ref>{{Cite book|url=https://books.google.is/books/about/Fisheries_and_Aquaculture.html?id=Owf9DwAAQBAJ&redir_esc=y|title=Fisheries and Aquaculture: The Food Security of the Future|last=Einarsson|first=Ágúst|last2=Óladóttir|first2=Ásta Dís|date=2020-09-18|publisher=Elsevier Science|isbn=978-0-12-821056-7|language=en}}</ref> og gaf út bókina '' Sjávarútvegur og eldi''<ref>{{Cite web|url=https://hib.is/vara/sjavarutvegur-og-eldi/|title=Sjávarútvegur og eldi – Hið íslenska bókmenntafélag|website=hib.is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bifrost.is/um-haskolann/frettir-og-tilkynningar/alhlida-rit-um-sjavarutveg|title=Alhliða rit um sjávarútveg|website=www.bifrost.is|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/burdargrein/2024/08/22/fjolmennt_utgafuhof_i_sjavarklasanum/|title=Fjölmennt útgáfuhóf í Sjávarklasanum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref> ásamt Ágústi Einarssyni árið 2024. Ásta Dís hefur í gegnum störf sín við háskóla, bæði hér á landi og erlendis leiðbeint á þriðja hundrað nemendum með lokaverkefni sín á BS, MS, MBA og P.hD stigi.<ref>{{Cite web|url=https://skemman.is/simple-search?query=%C3%A1sta+d%C3%ADs+%C3%B3lad%C3%B3ttir|title=Leita {{!}} Skemman|website=skemman.is|language=is|access-date=2025-02-20}}</ref> ===Stjórnunar og stjórnarstörf=== Ásta Dís hefur gegnt fjölmörgum stjórnunar- og stjórnarstörfum í íslensku atvinnulífi. Hún starfaði sem framkvæmdastjóri Félags viðskiptafræðinga og hagfræðinga, framkvæmdastjóri Fríhafnarinnar og framkvæmdastjóri [[Heilsuverndarstöðin ehf|Heilsuverndarstöðvarinnar]]. Þá var Ásta Dís fyrsta konan á Íslandi til að gegna stöðu forseta viðskiptafræðideildar við íslenskan háskóla.<ref>{{vefheimild |titill=Ásta Dís deildarforseti á Bifröst |url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2009/03/17/asta_dis_deildarforseti_a_bifrost/ |ritverk=www.mbl.is |tungumál=is}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kvennasogusafn.is/index.php?page=artol-og-afangar|title=Ártöl og áfangar - Kvennasögusafn|website=kvennasogusafn.is|access-date=2025-02-20}}</ref> Hún hefur setið í fjölmörgum stjórnum, hér á landi og erlendis. Til að mynda í stjórnum [[Byggðastofnun|Byggðastofnunar]], [[Samkeppniseftirlitið|Samkeppniseftirlitsins]], [[Vátryggingafélag Íslands|Vátryggingafélags Íslands]], Lífís, [[Sparisjóður Keflavíkur|Sparisjóðs Keflavíkur]], Frumtaki, [[Mentor]], [[Norrænar myndir|Norrænum Myndum]], [[Húsasmiðjan|Húsasmiðjunni]], Inpro o.fl. Þá hefur hún átt sæti í endurskoðunarnefndum, starfskjaranefndum og gerðardómum í gegnum árin.  Hún var skipuð stjórnarformaður Nýsköpunarsjóðs atvinnulífsins árið 2023<ref>{{Cite web|url=https://www.nyskopun.is/frettir/asta-dis-nyr-stjornarformadur-nyskopunarsjods-atvinnulifsins|title=Ásta Dís nýr stjórnarformaður Nýsköpunarsjóðs atvinnulífsins {{!}} Fréttir {{!}} Nýsköpunarsjóðurinn Kría|website=www.nyskopun.is|access-date=2025-02-19}}</ref> og hefur setið í stjórnum stórra fyrirtækja eins og Samherja hf. og Ice Fresh Seafood. Hún hefur einnig verið formaður Jafnvægisvogarráðs FKA<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2022/12/17/asta_dis_nyr_formadur_jafnvaegisvogarrads/|title=Ásta Dís nýr formaður Jafnvægisvogarráðs|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref> Viðskiptafræðistofnunar Háskóla Íslands og er formaður Vísindasjóðs Háskólans á Akureyri. Með þessum störfum hefur hún haft áhrif á stefnumótun innan atvinnulífsins og unnið að því að efla jafnrétti og nýsköpun í rekstri íslenskra fyrirtækja. Hún hefur sérstaklega beitt sér fyrir aukinni hlutdeild kvenna í stjórnunarstöðum og fræðslu um hlutverk jafnréttis í efnahagslegri framþróun. Ásta Dís hefur verið ötul talskona fyrir jöfn tækifæri kynja til efnhagslegrar þátttöku og ákvarðanatöku í viðskiptalífinu og hefur lagt sitt af mörkum til umræðunnar um það hvernig hægt sé að auka fjölbreytni og jafna kynjahlutföll í stjórnunarstöðum <ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/k/a1bedc42-9e58-4a72-8e14-5df0c20489eb-1728583178921?fbclid=IwY2xjawF92OZleHRuA2FlbQIxMQABHfpDXWLCWJzayCfYO4TjTzcItR-dWtKYXJCiRB4t9i1WwMurwR-tM6Ol3w_aem_39b60o_K53QBDockoNdGAA|title=Ekki benda á mig, segir stjórnarmaðurinn - Vísir|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/morgunutvarpid/23822/7grrtj/arftakastjornun|title=Morgunútvarpið - Leikhússkóli, kosningar, heilabilanir, reykingar, íþróttir og arftakastjórnun. {{!}} RÚV Útvarp|website=www.ruv.is|language=is|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203172650/https://www.ruv.is/utvarp/spila/morgunutvarpid/23822/7grrtj/arftakastjornun|archive-date=2024-12-03|access-date=2025-02-19|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vb.is/skodun/ad-draga-ur-ahaettu-med-arftakaaaetlun/|title=Að draga úr á­hættu með arf­taka­á­ætlun|website=www.vb.is|access-date=2025-02-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hi.is/frettir/forsaetisadherra_vill_samtal_um_leidir_til_ad_draga_ur_kynjabilinu_i_atvinnulifinu|title=Forsætisáðherra vill samtal um leiðir til að draga úr kynjabilinu í atvinnulífinu|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://spilari.nyr.ruv.is/utvarp/spila/morgunutvarpid/23822/7grrs6/asta-dis-um-kynjakvota|title=Morgunútvarpið {{!}} RÚV Útvarp|website=www.ruv.is|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242539142d/-karlarnir-segja-konur-of-reynslulausar-|title=„Karlarnir segja konur of reynslulausar“ - Vísir|last=Sveinsdóttir|first=Rakel|date=2024-08-03|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://studentafrettir.hi.is/frettir/eg-held-ad-tholinmaedin-i-samfelaginu-se-a-throtum/?fbclid=IwAR1MTtP0rdx_eDKvs-f8EFnFRCSgifn8X108EL-X4-ldvChVU8K1EsVc4eo|title=,,Ég held að þolinmæðin í samfélaginu sé á þrotum”|last=Jensdóttir|first=Jóhanna Helga|date=2023-10-27|website=Stúdentafréttir|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/k/36744aed-238d-4111-8454-66d2e0c487ff-1696841323397/bitid-einsleitni-i-atvinnulifinu-er-stort-vandamal-sem-verdur-ad-taekla?fbclid=IwAR33oBdGUTksEnBhOuM3sN73ZuNYXRvkM-RUxp1woPmG6yIEWJIiNkYfJc8|title=Bítið - Einsleitni í atvinnulífinu er stórt vandamál sem verður að tækla - Vísir|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/frettir/sautjan-ar-a-milli-radninga-a-konu-i-forstjorastoli-hja-skradu-felagi/?fbclid=IwAR2fGNv0gnMF8n8uEsQse6JzJIUkCSCa7Rt-gzBMkkLI8z5M6gud63QzGfU|title=Sautján ár á milli ráðninga á konu í forstjórastóli hjá skráðu félagi|date=2023-01-08|website=Kjarninn|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fka.is/frettir/vilji-er-i-raun-allt-sem-tharf-ad-skapa-jafnretti-og-jofn-taekifaeri-er-akvordun|title=Vilji er í raun allt sem þarf - að skapa jafnrétti og jöfn tækifæri er ákvörðun! - FKA|last=Kaktus 🌵|website=www.fka.is|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232359789d/hundrudi-karlmanna-forstjorar-en-sautjan-ar-a-milli-kvenradninga|title=Hundruð karlmanna forstjórar en sautján ár á milli kvenráðninga - Vísir|last=Sveinsdóttir|first=Rakel|date=2023-04-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vb.is/frettir/thvi-fleiri-vinagreidar-thvi-staerri-karl-ertu/|title=Því fleiri vinagreiðar „því stærri karl ertu“|website=www.vb.is|access-date=2025-02-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/konur-haefar-til-ad-vera-forstjorar-en-ahrif-og-tengslanet-karla-koma-i-veg-fyrir-ad-thaer-seu-radnar/?fbclid=IwAR1wtb2G7JgITTuNXuh8Gz6qrPFk9UjvS9AzOWCQNraj9F69DFhA1WLS8hE|title=Konur hæfar til að vera forstjórar en áhrif og tengslanet karla koma í veg fyrir að þær séu ráðnar|date=2022-12-19|website=Kjarninn|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hi.is/frettir/algjor_negla_a_sjavarutvegsradstefnunni|title=Algjör negla á sjávarútvegsráðstefnunni|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Citation |last=FKA - FÉLAG KVENNA Í ATVINNULÍFINU |title=„Erum við að beita úreltum aðferðum?“ - Dr. Ásta Dís Óladóttir á ráðstefnu Jafnvægisvogar FKA 2022. |date=2022-11-17 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Oxlv5xpp0BU |access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fka.is/frettir/arftakastjornun-og-mikilvaegi-thess-ad-haetta-ad-reyta-fjadrir-af-konum-vidtal-vid-dr-astu-dis-vegna-jafnvaegisvogar-fka|title=Arftakastjórnun og mikilvægi þess að hætta að reyta fjaðrir af konum // Viðtal við Dr. Ástu Dís vegna Jafnvægisvogar FKA. - FKA|last=Kaktus 🌵|website=www.fka.is|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/siddegisutvarpid/23825/7h2ick|title=Síðdegisútvarpið - 12.október {{!}} RÚV Útvarp|website=www.ruv.is|language=is|archive-url=https://web.archive.org/web/20230208005542/https://www.ruv.is/utvarp/spila/siddegisutvarpid/23825/7h2ick|archive-date=2023-02-08|access-date=2025-02-19|url-status=live}}</ref><ref>{{Citation |last=Kjarninn |title=Ekon – Emil ræðir við Ástu Dís |date=2022-06-18 |url=https://www.youtube.com/watch?v=e5ClrY6mRYI |access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/frettir/kynjakvoti-i-framkvaemdastjornum-gaeti-leidrett-kynjahalla-i-radningum-forstjora/|title=Kynjakvóti í framkvæmdastjórnum gæti leiðrétt kynjahalla í ráðningum forstjóra|date=2022-06-18|website=Kjarninn|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2021/10/29/sidasta_konan_radin_fyrir_aratug/|title=Síðasta konan ráðin fyrir áratug|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hringbraut.is/sjonvarp/21/vidurkenningarhatid-kvenna-i-atvinnulifinu-frambjodendur-til-thingkosninga-2021-og-tre-lifsins/|title=Viðurkenningarhátíð kvenna í atvinnulífinu, Frambjóðendur til þingkosninga 2021 og Tré lífsins|website=www.hringbraut.is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20202030394d/daemi-um-thrjar-leidir-til-ad-eyda-kynjahalla-i-stjornendastodum?fbclid=IwAR0qYkohRhZEqpvMKaJO51qZ6nAVSRaM0TRfQuPfgCuo0rTUzFDhQH_F2Bo|title=Dæmi um þrjár leiðir til að eyða kynjahalla í stjórnendastöðum - Vísir|last=Sveinsdóttir|first=Rakel|date=2020-10-29|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/30/lifeyrissjodir_auki_veg_kvenna/|title=Lífeyrissjóðir auki veg kvenna í stjórnunarstöðum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lifeyrismal.is/is/frettir/tharf-log-um-kynjakvota-i-framkvaemdastjornum-fyrirtaekja|title=Þarf lög um kynjakvóta í framkvæmdastjórnum fyrirtækja?|last=Lífeyrismál.is|website=Lífeyrismál.is|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/leyniglamur-i-islenskum-storfyrirtaekjum|title=„Leyniglamúr“ í íslenskum stórfyrirtækjum - RÚV.is|date=2020-01-09|website=RÚV|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/konur-vilja-frekari-kynjakvota-i-atvinnulifinu|title=Konur vilja frekari kynjakvóta í atvinnulífinu - RÚV.is|date=2019-12-18|website=RÚV|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2019/12/18/engin_smitahrif_af_kynjakvota_a_stjornir/?fbclid=IwAR2KUfCgggBH9RQs6z6cmcrLPX7I4Qt6zKI04pP-tUeUWcrm0acdv-I9haQ|title=Engin smitáhrif af kynjakvóta á stjórnir|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref> === Áhrif og viðurkenningar === Ásta Dís hefur hlotið viðurkenningar fyrir störf sín á sviði jafnréttismála og sjávarútvegi.<ref>{{Cite web|url=https://www.nyskopun.is/frettir/asta-dis-oladottir-formadur-stjornar-nyskopunarsjods-hlytur-vidurkenningu-fyrir-lofsvert-framlag-til-jafnrettismala|title=Ásta Dís Óladóttir, formaður stjórnar Nýsköpunarsjóðs, hlýtur viðurkenningu fyrir lofsvert framlag til jafnréttismála {{!}} Fréttir {{!}} Nýsköpunarsjóðurinn Kría|website=www.nyskopun.is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hi.is/frettir/fjogur_fa_vidurkenningu_fyrir_framurskarandi_storf_fyrir_hi|title=Fjögur fá viðurkenningu fyrir framúrskarandi störf fyrir HÍ|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hi.is/frettir/asta_dis_hlytur_vidurkenningu_sjavarutvegsradstefnunnar_og_tm|title=Ásta Dís hlýtur viðurkenningu Sjávarútvegsráðstefnunnar og TM|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sjavarklasinn.is/vidurkenningar-til-frumkvodla-a-10-ara-afmaeli-sjavarklasans/|title=Viðurkenningar til frumkvöðla á 10 ára afmæli Sjávarklasans|last=Daníelsdóttir|first=Berta|date=2021-05-28|website=Íslenski sjávarklasinn|language=is-IS|access-date=2025-02-19}}</ref> Ásta Dís leiðir í dag öflugt rannsóknateymi sem skoðar jöfn tækifæri kynja til efnahagslegrar þátttöku og ákvarðanatöku i atvinnulífinu og hafa þau birt fjölmargar greinar og haldið erindi hér heima og erlendis. == Tenglar == *[https://genderequality.hi.is/ Rannsóknarteymi um jöfn tækifæri kynja] ==Bækur == *Ásta Dís Óladóttir og Ágúst Einarsson '''(2024).'''  '''Sjávarútvegur og eldi.'''  Hið íslenska bókmenntafélag''.''  ISBN prentuð bók: 978-9935-502-82-7.  I SBN Rafbók: 978-9935-502-81-0 *Ágúst Einarsson og Ásta Dís Óladóttir '''(2021)'''. '''Fisheries and Aquaculture: The Food Security of the Future''' 1st ed. Cambridge, Massachusetts: Elsevier, ISBN: 9780128210567 == Heimildir == <references/> [[Flokkur:Fræðimenn]] 0g61a5mko8gqmi89kr6oq48hym0xqrq Þórunn Þórðardóttir 0 184987 1979344 1912250 2026-09-18T10:29:01Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979344 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Þórunn Þórðardóttir | mynd = Mynd:Þórunn Þórðardóttir.png | mynd_alt = | mynd_texti = | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1925|05|15}} | fæðingarstaður = Reykjavík, Ísland | dánardagur = {{dánardagur og aldur|2007|12|11|1925|05|15}} | dánarstaður = Reykjavík, Ísland | þjóðerni = | önnur_nöfn = | starf = Sjávarlíffræðingur Þörungafræðingur | ár = | þekkt_fyrir = Frumkvöðull í rannsóknum á svifþörungum og frumframleiðni í hafinu kringum Ísland. | þekktustu_verk = }} [[Mynd:Þórunn síar sýni.jpg|thumb|350x350dp|Þórunn Þórðardóttir við þörungarannsóknir á Bjarna Sæmundssyni HF 30]] [[Mynd:Rannsoknastofa.jpg|thumb|350x350dp|Þórunn að leiðbeina á rannsóknastofu]] '''Þórunn Þórðardóttir''' ''mag.scient.'' (15. maí 1925 - 11. des­em­ber 2007) var frumkvöðull í rannsóknum á svifþörungum og frumframleiðni í hafinu í kringum Ísland. Þórunn vann allan sinn starfsaldur hjá [[Hafrannsóknastofnun Íslands|Hafrannsóknastofnun]].<ref>{{Cite web|url=https://fiskifrettir.vb.is/nytt-rannsoknaskip-hafro-mun-heita-thorunn-thordardottir/|title=Nýtt rannsóknaskip Hafró mun heita Þórunn Þórðardóttir|website=fiskifrettir.vb.is|access-date=2025-02-21|archive-date=2025-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20250425043025/https://fiskifrettir.vb.is/nytt-rannsoknaskip-hafro-mun-heita-thorunn-thordardottir/|url-status=dead}}</ref> == Menntun == Þórunn lauk stúdentsprófi frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] árið 1944. Að því loknu hóf hún nám í líffræði við [[Lundarháskóli|Lundarháskóla í Svíþjóð]], en færði sig svo til [[Ósló|Oslóar]] og skráði sig í sérnám í sjávarlíffræði hjá [[:en:Trygve Braarud|Trygve Braarud]] prófessor við Háskólann í Osló, með áherslu á svifþörunga. Rannsóknaverkefni og lokaritgerð Þórunnar fjallaði um rannsóknir á svifþörungagróðri á hafsvæðinu úti fyrir Norðurlandi. Á árunum 1950 og 1953 fór Þórunn í leiðangra með varðskipinu [[María Júlía (skip)|Maríu Júlíu]] og safnaði sýnum fyrir lokaverkefni sitt. Þórunn hlaut [[:da:Magisterkonferens|mag.scient]]. gráðu í sjávarlíffræði með svifþörunga sem sérgrein frá háskólanum í Osló árið 1955.<ref name="minningargrein">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4177988?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/%22%C3%9E%C3%B3runn%20%C3%9E%C3%B3r%C3%B0ard%C3%B3ttir%22|title=Minningargrein: Þórunn Þórðardóttir|website=[[Morgunblaðið]]|page=31|date=2007-12-17|access-date=2025-02-21|via=[[Tímarit.is]]}}{{open access}}</ref> Þórunn var fyrst íslenskra kvenna til að mennta sig á sviði sjávarlíffræði og braut þannig blað í sögu hafrannsókna við Ísland.{{heimild vantar}} == Starfsferill == {{hlutleysi}} Árið 1956 hóf Þórunn starf hjá Hafrannsóknastofnun sem þá hét Atvinnudeild Háskóla Íslands, fiskideild. Þórunn vann mest allan sinn starfsaldur sem deildarstjóri hjá Hafrannsóknastofnun, þar sem hún bæði hóf og stýrði íslenskum svifþörungarannsóknum um 40 ára skeið.{{heimild vantar}} Rannsóknir á hafinu við Ísland voru oft frumstæðar á hennar fyrstu starfsárum þegar notast var við varðskipið [[María Júlía (skip)|Maríu Júlíu]], sem ásamt því að vera varðskip var útbúið til rannsókna. Einungis var hægt að stunda rannsóknir þegar skipið var tiltækt, þá mældi Þórunn og safnaði gögnum. Niðurstöður um ársframleiðni svifþörunga á hafsvæðinu birti hún svo í vísindagreinum ásamt upplýsingum um framvindu gróðurs.<ref>{{Cite journal |last=Zhai |first=Li |last2=Gudmundsson |first2=Kristinn |last3=Miller |first3=Peter |last4=Peng |first4=Wenjun |last5=Guðfinnsson |first5=Hafsteinn |last6=Debes |first6=Høgni |last7=Hátún |first7=Hjálmar |last8=White |first8=George N. |last9=Hernández Walls |first9=Rafael |last10=Sathyendranath |first10=Shubha |last11=Platt |first11=Trevor |date=2012-04-01 |title=Phytoplankton phenology and production around Iceland and Faroes |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0278434312000167?casa_token=nmfnSScDlbwAAAAA:UmJqabYhlUZutF7xHH1YL9ZLuXBtq1RopZczNdJVvmtW4xlkhmGG7ho-EQo9UND1kcWtbVm2Brc |journal=Continental Shelf Research |volume=37 |pages=15–25 |doi=10.1016/j.csr.2012.01.013 |issn=0278-4343}}</ref><ref>'''Þórunn Þórðardóttir''' (1977) Primary production in north Icelandic waters in relation to recent climatic changes. In M. J. Dunbar ed. ''Polar oceans'', proc. SCOR/SCAR conf. 655-665.</ref><ref name=":0" /><ref>'''Þórunn Þórðardóttir''' (1976) The spring primary production in Icelandic waters 1970-1975. ICES C. M. 1976/l:31 21 pp.</ref><ref name=":1" /> Þórunn var frumkvöðull í rannsóknum á svifþörungum og frumframleiðni í hafinu kringum Ísland. Snemma á ferlinum kynntist hún danska vísindamanninum [[:da:Einer_Steemann_Nielsen|Steemann Nielsen]], sem hvatti hana til að nota nýja aðferð, sem hann hafði þróað, til rannsókna á frumframleiðni svifþörunga, svokallaða [[geislakolsaðferð]]. <ref>{{Vefheimild|url=https://www.hafogvatn.is/static/research/files/fjolrit-107.pdf|titill=Frumframleiðnimælingar á Hafrannsóknastofnuninni árin 1958–1999 Umfang, aðferðir og úrvinnsla|höfundur=Kristinn Guðmundsson|útgefandi=Hafrannsóknastofnun|ár=2004}}</ref> Þórunn tileinkaði sér þá aðferð og aðlagaði að íslenskum aðstæðum. Þessar rannsóknir hennar urðu grundvöllur þekkingar á neðsta þrepi fæðukeðjunnar í hafinu við Ísland. Hún kynnti þessar niðurstöður sínar, sem sýndi miklar frjósemi Íslandsmiða,<ref name=":1">'''Þórunn Þórðardóttir''' (1976) Preliminary assessment of the annual production in the shelf areas around Iceland. ICES C. M. 1976/l:32, 4 pp.</ref><ref name=":0">'''Þórunn Þórðardóttir''' (1977) Framleiðni þörungasvifsins í sjónum við Ísland. Fæðubúskapurinn. In Vilhjálmur Lúðvíksson (ed.), Rit Landverndar 5, 33-42.</ref><ref>'''Þórunn Þórðardóttir''' (1994). Plöntusvif og framleiðni í sjónum við Ísland. Í: Unnsteinn Stefánsson (ritstj.) Íslendingar, hafið og auðlindir þess. Vísindafélag Íslendinga. Ráðstefnurit, 4, 65-88.</ref> bæði í ræðum og ritum.   Eitt af megin rannsóknaverkefnum Þórunnar var að fylgjast með vorkomu svifþörunga á rannsóknasvæðinu, skoða breytileikann frá ári til árs og leita skýringa á hugsanlegum orsökum hans.<ref>'''Þórunn Þórðardóttir''' (1976) The spring primary production in Icelandic waters 1970-1975. ICES C. M. 1976/l:31 21 pp.</ref><ref>'''Þórunn Þórðardóttir''' (1986) Timing and duration of spring blooming south and southwest of Iceland. In S. Skreslet ed. The role of Freshwater Outflow in Coastal Marine Ecosystems. NATO, ASI Series 7, 345-360.</ref> Auk rannsókna á frjósemi hafsins og vorkomu svifþörunganna, tók hún þátt í rannsóknum tengdum hrygningu og afkomu nytjastofna.<ref>'''Þórunn Þórðardóttir''' (1975) Svifþörungar, undirstaða fiskaflans á Íslandsmiðum. Fjármálatíðindi 22, 174-176. </ref><ref>'''Þórunn Þórðardóttir''' (1970) Rannsóknir á þörungasvifi fyrir norðan og norðaustan Ísland 1969. Hafrannsóknir 2, 37-44.</ref><ref>'''Þórunn Þórðardóttir''' (1980) Breytingar á frumframleiðni í hafinu norðan íslands 1970 - 1979. Sjávarfréttir 8, 18-25.</ref><ref>Eyjólfur Friðgeirsson, Sólmundur Tr. Einarsson, Erlingur Hauksson, Jón Ólafsson, '''Þórunn Þórðardóttir''' (1979) Environmental conditions and spring spawning off south and southwest Iceland 1976-1978. ICES/ELH Symposium, 1979/DA:5.</ref> Þórunn hafði ávallt brennandi áhuga á faginu og tilbúin að ræða málin, hlusta og grúska. Hún var mikill kennari og uppfræðari og eftir hana liggja skrif sem nýtast bæði til kennslu og almennrar uppfræðslu um hafið við Ísland og frjósemi þess.<ref>'''Þórunn Þórðardóttir''' (1957) Um plöntusvifið í sjónum. Náttúrufræðingurinn, 27, 1-14.</ref><ref>'''Þórunn Þórðardóttir''' (1994). Plöntusvif og framleiðni í sjónum við Ísland. Í: Unnsteinn Stefánsson (ritstj.) Íslendingar, hafið og auðlindir þess. Vísindafélag Íslendinga. Ráðstefnurit, 4, 65-88.</ref><ref>'''Þórunn Þórðardóttir''', Kristinn Guðmundsson (1998) Plöntusvif. Lífríki sjávar. Námsgagnastofnun, Hafrannsóknastofnunin 12 s.</ref>   Þórunn fylgdist vel með vísindalegum framförum í sínu fagi. Þegar farið var að rækta [[Skelfiskur|skelfisk]] við Ísland og selja til neyslu sótti Þórunn [https://oceanexpert.org/event/4021 námskeið fyrir lengra komna þörungafræðinga] í [[Napólí]] á [[Ítalía|Ítalíu]] í greiningu á tegundum svifþörunga, m.a. þá sem flokkaðir eru sem [[eiturþörungar]]. Tók hún virkan þátt í mótun vöktunar á ræktunar- og veiðisvæðum skeldýra við Íslandsstrendur svo tryggja mætti öryggi neytenda.<ref>Guðrún G. Þórarinsdóttir, '''Þórunn Þórðardóttir''' (1997) Vágestir í plöntusvifinu. Náttúrufræðingurinn 67, 67-76.</ref>   Margt starfsfólk Hafrannsóknastofnunar hóf sinn starfsferil undir leiðsögn Þórunnar. Þar kynntist fólk brennandi áhuga hennar á faginu, því hún var alla tíð vakin og sofin yfir verkefnunum, og þessi mikli áhugi hennar hreif fólk með sér.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4177988?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/%22%C3%BE%C3%B3runn%20%C3%BE%C3%B3r%C3%B0ard%C3%B3ttir%22/inflections/true|title=Morgunblaðið - 344. tölublað (17.12.2007) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-02-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hafogvatn.is/is/moya/news/dagur-kvenna-i-visindum|title=Dagur kvenna í vísindum|last=Hafrannsóknastofnun|website=Hafrannsóknastofnun|language=is|access-date=2025-02-24}}</ref> == Fjölskylda == Þórunn Þórðardóttir fæddist á Einarsstöðum á [[Grímsstaðaholt|Grímsstaðaholti]] í Reykjavík 15. maí 1925. Hún var dóttir Katrínar Pálsdóttur (1889-1952), húsfreyju og bæjarfulltrúa í Reykjavík og Þórðar Þórðarsonar (1882-1925), bónda og síðar gestgjafa í [[Tryggvaskáli|Tryggvaskála]] á Selfossi . Þórunn var yngst í 12 systkina hópi.<ref name="minningargrein"/> Eiginmaður Þórunnar var Odd Didriksen (1927-1995), framhaldsskólakennari. Börn þeirra eru Katrín Didriksen gullsmiður, hönnuður og kennari og Einar Oddsson líffræðingur og tónlistarmaður.<ref name="minningargrein"/> == Annað == {{hlutleysi}} [[Mynd:Svifþörungar.jpg|alt=Dæmi um svifþörunga í hafinu kringum Ísland|thumb|Svifþörungar]] Þórunn starfaði í vinnunefndum Alþjóða hafrannsóknaráðsins, var í góðu samstarfi við erlenda og innlenda kollega, sótti fundi og námskeið víða til að viðhalda og auka þekkingu sína og flutti fyrirlestra um fræðin. Þórunn þótti afar nákvæm og vandvirk vísindakona í öllum sínum störfum. Á ferli sínum birti hún greinar og skýrslur um rannsóknir sínar og skilaði þannig góðu ævistarfi í þágu íslenskra hafrannsókna.{{heimild vantar}} Árið 1997 hlaut Þórunn [[Heiðursviðurkenning Lýðveldissjóðs Alþingis|heiðursviðurkenningu Lýðveldissjóðs Alþingis]] fyrir framlag sitt til rannsókna á hafinu við Ísland.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1881409?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/%22%C3%BE%C3%B3runn%20%C3%BE%C3%B3r%C3%B0ard%C3%B3ttir%22/inflections/true|title=Tvær heiðursviðurkenningar veittar á lýðveldisdag|publisher=[[Morgunblaðið]]|access-date=2025-02-24|page=12|date=1997-06-20|via=[[Tímarit.is]]}}{{open access}}</ref> Nýtt rannsóknaskip [[Hafrannsóknastofnun Íslands|Hafrannsóknastofnunar]], rannsókna- og ráðgjafastofnunar hafs og vatna, hlaut nafnið [[Þórunn Þórðardóttir HF 300]] til heiðurs Þórunni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/200milur/frettir/2023/10/24/thorunn_thordardottir_sjosett_15_desember/|title=Nýja hafrannsóknaskipið Þórunn Þórðardóttir sjósett 15. desember|publisher=[[Morgunblaðið]]|website=mbl.is|language=is|date=2023-10-14|access-date=2025-02-21}}</ref> == Ritalisti == Þórunn birti fjölda vísinda og yfirlitsgreina og gaf út kennsluefni um svifþörunga: *Calkins J, '''Þórunn Þórðardóttir''' (1980) The ecological significance of solar UV-radiation on aquatic organisms. Nature, 283, 563-566.<ref>{{Cite journal |last=Calkins |first=John |last2=Thordardottir |first2=Thorunn |date=1980-02 |title=The ecological significance of solar UV radiation on aquatic organisms |url=https://www.nature.com/articles/283563a0 |journal=Nature |language=en |volume=283 |issue=5747 |pages=563–566 |doi=10.1038/283563a0 |issn=1476-4687}}</ref> *Eyjólfur Friðgeirsson, Sólmundur Tr. Einarsson, Erlingur Hauksson, Jón Ólafsson, '''Þórunn Þórðardóttir''' (1979) Environmental conditions and spring spawning off south and southwest Iceland 1976-1978. ICES/ELH Symposium, 1979/DA:5.<ref>{{Citation |last=Thórdardóttir |first=Thórurm |title=Timing and Duration of Spring Blooming South and Southwest of Iceland |date=1986 |work=The Role of Freshwater Outflow in Coastal Marine Ecosystems |pages=345–360 |editor-last=Skreslet |editor-first=Stig |url=http://link.springer.com/10.1007/978-3-642-70886-2_25 |access-date=2025-02-25 |place=Berlin, Heidelberg |publisher=Springer Berlin Heidelberg |language=en |doi=10.1007/978-3-642-70886-2_25 |isbn=978-3-642-70888-6}}</ref> *Eyjólfur Friðgeirsson, Sólmundur Tr. Einarsson, Erlingur Hauksson, Jón Ólafsson, '''Þórunn Þórðardóttir''' (1981) Environmental conditions and spring spawning off south and southwest Iceland 1976-1978. Rapports et Procès-Verbaux, 178, 244-245. *Guðrún G. Þórarinsdóttir, '''Þórunn Þórðardóttir''' (1997) Vágestir í plöntusvifinu. Náttúrufræðingurinn 67, 67-76. *Jónas Bjarnason, Ólafur Karvel Pálsson, Unnsteinn Stefánsson''', Þórunn Þórðardóttir''' (1977). Lesarkir Landverndar (2. bindi). Vistfræði hafsins. Reykjavík: Landvernd. *Kristinn Guðmundsson, '''Þórunn Þórðardóttir''', Garðar Jóhannesson (1996) Estimation of assimilation numbers in Icelandic waters. ICES C.M. 1996/L:30, 25 s. *Kristinn Guðmundsson, '''Þórunn Þórðardóttir''', Gunnar Pétursson (2004) Computation of daily primary production in Icelandic waters; a comparison of two different approaches'''.''' Hafrannsóknastofnunin. Fjölrit 106, 24 s. *Svend-Aage Malmberg, '''Þórunn Þórðardóttir''', Hjálmar Vilhjálmsson (1966) Report on the joint meeting on the Atlanto-Scandian herring distribution, held at Akureyri, June 12-14, 1966. ICES C.M. 1966/H:18. *Svend-Aage Malmberg, '''Þórunn Þórðardóttir''', Jakob Jakobsson (1972) Environmental variations and herring migration in North Icelandic waters in recent years. Iceland. A human environment sensitive to climatic changes. A contribution to the U.N. Conference on the Human Environment. Stockholm, June 9-12. *Unnsteinn Stefánsson, '''Þórunn Þórðardóttir''' (1965) Nutrient-productivity relations in Icelandic waters in June 1964. ICES C. M. 1965/170. *Unnsteinn Stefánsson, '''Þórunn Þórðardóttir''', Jón Ólafsson (1987) Comparison of seasonal oxygen cycles and primary production in the Faxaflói region Southwest Iceland. Deep-Sea Research, 34: 725-739. *'''Þórunn Þórðardóttir''' (1956) Undersökelser av fytoplankton-forholdene i fire snitt ut fra Islands nordkyst, 31/7 - 9/8 1950. Mag. sci. thesis Oslo Universitet. *'''Þórunn Þórðardóttir''' (1957) Um plöntusvifið í sjónum. Náttúrufræðingurinn, 27, 1-14. *'''Þórunn Þórðardóttir''' (1960) Measurements of primary production in Icelandic waters. Ann. Biol. 15, 50-52. *'''Þórunn Þórðardóttir''' (1963) Primary productivity in Icelandic waters in May-June 1959. ICES C. M. no 131, 15pp. *'''Þórunn Þórðardóttir''' (1963). Þörungasvifið í sjónum. Í: Úr ríki Ránar. Rv. Ferskfiskeftirlitið, s. 1-7. *'''Þórunn Þórðardóttir''' (1969) Vorrannsóknir á þörungasvifi norðan lands og vestan. Hafrannsóknir 1, 20-50. *'''Þórunn Þórðardóttir''' (1970) Rannsóknir á þörungasvifi fyrir norðan og norðaustan Ísland 1969. Hafrannsóknir 2, 37-44. *'''Þórunn Þórðardóttir''' (1973) Successive measurements of primary production and composition of phytoplankton at two stations west of Iceland. Norw. Jour. Bot. 20, 257-270. *'''Þórunn Þórðardóttir''' (1976) Preliminary assessment of the annual production in the shelf areas around Iceland. ICES C. M. 1976/l:32, 4 pp. *'''Þórunn Þórðardóttir''' (1976) The spring primary production in Icelandic waters 1970-1975. ICES C. M. 1976/l:31 21 pp. *'''Þórunn Þórðardóttir''' (1977) Framleiðni þörungasvifsins í sjónum við Ísland. Fæðubúskapurinn. In Vilhjálmur Lúðvíksson (ed.), Rit Landverndar 5, 33-42. *'''Þórunn Þórðardóttir''' (1977) Primary production in north Icelandic waters in relation to recent climatic changes. In M. J. Dunbar ed. ''Polar oceans'', proc. SCOR/SCAR conf. 655-665. *'''Þórunn Þórðardóttir''' (1980) Breytingar á frumframleiðni í hafinu norðan íslands 1970 - 1979. Sjávarfréttir 8, 18-25. *'''Þórunn Þórðardóttir''' (1980) Phytoplankton investigations during spring in Icelandic waters. Nordic Council for Ecology. Newsletter 12, 12-13. *'''Þórunn Þórðardóttir''' (1984) Primary production north of Iceland in relation to water masses in May-June 1970 - 1980. ICES C.M. 1984/L:20. *'''Þórunn Þórðardóttir''' (1986) Timing and duration of spring blooming south and southwest of Iceland. In S. Skreslet ed. The role of Freshwater Outflow in Coastal Marine Ecosystems. NATO, ASI Series 7, 345-360. *'''Þórunn Þórðardóttir''' (1994). Plöntusvif og framleiðni í sjónum við Ísland. Í: Unnsteinn Stefánsson (ritstj.) Íslendingar, hafið og auðlindir þess. Vísindafélag Íslendinga. Ráðstefnurit, 4, 65-88. *'''Þórunn Þórðardóttir''', Agnes Eydal (1994) Phytoplankton at the ocean quahog harvesting areas Off the southwest coast of Iceland 1994. Svifþörungar á kúfiskmiðum út af norðvesturströnd Íslands 1994. Hafrannsóknastofnun. Fjölrit 51, 28 s. *'''Þórunn Þórðardóttir''', Kristinn Guðmundsson (1998) Plöntusvif. Lífríki sjávar. Námsgagnastofnun, Hafrannsóknastofnunin 12 s. *'''Þórunn Þórðardóttir''', Kristinn Guðmundsson, Gunnar Pétursson (1991) Computations for estimating daily primary production from incubator measurements of <sup>14</sup>C uptake at light saturation. ICES C.M. 1991/L:64. *'''Þórunn Þórðardóttir''', Ólafur S Ástþórsson (1986) Chlorophyll a and zooplankton distribution in Icelandic waters in spring 1982, 1983 and 1984. Ann. Biol. 41, 63-66. *'''Þórunn Þórðardóttir''', Unnsteinn Stefánsson (1977) Productivity in relation to environmental variables in the Faxaflói region 1966-1967. ICES C. M. 1977/l 34, 1-25. == Tilvísanir == {{reflist}} {{f|1925}} {{d|2007}} [[Flokkur:Íslenskir vísindamenn]] 80ol8e7tyw01p9or4tzlmkskwo6zexh Þórunn Þórðardóttir HF 300 0 185090 1979345 1908601 2026-09-18T10:30:46Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979345 wikitext text/x-wiki '''''Þórunn Þórðardóttir HF'' 300''' er haf­rann­sókna­skip [[Hafrannsóknastofnun Íslands|Hafrannsóknastofnunar Íslands]]. Það leysir af hólmi Bjarna Sæ­munds­son HF 30 sem þjónaði sem haf­rann­sókna­skip frá 1970.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232479253d/arf-taki-bjarna-sae-munds-sonar-faer-nafnid-thorunn-thordar-dottir|title=Arf­taki Bjarna Sæ­munds­sonar fær nafnið Þórunn Þórðar­dóttir|author=Atli Ísleifsson|date=2023-10-24|publisher=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> Skipið var smíðað á Spáni og sjósett í janúar 2024.<ref>{{Cite web|url=https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2024/01/12/Thorunn-Thordardottir-sjosett-i-Vigo-a-Spani/|title=Þórunn Þórðardóttir sjósett í Vigo á Spáni|website=www.stjornarradid.is|language=is|date=2024-01-12|access-date=2025-02-26}}</ref> Það gekkst undir siglinga- og búnaðarprófanir í nóvember 2024.<ref>{{Cite web|url=https://fiskifrettir.vb.is/thorunn-thordardottir-sjosett-og-profud-a-spani-myndband/|title=Þórunn Þórðardóttir prófuð á Spáni (myndband)|website=fiskifrettir.vb.is|author=Guðjón Guðmundsson|date=2024-11-21|access-date=2025-02-26|archive-date=2025-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20250226133701/https://fiskifrettir.vb.is/thorunn-thordardottir-sjosett-og-profud-a-spani-myndband/|url-status=dead}}</ref> Skipið er nefnt eftir [[Þórunn Þórðardóttir|Þórunni Þórðardóttur]], sjávarlíffræðingi, sem var frumkvöðull í rannsóknum á svifþörungum og frumframleiðni í hafinu við Ísland.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/200milur/frettir/2023/10/24/thorunn_thordardottir_sjosett_15_desember/|title=Nýja hafrannsóknaskipið Þórunn Þórðardóttir sjósett 15. desember|publisher=[[Morgunblaðið]]|language=is|date=2023-10-24|access-date=2025-02-26}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Byggt 2025]] [[Flokkur:Íslensk hafrannsóknarskip]] 6ityw2adkygbe532k6nv0rczc8359f0 Varðskipið Freyja 0 185572 1979318 1943474 2026-09-18T06:53:12Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979318 wikitext text/x-wiki {{Skip | nafn = Freyja | mynd = Icgv Freyja.jpg | alt = Varðskipið Freyja. | skipstjóri = | útgerð = [[Landhelgisgæsla Íslands]] | þyngd = 4.566,0 | lengd = 85,8 | breidd = 19,9 | dýpt = 8,8 | vélar = Bergen Diesel ME, 2x6000 kW | hraði = 17 | tegund = [[Varðskip]] | bygging = Sekwang Heavy Industries, Suður Kórea }} '''''Freyja''''' er [[varðskip]] í eigu [[Landhelgisgæsla Íslands|Landhelgisgæslu Íslands]]. Það er nefnt eftir [[Freyja|Freyju]], gyðju ástar og frjósemi í [[norræn goðafræði|norrænni goðafræði]]. Skipið var byggt í [[Suður Kórea|Suður Kóreu]] árið 2010 og var lengi vel þjónustuskip í olíuiðnaðinum.<ref>{{Cite web|url=https://fiskifrettir.vb.is/nytt-skip-allt-ad-fimmfalt-dyrara/|title=Nýtt skip allt að fimmfalt dýrara|website=fiskifrettir.vb.is|publisher=[[Viðskiptablaðið]]|author=Svavar Hávarðsson|date=2022-01-06|access-date=2025-03-26|archive-date=2025-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250912225621/https://fiskifrettir.vb.is/nytt-skip-allt-ad-fimmfalt-dyrara/|url-status=dead}}</ref> Það var keypt til Íslands árið 2021 og kom til landsins í október sama ár<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212179657d/freyja-kemur-til-landsins-eftir-langa-bid|title=Freyja kemur til landsins eftir langa bið|author=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir|date=2021-06-11|publisher=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2025-03-26}}</ref> og leysti [[Varðskipið Týr (1975)|varðskipið ''Tý'']] af hólmi.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/200milur/frettir/2022/04/30/ekki_ser_fyrir_endann_a_fallbyssuleysi_freyju/|title=Ekki sér fyrir endann á fallbyssuleysi Freyju|author=Gunnlaugur Snær Ólafsson|publisher=[[Morgunblaðið]]|language=is|date=2022-04-30|access-date=2025-03-26}}</ref> ==Saga== Fyrstu árin var skipið þjónustuskip fyrir olíuiðnaðinn og hét ''E.R.Vittoria'' og síðar ''GH Endurance''.<ref>{{cite news |author1=Sigtryggur Sigtryggsson |title=Freyja máluð í litum Gæslunnar |url=https://www.mbl.is/200milur/frettir/2021/10/18/freyja_malud_i_litum_gaeslunnar/ |access-date=11 June 2022 |work=[[Morgunblaðið]] |date=18 October 2021 |language=Icelandic}}</ref> Það var keypt af Landshelgisgæslunni í september 2021 fyrir 1,7 milljarða króna af fyrirtækinu United Offshore Support GmbH<ref>{{cite news |title=Varðskipið Freyja verður gert út frá Siglufirði |url=https://www.lhg.is/frettir-og-fjolmidlar/frettasafn/frettayfirlit/vardskipid-freyja-verdur-gert-ut-fra-siglufirdi |access-date=29 October 2021 |work=[[Icelandic Coast Guard]] |date=21 September 2021 |language=Icelandic}}</ref><ref>{{cite news |author1=Samúel Karl Ólason |title=Gera Freyju út frá Siglufirði |url=https://www.visir.is/g/20212159182d/gera-freyju-ut-fra-siglufirdi |access-date=29 October 2021 |work=[[Vísir.is]] |date=21 September 2021 |language=Icelandic}}</ref> til að leysa [[Varðskipið Týr (1975)|varðskipið ''Týr'']] af hólmi eftir 48 ára þjónustu.<ref name="visir-heimsigling">{{cite news |author1=Samúel Karl Ólason |title=Undirbúa heimsiglinguna frá Rotterdam |url=https://www.visir.is/g/20212176279d/undir-bua-heim-siglinguna-fra-rotter-dam |access-date=30 October 2021 |work=[[Vísir.is]] |date=30 October 2021 |language=Icelandic}}</ref> Það fór fyrst í slipp í [[Rotterdam]] þann 11. október og var formlega afhent Landhelgisgæslunni 28. október sama ár.<ref name="visir-heimsigling"/> Það lagðist svo í fyrsta sinn við höfn á Íslandi við komuna til Siglufjarðar [[6. nóvember]].<ref>{{cite news |author1=Kristján Már Unnarsson |title="Að flagna er fararheill" sagði forsetinn um Freyju |url=https://www.visir.is/g/20212179817d/-ad-flagna-er-fararheill-sagdi-forsetinn-um-freyju |access-date=7 November 2021 |work=[[Vísir.is]] |date=6 November 2021 |language=Icelandic}}</ref> Í desember 2021 bjargaði ''Freyja'' togaranum ''Masilik'' eftir að hann strandaði á [[Vatnsleysuströnd]].<ref>{{cite news |author1=Haukur Holm |title=Fyrsta björgun Freyju. "Stórkostlegt skip" |url=https://www.ruv.is/frett/2021/12/17/fyrsta-bjorgun-freyju-storkostlegt-skip |access-date=17 December 2021 |work=[[RÚV]] |date=17 December 2021 |language=Icelandic}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.mbl.is/200milur/skipaskra/skip/3011/ Freyja] í Skipaskrá {{DEFAULTSORT:Freyja}} [[Flokkur:Byggt 2010]] [[Flokkur:Íslensk varðskip]] pzf05s1lde15sjy81bygn0effcned3g Ræðismaður 0 187107 1979295 1975122 2026-09-17T23:23:13Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979295 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Old_Icelandic_consulate_in_Nuuk_(Kenny_McFly).jpg|thumb|right|Ræðismannsskrifstofa Íslands í Nuuk á Grænlandi.]] '''Ræðismaður''' eða '''konsúll'''<ref>{{Vefheimild|url=https://www.stjornarradid.is/raduneyti/utanrikisraduneytid/hlutverk/ordskyringar/|titill=Orðskýringar|útgefandi=Stjórnarráð Íslands}}</ref> er einstaklingur sem vinnur undir opinberum [[sendiherra]]. Ræðismaður hefur ekki eins sterkt vald og sendiherra og ekki eins mikil diplómatísk réttindi. Ræðismaður nýtur ekki [[friðhelgi]] á sama hátt og sendiherra. Ræðismaður getur verið formlegur [[ríkiserindrekstur|sendifulltrúi]], launaður eða ólaunaður, og þá oftast borgari þess lands sem hann er fulltrúi fyrir; eða kjörræðismaður án launa, og þá oftast borgari þess lands sem hann er staðsettur í. Í stærri ríkjum vinna konsúlar oft á ræðismannaskrifstofum sem eru stofnanir undir [[sendiráð]]um sem þjónusta oft svæði utan höfuðborga. Á Íslandi eru nokkrir starfandi konsúlar sem heyra undir sendiráð í Reykjavík. Til að mynda hefur [[Utanríkisráðuneyti Danmerkur|Danska sendiráðið]] þrjár ræðismannaskrifstofur á Íslandi: á [[Ísafjörður|Ísafirði]], á [[Seyðisfjörður|Seyðisfirði]] og á [[Akureyri]].<ref>{{Vefheimild|url=https://island.um.dk/is/um-okkur/raedismenn|titill=Ræðismenn|útgefandi=Utanríkisráðuneyti Danmerkur}}</ref> Á sama hátt rekur Ísland sendiráð í [[London]], en hefur kjörræðismenn í [[Aberdeen]], [[Belfast]], [[Birmingham]], [[Cardiff]], [[Dover]], [[Edinborg]], [[Glasgow]], [[Grimsby]], [[Hull]] og [[Prestwich]].<ref>{{cite web|url=https://www.stjornarradid.is/raduneyti/utanrikisraduneytid/sendiskrifstofur/sendiskrifstofur/stok-skrifstofa/?itemid=205ef761-f204-11e7-9423-005056bc530c|title=Bretland|website=Stjórnarráðið|access-date=1.8.2025|archive-date=2025-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523011858/https://www.stjornarradid.is/raduneyti/utanrikisraduneytid/sendiskrifstofur/sendiskrifstofur/stok-skrifstofa/?itemid=205ef761-f204-11e7-9423-005056bc530c|url-status=dead}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Stjórnsýsla]] [[Flokkur:Alþjóðasamskipti]] 0t69ym4flzbg8v2j617z3bwerevg7ed ZX Spectrum 0 187871 1979323 1930695 2026-09-18T08:31:52Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979323 wikitext text/x-wiki [[Mynd:ZXSpectrum48k.jpg|thumb|right|ZX Spectrum með 48 Kb RAM.]] '''ZX Spectrum''' (oft kölluð '''Sinclair Spectrum''') er [[8-bita tölva|8-bita]] [[heimilistölva]] frá breska fyrirtækinu [[Sinclair Research]]. ZX Spectrum náði miklum vinsældum þegar hún kom á markað árið 1982 og var oft fyrsta [[tölva]]n sem keypt var fyrir heimili. Hún var hönnuð sem einföld og ódýr [[örtölva (tölva)|örtölva]] sem studdi tengingu við [[litasjónvarp]] og [[kassettutæki]] fyrir geymslu [[forrit]]a. ZX Spectrum var með einkennandi sambyggt [[lyklaborð]] með [[gúmmí]]tökkum. Um fimm milljón eintök seldust meðan tölvan var í sölu.<ref>{{cite web |last1=Cellan-Jones |first1=Rory |title=The Spectrum, the Pi - and the coding backlash |url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-17811925 |website=BBC News |access-date=30 June 2021 |date=23 April 2012 |archive-date=9 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182844/https://www.bbc.co.uk/news/technology-17811925 |url-status=live }}</ref> Tölvan var arftaki fyrstu tölvu Sinclair Research, [[ZX81]], sem kom út árið 1981. „Spectrum“ ([[litróf]]) vísaði til þess að tölvan studdi litaskjái, ólíkt fyrirrennara sínum. Hún var framleidd í [[Dundee]] í Skotlandi í samstarfi við bandaríska úraframleiðandann [[Timex Corporation]].<ref>{{cite news|last1=Day|first1=Peter|title=How Dundee became a computer games centre|work=[[BBC News]]|location=London|date=9 September 2014|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-29122873|access-date=12 November 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009014928/http://www.bbc.co.uk/news/business-29122873|archive-date=9 October 2016}}</ref> Útlitið var hannað af [[Rick Dickinson]]. Upphaflega var tölvan seld samkvæmt pöntunum, en brátt var tekið að selja hana í verslunum í Bretlandi. Í Bandaríkjunum var tölvan seld í eilítið breyttri útgáfu sem [[Timex Sinclair 2068|Timex Sinclair]]. Helstu keppinautar ZX Spectrum voru [[Commodore 64]], [[Atari 8-bita]] og [[BBC Micro]], sem líka tengdust sjónvarpi og kassettutæki. Hægt var að kaupa kassettur með [[tölvuleikur|tölvuleikjum]] fyrir ZX Spectrum í verslunum. Tiltölulega auðvelt var að afrita þessi forrit milli kassetta,<ref>{{cite web|url=https://vb.is/skodun/spolurnar-og-sinclair-spectrum/|title=Spólurnar og Sinclair Spectrum|author=Jón Aðalsteinn Bergsveinsson|date=23. október 2013|website=Viðskiptablaðið|access-date=2025-09-29|archive-date=2025-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20251007051606/https://vb.is/skodun/spolurnar-og-sinclair-spectrum/|url-status=dead}}</ref> en markaður fyrir forrit blómstraði engu að síður. Meðal þekktra tölvuleikja sem voru upphaflega skrifaðir fyrir ZX Spectrum má nefna ''[[Manic Miner]]'', ''[[Jet Set Willy]]'', ''[[The Lords of Midnight]]'' og ''[[The Hobbit (tölvuleikur frá 1982)|The Hobbit]]''. == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Heimilistölvur]] [[Flokkur:Leikjatölvur]] [[Flokkur:8-bita tölvur]] {{s|1982}} hsbxz9vz43eu7kqgvx2cdx1qxbja1iy Í túninu heima 0 188651 1979329 1936861 2026-09-18T09:18:08Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979329 wikitext text/x-wiki '''Í túninu heima''' er bæjarhátíð [[Mosfellsbær|Mosfellsbæjar]] og hefur verið haldin síðustu helgina í ágúst ár hvert síðan 2005. Nafn sitt dregur hún af samnefndri bók eftir [[Halldór Laxness]] sem var hans fyrsta minningarskáldsaga og kom út árið 1975. Hátíðin er sett á fimmtudegi og samanstendur dagskrá hátíðarinnar af fjölbreyttum viðburðum víða um bæinn sem nær gjarnan hápunkti sínum með stórtónleikum um helgina.<ref>{{Cite web|url=https://mos.is/mannlif/vidburdir/i-tuninu-heima-2025/|title=Í tún­inu heima 2025 {{!}} Mosfellsbær|last=avista|date=2025-06-26|website=mos.is|language=is|access-date=2025-11-23}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Hverfalitir == Bænum er skipt í fjögur hverfi sem hvert hefur sinn lit: * Gul­ur: Hlíð­ar, Höfð­ar, Tún og Mýr­ar. * Rauð­ur: Tang­ar, Holt og mið­bær. * Bleik­ur: Teig­ar, Krik­ar, Álafosskvos, Lönd, Ásar, Tung­ur og Mos­fells­dal­ur. * Blár: Reykja­hverfi og Helga­fells­land. == Tilvísanir == <references /> {{S|2005}} [[Flokkur:Mosfellsbær]] tvw6mxqofxmuvrajoqo0sdesf2ryco8 Yasiin Bey 0 190803 1979291 1961302 2026-09-17T22:33:43Z Cinquantecinq 12601 Tónleikar 2026 1979291 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | mynd = Mos Def - Ilosaarirock 2012.jpg | mynd_texti = Yasiin Bey árið 2012. | fæðingarnafn = Dante Terrell Smith | önnur_nöfn = {{flatlist| * Mos Def (1994–2011) * Black Dante * Dante Beze * Flaco * El-Bey the Moor }} | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1973|12|11}} | fæðingarstaður = [[Brooklyn]] í [[New York-borg]] í Bandaríkjunum | starf = {{flatlist| * Rappari * Söngvari * Lagasmiður * Upptökustjóri * Leikari * Aktívisti }} | ár = 1987–í dag | stefna = {{flatlist| * [[Austurstrandar hip hop]] * [[Hipphopp]] }} | útgefandi = {{flatlist| * [[Downtown Records|Downtown]] * [[GOOD Music|GOOD]] * [[Geffen Records|Geffen]] * [[Rawkus Records|Rawkus]] * [[Priority Records|Priority]] }} | meðlimur_í = [[Black Star|Black Star]] | áður_meðlimur_í = {{flatlist| * [[Crooklyn Dodgers]] * [[Dec 99th]] * [[Soulquarians]] }} | undirskrift = Mos Def sig.svg | börn = 6 }} '''Yasiin Bey''' ({{IPAc-en|j|æ|ˈ|s|iː|n|_|ˈ|b|eɪ}} yass-EEN BAY; fæddur '''Dante Terrell Smith'''; 11. desember 1973), áður þekktur sem '''Mos Def''' ({{IPAc-en|ˌ|m|oʊ|s|_|ˈ|d|ɛ|f}} MOHSS DEF), er bandarískur rappari, söngvari og leikari og aktívisti. Yasiin Bey hélt tónleika [[Gamla bíó]] í Reykjavík árið 2026.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262931764d/fjor-tan-manns-hita-upp-fyrir-mos-def-i-gamla-bio|title=Fjór­tán manns hita upp fyrir Mos Def í Gamla bíó - Vísir|last=Másson|first=Agnar Már|date=2026-07-09|website=visir.is|language=is|access-date=2026-09-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/09/10/tonleikum_rapparans_i_reykjavik_i_kvold_frestad/|title=Tónleikum rapparans í Reykjavík í kvöld frestað|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-09-17}}</ref> == Hljóðritaskrá == === Breiðskífur === * ''Black on Both Sides'' (1999) * ''The New Danger'' (2004) * ''True Magic'' (2006) * ''The Ecstatic'' (2009) * ''ንጉሥ (Negus)'' (2019) === Samstarfsplötur === * ''Mos Def & Talib Kweli Are Black Star'' <small>(með [[Talib Kweli]], sem [[Black Star]])</small> (1998) * ''Manifest Destiny'' <small>(með Ces og DCQ, sem UTD) </small> (2004) * ''December 99th'' <small>(með [[Ferrari Sheppard]], sem Dec 99th)</small> (2016) * No Fear of Time <small>(með [[Talib Kweli]], sem [[Black Star]]) </small> (2022) * Forensics <small>(með [[The Alchemist]]) </small>(TBA) == Kvikmyndaskrá == {| class="wikitable" !Ár !Titill !Hlutverk !Athugasemdir |- |1990 |''You Take the Kids'' |Raymond Kirkland |6 þættir |- |{{dts|1991|format=y}} |''The Hard Way'' |Dead Romeos | |- |{{dts|1996|format=y}} |''Michael Jackson's Ghosts'' |Dante |Stuttmynd |- | rowspan="2" |{{dts|1988|format=y}} |''God Bless the Child'' |Richard Watkins |Sjónvarpsmynd |- |''Where's Marlowe?'' |Wilt Crawley | |- | rowspan="3" |{{dts|2000|format=y}} |''Freestyle: The Art of Rhyme'' |Hann sjálfur |Heimildamynd |- |''Bamboozled'' |Big Blak Afrika | |- |''Island of the Dead'' |Robbie J | |- | rowspan="2" |{{dts|2001|format=y}} |''Carmen: A Hip Hopera'' |Lieutenant Miller |Sjónvarpsmynd |- |''Monster's Ball'' |Ryrus Cooper | |- | rowspan="4" |{{dts|2002|format=y}} |''Showtime'' |Lazy Boy | |- |''Civil Brand'' |Michael Meadows | |- |''Brown Sugar'' |Chris 'Cav' Anton Vichon | |- |''My Wife and Kids'' |Tommy |Þáttur: „Chair Man of the Board“ |- |{{dts|2003|format=y}} |''The Italian Job'' |Left Ear | |- | rowspan="3" |{{dts|2004|format=y}} |''The Woodsman'' |Detective Lucas | |- |''Chappelle's Show'' |Black Delegate (þáttaröð 2, þáttur 1) |Þáttur: „Samuel Jackson Beer & Racial Draft“ |- |''Something the Lord Made'' |Vivien Thomas |Sjónvarpsmynd |- | rowspan="2" |{{dts|2005|format=y}} |''Lackawanna Blues'' |{{sortname|The|Bandleader|nolink=1}} |Sjónvarpsmynd |- |''[[Leiðarvísir puttaferðalangsins um Vetrarbrautina]]'' |Ford Prefect | |- |{{dts|2005|format=y}}- 200{{dts|08|format=y}} |''The Boondocks'' |Gangstalicious |Talsetning. 3 þættir. |- | rowspan="4" |{{dts|2006|format=y}} |''Dave Chappelle's Block Party'' |Hann sjálfur |Heimildamynd |- |''16 Blocks'' |Eddie Bunker | |- |''Talladega Nights: The Ballad of Ricky Bobby'' |Hann sjálfur |Cameo |- |''Journey to the End of the Night'' |Wemba | |- |{{dts|2007|format=y}} |''Prince Among Slaves'' |Narrator | |- | rowspan="2" |{{dts|2008|format=y}} |''Be Kind Rewind'' |Mike | |- |''Cadillac Records'' |Chuck Berry | |- | rowspan="2" |{{dts|2009|format=y}} |''Next Day Air'' |Eric | |- |''[[House]]'' |Lee |Þáttur: „Locked in“ |- | rowspan="3" |{{dts|2010|format=y}} |''I'm Still Here'' | rowspan="2" |Hann sjálfur | |- |''Bouncing Cats'' |Heimildamynd |- |''Yo Gabba Gabba!'' |Super Mr. Superhero |Þáttur: „Superhero“ |- |{{dts|2011|format=y}} |''Dexter'' |Brother Sam |Fimm þættir |- |{{dts|2013|format=y}} |''Begin Again'' |Saul | |- | rowspan="2" |{{dts|2014|format=y}} |''Life of Crime'' |Ordell Robbie | |- |''The Getaway'' | rowspan="2" |Hann sjálfur |Þáttur: "Yasiin Bey í Marokkó" |- |{{dts|2015|format=y}} |''Amy'' |Heimildamynd |} == Tilvísanir == {{Reflist}} [[Flokkur:Bandarískir aðgerðasinnar]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1973]] [[Flokkur:Bandarískir rapparar]] 1otdqwwf5fdh7qa5wzmu6hclly2dquj 1979292 1979291 2026-09-17T22:33:58Z Cinquantecinq 12601 1979292 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | mynd = Mos Def - Ilosaarirock 2012.jpg | mynd_texti = Yasiin Bey árið 2012. | fæðingarnafn = Dante Terrell Smith | önnur_nöfn = {{flatlist| * Mos Def (1994–2011) * Black Dante * Dante Beze * Flaco * El-Bey the Moor }} | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1973|12|11}} | fæðingarstaður = [[Brooklyn]] í [[New York-borg]] í Bandaríkjunum | starf = {{flatlist| * Rappari * Söngvari * Lagasmiður * Upptökustjóri * Leikari * Aktívisti }} | ár = 1987–í dag | stefna = {{flatlist| * [[Austurstrandar hip hop]] * [[Hipphopp]] }} | útgefandi = {{flatlist| * [[Downtown Records|Downtown]] * [[GOOD Music|GOOD]] * [[Geffen Records|Geffen]] * [[Rawkus Records|Rawkus]] * [[Priority Records|Priority]] }} | meðlimur_í = [[Black Star|Black Star]] | áður_meðlimur_í = {{flatlist| * [[Crooklyn Dodgers]] * [[Dec 99th]] * [[Soulquarians]] }} | undirskrift = Mos Def sig.svg | börn = 6 }} '''Yasiin Bey''' ({{IPAc-en|j|æ|ˈ|s|iː|n|_|ˈ|b|eɪ}} yass-EEN BAY; fæddur '''Dante Terrell Smith'''; 11. desember 1973), áður þekktur sem '''Mos Def''' ({{IPAc-en|ˌ|m|oʊ|s|_|ˈ|d|ɛ|f}} MOHSS DEF), er bandarískur rappari, söngvari og leikari og aktívisti. Yasiin Bey hélt tónleika í [[Gamla bíó]] í Reykjavík árið 2026.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262931764d/fjor-tan-manns-hita-upp-fyrir-mos-def-i-gamla-bio|title=Fjór­tán manns hita upp fyrir Mos Def í Gamla bíó - Vísir|last=Másson|first=Agnar Már|date=2026-07-09|website=visir.is|language=is|access-date=2026-09-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/09/10/tonleikum_rapparans_i_reykjavik_i_kvold_frestad/|title=Tónleikum rapparans í Reykjavík í kvöld frestað|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-09-17}}</ref> == Hljóðritaskrá == === Breiðskífur === * ''Black on Both Sides'' (1999) * ''The New Danger'' (2004) * ''True Magic'' (2006) * ''The Ecstatic'' (2009) * ''ንጉሥ (Negus)'' (2019) === Samstarfsplötur === * ''Mos Def & Talib Kweli Are Black Star'' <small>(með [[Talib Kweli]], sem [[Black Star]])</small> (1998) * ''Manifest Destiny'' <small>(með Ces og DCQ, sem UTD) </small> (2004) * ''December 99th'' <small>(með [[Ferrari Sheppard]], sem Dec 99th)</small> (2016) * No Fear of Time <small>(með [[Talib Kweli]], sem [[Black Star]]) </small> (2022) * Forensics <small>(með [[The Alchemist]]) </small>(TBA) == Kvikmyndaskrá == {| class="wikitable" !Ár !Titill !Hlutverk !Athugasemdir |- |1990 |''You Take the Kids'' |Raymond Kirkland |6 þættir |- |{{dts|1991|format=y}} |''The Hard Way'' |Dead Romeos | |- |{{dts|1996|format=y}} |''Michael Jackson's Ghosts'' |Dante |Stuttmynd |- | rowspan="2" |{{dts|1988|format=y}} |''God Bless the Child'' |Richard Watkins |Sjónvarpsmynd |- |''Where's Marlowe?'' |Wilt Crawley | |- | rowspan="3" |{{dts|2000|format=y}} |''Freestyle: The Art of Rhyme'' |Hann sjálfur |Heimildamynd |- |''Bamboozled'' |Big Blak Afrika | |- |''Island of the Dead'' |Robbie J | |- | rowspan="2" |{{dts|2001|format=y}} |''Carmen: A Hip Hopera'' |Lieutenant Miller |Sjónvarpsmynd |- |''Monster's Ball'' |Ryrus Cooper | |- | rowspan="4" |{{dts|2002|format=y}} |''Showtime'' |Lazy Boy | |- |''Civil Brand'' |Michael Meadows | |- |''Brown Sugar'' |Chris 'Cav' Anton Vichon | |- |''My Wife and Kids'' |Tommy |Þáttur: „Chair Man of the Board“ |- |{{dts|2003|format=y}} |''The Italian Job'' |Left Ear | |- | rowspan="3" |{{dts|2004|format=y}} |''The Woodsman'' |Detective Lucas | |- |''Chappelle's Show'' |Black Delegate (þáttaröð 2, þáttur 1) |Þáttur: „Samuel Jackson Beer & Racial Draft“ |- |''Something the Lord Made'' |Vivien Thomas |Sjónvarpsmynd |- | rowspan="2" |{{dts|2005|format=y}} |''Lackawanna Blues'' |{{sortname|The|Bandleader|nolink=1}} |Sjónvarpsmynd |- |''[[Leiðarvísir puttaferðalangsins um Vetrarbrautina]]'' |Ford Prefect | |- |{{dts|2005|format=y}}- 200{{dts|08|format=y}} |''The Boondocks'' |Gangstalicious |Talsetning. 3 þættir. |- | rowspan="4" |{{dts|2006|format=y}} |''Dave Chappelle's Block Party'' |Hann sjálfur |Heimildamynd |- |''16 Blocks'' |Eddie Bunker | |- |''Talladega Nights: The Ballad of Ricky Bobby'' |Hann sjálfur |Cameo |- |''Journey to the End of the Night'' |Wemba | |- |{{dts|2007|format=y}} |''Prince Among Slaves'' |Narrator | |- | rowspan="2" |{{dts|2008|format=y}} |''Be Kind Rewind'' |Mike | |- |''Cadillac Records'' |Chuck Berry | |- | rowspan="2" |{{dts|2009|format=y}} |''Next Day Air'' |Eric | |- |''[[House]]'' |Lee |Þáttur: „Locked in“ |- | rowspan="3" |{{dts|2010|format=y}} |''I'm Still Here'' | rowspan="2" |Hann sjálfur | |- |''Bouncing Cats'' |Heimildamynd |- |''Yo Gabba Gabba!'' |Super Mr. Superhero |Þáttur: „Superhero“ |- |{{dts|2011|format=y}} |''Dexter'' |Brother Sam |Fimm þættir |- |{{dts|2013|format=y}} |''Begin Again'' |Saul | |- | rowspan="2" |{{dts|2014|format=y}} |''Life of Crime'' |Ordell Robbie | |- |''The Getaway'' | rowspan="2" |Hann sjálfur |Þáttur: "Yasiin Bey í Marokkó" |- |{{dts|2015|format=y}} |''Amy'' |Heimildamynd |} == Tilvísanir == {{Reflist}} [[Flokkur:Bandarískir aðgerðasinnar]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1973]] [[Flokkur:Bandarískir rapparar]] pmkx8n8sq6mlgx9jqv9er9h57zckbyy 1. deild kvenna í knattspyrnu 2009 0 192511 1979272 1978277 2026-09-17T20:32:58Z Nipas2 54688 1979272 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 1. deild kvenna 2009 | mynd = | ár = '''2009''' | Meistarar = '''{{Lið Haukar}}''' | upp um deild = '''{{Lið Haukar}}'''<br>'''{{Lið FH}}''' | spilaðir leikir = 85 | mörk skoruð = 349 (4.11 m/leik) | markahæstur = '''20 mörk'''<br>[[Margrét María Hólmarsdóttir]] ({{Lið Þróttur R.}}) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]] - [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|2010]] |}} Leikar í '''1. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 28. sinn árið '''2009'''. {{clear}} == A riðill == === Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=180| Lið !width=140| Bær !width=200| Leikvangur !width=520| Þjálfari !width=240| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]] |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð]]/[[Ungmennafélagið Leiknir|Leiknir]] | [[Fjarðabyggð]] | [[Eskifjarðarvöllur]] |style="text-align: left;"| | 5. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið HK/Víkingur}} | [[Reykjavík]] | [[Kórinn]], [[Víkingsvöllur]] |style="text-align: left;"| | 9. s., s. [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|Landsbankad.]] |- |style="text-align: left;"|[[Höttur]] | [[Seyðisfjörður]]<br/>[[Egilsstaðir]] | [[Vilhjálmsvöllur]] |style="text-align: left;"| | [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2008#Úrslitakeppnin|Úrslitakeppnin]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur]] |style="text-align: left;"| | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Sindravellir]] |style="text-align: left;"| | 3. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Þróttur R.}} | [[Reykjavík]] | [[Valbjarnarvöllur]] |style="text-align: left;"| | 6. sæti, A riðill |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 10. umferð, ''15. ágúst 2009''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna 2009 A riðill|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=188601&banner-tab=matches-and-results&toggle=rounds&round=10|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=21. ágúst 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=40| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|HK/Víkingur|1}}"| ||'''{{Lið HK/Víkingur}}''' ||10||9||0||1||30||12||18||'''27''' |align="center" rowspan="4" |'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009#Úrslitakeppnin|áfram í úrslitakeppnin]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur_R.|1}}"| ||'''{{Lið Þróttur_R.}}''' ||10||6||1||3||36||12||24||'''19''' |-style="background:#D0F0C0;" |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||'''{{Lið Selfoss}}''' ||10||5||3||2||23||13||10||'''18''' |-style="background:#D0F0C0;" |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}"| ||'''{{Lið Sindri}}''' ||10||5||1||4||15||20||-5||'''16''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Höttur|1}}"| ||{{Lið Höttur}} ||10||2||1||7||14||26||-12||'''7''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjarðabyggð|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð]]/[[Ungmennafélagið Leiknir|Leiknir]] ||10||0||0||10||3||38||-35||'''0''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''.</small> ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|A riðill!!F/L!!HKV!!Höt!!Sel!!Sin!!Þró |- |list2 = |align="left"|[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð]]/[[Ungmennafélagið Leiknir|Leiknir]] ||'''XXX'''||0-5||0-3||0-6||1-3||0-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið HK/Víkingur}} ||2-0||'''XXX'''||5-3||2-0||4-0||2-1 |- |align="left"|{{Lið Höttur}} ||2-0||0-4||'''XXX'''||1-1||2-3||1-3 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Selfoss}} ||5-0||0-4||2-1||'''XXX'''||1-1||2-2 |- |align="left"|{{Lið Sindri}} ||3-1||0-1||3-1||0-3||'''XXX'''||2-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Þróttur_R.}} ||7-1||8-1||5-0||2-3||5-0||'''XXX''' |} == B riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=180| Lið !width=140| Bær !width=200| Leikvangur !width=520| Þjálfari !width=180| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Draupnir}} | [[Akureyri]] | [[Boginn]] |style="text-align: left;"| | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið FH}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] |style="text-align: left;"| | 4. sæti A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Haukar}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] |style="text-align: left;"| | 5. sæti A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Akraneshöllin]] |style="text-align: left;"| | 7. sæti A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] |style="text-align: left;"| | 3. sæti A riðill |- |style="text-align: left;"| [[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll/Neisti]] | [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] | [[Sauðárkróksvöllur]] |style="text-align: left;"| | 4. sæti B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]] |style="text-align: left;"| | [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2008#Úrslitakeppnin|Úrslitakeppnin]] |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 10. umferð, ''16. ágúst 2009''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna 2009 B riðill|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=188622&banner-tab=matches-and-results&toggle=rounds&round=10|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=21. ágúst 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=40| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}"| ||'''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' ||12||10||1||1||50||5||45||'''31''' |align="center" rowspan="4" |'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009#Úrslitakeppnin|áfram í úrslitakeppnin]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Haukar|1}}"| ||'''{{Lið Haukar}}''' ||12||9||1||2||25||9||16||'''28''' |-style="background:#D0F0C0;" |3||style="background:#{{Fótboltalitur|FH|1}}"| ||'''{{Lið FH}}''' ||12||6||3||3||40||12||28||'''21''' |-style="background:#D0F0C0;" |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Völsungur|1}}"| ||'''{{Lið Völsungur}}''' ||12||6||2||4||26||15||11||'''20''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Draupnir|1}}"| ||[[Íþróttafélagið Draupnir|Draupnir]] ||12||3||1||8||13||50||-37||'''11''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍA|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] ||12||2||2||8||12||32||-12||'''8''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll/Neisti]] ||12||1||0||11||11||54||-43||'''3''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''.</small> ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|B riðill!!Dra!!&nbsp;FH&nbsp;!!Hau!!&nbsp;ÍA&nbsp;!!ÍBV!!T/N!!Völ |- |list2 = |align="left"|{{Lið Draupnir}} ||'''XXX'''||1-8||0-4||3-1||1-3||4-3||2-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið FH}} ||7-0||'''XXX'''||0-1||8-0||1-1||4-1||3-0 |- |align="left"|{{Lið Haukar}} ||4-0||1-0||'''XXX'''||2-1||0-1||8-1||2-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍA}} ||1-2||2-2||0-0||'''XXX'''||1-2||4-1||0-4 |- |align="left"|{{Lið ÍBV}} ||7-0||4-0||4-0||4-0||'''XXX'''||8-0||4-0 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll/Neisti]] ||5-0||0-6||0-1||0-2||0-11||'''XXX'''||0-1 |- |align="left"|{{Lið Völsungur}} ||5-0||1-1||1-2||4-0||2-1||5-0||'''XXX''' |} == Úrslitakeppnin == ''22. ágúst - 6. september 2009.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - Úrslit 2009|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=188774&banner-tab=matches-and-results&toggle=rounds|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=23. ágúst 2026}}</ref> ===1. umferð=== ''22. ágúst 2009''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - 1. umferð 2009|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=188774&banner-tab=matches-and-results&toggle=rounds&round=1|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=22. ágúst 2026}}</ref> {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. ágúst 2009<br />11:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið Völsungur}} |úrslit= 3 – 4 |lið2= {{Lið HK/Víkingur}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=614558&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= [[Hafrún Olgeirsdóttir|H. Olgeirsdóttir]] {{mark|85}} |mörk2= [[Íris Dóra Snorradóttir|Í.D. Snorradóttir]] {{mark|89}} |leikvangur= [[Húsavíkurvöllur]] |áhorfendur= 50 |dómari= [[Sverrir Gunnar Pálmason]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. ágúst 2009<br />12:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Sindri}} |úrslit= 0 – 7 |lið2= {{Lið ÍBV}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=658786&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= [[Hlíf Hauksdóttir|H. Hauksdóttir]] {{mark|3}}<nowiki></nowiki>[[Þórhildur Ólafsdóttir|Þ. Ólafsdóttir]] {{mark|19}}<nowiki></nowiki><br>[[Hlíf Hauksdóttir|H. Hauksdóttir]] {{mark|20}}<nowiki></nowiki><br>[[Eydís Arna Líndal|E.A. Líndal]] ([[sjálfsmark|sm.]]) {{mark|74}}<nowiki></nowiki><br>[[Þórhildur Ólafsdóttir|Þ. Ólafsdóttir]] {{mark|53}}<nowiki></nowiki><br>[[Kristín Erna Sigurlásdóttir|K.E. Sigurlásdóttir]] {{mark|87|víti}}<nowiki></nowiki><br>[[Bylgja Dögg Sigmarsdóttir|B.D. Sigmarsdóttir]] {{mark|90}} |leikvangur= [[Sindravellir]] |áhorfendur= |dómari= [[Jóhann Óskar Þórólfsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. ágúst 2009<br />12:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið FH}} |úrslit= 3 – 1 |lið2= {{Lið Þróttur R.}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=626224&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= [[Jóhanna Steinþóra Gústavsdóttir|J.S. Gústavsdóttir]] {{mark|22}}<nowiki></nowiki>[[Guðrún Björg Eggertsdóttir|G.B. Eggertsdóttir]] {{mark|38}}<nowiki></nowiki><br>[[Sigrún Ella Einarsdóttir|S.E. Einarsdóttir]] {{mark|72}} |mörk2= [[Fríða Þórisdóttir|F. Þórisdóttir]] {{mark|26}} |leikvangur= [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Guðmundur Ævar Guðmundsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. ágúst 2009<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Selfoss}} |úrslit= 1 – 2 |lið2= {{Lið Haukar}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=656474&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= [[Rakel Ýr Gunnlaugsdóttir|R.Ý. Gunnlaugsdóttir]] {{mark|61}} |mörk2= [[Casey Crawford|C. Crawford]] {{mark|67}}<nowiki></nowiki>[[Rakel Óla Sigmundsdóttir|R.Ó. Sigmundsdóttir]] {{mark|82}} |leikvangur= [[Selfossvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Vilbergur Flóvent Sverrisson]] |}} ===2. umferð=== ''25. ágúst 2009''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - 2. umferð 2009|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=188774&banner-tab=matches-and-results&toggle=rounds&round=2|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=22. ágúst 2026}}</ref> {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. ágúst 2009<br />15:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið ÍBV}} |úrslit= 9 – 0 |lið2= {{Lið Sindri}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=692405&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= [[Kristín Erna Sigurlásdóttir|K.E. Sigurlásdóttir]] {{mark|21}}<nowiki></nowiki>[[Kristín Erna Sigurlásdóttir|K.E. Sigurlásdóttir]] {{mark|33}}<nowiki></nowiki><br>[[Sigríður Lára Garðarsdóttir|S.L. Garðarsdóttir]] {{mark|47}}<nowiki></nowiki><br>[[Kristín Erna Sigurlásdóttir|K.E. Sigurlásdóttir]] {{mark|57}}<nowiki></nowiki><br>[[Bylgja Dögg Sigmarsdóttir|B.D. Sigmarsdóttir]] {{mark|60}}<nowiki></nowiki><br>[[Þórhildur Ólafsdóttir|Þ. Ólafsdóttir]] {{mark|65}}<nowiki></nowiki><br>[[Bylgja Dögg Sigmarsdóttir|B.D. Sigmarsdóttir]] {{mark|70}}<nowiki></nowiki><br>[[Þórhildur Ólafsdóttir|Þ. Ólafsdóttir]] {{mark|80}}<nowiki></nowiki><br>[[Þórhildur Ólafsdóttir|Þ. Ólafsdóttir]] {{mark|86}} |mörk2= |leikvangur= [[Hásteinsvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Ingi Freyr Arnarsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. ágúst 2009<br />18:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Haukar}} |úrslit= 3 – 3 |lið2= {{Lið Selfoss}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=578547&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= [[Tinna Mark Antonsdóttir|T.M. Antonsdóttir]] {{mark|43}}<nowiki></nowiki>[[Rakel Óla Sigmundsdóttir|R.O. Sigmundsdóttir]] {{mark|51}}<nowiki></nowiki><br>[[Rakel Óla Sigmundsdóttir|R.O. Sigmundsdóttir]] {{mark|94}} |mörk2= [[Guðmunda Brynja Óladóttir|G.B. Óladóttir]] {{mark|53}}<nowiki></nowiki>[[Íris Sverrisdóttir|Í. Sverrisdóttir]] {{mark|69}}<nowiki></nowiki><br>[[Anna Þorsteinsdóttir|A. Þorsteinsdóttir]] (vítaspyrna) {{mark|76}} |leikvangur= [[Ásvellir]] |áhorfendur= |dómari= [[Pétur Guðmundsson (dómari)|Pétur Guðmundsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. ágúst 2009<br />18:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Þróttur R.}} |úrslit= 2 – 1 |lið2= {{Lið FH}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=676150&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= [[Fríða Þórisdóttir|F. Þórisdóttir]] {{mark|26}}<nowiki></nowiki>[[Margrét María Hólmarsdóttir|M.M. Hólmarsdóttir]] (vítaspyrna) {{mark|55}} |mörk2= [[Sigrún Ella Einarsdóttir|S.E. Einarsdóttir]] {{mark|2}} |leikvangur= [[Valbjarnarvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Smári Stefánsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. ágúst 2009<br />18:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið HK/Víkingur}} |úrslit= 0 – 1 |lið2= {{Lið Völsungur}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=682144&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= [[Eva Björk Benediktsdóttir|E.B. Benediktsdóttir]] {{mark|14}} |leikvangur= [[Víkingsvöllur]] |áhorfendur= 200 |dómari= [[Viðar Helgason]] |}} ===3. umferð=== ''29. ágúst 2009''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - 3. umferð 2009|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=188774&banner-tab=matches-and-results&toggle=rounds&round=3|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=22. ágúst 2026}}</ref> {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 29. ágúst 2009<br />12:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Haukar}} |úrslit= 4 – 1 |lið2= {{Lið Völsungur}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=578549&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= [[Casey Crawford|C. Crawford]] {{mark|26}}<nowiki></nowiki>[[Ashley Gunther|A. Gunther]] {{mark|75|víti}}<nowiki></nowiki><br>[[Lovísa Einarsdóttir|L. Einarsdóttir]] {{mark|83}}<nowiki></nowiki><br>[[Lovísa Einarsdóttir|L. Einarsdóttir]] {{mark|90}} |mörk2= [[Gígja Valgerður Harðardóttir|G.V. Harðardóttir]] {{mark|18}} |leikvangur= [[Ásvellir]] |áhorfendur= |dómari= [[Helgi Kristinsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 29. ágúst 2009<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið FH}} |úrslit= 0 – 0 |lið2= {{Lið ÍBV}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=626221&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= |leikvangur= [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Viðar Helgason]] |}} ===4. umferð=== ''2. september 2009''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - 4. umferð 2009|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=188774&banner-tab=matches-and-results&toggle=rounds&round=4||website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=22. ágúst 2026}}</ref> {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 29. ágúst 2009<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið ÍBV}} |úrslit= 2 – 2 |lið2= {{Lið FH}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=610497&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= [[Berglind Arnardóttir|B. Arnardóttir]] ([[sjálfsmark|sm.]]) {{mark|29}}<nowiki></nowiki>[[Laura East|L. East]] {{mark|52}} |mörk2= [[Jóhanna Steinþóra Gústavsdóttir|J.S. Gústavsdóttir]] {{mark|57}}<nowiki></nowiki> [[Elísabet Guðmundsdóttir|E. Guðmundsdóttir]] {{mark|92}} |leikvangur= [[Vestmannaeyjavöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Þórður Már Gylfason]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 29. ágúst 2009<br />12:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Völsungur}} |úrslit= 0 – 1 |lið2= {{Lið Haukar}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=615040&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= [[Tinna Mark Antonsdóttir|T.M. Antonsdóttir]] {{mark|37}} |leikvangur= [[Húsavíkurvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Kristján Tryggvi Sigurðsson]] |}} === Úrslit === ''6. september 2009''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - 5. umferð 2009|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=188774&banner-tab=matches-and-results&toggle=rounds&round=5||website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=22. ágúst 2026}}</ref> {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 6. september 2009<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Haukar}} |úrslit= 1 – 0 |lið2= {{Lið FH}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=578545&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= [[Ellen Þóra Blöndal|E.Þ. Blöndal]] {{mark|30}} |mörk2= |leikvangur= [[Ásvellir]] |áhorfendur= |dómari= [[Jan Eric Jessen]] |}} == Markahæstu leikmenn == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=400|Nafn !width=120|Félag !width=90|Mörk !width=30|Víti !width=90|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' | '''[[Margrét María Hólmarsdóttir]]'''<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Margrét María Hólmarsdóttir Þróttur R. 2009|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=26774|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=23. ágúst 2026}}</ref> |{{Lið Þróttur R.}} |20 | |12 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' | '''[[Kristín Erna Sigurlásdóttir]]'''<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Kristín Erna Sigurlásdóttir ÍBV 2009|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=19823|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate==23. ágúst 2026}}</ref> | {{Lið ÍBV}} | 17 | | 16 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' | '''[[Þórhildur Ólafsdóttir]]'''<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Þórhildur Ólafsdóttir ÍBV 2009|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=22045|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=23. ágúst 2026}}</ref> | {{Lið ÍBV }} | 16 | | 14 |- | '''4''' | [[Jóhanna Steinþóra Gústavsdóttir]]<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Jóhanna Steinþóra Gústavsdóttir FH 2009|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=17259|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=23. ágúst 2026}}</ref> | {{Lið FH}} | 16 | | 15 |- | '''5''' | [[Sigrún Ella Einarsdóttir]]<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Sigrún Ella Einarsdóttir FH 2009|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=18672|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=23. ágúst 2026}}</ref> | {{Lið FH}} | 15 | | 16 |- | '''6''' | [[Íris Dóra Snorradóttir]]<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Íris Dóra Snorradóttir HK/Vikingur 2009|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=24942|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=23. ágúst 2026}}</ref> | {{Lið HK/Víkingur}} | 11 | | 12 |} {{1. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]] | fyrir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2008|1. deild kvenna 2008]] | eftir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|1.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2010]] }} == Tilvísanir og heimildir == <div class="references-small"><references/></div> * {{cite web|url=http://www.icelandfootball.net/ladies-2009.html#W2D|title=Second Level 2009 - 1. deild kvenna)|accessdate=20. ágúst 2026}} * {{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesi/ijs-wom09.html|title=Second Level 2009 - 1. deild kvenna)|accessdate=21. ágúst 2026}} {{Knattspyrna á Íslandi 2009}} [[Flokkur:1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] amio9a7kcdfsgohbrbh123rvs84pedh Nú er ég klæddur og kominn á ról 0 192555 1979239 1977832 2026-09-17T14:17:09Z Torfifagri 33930 Bætti inn flokknum Íslenskar hljómplötur 1979239 wikitext text/x-wiki '''Nú er ég klæddur og kominn á ról''' er fimmta breiðskífa [[Megas]]ar, gefin út árið [[1978]] og á geisladisk [[1996]] og aftur [[2002]] með sjö aukalögum. Á plötunni syngur Megas íslensk barnalög og eru tveir hljóðfæraleikarar honum til halds og trausts, þau Guðný Guðmundsdóttir og Scott Gleckler. Lög og textar eru eftir ýmsa höfunda eða eru þjóðlög / þjóðvísur / þjóðkvæði. == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = I. þáttur - Largetto <br> Morgunþema - Nú er ég klæddur - Vertu Guð faðir - Guð gaf mér eyra | length1 = 01:30 | title2 = II. þáttur - Andante allegro Útgönguþema - Nú tjaldar foldin fríða - Siggi var úti - Pisspiss og pelamál - Guttavísur - Það er leikur að læra - Hann Tumi fer á fætur - Hættu að gráta hringagná - Aravísur - Maðurinn með hattinn - Óli skans | length2 = 01:30 |total_length = 21:47 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title3 = III. þáttur - Allegro scherzando Þyrnirós - Í grænni lautu - Ugla sat á kvisti - Inn og út um gluggann - Það búa litlir dvergar - Fram fram fylking - Nú skal segja - Bimmbirimmbirimmbamm - Í skóginum - Göngum göngum - Ókíkókí | length3 = 01:30 | title4 = IV. þáttur - Grave horrible/allegro Kvöldþema - Grenjar kenjakrakkinn minn - Karlinn undir klöppunum - Ókindarkvæði - Farðu að sofa blessað barnið smáa - Sofðu nú svínið þitt - Í bólinu - Bíbí og blaka | length4 = 01:30 |total_length = 20:24 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Krummi svaf | length1 = 03:26 | title2 = Piss piss og pelamál | length2 = 01:21 | title3 = Presturinn í stólinn sté | length3 = 01:15 | title4 = Bráðum kemur betri tíð | length4 = 02:01 | title5 = Heilræði (ultimatum) | length5 = 02:16 | title6 = Vöggutrass | length6 = 01:22 | title7 = Gælutón | length7 = 03:15 |total_length = 14:56 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur *Guðný Guðmundsdóttir: fiðla og lágfiðla *Scott Gleckler: kontrabassi, hnéfiðla, harmoníum, píanó, gítarar, flauta, ásláttur og trommur, seleste, synthesizer. ==Annað== *Útsetningar: Megas, Guðný og Scott. Sá síðastnefndi á allan heiður af útsetningu fjórða þáttar. *Upptökumaður: Jónas R. Jónsson. *Hljóðblöndun: Jónas, Megas og Scott. *Hönnun umslags: Egill Eðvarðsson. *Ljósmyndir: Ímynd. *Útgefandi: Iðunn [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1978]] ecu44b8yl30pntuhglrlnwvhvjgouq0 Í góðri trú 0 192561 1979241 1977833 2026-09-17T14:18:06Z Torfifagri 33930 Bætti inn flokknum Íslenskar hljómplötur 1979241 wikitext text/x-wiki '''Í góðri trú''' er sjöunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom hún út árið 1986. Hún var endurútgefin á geisladisk ][[1996] og aftur [[2002]] með níu aukalögum. Platan var endurkoma Megasar eftir talsvert hlé frá útgáfu. Síðasta plata hans þar á undan var platan [[Nú er ég klæddur og kominn á ról]] ([[1978]]) og tónleikaplatan [[Drög að sjálfsmorði]] ([[1979]]). Nokkur lög komu út á plötum með öðrum listamönnum í millitíðinni; [[Fingraför_(breiðskífa)|Fingraför]] [[Bubbi Morthens|Bubba Morthens]] ([[1983]]) og á tveimur plötum með [[Íkarus_(hljómsveit)|Íkarus]]; The boys from Chicago (1983) og Rás 5-20 ([[1984]]). == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi | headline = Hlið A | title1 = Lóa Lóa           | length1 = 03:27 | title2 = Helmingurinn lygi | length2 = 02:34 | title3 = Þú bíður (allavegana) eftir mér | length3 = 03:43 | title4 = Löng eru þau lík | length4 = 05:05 | title5 = Þú & ég | length5 = 03:45 | title6 = Lítill fjólublár skódablús | length6 = 03:06 |total_length = 21:40 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Undir rós | length1 = 03:25 | title2 = Birta | length2 = 05:19 | title3 = Fríða fríða | length3 = 04:39 | title4 = Táraborg | length4 = 04:56 | title5 = Árstíð | length5 = 03:21 |total_length = 21:40 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Lóa Lóa | length1 = 03:31 | title2 = Helmingurinn lygi | length2 = 02:44 | title3 = Löng eru þau lík | length3 = 04:49 | title4 = Þú og ég | length4 = 03:35 | title5 = Lítill fjólublár skódablús | length5 = 03:01 | title6 = Undir rós | length6 = 04:44 | title7 = Birta | length7 = 04:50 | title8 = Fríða Fríða | length8 = 04:43 | title9 = Helmingurinn lygi | length9 = 03:29 |total_length = 35:26 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur *Tómas Tómasson: Bassi, hljómborð *Sigtryggur Baldursson: Trommur *Þorsteinn Magnússon: Gítar *Guðmundur Ingólfsson: Píanó, orgel [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1986]] th863iyk36i6spjn9g2sdmnvv38w227 Loftmynd (hljómplata) 0 192580 1979243 1977835 2026-09-17T14:18:43Z Torfifagri 33930 Bætti inn flokknum Íslenskar hljómplötur 1979243 wikitext text/x-wiki '''Loftmynd''' er áttunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom hún út árið [[1987]]. Hún var endurútgefin á geisladisk [[2002]] með einu aukalagi. Platan kom út árið eftir 200 ára afmæli [[Reykjavík]]urborgar og er að einhverju leyti sýn Megasar á borgarlífið og andsvar við þeirri glansmynd sem birtist á afmælisárinu. == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Við Birkiland | length1 = 02:33 | title2 = Björg | length2 = 04:13 | title3 = Plastpokablús | length3 = 04:22 | title4 = Skúli fógeti | length4 = 02:33 | title5 = Á horninu | length5 = 03:44 | title6 = Ástarsaga | length6 = 04:46 |total_length = 22:11 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög á geisladisk 1987 og 2002 | title1 = Magister Lyngdal | length1 = 01:57 | title2 = Jón | length2 = 02:04 | title3 = Nótt | length3 = 03:14 | title4 = Enginn vegur fær | length4 = 04:42 | title5 = Veinaðu úlfur úlfur | length5 = 02:29 |total_length = 14:26 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Það sem best er | length1 = 02:47 | title2 = Börn í borg | length2 = 01:59 | title3 = Reykjavíkurnætur | length3 = 04:45 | title4 = Björt ljós borgarljós | length4 = 05:30 | title5 = Innréttingablús | length5 = 03:40 | title6 = Fílahirðirinn frá Súrín | length6 = 05:43 |total_length = 17:13 }} {{Lagalisti | headline = Aukalag 2002 | title1 = Reykjavíkurnætur (demó) | length1 = 05:56 |total_length = 05:56 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur *[[Björk Guðmundsdóttir]]: Söngur *Inga Guðmundsdóttir: Söngur *Guðlaugur Kristinn Óttarsson: Gítarar *Haraldur Þorsteinsson: Rafmagnsbassi *[[Sigtryggur Baldursson]]: Trommur og allur ásláttur *Eyþór Gunnarsson: píanó og syntar *Þorsteinn Magnússon: Gítar í Börn í borg, Á horninu *Þorgeir Rúnar Kjartansson: Saxófónar *Karl Sighvatsson: Hammondorgel *Wilma Young: Fiðla *Reynir Jónasson: Harmonikka *Ásbjörn Kristinsson: Munnharpa ==Annað== *Upptökumeistari: Brian Pugsley *Þriðja eyrað: Guðlaugur Kristinn Óttarsson *Útsetningar: Megas *Ljósmynd á framhlið: Ljósmyndasafnið *Ljósmynd á bakhlið: Kristján Sigurðsson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1987]] d4qq14t639aupjaiypash7bgcskdnpp Höfuðlausnir 0 192583 1979244 1977836 2026-09-17T14:19:21Z Torfifagri 33930 Bætti inn flokkum og feitletraði heiti greinar 1979244 wikitext text/x-wiki '''Höfuðlausnir''' er níunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom út árið [[1988]]. Hún var endurútgefin [[2002]] með sjö aukalögum. Á plötunni eru tíu lög og hafa sum hver þeirra tengingu við Tæland en Megas hafði dvalið þar um stund. == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Drukknuð börn | length1 = 04:55 | title2 = Tæblús | length2 = 03:26 | title3 = (Borðið þér) Orma frú Norma | length3 = 05:03 | title4 = Borgarblús | length4 = 03:30 | title5 = Drengirnir í Bangkok | length5 = 07:35 |total_length = 24:29 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Í Öskjuhlíð | length1 = 03:09 | title2 = Leiðréttingarblús | length2 = 04:08 | title3 = Aðeins eina nótt | length3 = 03:16 | title4 = Álafossúlpan | length4 = 06:55 | title5 = Litla stúlkan með eldspýturnar | length5 = 04:26 |total_length = 21:54 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Telpurnar í Bangkok | length1 = 07:19 | title2 = (Öskjuhlíðarendi) Homage À Baden Powel | length2 = 03:07 | title3 = Aðeins eina nótt | length3 = 03:18 | title4 = Drukknuð börn | length4 = 03:48 | title5 = Í Öskjuhlíð | length5 = 02:22 | title6 = Drengirnir í Bangkok | length6 = 05:29 | title7 = (Borðið þér) Orma frú Norma | length7 = 05:07 |total_length = 30:30 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur og hljómborð *[[Björk Guðmundsdóttir]]: Söngur *Inga Guðmundsdóttir: Söngur *Rose McDowall: Söngur *Guðlaugur Kristinn Óttarsson: Gítar og bassi *Hilmar Örn Hilmarsson: Hljómborð, slagverk, bassi og fortónun ==Annað== *Upptökumeistari: HÖH með Gulla sem Þriðja Eyrað og Hægri Hönd *Útsetningar: Megas, HÖH og GKÓ *Ljósmyndir: Gunnar Kristinn Hilmarsson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2002]] sqi0l7thcurdknl1evwmmxcba5sapoo Megas allur 0 192587 1979252 1977119 2026-09-17T14:29:02Z Torfifagri 33930 Bætti við þremur flokkum 1979252 wikitext text/x-wiki '''Megas allur''' er safnkassi með plötum tónlistarmannsins [[Megas]]ar sem gefinn var út af Hinu leikhúsinu árið 1986. Í kassanum eru þær plötur Megasar sem komið höfðu út fram til þessa, auk tveggja platna með aukaefni. Annars vegar Gult og svart: Andinn með sjö Passíusálmum sem Megas hafði samið lög við og hins vegar Gult og svart: Holdið með efni sem ekki hafði komið út á breiðskífum Megasar og einnig með því efni sem Megas hafði samið á tveimur plötum hljómsveitarinnar [[Íkarus_(hljómsveit)|Íkarus]]. == Lagalistar == [[Megas_(hljómplata)|Megas]] (1972) [[Millilending]] (1975) [[Fram og aftur blindgötuna]] (1976) [[Á bleikum náttkjólum]] (1977) [[Nú er ég klæddur og kominn á ról]] (1978) [[Drög að sjálfsmorði]] (1979) - tvöföld plata '''Gult og svart: Andinn (1986)''' {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Passíusálmur #5 | length1 = | title2 = Passíusálmur #10 | length2 = | title3 = Passíusálmur #15 | length3 = | title4 = Passíusálmur #31 | length4 = |total_length = }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Passíusálmur #32 | length1 = | title2 = Passíusálmur #34 | length2 = | title3 = Passíusálmur #39 | length3 = |total_length = }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur *Ragnhildur Gísladóttir og Eva Albertsdóttir: Raddir *Ásgeir Óskarsson: Trommur *Björgvin Gíslason: Gítar *Haraldur Þorsteinsson: Bassi *Jens Hansson: Saxar & klarinett *Pétur Hjaltested: Hljómborð '''Gult og svart: Holdið (1986)''' {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Spáðu í mig * | length1 = | title2 = Komdu og skoðaðu í kistuna mína ** | length2 = | title3 = Hugboð um borgarastyrjöld *** | length3 = | title4 = Haltu hátíð + | length4 = | title5 = Dagstofuannáll + | length5 = | title6 = Ég þekki þig ekki + | length6 = |total_length = }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Krókódílamaðurinn + | length1 = | title2 = Þú ert jú reyndar ++ | length2 = | title3 = Erfðasýknan ++ | length3 = | title4 = Heitavatnstankarnir ++ | length4 = | title5 = Fegurðardrottningar fiskiðjuversins ++ | length5 = | title6 = Svo skal böl bæta ++ | length6 = |total_length = }} == Hljóðfæraleikur == * * Upptaka í Hljóðrita 1975 - undirleikur Júdas & Kristján Möndull * ** Hljóðriti 1975 - undirleikur Óttar Felix & Kristján Möndull á gítara, Magnús Eiríksson á munnhörpu * *** Hljóðriti 1977 - Megas á gítar og Valgeir Guðjónsson á pákur * + Hluti af "Boys from Chicago" með Íkarusi - Gramm 15 með góðfúslegu leyfi Grammsins. Bandið skipuðu: Beggi, Tolli, Kommi, Bragi og Megas - upptaka: Gunnar Smári og Júlli Agnars * ++ Allar upptökur Megasar af seinni plötu Íkarusar sem Megas átti hlut að - Rás 5-20 - Gramm 18 með góðfúslegu leyfi Grammsins. Bandið sama & áður - upptaka: Sigurður Bjóla & Júlíus Agnarsson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1986]] 1p78uanmwkq6vi60luexyu43uph958n Þrír blóðdropar 0 192715 1979246 1978785 2026-09-17T14:23:59Z Torfifagri 33930 Bætti við flokknum Íslenskar hljómplötur 1979246 wikitext text/x-wiki '''Þrír blóðdropar''' er tólfta breiðskífa [[Megas]]ar og kom út á geisladiski árið [[1992]]. Hún var endurútgefin árið [[2006]] með þremur aukalögum. {{Lagalisti | headline = Lagalisti | title1 = Halla og Eyvindur | length1 = 03:56 | title2 = Viltu byrja með mér | length2 = 07:03 | title3 = Gamansemi guðanna | length3 = 03:23 | title4 = Mætta | length4 = 03:46 | title5 = Mæja, Mæja | length5 = 04:49 | title6 = Sehnsucht nach der Sehnsucht | length6 = 03:22 | title7 = Kvöld í Atlavík | length7 = 04:10 | title8 = Raunakvæði | length8 = 04:50 | title9 = Vanskilablús (fógetablús) | length9 = 03:40 | title10 = Söngur mánans | length10 = 02:48 | title11 = Gefinn fyrir drama (Reykingar bannaðar í gasklefanum) | length11 = 04:04 | title12 = Reyndu mig | length12 = 03:09 | title13 = Ég get líka (boðlegir vinir - vænlegir synir) | length13 = 04:14 | title14 = Rósin | length14 = 04:18 | title15 = Súðavíkurlúða | length15 = 03:31 | title16 = Meyjarmissir | length16 = 03:51 |total_length = 64:54 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2006 | title1 = Reykingar bannaðar | length1 = 04:17 | title2 = Mæja Mæja | length2 = 04:48 | title3 = Halla og Eyvindur | length3 = 04:17 |total_length = 13:22 }} [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1992]] 3ksvhu9m8scfr57xsnliualyvcetpx6 Oscar Richard Lange 0 192722 1979275 1977966 2026-09-17T21:01:48Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979275 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Oskar Lange 20-65.jpg|thumb|Oskar Lange.]]'''Oskar Ryszard Lange''' (27. júlí 1904 – 2. október 1965) var pólskur hagfræðingur, stjórnmálamaður og diplómat. Hann er þekktastur fyrir framlag sitt til umræðunnar um sósíalíska hagstjórn og svokallaðan markaðssósíalisma. Lange reyndi að sýna fram á að hægt væri að sameina opinbert eignarhald á helstu framleiðsluþáttum við verðkerfi sem líktist markaði.<ref>J. E. King, „Non-Marxian Socialism,“ í ''A Companion to the History of Economic Thought'', ritstj. Warren J. Samuels, Jeff E. Biddle og John B. Davis (Malden, MA: Blackwell Publishing, 2003), 191.</ref> == Uppruni og menntun == Oskar Ryszard Lange fæddist 27. júlí 1904 í Tomaszów Mazowiecki, textílbæ nálægt [[Łódź]] í þeim hluta [[Pólland|Póllands]] sem þá laut stjórn [[Rússneska keisaradæmið|rússneska keisaradæmisins]].<ref>„Oskar Ryszard Lange,“ ''Encyclopædia Britannica'', https://www.britannica.com/money/Oskar-Ryszard-Lange.</ref> Faðir hans var textílkaupmaður.<ref>„Oskar R. Lange, 1904–1965,“ ''History of Economic Thought Website'', https://www.hetwebsite.net/het/profiles/lange.htm.</ref> Hann lagði stund á lögfræði og hagfræði við háskólann í Poznań og síðar í [[Kraká]], þar sem hann lauk meistaragráðu í lögfræði árið 1927 og doktorsgráðu árið eftir. Doktorsritgerð hans fjallaði um hagsveiflur í Póllandi.<ref>Stanislaw Wellisz, „Lange, Oskar,“ í ''International Encyclopedia of the Social Sciences'', https://www.encyclopedia.com/social-sciences/applied-and-social-sciences-magazines/lange-oskar.</ref> Um hríð starfaði hann hjá vinnumálaráðuneytinu í [[Varsjá]], en var síðan ráðinn til Kraká, fyrst sem rannsóknaraðstoðarmaður og síðar sem lektor.<ref>Wellisz, „Lange, Oskar.“</ref> == Árin í Bandaríkjunum == Styrkur frá Rockefeller-stofnuninni gerði Lange kleift að fara til Bretlands og Bandaríkjanna á fjórða áratugnum. Þar nam hann á Englandi og heimsótti fjölda bandarískra háskóla.<ref>„Oskar Ryszard Lange,“ ''Encyclopædia Britannica''.</ref> Árið 1936 varð hann lektor við Michigan-háskóla og settist alfarið að í Bandaríkjunum árið eftir.<ref>Wellisz, „Lange, Oskar.“</ref> Frá 1938 kenndi hann hagfræði og tölfræði við [[Chicago-háskóli|Chicago-háskóla]], þar sem hann varð prófessor árið 1943 og starfaði til ársins 1945.<ref>„Oskar Ryszard Lange,“ ''Encyclopædia Britannica''.</ref><ref>„Guide to the Oskar Lange Papers 1936–1944,“ University of Chicago Library, Special Collections Research Center, https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.LANGE.</ref> Þetta voru afkastamestu ár hans sem fræðimanns. Verkið „Marxian Economics and Modern Economic Theory“ kom út árið 1935. Tvískipta greinin þar sem hann setti fram líkan sitt af markaðssósíalisma, „On the Economic Theory of Socialism,“ birtist svo árin 1936–37, og var hún endurútgefin á bókarformi árið 1938 í safnriti sem Benjamin E. Lippincott ritstýrði.<ref>King, „Non-Marxian Socialism,“ 191.</ref><ref>Oskar Lange, „On the Economic Theory of Socialism,“ í ''On the Economic Theory of Socialism'', ritstj. Benjamin E. Lippincott (New York: McGraw-Hill, 1938), 57–143.</ref> Árið 1942 ritstýrði Lange, ásamt Francis McIntyre og Theodore O. Yntema, safnritinu ''Studies in Mathematical Economics and Econometrics''.<ref>Oskar Lange, Francis McIntyre og Theodore O. Yntema (ritstj.), ''Studies in Mathematical Economics and Econometrics'' (Chicago: University of Chicago Press, 1942).</ref> Sama áratug, árið 1943, fengu hann og eiginkona hans bandarískan ríkisborgararétt.<ref>„Guide to the Oskar Lange Papers 1936–1944,“ University of Chicago Library.</ref> == Sendiherra og fulltrúi hjá Sameinuðu þjóðunum == Á stríðsárunum hélt Lange áfram þátttöku sinni í pólskum stjórnmálum. Hann sleit tengslin við pólsku útlagastjórnina í [[London]] og studdi þess í stað Lublin-nefndina, sem naut stuðnings [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]], og árið 1944 gegndi hann hlutverki milligöngumanns milli Franklins D. Roosevelt og [[Jósef Stalín|Jósefs Stalín]] um framtíð Póllands að stríði loknu.<ref>„Oskar R. Lange, 1904–1965,“ ''History of Economic Thought Website''.</ref> Árið 1945 afsalaði hann sér bandarískum ríkisborgararétti og tók aftur upp þann pólska. Sama ár varð hann fyrsti sendiherra Póllands í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] eftir stríð, stöðu sem hann gegndi til ársins 1946.<ref>„Oskar Ryszard Lange,“ ''Encyclopædia Britannica''.</ref> Í kjölfarið sat hann sem fulltrúi Póllands í [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|öryggisráði Sameinuðu þjóðanna]] árin 1946–47<ref>„Oskar Ryszard Lange,“ ''Encyclopædia Britannica''.</ref> og gegndi formennsku í ráðinu í ágúst 1946 og aftur í júlí 1947.<ref>''Repertoire of the Practice of the Security Council, 1946–1951'' (New York: Sameinuðu þjóðirnar), yfirlit yfir forsetatíð ráðsins, https://main.un.org/securitycouncil/sites/default/files/repertoire_1946_1951.pdf.</ref> == Störf í Póllandi == Í lok fimmta áratugarins, þegar stalínisminn fór að herða tök sín á menntalífi Póllands, var Lange kallaður heim og gegndi í fyrstu aðeins minniháttar akademískri stöðu.<ref>„Oskar Ryszard Lange,“ ''The Concise Encyclopedia of Economics'', Econlib, https://www.econlib.org/library/Enc/bios/Lange.html.</ref> Þó leið ekki á löngu þar til hann fór aftur að tvinna saman akademísk störf og háttsett opinber embætti. Árið 1949 tók hann við prófessorsstöðu við Aðalskóla áætlanagerðar og tölfræði (SGPiS) í Varsjá, og árið 1952 var hann skipaður rektor skólans, stöðu sem hann gegndi til 1955.<ref>Wellisz, „Lange, Oskar.“</ref> Samhliða þessu kenndi hann tölfræði og sögu hagfræðinnar við fræðslustofnun [[Sameinaði pólski verkamannaflokkurinn|Pólska sameinaða verkamannaflokksins]]. Síðar færði hann sig yfir í [[Háskólinn í Varsjá|Háskólann í Varsjá]], þar sem hann gegndi fyrstu prófessorsstöðunni í stjórnmálahagfræði sem stofnuð var í Póllandi.<ref>Edward Łukawer, „Oskar Lange,“ ''Gospodarka Narodowa'', nr. 10 (2005): 78–95.</ref> Eftir pólitísku þíðuna árið 1956 jókst gagnrýni á áætlunarbúskapinn, sem leiddi til þess að efnahagsráð var stofnað með Lange sem formann og Czesław Bobrowski sem varaformann. Ráðið setti saman tvö skjöl sem áttu að leggja grunninn að umbótum á áætlunarbúskapnum, en lítið varð úr framkvæmdum á þeirri stefnu.<ref>Łukawer, „Oskar Lange.“</ref> Á síðustu æviárum sínum var Lange jafnframt varaformaður pólska ríkisráðsins.<ref>„Guide to the Oskar Lange Papers 1936–1944,“ University of Chicago Library.</ref> Lange lést í London 2. október 1965, sextíu og eins árs að aldri.<ref>„Oskar Ryszard Lange,“ ''Encyclopædia Britannica''.</ref> == Breit–Lange líkanið == Fyrsta líkan Lange um markaðssósíalisma samdi hann ásamt Marek Breit á pólsku árið 1934, og var það talsvert frábrugðið því líkani sem hann setti fram tveimur árum síðar. Í Breit–Lange líkaninu var framleiðslan í höndum sjálfstýrðra fyrirtækja. Aðild að þeim var öllum opin, og hver starfsmaður hafði skilyrðislausan rétt til að ganga í hvaða fyrirtæki sem var eða yfirgefa það. Þetta frjálsa aðgengi átti sjálfkrafa að brjóta niður einokunarvald, auk þess sem það veitti ríkisbanka sósíalismans tilbúinn mælikvarða á fjárfestingu — því aðstreymi starfsfólks gaf til kynna hversu mikil eftirspurn væri eftir vörum og þjónustu viðkomandi fyrirtækis. Líkanið sótti í hugmyndir sem rekja má aftur til Eugen Dühring og Theodor Hertzka.<ref>King, „Non-Marxian Socialism,“ 193.</ref> == Markaðssósíalismi og útreikningsdeilan == Umræðan sem Lange tók þátt í hafði meðal annars verið mótuð af Ludwig von Mises og Friedrich Hayek. Mises hélt því fram að án markaða fyrir framleiðslugæði væri ekki hægt að reikna út raunverulegan framleiðslukostnað eða bera saman ólíka nýtingu auðlinda, en að mati Hayeks gætu miðlæg skipulagsyfirvöld aldrei safnað og unnið úr öllum þeim upplýsingum sem markaðurinn miðlaði í gegnum verð.<ref>King, „Non-Marxian Socialism,“ 190.</ref> Kjarninn í hugmyndafræði Lange var sá að sósíalískt hagkerfi gæti notað markaði og verð án þess að hafna opinberu eignarhaldi á helstu framleiðslutækjum. Í líkani hans hefðu neytendur og launafólk valfrelsi á mörkuðum fyrir neysluvörur og vinnuafl, en framleiðslutæki og náttúruauðlindir væru í eigu ríkisins — þannig reyndi hann að sameina markaðskerfi við sósíalískt eignarhald.<ref>King, „Non-Marxian Socialism,“ 191.</ref> Miðlæg skipulagsnefnd gegndi mikilvægu hlutverki í hugmyndum Lange. Hlutverk hennar var ekki endilega að ákveða alla framleiðslu beint, heldur að setja verð á framleiðslugæði og auðlindir, sem stjórnendur fyrirtækja ættu síðan að haga framleiðslu sinni eftir eins og um gefna stærð væri að ræða. Markmiðið var að lágmarka meðalkostnað og framleiða þar til verð jafnaðist á við jaðarkostnað, og ef skortur eða offramboð kæmi fram ætti skipulagsnefndin að breyta verði þar til jafnvægi næðist.<ref>King, „Non-Marxian Socialism,“ 191.</ref> Þessu ferli var oft lýst sem aðferð reynslu og villu. Að mati Lange þyrfti skipulagsnefndin ekki að leysa gríðarstórt kerfi jafna fyrirfram, heldur gæti hún fylgst með skorti og umframbirgðum og leiðrétt verð smám saman. King lýsir þessu þannig að nefndin hafi gegnt svipuðu hlutverki og uppboðshaldari í walrasísku jafnvægislíkani.<ref>King, „Non-Marxian Socialism,“ 191.</ref> Hugmyndir Lange höfðu mikil áhrif, enda sýndu þær fram á mögulega millileið milli hreinnar miðstýringar og kapítalísks markaðsbúskapar, og urðu hluti af kenningum um markaðssósíalisma þar sem markaðir eru notaðir til að samræma ákvarðanir en eignarhald og fjárfesting eru að miklu leyti samfélagsleg eða ríkisleg. Gagnrýnendur, einkum úr austurríska hagfræðiskólanum, bentu þó síðar á ýmsa veikleika í líkaninu og töldu að það gerði of mikið ráð fyrir að rétt verð og nauðsynleg þekking væru þegar til staðar. Hayek lagði þar sérstaka áherslu á að samkeppni væri ekki aðeins leið til að ná jafnvægi, heldur ferli þar sem þekking skapast og dreifist.<ref>P. J. Boettke og P. T. Leeson, „The Austrian School of Economics: 1950–2000,“ í ''A Companion to the History of Economic Thought'', ritstj. Warren J. Samuels, Jeff E. Biddle og John B. Davis (Malden, MA: Blackwell Publishing, 2003), 448.</ref> Þrátt fyrir gagnrýnina er Lange enn mikilvægur í sögu hagfræðinnar, enda sýnir framlag hans hvernig hagfræðingar reyndu að beita nýklassískri verðkenningu á spurningar um sósíalisma, skipulagningu og hagkvæma nýtingu auðlinda. Umræða hans við Mises og Hayek er því ekki aðeins hluti af sögu sósíalískrar hagfræði, heldur einnig mikilvægur kafli í þróun kenninga um markaði, upplýsingar og efnahagslega ákvarðanatöku. == Velferðarhagfræði == Lange var einn þeirra hagfræðinga sem færðu [[velferðarhagfræði]] í formlegan stærðfræðilegan búning á fjórða og fimmta áratugnum. Ásamt Abba Lerner og Maurice Allais er honum þakkað fyrir að hafa fyrstur sett fram sannanir fyrir grundvallarsetningunum tveimur í velferðarhagfræði. Sú fyrri segir að hvert samkeppnisjafnvægi sé [[Pareto-hagkvæmni|Pareto-hagkvæmt]], það er að ekki sé hægt að bæta hag neins án þess að skerða hag annars. Sú síðari segir að öllum Pareto-hagkvæmum niðurstöðum megi ná sem samkeppnisjafnvægi, sé upphaflegri eign þátttakenda endurdreift.<ref>S. Abu Turab Rizvi, „Postwar Neoclassical Microeconomics,“ í ''A Companion to the History of Economic Thought'', ritstj. Warren J. Samuels, Jeff E. Biddle og John B. Davis (Malden, MA: Blackwell Publishing, 2003), 379.</ref> Grein hans „The Foundations of Welfare Economics,“ sem birtist í ''Econometrica'' árið 1942, var meðal þeirra verka sem mörkuðu nauðsynleg skilyrði fyrir hagkvæmustu nýtingu auðlinda, ásamt verkum þeirra Abram Bergson og Gerard Debreu. Þessar niðurstöður voru notaðar til að sýna fram á að ytri áhrif valda frávikum frá samfélagslegu kjörstöðunni, og að skattar, niðurgreiðslur og reglugerðir geti samræmt ákvarðanir einkaaðila við hagsmuni samfélagsins. Verkin byggðu á grunni sem Arthur Cecil Pigou hafði lagt með greiningu sinni á markaðsbresti, en á meðan Pigou studdist einkum við rökfærslu beittu Lange og samtímamenn hans stærðfræðilegum aðferðum til að sanna niðurstöðurnar.<ref>Steven G. Medema, „The Economic Role of Government in the History of Economic Thought,“ í ''A Companion to the History of Economic Thought'', ritstj. Warren J. Samuels, Jeff E. Biddle og John B. Davis (Malden, MA: Blackwell Publishing, 2003), 440.</ref> Lange og Lerner notuðu setningarnar einnig í pólitískum tilgangi, sem rök fyrir efnahagslegri áætlanagerð og markaðssósíalisma.<ref>Rizvi, „Postwar Neoclassical Microeconomics,“ 379.</ref> == Endurvakning almennrar jafnvægiskenningar == Almenna jafnvægiskenningin eftir [[Léon Walras]] féll að mestu leyti í dvala eftir dauða hans árið 1910, og um 1930 höfðu fáir hagfræðingar lesið verk hans. Mark Blaug telur Lange, ásamt [[John Hicks]], Harold Hotelling og [[Paul Samuelson]], til þeirra sem lyftu kenningunni aftur í fremstu röð hagfræðinnar á fjórða áratugnum. Í höndum þessara talsmanna Walras var almennt jafnvægi meðhöndlað sem nokkuð raunhæf lýsing á markaðshagkerfi, sem mætti beita á hagnýt álitamál á borð við það hvort markaðssósíalismi væri framkvæmanlegur. Þessari nálgun var stillt upp á móti formlegri stærðfræðilegri meðhöndlun stærðfræðinga í Vínarborg. Sú síðarnefnda lagði spurningar um raunhæfni til hliðar og lagði þess í stað grunninn að síðari rannsóknum þeirra Kenneth Arrow og Gerard Debreu.<ref>Mark Blaug, „The Formalist Revolution of the 1950s,“ í ''A Companion to the History of Economic Thought'', ritstj. Warren J. Samuels, Jeff E. Biddle og John B. Davis (Malden, MA: Blackwell Publishing, 2003), 400.</ref> == Lögmál Says og verðsveigjanleiki == Lange vann einnig að tengslunum á milli hagfræði [[John Maynard Keynes]] og eldri jafnvægiskenninga. Í greininni „Say's Law: A Restatement and Criticism“ (1942) rannsakaði hann hvað fælist í klassísku fullyrðingunni um að framboð skapi sína eigin eftirspurn í hagkerfi sem notar peninga. Þar gerði hann jafnframt greinarmun á þeim tilvikum þar sem lögmálið gildir og þar sem það gildir ekki. Í bókinni ''Price Flexibility and Employment'' (1944) greindi hann síðan hvort lækkandi verðlag og laun gætu ein og sér nægt til að koma aftur á fullri atvinnu.<ref>Wellisz, „Lange, Oskar.“</ref> == Kennslurit og stýrifræði == Eftir endurkomu sína til Póllands snerust ritstörf Lange meira að kennslu og kerfisbundinni framsetningu. Hann gaf út ''Introduction to Econometrics'' árið 1958, og árið 1959 kom út fyrsta bindið af ''Political Economy''. Það síðarnefnda er almennt talið hans helsta síðara verk og vakti töluverðar umræður meðal pólskra hagfræðinga.<ref>Wellisz, „Lange, Oskar.“</ref><ref>Łukawer, „Oskar Lange.“</ref> Hann starfaði einnig við tölfræði, stærðfræðilega bestun og efnahagslega stýrifræði, þar sem litið er á hagkerfið sem kerfi sem stýrir sér sjálft í gegnum endurgjöf. Bók hans ''Introduction to Economic Cybernetics'' kom síðan út á ensku árið 1970, fimm árum eftir dauða hans.<ref>Oskar Lange, ''Introduction to Economic Cybernetics'' (Oxford: Pergamon Press, 1970).</ref> == Tölvur og áætlanagerð == Síðasta verulega framlag Lange sneri aftur að vandanum við efnahagslega útreikninga. Í líkani hans frá fjórða áratugnum þurfti miðlæg skipulagsnefnd að finna rétt verð með aðferð reynslu og villu. Í greininni „The Computer and the Market,“ sem skrifuð var stuttu fyrir dauða hans en gefin út árið 1967, hélt hann því hins vegar fram að rafeindatölvur hefðu gert mögulegt að leysa skipulagsvandann beint, svo ekki væri lengur þörf á hermdum markaði. Á síðustu árum sínum var Lange því ekki lengur markaðssósíalisti, frekar en samlandi hans [[Michał Kalecki]].<ref>King, „Non-Marxian Socialism,“ 195.</ref><ref>Oskar Lange, „The Computer and the Market,“ í ''Socialism, Capitalism and Economic Growth: Essays Presented to Maurice Dobb'', ritstj. C. H. Feinstein (Cambridge: Cambridge University Press, 1967).</ref> == Viðurkenningar == Lange var gerður að heiðursfélaga hjá Institute of Social Studies í Haag árið 1962.<ref>„Oskar Lange,“ International Institute of Social Studies, Erasmus University Rotterdam, https://www.iss.nl/en/about-iss/organization/honorary-fellows/oskar-lange{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}.</ref> Hagfræðiakademían í [[Wrocław]] bar nafn hans frá 1974 þar til nafni hennar var breytt árið 2008.<ref>„History of the Wrocław University of Economics and Business,“ Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, https://uew.pl/en/strategy-2030-history-of-wueb/.</ref> == Helstu rit == * „Marxian Economics and Modern Economic Theory“ (1935) * ''On the Economic Theory of Socialism'' (1938; byggt á greinum frá 1936–37) * „Say's Law: A Restatement and Criticism“ (1942) * „The Foundations of Welfare Economics“ (1942) * ''Price Flexibility and Employment'' (1944) * ''Introduction to Econometrics'' (1958) * ''Political Economy'', 1. bindi (1959) * „The Computer and the Market“ (1967) * ''Introduction to Economic Cybernetics'' (1970) == Heimildir == <references /> == Heimildaskrá == * Blaug, Mark. „The Formalist Revolution of the 1950s.“ Í ''A Companion to the History of Economic Thought'', ritstj. Warren J. Samuels, Jeff E. Biddle og John B. Davis, 395–410. Malden, MA: Blackwell Publishing, 2003. * Boettke, Peter J. og Peter T. Leeson. „The Austrian School of Economics: 1950–2000.“ Í ''A Companion to the History of Economic Thought'', ritstj. Warren J. Samuels, Jeff E. Biddle og John B. Davis, 445–453. Malden, MA: Blackwell Publishing, 2003. * King, J. E. „Non-Marxian Socialism.“ Í ''A Companion to the History of Economic Thought'', ritstj. Warren J. Samuels, Jeff E. Biddle og John B. Davis, 184–200. Malden, MA: Blackwell Publishing, 2003. * Łukawer, Edward. „Oskar Lange.“ ''Gospodarka Narodowa'', nr. 10 (2005): 78–95. * Medema, Steven G. „The Economic Role of Government in the History of Economic Thought.“ Í ''A Companion to the History of Economic Thought'', ritstj. Warren J. Samuels, Jeff E. Biddle og John B. Davis, 428–444. Malden, MA: Blackwell Publishing, 2003. * Rizvi, S. Abu Turab. „Postwar Neoclassical Microeconomics.“ Í ''A Companion to the History of Economic Thought'', ritstj. Warren J. Samuels, Jeff E. Biddle og John B. Davis, 377–394. Malden, MA: Blackwell Publishing, 2003. * Wellisz, Stanislaw. „Lange, Oskar.“ Í ''International Encyclopedia of the Social Sciences''. == Tenglar == * [https://www.hetwebsite.net/het/profiles/lange.htm Oskar Lange á History of Economic Thought Website] * [https://www.britannica.com/money/Oskar-Ryszard-Lange Oskar Ryszard Lange í Encyclopædia Britannica] {{DEFAULTSORT:Lange, Oscar Richard}} {{fd|1904|1965}} [[Flokkur:Pólskir hagfræðingar]] l9beo03x9lwn2unehfg5n92q2ipmhdi Fláa veröld 0 192812 1979248 1979145 2026-09-17T14:24:52Z Torfifagri 33930 Bætti við flokknum Íslenskar hljómplötur 1979248 wikitext text/x-wiki '''Fláa veröld''' er fjórtánda breiðskífa [[Megas]]ar og var hún gefin út á geisladiski árið [[1997]]. {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Eggjun | length1 = | title2 = Hommage à TG | length2 = | title3 = Assassination/Samsæri | length3 = | title4 = Tussan | length4 = | title5 = Tíu fötin keisarans | length5 = | title6 = Flötum beinum í forinni | length6 = | title7 = Naðran | length7 = | title8 = 7 | length8 = | title9 = Skiptimynt í buddunni þinni | length9 = | title10 = Ungfrú plís! | length10 = | title11 = Á barnum | length11 = | title12 = Þú þekkir mig ekki | length12 = | title13 = Það er ekki seinna vænna | length13 = | title14 = Hera | length14 = |total_length = }} {{stubbur|tónlist}} [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1997]] o99p3utvkd9607r5me9c3xrd4o5u5o6 Anders Sandøe Ørsted 0 192816 1979279 1978819 2026-09-17T21:29:47Z TKSnaevarr 53243 1979279 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Anders Sandøe Ørsted | mynd = Ørsted, Anders Sandøe (av Christian Albrecht Jensen cirka 1840).jpg | myndatexti1 = Mynd eftir Christian Albrecht Jensen ({{circa}} 1840). | titill= [[Forsætisráðherra Danmerkur]] | stjórnartíð_start = 21. apríl 1853 | stjórnartíð_end = 12. desember 1854 | einvaldur = [[Friðrik 7.]] | forveri = [[Christian Albrecht Bluhme]] | eftirmaður = [[Peter Georg Bang]] | fæddur = {{fæðingardagur|1778|12|21}} | fæðingarstaður = [[Rudkøbing]], [[Danmörk]]u | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1860|5|1|1778|12|21}} | dánarstaður = [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u | börn = | háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]] | þjóðerni = [[Danmörk|Danskur]] | stjórnmálaflokkur = [[Hægriflokkurinn (1848-1866)|Hægriflokkurinn]] | maki = }} '''Anders Sandøe Ørsted''' (21. desember 1778 – 1. maí 1860) var danskur lögmaður og stjórnmálamaður sem var [[forsætisráðherra Danmerkur]] frá 1853 til 1854. Hann var bróðir [[Hans Christian Ørsted|Hans Christians Ørsted]].<ref>{{cite web|url=https://denstoredanske.lex.dk/A.S._%C3%98rsted |title= Anders Sandøe Ørsted|website= Den Store Danske |access-date=August 1, 2020}}</ref> ==Æviágrip== Ørsted nam heimspeki og lögfræði við [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] og hlaut lögmannsréttindi árið 1799. Hann varð kunnur lögspekingur og dómari. Eitt fyrsta málið sem Ørsted dæmdi í var mál strokuþrælsins [[Hans Jónatan|Hans Jónatans]], sem varð fordæmisgefandi í túlkun á dönskum lögum um [[þrælahald]]. Ørsted komst að þeirri niðurstöðu að Hans Jónatan hefði ekki öðlast frelsi þegar hann kom til Danmerkur (þar sem þrælahald var bannað) og skipaði honum að snúa aftur til [[Vestur-Indíur|Vestur-Indía]], þar sem hann hafði verið keyptur (Hof-og Stadsret: ''Generalmajorinde Henriette de Schimmelmann contra mulatten Hans Jonathan 1802'').<ref>Kristín Loftsdóttir og Gísli Pálsson, 'Black on White: Danish Colonialism, Iceland and the Caribbean', í ''Scandinavian Colonialism and the Rise of Modernity: Small Time Agents in a Global Arena'', ritsj. Magdalena Naum og Jonas M. Nordin, Contributions To Global Historical Archaeology, 37. bindi (New York: Springer, 2013), bls. 37--52 (bls. 45). {{doi|10.1007/978-1-4614-6202-6_3}}</ref> Ørsted átti snemma í tengslum við stjórnvöld og var frá 1825 til 1848 lögfræðiráðgjafi (''generalprokurør'') ríkisstjórnarinnar. Hann varð ráðherra frá 1842 til 1848 og síðan forsætisráðherra frá október 1853 til desember 1854. Hann neyddist til að segja af sér sem forsætisráðherra vegna óvinsællar íhaldsstefnu sinnar, sem var greinilegt frávik frá fyrri stefnu hans. Ørsted er talinn einn mikilvægasti lögspekingur 19. aldar í Danmörku. Hann var frumkvöðull í því að tengja [[réttarheimspeki]] og réttarframkvæmd. Hann vann bæði sem dómari og rithöfundur að því að gera framkvæmdina að grundvelli lagasetningar. Stjórnmálaferill Ørsted einkenndist af þversögnum. Sem ráðgjafi einveldisins þótti hann frjálslyndur og umburðarlyndur og var því oft óvinsæll í íhaldssamari kreðsum kringum konunginn. Eftir því sem stjórnarandstaðan varð sterkari varð Ørsted hins vegar íhaldssamari og þegar hann varð forsætisráðherra var hann blátt áfram talinn afturhaldsseggur. Tilraunir hans til að leggja drög að afar íhaldssamri stjórnarskrá leiddu til þess að konungur tók höndum saman með frjálslyndum og neyddi hann til að segja af sér. ==Ritverk== Ørsted var afkastamikill rithöfundur. Hann skrifaði meðal annars um heimspeki [[Immanuel Kant|Kant]] og [[Hegel]], um dönsk og norsk lög og um stjórnmál Norðurlanda, auk þess sem hann gaf út sjálfsævisögu (1856). Hann var ritstjóri nokkurra tímarita, meðal annars ''Juridisk Arkiv'' (1804-1812), ''Nyt Juridisk Arkiv'' (1812-1830) og ''Juridisk Tidsskrift'' (1820-1840). Hann ritstýrði jafnframt málgagni ríkisstjórnarinnar, ''Collegial-Tidende'' (ásamt Peter Johan Monrad árin 1815-34 og einsamall árin 1834–1848). ==Fjölskylda== Hann var bróðir eðlisfræðingsins [[Hans Christian Ørsted|Hans Christians Ørsted]] (1777–1851) og föðurbróðir grasafræðingsins [[Anders Sandøe Ørsted (grasafræðingur)|Anders Sandøe Ørsted]] (1816–1872). Hann var kvæntur [[Sophie Ørsted]] (1782–1818) og var þar með mágur skáldsins [[Adam Oehlenschläger|Adams Oehlenschläger]], sem samdi danska þjóðsönginn ''[[Der er et yndigt land]]''.<ref>{{cite web|url= https://runeberg.org/dbl/19/0484.html|title= Ørsted, Hans Christian 1777-1851|website= Dansk biografisk Lexikon |access-date=August 1, 2020}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.kvinfo.dk/side/170/bio/1664/|title=Ørsted, Sophie Wilhelmine Bertha|website= Dansk Kvindebiografisk Leksikon |access-date=August 1, 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://denstoredanske.lex.dk/Adam_Oehlenschl%C3%A4ger|title=Adam Oehlenschläger|website= Den Store Danske|access-date=August 1, 2020}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=[[Forsætisráðherra Danmerkur]] |frá=21. apríl 1853 |til=12. desember 1854 |fyrir=[[Christian Albrecht Bluhme]] |eftir=[[Peter Georg Bang]] }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Danmerkur}} {{DEFAULTSORT:Ørsted, Anders Sandøe}} {{fd|1778|1860}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Danmerkur]] lpvpt8et9ztt895lvnfne8ablubnapa Svanasöngur á leiði 0 192818 1979249 1979146 2026-09-17T14:25:20Z Torfifagri 33930 Bætti við flokknum Íslenskar hljómplötur 1979249 wikitext text/x-wiki '''Svanasöngur á leiði''' er fimmtánda breiðskífa [[Megas]]ar. Platan er samvinnuverkefni Megasar og [[Jón_Ólafsson_(f._1963)|Jóns Ólafssonar]] og kom út árið [[2000]] á geisladisk. === Lagalisti === {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | title1 = Afmælisanþem | length1 = 02:52 | title2 = Gakktu bljúgur | length2 = 03:54 | title3 = Löggulíf | length3 = 02:56 | title4 = Klappað í stíginn | length4 = 04:44 | title5 = Tröð | length5 = 03:10 | title6 = Brámánarnir bláu | length6 = 05:01 | title7 = Vinur dragðu mig upp | length7 = 02:58 | title8 = Ég veit ekki hvað ég vil | length8 = 03:18 | title9 = Sakleysi mitt | length9 = 06:29 | title10 = Hjálmar | length10 = 02:58 | title11 = Ave Eva | length11 = 02:06 | title12 = Vals í D | length12 = 02:49 | title13 = Heimboð | length13 = 02:27 | title14 = Þagnarmál | length14 = 05:18 | title15 = Tinna | length15 = 01:43 | title16 = Píslarsaga | length16 = 08:47 | title17 = Þungur móðurróður | music17 = Mozart | length17 = 03:02 | title18 = Kokkrokk | note18 = demo | length18 = 05:39 |total_length = 70:11 }} [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2000]] jwghk5ef3s1bg7x3ytyetgkbs9ungia Conwy-kastali 0 192847 1979266 2026-09-17T16:53:45Z Berserkur 10188 Bjó til síðu með „[[Mynd:Conwy-Castle-0006.jpg|thumb|Conwy-kastali.]] '''Conwy-kastali''' ([[velska]]: ''Castell Conwy'') er kastali í norður-[[Wales]] í bænum Conwy. Hann byggður af [[Játvarður 1.|Játvarði 1.]], konungi Englands milli 1283 og 1287 <ref>[https://cadw.gov.wales/visit/places-to-visit/castell-conwy?lang=en Castell Conwy] Cadw.gov</ref>, þegar hann lagði undir sig Wales. Conwy var notaður sem skjól af Ríkharður 2. Englandskonungur|Ríkharði 2. Englan...“ 1979266 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Conwy-Castle-0006.jpg|thumb|Conwy-kastali.]] '''Conwy-kastali''' ([[velska]]: ''Castell Conwy'') er kastali í norður-[[Wales]] í bænum Conwy. Hann byggður af [[Játvarður 1.|Játvarði 1.]], konungi Englands milli 1283 og 1287 <ref>[https://cadw.gov.wales/visit/places-to-visit/castell-conwy?lang=en Castell Conwy] Cadw.gov</ref>, þegar hann lagði undir sig Wales. Conwy var notaður sem skjól af [[Ríkharður 2. Englandskonungur|Ríkharði 2. Englandskonungi]] undir lok 14. aldar. Kastalinn var styrktur í [[Rósastríðin|Rósastríðunum]] en lítið kom til átaka kringum hann á þeim tíma. Hann fór í niðurníðslu eftir það og var aðallega notaður sem fangelsi, m.a. af [[Hinrik 8.]]. <ref>[https://www.gonorthwales.co.uk/things-to-do/attractions/castles-and-forts/conwy-castle Conwy Castle] Go North Wales</ref>. Kastalinn hefur 8 turna og er á lista [[UNESCO]] yfir heimsminjar <ref>[https://whc.unesco.org/en/list/374/ Castles and Town Walls of King Edward in Gwynedd] Unesco.org</ref> <gallery> File:Conwy Castle, water view1.jpg File:Conwy Castle plan.jpg File:Conwy Castle - bridge view.jpg File:Conwy - Conwy Castle - 20190720135715.jpg </gallery> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:heimsminjar]] [[Flokkur:Kastalar í Wales]] mtrgdvp0ne054kdqzyicskbpvegit2n 1979278 1979266 2026-09-17T21:23:37Z Maxí 1659 1979278 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Conwy-Castle-0006.jpg|thumb|Conwy-kastali.]] '''Conwy-kastali''' ([[velska]]: ''Castell Conwy'') er kastali í [[Wales|Norður-Wales]] í bænum [[Conwy]]. Hann var byggður af [[Játvarður 1.|Játvarði 1.]], konungi Englands milli 1283 og 1287,<ref>[https://cadw.gov.wales/visit/places-to-visit/castell-conwy?lang=en Castell Conwy] Cadw.gov</ref> þegar hann lagði undir sig Wales. Conwy var notaður sem skjól af [[Ríkharður 2. Englandskonungur|Ríkharði 2. Englandskonungi]] undir lok 14. aldar. Kastalinn var styrktur í [[Rósastríðin|Rósastríðunum]] en lítið kom til átaka kringum hann á þeim tíma. Hann fór í niðurníðslu eftir það og var aðallega notaður sem fangelsi, m.a. af [[Hinrik 8.]]<ref>[https://www.gonorthwales.co.uk/things-to-do/attractions/castles-and-forts/conwy-castle Conwy Castle] Go North Wales</ref> Kastalinn hefur 8 turna og er á lista [[UNESCO]] yfir heimsminjar <ref>[https://whc.unesco.org/en/list/374/ Castles and Town Walls of King Edward in Gwynedd] Unesco.org</ref> <gallery> File:Conwy Castle, water view1.jpg File:Conwy Castle plan.jpg File:Conwy Castle - bridge view.jpg File:Conwy - Conwy Castle - 20190720135715.jpg </gallery> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:heimsminjar]] [[Flokkur:Kastalar í Wales]] 3r4i8c3ec08a2rnzgjdkhu0mksgrqkb Flokkur:Sjónvarpsþættir frumsýndir 2000 14 192848 1979288 2026-09-17T21:58:58Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:2000]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir frumsýningarári|2000]]“ 1979288 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:2000]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir frumsýningarári|2000]] jgaexkx8edvv1veig50n5h2k3nffbln Skytturnar (hljómsveit) 0 192849 1979293 2026-09-17T22:48:57Z Cinquantecinq 12601 Bjó til síðu með „{{Tónlistarfólk | heiti = Skytturnar | meðlimir = {{plainlist| *Sigurður Kristinn Sigtryggsson (Sadjei) *Hlynur Ingólfsson *Heimir Björnsson (Heimir Bjéjoð) *Gunnar Líndal (GLS) *Þorgils Gíslason (Toggi Nolem)}} | ár = 1998-2005 og 2011-2013 | stefna = [[Hipphopp]] }} '''Skytturnar''' var íslensk rapphljómsveit frá Akureyri sem var stofnuð árið 1998.<ref>{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2022/01/19/...“ 1979293 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Skytturnar | meðlimir = {{plainlist| *Sigurður Kristinn Sigtryggsson (Sadjei) *Hlynur Ingólfsson *Heimir Björnsson (Heimir Bjéjoð) *Gunnar Líndal (GLS) *Þorgils Gíslason (Toggi Nolem)}} | ár = 1998-2005 og 2011-2013 | stefna = [[Hipphopp]] }} '''Skytturnar''' var íslensk rapphljómsveit frá Akureyri sem var stofnuð árið 1998.<ref>{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2022/01/19/skytturnar-4/|title=Skytturnar [4] (1998-2005 / 2011-13)|last=J|first=Helgi|date=2022-01-19|website=Glatkistan|language=is-IS|access-date=2026-09-17}}</ref> == Meðlimir == * Sigurður Kristinn Sigtryggsson (Sadjei) taktsmiður * Hlynur Ingólfsson rappari * Heimir Björnsson (Heimir Bjéjoð) rappari * Gunnar Líndal (GLS) rappari * Þorgils Gíslason (Toggi Nolem) == Hljóðritaskrá == === Breiðskífur === * ''Illgresið'' (2003) == Tilvísanir == <references /> 9w03rg8okqm13w1oofn12ilwasg2mum 1979326 1979293 2026-09-18T09:00:26Z Berserkur 10188 1979326 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Skytturnar | meðlimir = {{plainlist| *Sigurður Kristinn Sigtryggsson (Sadjei) *Hlynur Ingólfsson *Heimir Björnsson (Heimir Bjéjoð) *Gunnar Líndal (GLS) *Þorgils Gíslason (Toggi Nolem)}} | ár = 1998-2005 og 2011-2013 | stefna = [[Hipphopp]] }} '''Skytturnar''' var íslensk rapphljómsveit frá Akureyri sem var stofnuð árið 1998.<ref>{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2022/01/19/skytturnar-4/|title=Skytturnar [4] (1998-2005 / 2011-13)|last=J|first=Helgi|date=2022-01-19|website=Glatkistan|language=is-IS|access-date=2026-09-17}}</ref> == Meðlimir == * Sigurður Kristinn Sigtryggsson (Sadjei) taktsmiður * Hlynur Ingólfsson rappari * Heimir Björnsson (Heimir Bjéjoð) rappari * Gunnar Líndal (GLS) rappari * Þorgils Gíslason (Toggi Nolem) == Hljóðritaskrá == === Breiðskífur === * ''Illgresið'' (2003) == Tilvísanir == <references /> {{Sa|1998|2013}} [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] 8p27gmywyn6b90iukplb0y3muj5e6hs Notandaspjall:SHB2000 3 192850 1979305 2026-09-18T02:34:41Z Max 95879 Max færði [[Notandaspjall:SHB2000]] á [[Notandaspjall:SHB]]: Sjálfkrafa færði síðu á meðan notandinn „[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]“ var endurnefndur „[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]“ 1979305 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Notandaspjall:SHB]] gnozgkfj4x7a17jo3qf03e499pc3vto