Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall Skjátexti Skjátextaspjall Module Module talk Event Event talk 0 841 1979581 1948091 2026-09-20T08:20:26Z LexLuxor05 104571 /* */ expanded a bit 1979581 wikitext text/x-wiki '''Davíð Þór Jónsson''' (f. [[5. janúar]] [[1965]]) er íslenskur leikari, þýðandi og prestur. Hann varð landsþekktur skemmtikraftur í upphafi [[1991–2000|10. áratugarins]], þegar hann og [[Steinn Ármann Magnússon]] leikari settu upp stutta útvarpsleikþætti daglega á [[Aðalstöðin]]ni. Leikþættina kölluðu þeir Flugur. Þeir þóttu grófir og í þeim var skopast að Hafnfirðingum, Kópavogsbúum, [[samkynhneigð|samkynhneigðum]], [[kona|kvenkyns]] [[íþróttir|íþróttamönnum]], [[bifvélavirki|bifvélavirkjum]] og öðrum sem lágu vel við höggi. {{Heimild vantar}} Saman kallaði tvíeykið sig [[Radíusbræður]], og þeir tróðu víða upp með gríni í nokkur [[ár]], aðallega í [[framhaldsskóli|framhaldsskólum]] og á árshátíðum. Davíð var um stund í hafnfirsku hljómsveitinni [[Farísearnir]]. <ref>[https://glatkistan.com/2020/10/28/farisearnir/ Farísearnir] Glatkistan</ref> Davíð Þór er útskrifaður [[guðfræðingur]], hann var spyrill í [[Gettu betur]] [[1996]] – [[1998|98]], hefur verið viðmælandi í spjallþáttum í sjónvarpi og ritstjóri [[tímarit]]sins [[Bleikt & Blátt]] 1997 – 2001. Davíð hefur starfað sem [[þýðandi]], [[raddleikari]] og [[ljóðskáld]]. Hann var einnig spurningahöfundur og dómari í [[Gettu betur]] árin [[2007]] og [[2009]]. Davíð skrifaði bakþanka í [[Fréttablaðið]] hálfsmánaðarlega frá 2006 – 2012. Davíð Þór gegndi embætti héraðsprests í Austurlandsprófastsdæmi frá 2014-2016. Frá 2016 hefur hann verið sóknarprestur í Laugarnesprestakalli í Reykjavík. == Útgefin verk == * ''[[Jólasnótirnar 13]]'' (2004) * ''[[Vísur fyrir vonda krakka]]'' (2004) * ''[[Orrustan um Fold]]'' (2012) * ''Mórún - Í skugga Skrattakolls'' (2015) *''Mórún - Stigamenn í Styrskógum'' (2016) == Tengill == * [http://currdj.blogspot.de/2006/09/curriculum-vitae.html CV at Official Blog] == Tilvísanir== [[Flokkur:Íslenskir prestar]] [[Flokkur:Íslenskir skemmtikraftar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Flensborgarskóla]] {{f|1965}} eixdott5zwkvjrvllekj46q73czzgmm 0 886 1979563 1955785 2026-09-19T18:57:23Z Bjarki S 9 Bjarki S færði [[V-2-flugskeyti]] á [[V-2]]: aðgreining óþörf 1955785 wikitext text/x-wiki [[Mynd:V-2 rocket diagram (with English labels).svg|250px|thumb|right|Þversnið af V-2 flugskeyti.]] Þýsku '''V-2-fluskeytin''' voru fyrstu [[langdræg flugskeyti|langdrægu flugskeyti]] sögunnar. Þjóðverjar skutu fyrsta flugskeytinu af þessari gerð frá hafnarbænum [[Peenemünde]] árið [[1942]]. Þýski vísindamaðurinn [[Wernher von Braun]] stóð á bak við þróun flugskeytisins, en að stríðinu loknu flutti hann til Bandaríkjanna þar sem hann fékk strax starf hjá [[NASA]] við að búa til [[geimflaug]]ar. Nánast vonlaust var að verjast þessum flugskeytum. Þau flugu fyrst upp í níu kílómetra hæð, beygðu svo í átt að skotmarkinu og féllu svo að lokum til jarðar af svo miklum krafti að þau grófust niður í jörðina áður en þau sprungu. V-2-flugskeyti voru fyrst notuð þann [[6. september]] árið [[1944]], þegar tveimur slíkum var skotið á [[París]]. Fyrstu tilraunir mistókust en tveimur dögum síðar, þann [[8. september]], heppnuðust tilraunirnar betur. Næsta hálfa árið skutu Þjóðverjar meira en þrjú þúsund flugskeytum á óvini sína, flestum á [[Lundúnir]] og á [[Antwerpen]] í [[Belgía|Belgíu]]. Áætlað er að stríðstólið hafi kostað nærri 8.000 manns lífið. Síðustu V-2-flugskeytunum var skotið [[27. mars]] árið [[1945]] á England og Belgíu. Nærri 200 manns féllu í þeim árásum. == Tengill == * [http://www.v2rocket.com www.v2rocket.com] == Heimild == * Tracy Dungan: ''V-2: A Combat History of the First Ballistic Missile.'' Westholme Publishing ([http://www.westholmepublishing.com/id19.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060715213744/http://www.westholmepublishing.com/id19.html |date=2006-07-15 }}) 2005, ISBN 1-59416-012-0 {{Commonscat|V2 rockets}} * [https://www.aggregat4.de/pdf/Ger%C3%A4tebeschreibung_A4.pdf A4tebeschreibung] * [https://www.aggregat4.de/pdf/A4_Fibel.pdf A4_Fibel] * [https://www.raketenspezialisten.de/pdf/website%20AUSZUG%20DGLR%2070%20Jahre%20A4%20V4.pdf raketenspezialisten.de] * [https://www.v2werk-oberraderach.de/ Raketenfertigung in Friedrichshafen] * [http://www.kheichhorn.de/html/ kheichhorn.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201102163457/http://www.kheichhorn.de/html/ |date=2020-11-02 }} * [https://www.bernd-leitenberger.de/ bernd-leitenberger.de] * [https://www.v2werk-oberraderach.de/ v2werk-oberraderach.de] [[Flokkur:Flugskeyti]] [[Flokkur:Langdræg vopn]] 4o8rw2grjaavqiotzfrw098mpa0dz7a 0 1751 1979588 182333 2026-09-20T10:32:26Z ~2026-50705-76 120899 /* */ Leiðrétt innsláttarvilla. 1979588 wikitext text/x-wiki '''Þorsteinn Jónsson''' fæddist í Gularáshjáleigu í [[Landeyjar|Austur Landeyjum]] [[14. október]] [[1880]] og lést [[25. mars]] [[1965]]. Hann var sonur Jóns Einarssonar og Þórunnar Þorsteinsdóttur. Þau fluttu til [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyja]] árið [[1883]]. Þorsteinn hóf sjómennskuferil sinn um fermingu á opnu skipi með ''Hannesi lóðs á Miðhúsum''. Hann varð svo formaður á teinæringnum Ísak árið [[1900]] og var með hann til ársins [[1905]]. Hann varð ásamt öðrum fyrstur manna til þess að kaupa [[vélbátur|vélbát]] til Vestmannaeyja og markaði á þann hátt upphaf vélbátaaldar í Vestmannaeyjum. Báturinn sem Þorsteinn og félagar keyptu var nefndur ''Unnur'' og var Þorsteinn formaður á bátnum. Hann eignaðist síðar tvo aðra báta með sama nafni og var formaður með þá til ársins 1948 og hafði þá verið formaður í samtals 48 ár. Þorsteinn var mjög framfarasinnaður í útgerðarmálum og var m.a. sá fyrsti til að gera tilraunir með veiðar í þorskanet. Hann var gerður að heiðursborgara Vestmannaeyjabæjar. Hann var kvæntur Elínborgu Gísladóttur. [[Flokkur:Vestmannaeyingar]] {{fd|1880|1965}} 3p74s5ueuqb2g9ay9na9gwni0flr6xg 0 4827 1979549 1961972 2026-09-19T15:54:55Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979549 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Ríkissalur Votta Jehóva.jpg|thumb|'''Ríkissalur Votta Jehóva í Reykjavík''']] [[Mynd:Jehova witnesses in Lvov.jpg|thumb|'''Vottar Jehóva''']] [[Mynd:Reunião em Salão do Reino.jpg|thumb|'''Vottar Jehóva í Portúgal''']] [[Mynd:Centrum Kongresowe Sosnowiec.jpg|thumb|'''Vottar Jehóva í Póllandi''']] '''Vottar Jehóva''' eru alþjóðlegt trúarsamfélag. Vottar Jehóva telja sig [[Kristni|kristna]] og byggja trú sína á textum [[Biblían|Biblíunnar]], eins og þeir eru túlkaðir af leiðtogum trúarsamfélagsins. Margar kenningar þeirra eru verulega frábrugðnar kenningum flestra annarra kristinna trúfélaga eins og [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]], [[Rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjanna]] og [[Mótmælendatrú|kirkju mótmælenda,]] sem telja Votta Jehóva ekki vera kristna vegna þess að þeir afneiti grundvallarkenningum kristinnar trúar. Vottar Jehóva líta hins vegar á trú sína sem hina einu sönnu kristnu trú. <ref>[[https://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/1102005145 "Worship That God Approves". What Does The Bible Really Teach?]]</ref> Trú Votta Jehóva á rætur sínar að rekja til [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] á 8. áratug 19. aldar og er sprottin upp úr trúarlegu umhverfi amerískrar mótmælendatrúar þess tíma. Lítill hópur biblíunemenda undir forystu Charles Taze Russell, í nágrenni Pittsburgh í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]] í Bandaríkjunum, stofnuðu Smáritafélag Varðturns Zíons árið 1881 til að skipuleggja hreyfinguna og prenta rit hennar.<ref>Stanley I. Kutler, ritsjóri. (2003). "Jehovah's Witnesses". Dictionary of American History (3rd ed.). Charles Scribner's Sons. ISBN 978-0-684-80533-7</ref> Eftir lát Russells 1916 urðu miklar deilur um forystu hreyfingarinnar sem leiddi til þess að nokkrir sögðu skilið við hana. Jósef Franklin Rutherford tók við stjórn Varðturnsfélagsins og eignum þess.<ref>Hill, Michael, ed. (1972). "The Embryonic State of a Religious Sect's Development: The Jehovah's Witnesses". Sociological Yearbook of Religion in Britain (5): 11–12.</ref> Rutherford gerði verulegar breytingar á skipulagi hreyfingarinnar og á kenningum hennar,<ref>Chall, Leo P. (1978). "Sociological Abstracts". Sociology of Religion. 26 (1–3): 193 </ref> þar á meðal með því að taka upp nafnið Vottar Jehóva árið 1931 til að aðgreina hreyfinguna frá öðrum kristnum samtökum og gera upp arfleifðina frá Russel. <ref>Rogerson, Alan (1969). Millions Now Living Will Never Die. London: Constable & Co. ISBN 978-0094559400.</ref><ref>Chall, Leo P. (1978). "Sociological Abstracts". Sociology of Religion. 26 (1–3): 193.</ref> Samkvæmt eigin tölum fyrir 2025 eru um 9 milljónir meðlima í trúfélaginu um allan heim.<ref>https://www.jw.org/is/bókasafn/baekur/þjónustuskýrsla-2020/ Vefur Votta Jehóva</ref> Þá eru aðeins taldir virkir trúboðar, ekki óvirkir meðlimir og stuðningsmenn. Vottar Jehóva eru einkum þekktir fyrir trúboð þar sem þeir dreifa ritum eins og ''Varðturninum'' og ''Vakna!'' Einnig fyrir að þiggja ekki blóðgjafir og neita að gegna herþjónustu. Þeir álíta mjög mikilvægt að nota nafn [[Guð|Guðs]] við bænir og tilbeiðslu, en samkvæmt þeim er Guð titill en ekki nafn. Vottarnir trúa hvorki á [[Heilög þrenning|heilaga þrenningu]] né [[helvíti]], þar sem þetta séu hugmyndir sem ekki eru í [[Biblían|Biblíunni]]. Vottar Jehóva trúa því að heimsendir við [[Harmagedón]] sé yfirvofandi og að stofnun Guðsríkis sé eina lausnin á öllum vandamálum mannkynsins.<ref>"Jehovah's Witness". Britannica Concise Encyclopedia. Encyclopædia Britannica, Inc. 2007. ISBN 978-1-59339-293-2</ref> Þeir halda ekki upp á [[jól]], [[páskar|páska]] eða aðrar hátíðir sem þeir telja eiga uppruna í [[heiðni]] og séu þess vegna ósamrýmanlegar kristni.<ref>Franz, Raymond (2007). In Search of Christian Freedom. Commentary Press. ISBN 978-0-914675-16-7. ISBN 978-0-914675-17-4</ref> Sama gildir um afmælisdaga sem þeir álíts heiðinn sið. [https://www.jw.org/is/vottar-jehova/spurningar-og-svör/afmæli/ Hvers vegna halda Vottar Jehóva ekki upp á afmæli?] Þeir nota sína eigin Biblíuþýðingu, ''Nýheimsþýðingu Biblíunnar'', frekar en aðrar þýðingar. <ref>Edwards, Linda (2001). A Brief Guide to Beliefs. Louisville, Kentucky: Westminster John Knox Press. p. 438. ISBN 978-0-664-22259-8.</ref> ''Nýheimsþýðing Biblíunnar'' var gefin út á íslensku 28. júní 2024. Vottar Jehóva telja mannlegt samfélag nútímans vera siðferðilega spillt og undir áhrifum Satans og takmarka þess vegna félagsleg samskipti við þá sem ekki eru vottar.<ref>Penton, M. James (1997). Apocalypse Delayed: The Story of Jehovah's Witnesses. University of Toronto Press. ISBN 978-0-8020-7973-2.</ref> Samtökin eru mjög miðstýrð af Hinu stjórnandi ráði, litlum hópi eldri karla, sem ákveður allar kennisetningar.<ref>Beckford 1975, bls. 221: "Doctrine has always emanated from the Society's elite in Brooklyn and has never emerged from discussion among, or suggestion from, rank-and-file Witnesses."</ref> Ef brotið er gegn hegðunarreglum safnaðarins eru viðurlögin formlegur brottrekstur og útskúfun ef brotið telst alvarlegt.<ref>Chryssides, George D. (1999). Exploring New Religions. London: Continuum. bls. 5. ISBN 978-0-8264-5959-6.</ref> Safnaðarmeðlimir sem formlega hætta störfum teljast aðskildir og eru einnig sniðgengnir. Sumir meðlimir sem yfirgefa félagið sjálfviljugir „láta sig hverfa“ án þess að útskúfun hafi átt sér stað. Fyrrverandi meðlimir geta upplifað verulega andlega vanlíðan eftir að hafa verið útskúfað,<ref> Ransom, Heather; Monk, Rebecca; Heim, Derek (2021). "Grieving the Living: The Social Death of Former Jehovah's Witnesses". Journal of Religion and Health. 61 (3): 2458–2480. doi:10.1007/s10943-020-01156-8. PMC 9142413. PMID 33469793.</ref> og sumir leita aftur til safnaðarins til þess að geta viðhaldið sambandi við vini sína og fjölskyldu.<ref>Grendele, Windy; Bapir-Tardy, Savin; Flax, Maya (2023). "Experiencing Religious Shunning: Insights into the Journey From Being a Member to Leaving the Jehovah's Witnesses Community". Pastoral Psychology. 73 (1): 43–61. doi:10.1007/s11089-023-01074-y. S2CID 259447164.</ref> Þar sem lögskylt er að gegna herþjónustu neita Vottar Jehóva að gegna henni af trúarástæðum, þeir neita einnig að hylla ýmis ríkistákn, eins og að fara með hollustueið, hylla [[fáni|fána]] og syngja [[Þjóðsöngut|þjóðsöng]], vegna þess að Guð einn verðskuldar tilbeiðslu samkvæmt trú þeirra. Þessi afstaða Votta Jehóva hefur oft leitt til átaka við yfirvöld.<ref>Knox, Zoe (2018). Jehovah's Witnesses and the Secular World: From the 1870s to the Present. London: Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-137-39604-4.</ref> Vottar Jehóva hafa verið ofsóttir og starfsemi þeirra hefur verið bönnuð eða takmörkuð í allmörgum löndum. Samtökin Varðturninn hafa frá upphafi spáð fyrir um tímasetningu stórbrotinna atburða, eins og endurkomu Jesú, stofnunar Guðsríkis og Harmagedón. Reglur safnaðarins varðandi viðbrögð trúfélagsins við kynferðislegri misnotkun barna hafa vakið upp miklar umræður og rannsóknir yfirvalda.<ref>Atli Steinn Guðmundsson. [https://www.mbl.is/frettir/erlent/2024/10/02/reglur_votta_jehova_um_barnanid_til_rannsoknar/ Reglur Votta Jehóva um barnaníð til rannsóknar] 2.10.2024 Morgunblaðið.</ref> Fyrrverandi meðlimir trúfélagsins lýsa trúarofbeldi í söfnuðinum og harðræði gegn börnum auk gífurlegs andlegs ofbeldis eftir útskúfun. <ref>Sunna Valgerðardóttir [https://www.visir.is/g/20222234279d/utskufad-ur-riki-guds-og-standa-ein-eftir Útskúfað úr ríki Guðs og standa ein eftir]14. mars 2022 Vísir</ref> ==Skipulag== Alheimssamtök Votta Jehóva eru B''iblíu- og smáritafélagið Varðturninn'' (''Watch Tower Bible and Tract Society''), með höfuðstöðvar í Warwick í New York. Félagið gefur út meðal annars útgáfu af Biblíunni sem þeir hafa þýtt og önnur biblíutengd rit. Aðalsamtökin gefa einnig út tímaritið Varðturninn og önnur guðfræðileg rit Votta Jehóva og sjá um ytri og innri skipulagsmál. Heimshreyfing Votta Jehóva er [[Stigveldi|stigveldislega]] skipulögð, í samræmi við það sem þeir kalla Guðræðislegt skipulag, sem á að endurspegla að hreyfing þeirra sé hið sýnilega skipulagsform Guðs á jörðu. <ref>Penton, M. James (1997). Apocalypse Delayed: The Story of Jehovah's Witnesses. University of Toronto Press. ISBN 978-0-8020-7973-2.</ref> Æðsta stjórn heimshreyfingarinnar er mjög [[Miðstýring|miðstýrð]] og er í höndum ''Hins stjórnandi ráðs'', 11 manna hópi einungis eldri karlar. Þetta ráð hefur með höndum alla almenna yfirstjórn og stefnumótun i trúarlegum efnum fyrir alla safnaði. Þetta stjórnandi ráð er að þvi leyti sérstakt, að ráðið velur sjálft meðlimi sina í stað þeirra er deyja eða verða að láta af störfum af einhverjum ástæðum. Öldungaráð hefur umsjón með hverjum söfnuði en fjöldi öldunga er misjafn. Um 20 söfnuðir mynda svokallað farandsvæði og hér um bil 10 farandsvæðum er skipað í svonefnd umdæmi. Söfnuðirnir fá reglubundnar heimsóknir öldunga sem kallast farand- og umdæmishirðar. Næsta stig fyrir neðan öldunga eru þjónar og siðan hinir almennu safnaðarmeðlimir. Öldungar, þjónar og aðrir safnaðarmeðlimir geta gegnt öðrum störfum, svo sem að vera það sem nefnt er trúboðar, brautryðjendur eða boðberar. Trúboðarnir hafa trúboðstarfið að aðalstarfi og eru starfsmenn viðkomandi safnaðar. Brautryðjendur eru þeir sem vinna að trúboði að meðaltali 100 klukkustundir á mánuði i sjálfboðavinnu, en sjá að öðru leyti fyrir sér með eigin vinnu. Boðberar eru svo allir aðrir sem á einn eða annan hátt vinna fyrir söfnuðin. Farand- og umdæmishirðar skipa öldunga og safnaðarþjóna á staðnum eftir tilmælum frá núverandi öldungaráði, en deildarskrifstofur geta skipað svæðisnefndir fyrir málefni eins og byggingu ríkissala eða hjálparstarfa. Ólaunaðir karlkyns öldungar bera almenna ábyrgð á stjórnun safnaðarins, ákveða fundartíma, velja ræðumenn og stjórna fundum, stýra trúboðsstarfi og stofna dómnefndir til að rannsaka og ákveða viðurlög í málum sem varða kynferðisbrot eða allvarleg brot gegn trúarkenningum.<ref>Gallagher, Eugene V.; Ashcraft, W. Michael (2006), Introduction to New and Alternative Religions in America, vol. 2, Westport, Connecticut: Greenwood Press, p. 69, ISBN 978-0-275-98712-1 </ref>Safnaðarþjónar - skipaðir á svipaðan hátt og öldungar – predika og starfa sem sálusorgari, en geta einnig kennt og stjórnað fundum. Vottar Jehóva nota ekki hugtakið öldungur sem titil til að greina á milli kennimanna og leikmanna. <ref>Taylor, Elizabeth J. (2012). Religion: A Clinical Guide for Nurses. Springer Publishing Company. p. 163. ISBN 978-0-8261-0860-9.</ref> ===Vottar Jehóva á Íslandi === Söfnuður Votta Jehóva hlaut löggildingu og var skráður sem trúfélag á Íslandi árið 1969 ===Hlutverk karla og kvenna=== Kenningar Votta Jehóva um hlutverk karla og kvenna byggir á kynjatvíhyggju, það er að segja að kynin séu andstaða hvors annars og bæti hvort annað upp og hafi þess vegna mismunandi hlutverkum að gegna. Aðeins karlar mega gegna valdastöðum í söfnuðinum svo sem að vera safnaðarþjónar eða öldungar. Konur mega taka virkan þátt í trúboðsstarfi og telja sig tilheyra þeim 144.000 sem munu fara til himna. Hins vegar er þeim yfirleitt ekki heimilt að ávarpa söfnuðinn. Ef engir hæfir karlmenn eru til staðar geta konur í undantekningar tilfellum tekið að sér ákveðin störf. Í slíkum tilfellum verða konur að hylja hárið ef þær tala yfir söfnuðnum. <ref>Chryssides, George D (2022). Jehovah's Witnesses: A New Introduction. Bloomsbury Academic. ISBN 978-1-3501-9089-4.</ref>Áhersla er lögð á látleysi í klæðaburði og útliti bæði fyrir karla og konur. ==Trú== Vottar Jehóva telja að kirkjudeild þeirra sé endurreist frumkirkja kristinna manna. Þeir telja að með tímanum hafi bæði [[Austurkirkjan|Austur]]- og [[Vesturkirkjan|Vesturkirkjurnar]] yfirgefið sanna guðsdýrkun, en að hópar eins og [[katarar]] hafi reynt að endurreisa suma þætti hennar og einnig að siðbót mótmælanda hafi „ekki gengið nógu langt“.<ref>Chryssides 2022, bls. 57, 58.</ref> Vottar Jehóva, líta svo á að bæði [[Gamla testamentið|Gamla]]- og [[Nýja testamentið|Nýja testamennti]] [[Biblían|Biblíunnar]] séu skrifuð undir innblæstri Guðs og séu áreiðanlegar heimildir, en telja að hluti hennar sé táknræn. <ref> Chryssides 2022, bls. 43, 44.</ref> Vottar Jehóva telja að Guð hafi skapað mennina og mismunandi tegundir plantna og dýra eins og Biblían lýsir og afneita þróunarkenningunni. <ref>Chryssides 2022, bls. 44.</ref> Meðlimum er ráðlagt að lesa Biblíuna reglulega en alls ekki móta eigin hugmyndir óháð ritum Varðturnsfélagsins og allvarlega er varað við að lesa önnur trúarleg rit. <ref>James A. Beverley, Crisis of Allegiance, Welch Publishing Company, Burlington, Ontario, 1986, ISBN 0-920413-37-4, bls. 25–26, 101</ref> Vottarnir [[skírn|skíra]] til trúar sinnar með niðurdýfingu og álýta skírn í öðrum trúfélögum ógilda.<ref>[https://www.jw.org/is/biblían-og-lífið/spurningar/hvad-er-skirn/ Hvað er skírn? Vefur Votta Jehóva]</ref> ===Jehóva=== Vottar Jehóva leggja áherslu á nota nafn Guðs við bæn og tilbeiðslu og að nafn Guð sé Jehóva sem er túlkun á hebresku bókstafasamsetningunni יהוה (JHVE). <ref>Ringnes, Hege Kristin; Sødal, Helje Kringlebotn, ritstjóri. (2009). Jehovas vitner: en flerfaglig studie Oslo, Norway: Universitetsforlaget. bls. 27. ISBN 978-82-15-01453-1.</ref> Þeir trúa því að Jehóva sé hinn eini sanni guð, skapari allra hluta og „Drottinn alheims“. Þeir trúa því að öll tilbeiðsla ætti að beinast að honum og honum einum. Þeir trúa því að Jehóva, Jesús og heilagur andi séu algjörlega aðskilin og trúa ekki á þrenningarkenninguna. <ref>Rogerson 1969, bls. 87.</ref> Þeir trúa því að heilagur andi sé máttur Guðs í verki, starfskraftur hans. <ref>[https://www.jw.org/is/biblían-og-lífið/spurningar/hvað-er-heilagur-andi/ Hvað er heilagur andi? Vefur Votta Jehóva]</ref> ===Jesús=== Vottar Jehóva hafna því að Jesú sé Guð. Þeir trúa því að Jesús sé sonur Guðs en ekki sama persóna og honum óæðri. Samkvæmt trú Votta Jehóva bjó Jesús á himni sem Míkael erkiengill áður en hann kom til jarðar og að hann hafi verið fyrsta sköpunarverk Guðs og nefna þeir hann þess vegna „frumburð“ sona Guðs. Jesús er eina veran sem Guð skapaði að öllu leyti sjálfur og áður en Jesús varð maður notaði Jehóva hann sem ‚verkstjóra‘ við sköpun alls annars á himni og á jörð. <ref>[https://www.jw.org/is/biblían-og-lífið/spurningar/jesús-sonur-guðs/ Af hverju er Jesús kallaður sonur Guðs?] Vefur Votta Jehóva</ref> Vottar Jehóva trúa því að Jesús hafi gefið líf sitt sem lausnarfórn fyrir syndir mannsins. Þeir trúa því að hann hafi dáið á uppréttum staur en ekki á krossi.<ref>[https://www.jw.org/is/biblían-og-lífið/spurningar/dó-jesús-á-krossi/ Dó Jesús á krossi?] Vefur Votta Jehóva</ref> Þar af leiðandi nota þeir ekki orðið „krossfesting“ þegar þeir tala um til dauða Jesú og þeir nota ekki kross sem tákn fyrir trúna en líta á krossinn sem heiðið tákn.Vottar Jehóva trúa því að Jesús hafi risið upp frá dauðum með „andalíkama“ og að hann hafi tekið á sig mannsmynd stuttan tíma eftir upprisuna. Biblíulegar tilvísanir til erkiengilsins Míkael , Abaddon (Apollýon) og Orðið eru túlkaðar sem nöfn fyrir Jesú í ýmsum hlutverkum. Jesús er talinn sá eini sem getur haft milligöngu milli Jehóva og mannkyns, og hann er skipaður af Jehóva sem konungur og dómara ríkis síns. <ref>Ankerberg, John; Weldon, John; Burroughs, Dillion (2008). The Facts on Jehovah's Witnesses. Harvest House Publishing. bls. 53, 25, 32. ISBN 9780736939072.</ref> ===Líf eftir dauðann=== Vottar Jehóva trúa því að eftir dauðan taki ekkert við, þeir sem eru dánir geta ekkert gert eða hugsað og hafa engar tilfinningar. Helvíti með logandi kvalir er ekki til; Hades og Seol (ríki hinna dauðu) eru skilgreind sem hin sameiginleg gröf, tími dauðans. Þeir líta á sálina sem líf eða lifandi eining sem getur dáið. <ref> Hoekema, Anthony A. (1963). The Four Major Cults. Grand Rapids, Michigan: William B. Eerdmans. ISBN 978-0-8028-3117-0. bls. 265–269 </ref> Þeir trúa því að eina lausin á syndugu ástandi mannkyns sé úthelling blóðs Jesú sem lausnargjald og friðþægingu fyrir syndir mannkynsins. === Harmagedón === Grundvöllur trúar Votta Jehóva er að heimsendir sé í nánd. Samkvæmt þeim merkir orðið „heimur“ hér ekki bara jörðina sjálfa heldur illt samfélag manna sem stendur á móti Guði. (1. Jóhannesarbréf 2:15–17) Þá verður jörðinni ekki eytt en stjórnmálakerfum og syndsamlegum menningarfyrirbærum mannkyns, ásamt þeim sem hafa kosið að fylgja ekki Jehóva. Bæði gott og vont látið fólk verður reist upp frá dauðum til að læra um Jehóva og loforði hans um eilíft líf, og eftir það fá þeir tækifæri til að lifa að eilífu í jarðneskri paradís ef þeir ákveða að gera vilja Jehóva. Vottar Jehóva trúa því að Satan hafi upphaflega verið fullkominn engill sem fór að telja sér trú um milivægi sjálfs síns og þráði það að mannkynið færi að tilbeiða hann. Satan tókst að fá Adam og Evu til að óhlýðnast Guði og mannkynið varð með því í þáttakandi sem baráttu Jehóva og Satans um vald yfir alheimi. <ref>Penton 1997, bls. 188–190</ref> Vottar Jehóva trúa því að síðasta bók Biblíunnar, [https://www.jw.org/is/bókasafn/biblia/nwt/bækur/opinberunarbokin/ Opinberunarbókin], sýni að dómsdagur hefjist eftir [[Harmagedón|Harmagedónstríðið]] þegar heimskerfi Satans verður tortímt. (Opinberunarbókin 16:14, 16; 19:19–20:3). Eftir Harmagedón verða Satan og illu andarnir fangelsaðir í undirdjúpi í þúsund ár. Dómsdagur er ekki bara einn sólarhringur heldur er hann þúsund ára langur. Þessi þúsund ár munu 144.000 samerfingjar Krists (það er sumir meðlimir Votta Jehóva) gegna hlutverki dómara og ríkja með honum. ([https://www.jw.org/is/bókasafn/biblia/nwt/bækur/Opinberunarbókin/16/ Opinberunarbókin 14:1-3]; [https://www.jw.org/is/bókasafn/biblia/nwt/bækur/Opinberunarbókin/20/ 20:1-4]; [https://www.jw.org/is/bókasafn/biblia/nwt/bækur/Rómverjabréfið/1/ Rómverjabréfið 8:17]) Bæði lifendur og dauðir verða dæmdir. ([https://www.jw.org/is/bókasafn/biblia/nwt/bækur/2-Tímóteusarbréf/1/ 2. Tímóteusarbréf 4:1]) og „hinir lifandi“ eru „mikill múgur“ sem lifir af Harmagedón. (Opinberunarbókin 7:9-17) Dómsdagur þýðir því að mannkynið verður endurreist í það fullkomna ástand sem fyrstu mennirnir ([[Adam og Eva]]) voru upphaflega í og að jörðin verður fullkominn, hreinn „aldingarður“ fyrir ódauðlega menn. Hins vegar verða þeir menn sem neita að laga sig að vilja Guðs líflátnir fyrir fullt og allt að eilífu. Þeir enda ekki í helvíti heldur hverfa sem einstaklingar og líkamar þeirra sundrast í atóm sem snúa aftur í hringrás líffræðarinnar. Samkvæmt Vottum Jehóva hefur mannkynið frá árinu 1914 lifað á síðustu dögum núverandi heimskerfis samkvæmt Matteus 24:21, 29. Það ár var Jesús settur í embætti sem konungur Guðs á himnum.([https://www.jw.org/is/bókasafn/biblia/nwt/bækur/Sálmarnir/2/ Sálmur 2:1-6]; [https://www.jw.org/is/bókasafn/biblia/nwt/bækur/Daníel/7/ Daníel 7:13, 14]).<ref> [https://www.jw.org/is/bókasafn/myndbond/ebtv/ríki-tók-til-starfa-1914/ Ríki Guðs tók til starfa 1914]Vefur Votta Jehóva</ref> „Nærvera“ hans sem himneskur konungur mundi einkennast af hörmungum í heiminum — styrjöldum, hungursneyð, jarðskjálftum, drepsóttum. ([https://www.jw.org/is/bókasafn/biblia/nwt/bækur/matteus/24/ Matteus 24:3-8]; [https://www.jw.org/is/bókasafn/biblia/nwt/bækur/Lúkas/21/ Lúkas 21:11]) Þessi hörmungar munu ná hámarki í Harmagedón.Samkvæmt núverandi kenningum Votta Jehóva gæti dómsdagurinn hafist innan fárra daga eða fárra ára en þeir hafa áður verið öryggir um tímasettningu telja þeir að ástandið í heiminum og tímatal Biblíunnar sýni að síðustu dagar hófust 1914, sama ár og fyrri heimsstyrjöldin braust út. <ref>[https://www.jw.org/is/biblían-og-lífið/spurningar/sidustu-dagar-takn-timi-endalokanna-spadomar/ Hvert er tákn hinna ,síðustu daga‘ eða „tíma endalokanna“?] Vefur Votta Jehóva</ref> Þessar spár voru kynntar á sínum tíma sem „ótvíræðar“ og „samþykktar af Guði“: * 1907: Harmagedón nær hámarki árið 1914. <ref>Russell, C.T, The Time is At Hand, Watchtower Bible and Tract Society, Inc., 1907 bls. 101</ref> * 1917: Árið 1918 myndi Guð byrja að hafna fölskum kirkjum „í stórum stíl“ og meðlimum þeirra í milljónum. <ref>Studies in the Scriptures, Vol. 7, 1917, bls. 485.</ref> * 1922-1923: Hinir látnu rísa upp til nýs lífs árið 1925.<ref> Watchtower, May 15, 1922; 1 sep, 1922; 1 apr, 1923; Millions Now Living Will Never Die, 1925, bls.110</ref> Til að undirbúa þetta keypti Varðturnsfélagið landsvæði í Kaliforníu 1925 og byggði þar aðstöðu sem hét Beth Sarim. Húsið átti að hýsa persónur eins og Abraham, Móse, Davíð og Samúel, sem áttu að rísa upp frá dauðum árið 1925. * 1938: Þar sem Harmagedón var yfirvofandi var tíminn orðinn of naumur til að ganga í hjónaband eða eignast börn. <ref>Rutherford, J. F. Face the Facts, 1938, bls. 46–50 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.</ref> * 1941: Þetta ár var Harmagedón aðeins „mánuðir í burtu“.<ref>Watchtower, 15 sep, 1941, bls. 288</ref> * 1942: Harmagedón var „yfirvofandi“. <ref>Watchtower, May 1, 1942, bls.139</ref> * 1969: Ungmenni þess tíma mundu ekki eldast af því að heimendir var í nánd. eldst; heimskerfið myndi enda „innan fárra ára“. Ungum vottum var bent á að hafa ekki áhyggjur af háskólanámi af þessari ástæðu. <ref>Awake!, May 22, 1969, bls 15</ref> * 1969: Þúsund ára veldi Krists myndi hefjast árið 1975, þar sem það yrði upphaf sjöunda árþúsundsins frá sköpun mannsins. <ref>The Approaching Peace of a Thousand Years (1969) (Watchtower publication)</ref> * 1984: Það voru „margar vísbendingar“ benda til þess að í lok 20. aldar mundi „endirinn“ koma.<ref> Awake!, 8 Oct, 1966, bls. 19–20; Watchtower, 15 Oct, 1966, bls. 628–631; 1 May, 1967 bls. 262; 1 May, 1968, bls. 271; 15 Aug, 1968, bls. 494; 15 Oct, 1974, bls. 635; 1 May, 1975, bls.285.</ref> Vottar Jehóvar segja að það sem stendur í ritum þess hafi oft verið misskilið eða að það sem stendur í því eigi ekki að teljast spádómar. Vottar Jehóva skrifa árið 2025, að „innblásinn spádómur á okkar tímum væri óþarfur. Þar sem spádómarnir sem skráðir eru í Biblíunni eru fullkomlega nægjanlegir sem leiðarvísir fyrir söfnuðinn í dag, þarf ekkert að bæta við.“<ref> [https://www.jw.org/is/bókasafn/timarit/wp20151101/biblíuspádómar-okkar-tíma/ Af hverju eru spádómar í Biblíunni?] Vefur Jehóva</ref> == Venjur og lífsstíll == ===Tilbeiðsla=== Samkomur til tilbeiðslu og náms eru haldnar í ríkissölum (Vottar Jehóva kalla samkomustaði sína Ríkissal), sem eru yfirleitt hagkvæmir og látlausir og hafa engin trúarleg tákn. <ref>„Møter“, Jehovas vitner – en flerfaglig studie, seksjon 1 (Hege Kristin Ringnes og Helje Kringlebotn Sødal: „Jehovas vitner. En religionsvitenskapelig presentasjon“), bls. 38–40. Universitetsforlaget 2009, ISBN 978-82-15-01453-1.</ref> Samkomurnar eru að mestu leyti helgaðar námi í ritum Varðturnsfélagsins og Biblíunni. Höfuðstöðvar heimshreyfingarinnar ákveða hvernig samkomustörfin fara fram og efnið er í meginatriðum það sama fyrir söfnuði um allan heim. <ref>Holden, Andrew (2002). Jehovah's Witnesses: Portrait of a Contemporary Religious Movement. Routledge. bls. 64–69. ISBN 0415266106. </ref>Lengst af hefur verið ætlast til að söfnuðurin hittist á samkomu þrisvar í viku, en frá árinu 2009 hafa þeir hittst tvisvar í viku: einu sinni á virkum dögum og einu sinni um helgar. Ætlast er til að Vottarnir hafi lesið úthlutað efni áður en þeir mæta á samkomuna. Börn sækja einnig samkomur og hafa ekki sérstakar samkomur eins og sunnudagaskóla <ref>Chryssides 2022, bls. 59, 61.</ref> ===Trúboð=== [[File:Jehovas Zeugen - Länder ohne berichtete Aktivitat.png|thumb|upright=1.15|Rauði liturinn sýnir þau lönd þar sem starfssemi Votta Jehóva er bönnuð]]Vottar Jehóva líta á það sé sjálfsagt og mikilvægt fyrir meðlimi í söfnuðinum að banka upp á eða leita uppi fólk til að boða trúnna. Þeir eru vissir um að með því fylgi þeir fyrirmælum Jesú um að flytja fagnaðarerindið um Guðsríki eins og sagt er í Matteusarguðspjalli 28. kafla, versum 19 og 20.<ref>(Mat 28:19, 20 Biblía 20.aldar 2007) „Farið því og gerið allar þjóðir að lærisveinum, skírið þá í nafni föður og sonar og heilags anda og kennið þeim að halda allt það sem ég hef boðið yður.“</ref> Mikilvægt er einnig fyrir þá það sem segir í Matteusi 24:14: „Fagnaðarerindið um ríkið verður prédikað um alla heimsbyggðina til þess að allar þjóðir fái að heyra það. Og þá mun endirinn koma. “ Þessi fyrirmæli boða þeim að „bera vitni“ jafnvel þótt yfirvöld í löndum eins og Kína og Indónesíu banni starfsemi þeirra. ===Refsingar=== Kirkja Votta Jehóva hefur ekkert umburðarlyndi fyrir ágreiningar um kenningar og venjur; meðlimir sem eru opinberlega ósammála kenningum kirkjunnar er vísað úr kirkjunni. Þeir sem eru sakaðir um ranga hugsun eða hegðun eru bornir fyrir öldungana, sem síðan meta hugsanlegar afleiðingar. Meðlimir sem hafa brotið gegn hegðunarreglum kirkjunar — til dæmis með því að vera í sambandi við einhvern sem er ekki meðlimur — en hafa ekki að öðru leyti framið alvarlega synd eru „ merktir “. <ref>Chryssides 2022, bls. 38.</ref> Öðrum safnaðarmeðlimum er ætlað að takmarka félagsleg samskipti við þann merkta einstakling. <ref>Holden 2002, bls. 163</ref> Í málum þar sem alvarleg synd hefur verið framin skipa öldungarnir nefnd sem geta ávítað eða útilokað meðlimin. Þannig mál varða venjulega kynferðislegt ofbeldi eða villutrú. Aðrar alvarlegar syndir eru að þiggja blóð, reykingar, notkun fíkniefna, skilnað (nema maki hafi stundað framhjáhald), taka þátt í hátíðahöldum eða halda upp á afmæli, fóstureyðingar, og taka þátt í stjórnmálastarfsemi tildæmis með því að kjósa. <ref>Gallagher, Eugene V.; Ashcraft, W. Michael (2006), Introduction to New and Alternative Religions in America, vol. 2, Westport, Connecticut: Greenwood Press, bls. 69, ISBN 978-0-275-98712-1</ref>Fólk sem yfirgefur formlega Votta Jehóva er talið vera brottrekin og eru einnig sniðgengið. <ref>Chryssides 2008, bls. 42.</ref> <ref>Sunna Valgerðardóttir Útskúfað úr ríki Guðs og standa ein eftir 14. mars 2022 Vísir https://www.visir.is/g/20222234279d/utskufad-ur-riki-guds-og-standa-ein-eftir</ref> Skírð börn lúta einnig sömu siðferðisreglum og afleiðingum ef þau fylgja ekki reglunum. Þeim er heimilt að vera hjá fjölskyldum sínum þar til þau ná lögaldri ef þeim hefur verið vísað úr kirkjunni. Vottar Jehóva misstu ríkisstyrki sem trúfélag í Noregi vegna útskúfunarstefnu sinnar, þar sem landið komst að þeirri niðurstöðu að brottrvísun, sérstaklega barna, feli í sér andlegt ofbeldi. <ref>Post, Kathryn (January 16, 2024). "Jehovah's Witnesses go to trial against Norway after state registration is revoked". RNS. https://religionnews.com/2024/01/16/jehovahs-witnesses-go-to-trial-against-norway-after-state-registration-is-revoked/ </ref> <ref>Örn Svavarsson Vottar Jehóva tapa dómsmáli í Noregi . 3 maí 2023 Vísir https://www.visir.is/g/20232410123d/vottar-jehova-tapa-domsmali-i-noregi</ref> kjölfarið gerði samtökin nokkrar breytingar á brottrekstrarstefnu sinni árið 2024; einstaklingar geta boðið brottvísuðum meðlimum „einfaldar kveðjur“ í stað þess að forðast þá alveg. <ref>van Vlastuin, Evert. "Jehovah's Witnesses ease shunning rules after blow in Oslo court". CNE. https://cne.news/article/4220-jehovahs-witnesses-ease-shunning-rules-after-blow-in-oslo-court </ref> ===Aðskilja frá heiminum=== Vottar Jehóva trúa því að Biblían fordæmi blöndun trúarbragða vegna þess að það geti aðeins verið einn sannleikur frá Guð og hafna því samtölum fulltrúa trúarbragða og eins samkirkjulegum hreyfingum. Þeir trúa því að einungis Vottar Jehóva séu fulltrúar sanna kristni og að allar aðrar kristnar kirkjudeildir (sameiginlega kallaðar „kristni heimurinn“) ásamt öllum öðrum trúarbrögðum eru taldar „falsk trúarbrögð“. Vottum Jehóva er kennt að það sé mikilvægt að vera „aðskilinn frá heiminum“. Rit þeirra skilgreina „heiminn“ sem allt mannkynið nema þjónar Jehóva og að „heimurinn“ sé siðferðilega mengaður og stjórnaður af Satan. Ennfremur er vottum kennt að náin samskipti við „veraldlegt“ fólk sé „hættulegur“ fyrir trú þeirra. Því er þeim hvatt til að takmarka samskipti við fólk utan samfélagsins til að viðhalda siðferðislegum hreinleika. <ref>Bryan R. Wilson (1993). "The Persistence of Sects". Journal of the British Association for the Study of Religions. 1 (2)</ref> Í mörg ár hefur kirkja Votta Jehóva sagt að framhaldsskólanám væri „andlega hættulegt“ þar sem það krefst langvarandi samvista við fólk utan kirkjunnar. Þeir hafa einnig talið að frekari menntun, nema iðnnám, væri óþörf vegna þess að að Harmagedón sé yfirvofandi. <ref>Ploeg, Luke (February 19, 2017). "Lack Of Education Leads To Lost Dreams And Low Income For Many Jehovah's Witnesses". NPR. https://www.npr.org/2017/02/19/510585965/poor-education-leads-to-lost-dreams-and-low-income-for-many-jehovahs-witnesses</ref> Árið 2025 var afstöðu til háskólanáms breytt með yfirlýsingu um að „Þó að hættur fylgi því að stunda ákveðnar tegundir menntunar, þá er það í grundvallaratriðum persónuleg ákvörðun hvort afla eigi sér viðbótarmenntunar eða ekki,“ og að „enginn kristinn maður — þar með talið öldungarnir — ætti að dæma persónulegar ákvarðanir annarra í þessu máli.“ <ref>"2025 Governing Body Update #5". Watch Tower Society. https://www.jw.org/en/news/region/global/2025-Governing-Body-Update-5/</ref> ==Barnaníð== Vottar Jehóva verið ásakaðir í mörgum löndum um að þagga niður kærur um barnaníði og annað kynferðislegt ofbeldi. <ref>Atli Steinn Guðmundsson, Reglur Votta Jehóva um barnaníð til rannsóknar, 2.10.2024 , Morgunblaðið, https://www.mbl.is/frettir/erlent/2024/10/02/reglur_votta_jehova_um_barnanid_til_rannsoknar</ref> <ref>Goodstein, Laurie (August 11, 2002). "Ousted members say Jehovah's Witnesses' policy on abuse hides offenses". The New York Times. https://www.nytimes.com/2002/08/11/us/ousted-members-say-jehovah-s-witnesses-policy-on-abuse-hides-offenses.html</ref> Árið 1997 sendu stjórnendur Biblíu- og smáritafélagsins Varðturninn bréf til allra öldunga (safnaðarleiðtoga) <ref>March 14th, 1997 Letter to Elders in the United States https://www.jwchildabuse.org/wp-content/uploads/2022/07/1997-0314LTE_us.pdf</ref> þar sem þeim var fyrirskipað að tilkynna allar kærur eða grunsemdir um barnaníð til höfuðstöðva heimshreyfingarinnar en ekki tilkynna yfirvöldum. Þessum ákærum var safnað í gagnagrun. Gagnagrunnurinn varð þekktur ytan kirkjunnar við réttarhöld yfir barnaníðingum í Astralíu 2015 <ref>Australia Royal Commission into Child Sexual Abuse - Submissions of Senior Counsel". Child Abuse Royal Commission. March 2017. https://www.childabuseroyalcommission.gov.au/final-report</ref>. Það kom í ljós að gagnagrunnurinn innihélt ítarlegar upplýsingar um tugi þúsunda ásakana um barnaníð og annað kynferðislegt ofbeldi. En þessum upplýsingum hafði verið haldið leyndum fyrir yfirvöldum í þeim löndum þar sem afbrotin höfðu verið framin. Kirkja Votta Jehóva segja að tilmælin til öldunganna hafi verð til að rétt sé farið með ákærur og það sé ekki einungis orðrómur. <ref>Bradley, Amanda (August 16, 2023). "The rules and culture that keep child sex offenders hidden from followers of the Jehovah's Witness faith". RNZ. https://www.rnz.co.nz/news/national/495876/the-rules-and-culture-that-keep-child-sex-offenders-hidden-from-followers-of-the-jehovah-s-witness-faith</ref> Árið 2024 gerði Kanadíska ríkisútvarpið könnun á því hvernig öldungarnir rannsökuðu barnaníð í söfnuðinum og þá spurðu til dæmis: „Hversu margir af öldungunum telja að fórnarlambið beri sök eða hafi tekið þátt í athæfinu af fúsum og frjálsum vilja?“ <ref>Jehovah's Witnesses' process for handling child sex abuse allegations keeps authorities in the dark". CBC News https://www.cbc.ca/news/canada/montreal/jehovah-witnesses-abuse-1.3874884</ref>.Vottar Jehóva hafa verið gagnrýndir fyrir að nota „regluna um tvö vitni“ til að halda uppi aga innan safnaðarins , en þeir vísa á [https://www.jw.org/is/bókasafn/biblia/nwt/bækur/5-Mósebók/19/ 5. Mósebók 19:15] og [https://www.jw.org/is/bókasafn/biblia/nwt/bækur/matteus/18/ Matteusarguðspjall 18:15–17], þar sem segir að kynferðislegt ofbeldi þurfi að staðfesta „með framburði tveggja eða þriggja vitna“ef sakborningurinn neitar sök. <ref>Public Hearing – Case Study 29 (Day 152) (PDF). Royal Commission into Institutional Responses to Child Sexual Abuse, Australia (Report). bls. 67, 72.</ref><ref>Public Hearing – Case Study 29 (Day 155) (PDF). Royal Commission into Institutional Responses to Child Sexual Abuse, Australia (Report). bls. 44, 45.</ref> Þar sem sakborningur neitar og eingin vitni er þá eru fyrirmæli kirkjunnar að „öldungarnir skilji málið eftir í höndum Jehóva“.<ref>Bradley, Amanda (August 16, 2023).</ref> Fyrrverandi vottur hefur sagt að kirkjan krefjist í raun að þriðji aðili hafi verið vitni að kynferðisbroti, „sem er ómögulegt“. <ref> Myers, Lisa; Greenberg, Richard (November 21, 2007). "New evidence in Jehovah's Witness allegations". NBC News. New York, NY. https://www.nbcnews.com/id/wbna21917798</ref> == Neðanmálsgreinar == <div class="references-small"><references/></div> == Tenglar == * [http://www.jw.org/is Vottar Jehóva - ĺslenska] * [https://www.jw.org/is/bókasafn/biblia/nwt/bækur/ Nýheimsþýðing Biblíunnar] * [http://www.jw.org/en Vottar Jehóva - English] [[Flokkur:Kristni]] [[Flokkur:Trúarbrögð]] fl8e7y30riqkf2o7lb462dudkw8y3el 14 6119 1979527 1716568 2026-09-19T14:01:27Z TKSnaevarr 53243 1979527 wikitext text/x-wiki {{skoða meira|Forseti Bandaríkjanna|Listi yfir forseta Bandaríkjanna}} {{CommonsCat|Presidents of the United States|forsetum Bandaríkjanna}} [[Flokkur:Bandarískir stjórnmálamenn]] [[Flokkur:Forsetar eftir löndum|Bandaríkin]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna|*]] [[Flokkur:Ríkisstjórnarleiðtogar eftir löndum|Bandaríkin]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar eftir löndum|Bandaríkin]] p8sqj0q3gprgbq3js9te4mh8svaiind 0 12564 1979569 1977911 2026-09-19T23:54:07Z Torfifagri 33930 Bætti inn upplýsingaboxi um plötuna og smáræði um aukalögin. 1979569 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Megas | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1972 | tekin_upp = Oslo Tekniske Skole, nema ''Spáðu í mig'' er hljóðritað á samkomu Íslendinga í Osló | vettvangur = | hljóðver = | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 42:09 | tungumál = | útgefandi = | leikstjóri = | upptökustjóri = | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = | síðasta_ár = | ár = 1972 | næsti_titill = ''[[Millilending]]'' | næsta_ár = 1975 | misc = | litakóði = }} '''Megas''' er fyrsta breiðskífa [[Megas]]ar, gefin út árið [[1972]]. Platan var endurútgefin á geisladiski [[1994]] og aftur [[2002]] og þá með sjö aukalögum sem voru heima og hljómleikaupptökur frá árunum 1972-1975. Öll lögin voru tekin upp í Noregi, í Oslo Tekniske Skole, nema Spáðu í mig, en það var hljóðritað á samkomu Íslendinga í Osló. == Lagalisti == {{Lagalisti |all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | headline = Hlið A | title1 = Skutullinn | length1 = 01:30 | title2 = Um óþarflega fundvísi Ingólfs Arnarsonar | length2 = 02:38 | title3 = Silfur Egils | length3 = 02:51 | title4 = Dauði Snorra Sturlusonar | length4 = 02:04 | title5 = Um grimman dauða Jóns Arasonar | length5 = 02:41 | title6 = Um skáldið Jónas | length6 = 02:13 | title7 = Jón Sigurðsson og sjálfstæðisbarátta Íslendinga | length7 = 01:41 | title8 = Vertu mér samferða inn í blómalandið amma | length8 = 03:40 |total_length= 19:18 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Þóttú gleymir guði | length1 = 01:31 | title2 = Gamli sorrí gráni | length2 = 01:32 | title3 = Síðbúinn mansöngur | length3 = 02:58 | title4 = Ófelía | length4 = 02:41 | title5 = Heilræðavísur | length5 = 04:11 | title6 = Um ástir og örlög Eyjólfs bónda | length6 = 07:26 | title7 = Spáðu í mig | length7 = 02:32 |total_length= 22:51 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Skutullinn | length1 = 03:14 | title2 = Nóttin hefur níðst á mér | lyrics2 = Páll Ólafsson | length2 = 01:23 | title3 = Grettir og Glámur | lyrics3 = Þórarinn Eldjárn | length3 = 01:04 | title4 = Sveinn og Pes | length4 = 02:04 | title5 = Ávarp til fjallkonunnar | length5 = 02:49 | title6 = Pælaðu í því (sem pælandi er í) | length6 = 04:31 | title7 = Adieu capital | length7 = 02:32 |total_length= 16:08 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur (gítar í Spáðu í mig) *Inge Rolland: Þverflauta *Tore Tambs-Lyche: Hljómgítar og kontrabassi *Øivind Ekman Jensen: Hljómgítar Útsetningar: Tore Tambs-Lyche og Øivind Ekman Jensen Ljósmyndir: Haraldur S. Blöndal {{Stubbur|tónlist}} [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1972]] lv40pividcepxkvl1io05ddbzjxp28d 0 12765 1979599 1963216 2026-09-20T11:53:08Z Bjarki S 9 /* Sveitarfélög */ 1979599 wikitext text/x-wiki {{Kjördæmistafla | nafn = Suðvesturkjördæmi | kort = Suðvesturkjördæmi.svg | kort_alt = | kjördæmakjörnir = 12 | jöfnunarmenn = 2 | þingsæti = 14 | mannfjöldi = 107.283 | mannfjöldi_ár = 2024 | sveitarfélög = 6 | viðmiðunarkosningar = 2024 | kjörskrá = 79.052 | kjósendur_á_þingsæti = 5.647 | kjörsókn = 81,7% <!-- Þingmenn --> | þingmaður1 = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur1 = D | þingmaður2 = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] | flokkur2 = C | þingmaður3 = [[Alma Möller]] | flokkur3 = S | þingmaður4 = [[Bergþór Ólason]] | flokkur4 = M | þingmaður5 = [[Rósa Guðbjartsdóttir]] | flokkur5 = D | þingmaður6 = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur6 = F | þingmaður7 = [[Sigmar Guðmundsson]] | flokkur7 = C | þingmaður8 = [[Guðmundur Ari Sigurjónsson]] | flokkur8 = S | þingmaður9 = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur9 = D | þingmaður10 = [[Eiríkur Björn Björgvinsson]] | flokkur10 = C | þingmaður11 = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur11 = S | þingmaður12 = [[Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir]] | flokkur12 = M | þingmaður13 = [[Árni Helgason (f. 1981)|Árni Helgason]] | flokkur13 = D | þingmaður14 = [[Jónína Björk Óskarsdóttir]] | flokkur14 = F }} '''Suðvesturkjördæmi''' er eitt af [[Kjördæmi Íslands|kjördæmum Íslands]]. Það er fjölmennasta kjördæmið og hefur fjórtán sæti á [[Alþingi]], þar af tvö [[jöfnunarsæti]]. Í kjördæminu eru öll sveitarfélög [[Höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]] utan [[Reykjavík]]ur sem áður voru hluti af [[Reykjaneskjördæmi]]. Það var búið til með nýrri kjördæmaskipan árið [[2000]], en fyrst var kosið samkvæmt þeirri skipan í [[Alþingiskosningar 2003|Alþingiskosningum 2003]]. Kjördæmið er stundum kallað '''Kraginn''' vegna þess hvernig það umlykur Reykjavík. Upphaflega var ákveðið að ellefu þingsæti skyldu fylgja kjördæminu, níu kjördæmissæti og tvö jöfnunarsæti. Í fyrstu kosningunum þar sem notast var við nýju kjördæmaskipunina ([[Alþingiskosningar 2003|2003]]) voru tvöfalt fleiri kjósendur að baki hverju þingsæti í Suðvesturkjördæmi en voru í [[Norðvesturkjördæmi]] og því virkjaðist ákvæði [[Stjórnarskrá Íslands|stjórnarskrár]] um að færa þingsæti á milli kjördæma til að jafna muninn. Í [[alþingiskosningar 2007|kosningunum 2007]] var kjördæmissætum í Suðvesturkjördæmi því fjölgað um eitt á kostnað Norðvesturkjördæmis. Sama staða kom upp í [[alþingiskosningar 2009|kosningunum 2009]] og því var annað kjördæmissæti flutt á milli þessara sömu kjördæma fyrir kosningarnar 2013. Þetta gerðist svo í þriðja sinn í [[Alþingiskosningar 2021|kosningunum 2021]] og aftur fluttist kjördæmissæti frá Norðvesturkjördæmi til Suðvesturkjördæmis fyrir kosningarnar [[Alþingiskosningar 2024|2024]]. Frá upptöku núverandi kjördæmaskipunar hefur Suðvesturkjördæmi verið sterkasta vígi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] sem hefur sjö sinnum haft fyrsta þingmann þess en [[Samfylkingin]] einu sinni. == Sveitarfélög == [[Mynd:Suðvestur nærmynd.svg|thumb|left|250px|Yfirlitskort af sveitarfélögum í Suðvesturkjördæmi.]] Í kjördæminu eru eftirfarandi [[Sveitarfélög Íslands|sveitarfélög]] (íbúafjöldi 2026 í sviga): * [[Kópavogur]] (40.286) * [[Hafnarfjörður]] (32.398) * [[Garðabær]] (20.724) * [[Mosfellsbær]] (13.772) * [[Seltjarnarnes]] (4.609) * [[Kjósarhreppur]] (319) Landfræðilega skiptist kjördæmið í fjóra aðgreinda búta þar sem Kjósarhreppur og Seltjarnarnes eiga ekki mörk að öðrum sveitarfélögum kjördæmisins auk þess sem [[Krýsuvík]]urland Hafnarfjarðar liggur ekki að landi annarra sveitarfélaga í kjördæminu. ==Kosningatölfræði== {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" |- ! rowspan="2" | Kosningar ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >kjörskrá ! rowspan="2" | Breyting ! rowspan="2" | Greidd<br>atkvæði ! rowspan="2" | Kjörsókn ! colspan="2" | Utankjörfundar-<br >atkvæði ! rowspan="2" | Þingsæti ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >hvert þingsæti ! rowspan="2" | Vægi^[1] |- ! Fjöldi ! Hlutfall<br >greiddra |- ! [[Alþingiskosningar 2003|2003]] | 48.842 | <small>á ekki við</small> | 43.246 | 88,5% | 3.979 | 9,2% | 11 | 4.440 | 76% |- ! [[Alþingiskosningar 2007|2007]] | 54.584 | {{Hækkun}}5.742 | 45.989 | 84,3% | 5.211 | 11,3% | 12 | 4.549 | 77% |- ! [[Alþingiskosningar 2009|2009]] | 58.202 | {{Hækkun}}3.618 | 50.315 | 86,4% | 5.624 | 11,2% | 12 | 4.850 | 75% |- ! [[Alþingiskosningar 2013|2013]] | 63.125 | {{Hækkun}}4.923 | 52.048 | 82,5% | 8.493 | 16,3% | 13 | 4.856 | 78% |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | 68.240 | {{Hækkun}}5.115 | 54.667 | 80,1% | 8.496 | 15,5% | 13 | 5.249 | 75% |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | 69.544 | {{Hækkun}}1.304 | 57.255 | 82,3% | 10.923 | 19,1% | 13 | 5.350 | 74% |- ! [[Alþingiskosningar 2021|2021]] | 73.729 | {{Hækkun}}4.185 | 59.820 | 81,1% | 15.184 | 25,4% | 13 | 5.671 | 71% |- ! [[Alþingiskosningar 2024|2024]] | 79.052 | {{Hækkun}}5.323 | 64.559 | 81,7% | - | - | 14 | 5.647 | 75% |- ! colspan="10" | ^[1] Vægi atkvæða í Suðvesturkjördæmi miðað við vægi atkvæða á landsvísu. |- ! colspan="10" | Heimild: [https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__kosningar__althingi/?rxid=6fcef457-8ff1-4836-84fa-573d0767e140 Hagstofa Íslands] |} ==Kosningaúrslit í kjördæminu== ===2003=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 16456 |seats1= 5 |sc1= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |votes2= 14039 |seats2= 4 |sc2= |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes3= 6387 |seats3= 1 |sc3= |party4=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes4= 2890 |seats4= 1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (U) |votes5= 2671 |seats5= 0 |sc5= |party6=Nýtt afl (N) |votes6= 399 |seats6= 0 |sc6= |invalid= 42 |blank= 372 |electorate= 48842 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Árni M. Mathiesen]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Guðmundur Árni Stefánsson]] | flokkur = Samfylkingin | frá = 2003 | til = 2005 }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Gunnar Ingi Birgisson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2003 | til = 2006 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Rannveig Guðmundsdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Siv Friðleifsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Sigríður Anna Þórðardóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | línur = 2 | röð = 10 {{abbr|(J2)|2. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Gunnar Örn Örlygsson]] | flokkur = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | frá = 2003 | til = 2005 | flokkur2 = Sjálfstæðisflokkurinn | frá2 = 2005 | til2 = 2007 }} {{fulltrúalisti | röð = 11 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tóku síðar sæti sem aðalmenn | línur = 2 | röð = - | nafn = [[Valdimar Leó Friðriksson]] | flokkur = Samfylkingin | frá = 2005 | til = 2007 | flokkur2 = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | frá2 = 2007 | til2 = 2007 }} {{fulltrúalisti | röð = - | nafn = [[Sigurrós Þorgrímsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2006 | til = 2007 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2007=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 19307 |seats1= 6 |sc1= +1 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |votes2= 12845 |seats2= 4 |sc2= – |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3= 5232 |seats3= 1 |sc3= +1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes4= 3250 |seats4= 1 |sc4= – |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 3051 |seats5= 0 |sc5= -1 |party6=[[Íslandshreyfingin]] (I) |votes6= 1599 |seats6= 0 |sc6= |total_sc= +1 |invalid= 94 |blank= 611 |electorate= 54584 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Gunnar Svavarsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Ármann Kr. Ólafsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Ögmundur Jónasson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Ragnheiður Elín Árnadóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Siv Friðleifsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 {{abbr|(J7)|7. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Árni Páll Árnason]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J9)|9. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2009=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Samfylkingin]] (S) |votes1= 15669 |seats1= 4 |sc1= – |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes2= 13463 |seats2= 4 |sc2= -2 |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3= 8473 |seats3= 2 |sc3= +1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes4= 5627 |seats4= 1 |sc4= – |party5=[[Borgarahreyfingin]] (O) |votes5= 4428 |seats5= 1 |sc5= +1 |party6=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes6= 741 |seats6= 0 |sc6= – |party7=[[Lýðræðishreyfingin]] (P) |votes7= 302 |seats7= 0 |sc7= – |invalid= 93 |blank= 1519 |electorate= 58202 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Árni Páll Árnason]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Guðfríður Lilja Grétarsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | frá = 2009 | til = 2012 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Siv Friðleifsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | línur = 2 | röð = 9 | nafn = [[Þór Saari]] | flokkur = Borgarahreyfingin | frá = 2009 | til = 2009 | flokkur2 = Hreyfingin | frá2 = 2009 | til2 = 2013 }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Ögmundur Jónasson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Magnús Orri Schram]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J9)|9. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók sæti síðar sem aðalmaður | röð = - | nafn = [[Ólafur Þór Gunnarsson]] | flokkur = Vinstri græn | frá = 2013 | til = 2013 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2013=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 15608 |seats1= 5 |sc1= +1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2= 10944 |seats2= 3 |sc2= +2 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 6932 |seats3= 2 |sc3= -2 |party4=[[Björt framtíð]] (A) |votes4= 4687 |seats4= 1 |sc4= +1 |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes5= 3995 |seats5= 1 |sc5= -1 |party6=[[Píratar]] (Þ) |votes6= 2541 |seats6= 1 |sc6= +1 |party7=[[Dögun]] (T) |votes7= 1927 |seats7= 0 |sc7= – |party8=[[Flokkur heimilanna]] (I) |votes8= 1838 |seats8= 0 |sc8= – |party9=[[Hægri grænir]] (G) |votes9= 925 |seats9= 0 |sc9= – |party10=[[Regnboginn]] (J) |votes10= 188 |seats10= 0 |sc10= – |total_sc= +1 |invalid= 131 |blank= 1091 |electorate= 63125 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Eygló Harðardóttir (stjórnmálamaður)|Eygló Harðardóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Árni Páll Árnason]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Willum Þór Þórsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Guðmundur Steingrímsson]] | flokkur = Björt framtíð | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Ögmundur Jónasson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Vilhjálmur Bjarnason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Þorsteinn B. Sæmundsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J4|4. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Birgitta Jónsdóttir]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J8)|8. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Elín Hirst]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2016=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 15608 |seats1= 5 |sc1= – |party2=[[Píratar]] (P) |votes2= 7227 |seats2= 2 |sc2= +1 |party3=[[Viðreisn]] (C) |votes3= 6857 |seats3= 2 |sc3= +2 |party4=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes4= 6378 |seats4= 1 |sc4= – |party5=[[Björt framtíð]] (A) |votes5= 5458 |seats5= 2 |sc5= +1 |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes6= 4062 |seats6= 1 |sc6= -2 |party7=[[Samfylkingin]] (S) |votes7= 2532 |seats7= 0 |sc7= -2 |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes8= 1742 |seats8= 0 |sc8= – |party9=[[Dögun]] (T) |votes9= 893 |seats9= 0 |sc9= – |party10=[[Alþýðufylkingin]] (R) |votes10= 103 |seats10= 0 |sc10= – |invalid= 169 |blank= 1197 |electorate= 68240 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Jón Þór Ólafsson]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Rósa Björk Brynjólfsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Óttar Proppé]] | flokkur = Björt framtíð | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Óli Björn Kárason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Eygló Harðardóttir (stjórnmálamaður)|Eygló Harðardóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Þórhildur Sunna Ævarsdóttir]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Vilhjálmur Bjarnason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J5|5. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Theodóra S. Þorsteinsdóttir]] | flokkur = Björt framtíð | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jón Steindór Valdimarsson]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2017=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 17216 |seats1= 4 |sc1= -1 |party2=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes2= 7591 |seats2= 2 |sc2= +1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 6771 |seats3= 1 |sc3= +1 |party4=[[Miðflokkurinn]] (M) |votes4= 5282 |seats4= 1 |sc4= +1 |party5=[[Viðreisn]] (C) |votes5= 5277 |seats5= 2 |sc5= – |party6=[[Píratar]] (P) |votes6= 4641 |seats6= 1 |sc6= -1 |party7=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes7= 4425 |seats7= 1 |sc7= – |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes8= 3616 |seats8= 1 |sc8= +1 |party9=[[Björt framtíð]] (A) |votes9= 846 |seats9= 0 |sc9= -2 |party10=[[Alþýðufylkingin]] (R) |votes10= 75 |seats10= 0 |sc10= – |invalid= 254 |blank= 1261 |electorate= 69544 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti |línur = 2 | röð = 3 | nafn = [[Rósa Björk Brynjólfsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | frá = 2017 | til = 2020 | flokkur2 = Samfylkingin | frá2 = 2020 | til2 = 2021 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Guðmundur Andri Thorsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Gunnar Bragi Sveinsson]] | flokkur = Miðflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Jón Þór Ólafsson]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Willum Þór Þórsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Óli Björn Kárason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Ólafur Þór Gunnarsson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J7)|7. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jón Steindór Valdimarsson]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2021=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 17727 |seats1= 4 |sc1= – |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2= 8520 |seats2= 2 |sc2= +1 |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3= 7087 |seats3= 1 |sc3= -1 |party4=[[Viðreisn]] (C) |votes4= 6684 |seats4= 2 |sc4= – |party5=[[Píratar]] (P) |votes5= 4853 |seats5= 2 |sc5= +1 |party6=[[Samfylkingin]] (S) |votes6= 4748 |seats6= 1 |sc6= – |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes7= 4436 |seats7= 1 |sc7= – |party8=[[Miðflokkurinn]] (M) |votes8= 2612 |seats8= 0 |sc8= -1 |party9=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |votes9= 1738 |seats9= 0 |sc9= – |invalid= 117 |blank= 1095 |electorate= 73702 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Willum Þór Þórsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Guðmundur Ingi Guðbrandsson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þórhildur Sunna Ævarsdóttir]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Óli Björn Kárason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Ágúst Bjarni Garðarsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Sigmar Guðmundsson]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J9)|79. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Gísli Rafn Ólafsson]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2024=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 14997 |seats1= 4 |sc1= – |party2=[[Viðreisn]] (C) |votes2= 12829 |seats2= 3 |sc2= +1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 12324 |seats3= 3 |sc3= +2 |party4=[[Miðflokkurinn]] (M) |votes4= 7689 |seats4= 2 |sc4= +2 |party5=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes5= 7014 |seats5= 2 |sc5= +1 |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes6= 3792 |seats6= 0 |sc6= -2 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |votes7= 1820 |seats7= 0 |sc7= – |party8=[[Píratar]] (P) |votes8= 1778 |seats8= 0 |sc8= -2 |party9=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes9= 987 |seats9= 0 |sc9= -1 |party10=[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] (L) |votes10= 728 |seats10= 0 |sc10= – |invalid= 31 |blank= 570 |electorate= 79088 |source= |total_sc = +1 }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | tók_ekki_sæti = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Alma Möller]] | flokkur = Samfylkingin | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Bergþór Ólason]] | flokkur = Miðflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir|Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2024 | til = 2026 }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Sigmar Guðmundsson]] | flokkur = Viðreisn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Guðmundur Ari Sigurjónsson]] | flokkur = Samfylkingin | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Eiríkur Björn Björgvinsson]] | flokkur = Viðreisn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 12 | nafn = [[Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir]] | flokkur = Miðflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J7)|7. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Rósa Guðbjartsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 14 {{abbr|(J9)|9. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jónína Björk Óskarsdóttir]] | flokkur = Flokkur fólksins | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók sæti þegar þing kom fyrst saman | röð = - | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók sæti síðar sem aðalmaður | röð = - | nafn = [[Árni Helgason (f. 1981)|Árni Helgason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2026 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> == Tengill == *[http://www.althingi.is/lagas/nuna/2000024.html Lög um kosningar til Alþingis] {{lög2|2000|24|16. maí}} {{Kjördæmi Íslands}} {{Núverandi alþingismenn}} [[Flokkur:Kjördæmi Íslands]] kw3uqnivp1kch8ngztedwaqd017xdg6 1979600 1979599 2026-09-20T11:55:26Z Bjarki S 9 1979600 wikitext text/x-wiki {{Kjördæmistafla | nafn = Suðvesturkjördæmi | kort = Suðvesturkjördæmi.svg | kort_alt = | kjördæmakjörnir = 12 | jöfnunarmenn = 2 | þingsæti = 14 | mannfjöldi = 112.108 | mannfjöldi_ár = 2024 | sveitarfélög = 6 | viðmiðunarkosningar = 2024 | kjörskrá = 79.052 | kjósendur_á_þingsæti = 5.647 | kjörsókn = 81,7% <!-- Þingmenn --> | þingmaður1 = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur1 = D | þingmaður2 = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] | flokkur2 = C | þingmaður3 = [[Alma Möller]] | flokkur3 = S | þingmaður4 = [[Bergþór Ólason]] | flokkur4 = M | þingmaður5 = [[Rósa Guðbjartsdóttir]] | flokkur5 = D | þingmaður6 = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur6 = F | þingmaður7 = [[Sigmar Guðmundsson]] | flokkur7 = C | þingmaður8 = [[Guðmundur Ari Sigurjónsson]] | flokkur8 = S | þingmaður9 = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur9 = D | þingmaður10 = [[Eiríkur Björn Björgvinsson]] | flokkur10 = C | þingmaður11 = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur11 = S | þingmaður12 = [[Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir]] | flokkur12 = M | þingmaður13 = [[Árni Helgason (f. 1981)|Árni Helgason]] | flokkur13 = D | þingmaður14 = [[Jónína Björk Óskarsdóttir]] | flokkur14 = F }} '''Suðvesturkjördæmi''' er eitt af [[Kjördæmi Íslands|kjördæmum Íslands]]. Það er fjölmennasta kjördæmið og hefur fjórtán sæti á [[Alþingi]], þar af tvö [[jöfnunarsæti]]. Í kjördæminu eru öll sveitarfélög [[Höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]] utan [[Reykjavík]]ur sem áður voru hluti af [[Reykjaneskjördæmi]]. Það var búið til með nýrri kjördæmaskipan árið [[2000]], en fyrst var kosið samkvæmt þeirri skipan í [[Alþingiskosningar 2003|Alþingiskosningum 2003]]. Kjördæmið er stundum kallað '''Kraginn''' vegna þess hvernig það umlykur Reykjavík. Upphaflega var ákveðið að ellefu þingsæti skyldu fylgja kjördæminu, níu kjördæmissæti og tvö jöfnunarsæti. Í fyrstu kosningunum þar sem notast var við nýju kjördæmaskipunina ([[Alþingiskosningar 2003|2003]]) voru tvöfalt fleiri kjósendur að baki hverju þingsæti í Suðvesturkjördæmi en voru í [[Norðvesturkjördæmi]] og því virkjaðist ákvæði [[Stjórnarskrá Íslands|stjórnarskrár]] um að færa þingsæti á milli kjördæma til að jafna muninn. Í [[alþingiskosningar 2007|kosningunum 2007]] var kjördæmissætum í Suðvesturkjördæmi því fjölgað um eitt á kostnað Norðvesturkjördæmis. Sama staða kom upp í [[alþingiskosningar 2009|kosningunum 2009]] og því var annað kjördæmissæti flutt á milli þessara sömu kjördæma fyrir kosningarnar 2013. Þetta gerðist svo í þriðja sinn í [[Alþingiskosningar 2021|kosningunum 2021]] og aftur fluttist kjördæmissæti frá Norðvesturkjördæmi til Suðvesturkjördæmis fyrir kosningarnar [[Alþingiskosningar 2024|2024]]. Frá upptöku núverandi kjördæmaskipunar hefur Suðvesturkjördæmi verið sterkasta vígi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] sem hefur sjö sinnum haft fyrsta þingmann þess en [[Samfylkingin]] einu sinni. == Sveitarfélög == [[Mynd:Suðvestur nærmynd.svg|thumb|left|250px|Yfirlitskort af sveitarfélögum í Suðvesturkjördæmi.]] Í kjördæminu eru eftirfarandi [[Sveitarfélög Íslands|sveitarfélög]] (íbúafjöldi 2026 í sviga): * [[Kópavogur]] (40.286) * [[Hafnarfjörður]] (32.398) * [[Garðabær]] (20.724) * [[Mosfellsbær]] (13.772) * [[Seltjarnarnes]] (4.609) * [[Kjósarhreppur]] (319) Landfræðilega skiptist kjördæmið í fjóra aðgreinda búta þar sem Kjósarhreppur og Seltjarnarnes eiga ekki mörk að öðrum sveitarfélögum kjördæmisins auk þess sem [[Krýsuvík]]urland Hafnarfjarðar liggur ekki að landi annarra sveitarfélaga í kjördæminu. ==Kosningatölfræði== {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" |- ! rowspan="2" | Kosningar ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >kjörskrá ! rowspan="2" | Breyting ! rowspan="2" | Greidd<br>atkvæði ! rowspan="2" | Kjörsókn ! colspan="2" | Utankjörfundar-<br >atkvæði ! rowspan="2" | Þingsæti ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >hvert þingsæti ! rowspan="2" | Vægi^[1] |- ! Fjöldi ! Hlutfall<br >greiddra |- ! [[Alþingiskosningar 2003|2003]] | 48.842 | <small>á ekki við</small> | 43.246 | 88,5% | 3.979 | 9,2% | 11 | 4.440 | 76% |- ! [[Alþingiskosningar 2007|2007]] | 54.584 | {{Hækkun}}5.742 | 45.989 | 84,3% | 5.211 | 11,3% | 12 | 4.549 | 77% |- ! [[Alþingiskosningar 2009|2009]] | 58.202 | {{Hækkun}}3.618 | 50.315 | 86,4% | 5.624 | 11,2% | 12 | 4.850 | 75% |- ! [[Alþingiskosningar 2013|2013]] | 63.125 | {{Hækkun}}4.923 | 52.048 | 82,5% | 8.493 | 16,3% | 13 | 4.856 | 78% |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | 68.240 | {{Hækkun}}5.115 | 54.667 | 80,1% | 8.496 | 15,5% | 13 | 5.249 | 75% |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | 69.544 | {{Hækkun}}1.304 | 57.255 | 82,3% | 10.923 | 19,1% | 13 | 5.350 | 74% |- ! [[Alþingiskosningar 2021|2021]] | 73.729 | {{Hækkun}}4.185 | 59.820 | 81,1% | 15.184 | 25,4% | 13 | 5.671 | 71% |- ! [[Alþingiskosningar 2024|2024]] | 79.052 | {{Hækkun}}5.323 | 64.559 | 81,7% | - | - | 14 | 5.647 | 75% |- ! colspan="10" | ^[1] Vægi atkvæða í Suðvesturkjördæmi miðað við vægi atkvæða á landsvísu. |- ! colspan="10" | Heimild: [https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__kosningar__althingi/?rxid=6fcef457-8ff1-4836-84fa-573d0767e140 Hagstofa Íslands] |} ==Kosningaúrslit í kjördæminu== ===2003=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 16456 |seats1= 5 |sc1= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |votes2= 14039 |seats2= 4 |sc2= |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes3= 6387 |seats3= 1 |sc3= |party4=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes4= 2890 |seats4= 1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (U) |votes5= 2671 |seats5= 0 |sc5= |party6=Nýtt afl (N) |votes6= 399 |seats6= 0 |sc6= |invalid= 42 |blank= 372 |electorate= 48842 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Árni M. Mathiesen]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Guðmundur Árni Stefánsson]] | flokkur = Samfylkingin | frá = 2003 | til = 2005 }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Gunnar Ingi Birgisson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2003 | til = 2006 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Rannveig Guðmundsdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Siv Friðleifsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Sigríður Anna Þórðardóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | línur = 2 | röð = 10 {{abbr|(J2)|2. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Gunnar Örn Örlygsson]] | flokkur = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | frá = 2003 | til = 2005 | flokkur2 = Sjálfstæðisflokkurinn | frá2 = 2005 | til2 = 2007 }} {{fulltrúalisti | röð = 11 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tóku síðar sæti sem aðalmenn | línur = 2 | röð = - | nafn = [[Valdimar Leó Friðriksson]] | flokkur = Samfylkingin | frá = 2005 | til = 2007 | flokkur2 = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | frá2 = 2007 | til2 = 2007 }} {{fulltrúalisti | röð = - | nafn = [[Sigurrós Þorgrímsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2006 | til = 2007 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2007=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 19307 |seats1= 6 |sc1= +1 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |votes2= 12845 |seats2= 4 |sc2= – |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3= 5232 |seats3= 1 |sc3= +1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes4= 3250 |seats4= 1 |sc4= – |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 3051 |seats5= 0 |sc5= -1 |party6=[[Íslandshreyfingin]] (I) |votes6= 1599 |seats6= 0 |sc6= |total_sc= +1 |invalid= 94 |blank= 611 |electorate= 54584 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Gunnar Svavarsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Ármann Kr. Ólafsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Ögmundur Jónasson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Ragnheiður Elín Árnadóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Siv Friðleifsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 {{abbr|(J7)|7. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Árni Páll Árnason]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J9)|9. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2009=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Samfylkingin]] (S) |votes1= 15669 |seats1= 4 |sc1= – |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes2= 13463 |seats2= 4 |sc2= -2 |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3= 8473 |seats3= 2 |sc3= +1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes4= 5627 |seats4= 1 |sc4= – |party5=[[Borgarahreyfingin]] (O) |votes5= 4428 |seats5= 1 |sc5= +1 |party6=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes6= 741 |seats6= 0 |sc6= – |party7=[[Lýðræðishreyfingin]] (P) |votes7= 302 |seats7= 0 |sc7= – |invalid= 93 |blank= 1519 |electorate= 58202 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Árni Páll Árnason]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Guðfríður Lilja Grétarsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | frá = 2009 | til = 2012 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Siv Friðleifsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | línur = 2 | röð = 9 | nafn = [[Þór Saari]] | flokkur = Borgarahreyfingin | frá = 2009 | til = 2009 | flokkur2 = Hreyfingin | frá2 = 2009 | til2 = 2013 }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Ögmundur Jónasson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Magnús Orri Schram]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J9)|9. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók sæti síðar sem aðalmaður | röð = - | nafn = [[Ólafur Þór Gunnarsson]] | flokkur = Vinstri græn | frá = 2013 | til = 2013 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2013=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 15608 |seats1= 5 |sc1= +1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2= 10944 |seats2= 3 |sc2= +2 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 6932 |seats3= 2 |sc3= -2 |party4=[[Björt framtíð]] (A) |votes4= 4687 |seats4= 1 |sc4= +1 |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes5= 3995 |seats5= 1 |sc5= -1 |party6=[[Píratar]] (Þ) |votes6= 2541 |seats6= 1 |sc6= +1 |party7=[[Dögun]] (T) |votes7= 1927 |seats7= 0 |sc7= – |party8=[[Flokkur heimilanna]] (I) |votes8= 1838 |seats8= 0 |sc8= – |party9=[[Hægri grænir]] (G) |votes9= 925 |seats9= 0 |sc9= – |party10=[[Regnboginn]] (J) |votes10= 188 |seats10= 0 |sc10= – |total_sc= +1 |invalid= 131 |blank= 1091 |electorate= 63125 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Eygló Harðardóttir (stjórnmálamaður)|Eygló Harðardóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Árni Páll Árnason]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Willum Þór Þórsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Guðmundur Steingrímsson]] | flokkur = Björt framtíð | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Ögmundur Jónasson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Vilhjálmur Bjarnason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Þorsteinn B. Sæmundsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J4|4. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Birgitta Jónsdóttir]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J8)|8. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Elín Hirst]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2016=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 15608 |seats1= 5 |sc1= – |party2=[[Píratar]] (P) |votes2= 7227 |seats2= 2 |sc2= +1 |party3=[[Viðreisn]] (C) |votes3= 6857 |seats3= 2 |sc3= +2 |party4=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes4= 6378 |seats4= 1 |sc4= – |party5=[[Björt framtíð]] (A) |votes5= 5458 |seats5= 2 |sc5= +1 |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes6= 4062 |seats6= 1 |sc6= -2 |party7=[[Samfylkingin]] (S) |votes7= 2532 |seats7= 0 |sc7= -2 |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes8= 1742 |seats8= 0 |sc8= – |party9=[[Dögun]] (T) |votes9= 893 |seats9= 0 |sc9= – |party10=[[Alþýðufylkingin]] (R) |votes10= 103 |seats10= 0 |sc10= – |invalid= 169 |blank= 1197 |electorate= 68240 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Jón Þór Ólafsson]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Rósa Björk Brynjólfsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Óttar Proppé]] | flokkur = Björt framtíð | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Óli Björn Kárason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Eygló Harðardóttir (stjórnmálamaður)|Eygló Harðardóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Þórhildur Sunna Ævarsdóttir]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Vilhjálmur Bjarnason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J5|5. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Theodóra S. Þorsteinsdóttir]] | flokkur = Björt framtíð | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jón Steindór Valdimarsson]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2017=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 17216 |seats1= 4 |sc1= -1 |party2=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes2= 7591 |seats2= 2 |sc2= +1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 6771 |seats3= 1 |sc3= +1 |party4=[[Miðflokkurinn]] (M) |votes4= 5282 |seats4= 1 |sc4= +1 |party5=[[Viðreisn]] (C) |votes5= 5277 |seats5= 2 |sc5= – |party6=[[Píratar]] (P) |votes6= 4641 |seats6= 1 |sc6= -1 |party7=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes7= 4425 |seats7= 1 |sc7= – |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes8= 3616 |seats8= 1 |sc8= +1 |party9=[[Björt framtíð]] (A) |votes9= 846 |seats9= 0 |sc9= -2 |party10=[[Alþýðufylkingin]] (R) |votes10= 75 |seats10= 0 |sc10= – |invalid= 254 |blank= 1261 |electorate= 69544 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti |línur = 2 | röð = 3 | nafn = [[Rósa Björk Brynjólfsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | frá = 2017 | til = 2020 | flokkur2 = Samfylkingin | frá2 = 2020 | til2 = 2021 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Guðmundur Andri Thorsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Gunnar Bragi Sveinsson]] | flokkur = Miðflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Jón Þór Ólafsson]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Willum Þór Þórsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Óli Björn Kárason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Ólafur Þór Gunnarsson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J7)|7. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jón Steindór Valdimarsson]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2021=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 17727 |seats1= 4 |sc1= – |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2= 8520 |seats2= 2 |sc2= +1 |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3= 7087 |seats3= 1 |sc3= -1 |party4=[[Viðreisn]] (C) |votes4= 6684 |seats4= 2 |sc4= – |party5=[[Píratar]] (P) |votes5= 4853 |seats5= 2 |sc5= +1 |party6=[[Samfylkingin]] (S) |votes6= 4748 |seats6= 1 |sc6= – |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes7= 4436 |seats7= 1 |sc7= – |party8=[[Miðflokkurinn]] (M) |votes8= 2612 |seats8= 0 |sc8= -1 |party9=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |votes9= 1738 |seats9= 0 |sc9= – |invalid= 117 |blank= 1095 |electorate= 73702 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Willum Þór Þórsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Guðmundur Ingi Guðbrandsson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þórhildur Sunna Ævarsdóttir]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Óli Björn Kárason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Ágúst Bjarni Garðarsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Sigmar Guðmundsson]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J9)|79. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Gísli Rafn Ólafsson]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2024=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 14997 |seats1= 4 |sc1= – |party2=[[Viðreisn]] (C) |votes2= 12829 |seats2= 3 |sc2= +1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 12324 |seats3= 3 |sc3= +2 |party4=[[Miðflokkurinn]] (M) |votes4= 7689 |seats4= 2 |sc4= +2 |party5=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes5= 7014 |seats5= 2 |sc5= +1 |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes6= 3792 |seats6= 0 |sc6= -2 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |votes7= 1820 |seats7= 0 |sc7= – |party8=[[Píratar]] (P) |votes8= 1778 |seats8= 0 |sc8= -2 |party9=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes9= 987 |seats9= 0 |sc9= -1 |party10=[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] (L) |votes10= 728 |seats10= 0 |sc10= – |invalid= 31 |blank= 570 |electorate= 79088 |source= |total_sc = +1 }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | tók_ekki_sæti = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Alma Möller]] | flokkur = Samfylkingin | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Bergþór Ólason]] | flokkur = Miðflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir|Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2024 | til = 2026 }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Sigmar Guðmundsson]] | flokkur = Viðreisn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Guðmundur Ari Sigurjónsson]] | flokkur = Samfylkingin | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Eiríkur Björn Björgvinsson]] | flokkur = Viðreisn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 12 | nafn = [[Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir]] | flokkur = Miðflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J7)|7. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Rósa Guðbjartsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 14 {{abbr|(J9)|9. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jónína Björk Óskarsdóttir]] | flokkur = Flokkur fólksins | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók sæti þegar þing kom fyrst saman | röð = - | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók sæti síðar sem aðalmaður | röð = - | nafn = [[Árni Helgason (f. 1981)|Árni Helgason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2026 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> == Tengill == *[http://www.althingi.is/lagas/nuna/2000024.html Lög um kosningar til Alþingis] {{lög2|2000|24|16. maí}} {{Kjördæmi Íslands}} {{Núverandi alþingismenn}} [[Flokkur:Kjördæmi Íslands]] l2sgxowxghf1341nxl457ga5n2aomgl 1979601 1979600 2026-09-20T11:55:40Z Bjarki S 9 1979601 wikitext text/x-wiki {{Kjördæmistafla | nafn = Suðvesturkjördæmi | kort = Suðvesturkjördæmi.svg | kort_alt = | kjördæmakjörnir = 12 | jöfnunarmenn = 2 | þingsæti = 14 | mannfjöldi = 112.108 | mannfjöldi_ár = 2026 | sveitarfélög = 6 | viðmiðunarkosningar = 2024 | kjörskrá = 79.052 | kjósendur_á_þingsæti = 5.647 | kjörsókn = 81,7% <!-- Þingmenn --> | þingmaður1 = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur1 = D | þingmaður2 = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] | flokkur2 = C | þingmaður3 = [[Alma Möller]] | flokkur3 = S | þingmaður4 = [[Bergþór Ólason]] | flokkur4 = M | þingmaður5 = [[Rósa Guðbjartsdóttir]] | flokkur5 = D | þingmaður6 = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur6 = F | þingmaður7 = [[Sigmar Guðmundsson]] | flokkur7 = C | þingmaður8 = [[Guðmundur Ari Sigurjónsson]] | flokkur8 = S | þingmaður9 = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur9 = D | þingmaður10 = [[Eiríkur Björn Björgvinsson]] | flokkur10 = C | þingmaður11 = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur11 = S | þingmaður12 = [[Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir]] | flokkur12 = M | þingmaður13 = [[Árni Helgason (f. 1981)|Árni Helgason]] | flokkur13 = D | þingmaður14 = [[Jónína Björk Óskarsdóttir]] | flokkur14 = F }} '''Suðvesturkjördæmi''' er eitt af [[Kjördæmi Íslands|kjördæmum Íslands]]. Það er fjölmennasta kjördæmið og hefur fjórtán sæti á [[Alþingi]], þar af tvö [[jöfnunarsæti]]. Í kjördæminu eru öll sveitarfélög [[Höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]] utan [[Reykjavík]]ur sem áður voru hluti af [[Reykjaneskjördæmi]]. Það var búið til með nýrri kjördæmaskipan árið [[2000]], en fyrst var kosið samkvæmt þeirri skipan í [[Alþingiskosningar 2003|Alþingiskosningum 2003]]. Kjördæmið er stundum kallað '''Kraginn''' vegna þess hvernig það umlykur Reykjavík. Upphaflega var ákveðið að ellefu þingsæti skyldu fylgja kjördæminu, níu kjördæmissæti og tvö jöfnunarsæti. Í fyrstu kosningunum þar sem notast var við nýju kjördæmaskipunina ([[Alþingiskosningar 2003|2003]]) voru tvöfalt fleiri kjósendur að baki hverju þingsæti í Suðvesturkjördæmi en voru í [[Norðvesturkjördæmi]] og því virkjaðist ákvæði [[Stjórnarskrá Íslands|stjórnarskrár]] um að færa þingsæti á milli kjördæma til að jafna muninn. Í [[alþingiskosningar 2007|kosningunum 2007]] var kjördæmissætum í Suðvesturkjördæmi því fjölgað um eitt á kostnað Norðvesturkjördæmis. Sama staða kom upp í [[alþingiskosningar 2009|kosningunum 2009]] og því var annað kjördæmissæti flutt á milli þessara sömu kjördæma fyrir kosningarnar 2013. Þetta gerðist svo í þriðja sinn í [[Alþingiskosningar 2021|kosningunum 2021]] og aftur fluttist kjördæmissæti frá Norðvesturkjördæmi til Suðvesturkjördæmis fyrir kosningarnar [[Alþingiskosningar 2024|2024]]. Frá upptöku núverandi kjördæmaskipunar hefur Suðvesturkjördæmi verið sterkasta vígi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] sem hefur sjö sinnum haft fyrsta þingmann þess en [[Samfylkingin]] einu sinni. == Sveitarfélög == [[Mynd:Suðvestur nærmynd.svg|thumb|left|250px|Yfirlitskort af sveitarfélögum í Suðvesturkjördæmi.]] Í kjördæminu eru eftirfarandi [[Sveitarfélög Íslands|sveitarfélög]] (íbúafjöldi 2026 í sviga): * [[Kópavogur]] (40.286) * [[Hafnarfjörður]] (32.398) * [[Garðabær]] (20.724) * [[Mosfellsbær]] (13.772) * [[Seltjarnarnes]] (4.609) * [[Kjósarhreppur]] (319) Landfræðilega skiptist kjördæmið í fjóra aðgreinda búta þar sem Kjósarhreppur og Seltjarnarnes eiga ekki mörk að öðrum sveitarfélögum kjördæmisins auk þess sem [[Krýsuvík]]urland Hafnarfjarðar liggur ekki að landi annarra sveitarfélaga í kjördæminu. ==Kosningatölfræði== {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" |- ! rowspan="2" | Kosningar ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >kjörskrá ! rowspan="2" | Breyting ! rowspan="2" | Greidd<br>atkvæði ! rowspan="2" | Kjörsókn ! colspan="2" | Utankjörfundar-<br >atkvæði ! rowspan="2" | Þingsæti ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >hvert þingsæti ! rowspan="2" | Vægi^[1] |- ! Fjöldi ! Hlutfall<br >greiddra |- ! [[Alþingiskosningar 2003|2003]] | 48.842 | <small>á ekki við</small> | 43.246 | 88,5% | 3.979 | 9,2% | 11 | 4.440 | 76% |- ! [[Alþingiskosningar 2007|2007]] | 54.584 | {{Hækkun}}5.742 | 45.989 | 84,3% | 5.211 | 11,3% | 12 | 4.549 | 77% |- ! [[Alþingiskosningar 2009|2009]] | 58.202 | {{Hækkun}}3.618 | 50.315 | 86,4% | 5.624 | 11,2% | 12 | 4.850 | 75% |- ! [[Alþingiskosningar 2013|2013]] | 63.125 | {{Hækkun}}4.923 | 52.048 | 82,5% | 8.493 | 16,3% | 13 | 4.856 | 78% |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | 68.240 | {{Hækkun}}5.115 | 54.667 | 80,1% | 8.496 | 15,5% | 13 | 5.249 | 75% |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | 69.544 | {{Hækkun}}1.304 | 57.255 | 82,3% | 10.923 | 19,1% | 13 | 5.350 | 74% |- ! [[Alþingiskosningar 2021|2021]] | 73.729 | {{Hækkun}}4.185 | 59.820 | 81,1% | 15.184 | 25,4% | 13 | 5.671 | 71% |- ! [[Alþingiskosningar 2024|2024]] | 79.052 | {{Hækkun}}5.323 | 64.559 | 81,7% | - | - | 14 | 5.647 | 75% |- ! colspan="10" | ^[1] Vægi atkvæða í Suðvesturkjördæmi miðað við vægi atkvæða á landsvísu. |- ! colspan="10" | Heimild: [https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__kosningar__althingi/?rxid=6fcef457-8ff1-4836-84fa-573d0767e140 Hagstofa Íslands] |} ==Kosningaúrslit í kjördæminu== ===2003=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 16456 |seats1= 5 |sc1= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |votes2= 14039 |seats2= 4 |sc2= |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes3= 6387 |seats3= 1 |sc3= |party4=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes4= 2890 |seats4= 1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (U) |votes5= 2671 |seats5= 0 |sc5= |party6=Nýtt afl (N) |votes6= 399 |seats6= 0 |sc6= |invalid= 42 |blank= 372 |electorate= 48842 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Árni M. Mathiesen]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Guðmundur Árni Stefánsson]] | flokkur = Samfylkingin | frá = 2003 | til = 2005 }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Gunnar Ingi Birgisson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2003 | til = 2006 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Rannveig Guðmundsdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Siv Friðleifsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Sigríður Anna Þórðardóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | línur = 2 | röð = 10 {{abbr|(J2)|2. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Gunnar Örn Örlygsson]] | flokkur = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | frá = 2003 | til = 2005 | flokkur2 = Sjálfstæðisflokkurinn | frá2 = 2005 | til2 = 2007 }} {{fulltrúalisti | röð = 11 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tóku síðar sæti sem aðalmenn | línur = 2 | röð = - | nafn = [[Valdimar Leó Friðriksson]] | flokkur = Samfylkingin | frá = 2005 | til = 2007 | flokkur2 = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | frá2 = 2007 | til2 = 2007 }} {{fulltrúalisti | röð = - | nafn = [[Sigurrós Þorgrímsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2006 | til = 2007 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2007=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 19307 |seats1= 6 |sc1= +1 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |votes2= 12845 |seats2= 4 |sc2= – |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3= 5232 |seats3= 1 |sc3= +1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes4= 3250 |seats4= 1 |sc4= – |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 3051 |seats5= 0 |sc5= -1 |party6=[[Íslandshreyfingin]] (I) |votes6= 1599 |seats6= 0 |sc6= |total_sc= +1 |invalid= 94 |blank= 611 |electorate= 54584 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Gunnar Svavarsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Ármann Kr. Ólafsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Ögmundur Jónasson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Ragnheiður Elín Árnadóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Siv Friðleifsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 {{abbr|(J7)|7. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Árni Páll Árnason]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J9)|9. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2009=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Samfylkingin]] (S) |votes1= 15669 |seats1= 4 |sc1= – |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes2= 13463 |seats2= 4 |sc2= -2 |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3= 8473 |seats3= 2 |sc3= +1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes4= 5627 |seats4= 1 |sc4= – |party5=[[Borgarahreyfingin]] (O) |votes5= 4428 |seats5= 1 |sc5= +1 |party6=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes6= 741 |seats6= 0 |sc6= – |party7=[[Lýðræðishreyfingin]] (P) |votes7= 302 |seats7= 0 |sc7= – |invalid= 93 |blank= 1519 |electorate= 58202 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Árni Páll Árnason]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Guðfríður Lilja Grétarsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | frá = 2009 | til = 2012 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Siv Friðleifsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | línur = 2 | röð = 9 | nafn = [[Þór Saari]] | flokkur = Borgarahreyfingin | frá = 2009 | til = 2009 | flokkur2 = Hreyfingin | frá2 = 2009 | til2 = 2013 }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Ögmundur Jónasson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Magnús Orri Schram]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J9)|9. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók sæti síðar sem aðalmaður | röð = - | nafn = [[Ólafur Þór Gunnarsson]] | flokkur = Vinstri græn | frá = 2013 | til = 2013 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2013=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 15608 |seats1= 5 |sc1= +1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2= 10944 |seats2= 3 |sc2= +2 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 6932 |seats3= 2 |sc3= -2 |party4=[[Björt framtíð]] (A) |votes4= 4687 |seats4= 1 |sc4= +1 |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes5= 3995 |seats5= 1 |sc5= -1 |party6=[[Píratar]] (Þ) |votes6= 2541 |seats6= 1 |sc6= +1 |party7=[[Dögun]] (T) |votes7= 1927 |seats7= 0 |sc7= – |party8=[[Flokkur heimilanna]] (I) |votes8= 1838 |seats8= 0 |sc8= – |party9=[[Hægri grænir]] (G) |votes9= 925 |seats9= 0 |sc9= – |party10=[[Regnboginn]] (J) |votes10= 188 |seats10= 0 |sc10= – |total_sc= +1 |invalid= 131 |blank= 1091 |electorate= 63125 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Eygló Harðardóttir (stjórnmálamaður)|Eygló Harðardóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Árni Páll Árnason]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Willum Þór Þórsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Guðmundur Steingrímsson]] | flokkur = Björt framtíð | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Ögmundur Jónasson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Vilhjálmur Bjarnason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Þorsteinn B. Sæmundsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J4|4. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Birgitta Jónsdóttir]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J8)|8. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Elín Hirst]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2016=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 15608 |seats1= 5 |sc1= – |party2=[[Píratar]] (P) |votes2= 7227 |seats2= 2 |sc2= +1 |party3=[[Viðreisn]] (C) |votes3= 6857 |seats3= 2 |sc3= +2 |party4=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes4= 6378 |seats4= 1 |sc4= – |party5=[[Björt framtíð]] (A) |votes5= 5458 |seats5= 2 |sc5= +1 |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes6= 4062 |seats6= 1 |sc6= -2 |party7=[[Samfylkingin]] (S) |votes7= 2532 |seats7= 0 |sc7= -2 |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes8= 1742 |seats8= 0 |sc8= – |party9=[[Dögun]] (T) |votes9= 893 |seats9= 0 |sc9= – |party10=[[Alþýðufylkingin]] (R) |votes10= 103 |seats10= 0 |sc10= – |invalid= 169 |blank= 1197 |electorate= 68240 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Jón Þór Ólafsson]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Rósa Björk Brynjólfsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Óttar Proppé]] | flokkur = Björt framtíð | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Óli Björn Kárason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Eygló Harðardóttir (stjórnmálamaður)|Eygló Harðardóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Þórhildur Sunna Ævarsdóttir]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Vilhjálmur Bjarnason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J5|5. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Theodóra S. Þorsteinsdóttir]] | flokkur = Björt framtíð | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jón Steindór Valdimarsson]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2017=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 17216 |seats1= 4 |sc1= -1 |party2=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes2= 7591 |seats2= 2 |sc2= +1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 6771 |seats3= 1 |sc3= +1 |party4=[[Miðflokkurinn]] (M) |votes4= 5282 |seats4= 1 |sc4= +1 |party5=[[Viðreisn]] (C) |votes5= 5277 |seats5= 2 |sc5= – |party6=[[Píratar]] (P) |votes6= 4641 |seats6= 1 |sc6= -1 |party7=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes7= 4425 |seats7= 1 |sc7= – |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes8= 3616 |seats8= 1 |sc8= +1 |party9=[[Björt framtíð]] (A) |votes9= 846 |seats9= 0 |sc9= -2 |party10=[[Alþýðufylkingin]] (R) |votes10= 75 |seats10= 0 |sc10= – |invalid= 254 |blank= 1261 |electorate= 69544 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti |línur = 2 | röð = 3 | nafn = [[Rósa Björk Brynjólfsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | frá = 2017 | til = 2020 | flokkur2 = Samfylkingin | frá2 = 2020 | til2 = 2021 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Guðmundur Andri Thorsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Gunnar Bragi Sveinsson]] | flokkur = Miðflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Jón Þór Ólafsson]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Willum Þór Þórsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Óli Björn Kárason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Ólafur Þór Gunnarsson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J7)|7. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jón Steindór Valdimarsson]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2021=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 17727 |seats1= 4 |sc1= – |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2= 8520 |seats2= 2 |sc2= +1 |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3= 7087 |seats3= 1 |sc3= -1 |party4=[[Viðreisn]] (C) |votes4= 6684 |seats4= 2 |sc4= – |party5=[[Píratar]] (P) |votes5= 4853 |seats5= 2 |sc5= +1 |party6=[[Samfylkingin]] (S) |votes6= 4748 |seats6= 1 |sc6= – |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes7= 4436 |seats7= 1 |sc7= – |party8=[[Miðflokkurinn]] (M) |votes8= 2612 |seats8= 0 |sc8= -1 |party9=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |votes9= 1738 |seats9= 0 |sc9= – |invalid= 117 |blank= 1095 |electorate= 73702 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Willum Þór Þórsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Guðmundur Ingi Guðbrandsson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þórhildur Sunna Ævarsdóttir]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Óli Björn Kárason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Ágúst Bjarni Garðarsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Sigmar Guðmundsson]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J9)|79. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Gísli Rafn Ólafsson]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2024=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 14997 |seats1= 4 |sc1= – |party2=[[Viðreisn]] (C) |votes2= 12829 |seats2= 3 |sc2= +1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 12324 |seats3= 3 |sc3= +2 |party4=[[Miðflokkurinn]] (M) |votes4= 7689 |seats4= 2 |sc4= +2 |party5=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes5= 7014 |seats5= 2 |sc5= +1 |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes6= 3792 |seats6= 0 |sc6= -2 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |votes7= 1820 |seats7= 0 |sc7= – |party8=[[Píratar]] (P) |votes8= 1778 |seats8= 0 |sc8= -2 |party9=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes9= 987 |seats9= 0 |sc9= -1 |party10=[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] (L) |votes10= 728 |seats10= 0 |sc10= – |invalid= 31 |blank= 570 |electorate= 79088 |source= |total_sc = +1 }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | tók_ekki_sæti = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Alma Möller]] | flokkur = Samfylkingin | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Bergþór Ólason]] | flokkur = Miðflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir|Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2024 | til = 2026 }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Sigmar Guðmundsson]] | flokkur = Viðreisn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Guðmundur Ari Sigurjónsson]] | flokkur = Samfylkingin | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Eiríkur Björn Björgvinsson]] | flokkur = Viðreisn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 12 | nafn = [[Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir]] | flokkur = Miðflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J7)|7. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Rósa Guðbjartsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 14 {{abbr|(J9)|9. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jónína Björk Óskarsdóttir]] | flokkur = Flokkur fólksins | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók sæti þegar þing kom fyrst saman | röð = - | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók sæti síðar sem aðalmaður | röð = - | nafn = [[Árni Helgason (f. 1981)|Árni Helgason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2026 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> == Tengill == *[http://www.althingi.is/lagas/nuna/2000024.html Lög um kosningar til Alþingis] {{lög2|2000|24|16. maí}} {{Kjördæmi Íslands}} {{Núverandi alþingismenn}} [[Flokkur:Kjördæmi Íslands]] jgdcs3x8uen8kl50iy8osihb6bspg17 0 23290 1979554 1920036 2026-09-19T15:56:07Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 1979554 wikitext text/x-wiki [[Mynd:El rey Felipe y la princesa Leonor Fiesta Nacional 2023 (cropped).jpg|thumb|264x264dp|Leonor de Borbón (2023)]] Elenóra/Leonor, prinsessa af Astúrías (Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz) fædd 31. október 2005) er væntanlegur erfingji Spænsku krúnunnar. Hún er eldri dóttir Felipe VI konungs og Letizíu drottningar Leonor fæddist á valdatíma föðurafa síns, konungs [[Jóhann Karl 1.|Jóhann Karls I]]. Hún var menntuð í Santa María de los Rosales skóla, sama skóla og faðir hennar; eftir að hafa lokið framhaldsnámi, lærði hún International Baccalaureate við UWC Atlantic College í Wales, Bretlandi. Þann 17. ágúst 2023 gekk Leonor til liðs við General Military Academy til að hefja þriggja ára hernám sitt. Árið 2014, þegar faðir hennar steig upp í hásætið eftir afsal afa hennar, fékk Leonor alla hefðbundna titla erfingja spænsku krúnunnar, prinsessa af Asturias, prinsessa af Girona, prinsessa af Viana, hertogaynja af Montblanc, greifynja. af Cervera og frú Balaguer. Leonor var formlega útnefnd erfingji þann 31. október 2023, á 18 ára afmæli hennar. Fari svo að Leonor stígi í hásætið eins og búist var við, verður hún fyrsta drottning Spánar síðan Ísabella II, sem ríkti frá 1833 til 1868. == Fæðing == Leonor fæddist Felipe og Letizia, þá prins og prinsessu af Asturias, 31. október 2005 kl. 01:46, á valdatíma föðurafa hennar, [[Jóhann Karl 1.|Juan Carlos I]] konungs, á Ruber International Hospital í [[Madríd]] með keisaraskurði. Sem dóttir erfingjans varð hún Infanta og önnur í röðinni í arftaki spænska hásætisins. Fæðingu hennar var tilkynnt af konungsfjölskyldunni til fjölmiðla með SMS. Leonor fór frá Ruber International Hospital með foreldrum sínum 7. nóvember 2005. Hún var skírð í Zarzuela-höllinni af erkibiskupi Madríd, Antonio Rouco Varela kardínála, 14. janúar 2006. Eins og faðir hennar var Leonor skírð – með vatni úr ánni Jórdan – í rómönskum skírnarfonti sem hefur verið notað til að skíra spænska prinsa síðan á 17. öld. Guðforeldrar hennar voru afi og amma hennar, Juan Carlos I konungur og Sofía drottning. Hún fékk nafnið Leonor de Todos los Santos. == Prinsessa af Astúrías == Í maí 2014 fór Leonor í fyrstu opinberu heimsókn til San Javier flugherstöðvarinnar í Murcia. Þann 18. júní 2014 undirritaði Juan Carlos konungur afsalslögin og daginn eftir á miðnætti (18.–19. júní 2014) steig faðir Leonors í hásætið, varð Felipe VI konungur og Leonor varð erfingi hans og prinsessa af Asturias. Í október 2014 var vaxmynd af Leonor afhjúpuð í Museo de Cera í Madríd. Þann 20. maí 2015 tók Leonor við fyrstu evkaristíu samkvæmt kaþólskum sið. Samkvæmt spænsku stjórnarskránni frá 1978 er arftaka spænska hásætisins undir kerfi karlkyns ívilnunar, sem þýðir að Leonor, sem öldungur tveggja dætra Felipe, er fyrst í röðinni til að erfa hásætið. Samkvæmt núgildandi lögum, hins vegar, ef faðir hennar eignast lögmætan son á meðan hann er enn konungur, myndi Leonor verða flutt úr röðinni og aftur verða Infanta Spánar. Það hafa verið umræður um að breyta arftakalögunum í algjöra frumgetu, sem gerir ráð fyrir arfleifð elsta barnsins, óháð kyni; en fæðing Leonor, í kjölfarið á yngri systur hennar [[Sofía Spánarprinsessa|Soffíu]], stöðvaði þessar áætlanir. Þrátt fyrir breytingu frá karlkynsvali yfir í algjöra frumgetu fyrir spænska aðalsmannstitla árið 2009, frá og með 2024 hefur engin löggjöf verið samþykkt sem hefur áhrif á arftaka til hásætis. [[Mynd:Imposición del Toisón de Oro a la princesa de Asturias 03.jpg|thumb|Leonor prinsessa ásamt föður sínum, konungi, í orðuafhendingunni 2018 í konungshöllinni.]] Daginn fyrir 10 ára afmælið var henni veitt gullna reyfið af föður sínum. Að auki samþykkti ráðherranefndin hönnun á persónulegum staðli hennar og leiðbeiningum. Samhliða 50 ára afmæli Felipe konungs, í janúar 2018, gaf konungurinn Leonor formlega kraga gullna reyfsins við hátíðlega athöfn í konungshöllinni í Madrid. september 2018 framkvæmdi Leonor sína fyrstu opinberu þáttöku fyrir utan höllina með því að fylgja foreldrum sínum til Covadonga til að fagna 1.300 ára afmæli konungsríkisins Asturias. Þann 31. október 2018 hélt Leonor sína fyrstu opinberu ræðu, sem haldin var í Instituto Cervantes í Madrid, þar sem hún las fyrstu grein stjórnarskrár Spánar. Ræðan var samhliða 40 ára afmæli stjórnarskrárinnar og 13 ára afmæli hennar. Þann 18. október 2019 hélt hún sína fyrstu merku ræðu á Premio Princesa de Asturias. Þann 4. nóvember 2019 hélt hún sína fyrstu ræðu á Princess of Girona Foundation verðlaununum í Barcelona, þar sem hún talaði spænsku, katalónsku, ensku og arabísku. Hún framkvæmdi sína fyrstu opinberu sólóþáttöku þann 24. mars 2021 með því að vera viðstödd athöfn í tilefni 30 ára afmælis Instituto Cervantes. Þann 16. júlí 2022 fór hún í sína fyrstu opinberu utanlandsferð. Hún gerði það án nærveru foreldra sinna, þó í fylgd með yngri systur sinni, Infanta Sofía. Saman mættu þær á leik Spánar og Danmerkur á EM kvenna 2022. desember 2022 heimsótti Leonor höfuðstöðvar spænska [[Rauði krossinn|Rauða krossins]] í Madríd þar sem hún hitti unga sjálfboðaliða Rauða kross æskulýðsins, unglingadeildar spænska Rauða krossins. Þann 7. október 2023 sór prinsessan tryggð við spænska fánann í herskólanum í viðurvist foreldra sinna. {{f|2005}} [[Flokkur:Spánverjar]] [[Flokkur:Búrbónar]] tlyeho70mq6e73lbjfpznqxkujhaztw 14 23566 1979526 1569572 2026-09-19T14:00:00Z TKSnaevarr 53243 1979526 wikitext text/x-wiki {{skoða meira|Forseti Egyptalands}} {{CommonsCat|Presidents of Egypt|forsetum Egyptalands}} [[Flokkur:Forsetar eftir löndum|Egyptaland]] [[Flokkur:Egypskir stjórnmálamenn]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Egyptalands]] hmhgb3aw8zoi0fqyijx2xg0djm6orwk 0 25014 1979584 1905378 2026-09-20T09:58:01Z Berserkur 10188 1979584 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1427]]|[[1428]]|[[1429]]|[[1430]]|[[1431]]|[[1432]]|[[1433]]| [[1411–1420]]|[[1421–1430]]|[[1431–1440]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} [[Mynd:Europe_in_1430.PNG|thumb|250px|right|Kort af Evrópu árið 1430]] Árið '''1430''' ('''MCDXXX''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Jón Gerreksson]] [[Skálholtsbiskupar|Skálholtsbiskup]] kom til landsins með sveina sína. * [[Loftur Guttormsson]] gaf laungetnum sonum sínum, sem hann átti með Kristínu Oddsdóttur, miklar eignir. * [[Bólusótt]] gekk um Ísland (þetta ár eða [[1431]]). * [[Þorsteinn Ólafsson (lögmaður)|Þorsteinn Ólafsson]] lét af embætti sem umboðsmaður hirðstjóra. ===Fædd=== ===Dáin=== * [[Guðrún Halldórsdóttir abbadís|Guðrún Halldórsdóttir]], abbadís í [[Kirkjubæjarklaustur (klaustur)|Kirkjubæjarklaustri]]. * (Hugsanlega) [[Arnfinnur Þorsteinsson]], hirðstjóri. == Erlendis == * [[7. janúar]] - [[Filippus góði]], hertogi Búrgund, giftist Ísabellu af Portúgal. * [[29. mars ]] - [[Tyrkjaveldi|Tyrkir]], undir [[Murad 2.]], unnu [[Grikkland|grísku]] borgina [[Þessalóníka|Þessalóníku]] af [[Lýðveldið Feneyjar|Feneyingum]] eftir átta ára umsátur. * [[23. maí]] - [[Jóhanna af Örk]] tekin til fanga af búrgundískum hermönnum. * [[4. september]] - [[Lýðveldið Feneyjar]] og [[Ottómanveldið]] skrifuðu undir friðarsamning eftir 8 ára stríð. * [[Kraká]] í [[Pólland]]i varð [[Hansakaupmenn|Hansaborg]]. * [[Mutapa]], ríki í sunnanverðri Afríku, var stofnað. ===Fædd=== * [[16. október]] - [[Jakob 2. Skotakonungur]] (d. [[1460]]). * [[Dóróthea af Brandenborg]], drottning Svíþjóðar, Noregs og Danmerkur, kona [[Kristófer af Bæjaralandi|Kristófers af Bæjaralandi]] og síðan [[Kristján 1.|Kristjáns 1.]] (d. [[1495]]). ===Dáin=== * [[7. janúar]] - [[Filippa af Englandi]], drottning Danmerkur, Svíþjóðar og Noregs, kona [[Eiríkur af Pommern|Eiríks af Pommern]] (f. [[1394]]). * [[27. október]] - [[Vytautas]], stórhertogi Litáens. [[Flokkur:1430]] [[Flokkur:1421-1430]] boiaand694htx5gb5drdtorpf4vrb7b 0 25443 1979585 1906833 2026-09-20T10:05:55Z Berserkur 10188 1979585 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1426]]|[[1427]]|[[1428]]|[[1429]]|[[1430]]|[[1431]]|[[1432]]| [[1411–1420]]|[[1421–1430]]|[[1431–1440]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} [[Mynd:Lenepveu, Jeanne d'Arc au siège d'Orléans.jpg|thumb|right|[[Jóhanna af Örk]] í umsátrinu um Orléans.]] Árið '''1429''' ('''MCDXXIX''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * Klaustrið og kirkjan á [[Munkaþverárklaustur|Munkaþverá]] brunnu og tveir munkar fórust. * [[Jón Vilhjálmsson Craxton]] Hólabiskup kom til landsins. * Jón biskup vígði [[Helgafellsklaustur]] að nýju en það hafði verið vanhelgað [[1425]]. Hann vígði jafnframt [[Njáll Bárðarson|Njál Bárðarson]] ábóta. * [[Þorgils (d. 1434)|Þorgils]] var vígður ábóti í [[Munkaþverárklaustur|Munkaþverárklaustri]]. ;Fædd ;Dáin == Erlendis == * [[6. janúar]] - [[Ráðstefnan í Lútsk]]: Ýmis ríki komu til fundar og ræddu málefni álfunnar, m.a. krýningu Vytautas Litáenskonungs, stríð Danmerkur og Hansabandalagsins, stríð Moldóva og Ottómana, verslun og trúarátök. * [[29. apríl]] - [[Umsátrið um Orléans]]: [[Jóhanna af Örk]] kom til Orléans með varalið. * [[7. maí]] - Fall Tourelles, síðasta umsátursvirkis [[England|Englendinga]] við Orléans, [[Jóhanna af Örk]] varð hetja fyrir að leiða lokaáhlaupið þótt hún hefði særst. * [[8. maí]] - Englendingar fóru frá [[Orléans]]. * [[17. júlí]] - [[Karl 7. Frakkakonungur|Karl 7.]] krýndur konungur Frakklands í [[Reims]]. * [[8. september]] - [[Jóhanna af Örk]] leiddi misheppnað áhlaup á [[París]] og særðist. * [[12. október]] - [[Hússítar]] drápu 1.200 kaþólikka í [[Saxland]]i. * [[Eyrarsundstollurinn|Eyrarsundstollinum]] komið á. Í honum fólst að öll skip sem ekki tilheyrðu [[Kalmarsambandið|Kalmarsambandinu]] skyldu greiða toll þegar þau fóru um [[Eyrarsund]]. Til að fylgjast með skipaferðum var virkið [[Krókurinn (virki)|Krókurinn]] reist á [[Helsingjaeyri]]. * Eldsvoði eyðilagði [[Turku]]. ;Fædd * [[23. mars]] - [[Margrét af Anjou]], Englandsdrottning, kona [[Hinrik 6. Englandskonungur|Hinriks 6.]] (f. [[1482]]). ;Dáin * [[Giovanni di Bicci de' Medici]], stofnandi Medici-ættarveldisins (f. [[1360]]). [[Flokkur:1429]] [[Flokkur:1421-1430]] slynw8885qfncompatqipm05gj7r7zq 0 26228 1979595 1978841 2026-09-20T11:07:07Z Masae 538 /* Saga */ 1979595 wikitext text/x-wiki {{Hnit|59|51|N|17|38|E|display=title|region:SE}} [[Mynd:Uppsala in Sweden.png|thumb|Staðsetning Uppsala á korti]] [[Mynd:Uppsala Collage.jpg|thumb|Uppsala, svipmyndir.]] '''Uppsalir''' ([[sænska]]: ''Uppsala'') er borg í [[Svíþjóð]] um 70 km norðan við [[Stokkhólmur|Stokkhólm]]. Uppsalir er fjórða stærsta borg Svíþjóðar, íbúar eru tæp 175.000 ([[2023]]). == Saga == [[Mynd:Wiew of uppsala.JPG|thumb|left|[[Dómkirkjan í Uppsölum]].]] Upphaflega voru Uppsalir nokkrum kílómetrum norðan við núverandi borgarstæði. Það svæði er nú nefnt ''Gömlu Uppsalir'' (''Gamla Uppsala''), núverandi svæði var nefnt ''Eystri Árósar'' (''Östra Aros''). Samkvæmt miðaldaheimildum, sérlega [[Adam frá Brimum]], voru Gömlu Uppsalir miðstöð [[ásatrú]]ar í Svíþjóð, meðal annars eru til lýsingar á stórum styttum af ásunum í aðalhofinu. Eftir kristnitöku á [[11. öld]] hætti dýrkun á ásunum og í þeirra stað urðu Uppsalir mikilvæg miðstöð kirkjunnar. Erkibiskupsdæmi Svíþjóðar var stofnað í Uppsölum árið [[1164]]. Núverandi Uppsalir voru upphaflega hafnarstaður Gömlu Uppsala. Árið [[1274]] tóku Eystri Árósar við hlutverki Gömlu Uppsala þegar upphafleg dómkirkja brann og erkibiskupsdæmið var flutt. Samtímis hófst bygging [[Dómkirkjan í Uppsölum|Dómkirkjunnar í Uppsölum]] sem stendur enn. Er hún byggð í dæmigerðum [[gotneskur stíll|gotneskum stíl]] og er stærsta kirkja í Norðurlanda með 119 m háum turnum. Elsti og ef til vill virtasti [[háskóli]] á [[Norðurlönd]]um er [[Háskólinn í Uppsölum]], sem stofnaður var [[1477]]. Við háskólann er meðal annars frægur grasagarður sem stofnaður var af jurtafræðingnum [[Carl von Linné]]. Fjölmargir íslendingar hafa stundað nám við háskólann. == Efnahagslíf == Fyrir utan háskólann og háskólasjúkrahúsið, sem setja svip á borgina, eru rannsóknir tengdar [[líftæknifræði]] og eins lyfjaframleiðsla mikilvægir þættir í efahags- og atvinnulífi Uppsala. == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Tenglar == {{commons|Uppsala|Uppsölum}} * [http://www.uppsala.se/ Opinber vefur Uppsala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090526080028/http://www.uppsala.se/ |date=2009-05-26 }} * [http://www.uppsala.to Uppsala Tourism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090424030155/http://www.uppsala.to/ |date=2009-04-24 }} - Visit Uppsala * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3269958 ''Uppsalir''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1931] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305201146/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3269958 |date=2016-03-05 }} {{Stærstu þéttbýlissvæði í Svíþjóð}} {{stubbur|landafræði|svíþjóð}} [[Flokkur:Borgir í Svíþjóð]] pti8hcsininfmig4bfotvq86wi7b038 0 36746 1979542 1955466 2026-09-19T15:53:21Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979542 wikitext text/x-wiki [[File:Jonsbok MS AM 351 Fol Facsimile.jpg|thumb|300px|<center>Jónsbók MS AM 351 Fol.</center>]] '''Jónsbók''' er lögbók sem tók við sem meginundirstaða íslensks réttar af [[Járnsíða|Járnsíðu]] árið 1281 í kjölfar þeirra breytinga sem urðu við það að Íslendingar gengu á hönd Noregskonungi með [[Gamli sáttmáli|Gamla sáttmála]] 1262-64. Um þetta leyti hefst nýtt tímabil í dómstólasögu landsins. Upphaf þess er að rekja til þingfararbálks Járnsíðu frá 1271 og síðar Jónsbókar frá 1281. Segja má að þetta tímabil haldist allt til ársins 1800 er Landsyfirrétturinn var stofnaður. Því má skipta í tvennt. Á fyrri hluta þess voru dómstigin innanlands tvö: héraðsdómur og lögrétta. Lögrétta var aðallega áfrýjunardómstóll, en dæmdi þó einnig í málum á fyrsta dómstigi. Á þessu tímabili voru lögréttumenn alls 84, en lögmenn kvöddu 36 af þeim til setu í lögréttu hverju sinni og nefndu síðan 6, 12 eða 24 til að dæma hvert mál. Málum mátti einnig skjóta til úrskurðar Noregskonungs, "''með skynsamra manna ráði''." Stóð þetta fyrirkomulag á skipan æðri dómstiga á landinu í um 300 ár. Á þessu tímabili tóku sýslumenn að dæma í málum á lægsta dómstigi, ásamt meðdómendum eða nefndarmönnum. Við lögfestingu bókarinnar varð talsverð breyting á réttarskipan þjóðarinnar og var hún undirstaða íslensk réttar næstu fjórar aldirnar, eða allt þar til [[einveldi]] komst á árið 1662. Talið hefur verið að engin bók hafi haft jafnríkan þátt í að móta réttarvitund þjóðarinar og varðveita íslenska tungu og Jónsbók. Þannig má því segja að hún hafi orðið ein áhrifamesta bók í réttar- og menningarsögu Íslendinga. ==Móttökur== Járnsíða hafði mætt mikilli andstöðu en í stað þess að endurskoða hana var samin ný lögbók 1280 og send til Íslands. Hún var kennd við lögmanninn [[Jón Einarsson gelgja|Jón Einarsson gelgju]] sem talinn er hafa verið aðalhöfundur hennar og hafði kynnt hana fyrir Íslendingum veturinn 1281, en Jónsbók var gagnrýnd í ýmsu, ekki síður en Járnsíða.<ref>{{bókaheimild|höfundur=Sigurður Líndal|titill=Réttarsöguþættir|mánuðurskoðað=útgefandi=HÍB|árskoðað=ár=2009|ISBN=ISBN 978-9979-66-209-9}}, bls 122</ref> Á Alþingi árið 1281 skipaði þingheimur sér í flokka eftir lögstéttum og gerðu menn grein fyrir athugasemdum sínum. Þrjár stéttir þjóðfélagsins; klerkar, handgengnir menn og bændur höfðu skráð athugasemdir sínar hver í sínu lagi en í sögu [[Árni Þorláksson|Árna biskups Þorlákssonar]] greinir frá athugasemdum tveggja, klerka og bænda. *Klerkdómurinn taldi gengið á dómsvald kirkjunnar og fjárhagslegt sjálfstæði. *Bændur töldu gengið á eignir sínar og [[samningsfrelsi]] með ýmsum félagslegum kvöðum. Umboðsmaður konungs, [[Loðinn leppur]], brást hart við og skírskotaði til heimildar konungs til að setja lög en hér gætti vaxandi áhrifa konungsvaldsins, sem meðal annars hafði að bakhjarli hugmyndir um að réttur konungs væri sóttur til [[Rómarréttur|Rómarréttar]]. Þingheimur gaf sig þó hvergi og oddvitar hans skírskotuðu til hefðbundinna hugmynda um stöðu konungs sem gætti hinna fornu laga og bætti þau með ráði og fulltingi bestu manna. Málamiðlun náðist og konungur kom til móts við Íslendinga með ítarlegum réttarbótum sem sendar voru árin 1294, 1305 og 1314. Þær líkamlegu refsingar er heimilaðar voru eftir Jónsbók voru dauðarefsing, hýðing, brennimark, limalát og einnig er þar gert ráð fyrir vissum minniháttar endurgjaldsrefsingum (sektum). Árið 1563 kom út tilskipun hingað til lands um stofnun yfirréttar á Alþingi. Samkvæmt henni átti höfuðsmaður að skipa 24 manna dóm, sem fór lögum samkvæmt með æðsta dómsvald innanlands. „''Í upphafi tilskipunarinnar segir, að almúginn og íbúar Íslands hafi þegnlega látið tjá konungi að lögmennirnir dæmdu allmarga dóma er ekki væru réttlátir. Í annan stað er ástæðan til tilskipunarinnar sögð sú að gera fátækum mönnum, sem ekki megna að skjóta málum sínum undir konung, mögulegt að ná rétti sínum''.” Margt bendir til þess að hvatinn að stofnun yfirréttarins hafi einnig verið sá að draga úr áhrifum lögmanna við dómsýslu í landinu. Gætti þegar talsverðrar andstöðu við þessa skipan mála og þverskölluðust lögmenn og höfuðsmaður við að hlýða þessu boði. Varð það til þess að það var endurnýjað árið 1593. Um það vitnar Varnarrit Guðbrandar biskups, þar sem segir:„''En svo bar til að við síra Arngrímur áttum klögumál við Jón Ólafsson um Hól og Bessastaði, þá dæmdu þeir lögmenn það bréf nýtt og myndugt, sem við Arngrímur vissum fyrir lifandi Guði, að var eitt falsbréf. Það klagaði ég fyrir höfuðsmanni og bað hann að nefna út XXIIII menn upp á þann lögmannadóm; hann fór undan með vefjum og flýtum, sagðist vilja sjá það kóngsbréf, sem hann vel vissi af og hans bróðir hafði haft inn í landið. Ég hafði copium þar af og sætti því ekki, og fyrr svoddan órétt neyddist ég þá til að klaga mig fyrir kóngl. maj. og þegar hans náð vissi öll lélegheit og að þeir höfðu kastað því bréfi undir bekk, endurnýjaði kóngl. maj það aftur, og bað þá ekki leyfis. Þannig kom þetta bréf aftur inn í landið vegna óréttinda, sem höfuðsmaður gjörði mér og sé þetta bréf á móti lögum og syndsamlegt, þá hefir sá meiri og stærri synd, sem það fyrst útvegaði''.” Saga yfirréttarins öll ber merki upphafsins. Hann varð aldrei sú stofnun sem að var stefnt. Heimilt var að skjóta málum til konungs og hélst sú skipan eftir að Danakonungur kom í stað Noregskonungs. Árið 1732 kom svo til dómsvald Hæstaréttar Danmerkur. Voru dómstigin þá orðin fjögur alls. Auðvelt er að gera sér í hugarlund hversu langan tíma það gat tekið að leiða mál endanlega til lykta. Máttu menn bíða árum saman eftir því í mörgun tilvikum. Við bættist að réttarfarsreglur vantaði nánast alveg, auk þess sem engin ákvæði var að finna um áfrýjunarfresti. Varð það síst til þess að flýta málarekstri. Stærsti ókosturinn við yfirrétt var sá að ekki var tryggt að í dómi sætu menn með nægilega lagaþekkingu. Víða í heimildum sést að oft hefur gengið illa að manna dóminn hæfum mönnum. Við skulum svipast um á Alþingi á þessu tímabili með Halldóri Laxness. Hann segir í upphafi Íslandsklukkunnar: „''Sú var tíð, segir í bókum, að íslenska þjóðin átti aðeins eina sameign sem metin var til fjár. Það var klukka. Þessi klukka hékk yfir gafli lögréttuhússins á Þingvöllum við Öxará, fest við bjálka upp í kverkinni. Henni var hringt til dóma og á undan aftökum. ...Að viðstöddum landfógeta, lögmanni og böðli, og manni sem átti að höggva og konu sem átti að drekkja, mátti oft á kyrrum degi um jónsmessubil, í andvara af Súlum og kjarrlykt úr Bláskógum, heyra óm klukkunnar blandinn niði Öxarár''.” Á Alþingi árið 1705 var klukkunni hringt til dóma sem löngum fyrr. Saman kom lögrétta og þar var tekið fyrir mál Jóns Þórarinssonar þjófs frá Vífilsdal. Í Alþingisbókinni segir að hann hefði: „... ''meðkennt að hafa launtekið frá Vatni í Haukadal, út úr læstu húsi, átta stikur sortað vaðmál, tvær klæðishettur, aðra svarta forna, en aðra gráa, item eitt brekán hringofið og eina sauðsvarta stutthempu og karlmannsbuxur með sama lit og eina karlmannssokka og tvo trefla, annan bláan en hinn mislitan''.” Lögþingismennirnir voru ekki í neinum vafa um að Jón væri sannprófaður að fullkomnum merkurstuldi. Þar sem þessi stuldur var sá fyrsti sem hann hafði orðið uppvís af skyldi hann þó ekki straffast á lífinu í þetta sinn, „... ''heldur vera útlægur af landinu og hafa misst sinn frið og ábyrgist sjálfur hversu honum lukkast af landinu burt að rýma, og sé honum frestur unntur til þess, allt fram til næstkomandi 15. nóvembris, hálfum mánuði eftir allraheilagamessu. En verði þessi Jón Þórarinsson hér í landinu fundinn eftir áðurnefndan 15. nóvembris þá skal hann grípast hvar sem hann verður staddur og færast þeim næstasýslumanni''.” Í niðurlagi dómsins er lýst auðkennum Jóns Þórarinssonar þeim til upplýsingar sem á hann kynnu að rekast á landinu eftir nefndan dag. Þau eru: „... ''meðalmaður vexti, dökkjarpur á hár, kringluleitur, brúnadökkur, rauðleitur í andliti, blóðdökkur, smáeygður, munnstór, með lítið sprottinn dökkan kamp, frammynntur, með uppbretta efri vörina, þykkvari þeirri neðri, hökusmár, nefdigur og það sívalt, ógeðslegur í útliti, hraustlegur, þykkvaxinn, álútur í framgöngu, herðamikill, kálfaþykkur, ei ófallega á fót komið''.” Ef marka má orð Magnúsar Stephensen hafði dregið verulega úr virðingarbragnum yfir yfirréttinum á síðari hluta 18. aldar og hafði hann þó aldrei risið hátt. Sem fyrr reyndist erfitt að skipa dóminn hæfum mönnum. Um það segir Magnús, sem þá var orðinn lögmaður: "''Meðdómendur hefir orðið að tína saman úr ferðamannaslangri, sem statt var á lögþinginu ..., og dómurinn hefir ekki orðið fullskipaður stundum, nema fengnir væru til lögréttumenn og bændur. Þessir meðdómendur, sem kallað var að sætu í dóminum, þekktu ekkert til málanna, sem dæma átti. ... Þegar talið er, að menn sitji og greiði dómsatkvæði, þá er í rauninni geispað og gapað af leiðindum. ... Málflutingur er að mestu fólginn í hnýfilyrðum, sem fávísir málflytjendur hreyta hver í annan''." Ekki var húsnæði réttarins til að auka á virðingu hans. Á Þingvöllum hafði lengi staðið lítið timburhús, lögréttuhúsið, þar sem dómþing voru haldin. Árið 1787 er ástand hússins til umræðu hjá yfirvöldum. Í bréfi til yfirvalda í Danmörku er talið óhjákvæmilegt að láta fara fram viðgerð á lögréttuhúsinu. „''En lögréttuhúsið var svo farið, að eigi virtust tök á að þar yrði réttur haldinn næsta sumar án aðgerðar, nema áður væri trygging fyrir óvenjulegri veðurblíðu um þingtímann, líkt og sumarið 1786, en þá mátti einu gilda hvort rétturinn var haldinn inni eða undir berum himni. Sögðu menn að betra væri að halda réttinn í tjaldi eða undir berum himni en í lögréttuhúsinu sökum dragsúgs þar''.” == Gildi Jónsbókar í dag == Nokkur ákvæði Jónsbókar gilda enn í dag og eru þau elstu lög sem í gildi eru á Íslandi, að undanskildum ''Kristnirétti Árna biskups Þorlákssonar'' frá 1275.<ref>{{vefheimild|url=https://www.althingi.is/lagas/nuna/lagas.nr.html|titill=Lagasafn Alþingis|ár=|snið=html}}</ref> Þau ákvæði sem enn gilda eru jafn víðtæk og þau eru mörg en þau fjalla um allt frá dýravernd til viðurlaga við líkamsárásum. Í Jónsbók er kafli sem nefndur er ''þjófabálkur'' og fjallar um auðgunarbrot og þær refsingar sem liggja við þeim. Talað er um þjófabálkinn enn þann dag í dag þegar menn segja: ''eitthvað taki út yfir allan þjófabálk''. Það merkir að eitthvað er óheyrilegt eða hefur keyrt um þverbak. ==Tilvísanir== <references/> == Tenglar == * ''The Laws of Later Iceland: Jónsbók. The Icelandic Text According to MS AM 351 fol. Skálholtsbók eldri'', gefin út og þýdd á ensku eftir Jana K. Schulman, Bibliotheca Germanica, Series Nova, 4, þriðja útgáfa (Saarbrücken: AQ-Verlag, 2022) [https://aq-verlag.de/bibliotheca-germanica-series-nova/vol-4-j%C3%B3nsb%C3%B3k/ á netinu] * Hans Fix: ''Wortschatz der Jónsbók''. Lang, Frankfurt am Main/Bern/New York 1984, ISBN 3-8204-5204-4. [[Flokkur:Fornrit]] [[Flokkur:Íslenskar lögbækur]] [[Flokkur:1281]] 6x39q0bz022et8evimx90f9odi0idfz 0 37803 1979596 1963138 2026-09-20T11:21:03Z ~2026-50590-35 120901 /* Sigursælustu félögin */ 1979596 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta | titill = Besta deildin | stofnár = [[1912]] <small>''(undir nafninu „meistaradeild“)<ref>[http://www.ksi.is/mot/motalisti/?flokkur=111&tegund=%25&AR=1912&kyn=1 Meistaraflokkar árið 1912] KSÍ</ref>''</small> | liðafjöldi = 12 | ríki = {{ISL}} [[Ísland]] | píramída stig = [[Íslenska karlaknattspyrnudeildakerfið|1. stig]] | neðri deild = [[1. deild karla í knattspyrnu|1. deild karla]] | núverandi meistarar = {{Lið Víkingur}} (8) (2025) | sigursælasta lið = [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] (27) | bikarar = [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Mjólkurbikarinn]]<br />[[Lengjubikarinn]] | mótasíður = [http://pepsi.is/pepsideildin Heimasíða mótaraðarinnar]<br /> [http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=17548 Mótasíða KSÍ] | mynd = BestaLeague.png }} '''Besta deild karla''' er efsta deild karla í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] á [[Ísland]]i. Deildin er rekin af [[Íslenska knattspyrnusambandið|Íslenska knattspyrnusambandinu]] og var stofnuð árið 1912. Deildin var í fyrstu spiluð undir nafninu "1. deild karla" og ekki nefnd úrvalsdeild fyrr en 1997. Deildin er mynduð af 12 félögum sem leika hver gegn öðrum í tvöfaldri umferð á heima- og útivöllum. Fjöldi stiga við lok hvers tímabils ákvarðar hvaða félagslið er [[Íslandsmeistari]] og hvaða tvö félög falla niður og eiga deildaskipti við þau tvö stigahæstu í [[1. deild karla í knattspyrnu|1.deild karla]]. Stigahæsta félag deildarinnar öðlast þátttökurétt í annarri umferð [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildar Evrópu]]. Það í öðru sæti öðlast þátttökurétt í [[Sambandsdeild Evrópu]]. Þriðja sæti deildarinnar getur einnig gefið þátttökurétt í evrópukeppni fari svo að efra félag hafi þegar öðlast þann rétt með sigri í [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Bikarkeppninni.]] Árið 2022 var nafni deildarinnar breytt í Besta deild karla, deildinni er skipt í tvo helminga, 6 lið í efri helmingi og 6 í neðri. Lið í neðri helmingi geta fallið niður í 1. deild. == Núverandi lið (2026) == {| class="wikitable sortable" ! width=90 style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" |2025 ! style="background:silver;" | Fyrsta tímabil ! style="background:silver;" | <small>Fjöldi meistaratitla</small> <small>frá 1912</small><ref>Fjöldi meistaratitla í efstu deild(''tímabilið 2025 innifalið'')[https://www.visir.is/g/20191271016d/svona-standa-kr-ingar-eftir-helstu-tulkunum-a-titlatolfraedi-islenska-fotboltans] </ref> ! style="background:silver;" | Í deildinni frá |- align="center" | align="left" |{{Lið Víkingur R.}}||1. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|1918]]||8||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Valur}}||2. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1915]]||23**||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2005]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Stjarnan}}||3. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1990|1990]]||1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Breiðablik}}||4. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1971]]||4||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2006]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Fram}}||5. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1946|1946]]||18***||2022 |- align="center" | align="left" |{{Lið FH}}||6. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1975|1975]]||8||[[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|2001]] |- align="center" | align="left" |{{Lið KA}}||7. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1929|1929]]||1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]] |- align="center" | align="left" |[[Íþróttabandalag Akraness|ÍA]]||8. sæti||[[Landsbankadeild_karla_í_knattspyrnu_2007|2007]]||18||2024 |- align="center" | align="left" |{{Lið ÍBV}}|| 9. sæti ||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]] |3 |2025 |- align="center" | align="left" |{{Lið KR}}||10. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]]||27||[[1. deild karla í knattspyrnu 1979|1979]] |- align="center" | align="left" |[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]]||1. sæti í [[1. deild karla í knattspyrnu|1. Deild]]||[[1. deild karla í knattspyrnu 1989|1989]]||0 |2026 |- align="center" | align="left" |{{Lið Keflavík}}||Vann umspil||1958 |4 |2026 |} Afturelding og [[Vestri (knattspyrna karla)|Vestri]] féllu úr deildinni 2025. <nowiki>**</nowiki>Tímabilið 2020 var blásið af vegna COVID-19 þegar 22 af 24 umferðum höfðu farið fram. Valur var á toppnum og dæmdur sigurvegari.<ref>[https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2020/10/30/valur_er_islandsmeistari_2020/]</ref> <nowiki>***</nowiki>Ekkert mót fór fram árin 1913 og 1914 en Fram dæmdur sigurvegari. == Saga == {{Staðsetning liða í úrvalsdeild karla|Float=right}} === Meistarasaga === <div class="floatright"> <timeline> ImageSize = width:300 height:2000 PlotArea = left:45 right:0 bottom:20 top:20 AlignBars = early DateFormat = yyyy Period = from:1912 till:2026 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1912 Colors= id:KR value:black legend:KR id:Fr value:blue legend:Fr id:Vi value:magenta legend:Vi id:Va value:red legend:Va id:IA value:yellow legend:IA id:Ke value:purple legend:Ke id:ÍB value:white legend:ÍB id:KA value:redorange legend:KA id:FH value:orange legend:FH id:BH value:green legend:BH id:St value:darkblue legend:St PlotData= bar:Leaders width:25 mark:(line,black) align:left fontsize:M shift:(25,-5) anchor:middle from:1912 till:1913 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1913 till:1919 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1919 till:1920 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1920 till:1921 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1921 till:1924 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1924 till:1925 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1925 till:1926 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1926 till:1930 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1930 till:1931 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1931 till:1933 color:Kr text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1933 till:1934 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1934 till:1935 color:Kr text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1935 till:1939 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1939 till:1940 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1940 till:1941 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1941 till:1942 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1942 till:1946 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1946 till:1948 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1948 till:1951 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1951 till:1952 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1952 till:1953 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1953 till:1955 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1955 till:1956 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1956 till:1957 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1957 till:1959 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1959 till:1960 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1960 till:1961 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1961 till:1962 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1962 till:1963 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1963 till:1964 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1964 till:1965 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1965 till:1966 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1966 till:1968 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1968 till:1969 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1969 till:1970 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1970 till:1971 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1971 till:1972 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1972 till:1973 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1973 till:1974 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1974 till:1976 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1976 till:1977 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1977 till:1978 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1978 till:1979 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1979 till:1980 color:ÍB text:"[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]" from:1980 till:1981 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1981 till:1983 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1983 till:1985 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1985 till:1986 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1986 till:1987 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1987 till:1988 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1988 till:1989 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1989 till:1990 color:KA text:"[[Knattspyrnufélag Akureyrar]]" from:1990 till:1991 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1991 till:1992 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1992 till:1997 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1997 till:1999 color:ÍB text:"[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]" from:1999 till:2001 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2001 till:2002 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:2002 till:2004 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2004 till:2007 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2007 till:2008 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2008 till:2010 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2010 till:2011 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2011 till:2012 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2012 till:2013 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2013 till:2014 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2014 till:2015 color:St text:"[[Stjarnan]]" from:2015 till:2017 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2017 till:2019 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2019 till:2020 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2020 till:2021 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2021 till:2022 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:2022 till:2023 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2023 till:2024 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:2024 till:2025 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2025 till:2026 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" </timeline> </div> {| class="wikitable sortable" bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" |'''Tímabil''' |''Lið'' |''Mætast'' |''Meistari'' |''Stig'' |''2. sæti'' |''Stig'' |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1912|1912]]''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (1)''||3||{{Fram Reykjavík}}||3 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1913|1913]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (1)''||-||-||- |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1914|1914]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (2)''||-||-||- |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1915|1915]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (3)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1916|1916]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (4)''||3||{{KR Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1917|1917]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1918|1918]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (6)''||6||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1919|1919]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (2)''||5||{{Fram Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1920|1920]] ''||3||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (1)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1921|1921]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (7)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1922|1922]] ''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (8)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||1 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1923|1923]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (9)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1924|1924]] ''||4||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (2)''||6||{{Fram Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1925|1925]] ''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}}(10)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1926|1926]] ''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (3)''||7||{{Fram Reykjavík}}||7 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1927|1927]] ''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (4)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1928|1928]] ''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (5)''||4||{{Valur Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1929|1929]] ''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (6)''||8||{{Valur Reykjavík}}||5 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1930|1930]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (1)''||8||{{KR Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1931|1931]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (7)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1932|1932]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (8)''||7||{{Valur Reykjavík}}||5 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1933|1933]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (2)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1934|1934]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (9)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1935|1935]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (3)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1936|1936]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (4)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1937|1937]]''||3||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1938|1938]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (6)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||3 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1939|1939]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (11)''||4||{{KR Reykjavík}}||3 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1940|1940]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (7)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1941|1941]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (10)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1942|1942]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (8)''||6||{{Fram Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1943|1943]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (9)''||8||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1944|1944]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (10)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1945|1945]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (11)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1946|1946]]''||6||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||7 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1947|1947]]''||5||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (13)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1948|1948]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (11)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1949|1949]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (12)''||5||{{Fram Reykjavík}}||5 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1950|1950]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (13)''||6||{{Fram Reykjavík}}||5 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1951|1951]]''||5||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (1)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1952|1952]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (14)''||7||{{ÍA Akranes}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1953|1953]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (2)''||4||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1954|1954]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (3)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1955|1955]]''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (15)''||9||{{ÍA Akranes}}||8 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1956|1956]]''||6||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1957|1957]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (4)''||10||{{Fram Reykjavík}}||7 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1958|1958]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (5)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1959|1959]]''||6||Tvisvar||'''{{KR Reykjavík}} (16)'''||20||{{ÍA Akranes}}||11 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1960|1960]]''||6||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (6)''||15||{{KR Reykjavík}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1961|1961]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (17)''||17||{{ÍA Akranes}}||15 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1962|1962]]''||6||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (14)''||13||{{Valur Reykjavík}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1963|1963]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (18)''||15||{{ÍA Akranes}}||13 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1964|1964]]''||6||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (1)''||15||{{ÍA Akranes}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1965|1965]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (19)''||13||{{ÍA Akranes}}||13 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1966|1966]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (13)''||14||{{ÍBK Keflavík}}||14 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1967|1967]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (14)''||14||{{Fram Reykjavík}}||14 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1968|1968]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (20)''||15||{{Fram Reykjavík}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1969|1969]]''||7||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (2)''||15||{{ÍA Akranes}}||14 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1970|1970]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (7)''||20||{{Fram Reykjavík}}||16 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1971|1971]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (3)''||20||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||20 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1972|1972]]''||8||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (15)''||22||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||18 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1973|1973]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (4)''||26||{{Valur Reykjavík}}||21 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1974|1974]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (8)''||23||{{ÍBK Keflavík}}||19 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1975|1975]]''||9||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (9)''||19||{{Fram Reykjavík}}||17 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1976|1976]]''||9||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (15)''||25||{{Fram Reykjavík}}||24 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1977|1977]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (10)''||28||{{Valur Reykjavík}}||27 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (16)''||35||{{ÍA Akranes}}||29 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1979|1979]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (1)''||24||{{ÍA Akranes}}||23 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1980|1980]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (17)''||28||{{Fram Reykjavík}}||25 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1981|1981]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (3)''||25||{{Fram Reykjavík}}||23 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1982|1982]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (4)''||23||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||22 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1983|1983]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (11)''||24||{{KR Reykjavík}}||20 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1984|1984]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (12)''||38||{{Valur Reykjavík}}||28 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1985|1985]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (18)''||38||{{ÍA Akranes}}||36 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1986|1986]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (16)''||38||{{Valur Reykjavík}}||38 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1987|1987]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (19)''||37||{{Fram Reykjavík}}||32 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1988|1988]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (17)''||49||{{Valur Reykjavík}}||41 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1989|1989]]''||10||Tvisvar||''{{KA Akureyri}} (1)''||34||{{FH Hafnarfjörður}}||32 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1990|1990]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (18)''||38||{{KR Reykjavík}}||38 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1991|1991]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (5)''||37||{{Fram Reykjavík}}||37 |- align="center" |''[[Samskipadeild karla 1992|1992]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (13)''||40||{{KR Reykjavík}}||37 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Getraunadeild karla 1993|1993]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (14)''||49||{{FH Hafnarfjörður}}||40 |- align="center" |''[[Trópídeild karla 1994|1994]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (15)''||39||{{FH Hafnarfjörður}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1995|1995]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (16)''||49||{{KR Reykjavík}}||35 |- align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1996|1996]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (17)''||40||{{KR Reykjavík}}||37 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1997|1997]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (2)''||40||{{ÍA Akranes}}||35 |- align="center" |''[[Landssímadeild karla 1998|1998]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3)''||38||{{KR Reykjavík}}||33 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landssímadeild karla 1999|1999]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (21)''||45||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||38 |- align="center" |''[[Landssímadeild karla 2000|2000]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (22)''||37||{{Fylkir Reykjavík}}||35 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Símadeild karla 2001|2001]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (18)''||36||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||36 |- align="center" |''[[Símadeild karla 2002|2002]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (23)''||36||{{Fylkir Reykjavík}}||34 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2003|2003]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (24)''||33||{{FH Hafnarfjörður}}||30 |- align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2004|2004]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (1)''||37||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||31 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2005|2005]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (2)''||48||{{Valur Reykjavík}}||32 |-align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2006|2006]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (3)''||36||{{KR Reykjavík}}||30 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2007|2007]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (20)''||38||{{FH Hafnarfjörður}}||37 |-align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2008|2008]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (4)''||47||{{ÍBK Keflavík}}||46 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla 2009|2009]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (5)''||51||{{KR Reykjavík}}||48 |-align="center" |''[[Pepsideild karla 2010|2010]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (1)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||44 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (25)''||47|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 44 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|2012]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (6)''||49|| {{Breiðablik}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|2013]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (26)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 47 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]]''||12||Tvisvar||''{{Lið Stjarnan}} (1)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}||51 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|2015]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (7)''||48|| {{Breiðablik}}||46 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|2016]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (8)''||43|| {{Lið Stjarnan}} ||39 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (21)''||50|| {{Lið Stjarnan}} ||38 |--align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (22)''||46||{{Breiðablik}}||44 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|2019]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (27)''||52||{{Breiðablik}}||38 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (23)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||36 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|2021]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (6)''||48||{{Breiðablik}}||47 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2022|2022]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (2)''||63||{{Víkingur Reykjavík}}||53 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2023|2023]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (7)''||66||{{Valur Reykjavík}}||55 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2024|2024]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (3)''||62||{{Víkingur Reykjavík}}||59 |- align="center" |''2025'' |12 |Tvisvar |''{{Víkingur Reykjavík}}'' (8) |57 |{{Valur Reykjavík}} |45 |} ===Stjörnukerfið=== Sex lið í deildinni, KR, Valur, Fram, ÍA, Víkingur og FH, bera stjörnur á búningi sínum, fyrir ofan félagsmerkið, en sérhver stjarna táknar fimm meistaratitla. Stjörnufjöldi félaga: * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 25. titilinn]] {{Lið KR}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1928|1928]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1941|1941]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1955|1955]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1968|1968]] og [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] {{Lið Valur}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1937|1937]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1976|1976]] og [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|2007]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið Fram}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1917|1917]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1925|1925]] og [[1. deild karla í knattspyrnu 1972|1972]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið ÍA}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1958|1958]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1977|1977]] og [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|1994]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið Víkingur}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið FH}} ([[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]]) == Styrktaraðilar == === Nafn úrvalsdeildarinnar === {| class="wikitable" style="text-align: center" |- | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Tímabil<span style="color: white;">''' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Ár<span style="color: white;">''' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Styrktaraðili<span style="color: white;">''' |- |75||1912-1986 ||''-'' |- |2||1987-88||Samvinnuferðar-Landsýn mótið |- |3||1989-91||Hörpudeildin |- |1||1992||Samskipadeild |- |1||1993||Getraunadeild |- |1||1994||Trópídeild |- |3||1995-1997||Sjóvá-Almennra deild |- |3||1998-2000||Landssímadeild |- |2||2001-2002||Símadeild |- |6||2003-2008||Landsbankadeild |- | 9 ||2009-2018||Pepsideild |- | 3 |2019-2021 |Pepsi Max deild |- | - ||2022-||Besta deildin |} === Verðlaunafé === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | Sæti ! style="background:silver;" | Verðlaunafé |- |1||1.000.000 |- |2||700.000 |- |3||500.000 |- |4||300.000 |- |5||300.000 |- |6||300.000 |- |7||300.000 |- |8||300.000 |- |9 ||200.000 |- |10||200.000 |- |11||200.000 |- |12 |200.000 |} <ref>{{Vefheimild|url=https://gamli.ksi.is/media/handbok-leikja-2017---vidaukar/33.-Verdlaunafe%CC%81-2017.pdf|titill=Verðlaunafé 2017|höfundur=KSÍ|útgefandi=KSÍ|mánuður=apríl|ár=2017|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2019|safnár=2017}}</ref> == Tölfræði == === Sigursælustu félögin === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" | Titlar ! style="background:silver;" | Fyrsti titill ! style="background:silver;" | Síðasti titill ! style="background:silver;" | Varðir titlar ! style="background:silver;" | Unnið tvöfalt |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''||27||1912||2019||8|| 4 sinnum |- |[[Mynd:Valur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''||23||1930||2020||8|| 1 sinni |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''||18||1951||2001||8|| 4 sinnum |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'''||18||1913||1990||8||Nei |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''||8||2004||2016||4||Nei |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]'''||8||1920||2026||1|| 2 sinnum |- |[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||'''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]'''||4||1964||1973||0||Nei |- |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||'''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]'''||3||1979||1998||1|| 1 sinni |- |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''||3||2010||2024||0||Nei |- |[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] ||'''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]'''||1||1989||1989||0||Nei |- |[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]'''||1||2014||2014||0||Nei |} <small>''Sjá [[Listi yfir titla í íslenskum íþróttum|lista yfir titla í íslenskum íþróttum]]''</small> === Tími milli titla === Alls hefur 7 liðum í sögu Íslandsmótsins tekist að verja titil sinn, samtals 36 sinnum. Lengst hafa liðið 56 leiktímabil milli titla hjá félagi, en það vafasama met eiga Víkingar, sem unnu titilinn 1924 og ekki aftur fyrr en 1981. Einungis 5 liðum hefur tekist að vinna Íslandsmótið oftar en tvisvar í röð. Framarar eiga þar metið, en þeir unnu Íslandsbikarinn 6 ár í röð frá 1913 til 1918. Valur (1933 - 1945) og Fram (1913 - 1925) hafa svo bæði afrekað það að vinna Íslandsbikarinn 10 sinnum á 13 árum. {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+'''Flestir titlar unnir í röð''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| Titilár || Ár í röð |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1913 (''1'') - 1918 (''6'') || 6 í röð |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'' || 1992 (''13'') - 1996 (''17'') || 5 í röð |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1926 (''3'') - 1929 (''6'') || 4 í röð |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1935 (''3'') - 1938 (''6'') || 4 í röð |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1942 (''8'') - 1945 (''11'') || 4 í röð |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1948 (''11'') - 1950 (''13'') || 3 í röð |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1921 (''7'') - 1923 (''9'') || 3 í röð |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] ''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'' || 2004 (''1'') - 2006 (''3'') || 3 í röð |- |} {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse;margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+''Til vinstri: Lengstu eyðimerkurgöngur - Til hægri: Eyðimerkurgöngur í gangi''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila !scope=col width=100 style="border-left:solid 1px #FFFFFF"|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' || 1924 ('''2''') - 1981 ('''3''') || 56 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] '''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]''' || 1973 ('''4''') - ? (''5'') || 53 leiktímabil |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' || 1968 ('''20''') - 1999 ('''21''') || 30 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]''' || 1989 ('''1''') - ? (''2'') || 37 leiktímabil |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1987 ('''19''') - 2007 ('''20''') || 19 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1990 ('''18''') - ? (''19'') || 36 leiktímabil |- |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' || 1979 ('''1''') - 1997 ('''2''') || 17 leiktímabil |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' |1998 ('''3''') - ? (''4'') |28 leiktímabil |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1947 ('''13''') - 1962 ('''14''') || 14 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|'''[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''|| 2001 ('''18''') - ? (''19'') || 25 leiktímabil |- |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]''' |2010 ('''1''') - 2022 ('''2''') |12 leiktímabil |[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]''' |2014 ('''1''') -? (''2'') |12 leiktímabil |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1925 ('''10''') - 1939 ('''11''') || 13 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] '''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''|| 2016 ('''8''') - ? (''9'') || 10 leiktímabil |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1945 ('''11''') - 1956 ('''12''') || 10 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"| [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''|| 2019 ('''27''') -? (''28'')||7 leiktímabil |- |} === Þátttaka liða === Eftirfarandi tafla sýnir þáttöku liða sem hlutfall af 111 tímabilum. KR-ingar hafa spilað flest tímabil í efstu deild, eða 108 af 111. Þeir tóku ekki þátt [[Úrvalsdeild 1913|1913]], [[Úrvalsdeild 1914|1914]] og [[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]. Valsarar höfðu fram til ársins 1999, leikið öll sín tímabil í efstu deild. Liðin sem eru feitletruð eru í Bestu deildinni núna. Í töflunni er tímabilið 2022 tekið með. {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+'''Þátttaka á Íslandsmótinu í knattspyrnu''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| /111 !scope=col width=100 style="border-left:solid 1px #FFFFFF"|Félag|| /111 |- |'''{{Lið KR}}''' || 108 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Þór Ak.}}|| 17 |- |'''{{Lið Valur}}''' || 102 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Fjölnir}}|| 8 |- |'''{{Lið Fram}}'''|| 99 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Leiftur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]]|| 7 |- |'''{{Lið Víkingur R.}}''' || 71 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið HK}}|| 5 |- |'''{{Lið ÍA}}'''|| 69 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Víðir.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]]|| 4 |- |'''{{Lið Keflavík}}'''|| 54 |style="border-left:solid 1px #000000"|'''{{Lið Leiknir R.}}'''|| 3 |- |'''{{Lið ÍBV}}'''|| 52 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:BÍBol.png|20px]] [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]]|| 3 |- |'''{{Lið FH}}'''|| 38 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Víkingur Ó.}}|| 3 |- |'''{{Lið Breiðablik}}'''|| 37 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:IBH.png|20px]] [[Íþróttabandalag Hafnarfjarðar|ÍBH]]|| 3 |- |{{Lið Fylkir}}|| 24 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Völsungur.gif|20px]] [[Völsungur Húsavík|Völsungur]]|| 2 |- |'''{{Lið KA}}'''|| 23 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Selfoss}}|| 2 |- |'''{{Lið Stjarnan}}'''|| 20 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Haukar}}|| 2 |- |{{Lið Grindavík}}|| 20 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið ÍR}} *|| 1 |- |{{Lið Þróttur R.}}|| 19 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Skallagrímur}}|| 1 |- |[[Mynd:IBA.png|20px]] [[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]** || 17 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Grótta}} |1 |} <small>* ÍR spilaði eitt tímabil árið [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|1998]]. Árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]] spiluðu þeir einungis 1 leik gegn Fram og drógu sig úr keppni, þ.a.l. spiluðu þeir ekki heilt tímabil það árið.</small> <nowiki>**</nowiki>ÍBA var leyst upp í frumeindir sýnar Þór og KA árið 1974. === Gengi frá 1978 === :{| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |'22 |'23 |'24 |'[[:en:2025_Besta_deild_karla|25]] |26 |- | align="left" |[[Mynd:UMFA.png|20x20dp]] |[[Afturelding]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |12 | |- | align="left" |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] |10|| || 5 || 4 || 7 || bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || || 5 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || 5 || 7 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || || 5 || 5 || 8 || 5* || bgcolor="gold" |1 || 6 || bgcolor="silver" |2 || 4 || 7 || bgcolor="silver" |2 || 6 || 6 | bgcolor="silver" |2 | bgcolor="silver" |2 |4 | bgcolor="silver" |<nowiki>2 |</nowiki> | bgcolor="gold" |1 |4 |1 |4 | |- | align="left" |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] |9|| || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || bgcolor="silver" |2 || 6 || 8 || 6 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || || || bgcolor="#cc9966" |3 || 6 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="#cc9966" |3 || 5 || bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="silver" |2 || 6 |10 |5 |6 |6 | |- | align="left" |[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] | || - || - || - || - || - || - || - || - || - || S<ref>Félagið stofnað þetta ár</ref>|| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || bgcolor="FFCCCC" |12 || || || || || 9 || 6 || 4 || 10 || 11 || || 12 | | | | | | |- | align="left" |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] |6|| 6* || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 6 || 4* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="#cc9966" |3* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2 || 5 || 4 || 6 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || 4 || 6 || 7 || 8 || 8 || 8 || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || bgcolor="#cc9966" |3 || 4 || 5 || 9 || 10 || 10* || bgcolor="FFCCCC" |11 || || || || || | | | |10 |9 |5 | |- | align="left" |[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] | || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || bgcolor="silver" |2 || 5* || bgcolor="silver" |2* || 4 || 4 || 5 || 8 || 4 || 9 || bgcolor="#cc9966" |3 || 9 || 7 || 7 || 7 || 6 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |11 || || 8 || 8 || 6 || bgcolor="FFCCCC" |12 | |8 |12 | | |- | align="left" |[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] | || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || 7 || 7 || 7 || 6 || bgcolor="#cc9966" |3 || 4 || bgcolor="#cc9966" |3 || 6 || 7 || 7 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || 9 || 10 || 10 || bgcolor="FFCCCC" |12 || || || || || 5 || 10 || 11 || || || | | | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] ||| bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:HK-K.png|20px]]||[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 9 || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || || || | | |9 |11 | |9 |11 | | |- | align="left"|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |2|| bgcolor="silver" |2 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4* || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || 5* || bgcolor="gold"|1 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || 7 || 8 || 12 | |10 |9 |8 |11 | |5 |8 | |- | align="left"| ||[[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] ||| || || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || L<ref>Félagið var lagt niður þetta ár</ref> || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] |4|| bgcolor="gold" |1 || 6 || 6* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="#cc9966"|3 || 7 || 8 || 8 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || 4 || bgcolor="silver"|2 || 7 || 5 || bgcolor="silver"|2 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 10 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || 10 || 10 || 9 || 9 |6 |12 | | |8 |11 | |9 | |- | align="left"|[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] |8|| bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 6 || 4 || bgcolor="gold"|1 || 8 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || 4 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || 7 |7 |5 |7 |4 |2 |7 |7 |7 | |- | align="left"|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]] |3|| 4 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 8 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || 5 || 5 || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || 8 || 6* || 4 || 8 || 6 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 5* || 4 || 4* || 6 || bgcolor="silver"|2 || 6 || 6 || 8 || 9 || 9 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || |12 | | |10 |7 | | | | |- ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |'22 |'23 |'24 | | |- | align="left"|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||| 5 || 7 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="silver"|2 || 4 || 6 || 4 || 5 || 5 || 4 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="silver"|2 || 5 || 5* || bgcolor="silver"|2* || bgcolor="silver"|2 || 5 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1 || 7 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || 6 || 6 || bgcolor="silver"|2 || 8 || 4* || bgcolor="silver"|2 || 4 || bgcolor="gold"|1* || 4* || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 |4 | bgcolor="gold"|1 |5 |bgcolor="#cc9966"|3 |4 |6 |8 |10 | |- | align="left"|[[Mynd:Leiftur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]] ||| || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Leiknir Reykjavík|Leiknir R.]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || | | | |8 |12 | | | | |- | align="left"|[[Mynd:UMFS.png|15px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Skallagrimur.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Skallagrímur|Skallagrímur]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||| || || || || || || || || || || || 5 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || 7 || 8 || 4 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="gold"|1 || 4 || bgcolor="silver"|2 |bgcolor="silver"|2 |bgcolor="silver"|2* |4 |bgcolor="#cc9966"|3 |7 |5 |3 |4 |3 | |- | align="left"|[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] | bgcolor="gold"|1|| bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="gold"|1 || 5 || 5 || 5 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="silver"|2* || 5 || 4* || 4* || 4* || 6 || 4 || 7 || 5 || 8 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="silver"|2* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="gold"|1 || 5 || 8 || 7 || 5 || 8 || 5 || 5 || 5* || 5* || bgcolor="gold"|1 | bgcolor="gold"|1 |6 | bgcolor="gold"|1 |5 |6 |2 |3 |2 | |- | align="left"| ||[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |10 |11 | |- | align="left"|[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]] ||| || || || || || || 8 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:VíkÓl.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Víkingur|Víkingur Ó.]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || 10 || 11 | | | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |5|| 7 || 4 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || 7 || 5 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 7 || 8 || 7 || bgcolor="gold"|1 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || 4 || 9 || 7 || 8 || 9 || 7 || 10 || bgcolor="gold"|1 |3 |1 |2 |1 |1 |- | align="left"|[[Mynd:Völsungur.gif|21px]]||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] ||| || || || || || || || || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Þór|Þór]] ||| || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 4 || 7 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || 4 || 6 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="#cc9966"|3 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || 8 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] |7|| 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 6 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 10 || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || | | |- ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |} <small>Stjörnumerkt lið vann Bikarkeppni KSÍ það árið</small> === Titlar eftir bæjarfélagi === Titlarnir hafa skipts svona á milli bæja á Íslandi. Meistaratitillinn var í [[Reykjavík]] fyrstu 39 ár Íslandsmótsins, en þá fór hann á [[Akranes]]. 86 af 100 titlum hafa farið til [[Reykjavík]]ur og [[Akranes]]s og hafa 74 af 100 endað innan [[höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]]. {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | Borg/bær ! style="background:silver;" | Íbúafjöldi ! style="background:silver;" | Titlar af 103 ! style="background:silver;" | % ! style="background:silver;" | Lið <ref>Fjöldi liða frá bænum sem hafa spilað í efstu deild</ref> ! style="background:silver;" | Titlar liða |- |[[Mynd:ISL Reykjavik COA.svg|18px]]||[[Reykjavík]]||138.772||72||||8||{{KR Reykjavík}} (26), {{Valur Reykjavík}} (22), {{Fram Reykjavík}} (18), {{Víkingur Reykjavík}} (8) |- |[[Mynd:Akranes.jpg|20px]]||[[Akranes]]||6.549||18||||1||{{ÍA Akranes}} (18) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki Hafnarfjardar.png|20px]]||[[Hafnarfjörður]]||25.913||8||||3||{{FH Hafnarfjörður}} (8) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki Reykjanesbaejar.png|20px]]||[[Reykjanesbær]]||14.091||4||||1||{{ÍBK Keflavík}} (4) |- |||[[Vestmannaeyjabær]]||4.264||3||||1||{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3) |- |[[Mynd:Seal of Akureyri.png|20px]]||[[Akureyri]]||17.573||1||||1||{{KA Akureyri}} (1) |- |[[Mynd:Kvogur.jpg|20px]]||[[Kópavogur]]||30.357||2||||2||[[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] (3) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki_Gardabaejar.png|20px]]||[[Garðabær]]||14.180||1||||1||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]] [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] (1) |- |} == Bestu, efnilegustu og markahæstu leikmenn == === Leikmaður ársins === {| class="wikitable" !Tímabil !Leikmaður !Félag |- |1984 |Bjarni Sigurðsson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1985 |Guðmundur Þorbjörnsson |Valur |- |1986 |Guðmundur Torfason |Fram |- |1987 |Pétur Ormslev |Fram |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |Valur |- |1989 |Þorvaldur Örlygsson |KA |- |1990 |Sævar Jónsson |Valur |- |1991 |Guðmundur Steinsson |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |1992 |Lúkas Kostic |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1993 |Sigurður Jónsson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1994 |[[Sigursteinn Gíslason]] |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1995 |Ólafur Þórðarson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1996 |Gunnar Oddsson |Leiftur |- |1997 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |ÍBV |- |1998 |David Winnie |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |1999 |[[Guðmundur Benediktsson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2000 |Hlynur Stefánsson |ÍBV |- |2001 |[[Gunnlaugur Jónsson]] |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |2002 |Finnur Kolbeinsson |Fylkir |- |2003 |Allan Borgvardt |FH |- |2004 |[[Heimir Guðjónsson]] |FH |- |2005 |Allan Borgvardt |FH |- |2006 |Viktor Bjarki Arnarsson |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2007 |[[Helgi Sigurðsson (f. 1974)|Helgi Sigurðsson]] |Valur |- |2008 |Guðmundur Steinarsson |Keflavík |- |2009 |Atli Guðnason |FH |- |2010 |[[Alfreð Finnbogason]] |Breiðablik |- |2011 |[[Hannes Þór Halldórsson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2012 |Atli Guðnason |FH |- |2013 |[[Björn Daníel Sverrisson]] |FH |- |2014 |[[Ingvar Jónsson]] |Stjarnan |- |2015 |Emil Pálsson |FH |- |2016 |Kristinn Freyr Sigurðsson |Valur |- |2017 |[[Andri Rúnar Bjarnason]] |Grindavík |- |2018 |Patrick Pedersen |Valur |- |2019 |[[Óskar Örn Hauksson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2020 |Steven Lennon |FH |- |2021 |[[Nikolaj Hansen]] |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2022 |[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]] |KA |- |2023 |[[Birnir Snær Ingason]] |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2024 |[[Höskuldur Gunnlaugsson]] |Breiðablik |- |2025 |Patrick Pedersen |Valur |} === Markahæstu leikmenn === Frá árinu 1983 hefur verðlaunagripurinn [[Gullskórinn (Ísland)|Gullskórinn]] verið veittur markahæsta leikmanni hvers tímabils í efstudeild. {| class="wikitable" !Tímabil !Leikmaður !Mörk !Félag |- |1980 |Matthias Hallgrimsson |'''15''' |Valur |- |1981 |Sigurlás Þorleifsson Larus Gudmundsson |''12'' |ÍBV Víkingur |- |1982 |Sigurlás Þorleifsson Heimir Karlsson |''10'' |ÍBV Víkingur |- |1983 |Ingi Björn Albertsson |''14'' |Valur |- |1984 |Guðmundur Steinsson |''10'' |Fram |- |1985 |Ómar Torfason |''13'' |Fram |- |1986 |Guðmundur Torfason |''19'' |Fram |- |1987 |Pétur Ormslev |''12'' |Fram |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |''13'' |Valur |- |1989 |Hörður Magnússon |''12'' |FH |- |1990 |Hörður Magnússon |''13'' |FH |- |1991 |Hörður Magnússon Guðmundur Steinsson |''13'' |FH Víkingur |- |1992 |[[Arnar Gunnlaugsson]] |''15'' |ÍA |- |1993 |Þórður Guðjónsson |''19'' |ÍA |- |1994 |Mihajlo Biberčić |''14'' |ÍA |- |1995 |[[Arnar Gunnlaugsson]] |''15'' |ÍA |- |1996 |[[Ríkharður Daðason]] |''14'' |KR |- |1997 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |''19'' |ÍBV |- |1998 |Steingrímur Jóhannesson |''16'' |ÍBV |- |1999 |Steingrímur Jóhannesson |''12'' |ÍBV |- |2000 |Guðmundur Steinarsson Andri Sigþórsson |''14'' |Keflavík KR |- |2001 |Hjörtur Hjartarson |''15'' |ÍA |- |2002 |Grétar Hjartarson |''13'' |Grindavík |- |2003 |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |''10'' |Þróttur R. |- |2004 |Gunnar Heiðar Þorvaldsson |''12'' |ÍBV |- |2005 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |''16''' |FH |- |2006 |Marel Baldvinsson |'''11''' |Breiðablik |- |2007 |Jónas Grani Garðarsson |'''13''' |Fram |- |2008 |Guðmundur Steinarsson |'''16''' |Keflavík |- |2009 |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |'''16''' |KR |- |2010 |Gilles Mbang Ondo |'''14''' |Grindavík |- |2011 |Garðar Jóhannsson |'''15''' |Stjarnan |- |2012 |Atli Guðnason |'''12''' |FH |- |2013 |[[Atli Viðar Björnsson]] [[Viðar Örn Kjartansson]] Gary Martin |'''13''' |FH Fylkir KR |- |2014 |Gary Martin |'''13''' |KR |- |2015 |Patrick Pedersen |'''13''' |Valur |- |2016 |Garðar Gunnlaugsson |'''14''' |ÍA |- |2017 |[[Andri Rúnar Bjarnason]] |'''19''' |Grindavík |- |2018 |Patrick Pedersen |'''17''' |Valur |- |2019 |Gary Martin |'''14''' |Valur/ÍBV |- |2020 |Steven Lennon |'''17''' |FH |- |2021 |[[Nikolaj Hansen]] |'''16''' |Víkingur |- | rowspan="2" |2022 |[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]] |'''17''' |KA |- |Guðmundur Magnússon |17 |Fram |- |2023 |Emil Atlason |'''17''' |Stjarnan |- |2024 |Benoný Breki Andrésson |21 |KR |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |Valur |} === '''Markahæstu leikmenn í sögunni''' === {| class="wikitable" !Sæti !Leikmaður !Mörk !Leikir |- |1 |'''Patrik Pedersen''' |134 (14) |207 |- |- |2 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |131 (19) |241 |- |3 |[[Atli Viðar Björnsson]] |113 (0) |264 |- |4 |Steven Lennon |102 (24) |213 |- |5 |Óskar Örn Hauksson |88 (6) |382 |- |6 |Hörður Magnússon |87 (17) |188 |- |7 |Björgólfur Hideaki Takefusa |83 (0) |182 |- |8 |Hallgrímur Mar Steingrímsson |81 (19) |226 |- | rowspan="2" |9 |Steingrímur Jóhannesson |81 (4) |221 |- |Guðmundur Steinarsson |81 (23) |225 |- |10 |Arnar Gunnlaugsson |75 (0) |139 |- |11 |Hilmar Árni Halldórsson |71 (21) |192 |- |12 |Albert Brynjar Ingason |70 (9) |219 |- |13 |Emil Atlason |69 (0) |196 |- |14 |Atli Guðnason |66 (1) |285 |- |15 |Matthías Vilhjálmsson |62 (5) |215 |- |16 |Halldór Orri Björnsson |61 (15) |215 |- | rowspan="2" |17 |'''Kristinn Steindórsson''' |59 (3) |207 |- |Haraldur Ingólfsson |59 (8) |189 |- |18 |Hörður Sveinsson |58 (2) |189 |- | rowspan="2" |19 |Elfar Árni Aðalsteinsson |57 (4) |192 |- |[[Guðmundur Benediktsson]] |57 (7) |237 |- |20 |Baldur Sigurðsson |55 (0) |264 |- |17 |Pálmi Rafn Pálmason |54 (10) |242 |- | rowspan="2" |18 |Ingimundur Níels Óskarsson |50 (4) |191 |- |Björn Daníel Sverrisson |50 (4) |236 |- | rowspan="2" |19 |'''[[Sigurður Egill Lárusson]]''' |47 (4) |255 |- |Guðjón Pétur Lýðsson |47 (14) |226 |- | rowspan="2" |20 |Einar Þór Daníelsson |46 (2) |200 |- |Kristinn Freyr Sigurðsson |46 (5) |267 |- |21 |'''Höskuldur Gunnlaugsson''' |45 (11) |205 |- |22 |'''Kennie Knak Chopart''' |40 (0) |237 |- |23 |Almarr Ormarsson |40 (1) |271 |- |24 |Ólafur Karl Finsen |39 (7) |188 |- | rowspan="2" |25 |Matthías Guðmundsson |37 (0) |196 |- |Haukur Páll Sigurðsson |37 (0) |283 |- | rowspan="3" |26 |Arnþór Ari Atlason |36 (0) |207 |- |Andri Marteinsson |36 (0) |234 |- |'''Atli Sigurjónsson''' |36 (0) |238 |- |27 |Magnús Sverrir Þorsteinsson |35 (2) |229 |- | rowspan="2" |28 |Sigurbjörn Örn Hreiðarsson |34 (14) |240 |- |Ágúst Þór Gylfason |34 (18) |195 |- |29 |Þorsteinn Már Ragnarsson |33 (0) |204 |- | rowspan="2" |30 |Jón Gretar Jónsson |32 (1) |210 |- |Óli Stefán Flóventsson |32 (1) |212 |} == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengt efni == * [[Besta deild kvenna]] * [[Knattspyrna á Íslandi]] == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Landsbankadeildin | mánuðurskoðað = 14. febrúar | árskoðað = 2007}} <div class="references-small"><references/></div> {{S|1912}} {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} [[Flokkur:Knattspyrna]] [[Flokkur:Landsbankadeild karla| ]] [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir knattspyrnu í Evrópu]] b6gj80dd83zad8mrsoqlve1ljfrbo7v 1979598 1979596 2026-09-20T11:36:47Z ~2026-50590-35 120901 /* Sigursælustu félögin */ 1979598 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta | titill = Besta deildin | stofnár = [[1912]] <small>''(undir nafninu „meistaradeild“)<ref>[http://www.ksi.is/mot/motalisti/?flokkur=111&tegund=%25&AR=1912&kyn=1 Meistaraflokkar árið 1912] KSÍ</ref>''</small> | liðafjöldi = 12 | ríki = {{ISL}} [[Ísland]] | píramída stig = [[Íslenska karlaknattspyrnudeildakerfið|1. stig]] | neðri deild = [[1. deild karla í knattspyrnu|1. deild karla]] | núverandi meistarar = {{Lið Víkingur}} (8) (2025) | sigursælasta lið = [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] (27) | bikarar = [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Mjólkurbikarinn]]<br />[[Lengjubikarinn]] | mótasíður = [http://pepsi.is/pepsideildin Heimasíða mótaraðarinnar]<br /> [http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=17548 Mótasíða KSÍ] | mynd = BestaLeague.png }} '''Besta deild karla''' er efsta deild karla í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] á [[Ísland]]i. Deildin er rekin af [[Íslenska knattspyrnusambandið|Íslenska knattspyrnusambandinu]] og var stofnuð árið 1912. Deildin var í fyrstu spiluð undir nafninu "1. deild karla" og ekki nefnd úrvalsdeild fyrr en 1997. Deildin er mynduð af 12 félögum sem leika hver gegn öðrum í tvöfaldri umferð á heima- og útivöllum. Fjöldi stiga við lok hvers tímabils ákvarðar hvaða félagslið er [[Íslandsmeistari]] og hvaða tvö félög falla niður og eiga deildaskipti við þau tvö stigahæstu í [[1. deild karla í knattspyrnu|1.deild karla]]. Stigahæsta félag deildarinnar öðlast þátttökurétt í annarri umferð [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildar Evrópu]]. Það í öðru sæti öðlast þátttökurétt í [[Sambandsdeild Evrópu]]. Þriðja sæti deildarinnar getur einnig gefið þátttökurétt í evrópukeppni fari svo að efra félag hafi þegar öðlast þann rétt með sigri í [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Bikarkeppninni.]] Árið 2022 var nafni deildarinnar breytt í Besta deild karla, deildinni er skipt í tvo helminga, 6 lið í efri helmingi og 6 í neðri. Lið í neðri helmingi geta fallið niður í 1. deild. == Núverandi lið (2026) == {| class="wikitable sortable" ! width=90 style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" |2025 ! style="background:silver;" | Fyrsta tímabil ! style="background:silver;" | <small>Fjöldi meistaratitla</small> <small>frá 1912</small><ref>Fjöldi meistaratitla í efstu deild(''tímabilið 2025 innifalið'')[https://www.visir.is/g/20191271016d/svona-standa-kr-ingar-eftir-helstu-tulkunum-a-titlatolfraedi-islenska-fotboltans] </ref> ! style="background:silver;" | Í deildinni frá |- align="center" | align="left" |{{Lið Víkingur R.}}||1. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|1918]]||8||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Valur}}||2. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1915]]||23**||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2005]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Stjarnan}}||3. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1990|1990]]||1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Breiðablik}}||4. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1971]]||4||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2006]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Fram}}||5. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1946|1946]]||18***||2022 |- align="center" | align="left" |{{Lið FH}}||6. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1975|1975]]||8||[[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|2001]] |- align="center" | align="left" |{{Lið KA}}||7. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1929|1929]]||1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]] |- align="center" | align="left" |[[Íþróttabandalag Akraness|ÍA]]||8. sæti||[[Landsbankadeild_karla_í_knattspyrnu_2007|2007]]||18||2024 |- align="center" | align="left" |{{Lið ÍBV}}|| 9. sæti ||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]] |3 |2025 |- align="center" | align="left" |{{Lið KR}}||10. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]]||27||[[1. deild karla í knattspyrnu 1979|1979]] |- align="center" | align="left" |[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]]||1. sæti í [[1. deild karla í knattspyrnu|1. Deild]]||[[1. deild karla í knattspyrnu 1989|1989]]||0 |2026 |- align="center" | align="left" |{{Lið Keflavík}}||Vann umspil||1958 |4 |2026 |} Afturelding og [[Vestri (knattspyrna karla)|Vestri]] féllu úr deildinni 2025. <nowiki>**</nowiki>Tímabilið 2020 var blásið af vegna COVID-19 þegar 22 af 24 umferðum höfðu farið fram. Valur var á toppnum og dæmdur sigurvegari.<ref>[https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2020/10/30/valur_er_islandsmeistari_2020/]</ref> <nowiki>***</nowiki>Ekkert mót fór fram árin 1913 og 1914 en Fram dæmdur sigurvegari. == Saga == {{Staðsetning liða í úrvalsdeild karla|Float=right}} === Meistarasaga === <div class="floatright"> <timeline> ImageSize = width:300 height:2000 PlotArea = left:45 right:0 bottom:20 top:20 AlignBars = early DateFormat = yyyy Period = from:1912 till:2026 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1912 Colors= id:KR value:black legend:KR id:Fr value:blue legend:Fr id:Vi value:magenta legend:Vi id:Va value:red legend:Va id:IA value:yellow legend:IA id:Ke value:purple legend:Ke id:ÍB value:white legend:ÍB id:KA value:redorange legend:KA id:FH value:orange legend:FH id:BH value:green legend:BH id:St value:darkblue legend:St PlotData= bar:Leaders width:25 mark:(line,black) align:left fontsize:M shift:(25,-5) anchor:middle from:1912 till:1913 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1913 till:1919 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1919 till:1920 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1920 till:1921 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1921 till:1924 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1924 till:1925 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1925 till:1926 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1926 till:1930 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1930 till:1931 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1931 till:1933 color:Kr text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1933 till:1934 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1934 till:1935 color:Kr text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1935 till:1939 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1939 till:1940 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1940 till:1941 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1941 till:1942 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1942 till:1946 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1946 till:1948 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1948 till:1951 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1951 till:1952 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1952 till:1953 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1953 till:1955 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1955 till:1956 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1956 till:1957 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1957 till:1959 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1959 till:1960 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1960 till:1961 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1961 till:1962 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1962 till:1963 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1963 till:1964 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1964 till:1965 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1965 till:1966 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1966 till:1968 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1968 till:1969 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1969 till:1970 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1970 till:1971 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1971 till:1972 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1972 till:1973 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1973 till:1974 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1974 till:1976 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1976 till:1977 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1977 till:1978 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1978 till:1979 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1979 till:1980 color:ÍB text:"[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]" from:1980 till:1981 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1981 till:1983 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1983 till:1985 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1985 till:1986 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1986 till:1987 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1987 till:1988 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1988 till:1989 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1989 till:1990 color:KA text:"[[Knattspyrnufélag Akureyrar]]" from:1990 till:1991 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1991 till:1992 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1992 till:1997 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1997 till:1999 color:ÍB text:"[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]" from:1999 till:2001 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2001 till:2002 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:2002 till:2004 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2004 till:2007 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2007 till:2008 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2008 till:2010 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2010 till:2011 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2011 till:2012 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2012 till:2013 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2013 till:2014 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2014 till:2015 color:St text:"[[Stjarnan]]" from:2015 till:2017 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2017 till:2019 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2019 till:2020 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2020 till:2021 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2021 till:2022 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:2022 till:2023 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2023 till:2024 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:2024 till:2025 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2025 till:2026 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" </timeline> </div> {| class="wikitable sortable" bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" |'''Tímabil''' |''Lið'' |''Mætast'' |''Meistari'' |''Stig'' |''2. sæti'' |''Stig'' |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1912|1912]]''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (1)''||3||{{Fram Reykjavík}}||3 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1913|1913]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (1)''||-||-||- |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1914|1914]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (2)''||-||-||- |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1915|1915]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (3)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1916|1916]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (4)''||3||{{KR Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1917|1917]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1918|1918]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (6)''||6||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1919|1919]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (2)''||5||{{Fram Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1920|1920]] ''||3||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (1)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1921|1921]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (7)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1922|1922]] ''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (8)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||1 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1923|1923]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (9)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1924|1924]] ''||4||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (2)''||6||{{Fram Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1925|1925]] ''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}}(10)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1926|1926]] ''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (3)''||7||{{Fram Reykjavík}}||7 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1927|1927]] ''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (4)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1928|1928]] ''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (5)''||4||{{Valur Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1929|1929]] ''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (6)''||8||{{Valur Reykjavík}}||5 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1930|1930]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (1)''||8||{{KR Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1931|1931]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (7)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1932|1932]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (8)''||7||{{Valur Reykjavík}}||5 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1933|1933]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (2)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1934|1934]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (9)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1935|1935]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (3)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1936|1936]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (4)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1937|1937]]''||3||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1938|1938]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (6)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||3 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1939|1939]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (11)''||4||{{KR Reykjavík}}||3 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1940|1940]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (7)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1941|1941]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (10)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1942|1942]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (8)''||6||{{Fram Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1943|1943]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (9)''||8||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1944|1944]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (10)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1945|1945]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (11)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1946|1946]]''||6||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||7 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1947|1947]]''||5||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (13)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1948|1948]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (11)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1949|1949]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (12)''||5||{{Fram Reykjavík}}||5 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1950|1950]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (13)''||6||{{Fram Reykjavík}}||5 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1951|1951]]''||5||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (1)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1952|1952]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (14)''||7||{{ÍA Akranes}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1953|1953]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (2)''||4||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1954|1954]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (3)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1955|1955]]''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (15)''||9||{{ÍA Akranes}}||8 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1956|1956]]''||6||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1957|1957]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (4)''||10||{{Fram Reykjavík}}||7 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1958|1958]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (5)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1959|1959]]''||6||Tvisvar||'''{{KR Reykjavík}} (16)'''||20||{{ÍA Akranes}}||11 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1960|1960]]''||6||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (6)''||15||{{KR Reykjavík}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1961|1961]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (17)''||17||{{ÍA Akranes}}||15 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1962|1962]]''||6||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (14)''||13||{{Valur Reykjavík}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1963|1963]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (18)''||15||{{ÍA Akranes}}||13 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1964|1964]]''||6||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (1)''||15||{{ÍA Akranes}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1965|1965]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (19)''||13||{{ÍA Akranes}}||13 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1966|1966]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (13)''||14||{{ÍBK Keflavík}}||14 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1967|1967]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (14)''||14||{{Fram Reykjavík}}||14 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1968|1968]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (20)''||15||{{Fram Reykjavík}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1969|1969]]''||7||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (2)''||15||{{ÍA Akranes}}||14 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1970|1970]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (7)''||20||{{Fram Reykjavík}}||16 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1971|1971]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (3)''||20||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||20 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1972|1972]]''||8||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (15)''||22||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||18 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1973|1973]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (4)''||26||{{Valur Reykjavík}}||21 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1974|1974]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (8)''||23||{{ÍBK Keflavík}}||19 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1975|1975]]''||9||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (9)''||19||{{Fram Reykjavík}}||17 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1976|1976]]''||9||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (15)''||25||{{Fram Reykjavík}}||24 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1977|1977]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (10)''||28||{{Valur Reykjavík}}||27 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (16)''||35||{{ÍA Akranes}}||29 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1979|1979]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (1)''||24||{{ÍA Akranes}}||23 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1980|1980]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (17)''||28||{{Fram Reykjavík}}||25 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1981|1981]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (3)''||25||{{Fram Reykjavík}}||23 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1982|1982]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (4)''||23||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||22 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1983|1983]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (11)''||24||{{KR Reykjavík}}||20 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1984|1984]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (12)''||38||{{Valur Reykjavík}}||28 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1985|1985]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (18)''||38||{{ÍA Akranes}}||36 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1986|1986]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (16)''||38||{{Valur Reykjavík}}||38 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1987|1987]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (19)''||37||{{Fram Reykjavík}}||32 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1988|1988]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (17)''||49||{{Valur Reykjavík}}||41 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1989|1989]]''||10||Tvisvar||''{{KA Akureyri}} (1)''||34||{{FH Hafnarfjörður}}||32 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1990|1990]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (18)''||38||{{KR Reykjavík}}||38 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1991|1991]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (5)''||37||{{Fram Reykjavík}}||37 |- align="center" |''[[Samskipadeild karla 1992|1992]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (13)''||40||{{KR Reykjavík}}||37 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Getraunadeild karla 1993|1993]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (14)''||49||{{FH Hafnarfjörður}}||40 |- align="center" |''[[Trópídeild karla 1994|1994]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (15)''||39||{{FH Hafnarfjörður}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1995|1995]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (16)''||49||{{KR Reykjavík}}||35 |- align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1996|1996]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (17)''||40||{{KR Reykjavík}}||37 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1997|1997]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (2)''||40||{{ÍA Akranes}}||35 |- align="center" |''[[Landssímadeild karla 1998|1998]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3)''||38||{{KR Reykjavík}}||33 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landssímadeild karla 1999|1999]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (21)''||45||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||38 |- align="center" |''[[Landssímadeild karla 2000|2000]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (22)''||37||{{Fylkir Reykjavík}}||35 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Símadeild karla 2001|2001]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (18)''||36||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||36 |- align="center" |''[[Símadeild karla 2002|2002]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (23)''||36||{{Fylkir Reykjavík}}||34 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2003|2003]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (24)''||33||{{FH Hafnarfjörður}}||30 |- align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2004|2004]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (1)''||37||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||31 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2005|2005]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (2)''||48||{{Valur Reykjavík}}||32 |-align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2006|2006]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (3)''||36||{{KR Reykjavík}}||30 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2007|2007]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (20)''||38||{{FH Hafnarfjörður}}||37 |-align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2008|2008]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (4)''||47||{{ÍBK Keflavík}}||46 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla 2009|2009]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (5)''||51||{{KR Reykjavík}}||48 |-align="center" |''[[Pepsideild karla 2010|2010]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (1)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||44 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (25)''||47|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 44 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|2012]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (6)''||49|| {{Breiðablik}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|2013]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (26)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 47 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]]''||12||Tvisvar||''{{Lið Stjarnan}} (1)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}||51 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|2015]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (7)''||48|| {{Breiðablik}}||46 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|2016]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (8)''||43|| {{Lið Stjarnan}} ||39 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (21)''||50|| {{Lið Stjarnan}} ||38 |--align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (22)''||46||{{Breiðablik}}||44 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|2019]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (27)''||52||{{Breiðablik}}||38 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (23)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||36 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|2021]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (6)''||48||{{Breiðablik}}||47 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2022|2022]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (2)''||63||{{Víkingur Reykjavík}}||53 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2023|2023]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (7)''||66||{{Valur Reykjavík}}||55 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2024|2024]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (3)''||62||{{Víkingur Reykjavík}}||59 |- align="center" |''2025'' |12 |Tvisvar |''{{Víkingur Reykjavík}}'' (8) |57 |{{Valur Reykjavík}} |45 |} ===Stjörnukerfið=== Sex lið í deildinni, KR, Valur, Fram, ÍA, Víkingur og FH, bera stjörnur á búningi sínum, fyrir ofan félagsmerkið, en sérhver stjarna táknar fimm meistaratitla. Stjörnufjöldi félaga: * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 25. titilinn]] {{Lið KR}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1928|1928]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1941|1941]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1955|1955]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1968|1968]] og [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] {{Lið Valur}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1937|1937]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1976|1976]] og [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|2007]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið Fram}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1917|1917]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1925|1925]] og [[1. deild karla í knattspyrnu 1972|1972]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið ÍA}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1958|1958]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1977|1977]] og [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|1994]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið Víkingur}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið FH}} ([[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]]) == Styrktaraðilar == === Nafn úrvalsdeildarinnar === {| class="wikitable" style="text-align: center" |- | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Tímabil<span style="color: white;">''' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Ár<span style="color: white;">''' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Styrktaraðili<span style="color: white;">''' |- |75||1912-1986 ||''-'' |- |2||1987-88||Samvinnuferðar-Landsýn mótið |- |3||1989-91||Hörpudeildin |- |1||1992||Samskipadeild |- |1||1993||Getraunadeild |- |1||1994||Trópídeild |- |3||1995-1997||Sjóvá-Almennra deild |- |3||1998-2000||Landssímadeild |- |2||2001-2002||Símadeild |- |6||2003-2008||Landsbankadeild |- | 9 ||2009-2018||Pepsideild |- | 3 |2019-2021 |Pepsi Max deild |- | - ||2022-||Besta deildin |} === Verðlaunafé === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | Sæti ! style="background:silver;" | Verðlaunafé |- |1||1.000.000 |- |2||700.000 |- |3||500.000 |- |4||300.000 |- |5||300.000 |- |6||300.000 |- |7||300.000 |- |8||300.000 |- |9 ||200.000 |- |10||200.000 |- |11||200.000 |- |12 |200.000 |} <ref>{{Vefheimild|url=https://gamli.ksi.is/media/handbok-leikja-2017---vidaukar/33.-Verdlaunafe%CC%81-2017.pdf|titill=Verðlaunafé 2017|höfundur=KSÍ|útgefandi=KSÍ|mánuður=apríl|ár=2017|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2019|safnár=2017}}</ref> == Tölfræði == === Sigursælustu félögin === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" | Titlar ! style="background:silver;" | Fyrsti titill ! style="background:silver;" | Síðasti titill ! style="background:silver;" | Varðir titlar ! style="background:silver;" | Unnið tvöfalt |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''||27||1912||2019||8|| 4 sinnum |- |[[Mynd:Valur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''||23||1930||2020||8|| 1 sinni |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''||18||1951||2001||8|| 4 sinnum |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'''||18||1913||1990||8||Nei |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]'''||9||1920||2026||1|| 2 sinnum |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''||8||2004||2016||4||Nei |- |[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||'''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]'''||4||1964||1973||0||Nei |- |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||'''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]'''||3||1979||1998||1|| 1 sinni |- |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''||3||2010||2024||0||Nei |- |[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] ||'''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]'''||1||1989||1989||0||Nei |- |[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]'''||1||2014||2014||0||Nei |} <small>''Sjá [[Listi yfir titla í íslenskum íþróttum|lista yfir titla í íslenskum íþróttum]]''</small> === Tími milli titla === Alls hefur 7 liðum í sögu Íslandsmótsins tekist að verja titil sinn, samtals 36 sinnum. Lengst hafa liðið 56 leiktímabil milli titla hjá félagi, en það vafasama met eiga Víkingar, sem unnu titilinn 1924 og ekki aftur fyrr en 1981. Einungis 5 liðum hefur tekist að vinna Íslandsmótið oftar en tvisvar í röð. Framarar eiga þar metið, en þeir unnu Íslandsbikarinn 6 ár í röð frá 1913 til 1918. Valur (1933 - 1945) og Fram (1913 - 1925) hafa svo bæði afrekað það að vinna Íslandsbikarinn 10 sinnum á 13 árum. {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+'''Flestir titlar unnir í röð''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| Titilár || Ár í röð |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1913 (''1'') - 1918 (''6'') || 6 í röð |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'' || 1992 (''13'') - 1996 (''17'') || 5 í röð |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1926 (''3'') - 1929 (''6'') || 4 í röð |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1935 (''3'') - 1938 (''6'') || 4 í röð |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1942 (''8'') - 1945 (''11'') || 4 í röð |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1948 (''11'') - 1950 (''13'') || 3 í röð |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1921 (''7'') - 1923 (''9'') || 3 í röð |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] ''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'' || 2004 (''1'') - 2006 (''3'') || 3 í röð |- |} {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse;margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+''Til vinstri: Lengstu eyðimerkurgöngur - Til hægri: Eyðimerkurgöngur í gangi''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila !scope=col width=100 style="border-left:solid 1px #FFFFFF"|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' || 1924 ('''2''') - 1981 ('''3''') || 56 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] '''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]''' || 1973 ('''4''') - ? (''5'') || 53 leiktímabil |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' || 1968 ('''20''') - 1999 ('''21''') || 30 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]''' || 1989 ('''1''') - ? (''2'') || 37 leiktímabil |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1987 ('''19''') - 2007 ('''20''') || 19 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1990 ('''18''') - ? (''19'') || 36 leiktímabil |- |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' || 1979 ('''1''') - 1997 ('''2''') || 17 leiktímabil |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' |1998 ('''3''') - ? (''4'') |28 leiktímabil |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1947 ('''13''') - 1962 ('''14''') || 14 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|'''[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''|| 2001 ('''18''') - ? (''19'') || 25 leiktímabil |- |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]''' |2010 ('''1''') - 2022 ('''2''') |12 leiktímabil |[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]''' |2014 ('''1''') -? (''2'') |12 leiktímabil |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1925 ('''10''') - 1939 ('''11''') || 13 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] '''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''|| 2016 ('''8''') - ? (''9'') || 10 leiktímabil |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1945 ('''11''') - 1956 ('''12''') || 10 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"| [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''|| 2019 ('''27''') -? (''28'')||7 leiktímabil |- |} === Þátttaka liða === Eftirfarandi tafla sýnir þáttöku liða sem hlutfall af 111 tímabilum. KR-ingar hafa spilað flest tímabil í efstu deild, eða 108 af 111. Þeir tóku ekki þátt [[Úrvalsdeild 1913|1913]], [[Úrvalsdeild 1914|1914]] og [[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]. Valsarar höfðu fram til ársins 1999, leikið öll sín tímabil í efstu deild. Liðin sem eru feitletruð eru í Bestu deildinni núna. Í töflunni er tímabilið 2022 tekið með. {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+'''Þátttaka á Íslandsmótinu í knattspyrnu''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| /111 !scope=col width=100 style="border-left:solid 1px #FFFFFF"|Félag|| /111 |- |'''{{Lið KR}}''' || 108 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Þór Ak.}}|| 17 |- |'''{{Lið Valur}}''' || 102 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Fjölnir}}|| 8 |- |'''{{Lið Fram}}'''|| 99 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Leiftur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]]|| 7 |- |'''{{Lið Víkingur R.}}''' || 71 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið HK}}|| 5 |- |'''{{Lið ÍA}}'''|| 69 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Víðir.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]]|| 4 |- |'''{{Lið Keflavík}}'''|| 54 |style="border-left:solid 1px #000000"|'''{{Lið Leiknir R.}}'''|| 3 |- |'''{{Lið ÍBV}}'''|| 52 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:BÍBol.png|20px]] [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]]|| 3 |- |'''{{Lið FH}}'''|| 38 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Víkingur Ó.}}|| 3 |- |'''{{Lið Breiðablik}}'''|| 37 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:IBH.png|20px]] [[Íþróttabandalag Hafnarfjarðar|ÍBH]]|| 3 |- |{{Lið Fylkir}}|| 24 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Völsungur.gif|20px]] [[Völsungur Húsavík|Völsungur]]|| 2 |- |'''{{Lið KA}}'''|| 23 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Selfoss}}|| 2 |- |'''{{Lið Stjarnan}}'''|| 20 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Haukar}}|| 2 |- |{{Lið Grindavík}}|| 20 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið ÍR}} *|| 1 |- |{{Lið Þróttur R.}}|| 19 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Skallagrímur}}|| 1 |- |[[Mynd:IBA.png|20px]] [[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]** || 17 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Grótta}} |1 |} <small>* ÍR spilaði eitt tímabil árið [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|1998]]. Árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]] spiluðu þeir einungis 1 leik gegn Fram og drógu sig úr keppni, þ.a.l. spiluðu þeir ekki heilt tímabil það árið.</small> <nowiki>**</nowiki>ÍBA var leyst upp í frumeindir sýnar Þór og KA árið 1974. === Gengi frá 1978 === :{| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |'22 |'23 |'24 |'[[:en:2025_Besta_deild_karla|25]] |26 |- | align="left" |[[Mynd:UMFA.png|20x20dp]] |[[Afturelding]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |12 | |- | align="left" |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] |10|| || 5 || 4 || 7 || bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || || 5 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || 5 || 7 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || || 5 || 5 || 8 || 5* || bgcolor="gold" |1 || 6 || bgcolor="silver" |2 || 4 || 7 || bgcolor="silver" |2 || 6 || 6 | bgcolor="silver" |2 | bgcolor="silver" |2 |4 | bgcolor="silver" |<nowiki>2 |</nowiki> | bgcolor="gold" |1 |4 |1 |4 | |- | align="left" |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] |9|| || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || bgcolor="silver" |2 || 6 || 8 || 6 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || || || bgcolor="#cc9966" |3 || 6 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="#cc9966" |3 || 5 || bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="silver" |2 || 6 |10 |5 |6 |6 | |- | align="left" |[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] | || - || - || - || - || - || - || - || - || - || S<ref>Félagið stofnað þetta ár</ref>|| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || bgcolor="FFCCCC" |12 || || || || || 9 || 6 || 4 || 10 || 11 || || 12 | | | | | | |- | align="left" |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] |6|| 6* || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 6 || 4* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="#cc9966" |3* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2 || 5 || 4 || 6 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || 4 || 6 || 7 || 8 || 8 || 8 || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || bgcolor="#cc9966" |3 || 4 || 5 || 9 || 10 || 10* || bgcolor="FFCCCC" |11 || || || || || | | | |10 |9 |5 | |- | align="left" |[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] | || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || bgcolor="silver" |2 || 5* || bgcolor="silver" |2* || 4 || 4 || 5 || 8 || 4 || 9 || bgcolor="#cc9966" |3 || 9 || 7 || 7 || 7 || 6 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |11 || || 8 || 8 || 6 || bgcolor="FFCCCC" |12 | |8 |12 | | |- | align="left" |[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] | || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || 7 || 7 || 7 || 6 || bgcolor="#cc9966" |3 || 4 || bgcolor="#cc9966" |3 || 6 || 7 || 7 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || 9 || 10 || 10 || bgcolor="FFCCCC" |12 || || || || || 5 || 10 || 11 || || || | | | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] ||| bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:HK-K.png|20px]]||[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 9 || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || || || | | |9 |11 | |9 |11 | | |- | align="left"|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |2|| bgcolor="silver" |2 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4* || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || 5* || bgcolor="gold"|1 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || 7 || 8 || 12 | |10 |9 |8 |11 | |5 |8 | |- | align="left"| ||[[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] ||| || || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || L<ref>Félagið var lagt niður þetta ár</ref> || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] |4|| bgcolor="gold" |1 || 6 || 6* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="#cc9966"|3 || 7 || 8 || 8 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || 4 || bgcolor="silver"|2 || 7 || 5 || bgcolor="silver"|2 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 10 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || 10 || 10 || 9 || 9 |6 |12 | | |8 |11 | |9 | |- | align="left"|[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] |8|| bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 6 || 4 || bgcolor="gold"|1 || 8 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || 4 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || 7 |7 |5 |7 |4 |2 |7 |7 |7 | |- | align="left"|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]] |3|| 4 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 8 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || 5 || 5 || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || 8 || 6* || 4 || 8 || 6 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 5* || 4 || 4* || 6 || bgcolor="silver"|2 || 6 || 6 || 8 || 9 || 9 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || |12 | | |10 |7 | | | | |- ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |'22 |'23 |'24 | | |- | align="left"|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||| 5 || 7 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="silver"|2 || 4 || 6 || 4 || 5 || 5 || 4 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="silver"|2 || 5 || 5* || bgcolor="silver"|2* || bgcolor="silver"|2 || 5 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1 || 7 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || 6 || 6 || bgcolor="silver"|2 || 8 || 4* || bgcolor="silver"|2 || 4 || bgcolor="gold"|1* || 4* || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 |4 | bgcolor="gold"|1 |5 |bgcolor="#cc9966"|3 |4 |6 |8 |10 | |- | align="left"|[[Mynd:Leiftur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]] ||| || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Leiknir Reykjavík|Leiknir R.]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || | | | |8 |12 | | | | |- | align="left"|[[Mynd:UMFS.png|15px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Skallagrimur.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Skallagrímur|Skallagrímur]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||| || || || || || || || || || || || 5 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || 7 || 8 || 4 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="gold"|1 || 4 || bgcolor="silver"|2 |bgcolor="silver"|2 |bgcolor="silver"|2* |4 |bgcolor="#cc9966"|3 |7 |5 |3 |4 |3 | |- | align="left"|[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] | bgcolor="gold"|1|| bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="gold"|1 || 5 || 5 || 5 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="silver"|2* || 5 || 4* || 4* || 4* || 6 || 4 || 7 || 5 || 8 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="silver"|2* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="gold"|1 || 5 || 8 || 7 || 5 || 8 || 5 || 5 || 5* || 5* || bgcolor="gold"|1 | bgcolor="gold"|1 |6 | bgcolor="gold"|1 |5 |6 |2 |3 |2 | |- | align="left"| ||[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |10 |11 | |- | align="left"|[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]] ||| || || || || || || 8 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:VíkÓl.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Víkingur|Víkingur Ó.]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || 10 || 11 | | | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |5|| 7 || 4 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || 7 || 5 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 7 || 8 || 7 || bgcolor="gold"|1 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || 4 || 9 || 7 || 8 || 9 || 7 || 10 || bgcolor="gold"|1 |3 |1 |2 |1 |1 |- | align="left"|[[Mynd:Völsungur.gif|21px]]||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] ||| || || || || || || || || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Þór|Þór]] ||| || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 4 || 7 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || 4 || 6 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="#cc9966"|3 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || 8 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] |7|| 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 6 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 10 || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || | | |- ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |} <small>Stjörnumerkt lið vann Bikarkeppni KSÍ það árið</small> === Titlar eftir bæjarfélagi === Titlarnir hafa skipts svona á milli bæja á Íslandi. Meistaratitillinn var í [[Reykjavík]] fyrstu 39 ár Íslandsmótsins, en þá fór hann á [[Akranes]]. 86 af 100 titlum hafa farið til [[Reykjavík]]ur og [[Akranes]]s og hafa 74 af 100 endað innan [[höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]]. {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | Borg/bær ! style="background:silver;" | Íbúafjöldi ! style="background:silver;" | Titlar af 103 ! style="background:silver;" | % ! style="background:silver;" | Lið <ref>Fjöldi liða frá bænum sem hafa spilað í efstu deild</ref> ! style="background:silver;" | Titlar liða |- |[[Mynd:ISL Reykjavik COA.svg|18px]]||[[Reykjavík]]||138.772||72||||8||{{KR Reykjavík}} (26), {{Valur Reykjavík}} (22), {{Fram Reykjavík}} (18), {{Víkingur Reykjavík}} (8) |- |[[Mynd:Akranes.jpg|20px]]||[[Akranes]]||6.549||18||||1||{{ÍA Akranes}} (18) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki Hafnarfjardar.png|20px]]||[[Hafnarfjörður]]||25.913||8||||3||{{FH Hafnarfjörður}} (8) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki Reykjanesbaejar.png|20px]]||[[Reykjanesbær]]||14.091||4||||1||{{ÍBK Keflavík}} (4) |- |||[[Vestmannaeyjabær]]||4.264||3||||1||{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3) |- |[[Mynd:Seal of Akureyri.png|20px]]||[[Akureyri]]||17.573||1||||1||{{KA Akureyri}} (1) |- |[[Mynd:Kvogur.jpg|20px]]||[[Kópavogur]]||30.357||2||||2||[[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] (3) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki_Gardabaejar.png|20px]]||[[Garðabær]]||14.180||1||||1||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]] [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] (1) |- |} == Bestu, efnilegustu og markahæstu leikmenn == === Leikmaður ársins === {| class="wikitable" !Tímabil !Leikmaður !Félag |- |1984 |Bjarni Sigurðsson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1985 |Guðmundur Þorbjörnsson |Valur |- |1986 |Guðmundur Torfason |Fram |- |1987 |Pétur Ormslev |Fram |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |Valur |- |1989 |Þorvaldur Örlygsson |KA |- |1990 |Sævar Jónsson |Valur |- |1991 |Guðmundur Steinsson |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |1992 |Lúkas Kostic |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1993 |Sigurður Jónsson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1994 |[[Sigursteinn Gíslason]] |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1995 |Ólafur Þórðarson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1996 |Gunnar Oddsson |Leiftur |- |1997 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |ÍBV |- |1998 |David Winnie |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |1999 |[[Guðmundur Benediktsson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2000 |Hlynur Stefánsson |ÍBV |- |2001 |[[Gunnlaugur Jónsson]] |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |2002 |Finnur Kolbeinsson |Fylkir |- |2003 |Allan Borgvardt |FH |- |2004 |[[Heimir Guðjónsson]] |FH |- |2005 |Allan Borgvardt |FH |- |2006 |Viktor Bjarki Arnarsson |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2007 |[[Helgi Sigurðsson (f. 1974)|Helgi Sigurðsson]] |Valur |- |2008 |Guðmundur Steinarsson |Keflavík |- |2009 |Atli Guðnason |FH |- |2010 |[[Alfreð Finnbogason]] |Breiðablik |- |2011 |[[Hannes Þór Halldórsson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2012 |Atli Guðnason |FH |- |2013 |[[Björn Daníel Sverrisson]] |FH |- |2014 |[[Ingvar Jónsson]] |Stjarnan |- |2015 |Emil Pálsson |FH |- |2016 |Kristinn Freyr Sigurðsson |Valur |- |2017 |[[Andri Rúnar Bjarnason]] |Grindavík |- |2018 |Patrick Pedersen |Valur |- |2019 |[[Óskar Örn Hauksson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2020 |Steven Lennon |FH |- |2021 |[[Nikolaj Hansen]] |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2022 |[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]] |KA |- |2023 |[[Birnir Snær Ingason]] |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2024 |[[Höskuldur Gunnlaugsson]] |Breiðablik |- |2025 |Patrick Pedersen |Valur |} === Markahæstu leikmenn === Frá árinu 1983 hefur verðlaunagripurinn [[Gullskórinn (Ísland)|Gullskórinn]] verið veittur markahæsta leikmanni hvers tímabils í efstudeild. {| class="wikitable" !Tímabil !Leikmaður !Mörk !Félag |- |1980 |Matthias Hallgrimsson |'''15''' |Valur |- |1981 |Sigurlás Þorleifsson Larus Gudmundsson |''12'' |ÍBV Víkingur |- |1982 |Sigurlás Þorleifsson Heimir Karlsson |''10'' |ÍBV Víkingur |- |1983 |Ingi Björn Albertsson |''14'' |Valur |- |1984 |Guðmundur Steinsson |''10'' |Fram |- |1985 |Ómar Torfason |''13'' |Fram |- |1986 |Guðmundur Torfason |''19'' |Fram |- |1987 |Pétur Ormslev |''12'' |Fram |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |''13'' |Valur |- |1989 |Hörður Magnússon |''12'' |FH |- |1990 |Hörður Magnússon |''13'' |FH |- |1991 |Hörður Magnússon Guðmundur Steinsson |''13'' |FH Víkingur |- |1992 |[[Arnar Gunnlaugsson]] |''15'' |ÍA |- |1993 |Þórður Guðjónsson |''19'' |ÍA |- |1994 |Mihajlo Biberčić |''14'' |ÍA |- |1995 |[[Arnar Gunnlaugsson]] |''15'' |ÍA |- |1996 |[[Ríkharður Daðason]] |''14'' |KR |- |1997 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |''19'' |ÍBV |- |1998 |Steingrímur Jóhannesson |''16'' |ÍBV |- |1999 |Steingrímur Jóhannesson |''12'' |ÍBV |- |2000 |Guðmundur Steinarsson Andri Sigþórsson |''14'' |Keflavík KR |- |2001 |Hjörtur Hjartarson |''15'' |ÍA |- |2002 |Grétar Hjartarson |''13'' |Grindavík |- |2003 |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |''10'' |Þróttur R. |- |2004 |Gunnar Heiðar Þorvaldsson |''12'' |ÍBV |- |2005 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |''16''' |FH |- |2006 |Marel Baldvinsson |'''11''' |Breiðablik |- |2007 |Jónas Grani Garðarsson |'''13''' |Fram |- |2008 |Guðmundur Steinarsson |'''16''' |Keflavík |- |2009 |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |'''16''' |KR |- |2010 |Gilles Mbang Ondo |'''14''' |Grindavík |- |2011 |Garðar Jóhannsson |'''15''' |Stjarnan |- |2012 |Atli Guðnason |'''12''' |FH |- |2013 |[[Atli Viðar Björnsson]] [[Viðar Örn Kjartansson]] Gary Martin |'''13''' |FH Fylkir KR |- |2014 |Gary Martin |'''13''' |KR |- |2015 |Patrick Pedersen |'''13''' |Valur |- |2016 |Garðar Gunnlaugsson |'''14''' |ÍA |- |2017 |[[Andri Rúnar Bjarnason]] |'''19''' |Grindavík |- |2018 |Patrick Pedersen |'''17''' |Valur |- |2019 |Gary Martin |'''14''' |Valur/ÍBV |- |2020 |Steven Lennon |'''17''' |FH |- |2021 |[[Nikolaj Hansen]] |'''16''' |Víkingur |- | rowspan="2" |2022 |[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]] |'''17''' |KA |- |Guðmundur Magnússon |17 |Fram |- |2023 |Emil Atlason |'''17''' |Stjarnan |- |2024 |Benoný Breki Andrésson |21 |KR |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |Valur |} === '''Markahæstu leikmenn í sögunni''' === {| class="wikitable" !Sæti !Leikmaður !Mörk !Leikir |- |1 |'''Patrik Pedersen''' |134 (14) |207 |- |- |2 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |131 (19) |241 |- |3 |[[Atli Viðar Björnsson]] |113 (0) |264 |- |4 |Steven Lennon |102 (24) |213 |- |5 |Óskar Örn Hauksson |88 (6) |382 |- |6 |Hörður Magnússon |87 (17) |188 |- |7 |Björgólfur Hideaki Takefusa |83 (0) |182 |- |8 |Hallgrímur Mar Steingrímsson |81 (19) |226 |- | rowspan="2" |9 |Steingrímur Jóhannesson |81 (4) |221 |- |Guðmundur Steinarsson |81 (23) |225 |- |10 |Arnar Gunnlaugsson |75 (0) |139 |- |11 |Hilmar Árni Halldórsson |71 (21) |192 |- |12 |Albert Brynjar Ingason |70 (9) |219 |- |13 |Emil Atlason |69 (0) |196 |- |14 |Atli Guðnason |66 (1) |285 |- |15 |Matthías Vilhjálmsson |62 (5) |215 |- |16 |Halldór Orri Björnsson |61 (15) |215 |- | rowspan="2" |17 |'''Kristinn Steindórsson''' |59 (3) |207 |- |Haraldur Ingólfsson |59 (8) |189 |- |18 |Hörður Sveinsson |58 (2) |189 |- | rowspan="2" |19 |Elfar Árni Aðalsteinsson |57 (4) |192 |- |[[Guðmundur Benediktsson]] |57 (7) |237 |- |20 |Baldur Sigurðsson |55 (0) |264 |- |17 |Pálmi Rafn Pálmason |54 (10) |242 |- | rowspan="2" |18 |Ingimundur Níels Óskarsson |50 (4) |191 |- |Björn Daníel Sverrisson |50 (4) |236 |- | rowspan="2" |19 |'''[[Sigurður Egill Lárusson]]''' |47 (4) |255 |- |Guðjón Pétur Lýðsson |47 (14) |226 |- | rowspan="2" |20 |Einar Þór Daníelsson |46 (2) |200 |- |Kristinn Freyr Sigurðsson |46 (5) |267 |- |21 |'''Höskuldur Gunnlaugsson''' |45 (11) |205 |- |22 |'''Kennie Knak Chopart''' |40 (0) |237 |- |23 |Almarr Ormarsson |40 (1) |271 |- |24 |Ólafur Karl Finsen |39 (7) |188 |- | rowspan="2" |25 |Matthías Guðmundsson |37 (0) |196 |- |Haukur Páll Sigurðsson |37 (0) |283 |- | rowspan="3" |26 |Arnþór Ari Atlason |36 (0) |207 |- |Andri Marteinsson |36 (0) |234 |- |'''Atli Sigurjónsson''' |36 (0) |238 |- |27 |Magnús Sverrir Þorsteinsson |35 (2) |229 |- | rowspan="2" |28 |Sigurbjörn Örn Hreiðarsson |34 (14) |240 |- |Ágúst Þór Gylfason |34 (18) |195 |- |29 |Þorsteinn Már Ragnarsson |33 (0) |204 |- | rowspan="2" |30 |Jón Gretar Jónsson |32 (1) |210 |- |Óli Stefán Flóventsson |32 (1) |212 |} == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengt efni == * [[Besta deild kvenna]] * [[Knattspyrna á Íslandi]] == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Landsbankadeildin | mánuðurskoðað = 14. febrúar | árskoðað = 2007}} <div class="references-small"><references/></div> {{S|1912}} {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} [[Flokkur:Knattspyrna]] [[Flokkur:Landsbankadeild karla| ]] [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir knattspyrnu í Evrópu]] eijd01rl8ir6c60tqpcvvs6p3ctizon 0 43147 1979568 1966362 2026-09-19T23:25:28Z Thehardcorewiiupcand 96961 /* Meistaraflokkur karla */ 1979568 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Víkingur | Mynd = [[Mynd:Vikingur.svg|150px]] | Gælunafn = ''Víkingar'', ''Vikes'' | Stytt nafn = Víkingur | Stofnað = [[21. apríl]] [[1908]] | Leikvöllur = [[Víkin (íþróttahús)|Víkin]] - [[Víkingsvöllur]] | Stærð = 1449 + <ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mannvirki/vellir/knattspyrnuvellir/vollur/?vollur=102|title=Víkingsvöllur - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|access-date=2019-05-12|archive-date=2023-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230613052724/http://www.ksi.is/mannvirki/vellir/knattspyrnuvellir/vollur/?vollur=102|url-status=dead}}</ref> | Stjórnarformaður Knd. = Friðrik Magnússon | Knattspyrnustjóri = [[Sölvi Geir Ottesen]] | Deild = [[Besta Deildin]] | Tímabil = 2025 | pattern_la1 = _vikingurr24h | pattern_b1 = _vikingurr24h | pattern_ra1 = _vikingurr24h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = _vikingurr24hl | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _vikingurr24a | pattern_b2 = _vikingurr24a | pattern_ra2 = _vikingurr24a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_name3 = European | pattern_la3 = _blackborder | pattern_b3 = _vikingurr2425h | pattern_ra3 = _blackborder | pattern_sh3 = _macronshedeco2425br | pattern_so3 = _vikingurr24hl | leftarm3 = FF0000 | body3 = FF0000 | rightarm3 = FF0000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000| | Staðsetning = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | Stjórnarformaður = Friðrik Magnússon | Vefsíða = www.vikingur.is }} '''Knattspyrnufélagið Víkingur''' er [[Reykjavík|reykvískt]] hverfaíþróttafélag sem hefur aðstöðu í [[Víkin (íþróttahús)|Víkinni]] við Traðarland í [[Fossvogsdalur|Fossvogsdal]]. Félagið er eitt af mörgum hverfafélögum í borginni og afmarkast megin þjónustusvæði þess af [[Fossvogur|Fossvogsdal]], [[Kringlumýrarbraut]], [[Suðurlandsbraut|Suðurlandsbraut]] og [[Reykjanesbraut]]. Víkingur er eitt af elstu og sigursælustu knattspyrnufélögum landsins.<ref>{{cite web|url=https://www.vikingur.is/felagidvikingur/um-viking|title=Um Víking|website=www.vikingur.is}}</ref> Félagsaðstaðan fékk nafnið '''Víkin''' eftir þeim stað sem víkingar til forna lögðu skipum sínum, söfnuðu kröftum, öfluðu vista og æfðu vopnfimi áður en þeir héldu á ný í víking.<ref>{{cite web|url=https://www.vikingur.is/felagidvikingur/vikin|title=Víkin|website=www.vikingur.is}}</ref> Víkingur er skilgreint sem fjölgreinafélag, en það er íþróttafélag með fleiri en eina íþróttagrein. Deildir Víkings eru sjö talsins: Almennings-, [[borðtennis]]<nowiki/>-, [[Handbolti|handknattleiks]]<nowiki/>-, [[karate]]<nowiki/>-, [[Knattspyrna|knattspyrnu]]<nowiki/>-, [[Skíðaíþróttir|skíða]]<nowiki/>- og [[Tennis|tennisdeild]].<ref>{{cite web|url=https://www.vikingur.is/felagidvikingur/fraedhsla/ithrottanamskra-vikings|title=Íþróttanámskrá Vikings|website=www.vikingur.is|access-date=2019-05-12|archive-date=2019-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512193233/https://www.vikingur.is/felagidvikingur/fraedhsla/ithrottanamskra-vikings|url-status=dead}}</ref> == Saga Víkings == {{Athuga|Texti er byggður á umfjöllun á vefsíðu félagsins: http://soguvefur.vikingur.is/.}} === Stofnun félagsins og fyrstu skrefin === ==== Frumherjar Víkings (1908) ==== Knattspyrnufélagið Víkingur var stofnað 21. apríl árið 1908 í kjallaranum að [[Túngata|Túngötu 12]] í Reykjavík, þar sem [[Emil Thoroddsen]] átti heima (Túngatan liggur frá [[Suðurgata|Suðurgötu]] í austri til [[Bræðraborgarstígur|Bræðraborgarstígs]] í vestri. [[Landakotskirkja]] og [[Landakotsspítali]] standa nærri, auk þess sem sendiráð [[Rússland]]s, [[Þýskaland]]s og [[Frakkland]]s eiga hvert sitt hús þar). Á stofnfund félagsins mættu 32 drengir, fullir af áhuga og ástríðu fyrir því að skipuleggja félagsskap Víkinga til að æfa knattspyrnu. Aðalhvatamenn og í fyrstu stjórn voru fyrirliði hópsins og fyrsti Víkingurinn, [[Axel Andrésson]] 12 ára gamall, formaður, [[Emil Thoroddsen]] 9 ára, ritari og [[Davíð Jóhannesson]], 11 ára, gjaldkeri. Aðrir stofnendur voru [[Páll Andrésson]] 8 ára bróðir [[Axel Andrésson|Axels]], og [[Þórður Albertsson]], 9 ára.<ref>{{cite web|url=http://soguvefur.vikingur.is/?page_id=451|title=1908-1919 – VÍKINGUR SÖGUVEFUR|publisher=}}</ref> Tilgangurinn með stofnun Víkings var ánægjan að spila fótbolta; „Einn góðviðrisdag vorum við fimm drengir saman komnir á [[Austurstræti 14|Gulllóðinni]]. Við fengum þá flugu í höfuðið aö stofna knattspyrnufélag eins og þeir fullorðnu höfðu gert. Þetta fannst okkur snjöll hugmynd og létum þetta berast.“, er haft eftir [[Axel Andrésson|Axel]]. En þá þurfti að afla fjármagns til boltakaupa. Fyrsti gjaldkerinn, [[Davíð Jóhannesson]], fékk það hlutskipti að særa aura upp úr vösum félaga þar til hafðist að mestu fyrir fyrsta boltanum. [[Egill Jacobsen]] stórkaupmaður, sem flutti til landsins frá [[Danmörk|Danmörku]] upp frá aldamótunum er talinn hafa hjálpað til með það sem upp á vantaði.<ref>{{cite web|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2475952|title=Timarit.is|first=Landsbókasafn Íslands-|last=Háskólabókasafn|website=timarit.is}}</ref> [[Egill Jacobsen|Egill]] var síðar sæmdur titli heiðursfélaga í Víkingi. ==== Taplausir í tíu ár (1908-1918) ==== Fyrstu árin í sögu Víkings voru sannkölluð sigurár og stóð knattspyrnuliðið taplaust eftir fyrstu 10 árin í sinni sögu. Á því tímabili skoraði Víkingsliðið 58 mörk og fékk á sig 16. Flestir leikir félagsins á þessum árum voru leiknir gegn öðrum hverfafélögum úr bænum, svo sem [[Fótboltafélag Miðbæinga|Fótboltafélagi Miðbæinga]] og báru Víkingar ávallt betri hlut gegn þeim. Félagar í því munu um árið 1912 hafa gefist upp og gengið í raðir Víkinga. Árið 1914 hafði Víkingur sigur úr býtum gegn [[KR]], 2-1, í fyrsta opinbera kappleiknum undir skipulagi [[UMFÍ|Ungmennafélags Íslands]]. Verðlaunaskjalið er varðveitt í Víkinni. Á aðalfundi í [[Bárubúð]] þann 24 apríl 1917, samkomuhúsi Sjómannafélagsins í [[Reykjavík]] við [[Vonarstræti]], var [[Knattspyrnufélagið Knöttur]] tekið inn í félagið og fékk heitið ''Junior-Víkingur''. Liðið hreppti þó ekki neinn titil á þessum tíma sökum þess að leikmenn Víkinga höfðu ekki náð aldri til að leika í meistaraflokki á [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|Íslandsmóti]] fyrr en um árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|1918]], samkvæmt þágildandi reglum [[Íþróttasamband Íslands|Íþróttasambandsins]].<ref name="vikingur.is">{{cite web |url=http://www.vikingur.is/forsiea/soegubrot/stiklae-a-storu |title=Geymd eintak |access-date=2015-04-15 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303233833/http://www.vikingur.is/forsiea/soegubrot/stiklae-a-storu |url-status=dead }}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistaratitlarnir (1918-1938) ==== Fyrstu leikir Víkinga á [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmóti]] fóru ekki fram fyrr en árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|1918]] - þegar liðið tryggði sér auðveldan 5-0 sigur á keppinautum [[Knattspyrnufélagið Valur|Vals]] og 3-2 sigur á [[KR]].<br>Til að geta haft þátttökurétt til að keppa í mótinu sóttu Víkingar undanþágur fyrir fimm leikmenn, þar sem þeir voru undir 18 ára aldri. <br>Grátlegt tap gegn [[Fram]] í miklum markaleik kom í veg fyrir að Víkingur hreppti Íslandsmeistaratitilinn á aldursundanþágum og það í fyrstu tilraun. Ungur aldur leikmanna félagsins fyrstu árin kom hvergi að sök - Víkingar þurftu ekki að bíða lengur en tvö ár eftir því að fagna sínum fyrstu titlum. Árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1920|1920]] kom sá fyrsti eftir sigra á [[KR]] og [[Fram]] og bættist síðar annar titill við árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1924|1924]] eftir sigra á [[KR]], [[Val]] og að lokum [[Fram]] í framlengdum og fjörugum úrslitaleik. Er sá leikur sagður hafa verið einn sá allra besti sem spilaður hafði verið á [[Íþróttavöllurinn á Melunum|Gamla Íþróttavellinum á Melunum]] - fyrsta fullgerða knattspyrnuvellinum á Íslandi. Í bæði skiptin stóð félagið uppi sem sigurvegari á [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmóti karla]]. Árin [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1921|1921]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1922|1922]] og [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1925|1925]] höfnuðu Víkingar í öðru sæti. <br>Meðalaldur leikmanna Víkings sem sóttu titilinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1920|1920]] var aðeins 18,4 ár og er það lægsti meðalaldur nokkurs meistaraliðs á Íslandsmótinu í fótbolta. Í kjölfar þess að [[Íþróttavöllurinn á Melunum|Gamli Melavöllurinn]] var dæmdur ónothæfur þurftu félögin að leita annarra ráða. Hafist var handa við að byggja [[Melavöllur|Nýja Melavöllinn]] árið 1925 og var hann vígður þann 17. júní árið 1926. Víkingurinn [[Helgi Eiríksson]] á heiðurinn að fyrsta markinu sem skorað var á vellinum, en það kom í 4-1 sigri á [[Valur|Valsmönnum]]. Fyrsta erlenda knattspyrnuliðið sem heimsótti [[Ísland]] var [[Akademisk Boldklub]] frá [[Danmörk]]u í ágústmánuði 1919. Tveir Víkingar voru í úrvalsliðinu sem lagði [[Danmörk|Danina]] 4:1 í sögufrægum leik, [[Óskar Norðmann]] stórsöngvari og [[Páll Andrésson]]. Segja má að þarna hafi [[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu|landslið Íslands í knattspyrnu]] verið valið í fyrsta skipti, því í úrvalsliðið voru tilnefndir bestu leikmenn landsins til að etja kappi við erlenda mótherja. Lið frá háskólanum í [[Glasgow]] í [[Skotland|Skotlandi]] kom til Íslands 1928 og gerði Víkingur 2:2 jafntefli við gestina. Mun það hafa verið fyrsta stigið sem íslenskt félagslið fékk í keppni við erlent lið. Íslenskt úrvalslið fór til [[Færeyjar|Færeyja]] árið 1930 til að keppa við Færeyinga á [[Ólafsvaka|Ólafsvöku]] - mun það hafa verið fyrsta utanför íslensks knattspyrnuliðs. [[Axel Andrésson]] þáverandi formaður Víkings var þjálfari en einnig dómari í ferðinni. Víkingarnir [[Tómas Pétursson]] og [[Þórir Kjartansson]] voru meðal leikmanna. Íslenska liðið vann alla þrjá leiki sína í ferðinni, samtals 8-0. [[Tómas Pétursson]] skoraði fyrsta mark Íslendings í opinberum kappleik á erlendri grund en markið setti hann gegn [[Havnar Bóltfelag]]. ==== Árangursríkt félagsstarf (1938-1946) ==== Veturinn 1937-1938 fengu Víkingar afnot af gamla [[Tjarnarbíó]]i, sem áður var [[íshús]], og æfðu fótbolta á moldargólfi. Um sumarið enduðu Víkingar í 2. sæti á [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1938|Íslandsmóti]]. Árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1938|1938]] hófust æfingar í [[handbolti|handknattleik]] í Víkingi. Víkingur sá um framkvæmd fyrsta Íslandsmótsins árið 1940. Mótið var haldið í [[Íþróttahús Jóns Þorsteinssonar|íþróttahúsi Jóns Þorsteinssonar]], en það var stærsta íþróttahús [[Reykjavík]]ur í þá daga. Víst er að það hamlaði áætlunum Víkinga um sigur í mótinu að nokkrir þeirra, svo sem [[Brandur Brynjólfsson]] og [[Björgvin Bjarnason]] léku, að beiðni [[Rektor|rektors]], með liði [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] sem varð í öðru sæti. Vonir stóðu til að árangur sterks lið Háskólans gæti haft þau áhrif að framkvæmdum við [[Íþróttahús Háskóla Íslands|íþróttahús Háskólans]] yrði flýtt. Það var svo árið 1945 sem fyrsta [[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|Reykjavíkurmótið]] fór fram í [[Íþróttahúsið Hálogaland|bragganum á Hálogalandi]], en hann var áður í eigu [[Bandaríkjaher|bandaríska hersins]] og kallaðist þá Andrew's Hall. Víkingur sendi tvö stúlknalið til keppni á þessu móti.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1208617/|title=Meistarar|website=www.mbl.is|url-access=subscription}}</ref> Skíðaskáli Víkings í [[Sleggjubeinaskarð|Sleggjubeinsskarði]] var vígður [[29. október 1944]] að viðstöddum fjölmörgum gestum. Í [[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]] var honum lýst þannig að hann standi „ á mjög fallegum stað við bestu skíðabrekkur og það er ekki meira en 15 mínútna gangur upp í [[Innstidalur|Innstadal]], en þar er, sem kunnugt er, besta skíðaland í nágrenni Reykjavíkur. Frágangur skálans er allur hinn vandaðasti. Hafa nokkrir Víkingsfjelagar sýnt fádæma dugnað við að koma skálanum upp og margir velunnarar fjelagsins hafa sýnt fórnfýsi og lagt til bæði vinnu og fjárframlög til skálabyggingarinnar.“ Víkingurinn [[Brandur Brynjólfsson]] var fyrsti fyrirliði [[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íslenska karlalandsliðsins í knattspyrnu]]. Fyrsti landsleikurinn fór fram árið 1946 gegn [[Danmörk|Dönum]] en ásamt [[Brandur Brynjólfsson|Brandi]] tóku Víkingarnir [[Haukur Óskarsson]] og [[Anton Sigurðsson]] þátt í leiknum. [[Guðjón Einarsson]], sem lengi var formaður félagsins, öðlaðist fyrstur Íslendinga réttindi sem [[Knattspyrnudómarar|milliríkjadómari]] árið 1946.<ref name="vikingur.is"/><br /> [[Agnar Klemens Jónsson]], einn af gullaldarmarkvörðum Víkings, var kjörinn fyrsti formaður [[KSÍ]] árið 1947 en hann var lengi [[sendiherra]] og ráðuneytisstjóri. <br>Víkingurinn [[Árni Árnason]] var kosinn fyrsti formaður [[Handknattleikssamband Íslands|HSÍ]] sem var stofnað árið 1957.<ref>http://www.ksi.is/frettir/nr/11679{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> ===Starfsumhverfi og félagsaðstaða=== ==== Suðurgata (1946-1950) ==== Fyrstu 40 árin í sögu Víkings hafði félagið ekki yfir eigin félagsaðstöðu að ráða, að undanskildum skíðaskálanum í [[Sleggjubeinsskarði]] frá árinu 1944. Víkingstrákarnir áttu fyrstu árin flestir heima á [[Suðurgata|Suðurgötu]], [[Tjarnargata|Tjarnargötu]] og neðsta hluta [[Túngata|Túngötu]], í hjarta bæjarins. Víkingar iðkuðu íþrótt sína gjarnan fyrstu árin á [[Austurstræti 14|Gulllóðinni]] sem svo var kölluð. Þar stendur nú hús [[Oddfellowreglan|Oddfellow-reglunnar]]. [[Nýjabæjartúnið]] var sömuleiðis vinsæll vettvangur til knattspyrnuiðkunar.<ref name="vikingur.is"/> Fyrsti samastaður Víkinga var fyrrverandi ''Iglo officers club'' í [[Camp Tripoli]] á [[Suðurgata|Suðurgötu]], sem félagið tók á leigu fyrir félagsheimili á árunum 1946-1950 eftir gefin loforð um landspildu sunnan [[Háskóli Íslands|Háskólans]]. Herbragginn var félagsstarfinu lyftistöng um tíma því fyrstu áratugina í sögu félagsins höfðu fundir verið haldnir á hinum ýmsu stöðum og íþróttaaðstaða engin. Bragginn var hluti af svokölluðum [[Camp Tripoli|Trípólíkamp]], sem var braggahverfi frá stríðsárunum og stóð umhverfis [[Loftskeytastöðin á Melunum|Loftskeytastöðina á Melunum]] og þar vestur af, annars staðar er staðsetningu braggans lýst þannig að hann hafi staðið á [[Grímsstaðaholt]]i við [[Fálkagata|Fálkagötu]]. [[Grímsstaðaholt]] er skilgreint sem svæðið sunnan [[Melarnir|Melanna]] og vestan [[Vatnsmýri|Vatnsmýrar]] og [[Skerjafjörður|Skerjafjarðar]]. Það er kennt við býlið [[Grímsstaðir|Grímsstaði]] sem stóð þar sem síðar reis [[Ægisíða]] 62. Í öðrum bragganna var rekið „[[Trípólíbíó|Trípolí-bíó]]“ í umsjón [[Tónlistarfélag Reykjavíkur|Tónlistarfélags Reykjavíkur]]. Víkingi var síðar úthlutað félagssvæði að [[Njarðargata|Njarðargötu]] í [[Vatnsmýri]] ásamt [[Íþróttafélag Reykjavíkur|Íþróttafélagi Reykjavíkur]] en svæðið þótti óhentugt, ekki síst vegna nábýlis við flugvöllinn og var fljótlega farið að líta eftir fýsilegri staðsetningum innan [[Reykjavík]]ur. Svæðið þótti þröngt, en þar átti bæði að vera félagsheimili Víkings og einn eða tveir fótboltavellir. Víkingur og [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] tókust á um mörk á milli svæða félaganna og jafnvel var talað um samstarf félaganna tveggja um nýtingu svæðisins. Um málefni framtíðarsvæðis Víkinga á aðalfundi félagsins árið 1952 á [[Gunnlaugur Lárusson]], gjaldkeri, að hafa mælt eitthvað á þessa leið: „Svæðið í [[Vatnsmýri|Vatnsmýrinni]] er ónothæft – ekki vegna stærðarinnar, heldur vegna staðarins. Ég legg til og mæli eindregið með, að athugað verði strax hvort annað svæði í einu af nýju úthverfum bæjarins sé fáanlegt. Þar mundi Víkingur koma til með að verða þróttmikið hverfisfélag, sem að fáum árum liðnum stæði jafnfætis bestu félögum þessa bæjar“.<ref>{{cite web|url=http://soguvefur.vikingur.is/?page_id=539|title=1951-1960 – VÍKINGUR SÖGUVEFUR|publisher=}}</ref> Skiptar skoðanir voru í félaginu á þessu frumkvæði Gunnlaugs og vildu sumir halda ótrauðir áfram í [[Vatnsmýri|Vatnsmýrinni]]. Fannst sumum erfitt að „[[Aristokratiā|aristókratafélag]]“ í miðbænum flytti austar - á svæði sem í þá daga hefði talist [[úthverfi]] bæjarins. Þeim fannst það svo fjarlægt upphafinu og gerðu sér auk þessi ekki grein fyrir nauðsyn þess að fá nýtt blóð inn í félagið, en í miðbænum var þá orðið fátt eftir af ungu fólki til að efla starfið. Eftir miklar umræður var tillaga Gunnlaugs samþykkt. ==== Hæðargarður (1953-1976) ==== Straumhvörf urðu fyrir félagið þann 27. febrúar 1953 þegar [[Borgarráð Reykjavíkur]] samþykkti að úthluta Víkingi félagssaðstöðu milli [[Hæðargarður|Hæðargarðs]] og [[Breiðagerðisskóli|Breiðagerðisskóla]] í [[Smáíbúðahverfið|Smáíbúðahverfinu]] sem þá var í hraðri og mikilli uppbyggingu. Þá um haustið tók [[Axel Andrésson]] fyrstu skóflustungu að félagsheimili Víkings við [[Hæðargarður|Hæðargarð]] þar sem varð ný vagga félagsins. [[Óli Flosa]] lýsir aðdragandanum með eftirtektaverðum hætti í minningarbrotum sínum: „Okkur spekingunum hafði ætíð yfirsézt aðalvandamálið, ég vil segja eina vandamálið. Við höfðum grafið of djúpt, það lá nefnilega á yfirborðinu, rétt við tærnar á okkur, og 20 árum hafði verið eytt í að berjast við vindmyllur. Við áttum nóg af forystumönnum. Okkur vantaði íþróttafólk í öllum aldursflokkum. Vandamál Víkings var mannfæð.“ Ólafur bendir á að allt starf félagsins hafi á einn eða annan hátt verið tengt miðbænum, sem hafi smátt og smátt verið að tæmast af lifandi fólki. Þá á [[Gunnlaugur Lárusson]] að hafa mælt svo: „Fólkið kemur ekki til okkar. Ef félagið á að lifa verðum við að fara til þess.“ Víkingur sendi í fyrsta skipti kvennalið til keppni í handbolta veturinn 1957–1958. [[Brynhildur Pálsdóttir]] var einn leikmanna og fyrirliði liðsins og rifjar upp í Víkingsbókinni „Áfram Víkingur“ að þær höfðu aðeins æft í einn mánuð þegar þær hófu keppni. Þær enduðu eigi að síður í úrslitum á mótinu gegn [[Glímufélagið Ármann|Ármanni]], en biðu lægri hlut. „Andinn innan félagsins var mjög skemmtilegur, mikil samheldni og fólk taldi ekki eftir sér að vinna þau verk, sem vinna þurfti. Að vísu var þetta ekki stór hópur, en þeim mun samhentari. Um helgar var það skíðaskálinn með sínum ævintýrum og síðan handboltinn virka daga,“ segir Brynhildur í Víkingsbókinni. Ári síðar, 1959, fór kvennalið Víkings í handbolta í keppnisferð til [[Færeyjar|Færeyja]] og mun þetta hafa verið fyrsta keppnisför handboltaliðs úr Víkingi til útlanda. Farið var með farþegaskipinu [[Dronning Alexandrine]]. Móttökur voru einstaklega góðar en búið var á einkaheimilum. Víkingskonur hrepptu sinn fyrsta titil þegar þær urðu [[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|Reykjavíkurmeistarar]] árið 1970. [[Rósmundur Jónsson]] var fyrstur Víkinga til að vera valinn í landsliðið í handknattleik, en árið 1963 var hann valinn í landsliðið sem útileikmaður. Tólf árum síðar, eða árið 1975, var hann á ný kominn í [[Landslið|landsliðið]], en þá í stöðu markvarðar. Af kvenfólkinu varð [[Rannveig Laxdal]] fyrst Víkinga til að leika í landsliði í meistaraflokki. Í kjöri um [[Íþróttamaður ársins|íþróttamann ársins]] 1971 varð [[Gunnar Gunnarsson (íþróttamaður)|Gunnar Gunnarsson]], fyrirliði Víkings, í tíunda sæti og varð hann fyrstur Víkinga til að komast í þann hóp. Árið 1963 fékk Víkingur amerísku söngsveitina [[Delta Rhythm Boys]] hingað til lands og stóð til að þeir héldu ferna tónleika. Fljótlega seldist upp á tónleikana og tókst skipuleggjendum að fá þá til að halda tvo tónleika til viðbótar. Tveimur árum síðar, í febrúar 1965, kom sjálfur [[Louis Armstrong|Louis „Satchmo“ Armstrong]], eitt stærsta nafnið í sögu jazz-tónlistar, til Íslands á vegum Víkings. [[Ólafur P. Erlendsson]] hafði veg og vanda af þessum heimsóknum ásamt knattspyrnudeild. [[Louis Armstrong|Armstrong]] hélt ferna [[Tónleikar|tónleika]] og var vitaskuld troðfullt á þá alla. Það bar til tíðinda á Íslandsmóti í knattspyrnu árið 1970 að [[Jóhann Gíslason]] varði frá Þórði Þórðarsyni og varð fyrstur til að verja vítaspyrnu í deildaskiptu Íslandsmóti. Jóhann átti síðar eftir að verða þekktur handknattleiksmaður og fékk viðurnefnið „skotharði vélstjórinn“ Árið 1971 varð Víkingur [[bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarmeistari í knattspyrnu]] undir stjórn [[Eggert Kr. Jóhannesson|Eggerts Jóhannessonar]], en lið úr næst efstu deild hafði ekki áður unnið þennan eftirsótta titil. [[Jón Ólafsson]] skoraði í úrslitaleiknum gegn [[Breiðablik]]i. Í [[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]] var markið sagt „stórkostlega fallegt“ og í [[Vísir (dagblað)|Vísi]] sagði Hallur Símonarson að þetta hefði verið „eitthvert fallegasta skallamark“ sem hann hefði séð. Þá sigraði liðið einnig [[2. deild karla í knattspyrnu 1971|næst efstu deild]] árið [[2. deild karla í knattspyrnu 1971|1971]] - sigraði 12 af 14 leikjum sínum og fékk einungis á sig 5 mörk. [[Hafliði Ragnarsson]] var markakóngur með 20 mörk. Þrjár nýjar deildir voru stofnaðar innan félagsins sumarið 1973, [[badminton]]<nowiki/>-, [[blak]]<nowiki/>- og [[Borðtennis|borðtennisdeildir]]. Allar náðu þær sér vel á strik á næstu árum, Víkingur eignaðist Íslandsmeistara í greinunum þremur og í mörg ár kom íþróttamaður Víkings úr röðum [[Borðtennis|borðtennismanna]]. ==== Fossvogur (síðan 1976) ==== Fyrstu umræður og fundir með fulltrúum [[Reykjavík|Reykjavíkurborgar]] um útivistar- og íþróttasvæði til handa félaginu í [[Fossvogur|Fossvogi]] fóru fram árið 1973. Það var þó ekki fyrr en félagið fær úthlutað svæði að Traðarlandi í [[Fossvogur|Fossvogi]] árið 1976 að farið er að byggja upp íþróttaaðstöðu og félagsheimili, til handa kynslóðum framtíðarinnar. <span>Byrjað var að ræsa fram svæðið og girða árið 1981 og rúmum þremur árum síðar gátu iðkendur loks hafið æfingar á grasi í [[Fossvogur|Fossvoginum]].</span> Víkingur varð Íslandsmeistari í handknattleik karla í fyrsta sinn árið [[Handknattleiksárið 1974-75|1975]] og í hönd fóru glæsileg ár í handboltasögu félagsins. Árið [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]] sigraði Víkingur [[Handknattleiksárið 1977-78|bikarkeppnina í handbolta]] í fyrsta skipti og aftur ári seinna eða árið [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]]. Víkingar unnu það frækilega afrek, undir stjórn [[Bogdan Kowalczyk]], að verða [[Handknattleiksárið 1979-80|Íslandsmeistarar]] fjögur ár í röð árin: [[Handknattleiksárið 1979-80|1980]], [[Handknattleiksárið 1980-81|1981]], [[Handknattleiksárið 1981-82|1982]], [[Handknattleiksárið 1982-83|1983]]. Sigruðu þeir einnig árin [[Handknattleiksárið 1985-86|1986]] og [[Handknattleiksárið 1986-87|1987]]. Þá urðu Víkingar bikarmeistarar fjögur ár í röð frá [[Handknattleiksárið 1992-93|1983]]<nowiki/>-<nowiki/>[[Handknattleiksárið 1995-96|1986]]. [[Karl Benediktsson]] stýrði liðinu að bikartitlinum árið [[Handknattleiksárið 1984-85|1985]] og [[Árni Indriðason]] árið [[Handknattleiksárið 1985-86|1986]]. Þriðji [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmeistaratitilinn]] í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] skilaði sér heim árið [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|1981]] eftir 57 ár bið, eða allt frá árinu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1924|1924]] og sá fjórði kom einungis ári seinna, árið [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|1982]] Þjálfari liðsins var Sovétmaðurinn [[Youri Sedov]]. Undir stjórn [[Logi Ólafsson|Loga Ólafssonar]] þjálfara urðu Víkingar Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla í fimmta skiptið í sinni sögu árið [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991.]] Ótrúleg spenna var í Íslandsmótinu þetta ár, og þá sérstaklega í lokaumferðinni, en Víkingar tryggðu sér titilinn í lokaleiknum gegn [[Knattspyrnufélagið Víðir|Víði]] í [[Sveitarfélagið Garður|Garði]]. Víkingur varð Íslandsmeistari í handbolta kvenna í fyrsta skipti árið [[Handknattleiksárið 1991-92|1992]] og einnig bikarmeistari undir stjórn [[Gústaf Björnsson|Gústafs Björnssonar]]. Stúlkurnar urðu einnig Íslandsmeistarar árin [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]] og [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]] og að auki bikarmeistarar seinna árið undir stjórn [[Theodór Guðfinnsson|Theodórs Guðfinnssonar]]. Framkvæmdir við íþróttahúsið í [[Fossvogur|Fossvogi]] voru þegar hafnar í febrúar árið [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991]]. Húsið og sambyggt félagsheimili voru tekin í notkun í október sama ár. Víkingshúsið fékk nafnið '''Víkin''' eftir þeim stað sem víkingar til forna lögðu skipum sínum, söfnuðu kröftum, öfluðu vista og æfðu vopnfimi. Í Víkinni er að finna sali til innanhússíþrótta af ýmsu tagi og á vallarsvæðinu er [[Víkingsvöllur|knattspyrnuvöllurinn]] með stúku sér við hlið, grasvellir til æfinga og tennisvellir Víkingsstúkan var vígð árið 2004 og tekur um 1200 manns í sæti. Þá var fyrst tekið til æfinga á nýlögðum gervigrasvelli til æfinga á svæði félagsins sumarið 2009.<ref>{{cite web |url=http://www.vikingur.is/forsiea/vikin-og-blafjoell |title=Geymd eintak |access-date=2015-04-07 |archive-date=2015-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150311042226/http://www.vikingur.is/forsiea/vikin-og-blafjoell |url-status=dead }}</ref> Vorið 2018 samdi Víkingur við [[Reykjavíkurborg]] um lagningu gervigrass á [[Víkingsvöllur|keppnisvöll]] meistaraflokks karla og kvenna í [[Víkin (íþróttahús)|Víkinni]]. [[Borgarráð Reykjavíkur|Borgarráð]] samþykkti að bjóða framkvæmdina út við lok ársins og lauk þeim í júnímánuði árið 2019. Jafnframt samþykkti [[Borgarráð Reykjavíkur|Borgarráð]] sam­hljóða að ganga til samn­inga við Vík­inga um að taka við rekstri íþrótta­mann­virkja í [[Safamýri|Safa­mýri]] eftir að [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] flutti sig um set á svæði sitt í [[Grafarholt og Úlfarsárdalur|Úlfarsárdal]] sem hefur verið í uppbyggingu síðustu ár. Litið var sérstaklega til sterkr­ar framtíðar­sýn­ar fé­lags­ins fyr­ir [[Safamýri|Safa­mýr­ina]]<ref>{{cite web|url=https://www.vikingur.is/felagidvikingur/54260-vikingur-tekur-vidh-ithrottamannvirkjum-i-safamyri|title=Víkingur tekur við íþróttamannvirkjum í Safamýri|website=www.vikingur.is|access-date=2019-10-02|archive-date=2019-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20191002201204/https://www.vikingur.is/felagidvikingur/54260-vikingur-tekur-vidh-ithrottamannvirkjum-i-safamyri|url-status=dead}}</ref> Í nú­ver­andi hverfi Vík­ings eru um 9.000 íbú­ar og sam­kvæmt áætl­un­um munu þeir verða 14.500 miðað við nýja hverfa­skipt­ingu.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2019/07/04/vikingur_tekur_vid_safamyri/|title=Víkingur tekur við Safamýri|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2019-10-02}}</ref> Aðsóknarmet á [[Víkingsvöllur|Víkingsvelli]] var slegið þann 15. ágúst 2019 þegar karlaliðið lék gegn [[Breiðablik]] í undanúrslitum [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Mjólkurbikarsins]]. Fjöldi áhorfenda var að minnsta kosti 1.848 en fyrra met var sett gegn [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]] árið 2015 í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Úrvalsdeildinni]], voru þá 1.747 áhorfendur mættir.<ref>{{Cite web|url=http://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=362346|title=Leikskýrsla: Víkingur R. - Valur - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2019-10-07|archive-date=2021-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519000216/https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=362346|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=458122|title=Leikskýrsla: Víkingur R. - Breiðablik - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2019-10-07|archive-date=2019-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190918080522/https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=458122|url-status=dead}}</ref> Þann 14.september árið [[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2019|2019]] urðu Víkingar [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarmeistarar í knattspyrnu karla]] eftir frækinn [[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2019|1-0]] sigur gegn FH á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]]. Óttar Magnús Karlsson skoraði mark Víkinga. Þetta er annar bikarmeistaratitillinn í sögu knattspyrnudeildar og sá fyrsti í 48 ár, síðan 1971. Í lok september árið 2019 var ákveðið að slíta sam­starfi við [[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]] um rekst­ur meist­ara­flokks HK/Víkings, 2. flokks og 3. flokks kvenna í knatt­spyrnu sem hef­ur staðið sam­fleytt frá alda­mót­um.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2019/09/26/hk_og_vikingur_slita_samstarfinu/|title=HK og Víkingur slíta samstarfinu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2019-10-07}}</ref> Meistaraflokkur Víkings mun því taka þátt í [[1. deild kvenna í knattspyrnu|1.deild kvenna]] árið 2020. Leiktímabilið 2021 unnu Víkingar það frækilega afrek að verða tvöfaldir meistarar í knattspyrnu karla undir stjórn þjálfarans Arnars Gunnlaugssonar. Víkingsliðið sigraði þá í efstu deild karla í sjötta sinn í sögunni og enduðu þar með 30 ára bið Víkinga eftir Íslandsmeistaratitlinum. Daninn knái, Nikolaj Hansen, var kjörinn leikmaður Íslandsmótsins af leikmönnum og þjálfurum en hann var langmarkahæsti leikmaður mótsins með 16 mörk í 21 leik. Kristall Máni Ingason var kjörinn efnilegasti leikmaðurinn og Arnar Gunnlaugsson þjálfari Íslandsmótsins. Þá sigraði Víkingsliðið einnig Bikarkeppnina og varði jafnframt bikarmeistaratitilinn frá árinu 2019, Mjólkurbikarinn. Bikarmeistaratitillinn er sá þriðji í sögu félagsins en 50 ár höfðu liðið frá fyrsta sigri liðsins í keppninni. == Búningur og merki félagsins == *Víkingar hafa leikið í rauð- og svartröndóttum búningum allt frá stofnun félagsins en til vara er leikið í svörtum búningum með útfærðum rauðum línum.<ref name="ksi.is">{{Cite web |url=http://www.ksi.is/um-ksi/adildarfelog/adildarfelag/?Felag=103 |title=Geymd eintak |access-date=2015-04-15 |archive-date=2015-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150424034748/http://www.ksi.is/um-ksi/adildarfelog/adildarfelag/?Felag=103 |url-status=dead }}</ref> *Þess ber að geta að á árunum í kringum 1970 var um tíma leikið í rauðum buxum og hvítum peysum, m.a. til að leikmenn sæjust betur í flóðljósunum á [[Melavöllurinn|Melavellinum]].<ref>{{Cite web|url=http://soguvefur.vikingur.is/?page_id=545|title=1971-1980 – VÍKINGUR SÖGUVEFUR|language=en-US|access-date=2019-09-25}}</ref> *Í forgrunni á merki Víkings er 19. aldar leðurbolti á hvítum skildi með rauðum og svörtum röndum í miðju. *[[Þorbjörn Þórðarson]] málarameistari, sem var formaður Víkings árin 1943-1944, hannaði Víkingsmerkið sem þykir stílhreint og fallegt.<ref name="vikingur.is"/> == Þjónustusvæði félagsins == [[Mynd:Reykjavík map (D05-Háaleiti og Bústaðir).png|thumb|Kort sem sýnir þjónustusvæði félagsins. Víkingshverfin eru blálituð.|alt=|vinstri|150x150px|border]] Megin þjónustusvæði félagsins afmarkast af [[Fossvogur|Fossvogsdal]], [[Kringlumýrarbraut]], [[Suðurlandsbraut]] og [[Reykjanesbraut]]. Til Víkingshverfanna teljast: [[Háaleiti]], [[Múlahverfi|Múlar]], [[Kringla (hverfahluti)|Kringla]], [[Bústaðir]], [[Fossvogur]], [[Smáíbúðahverfið]] og [[Blesugróf]]. Viðskeyti íbúagatna í hverfunum eru meðal annars: Endar, Fen, Garðar, Gerði, Grófir, Leiti, Lönd, Múlar, Mýrar og Vegir. Grunnskólar í hverfunum eru eftirtaldir: [[Breiðagerðisskóli]], [[Fossvogsskóli]], [[Réttarholtsskóli]], [[Háaleitisskóli|Hvassaleitis- og Álftamýrarskóli]]. Mannfjöldi innan þjónustusvæðis félagsins er talinn liggja einhversstaðar á bilinu 14-15.000 <br /> == Samfélög Víkinga == === Vikingur.is === Víkingar halda úti vinsælli vefsíðu þar sem finna má allar helstu upplýsingar tengdar félaginu: http://www.vikingur.is === Söguvefur Víkinga === Þann [[21. apríl|21. apríl 2018]] fögnuðu Víkingar þeim áfanga að 110 ár hafi liðið frá því að Knattspyrnufélagið Víkingur var stofnað í miðbæ Reykjavíkur. Á þeim merkilegu tímamótum var Söguvef Víkings hleypt af stokkunum á slóðinni: http://soguvefur.vikingur.is/. Áfram verður unnið að skráningu efnis og eru Víkingar og aðrir áhugamenn hvattir til að leggja söguvefnum til efni, bæði myndir og minningar. Söguvefur Víkings á að vera lifandi og stöðugt á að uppfæra hann og bæta við nýjum upplýsingum um félagið og fólkið sem staðið hefur að baki félaginu frá upphafi og fram á þennan dag. === Stuðningslög === Í tilefni af 100 ára afmæli félagsins árið 2008 efndi stuðningsmannafélag Víkinga til sönglagakeppni vegna stuðningslags Víkings.<br> ''Víkingslagið'' - Við viljum sigur í dag! er samið af Stefáni Magnússyni og Frey Eyjólfssyni. Þeir félagar flytja lagið saman og það er Freyr sem syngur. === Víkings Podcastið - Hlaðvarp === Á vormánuðum 2019 hleyptu stuðningsmenn Víkings af stokkunum hlaðvarpsútgáfu um málefni knattspyrnudeildar: https://soundcloud.com/vikings-podcastid/tracks. == Titlasaga knattspyrnudeildar == === Meistaraflokkur karla === *[[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmeistaratitlar '''(9):''']] [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1920|1920]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1924|1924]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|1981]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|1982]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|2021]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2023|2023]], [[2025]], [[2026]] <small> annað sæti (7): [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|1918]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1921|1921]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1922|1922]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1925|1925]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1938|1938]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1940|1940]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1948|1948]]</small> *[[1. deild karla í knattspyrnu|Meistaratitlar 1. deildar ''(5):'']] [[2. deild karla í knattspyrnu 1969|1969]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1971|1971]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1973|1973]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1987|1987]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2010|2010]] <small> annað sæti (4): [[1. deild karla í knattspyrnu 1998|1998]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2003|2003]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2005|2005]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2013|2013]]</small> *[[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|Reykjavíkurmót ''(5):'']] [[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|1940]], [[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|1974]], [[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|1976]], [[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|1980]], [[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|1982]] *[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Bikarmeistarar ''(5):'']] [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|1971]], [[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2019|2019]], [[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2021|2021]], 2022, 2023 <small> annað sæti: [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|1967]]</small> *[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarakeppni karla]] ''(2):'' 1982, 1983 <small> annað sæti: 1992</small> ''Íslandsmeistarar innanhúss'' (2): 1977, 1981<br> ''Vormeistarar'' (1): 1951 === Meistaraflokkur kvenna === *[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu|Bikarmeistarar ''(1):'']] [[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu|2023]] ==Titlasaga Handknattleiksdeildar== === Meistaraflokkur karla=== *[[Úrvalsdeild karla í handknattleik|Íslandsmeistaratitlar ''(7):'']] [[Handknattleiksárið 1974-75|1975]], [[Handknattleiksárið 1979-80|1980]], [[Handknattleiksárið 1980-81|1981]], [[Handknattleiksárið 1981-82|1982]], [[Handknattleiksárið 1982-83|1983]], [[Handknattleiksárið 1985-86|1986]], [[Handknattleiksárið 1986-87|1987]] *[[Bikarkeppni HSÍ (karlar)|Bikarmeistarar ''(6):'']] [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1982-83|1983]], [[Handknattleiksárið 1983-84|1984]], [[Handknattleiksárið 1984-85|1985]], [[Handknattleiksárið 1985-86|1986]] *[[1. deild karla í handknattleik|Meistaratitlar 1.deildar ''(5):'']] [[Handknattleiksárið 1960-61|1961]], [[Handknattleiksárið 1965-66|1966]], [[Handknattleiksárið 1968-69|1969]], [[Handknattleiksárið 1996-97|1997]], [[Handknattleiksárið 1998-99|1999]] === Meistaraflokkur kvenna=== *[[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistaratitlar ''(3):'']] [[Handknattleiksárið 1991-92|1992]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]] *[[Bikarkeppni HSÍ (konur)|Bikarmeistarar ''(2):'']] [[Handknattleiksárið 1991-92|1992]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]] == <big>[[Mynd:Knattspyrnufélagið_Víkingur.png|20x20dp]]</big> ''Íþróttamaður Víkings '' == {| class="wikitable" |+ !<big>Ár</big> !<big>Íþróttamaður</big> !<big>Deild</big> |- |''1991'' |Atli Helgason |Knattspyrnudeild |- |''1992'' |Inga Lára Þórisdóttir |Handknattleiksdeild |- |''1993'' |Bjarki Sigurðsson |Handknattleiksdeild |- |''1994'' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |''1995'' |Halla María Helgadóttir |Handknattleiksdeild |- |''1996'' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |''1997'' |Birgir Sigurðsson |Handknattleiksdeild |- |''1998'' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |''1999'' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |''2000'' |Helga Torfadóttir |Handknattleiksdeild |- |''2001'' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |''2002'' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |'''2003''' |Daníel Hjaltason |Knattspyrnudeild |- |'''2004''' |Bjarki Sigurðsson |Handknattleiksdeild |- |'''2005''' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |'''2006''' |Viktor Bjarki Arnarsson |Knattspyrnudeild |- |'''2007''' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |'''2008''' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |'''2009''' |Diego Björn Valencia |Karatedeild |- |'''2010''' |Helgi Sigurðsson |Knattspyrnudeild |- |'''2011''' |Brynjar Jökull Guðmundsson |Skíðadeild |- |'''2012''' |Kristján Helgi Carrasco |Karatedeild |- |'''2013''' |Ingvar Þór Kale |Knattspyrnudeild |- |'''2014''' |Igor Taskovic |Knattspyrnudeild |- |'''2015''' |Ægir Hrafn Jónsson |Handknattleiksdeild |- |'''2016''' |Óttar Magnús Karlsson |Knattspyrnudeild |- |'''2017''' |Magnús Kristinn Magnússon |Borðtennisdeild |- |'''2018''' |Tinna Óðinsdóttir |Knattspyrnudeild |- |'''2019''' |[[Sölvi Geir Ottesen]] |Knattspyrnudeild |- |'''2020''' |Hilmar Snær Örvarsson |Skíðadeild |- |'''2021''' |[[Kári Árnason]] |Knattspyrnudeild |- | rowspan="2" |'''2022''' |Nevena Tasic |Borðtennisdeild |- |Júlíus Magnússon |Knattspyrnudeild |} == Leikjahæstir í mfl karla knattspyrna == Leikjahæsti leikmaður í sögu Víkings er Magnús Þorvaldsson en á sínum glæsta ferli spilaði hann 351 leik fyrir félagið. Jóhannes Bárðarson lék 314 leiki fyrir Víkinga. Í núverandi leikmannahópi er Halldór Smári reyndastur með 380 leiki, Dofri Snorrason á að baki 185 leiki, Davíð Örn Atlason 140 leiki og Sölvi Geir Ottesen 82 leiki. {| |- |valign="top"| {| class="wikitable" border="1" |- !Leikjafjöldi !Leikmaður |- |'''''380'''''||{{flagicon|Iceland}} Halldór Smári Sigurðsson |- |'''''351'''''||{{flagicon|Iceland}} Magnús Þorvaldsson |- |'''''314'''''||{{flagicon|Iceland}} Jóhannes Bárðarson |- |'''''273'''''||{{flagicon|Iceland}} Diðrik Ólafsson |- |'''''251'''''||{{flagicon|Iceland}} Daníel Hjaltason |- |''219''||{{flagicon|Iceland}} Sigurjón Þorri Ólafsson |- |''212''||{{flagicon|Iceland}} Egill Atlason |- |''206''||{{flagicon|Iceland}} Jón Ólafsson |- |''200''||{{flagicon|Iceland}} Atli Einarsson |- |''193''||{{flagicon|Iceland}} Björn Bjartmarz |- |''192''||{{flagicon|Iceland}} Aðalsteinn Aðalsteinsson |- |''192''||{{flagicon|Iceland}} Gunnar Örn Kristjánsson |- |''192''||{{flagicon|Iceland}} Ragnar Gíslason |- |''187''||{{flagicon|Iceland}} Eiríkur Þorsteinsson |- |''187''||{{flagicon|Iceland}} Hörður Theódórsson |- |''185''||{{flagicon|Iceland}} Dofri Snorrason |- |''181''||{{flagicon|Iceland}} Lárus Huldarsson |- |''171''||{{flagicon|Iceland}} Bjarni Lárus Hall |- |''167''||{{flagicon|Iceland}} Heimir Karlsson |- |''166''||{{flagicon|Iceland}} Atli Helgason |- |''166''||{{flagicon|Iceland}} Jóhann Þorvarðarson |- |''165''||{{flagicon|Iceland}} Haukur Armin Úlfarsson |- |''160''||{{flagicon|Iceland}} Ívar Örn Jónsson |- |''160''||{{flagicon|Iceland}} Kristján Jóhannes Magnússon |- |''159''||{{flagicon|Iceland}} Gunnar Örn Kristjánsson |- |''154''||{{flagicon|Iceland}} Ómar Torfason |- |''153''||{{flagicon|Iceland}} Hafliði Pétursson |- |''153''||{{flagicon|Iceland}} Þórður Marelsson |- |''151''||{{flagicon|Iceland}} Milos Glogovac |- |''145''||{{flagicon|Iceland}} Trausti Ívarsson |- |''142''||{{flagicon|Iceland}} Kjartan Dige Baldursson |- |''142''||{{flagicon|Iceland}} Óskar Tómasson |- |''142''||{{flagicon|Iceland}} Þorvaldur Sveinn Sveinsson |- |''140''||{{flagicon|Iceland}} Andri Marteinsson |- |''140''||{{flagicon|Iceland}} Davíð Örn Atlason |- |''134''||{{flagicon|Iceland}} Sumarliði Árnason |- |''133''||{{flagicon|Iceland}} Ögmundur Kristinsson |- |''132''||{{flagicon|Iceland}} Sigurður Egill Lárusson |- |''128''||{{flagicon|Iceland}} Tómas Guðmundsson |- |''126''||{{flagicon|Iceland}} Bjarni Gunnarsson |- |''126''||{{flagicon|Iceland}} Ingvar Þór Kale |- |''126''||{{flagicon|Iceland}} Stefán Halldórsson |- |''126''||{{flagicon|Iceland}} Viktor Bjarki Arnarsson |- |''126''||{{flagicon|Iceland}} Ögmundur Viðar Rúnarsson |- |''124''||{{flagicon|Iceland}} Marteinn Guðgeirsson |- |''122''||{{flagicon|Iceland}} Hólmsteinn Jónasson |- |''120''||{{flagicon|Iceland}} Hörður Sigurjón Bjarnason |- |''119''||{{flagicon|Iceland}} Höskuldur Eiríksson |- |''119''||{{flagicon|Iceland}} Valur Adolf Úlfarsson |} |} ==Leikjahæstar í mfl kvenna knattspyrna== == Leikmenn meistaraflokks knattspyrna == ===Mfl. karla í knattspyrnu 2022=== {{Fs start}} {{Fs player|no= 1|nat=Iceland|name=Ingvar Jónsson|pos=GK}} {{Fs player|no= 3|nat=Iceland|name=Logi Tómasson|pos=DF}} {{Fs player|no= 19|nat=Iceland|name=Axel Freyr Hardarson|pos=MF}} {{Fs player|no= 12|nat=Iceland|name=Halldór Smári Sigurðsson|pos=DF}} {{Fs player|no= 7|nat=Iceland|name=Erlingur Agnarsson|pos=MF}} {{Fs player|no= 8|nat=Iceland|name=Sölvi Ottesen|pos=DF}} {{Fs player|no= 9|nat=Iceland|name=Helgi Gudjónsson|pos=FW}} {{Fs player|no=13|nat=Iceland|name=Viktor Örlygur Andrason|pos=MF}} {{Fs player|no=16|nat=Iceland|name=Thórdur Ingason|pos=GK}} {{Fs player|no=17|nat=Iceland|name=Atli Barkarson|pos=DF}} {{Fs player|no= 22|nat=Iceland|name=Karl Fridleifur Gunnarsson|pos=MF}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=11|nat=Iceland|name=Adam Pálsson|pos=MF}} {{Fs player|no=20|nat=Iceland|name=Júlíus Magnússon|pos=MF}} {{Fs player|no=21|nat=Iceland|name=[[Kári Árnason]]|pos=DF}} {{Fs player|no=10|nat=SLV|name=Pablo Punyed|pos=MF}} {{Fs player|no=23|nat=Denmark|name=Nikolaj Hansen|pos=FW}} {{Fs player|no= 80|nat=Iceland|name=Kristall Máni Ingason|pos=MF}} {{Fs player|no=27|nat=Iceland|name=Tómas Guðmundsson|pos=DF}} {{Fs player|no=28|nat=Iceland|name=Halldór Thórdarson|pos=DF}} {{Fs player|no= 77|nat=SLE|name=Kwame Quee|pos=MF}} {{Fs player|no= 6|nat=Iceland|name=Uggi Jóhann Auðunsson|pos=GK}} {{Fs end}} === Mfl. kvenna í knattspyrnu === ==Stjórn og þjálfarateymi== ===Knattspyrnudeild karla=== *'''Þjálfari''': Sölvi Geir Ottesen *'''Aðstoðarþjálfari:''' Viktor Bjarki Arnarsson *'''Aðstoðarþjálfari''' : Aron Baldvin Þórðarson *'''Markmannsþjálfari''': Hajrudin Cardaklija *'''Styrktarþjálfari''': Kári Sveinsson *'''Sjúkraþjálfari''': Rúnar Pálmarsson *'''Liðsstjóri:''' Þórir Ingvarsson *'''Framkvæmdastjóri''': Haukur Hinriksson *'''Fjölmiðlafulltrúi:''' Hörður Ágústsson *'''Íþróttastjóri''': Ívar Orri Aronsson **'''Stjórnarformaður''': Heimir Gunnlaugsson **'''Varaformaður''': Sverrir Geirdal **'''Gjaldkeri''': Valdimar Sigurðsson **'''Stjórnarmaður''': Hrannar Már Gunnarsson **'''Stjórnarmaður''': Katla Guðjónsdóttir **'''Stjórnarmaður:''' Tryggvi Björnsson **'''Stjórnarmaður:''' Guðjón Guðmundsson **'''Stjórnarmaður:''' Berglind Bjarnadóttir **'''Stjórnarmaður:''' Guðmundur Auðunsson **'''Stjórnarmaður:''' Kári Þór Guðjónsson <ref name="ksi.is"/> === Knattspyrnudeild kvenna === == Tilvísanir == <references /> == Tenglar == * [http://www.vikingur.is Vefsíða félagsins - Víkingur.is] *[https://www.facebook.com/vikingurfc/ Facebook síða Víkings] *[https://twitter.com/vikingurfc Twitter síða Víkings] *[https://soundcloud.com/vikings-podcastid Víkings Podcastið - Hlaðvarp] * [http://www.vikingur.net Víkingur.net, stuðningsmannasíða Víkings] *[http://www.nordicstadiums.com/vikingsvollur/ Nordic Stadiums - Víkingsvöllur] *[https://www.oldfootballshirts.com/pt/teams/k/knattspyrnufelagid-vikingur/old-knattspyrnufelagid-vikingur-football-shirts-t2145.html Old Football Shirts - Víkingur] *[https://www.transfermarkt.com/vikingur-reykjavik/startseite/verein/5849 Transfermarkt - Víkingur] *[http://www.icelandfootball.net/viacutekingur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net - Víkingur] *[https://us.soccerway.com/teams/iceland/knattspyrnufelagidh-vikingur/1139/ Soccerway - Víkingur] *[https://www.fctables.com/teams/vikingur-reykjavik-196942/ FC Tables - Tölfræðisíða Víkingur] {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{Úrvalsdeild karla í handknattleik}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{S|1908}} [[Flokkur:Íþróttabandalag Reykjavíkur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög]] [[Flokkur:Íslensk borðtennisfélög]] [[Flokkur:Íslensk tennisfélög]] [[Flokkur:Íslensk karatefélög]] [[Flokkur:Íslensk skíðaíþróttafélög]] [[Flokkur:Íþróttafélög í Reykjavík]] 2fxf22x062s0l7dhq6lsewb8im95lvx 0 52489 1979531 1963305 2026-09-19T14:40:26Z ~2026-50590-76 120860 1979531 wikitext text/x-wiki {{Leikari | nafn = Pétur Einarsson | fæðingardagur = [[31. október]] [[1940]] | fæðingarstaður = {{ISL}}[[Vestmannaeyjar]], [[Ísland]] | dánardagur = [[24. apríl]] [[2024]] }} '''Pétur Einarsson''' (31. október 1940 – 24. apríl 2024)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/411228|title=Pétur Einarsson látinn - RÚV.is|last=Jónsson|first=Þorgils|date=2024-04-25|website=RÚV|access-date=2026-01-11}}</ref> var [[Ísland|íslenskur]] [[leikari]], leikstjóri og skólastjóri Leiklistarskóla Íslands. Pétur útskrifaðist frá Leiklistarskóla Íslands árið [[1964]] og nam leiklist við Háskólann í [[Georgía (fylki)|Georgíu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] sem hann útskrifaðist þaðan árið [[1966]].<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6376974?iabr=on#page/n37/mode/1up/search/%22P%C3%A9tur%20Einarsson%22|title=Dagblaðið Vísir - DV - 125. tölublað (29.10.2010) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2026-01-11}}</ref> Pétur talsetti teiknimyndir, t.d. fyrir karakterana Múfasa í [[Konungur ljónanna|Konungi ljónanna]], Seif í [[Herkúles (kvikmynd frá 1997)|Herkúles]]<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.behindthevoiceactors.com/Petur-Einarsson/|title=Petur Einarsson (visual voices guide)|website=Behind The Voice Actors|language=en-US|access-date=2026-01-11}}</ref> og skjaldbökuna í [[Svanaprinsessan|Svanaprinsessunni]]<ref name=":2">{{Cite web|url=https://nondisneyinternationaldubbings.weebly.com/the-swan-princess--icelandic-cast.html|title=The Swan Princess / Icelandic cast|website=CHARGUIGOU|language=en|access-date=2026-01-11}}</ref> meðal annarra. ==Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum== {| class="wikitable" style="text-align:left;font-size:90%;" |- !Ár !! Kvikmynd/Þáttur<ref>{{Cite web|url=https://www.icelandicfilmcentre.is/person/undefined|title=Pétur Einarsson|website=Icelandic Film Centre|language=en|access-date=2026-01-11}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref name=":1" />!! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun |- |'''1969'''||''[[Áramótaskaupið 1969]]''|| || |- |'''1977'''||''[[Morðsaga]]''||Herra B|| |- |'''1980'''||''[[Veiðiferðin]]''|| || |- |'''1984'''||''[[Hrafninn flýgur]]''||Kaupmaður með þungan hníf|| |- |'''1990'''||''[[Sérsveitin laugarnesvegi 25]]''||Ólafur|| |- |'''1993'''||''[[Polisen och domarmordet]]''||Ólafur|| |- |'''1994''' |[[Konungur ljónanna|''Konungur Ljónanna'']] |Múfasa |Íslensk talsetning |- |'''1996''' |''[[Svanaprinsessan]]'' |Skjalbakan |Íslensk talsetning<ref name=":2" /> |- |'''1997''' |''[[Herkúles (kvikmynd frá 1997)|Herkúles]]'' |[[Seifur]] |Íslensk talsetning |- |'''1998''' |''[[Pétur Pan (kvikmynd frá 1953)|Pétur Pan]]'' |Höfðingi |Íslensk talsetning |- |'''1999''' |''[[Bartók]]'' |Kúpa |Íslensk talsetning<ref>VHS Leikaralistar</ref> |- | rowspan="7" |'''2000'''||''[[Englar alheimsins (kvikmynd)|Englar alheimsins]]''||Brynjólfur|| |- | ''[[Fíaskó]]''||Frosti|| |- |''[[Risaeðlurnar]]'' |Jar |Íslensk talsetning |- |''[[Hefðarkettirnir]]'' |Lúðvík og Hjástoð |Íslensk talsetning |- |''[[Chicken Run|Kjúklingaflóttinn]]'' |Hrani |Íslensk talsetning |- | ''[[101 Reykjavík]]''||Pabbi Magga|| |- | ''[[Ikíngut]]''||Magnús|| |- |'''2001''' |''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö (teiknimynd frá 1937)|Mjallhvít og Dvergarnir Sjö]]'' |Veiðimaður |Íslensk talsetning |- |'''2002''' |''[[Skrímsli hf.|Skrímsli HF]]'' |Vatness |Íslensk talsetning<ref>DVD Leikaralistar</ref> |- |'''2002'''||''[[Reykjavik Guesthouse: Rent a Bike]]''||Pétur í Pétursbúð|| |- |'''2002''' |''[[Fríða og dýrið (kvikmynd frá 1991)|Fríða og Dýrið]]'' |Skuggi |Íslensk talsetning |- |'''2002''' |''[[Gullplánetan]]'' |Jón Silfri |Íslensk talsetning |- |'''2003'''||''[[Nói albínói]]''||Prestur|| |- |'''2004'''||''[[Njálssaga]]''||Gissur hvíti|| |- |rowspan="2"|'''2005'''||''[[Allir litir hafsins eru kaldir]]''||Jón|| |- | ''[[Strákarnir okkar]]''||Björgvin|| |- |'''2006''' |''[[Bílar (kvikmynd)|Bílar]]'' |Þjálfi |Íslensk talsetning<ref>Disney+ Leikaralistar</ref> |- |'''2006'''||''[[Ørnen: En krimi-odyssé]]''||Hendes Morfar|| |- |'''2007'''||''[[Skröltormar]]''||Agnar|| |- |'''2009''' |''[[Ofurstrákurinn]]'' |Steinn Forseti |Íslensk talsetning |- |'''2011'''||''[[Kurteist fólk]]''||Skjöldur Skjaldarsson|| |} == Heimildir == <references /> ==Tenglar== * {{imdb nafn|0251798}} * [https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-04-25-petur-einarsson-latinn-411228 Pétur Einarsson látinn] {{stubbur|æviágrip|leikari|Ísland}} [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]] {{fd|1940|2024}} be5qnbbovdqpflom0zrb2hb0f64kjt1 0 57653 1979597 1381662 2026-09-20T11:22:30Z MáneyMánadóttir 103358 1979597 wikitext text/x-wiki '''Fylliliður''' er hugtak í [[setningarfræði]] sem notað er um þá liði sem fylgja aðalorði setningarliðs. Fylliliður getur verið [[fallorð]] og stjórnar aðalorðið þá [[fall (málfræði)|falli]] hans. Sama gildir um [[andlag|andlög]] [[sagnorð|sagna]]. Orðið fylliliður er í setningafræði notað um það sem á ensku er kallað complement. Þetta hugtak er notað um þá liði sem fylgja aðalorði setningarliðs. Fylliliður getur verið fallorð og stjórnar aðalorðið þá falli hans. Sama gildir um andlög sagna. Atviksliðir og forsetningarliðir teljast oft fylliliðir ef þeir fylgja sögn. Dæmi um fylliliði: Hugtak sem nær yfir liði sem fylgja aðalorði setningarliðs. Ef fylliliður er fallorð (Nl) stjórnar aðalorðið falli hans. Andlög sagna teljast fylliliðir þeirra og það gera líka aðrir liðir sem so. krefjast að fylgi þeim, t.d. Fl og Al. Fs. taka með sér fylliliði og stjórna falli á þeim og það geta lo. einnig gert og jafnvel no. Nokkur dæmi: # Hún spurði margs [NL er f. með sögn] # Hún spurði um margt [Fl með so.] # Hann er líkur Jóni [Nl með lo.] # Hann er hræddur við hunda [Fl með lo.] == Tengt efni == * [[Nafnliður]] * [[Lýsingarliður]] / [[Lýsingarorðsliður]] == Dæmi == * ''Hann saknaði '''margs'''.'' (orðið ‚margs‘ er fylliliður hér mér sögninni ‚sakna‘) * ''Sigríður fór til '''kirkju'''.'' (orðið ‚kirkju‘ er fylliliður hér mér forsetningunni ‚til‘ sem stýrir falli á orðinu kirkja) == Frekara lesefni == * {{bókaheimild|höfundur=Höskuldur Þráinsson|titill=Málfræði|ár=1995}} (blaðsíða 261-264) == Tenglar == * {{vísindavefurinn|1751|Hvað er fylliliður?}} * [https://ait.arnastofnun.is/grein.php?id=908 Eiríkur Rögnvaldsson og Höskuldur Þráinsson: ''Setningafræði''] Setningafræði {{stubbur|málfræði|Ísland}} i4nln2d3ivxj06inllmma2gmrnnqu7v 0 73331 1979566 1979395 2026-09-19T19:35:15Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1979566 wikitext text/x-wiki [[Mynd:OMXI15.jpg|thumb|[[Úrvalsvísitala kauphallarinnar]] á árunum 1998-2009.]] '''Bankahrunið á Íslandi''' eða '''Hrunið''' eins og það er oftast kallað í daglegu tali er heiti á [[gjaldþrot]]i þriggja stærstu íslensku [[banki|viðskiptabankanna]] haustið [[2008]] í kjölfar [[efnahagskreppan á Íslandi 2008–2011|efnahagskreppunnar á Íslandi 2008–2011]]. [[Glitnir banki hf.|Glitnir]] (í dag [[Íslandsbanki]]) var tekinn yfir af íslenska ríkinu þann [[29. september]], þann [[6. október]] voru hin svonefndu [[neyðarlögin|neyðarlög]] sett, degi seinna, þann [[7. október]] tók [[Fjármálaeftirlitið]] (FME) yfir rekstur [[Landsbanki Íslands|Landsbanka Íslands]] og tveimur dögum seinna tók FME yfir [[Kaupþing banki|Kaupþing banka]] (í dag [[Arion banki]]). Gjaldþrot bandaríska bankans [[Lehman Brothers]] í [[september]] [[2008]] setti Glitni í erfiða stöðu þar sem Glitnir reiddi sig á lán frá Lehman Brothers. Í lok september var því lýst yfir að Glitnir yrði [[þjóðnýting|þjóðnýttur]] að meirihluta. Þá fór af stað flókin atburðarrás sem leiddi til hruns hinna tveggja stóru íslensku viðskiptabankanna, [[Landsbanki Íslands|Landsbankans]] og [[Kaupþing]]s á aðeins rétt rúmlega viku. Afleiðingar Hrunsins urðu tilefni að milliríkjadeilum Íslands við Bretland og Holland vegna [[Icesave]]-reikninga Landsbankans í þeim löndum. [[Alþingi]] Íslands skipaði sérstaka [[rannsóknarnefnd Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna 2008|rannsóknarnefnd]] sem hafði það hlutverk að komast að því hverjar orsakir hrunsins voru. Rannsóknarnefndin skilaði af sér skýrslu [[12. apríl]] [[2010]] og í kjölfarið var [[Geir Haarde]] kærður til [[landsdómur|landsdóms]] að ákvörðun Alþingis. Landsdómur sakfelldi Geir fyrir vanrækslu í starfi sínu sem forsætisráðherra, en gerði honum þó enga refsingu. == Þjóðnýting Glitnis (29. september 2008) == [[Mynd:Glitnir logo.png|thumb|right|Merki Glitnis.]] Þann [[29. september]] var tilkynnt að [[Ísland|íslenska]] [[ríki]]ð myndi eignast 75% hlut í [[Glitnir banki hf.|Glitni]] fyrir 600 milljónir [[evra]] eða um 84 milljarða íslenskra króna. Þær ástæður sem gefnar voru fyrir yfirtökunni voru þröng lausafjársstaða Glitnis og erfitt ástand á alþjóðlegum fjármálamörkuðum.<ref>{{vefheimild|url=https://www.forsaetisraduneyti.is/frettir/nr/3018|titill=Samkomulag um að ríkissjóður leggi Glitni til nýtt hlutafé|ár=2008|mánuður=29. september|mánuðurskoðað=12. október|árskoðað=2008}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://www.glitnir.is/um-glitni/frettir/nanar/item14984/Islenska_rikid_kaupir_75_prosent_hlut_i_Glitni_/|titill=Íslenska ríkið kaupir 75 prósent hlut í Glitni|ár=2008|mánuður=29. september|mánuðurskoðað=14. október|árskoðað=2008}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/09/29/rikid_eignast_75_prosent_i_glitni/|titill=Ríkið eignast 75% í Glitni|mánuðurskoðað=10. október|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=29. september}}</ref> [[Davíð Oddsson]] [[seðlabankinn|seðlabankastjóri]] sagði að ef ekki hefði verið gripið til aðgerða þá hefði hlutafé bankans verið 0 og hann farið í [[Gjaldþrot|þrot]].<ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/09/29/glitnir_hefdi_farid_i_throt/|titill=Glitnir hefði farið í þrot|mánuðurskoðað=10. október|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=29. september}}</ref> Talið er að ein meginástæða fyrir erfiðleikum Glitnis hafi verið gjaldþrot bandaríska bankans [[Lehman Brothers]] sem átti í viðskiptum við Glitni. Nánast um leið og þetta var tilkynnt lækkaði alþjóðlega [[matsfyrirtæki]]ð [[Standard & Poor's]] einkunnir sínar fyrir ríkissjóð sem og [[Íbúðalánasjóður|Íbúðalánasjóð]].<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item228768/|titill=Lánshæfiseinkunn ríkissjóðs lækkar|mánuðurskoðað=14. október|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=30. september}}</ref> Lokað var fyrir öll viðskipti með fjármálasjóði Glitnis, og varð þetta til þess að [[Stoðir]] fór í greiðslustöðvun.<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item228881/|titill=Eignir í skuldabréfasjóðum frystar|mánuðurskoðað=14. október|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=30. september}}</ref> Viðskipti með [[peningamarkaðssjóður|peningamarkaðssjóðinn]] Sjóð 9 og skuldabréfasjóðina Sjóð 1 og Sjóð 9 EUR voru til sérstakrar athugunar en opnað var aftur fyrir viðskiptum [[1. október]] en þá hafði endurmat á virði Sjóðs 9 lækkað gengi hans um 7%.<ref>{{vefheimild|url=http://www.glitnir.is/um-glitni/frettir/nanar/item15261/Ovissu_um_sjodi_Glitnis_eytt/|titill=Óvissu um sjóði Glitnis eytt|mánuðurskoðað=14. október|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=1. október}}</ref> Seinna bárust fréttir af því að ríkissjóður hefði greitt 11 milljarða króna inn á Sjóð 9 vegna þess [[Illugi Gunnarsson]], þingmaður Sjálfstæðisflokksins, hafði verið í stjórn Sjóðs 9 frá því í byrjun árs 2008 og sjóðurinn mætti því ekki fara í þrot. Þetta reyndist rangt, hið rétta var að Glitnir hafði keypt skuldabréf Stoða í Sjóð 9 með eigin peningum.<ref>{{vefheimild|url=http://www.illugi.is/w/?p=215|titill=Hvað með sjóð 9?|mánuðurskoðað=3. ágúst|árskoðað=2009|ár=2009|mánuður=26. febrúar}}</ref> === Óánægja hluthafa og stjórnenda === Daginn eftir voru sýnd viðtöl á [[RÚV]] og á [[Stöð 2]] við [[Jón Ásgeir Jóhannesson]], aðaleiganda [[Stoðir|Stoða]] sem var [[kjölfestufjárfestir]] í Glitni með 32% hlut. Jón sagði erlenda banka hafa lokað fyrir lánum til Glitnis með stuttum fyrirvara og þess vegna hafi verið ákveðið að leita til Seðlabankans eftir lánum gegn [[veð]]um.<ref name="bankaran">{{vefheimild|url=http://www.visir.is/article/20080930/FRETTIR01/277107030/0&SearchID=7333258755902|titill=„Stærsta bankarán Íslandssögunnar“|mánuðurskoðað=10. október|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=30. september|útgefandi=Vísir.is}}</ref> Þá kom einnig fram í viðtali við Þorstein Má Baldvinsson, stjórnarformann Glitnis, að Glitnir hefði boðið tvo ''veðpakka'' gegn láninu; annan metinn á 750 milljónir evra og síðari á 1.340 milljónir evra.<ref>{{vefheimild|url=http://www.vb.is/frett/1/47848/glitnir--budu-fram-ved-i-otilgreindri-eign-i-noregi|titill=Glitnir: Buðu fram veð í ótilgreindri eign í Noregi|ár=2008|mánuður=30. september|mánuðurskoðað=16. október|árskoðað=2008|útgefandi=Viðskiptablaðið}}</ref> Jón gagnrýndi yfirtökuna harkalega sem hann nefndi „''stærsta bankarán Íslandssögunnar''”; hann sagði enn fremur stjórn fyrirtækisins hafa verið „''stillt upp við vegg. Við sögðum fulltrúum ríkisstjórnarinnar að við teldum þessa leið alveg fráleita enda gæti hún haft víðtæk áhrif á allt fjármálakerfið hér á landi og væri í engu samræmi við eignasafn félagsins.''“<ref name="bankaran"/> Jón virtist þar með vera að ýja að því að pólitískar ástæður lægju að baki ákvörðuninni um að ríkið eignaðist hlutaféð á þessu verði. Samdægurs gaf stjórn Stoða frá sér yfirlýsingu þar sem hún fordæmdi aðgerðir Seðlabankans. Í yfirlýsingunni stóð: {{tilvitnun2|''Ljóst má vera að Glitnir þurfti á aðstoð Seðlabankans að halda vegna lausafjárvanda sem bar brátt að. Rekstur Glitnis hefur hins vegar verið með ágætum, bankinn skilað góðum hagnaði og eigið fé Glitnis nam um 200 milljörðum króna um mitt þetta ár. Það er mat stjórnar Stoða að Seðlabankinn hafi haft aðra og farsælli kosti í stöðunni en að taka Glitni yfir. Harkalegt inngrip Seðlabankans er ekkert annað en eignaupptaka þar sem hluthafar Glitnis tapa vel á annað hundrað milljörðum króna. Seðlabankinn og ríkisstjórnin stilltu stjórn og stærstu eigendum Glitnis upp við vegg í skjóli nætur og þeir áttu því enga kosti aðra en að samþykkja tillöguna. Atburðarásin var með þeim hætti að ekkert tóm gafst til að leita annarra lausna, frekar en að meta heildaráhrif aðgerðanna á íslenskt fjármálalíf. Stjórn Stoða harmar þessar aðgerðir og lýsir fullri ábyrgð á afleiðingum þeirra á hendur bankastjórnar Seðlabankans.''|Yfirlýsing frá Stoðum<ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/09/29/atelja_hardlega_vinnubrogd_sedlabanka/|titill=Átelja harðlega vinnubrögð Seðlabanka|mánuðurskoðað=10. október|árskoðað=2008}}</ref>}} Daginn eftir barst nafnlaus ábending um að ekki hefði verið einhugur meðal stjórnar Stoða um yfirlýsinguna.<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item228758/|titill=Stoðir: Ekki einhugur í stjórninni|ár=2008|mánuður=30. september|mánuðurskoðað=10. október|árskoðað=2008|útgefandi=RÚV}}</ref> == Hætt við viðskipti Landsbankans (1. október 2008) == [[Mynd:Landsbankinn1.jpg|thumb|right|Höfuðstöðvar Landsbankans í Reykjavík 2006.]] Þann [[1. október]] gerði [[Straumur-Burðarás]] kaupsamning við Landsbankann um kaup á þremur dótturfyrirtækjum; ''Landsbankinn Kepler'' með 380 starfsmenn í 7 löndum; Frakklandi, Hollandi, Ítalíu, Spáni, Sviss, Þýskalandi og BNA. ''Landsbankinn Securities'' með 200 starfsmenn í Lundúnum og Edinborg og ''Merrion Landsbanki'' með 100 starfsmenn á Írlandi. Kaupverðið var ákveðið 380 m. evra, eða um 55 ma.k.<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item228984/|titill=Straumur kaupir erlendan rekstur LÍ|ár=2008|mánuður=1. október|mánuðurskoðað=20. október|árskoðað=2008}}</ref> Ekki varð af þessum kaupum vegna þess að þann [[7. október]] yfirtók íslenska ríkið rekstur Landsbankans og því taldi stjórn Straums-Burðaráss ekki lengur vera forsendur fyrir samningnum. Honum var rift þann [[10. október]].<ref>{{vefheimild|url=http://www.straumur.net/en/Investor-Relations/Financial-releases/?xml=PR/200810/1258966.xml%26usercontrol=/Web/Units/PressRelease.ascx|titill=Acquisitions from Landsbanki cancelled|ár=2008|mánuður=10. október}}</ref> Sama dag rauf gengisvísitala íslensku krónunnar 200 stiga múrinn og hafði þá aldrei verið hærri.<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item229079/|titill=200 stiga múrinn rofinn|ár=2008|mánuður=2. október|mánuðurskoðað=20. október|árskoðað=2008|útgefandi=RÚV}}</ref> Í fréttum kom fram að mögulegar lausnir til þess að koma á jafnvægi í íslensku efnahagslífi væru að selja Kaupþing til sænska bankans [[Skandinaviska Enskilda Banken]], með því að íslenskir [[lífeyrissjóður|lífeyrissjóðir]] seldu erlendar eignir sínar og í þriðja lagi að leita ásjár hjá [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn|Alþjóðagjaldeyrissjóðnum]].<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item229281/|titill=Mikil óvissa í íslenska hagkerfinu|ár=2008|mánuður=2. október|mánuðurskoðað=20. október|árskoðað=2008|útgefandi=RÚV}}</ref> Eftir stífa fundarsetur íslensku ríkisstjórnarinnar með ýmsum hagsmunaaðilum úr einkageiranum tilkynnti [[Geir H. Haarde]] að kvöldi [[5. október]] að samkomulag hefði verið gert við íslensku bankana um að þeir myndu draga úr umsvifum sínum erlendis, með sölu á eignum sínum þar.<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item229777/|titill=Samkomulag við bankana|mánuðurskoðað=14. október|árskoðað=2008}}</ref> == Neyðarlög (6. október 2008) == [[Mynd:Front page of Frettabladid year 18, no 238, 6 October 2018.jpg|thumb|Forsíða Fréttablaðsins 6. október 2008.]] Daginn eftir ávarpaði Geir H. Haarde, forsætisráðherra, íslensku þjóðina í ávarpi sem var sjónvarpað og útvarpað beint. Hann sagði efnahag íslensku viðskiptabankana nema margfalda landsframleiðslu á við íslenska ríkið sem væri „''svo smátt í samanburði''“.<ref name="geirraeda">{{vefheimild|url=https://www.forsaetisraduneyti.is/radherra/raedurGHH/nr/3034|titill=Ávarp forsætisráðherra vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði|mánuðurskoðað=14. október|árskoðað=2008}}</ref> Hann lagði áherslu á að staða bankanna hefði versnað mikið, mjög hratt, að raunveruleg hætta væri á því að „''íslenska þjóðarbúið myndi, ef allt færi á versta veg, sogast með bönkunum inn í brimrótið og afleiðingin yrði þjóðargjaldþrot''“<ref name="geirraeda"/> og að verkefni stjórnvalda á næstu dögum væri „''að koma í veg fyrir að upplausnarástand skapist, ef íslensku bankarnir verða óstarfhæfir að einhverju marki.''“<ref name="geirraeda"/> Geir lauk ávarpi sínu á hinum fleygu orðum ''[[Guð blessi Ísland]]''. Sérstök neyðarlög, ''um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl.''<ref>Til útskýringar kemur fram að: ''Með sérstökum og mjög óvenjulegum aðstæðum á fjármálamarkaði, sbr. 1. mgr., er átt við sérstaka fjárhags- og/eða rekstrarerfiðleika hjá fjármálafyrirtæki, meðal annars líkur á að það geti ekki staðið við skuldbindingar sínar gagnvart viðskiptavinum eða kröfuhöfum, forsendur afturköllunar starfsleyfis séu líklega fyrir hendi eða líkur standi til að það geti ekki uppfyllt kröfur um lágmarks eigið fé og að úrræði Fjármálaeftirlitsins séu ekki líkleg til þess að takmarka tjón eða hættu á tjóni á fjármálamarkaði. Þá er með sérstökum aðstæðum meðal annars átt við ef fjármálafyrirtæki hefur óskað eftir eða fengið heimild til greiðslustöðvunar eða nauðasamninga eða óskað eftir gjaldþrotaskiptum eða verið úrskurðað gjaldþrota.''</ref>, voru samþykkt samdægurs. Lögin heimiluðu fjármálaráðherra „''fyrir hönd ríkissjóðs ... að reiða fram fjármagn til að stofna nýtt fjármálafyrirtæki eða yfirtaka fjármálafyrirtæki eða þrotabú þess í heild eða að hluta.''“<ref name="neydarlog">{{vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/136/s/0085.html|titill=Lög um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl.|mánuðurskoðað=14. október|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=7. október}}</ref> Talsverðar undanþágur frá lögum um [[fjármálafyrirtæki]], starfsmenn þess og viðskipti, voru veittar frá beitingu þessara laga. Að auki var ríkissjóði heimilað að leggja [[sparisjóður|sparisjóði]] til fjárhæð sem nemur 20% af bókfærðu [[eigið fé|eigin fé]].<ref name="neydarlog"/> Ýmsar breytingar voru gerðar á lögum um fjármálafyrirtæki<ref>{{vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2002.161.html|titill=Lög um fjármálafyrirtæki|mánuðurskoðað=23. október|árskoðað=2008|ár=2002|mánuður=20. desember}}</ref>, meðal annars var bætt við nýrri grein, með fyrirsögninni ''Sérstakar ráðstafanir'', þar sem [[Fjármálaeftirlitið|Fjármálaeftirlitinu]] voru veittar umtalsverðar valdheimildir. Með þeim fyrirvara að tilefnið teljist til „''sérstakra aðstæðna eða atvika, í því skyni að takmarka tjón eða hættu á tjóni á fjármálamarkaði''“<ref>Til útskýringar kemur fram að: ''Með sérstökum aðstæðum eða atvikum er átt við sérstaka fjárhags- og/eða rekstrarerfiðleika hjá fjármálafyrirtæki, meðal annars líkur á að það geti ekki staðið við skuldbindingar sínar gagnvart viðskiptavinum eða kröfuhöfum, forsendur afturköllunar starfsleyfis séu líklega fyrir hendi eða líkur standi til að það geti ekki uppfyllt kröfur um lágmarks eigið fé og að önnur úrræði Fjármálaeftirlitsins séu ekki líkleg til þess að bera árangur. Þá er með sérstökum aðstæðum meðal annars átt við ef fjármálafyrirtæki hefur óskað eftir eða fengið heimild til greiðslustöðvunar eða nauðasamninga eða óskað eftir gjaldþrotaskiptum eða verið úrskurðað gjaldþrota.''</ref> var Fjármálaeftirlitinu gert heimilt að stofna til [[hluthafi|hluthafafundar]] hjá fjármálafyrirtæki og eiga þar fulltrúa sem stýrir fundinum, hefur málfrelsi og tillögurétt. Væru aðstæður „''mjög knýjandi''“ hefði sá fulltrúi úrslitavald á fundinum, meðal annars til yfirtöku á rekstri og eignum fyrirtækisins en slíka ákvörðun þyrfti að rökstyðja skriflega til stjórnar fyrirtækisins, og til lögbærra eftirlitsaðila erlendis eftir atvikum. Lögum um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta<ref name="trlog">{{vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2002.161.html|titill=Lög um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta|mánuðurskoðað=23. október|árskoðað=2008|ár=1999|mánuður=27. desember}}</ref> var einnig breytt. Þau lög lúta að [[Tryggingarsjóður innistæðueigenda og fjárfesta|Tryggingarsjóði innistæðueigenda og fjárfesta]] og eiga „''að veita innstæðueigendum í viðskiptabönkum og sparisjóðum og viðskiptavinum fyrirtækja sem nýta sér heimildir laga til að stunda viðskipti með verðbréf lágmarksvernd gegn greiðsluerfiðleikum viðkomandi fyrirtækis í samræmi við ákvæði laga þessara.''“<ref name="trlog"/>Lögum um húsnæðismál var einnig breytt.<ref>{{vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/1998.044.html|titill=Lög um húsnæðismál|mánuðurskoðað=23. október|árskoðað=2008|ár=1998|mánuður=3. júní}}</ref> == Fjármálaeftirlitið tekur yfir rekstur Landsbankans (7. október 2008) == Þann [[7. október]] tók Fjármálaeftirlitið yfir rekstur Landsbankans, bankastjórar störfuðu eftir sem áður en við stjórn bankans tók sjálfstætt skipuð skilanefnd. Þetta var gert „''til að tryggja áframhaldandi viðskiptabankastarfsemi á Íslandi''”.<ref>{{vefheimild|url=http://www.landsbanki.is/Uploads/Documents/Frettir/fme_tilkynning.pdf|titill=Á grundvelli nýsettra laga grípur Fjármáleftirlitið inn í rekstur Landsbankans til að tryggja áframhaldandi viðskiptabankastarfsemi á Íslandi|mánuðurskoðað=7. nóvember|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=7. október|snið=pdf}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://www.landsbanki.is/umlandsbankann/frettirogutgafuefni/frettir/?GroupID=294&NewsID=13283&y=0&p=2|titill=Starfsemi Landsbankans óbreytt og bankastjórn ber áfram ábyrgð á daglegum rekstri|mánuðurskoðað=7. nóvember|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=7. október}}</ref> Sams konar ferli átti sér stað með rekstur Glitnis, og þar með var fallið frá kaupum ríkisins á 75% hlut í bankanum sem tilkynnt hafði verið um 29. september.<ref>{{vefheimild|url=http://www.fme.is/?PageID=576&NewsID=336|titill=Á grundvelli nýsettra laga grípur Fjármáleftirlitið inn í rekstur Glitnis til að tryggja áframhaldandi viðskiptabankastarfsemi á Íslandi|mánuðurskoðað=7. nóvember|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=7. október|útgefandi=Fjármálaeftirlitið}}</ref> Sama dag var Nýi Landsbanki Íslands hf. stofnaður, hann tók til starfa tveimur dögum seinna. === Nýir vinir === Þann [[7. október]] tilkynnti [[Seðlabankinn]] að staðfest hefði verið að [[Rússland]] myndi veita [[Ísland]]i lán að upphæð 4 milljarða [[evra]] til þess að styrkja gjaldeyrisforða Íslendinga.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/?PageID=13&NewsID=1868|titill=Efling gjaldeyrisforða Seðlabanka Íslands|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2008}}</ref> Það að Íslendingar skyldu leita til Rússlands um lán kom mörgum á óvart bæði innanlands og utan. [[Geir H. Haarde]] [[forsætisráðherra]] útskýrði stöðu Íslendinga á blaðamannafundi með erlendum blaðamönnum: {{tilvitnun2|Við höfum allt þetta ár reynt að fá vini okkar til að gera gjaldeyrisskiptasamninga eða að fá annarskonar stuðning undir þessum afar óeðlilegu kringumstæðum. Við höfum ekki fengið þann stuðning, sem við óskuðum eftir frá vinum okkar og þegar þannig stendur á verðum við að leita að nýjum vinum.|Geir Haarde<ref name="vinir">{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/10/07/baksvid_hvada_vinir_brugdust/|titill=Baksvið: Hvaða „vinir" brugðust?|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2008}}</ref>}} Forsætisráðherra tók það sérstaklega fram að með þessum ummælum sínum átti hann ekki við [[Norðurlönd|Norðurlandaþjóðirnar]] sem hefðu gert [[gjaldeyrisskiptasamningur|gjaldeyrisskiptasamninga]] við Íslendinga.<ref name="vinir"/> Skömmu síðar kom fram að engin formleg ósk hafi borist til Rússa frá Íslendingum um lán, að samningaviðræður hafi ekki verið hafnar og að engin ákvörðun hafi verið tekin um að veita Íslendingum lán.<ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/10/07/segir_akvordun_um_lan_ekki_liggja_fyrir/|titill=Segir ákvörðun um lán ekki liggja fyrir|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2008}}</ref> Seðlabankinn tilkynnti seinna sama dag að Ísland og Rússland myndu hefja viðræður innan fárra daga.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/?PageID=13&NewsID=1875|titill=Efling gjaldeyrisforðans|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2008}}</ref> [[Davíð Oddsson]], bankastjóri sagði í viðtali við [[Bloomberg]] að fréttatilkynning Seðlabankans þess efnis að Íslendingar hafi fengið lán frá Rússum hafi ekki verið rétt og að rétt væri að þjóðirnar tvær ættu nú í viðræðum um hugsanlegt lán.<ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/10/07/sedlabankastjori_vidraedur_standa_yfir_vid_russa/|titill=Seðlabankastjóri: Viðræður standa yfir við Rússa|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2008}}</ref> === Kastljósviðtal við Davíð Oddsson === Í viðtali í [[Kastljós]]i sem sýnt var um kvöldið varði Davíð Oddsson seðlabankastjóri yfirtöku Glitnis og í svari hans kom meðal annars fram að „''þegar skuldirnar eru orðnar þannig að íslensku bankarnir þurfa 50-55 milljarða evra á þremur til fjórum árum næstu - og geta ekki útvegað sér það því þeir markaðir eru lokaðir - þá værum við að setja slíkan skuldaklafa á börnin okkar og barnabörnin, að það væri þrældómur fyrir annarra manna sök''“.<ref name="david">{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/07/rikid_borgi_ekki_skuldir_oreidumanna/|titill=Ríkið borgi ekki skuldir óreiðumanna|ár=2008|mánuður=7. október|mánuðurskoðað=10. október|árskoðað=2008}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/13/hvad_sagdi_david/|titill=Hvað sagði Davíð?|ár=2008|mánuður=13. október|mánuðurskoðað=19. janúar|árskoðað=2009}}</ref> Hann sagði að aðgerðir íslenskra stjórnvalda væru sambærilegar við aðgerðir bandarísku ríkisstjórnarinnar varðandi [[Washington Mutual]] sem er bandarískur sparisjóður sem fór í greiðslustöðvun 25. september 2008. Meðal þeirra sem gagnrýndu Davíð voru [[Richard Portes]], sem áður hafði unnið afar jákvæða skýrslu um íslenskt viðskiptalíf fyrir [[Viðskiptaráð Íslands]], skrifaði grein á vef [[Financial Times]] þann 12. október.<ref>{{vefheimild|url=http://www.ft.com/cms/s/0/80f767e4-9882-11dd-ace3-000077b07658.html?nclick_check=1|titill=The shocking errors of Iceland’s meltdown|höfundur=Richard Portes|ár=2008|mánuður=12. október|mánuðurskoðað=19. janúar|árskoðað=2009}}</ref> == Tilraunir Seðlabankans til þess að styrkja krónuna == Eftir að í ljós hafði komið að yfirlýsing Seðlabankans um lán frá Rússlandi hafi verið á misskilningi byggðar voru fleiri aðferðir reyndar til þess að laga gengi krónunnar gagnvart öðrum gjaldmiðlum.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/?PageID=13&NewsID=1871|titill=Unnið að lausn gjaldeyrisvanda|mánuðurskoðað=18. mars|árskoðað=2009}}</ref> Þeirra á meðal reyndi bankinn að festa gengi krónunnar við evru á genginu 131 krónur gagnvart evrunni.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/?PageID=13&NewsID=1878|titill=Gjaldeyrismarkaður|mánuðurskoðað=18. mars|árskoðað=2009}}</ref> Í enskri fréttatilkynningu Seðlabankans biðlaði hann til annara banka að styðja sig í þessari viðleitni þar sem gengi krónunar væri óeðlilega lágt.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/?PageID=13&NewsID=1879|titill=Foreign exchange market|mánuðurskoðað=18. mars|árskoðað=2009}}</ref> Innan við sólarhringi eftir að þetta var reynt var fallið frá þessari tilraun.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/?PageID=13&NewsID=1880|titill=Gjaldeyrismarkaður|mánuðurskoðað=18. mars|árskoðað=2009}}</ref> Tveimur dögum síðar setti Seðlabankinn gjaldeyrishömlur á íslenskar innlánsstofnanir.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=6491|titill=Tímabundin temprun á útflæði gjaldeyris|ár=2008|mánuður=10. október|mánuðurskoðað=18. mars|árskoðað=2009|snið=pdf}}</ref> Meðal þeirra ráðstafana sem gripið var til var takmörkun á úttektarheimildum á [[kreditkort]]um erlendis og beiðnir um erlendan gjaldeyri fóru í gegnum nýtt póstfang Seðlabankans og var vöruflokkum forgangsraðað. Viðskiptabönkum var einnig gert að skila til Seðlabankans sundurliðun á gjaldeyrisviðskiptum í lok hver dags. Þann 15. október voru stýrivextir Seðlabankans lækkaðir um 3,5%, úr 15,5% í 12%.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/?PageID=13&NewsID=1907|titill=Bankastjórn Seðlabanka Íslands samþykkir að lækka stýrivexti um 3,5%|mánuðurskoðað=18. mars|árskoðað=2009}}</ref> Tæpum tveimur vikum seinna voru þeir hækkaðir á ný, um 6% í þetta skiptið í 18%.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/?PageID=13&NewsID=1937|titill=Seðlabanki Íslands hækkar stýrivexti|ár=2008|mánuður=28. október|mánuðurskoðað=18. mars|árskoðað=2009}}</ref> {{tilvitnun2|Hvorki ríkisstjórnin né Seðlabanki Íslands virtust vera vel undirbúin. Svo virðist sem ekki hafi verið ráðist í aðrar undirbúningsaðgerðir en gerð neyðarlaganna. Bæði kerfisbundna kreppan og þeir atburðir sem í kjölfarið fylgdu voru fyrirsjáanlegar afleiðingar hruns bankakerfisins.|Jón Daníelsson og Gylfi Zoega<ref>{{vefheimild|url=http://risk.lse.ac.uk/rr/files/i.pdf|titill=Hagkerfi bíður skipbrot|höfundur=Jón Daníelsson og Gylfi Zoega|snið=pdf}}</ref>}} == Yfirtakan á Kaupþingi (9. október 2008)== [[Mynd:Svampen.jpg|thumb|Útibú Kaupþings í Stokkhólmi 2006.]] Fjármálaeftirlitið tók yfir rekstur Kaupþings 9. október.<ref>{{vefheimild|url=http://www.fme.is/?PageID=14&NewsID=339|titill=Á grundvelli nýsettra laga grípur Fjármáleftirlitið inn í rekstur Kaupþings hf. til að tryggja áframhaldandi viðskiptabankastarfsemi á Íslandi|höfundur=Fjármálaeftirlitið}}</ref><ref>[http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/10/09/fme_yfirtekur_kaupthing/ FME yfirtekur Kaupþing]</ref> Aðgerðir breskra yfirvalda gegn Landsbankanum náðu einnig til Kaupþings þar eð degi áður var [[Kaupthing Singer & Friedlander]], enskur dótturbanki Kaupþings, settur í greiðslustöðvun.<ref>[http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/10/08/kaupthing_i_london_i_greidslustodvun/ Kaupþing í London í greiðslustöðvun]</ref> Ríkið réði í framhaldinu til sín virta breska lögfræðistofu til þess að athuga lagalegan rétt sinn vegna falls Kaupþings.<ref>[http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/10/13/rikid_ihugar_ad_fara_i_mal_vegna_kaupthings/ Ríkið íhugar að fara í mál vegna Kaupþings]</ref> Þá höfðu þrír stærstu viðskiptabankar Íslands fallið. Í fjölmiðlum var rætt um aðkomu [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn|Alþjóðagjaldeyrissjóðsins]] að enduruppbyggingu og lánveitingu til Íslands.<ref>[http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/10/10/timaspursmal_hvenaer_leitad_verdur_til_imf/ Tímaspursmál hvenær leitað verður til IMF]</ref> Sigurður Einarsson, þáverandi stjórnarformaður Kaupþings, hefur gefið þá skýringu á falli bankans, að sumarið 2008 hafi [[skuldatryggingarálag]] bankans hækkað þrátt fyrir góða stöðu hans, eins og [[fjármálaeftirlit Bretlands]] hafi staðfest í skýrslu sinni um [[Kaupthing Singer & Friedlander]]. Hann segir rógburði hafi verið dreift um bankann erlendis til þess að hafa áhrif á gengi bankans. Jafnvel að almannatenglar hafi verið ráðnir til þessa.<ref>[http://www.mbl.is/media/00/1200.pdf Opið bréf Sigurðar Einarssonar stílað á vini & vandamenn], 26. janúar 2009</ref> Hann hefur einnig sagt að [[íslenska krónan]] hafi verið of óstöðugur gjaldmiðill fyrir banka af þessari stærðargráðu, að þjóðnýting Glitnis hafi verið mistök og setning [[neyðarlögin|neyðarlaganna]] sömuleiðis. Loks telur hann að Kaupþing hefði átt að ljúka yfirtökunni á hollenska bankanum [[NIBC]] þegar það stóð til fyrr á árinu og flytja höfuðstöðvarnar frá Íslandi og þangað.<ref>[https://www.visir.is/article/20081108/VIDSKIPTI06/779627410 Stærstu mistökin voru að fara ekki úr landi]</ref> Þetta kvöld sagði [[Sigríður Ingibjörg Ingadóttir]] sig úr bankaráði Seðlabanka Íslands. Með því vildi hún axla ábyrgð sína á hruninu.<ref>{{Cite web |url=http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4008516 |title=Segir sig úr Seðlabankaráði |access-date=2009-11-26 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305201213/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4008516 |url-status=dead }}</ref> Daginn eftir fór Ingimundur Friðriksson, einn þriggja bankastjóra seðlabankans í veikindafrí. Trúverðugleiki Íslands og íslenskra fyrirtækja var í lágmarki og næstu daga bárust fréttir af erfiðleikum venjulegra borgara, bílaeigenda sem höfðu tekið bílalán í erlendri mynt og stóðu nú frammi fyrir margföldum höfuðstól og inn- og útflutningsfyrirtækjum sem ekki gátu stundað venjuleg viðskipti.<ref>[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/10/borgad_fyrir_ad_yfirtaka_lan/ Borgað fyrir að yfirtaka lán]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4008510 |title=Viðskipti fyrirtækja við útlönd liggja niðri |access-date=2009-11-29 |archive-date=2019-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190916230848/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4008510 |url-status=dead }}</ref> Þrýstingur tók að myndast á stjórn seðlabankans að segja af sér og var krafa Samfylkingarinnar um það opinber. Geir Haarde, sem hafði verið náinn samstarfsmaður Davíðs Oddssonar, vildi hins vegar ekki „persónugera vandann“.<ref>{{Cite web |url=http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4008726 |title=Vilja að stjórn Seðlabanka víkji sem fyrst |access-date=2009-11-29 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305193106/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4008726 |url-status=dead }}</ref> [[Þorvaldur Gylfason]], hagfræðiprófessor, hvatti ríkisstjórnina til að víkja stjórn seðlabankans.<ref>[http://visir.is/article/20081016/SKODANIR04/350689856/-1 Saklausir vegfarendur]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Afskriftir skulda fyrirtækja == Hundruð íslenskra fyrirtækja fengu afskriftir á skuldum sínum við fjármálafyrirtæki í kjölfar bankahrunsins og yfirtöku erlendra kröfuhafa á eignum og skuldum íslensku bankanna. Hafa ber í huga að afskriftir skulda fyrirtækja voru á kostnað bankanna og kröfuhafa þeirra. Þær voru ekki greiddar af skattborgurum eða almenningi.<ref>{{cite web |url=http://blog.pressan.is/vthorsteinsson/2013/01/09/afskriftir-og-rettlaeti/ |title=Afskriftir og (ó)réttlæti|website=Eyjan.is|date=9.1.2013|access-date=2013-04-15 |archive-date=2013-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115030851/http://blog.pressan.is/vthorsteinsson/2013/01/09/afskriftir-og-rettlaeti/ |url-status=dead }}</ref> Í svörum efnahags- og viðskiptaráðherra, [[Árni Páll Árnason|Árna Páls Árnasonar]], við fyrirspurn [[Einar K. Guðfinnsson|Einars K. Guðfinnssonar]] á Alþingi 2011 kom fram að afskriftir til fyrirtækja og hlutafélaga námu 480 milljörðum króna af alls 503 milljarða afskriftum lána í bankakerfinu á árunum 2009 og 2010.<ref>{{cite report|url=http://www.althingi.is/altext/139/s/pdf/1839.pdf|title=Svar efnahags- og viðskiptaráðherra við fyrirspurn Einars K. Guðfinnssonar um afskriftir í fjármálakerfinu|publisher=Efnahags- og viðskiptaráðuneyti Íslands|year=2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/05/fyrirtaeki-fengu-440-milljarda-af-503-milljarda-afskriftum-345-milljardar-til-fyrirtaekja-sem-ekki-starfa-i-helstu-atvinnugreinum/ |title=Fyrirtæki fengu 480 af 503 milljarða afskriftum. Afskriftir eignarhaldsfélaga 345 milljarðar?|website=Eyjan|date=5.9.2011|access-date=2013-03-15 |archive-date=2016-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624185500/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/05/fyrirtaeki-fengu-440-milljarda-af-503-milljarda-afskriftum-345-milljardar-til-fyrirtaekja-sem-ekki-starfa-i-helstu-atvinnugreinum/ |url-status=dead }}</ref> Árið 2011 sagði [[Rúv]] frá því að fimmtíu fyrirtæki höfðu fengið meira en milljarð afskrifaðan frá hruni, samtals 550 milljarða.<ref>{{cite web|url=http://www.ruv.is/frett/afskriftir-fyrirtaekja-fra-hruni|title=Afskriftir fyrirtækja frá hruni|website=Rúv.is|date=2. október 2011}}</ref> Árið 2011 hafði íslenska ríkið afskrifað 192 milljarða króna skuldir fjármálafyrirtækja.<ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/rikid-hefur-afskrifad-192-milljarda-skuldir-fjarmalafyrirtaekja/article/2011110509465|title=Ríkið hefur afskrifað 192 milljarða skuldir fjármálafyrirtækja|website=Vísir|date=05. msí 2011|author=Jón Hákon Halldórsson}}</ref> Fram kom í skýrslu [[Ríkisendurskoðun]]ar um fyrirgreiðslu við fjármálafyrirtæki að heildarkostnaður ríkisins vegna [[Sparisjóður Keflavíkur|Sparisjóðsins í Keflavík]] hafi verið um 25 milljarðar króna.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |title=Bankastjórinn fyrrverandi sleppur við 462 milljónir|website=Dv.is|date=27.7.2012|author=Jóhann Páll Jóhannsson|archive-date=2013-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007214010/http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite report|url=https://rikisendurskodun.is/reskjol/files/Skyrslur/2012-fyrirgreidsla_vid_fjarmalafyrirtaeki.pdf|title=Fyrirgreiðsla ríkisins við fjármálafyrirtæki og stofnanir í kjölfar bankahrunsins|publisher=Ríkisendurskoðun|date=27.6.2012}}</ref> Árið 2012 höfðu skuldir íslenskra fyrirtækja, auðmanna og heimilanna í landinu verið felldar niður um nærri 750 milljarða króna frá hruni.<ref>{{cite web|url=http://www.ruv.is/frett/750-milljarda-skuldir-felldar-nidur|title=750 milljarða skuldir felldar niður|website=Ruv.is|date=21. febrúar 2012}}</ref> Þýskir bankar töpuðu langmestu á Íslendingum miðað við höfðatölu landsmanna í þeim ríkjum sem þeir lánuðu hvað mest til á árunum fyrir hrun. Heildartap þýskra fjármálafyrirtækja vegna lánveitinga til íslenskra banka nam 21 milljarði dollara eða samtals rúmlega 2.730 milljörðum íslenskra króna.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/ |title=Þjóðverjar töpuðu mest á Íslendingum|website=Dv.is|date=6.6.2012|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-date=2012-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616084529/http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/ |url-status=dead }}</ref> Í kjölfar bankahrunsins lentu hundruð fyrirtækja og einstaklinga í greiðsluvanda vegna lána hjá föllnu bönkunum og deilur um uppgjör þessara lána stóðu næstu ár. Deilt var um lögmæti [[myntkörfulán]]a, veðlaus kúlulán til tengdra aðila (meðal annars starfsfólks fjármálafyrirtækja) vegna hlutabréfakaupa í bönkunum í aðdraganda hrunsins (dulinna [[hringfjárfesting]]a), og afskriftir vegna stórra gjaldþrota eignarhaldsfélaga auðmanna. Oft töpuðust skuldir hreinlega vegna þess að veðin voru í hlutabréfum sem voru orðin verðlaus, eða þær voru skráðar á gjaldþrota hlutafélög. Þannig var tap Landsbankans vegna gjaldþrots BG Holding (dótturfélags [[Baugur Group|Baugs Group]]) 130 milljarðar króna<ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/eignarlaust-baugsfelag-i-130-milljarda-gjaldthroti/article/2016160529917|title=Eignarlaust Baugsfélag í 130 milljarða gjaldþroti|website=Vísir|date=20. maí 2016|author=Ingvar Haraldsson}}</ref> og áætlað var að 100 milljarðar hefðu tapast vegna gjaldþrots verktakafyrirtækisins Bygg í eigu [[Gunnar Þorláksson|Gunnars Þorlákssonar]] og [[Gylfi Héðinsson|Gylfa Héðinssonar]].<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/3/eitt-staersta-gjaldthrot-islandssogunnar/ |title=Eitt stærsta gjaldþrot Íslandssögunnar|website=DV.is|date=3. nóvember 2011|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-date=2013-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130506160241/http://www.dv.is/frettir/2011/11/3/eitt-staersta-gjaldthrot-islandssogunnar/ |url-status=dead }}</ref> Strax eftir setningu [[neyðarlögin|neyðarlaganna]] var hafist handa við að verja eignasöfn bankanna. [[Samkeppniseftirlitið]] mælti með því að færa niður höfuðstól skulda hjá rekstrarhæfum fyrirtækjum sem ekki voru gjaldfær vegna hins tímabundna efnahagsástands.<ref>{{cite report|title=Samkeppnin eftir hrun|publisher=Samkeppniseftirlitið|series=Ritröð Samkeppniseftirlitsins 2|year=2011|url=https://www.samkeppni.is/media/skyrslur-2011/Samkeppnin_eftir_hrun.pdf}}</ref> Hinir föllnu bankar, sem komnir voru í eigu erlendra kröfuhafa, afskrifuðu þannig háar fjárhæðir til að koma í veg fyrir stór gjaldþrot og tap á eignasöfnum, sem hægt væri að selja síðar á betra verði.<ref>{{cite AV media|author=Kristinn Hrafnsson|url=http://www.youtube.com/watch?v=1RJm5bMlw1U|title=Þvingaðar afskriftir|media type=Sjónvarpsþáttur|publisher=Fréttaaukinn|year=2009|volume=1}}</ref><ref>{{cite AV media|author=Kristinn Hrafnsson|url=http://www.youtube.com/watch?v=xRhD_sdKwiw|title=Þvingaðar afskriftir|media type=Sjónvarpsþáttur|publisher=Fréttaaukinn|year=2009|volume=2}}</ref> Þessar afskriftir gátu numið tugum eða hundruðum milljarða í einstaka tilfellum. Yfirleitt fylgdu slíkum afskriftum breytingar á eignarhaldi, þannig að bankarnir eignuðust fyrirtækin með öllu, eða stóra eignarhluti.<ref>{{cite web|url=http://www.spar.is/sparisjodurinn/frettir/nanar/254/afskriftir-vegna-fyrirtaekja-um-270-milljardar-krona |title=Afskriftir vegna fyrirtækja um 270 milljarðar króna|website=Spar.is|date=21.12.2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121112102711/http://www.spar.is/sparisjodurinn/frettir/nanar/254/afskriftir-vegna-fyrirtaekja-um-270-milljardar-krona |archive-date=2012-11-12 }}</ref> Mörg þessara fyrirtækja voru seld síðar, jafnvel fyrri eigendum (sem olli miklum deilum), sum voru flutt í sérstök eignarhaldsfélög, og sumum var haldið innan bankanna sem [[skúffufyrirtæki|skúffufyrirtækjum]] utan um eignasöfn sín, eða sem [[uppvakningafyrirtæki|uppvakningafyrirtækjum]] til að forðast frekari afskriftir á efnahagsreikningum bankanna.<ref>{{cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2018-10-05-hrunid-thegar-bankarnir-endurskipulogdu-atvinnulifid/|title=Hrunið: Þegar bankarnir endurskipulögðu atvinnulífið|author=Magnús Halldórsson og Þórður Snær Júlíusson|date=7. október 2018|website=Kjarninn}}</ref> Þessar miklu afskriftir ollu deilum frá upphafi. Gagnrýnendur bentu á að þær skekktu samkeppnisstöðu á markaði, þar sem skuldug fyrirtæki nytu forskots á þau fyrirtæki sem hefðu sýnt aðgát í skuldsetningu.<ref>{{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/23/osattur-vid-afskriftir-hvenaer-lykur-vitleysunni/|title=Ósáttur við afskriftir - hvenær lýkur vitleysunni|website=Dv.is|author=Ásta Sigrún Magnúsdóttir|date=23. júlí 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120727175939/http://www.dv.is/frettir/2012/7/23/osattur-vid-afskriftir-hvenaer-lykur-vitleysunni/ |archive-date=2012-07-27 }}</ref> Eins vakti hneykslun að margar hæstu afskriftirnar voru á skuldum fyrirtækja í eigu helstu [[íslenska útrásin|útrásarvíkinga]] áranna fyrir hrun.<ref>{{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/18/audmenn-islands-halda-eignum-thratt-fyrir-milljardaafskriftir/|title=Auðmenn Íslands halda eignum eftir milljarðaafskriftir|website=Dv.is|date=18. nóvember 2011|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-url=https://web.archive.org/web/20111222022453/http://www.dv.is/frettir/2011/11/18/audmenn-islands-halda-eignum-thratt-fyrir-milljardaafskriftir/ |archive-date=2011-12-22 }}</ref> Þannig fengu [[Lýður Guðmundsson]] og [[Ágúst Guðmundsson]] (kenndir við [[Bakkavör]]) 170 milljarða afskrifaða hjá Kaupþingi og Arion banka.<ref>{{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/10/5/braedurnir-hafa-fengid-170-milljarda-afskriftir/|title=Bræðurnir hafa fengið 170 milljarða afskriftir|website=Dv.is|date=5. október 2012|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-url=https://vefsafn.is/is/20121017095302/http://www.dv.is/frettir/2012/10/5/braedurnir-hafa-fengid-170-milljarda-afskriftir/|archive-date=17.10.2012}}</ref> Félög tengd [[Milestone]] ([[Karl Wernersson|Karli Wernerssyni]]) voru talin hafa fengið allt að 90 milljarða afskrifaða.<ref name="afskriftakongar" /> Tugir milljarða voru afskrifaðir hjá fyrirtækjum tengdum [[Ólafur Ólafsson (kaupsýslumaður)|Ólafi Ólafssyni]] (Fjárfestingafélagið Kjalar) og [[Friðrik Jóhannsson|Friðriki Jóhannssyni]] (Straumur-Burðarás). Einstaklingar á borð við [[Björgólfur Guðmundsson|Björgólf Guðmundsson]] og [[Magnús Kristinsson]] gátu líka samið um niðurfellingu tugmilljarða skulda.<ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/74392/ |title=Enginn fengið eins mikið afskrifað og Björgólfur|website=VB.is|date=7. júlí 2012 |archive-date=2012-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121006115018/http://www.vb.is/frettir/74392/ |url-status=dead }}</ref><ref name="afskriftakongar">{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |title=Afskriftakóngar Íslands|website=Dv.is|date=7. júlí 2012 |author=Aðalsteinn Kjartansson og Jón Bjarki Magnússon|archive-date=2012-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120718062207/http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |title=Afskriftir auðmanna; grein af Dv.is 2010 |access-date=2011-08-01 |archive-date=2012-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124042222/http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |url-status=dead }}</ref> Flestar afskriftirnar voru vegna eignarhaldsfélaga, útgerðarfélaga, byggingarfélaga eða verslunarfélaga;<ref>{{cite report|url=https://www.stjornarradid.is/media/atvinnuvegaraduneyti-media/media/Acrobat/Eftirlitsnefnd_.pdf|title=Skýrsla eftirlitsnefndar til efnahags- og viðskiptaráðherra, samkvæmt lögum nr. 107/2009 um aðgerðir í þágu einstaklinga, heimila og fyrirtækja vegna banka- og gjaldeyrishrunsins|publisher=Efnahags- og viðskiptaráðuneytið|year=2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/23/77-heildarskulda-afskrifadar-eda-breytt-i-hlutafe-hja-41-fyrirtaeki-336-milljarda-eftirgjof-skulda/|title=77% heildarskulda afskrifaðar eða breytt í hlutafé hjá 41 fyrirtæki. 336 milljarða eftirgjöf skulda|website=Eyjan|date=23.9.2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624184051/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/23/77-heildarskulda-afskrifadar-eda-breytt-i-hlutafe-hja-41-fyrirtaeki-336-milljarda-eftirgjof-skulda/ |archive-date=2016-06-24 }}</ref> en sérstaka athygli vakti þegar [[Árvakur]], útgáfufélag ''[[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]'', fékk 3 milljarða afskrifaða.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/19/vidmidin-sveigd-vegna-arvakurs/ |title=Viðmiðin sveigð vegna Árvakurs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721063733/http://www.dv.is/frettir/2012/7/19/vidmidin-sveigd-vegna-arvakurs/ |url-status=dead }}</ref> Bílaumboðið [[Brimborg]] stóð líka betur að vígi en samkeppnisaðilar eftir 4 milljarða afskriftir á skuldum árið 2010.<ref>{{cite web|url=https://vb.is/frettir/eldrautt-eigid-fe-hja-bilaumbodum/|title=Eldrautt eigið fé hjá bílaumboðum|website=Viðskiptablaðið|date=20. desember 2011}}</ref> Þær gríðarháu upphæðir sem afskrifaðar voru af skuldum kaupsýslumanna sem almenningur taldi bera einna mesta ábyrgð á bankahruninu og efnahagskreppunni vöktu mikið umtal og deilur. Þær voru bornar saman við afstöðu bankanna og stjórnvalda gagnvart uppgjöri skulda eignaminni einstaklinga.<ref>{{cite web|url=http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1193343/|title=Hvar sjást 206 ma.kr. afskriftir í bókum Landsbankans? - Staðreyndir um afskriftirnar|author=Marinó G. Njálsson|website=Blog.is|date=24.9.2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1198889/|title=Sleikjugangur við fjármagnseigendur|author=Marinó G. Njálsson|website=Blog.is|date=18.10.2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160802004320/http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1198889/|archive-date=2.8.2016}}</ref> [[Eygló Harðardóttir (stjórnmálamaður)|Eygló Harðardóttir]], þingkona Framsóknarflokksins, barðist lengi fyrir breytingu á lögum um tekjuskatt þannig að fyrirtæki sem hefðu notið afskrifta af þessu tagi væru skylduð til að tilgreina þær, óháð því hvort þær teldust tekjur eða ekki.<ref>{{cite web|url=http://www.althingi.is/altext/139/s/0951.html|title=Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt, með síðari breytingum. (greinargerð varðandi afskriftir)|website=alþingi.is|date=3.3.2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/10/04/eyglo-vill-birta-upplysingar-um-allar-afskriftir-yfir-100-milljon-krona-skulda/|title=Eygló vill birta upplýsingar um allar afskriftir yfir 100 milljón króna skulda|website=Eyjan|date=4.10..2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624185802/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/10/04/eyglo-vill-birta-upplysingar-um-allar-afskriftir-yfir-100-milljon-krona-skulda/ |archive-date=2016-06-24 }}</ref> Tilgangurinn var að skapa gagnsæi í kringum þessar afskriftir.<ref>{{cite web|url=https://www.althingi.is/altext/140/10/r20174042.sgml|title=Tekjuskattur|date=20. október 2011|website=Alþingi}}</ref> Eygló talaði um afskriftirnar sem „eitruð epli“ í hagkerfinu.<ref>{{tímarit.is|6390790|Sömu leikreglur gildi fyrir alla|höfundur=Valgeir Örn Ragnarsson|dags=4. maí 2012|blað=DV|bls=20}}</ref> Breytingin hlaut ekki brautargengi á Alþingi. Næstu ár voru þessar afskriftir reglulega rifjaðar upp í umfjöllun um einstök fyrirtæki, athafnamenn, og stjórnmálamenn.<ref>{{cite web|url=http://www.sudurnes.net/vidskipti/afskriftakongur-storgraedir-a-vidskiptum-vid-kadeco/|title=Afskriftakóngur stórgræðir á viðskiptum við Kadeco|date=20.5.2017|website=Suðurnes.net}}</ref><ref>{{cite web|url=https://heimildin.is/grein/15090/morg-hundrud-/|title=Mörg hundruð milljarða afskriftir hjá nýju hluthöfum Íslandsbanka|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|date=14. apríl 2022|website=Heimildin}}</ref> == Bækur um hrunið == * ''Sofandi að feigðarósi'' eftir [[Ólafur Arnarson|Ólaf Arnarson]] frá 2009 gerir grein fyrir atburðarásinni sem leiddi til þess að Ísland varð gjaldþrota í október 2008 og rekur hann söguna fram á vorið 2009.<ref>[https://www.forlagid.is/vara/sofandi-ad-feigdarosi/)%C3%BE https://www.forlagid.is/vara/sofandi-ad-feigdarosi/]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * ''Hrunið: Ísland á barmi gjaldþrots og upplausnar'' eftir [[Guðni Th. Jóhannesson|Guðna Th. Jóhannesson]] var fyrsta heildaryfirlitið yfir íslenska efnahagshrunið og eftirmál þess – allt frá því að óveðursský lánsfjárkreppu tóku að hrannast upp erlendis og þar til ríkisstjórnin fór frá völdum. Í bókinni eru áður óbirtir tölvupóstar, símtöl og minnisblöð sem Guðni fléttar saman. Bókin var gefin út árið 2009.<ref>{{Cite web |url=https://www.forlagid.is/vara/hruni%C3%B0/ |title=Geymd eintak |access-date=2024-11-17 |archive-date=2024-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211224401/https://www.forlagid.is/vara/hruni%C3%B0/ |url-status=dead }}</ref> * ''Íslenska efnahagsundrið'' eftir [[Jón Fjölnir Thoroddsen|Jón Fjölni Thoroddsen]] sem gefin var út 2009, var fyrsta bókin um efnahagshrunið þar sem umfjöllunin afmarkast að mestu við ábyrgð eigenda og stjórnenda bankanna og stærstu fyrirtækja og eignarhaldsfélaga landsins. Í lokaorðum bókarinnar segir hann að það sé ljóst að á Íslandi á liðnum árum hafi hagsmunir heildarinnar vikið fyrir hagsmunum fárra því sérhagsmunir [[Útrásarvíkingur|útrásarvíkinganna]] hafi gengið þvert á hagsmuni þjóðarinnar og því fór sem fór. Umfjöllun Jóns er tilraun til að skýra hvernig þetta gerðist.<ref>https://www.landogsaga.is/section.php?id=12706&id_art=13301</ref> * ''Bringing Down the Banking System : Lessons from Iceland'' eftir [[Guðrún Johnsen|Guðrúnu Johnsen]] sem vann með [[Rannsóknarnefnd Alþingis]] á bankahruninu niðurstöðum nefndarinnar á því hvernig íslensku bankarnir stigu til metorða en lýsir falli þeirra og fer í saumana á því hvernig það kom til og hvaða afleiðingar það hafði. Bókin var gefin út árið 2014.<ref>http://www.palgrave.com/us/book/9781137358196</ref> * ''Scarcity in Excess – The Built Environment and the Economic Crisis in Iceland'' eftir [[Árni Mathiesen|Árna Mathiesen]] má rekja til evrópsks rannsóknarverkefnis „Scarcity and Creativity in the Built Environment“ eða „Hörgull og sköpun í hinu byggða umhverfi“, þar sem Arkitektaskólinn í [[Osló]] sá um eitt af undirverkefnunum: rannsókn á höfuðborgarsvæði Íslands fyrir og eftir hrun. Í bókinni, sem gefin var út 2014, eru stuttar greinar eftir marga fræðimenn, listamenn, arkitekta, skipulagsfræðinga og aðgerðasinna sem komu að verkefninu beint eða óbeint. Einnig eru birt nemendaverkefni sem rannsaka nýjar framtíðarsýnir í ljósi hrunsins, unnin af nemendum í arkitektadeild [[Listaháskóli Íslands|Listaháskóla Íslands]], skipulagsdeild [[Landbúnaðarháskóli Íslands|Landbúnaðarháskóla Íslands]] og [[EMU]] (evrópskt framhaldsnám meistara í borgarskipulagi).<ref>https://www.hi.is/vidburdir/horgull_i_allsnaegtum_hid_byggda_umhverfi_og_hrunid_a_islandi</ref> * ''Iceland and the International Financial Crisis:Boom, Bust and Recovery'' eftir [[Eiríkur Bergmann|Eirík Bergmann]] frá 2014 útskýrir hinn einstaka vöxt, hrun og skjóta viðreisn íslensk efnahags. Í niðurstöðum sínum setur hann saman hvaða lærdóm aðarar þjóðir geti dregið af atburðunum.<ref>https://www.palgrave.com/us/book/9781137331991</ref> * ''Bankahrunið 2008: Útdráttur úr skýrslu'' er bók sem [[Hannes Hólmsteinn Gissurarson]] gaf út á vegum Félagsvísindastofnunar 2021. Bókin innihélt fjórar greinar sem birtust í ''Morgunblaðinu'' 2018 með helstu niðurstöðum skýrslu um erlenda orsakaþætti bankahrunsins sem Hannes vann fyrir fjármála- og viðskiptaráðuneytið frá 2014.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com.br/books?id=lCBaEAAAQBAJ|title=Bankahrunið 2008: Útdráttur úr skýrslu|author=Hannes H. Gissurarson|publisher=Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands|year=2021}}</ref><ref>{{cite report|url=https://www.stjornarradid.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=29cca5ac-c0c6-11e8-942c-005056bc530c|title=The 2008 Icelandic Bank Collapse: Foreign Factors|publisher=Centre for Political and Economic Research at the Social Science Research Institute|date=19. september 2018}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist|2}} == Tenglar == * [http://eyjan.is/blog/2008/10/06/avarp-geirs-h-haarde/ Eyjan.is: Ávarp Geirs Haarde til þjóðarinnar 6. október 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081010054903/http://eyjan.is/blog/2008/10/06/avarp-geirs-h-haarde/ |date=2008-10-10 }} * [http://www.island.is/efnahagsvandinn/ Efnahagsvandinn á Island.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090127041629/http://www.island.is/efnahagsvandinn/ |date=2009-01-27 }} * {{cite web|url=https://www.forsaetisraduneyti.is/Aaetlun_um_efnahagsstodugleika/|title=Vefur um áætlun ríkisstjórnarinnar um efnahagsstöðugleika|website=Forsætisráðuneytið|date=20.4.2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408013248/https://www.forsaetisraduneyti.is/Aaetlun_um_efnahagsstodugleika/|archive-date=2016-04-08|access-date=2026-03-30|url-status=bot: unknown}} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20081113123119/www.felagsmalaraduneyti.is/upplysingar Upplýsingar á vefsíðu Félagsmálaráðuneytisins vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði] * [http://www.borgarafundur.org/ Vefsíða Opins Borgarafundar um stöðu þjóðarinnar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090119071921/http://www.borgarafundur.org/ |date=2009-01-19 }} * [http://www.indefence.is/ Icelanders are NOT terrorists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220123815/http://www.indefence.is/ |date=2008-12-20 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20081117000000/www.ruv.is/heim/frettir/innlendar/efnahagskreppa/ Fréttasíða RÚV um efnahagskreppuna] * [https://www.althingi.is/altext/136/s/0348.html Lög um rannsókn á aðdraganda og orsökum falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða.] * [https://www.rannsoknarnefnd.is/ Opinber rannsóknarnefnd um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða] * [http://www.vi.is/um-vi/frettir/nr/1260/ Skoðun VÍ: Ábyrgð Viðskiptaráðs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305045929/http://www.vi.is/um-vi/frettir/nr/1260/ |date=2016-03-05 }}, skoðun [[Viðskiptaráð Íslands|Viðskiptaráðs Íslands]] á ábyrgð þess á bankahruninu * {{cite report|url=https://riskresearch.org/files/DanielssonZoega2009i.pdf|title=Hagkerfi bíður skipbrot|author1=Jón Daníelsson|author2=Gylfi Zoega|date=12. mars 2009|publisher=Háskóli Íslands}} * [http://www.sedlabanki.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=6794 Ingimundur Friðriksson seðlabankastjóri: Aðdragandi bankahrunsins í október 2008] (pdf-skjal) * [https://web.archive.org/web/20100904043704/http://www.cbc.ca/doczone/meltdown/ Meltdown], kanadísk heimildarmynd frá kanadíska ríkissjónvarpinu sem fjallar m.a. um bankahrunið á Íslandi og setur það í hnattrænt samhengi * [https://www.visir.is/article/20090321/FRETTIR01/663970984 ''Sex Sparisjóðir óska eftir aðstoð''; af Vísi.is] * [https://www.mbl.is/media/34/1334.pdf Fundir í London í febrúar 2008 - trúnaðarmál; af mbl.is] (pdf-skjal) * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20091202000000/ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item314654/ ''Bankarnir bera mesta ábyrgð''; af Rúv.is 2009] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100106000000/www.ruv.is/heim/vefir/pistlar/sigrund/eldri/store807/item319092/ ''Hrunasagan í stuttu máli''; af Rúv.is 31.12 2009] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4018603 ''Kreppuannáll''; grein í Fréttablaðinu 17. jan. 2009] * [http://www.ruv.is/frett/26-daemdir-i-samtals-74-ara-fangelsi 26 dæmdir í samtals 74 ára fangelsi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016013345/http://www.ruv.is/frett/26-daemdir-i-samtals-74-ara-fangelsi |date=2015-10-16 }} {{Hrunið}} [[Flokkur:Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]] nx5muzy2cv8uhoz7xpwpox71xfasrab 0 74191 1979587 1653461 2026-09-20T10:23:04Z ~2026-50705-76 120899 /* Nám og störf */ Leiðrétt innsláttarvilla. 1979587 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Ragna Arnadottir, tidigare justitieminister Island.Konferens om lagstiftningssamarbete i Norden 16-17 november 2010.jpg|thumb|Ragna Árnadóttir]] '''Ragna Árnadóttir''' (fædd [[30. ágúst]] [[1966]]) er [[Ísland|íslenskur]] [[lögfræði]]ngur og fyrrverandi [[dómsmálaráðherra]]. Í júní 2019 var tilkynnt að Ragna hefði verið skipuð [[skrifstofustjóri Alþingis]] fyrst kvenna. == Nám og störf == Ragna lauk stúdentsprófi frá [[Menntaskólinn á Akureyri|Menntaskólanum á Akureyri]] árið 1986, embættisprófi í [[lögfræði]] frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] árið 1991 og L.L.M gráðu í Evrópurétti frá Háskólanum í [[Lundur (Svíþjóð)|Lundi]] í [[Svíþjóð]] árið 2000. Ragna starfaði sem lögfræðingur við nefndadeild Alþingis frá 1991-1995, var sérfræðingur við skrifstofu [[Norðurlandaráð|Norðurlandaráðs]] í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] og síðar í [[Kaupmannahöfn]] frá 1995-1999, starfsmaður áfrýjunarnefndar samkeppnismála frá 2002-2003, starfsmaður kærunefndar samkvæmt lögum um opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi frá 2003-2004. Hún var deildarstjóri í [[Heilbrigðisráðuneyti Íslands|heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytinu]] 2001-2002, skrifstofustjóri í [[Dóms- og kirkjumálaráðuneyti|dóms- og kirkjumálaráðuneytinu]] 2002-2009. Ragna var stundakennari við lagadeild [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólans í Reykjavík]] 2006-2008, settur skrifstofustjóri og staðgengill ráðuneytisstjóra í [[Forsætisráðuneyti Íslands|forsætisráðuneytinu]] í janúar 2009. Hún var [[Dóms- og kirkjumálaráðherra Íslands|dóms- og kirkjumálaráðherra]] utan þings frá 1. febrúar 2009 til 10. maí 2009 og dómsmála- og mannréttindaráðherra utan þings frá 10. maí 2009 til 2. september 2010. Frá árinu 2010-2019 hefur Ragna starfað hjá [[Landsvirkjun]], sem skrifstofustjóri frá 2010-2012 og aðstoðarforstjóri frá 2012-2019.<ref>Alþingi, [https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=732 Æviágrip - Ragna Árnadóttir] (skoðað 18. júní 2019)</ref> Hún var skipuð skrifstofustjóri Alþingis í júní 2019.<ref>Kjarninn.is, [https://kjarninn.is/frettir/2019-06-14-ragna-arnadottir-radin-skrifstofustjori-althingis/ „Ragna Árnadóttir ráðin skrifstofustjóri Alþingis“] (skoðað 18. júní 2019)</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Björn Bjarnason (f. 1944)|Björn Bjarnason]] | titill=[[Dómsmálaráðherrar á Íslandi|Dómsmálaráðherra]] | frá=[[1. febrúar]] [[2009]] | til=[[2. september]] [[2010]] | eftir=[[Ögmundur Jónasson]]}} {{Töfluendir}} {{Fyrsta ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur}} {{Annað ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur}} [[Flokkur:Dómsmálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Skrifstofustjórar Alþingis]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]] {{f|1966}} l4n7xjjlui3ug0aq8xp9g2o7umkloka 0 86805 1979565 1966835 2026-09-19T19:11:28Z Huldar98 70847 vantaði 'n'. Lagaði innsláttarvilluna 1979565 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Gigjokull10.JPG|thumb|Gígjökull sumarið 2008.]] [[Mynd:Gígjökull-2010-06-19.jpg|thumb|Gígjökull eftir gosið 2010.]] '''Gígjökull''' (eða '''Falljökull''' <ref>{{cite journal|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4269592|author=Guðmundur Kjartansson|title=Steinholtshlaupið 15. janúar 1967|journal=Náttúrufræðingurinn|volume=37|number=3-4|year=1968|page=122}}</ref>) er annar tveggja [[Skriðjökull|skriðjökla]] sem renna úr [[Eyjafjallajökull|Eyjafjallajökli]], en hinn er [[Steinsholtsjökull]]. Þeir skríða báðir til norðurs í [[Þórsmörk]]. Gígjökull er niður undir gömlum [[Gígur|gíg]] sem er í jöklinum. Vatnið sem jökullinn skreið fram í hét Lónið en það hvarf í [[Eldgosið í Eyjafjallajökli 2010|eldgosinu 2010]]. Árið 1964 fundust mannsleifar á Gígsjökli, þ.e. lærleggur úr manni ásamt hælbeini og einum leðurskó. Um 50 metra frá beinunum fundu menn svo [[Giftingarhringur|giftingarhring]] sem sýndi að viðkomandi hafði gift sig þann 29. ágúst 1928.<ref>{{tímarit.is|2331537|Fundu leifar af mannslíkama á Eyjafjallafjökli|blað=Alþýðublaðið|dags=26. maí 1964|bls=16}}</ref> Líkið reyndist vera af manni úr áhöfn bandarískrar flugvélar sem fórst í [[Flugslysið á Eyjafjallajökli 1952|flugslysinu á Eyjafjallajökli 1952]] og fundust lík þriggja annarra úr áhöfninni á jöklinum í 20. ágúst 1966.<ref>{{tímarit.is|2386631|Þrjú lík bandarískra flugmanna fundust uppi á Eyjafjallajökli|blað=Vísir|dags=22. ágúst 1966|bls=1}}</ref> Seinna var Gígjökull notaður sem æfingasvæði til að æfa björgun af jökli.<ref>{{tímarit.is|1572097|Gígjökull Eyjafjallajökuls|blað=Morgunblaðið|dags=31. mars 1983|bls=60}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur}} [[Flokkur:Skriðjöklar á Íslandi]] [[Flokkur:Eyjafjallajökull]] dimr7ue9skdqdnbyr8wwem6u8gshoze 0 92998 1979534 1962219 2026-09-19T15:50:29Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979534 wikitext text/x-wiki [[File:Obama signs health care-crop.jpg|thumb|hægri|Obama skrifar undir nýju heilbrigðislögin]] '''Umbætur á heilbrigðiskerfi Bandaríkjanna''' voru veigamikill þáttur í [[Barack Obama#Forsetakosningar 2008|bandarísku forsetakosningunum 2008]]. Fulltrúar demókrata, [[Hillary Clinton]] og [[Barack Obama]], lögðu bæði fram hugmyndir um umbætur á heilbrigðiskerfinu sem var ætlað að bæta aðgengi almennings til heilbrigðisþjónustu. Ríflega tveimur árum eftir að Obama hafði sigrað kosningarnar, þann 23. mars 2010, undirritaði hann heilbrigðisfrumvarpið ([[enska]]:''The Patient Protection and Affordable Care Act'').<ref> {{cite web | url = http://www.nytimes.com/2010/03/24/health/policy/24health.html?_r=1 | title = The New York Times | accessdate = 2010-10-23}}</ref> Frumvarpið olli deilum á Bandaríkjaþingi og skiptar skoðanir voru á lögmæti þess. [[Repúblikanar]] töldu frumvarpið fela í sér brot á stjórnarskrá, með því að heimila yfirtöku stjórnvalda ([[enska]]: ''Government takeover'') í einkageiranum og skylda þegna til að kaupa heilbrigðistryggingar.<ref> {{cite web | url = http://prescriptions.blogs.nytimes.com/2009/09/26/the-right-the-duty-to-bear-insurance-cards/?ref=us | title = The New York Times | accessdate = 2010-10-23}}</ref> Lögin munu taka gildi í áföngum, en lokaáfanginn er áætlaður árið 2018. Auk þess að fela í sér aukin réttindi borgara til heilbrigðisþjónustu er lögunum ætlað að draga úr halla ríkissjóðs um 143 milljarða dollara á fyrsta áratug eftir gildistöku þeirra.<ref>{{cite web | url = http://www.cbo.gov/publications/collections/health.cfm | title = Health Care | accessdate = 2010-10-30 | work = Congressional Budget Office | archive-date = 2010-11-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101104102628/http://www.cbo.gov/publications/collections/health.cfm |url-status=dead }}</ref> Obama var tíðrætt um frumvarpið á opinberum vettvangi, bæði í kosningabaráttu sinni og þegar hann hafði tekið við forsetaembættinu. Hann hefur lagt áherslu á að heilbrigðisþjónusta sé hluti af réttindum borgara, en ekki forréttindi.<ref> {{cite web | url = http://www.ontheissues.org/2008_Pres_2.htm | title = OnTheIssues | accessdate = 2010-10-23}}</ref> Enn fremur gagnrýndi hann starfshætti tryggingafélaga. Eftir að frumvarpið hafði verið samþykkt sagði Obama í sjónvarpsávarpi að þetta væri birtingarmynd breytinga: „''This is what change looks like''“.<ref>{{cite web | url = http://www.cbsnews.com/8301-503544_162-20000856-503544.html | title = CBS News | accessdate = 2010-10-23 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101024204946/http://www.cbsnews.com/8301-503544_162-20000856-503544.html | archivedate = 2010-10-24 |url-status=dead }}</ref> „''Change''“ ([[íslenska]]: ''Breytingar'') var eitt af lykilorðunum í kosningabaráttu Obama. ==Fyrri tilraunir til umbóta á heilbrigðiskerfinu== * Árið 1933 beitti [[Franklin D. Roosevelt]], sér fyrir umbótum á heilbrigðiskerfinu. Hluti af [[New Deal]] löggjöf hans, sem fól í sér að komið yrði á velferðarkerfi, lagði til opinberan fjárstuðning til heilbrigðisáætlana. Samband bandarískra lækna ([[enska]]: ''American Medical Association'') ásamt fulltrúum sambandsins í ríkjunum, lögðust gegn slíkum breytingum og Roosevelt tók ákvæðið úr New Deal frumvarpinu.<ref> {{cite book | last1 = Jan Coombs | title = The rise and fall of HMOs: an American health care revolution | url = http://books.google.com/books?id=tK71nX5LxSEC&pg=PA3&lpg=PA3&dq=isidore+falk+hmo&hl=is#v=onepage&q=isidore%20falk%20hmo&f=false | accessdate = 2010-11-12 | isbn = 0-299-20240-2}}</ref> * [[Lyndon B. Johnson]] beitti sér fyrir umbótum á heilbrigðiskerfinu, og kom á [[Medicare]] verkefninu þann 30. Júlí 1965. Medicare er félagslegt tryggingakerfi sem alríkisstjórnin hefur umsjón með og fjármagnar. Veitir tryggingin einstaklingum sem náð hafa 65 ára aldri og öðrum sem uppfylla sérstök skilyrði, heilbrigðistryggingar.<ref>{{cite web | url = http://news.wustl.edu/news/Pages/10078.aspx | title = Major health care proposals ignore the 'Big Leak,' says health insurance expert | accessdate = 2010-11-12 | last = Martin | first = Jessica | work = Washington University in St.Louis | archive-date = 2011-02-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110201204348/http://news.wustl.edu/news/Pages/10078.aspx | url-status = dead }}</ref> * Árið 1974 vann [[Richard M. Nixon]] að því að koma á alhliða heilbrigðistryggingakerfi. Hann lagði fram frumvarp sem kvað á um að atvinnuveitendur væru skyldaðir til þess að veita starfsmönnum sínum heilbrigðistryggingar. Frumvarpið kvað einnig á um heilbrigðisáætlun sem rekin væri á alríkisvettvangi, sem allir Bandaríkjamenn gætu skráð sig í og borgað í samræmi við tekjur. Þingið hafnaði frumvarpinu. * Í valdatíð [[Bill Clinton]], beitti eiginkona hans, [[Hillary Clinton]], sér fyrir umbótum á heilbrigðiskerfinu. Hillary Clinton stofnsetti starfshóp til að vinna að umbótum og úr þeirri vinnu varð Clinton heilbrigðisfrumvarpið til árið 1993 ([[enska]]: ''The 1993 Clinton Health Care Plan''). Frumvarpið kvað á um að allir bandarískir ríkisborgarar og þeir sem búsettir voru til lengri tíma í Bandaríkjunum myndu verða skráðir meðlimir í heilbrigðisáætlun. Heilbrigðisáætlunin fól í sér lágmarkstryggingar og verðþak á hámarksútjöld einstaklinga til heilbrigðisþjónustu. Einstaklingar með tekjur undir ákveðnum mörkum áttu að hljóta ókeypis tryggingar. Frumvarpinu var hafnað í Bandaríkjaþingi. ==Ferill frumvarpsins í Bandaríkjaþingi== [[File:Obama healthcare signature.jpg|thumb|hægri|Undirskrift Obama á heilbrigðislögunum]] Obama byrjaði að vinna að umbótum á heilbrigðiskerfinu fljótlega eftir að hafa tekið forsetaembættinu. Í febrúar 2009 var boðaði Obama þingdeildir á sameiginlegan fund, þar sem unnið var að áætlun til að koma á fyrirhuguðum umbótum.<ref>{{cite web | url = http://www.whitehouse.gov/the-press-office/remarks-president-barack-obama-address-joint-session-congress | title = Remarks of President Barack Obama – As Prepared for Delivery | accessdate = 2010-11-12 | work = The White House | archive-date = 2010-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100308180312/http://www.whitehouse.gov/the-press-office/remarks-president-barack-obama-address-joint-session-congress |url-status=dead }}</ref> Í mars 2009 hóf Obama umbótaferilinn formlega og hélt ráðstefnu fyrir mikilvæga aðila innan heilbrigðisgeirans. Obama óskaði eftir því að frumvarpið færi í gegn um báðar þingdeildir áður en hlé yrði gert á störfum þeirra yfir sumarið, en það markmið náðist ekki.<ref> {{cite web | url = http://www.reuters.com/article/idUSTRE62L0JA20100322 | title = Timeline: Milestones in Obama's quest for healthcare reform | accessdate = 2010-11-12 | work = Reuters}}</ref> Þar sem frumvarpið mætti andstöðu margra þingmanna var komið á samvinnu milli repúplikana og demókrata. Öldungadeildarþingmaðurinn [[Max Baucus]] leiddi það starf, og gerði í kjölfar þess breytingar á frumvarpinu sem tóku mið af áherslum beggja flokka. Breytingarnar fólu meðal annars í sér að kostnaðurinn við umbæturnar lækkaði talsvert. Þessar breytingar komu einnig í veg fyrir að um alhliða almenningstryggingar ([[enska]]: ''Public insurance option'') væri að ræða. ===Ferill frumvarpsins í Öldungadeild=== Ferill frumvarpsins öldungadeildinni var tímabundið stöðvaður vegna hótana þingmanns repúplikana fyrir [[Nebraska]], [[Ben Nelson]], um að kæfa það í [[málþóf|málþófi]] ([[enska]]: ''Filibuster''). Nelson hvarf frá fyrirætlunum sínum eftir að frumvarpinu var breytt á þann hátt að Medicaid-kerfi Nebraska hlaut hærri fjárstuðning en upphaflega stóð til.<ref> {{cite web | url = http://www.reuters.com/article/idUSTRE62L0JA20100322 | title = Timeline: Milestones in Obama's quest for healthcare reform | accessdate = 2010-11-12 | work = Reuters}}</ref> Frumvarpið var afgreitt í [[Öldungadeild Bandaríkjaþings]] 24. desember 2009 með 60 atkvæðum með og 39 á móti. Allir þingmenn demókrata sem og óháðir, kusu með frumvarpinu, en allir repúblikanar kusu gegn því.<ref>{{cite web | url = http://articles.cnn.com/2009-12-24/politics/health.care_1_health-care-gop-filibuster-piece-of-social-legislation?_s=PM:POLITICS | title = CNN | accessdate = 2010-10-23 | archive-date = 2010-10-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101019134741/http://articles.cnn.com/2009-12-24/politics/health.care_1_health-care-gop-filibuster-piece-of-social-legislation?_s=PM:POLITICS |url-status=dead }}</ref> ===Ferill frumvarpsins í Fulltrúadeild=== Þegar frumvarpið var lagt fyrir fulltrúadeildina, var nokkuð ljóst að það hefði ekki nægan stuðning til að verða samþykkt. Talið var að demókratar sem taka afstöðu gegn fóstureyðingum myndu kjósa gegn því, þar sem í frumvarpinu var upphaflega ákvæði um fjárhagslegan stuðning alríkisins til [[fóstureyðing|fóstureyðinga]]. Til að tryggja stuðning þessa hóps var ákvæðinu breytt þannig að fjárhagslegur stuðningur til fóstureyðinga fengist einungis ef um væri að ræða þungun í kjölfar nauðgunar, [[sifjaspell|sifjaspells]] eða þegar líf móður er í hættu. Í kjölfar þessara breytinga fékkst stuðningur leiðtoga þessa hóps demókrata, sem tryggði samþykkt frumvarpsins í fulltrúadeildinni.<ref>{{cite web | url = http://www.reuters.com/article/http://www.whitehouse.gov/the-press-office/executive-order-patient-protection-and-affordable-care-acts-consistency-with-longst | title = Executive Order -- Patient Protection and Affordable Care Act's Consistency with Longstanding Restrictions on the Use of Federal Funds for Abortion | accessdate = 2010-11-12 | work = The White House }}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Í [[Fulltrúadeild Bandaríkjaþings]] var frumvarpið samþykkt 21. mars 2010, með 219 atkvæðum gegn 212.<ref>{{cite web | url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2010/03/22/MNPU1CJ9MR.DTL | title = San Fransisco Chronicle | accessdate = 2010-10-23 | archive-date = 2016-01-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160101212345/http://www.webcitation.org/5oS1boYV0 | url-status = dead }}</ref> Allir 178 þingmenn repúblikana í fulltrúadeildinni kusu gegn því, ásamt 34 þingmönnum demókrata. ==Hvers vegna var umbóta þörf?== ===Heilbrigðiskerfið var óskilvirkt === Árið 2009 fór um 17% af þjóðarframleiðslu til útgjalda til heilbrigðismála, sem er hærra hlutfall en í öllum öðrum iðnríkjum. Samkvæmt rannsókn sem birtist á vegum tímaritsins Health Affairs voru, árið 2007, heildarútgjöld til heilbrigðisþjónustu 2,4 þúsund milljarðar eða $7900 á hvern íbúa Bandaríkjanna. Út frá því nam kostnaður við heilbrigðiskerfið í Bandaríkjunum 52% meira á mann heldur en í því landi sem kemur næst á eftir Bandaríkjunum hvað varðar útgjöld til heilbrigðisþjónustu, sem er Noregur.<ref>{{cite web | url = http://edition.cnn.com/2009/HEALTH/06/18/ep.health.reform.basics/index.html | title = What you need to know about health care reform | accessdate = 2010-10-30 | work = CNN | archive-date = 2010-10-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101021093722/http://edition.cnn.com/2009/HEALTH/06/18/ep.health.reform.basics/index.html | url-status = dead }}</ref> Fjárlagaskrifstofa þingsins ([[enska]]: ''Congressional Budget Office'') áætlaði að án breytinga á heilbrigðiskerfinu myndi þetta hlutfall vera orðið 25% af þjóðarframleiðslu, árið 2025.<ref>{{cite web | url = http://www.cfr.org/publication/13325/healthcare_costs_and_us_competitiveness.html | title = Healthcare Costs and U.S. Competitiveness | accessdate = 2010-10-30 | work = Council on Foreign Relations | archive-date = 2010-10-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101009220745/http://www.cfr.org/publication/13325/healthcare_costs_and_us_competitiveness.html |url-status=dead }}</ref> Demókratar hafa talið heilbrigðisútgjöld vera byrði á ríkinu, vegna þess að kerfið hafi ekki verið nægilega skilvirkt og fjármunum hafi verið sóað.<ref>{{cite web | url = http://www.democrats.org/issues/health_care | title = What we stand for: Health Care | accessdate = 2010-10-30 | work = Democrats | archive-date = 2014-05-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140530035527/http://www.democrats.org/issues/health_care |url-status=dead }}</ref> Umbætur áttu því að stemma stigu við útgjöldum og lækka fjárlagahallann. === Fjöldi Bandarískra þegna var án heilbrigðistrygginga === Hlutfall ótryggðra Bandaríkjamanna hefur farið vaxandi á undanförnum áratugum. Sífellt færri Bandaríkjamenn hafa góðar heilbrigðistryggingar og því ekki aðgang að góðri heilbrigðisþjónustu. Fyrir setningu laganna voru um 46 milljónir Bandaríkjamanna án heilbrigðistrygginga og 25 milljónir í viðbót höfðu ekki fullnægjandi heilbrigðistryggingar. Ein stærsta ástæðan fyrir þessu var sú að margir atvinnuveitendur höfðu hætt að bjóða stafsmönnum sínum tryggingar vegna of mikils kostnaðar. Önnur ástæða fyrir þessu var sú að tryggingafélög neituðu einstaklingum með heilsufarsvandamál, eða slæma heilsufarssögu, um tryggingar.<ref>{{cite web | url = http://edition.cnn.com/2009/HEALTH/06/18/ep.health.reform.basics/index.html | title = What you need to know about health care reform | accessdate = 2010-10-30 | work = CNN | archive-date = 2010-10-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101021093722/http://edition.cnn.com/2009/HEALTH/06/18/ep.health.reform.basics/index.html | url-status = dead }}</ref> Grunnhugmynd Obama var að skapa ríkisstyrkt heilbrigðiskerfi sem tryggir alla Bandaríkjamenn á svipaðan hátt og Medicare tryggingakerfið, sem þegnar yfir 65 ára aldri hafa einir átt kost á hingað til. Annað markmið Obama var að koma í veg fyrir að tryggingafyrirtæki mismuni einstaklingum á grundvelli heilsufars.<ref>{{cite web | url = http://edition.cnn.com/2009/HEALTH/06/18/ep.health.reform.basics/index.html | title = What you need to know about health care reform | accessdate = 2010-10-30 | work = CNN | archive-date = 2010-10-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101021093722/http://edition.cnn.com/2009/HEALTH/06/18/ep.health.reform.basics/index.html | url-status = dead }}</ref> Obama hefur sett fram leiðir til að fjármagna nýja heilbrigðistryggingakerfið. Í því felst meðal annars hagræðing á Medicaid og Medicare heilbrigðisþjónustunum. Obama hefur bent á að með bættu heilbrigðiskerfi megi uppræta þá misnotkun og sóun sem er til staðar í núverandi kerfisskipan. Enn fremur er skattahækkunum á tekjuhærri einstaklinga hugsaðar til að fjármagna þessar umbætur á heilbrigðiskerfinu.<ref>{{cite web | url = http://edition.cnn.com/2009/HEALTH/06/18/ep.health.reform.basics/index.html | title = What you need to know about health care reform | accessdate = 2010-10-30 | work = CNN | archive-date = 2010-10-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101021093722/http://edition.cnn.com/2009/HEALTH/06/18/ep.health.reform.basics/index.html | url-status = dead }}</ref> ==Helstu umbætur heilbrigðislaganna== {{Hreingera greinarhluta|yfirfara hvernig umbæturnar enduðu eftir meðferð þings.}} * Lögin koma í veg fyrir að bandarísk [[tryggingafyrirtæki]] geti mismunað sjúklinum á grundvelli heilsufars, og gera um 30 milljónum bandarískra þegna sem ekki hafa heilbrigðistryggingar, kleift að kaupa sér slíkar tryggingar. 5,6 milljónir einstaklinga sem glíma við veikindi og er hafnað af tryggingafyrirtækjum munu eiga kost á því að vera í hópi einstaklinga sem álitnir eru vera í miklum áhættuhópi, og bannað var að hafna einstaklingum á grundvelli heilsufars, um slíkar tryggingar. Árið 2014 var alfarið bannað að mismuna einstaklingum á grundvelli heilsufars.<ref>{{cite web | url = http://my.barackobama.com/page/content/benefitsofreform | title = Organizing For America | accessdate = 2010-10-23 | archive-date = 2010-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101016164747/http://my.barackobama.com/page/content/benefitsofreform |url-status=dead }}</ref> * Frumvarpið kveður á um að öllum bandarískum ríkisborgurum sé skylt að kaupa heilbrigðistryggingar.<ref> {{cite web | url = http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/Obama-Healthcare-Bill-What-Will-Reforms-Mean-For-Americans/Article/201003415579100?lpos=World_News_First_Home_Page_Feature_Teaser_Region_0 | title = Sky News | accessdate = 2010-10-23}}</ref> Enn fremur kveður það á um skattahækkanir sem lagðar verða á efnameiri Bandaríkjamenn. Slíkum aðgerðum er ætlað að fjármagna niðurgreiðslur til fjölskyldna með minna en 88.000 dollara í árslaun.<ref>{{cite web | url = http://edition.cnn.com/2010/HEALTH/03/25/health.care.law.basics/index.html | title = CNN | accessdate = 2010-10-23 | archive-date = 2010-10-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101021021429/http://edition.cnn.com/2010/HEALTH/03/25/health.care.law.basics/index.html | url-status = dead }}</ref> * 48 milljónir ótryggðra Bandaríkjamanna munu eiga kost á nýjum, heilbrigðistryggingum á viðráðanlegum kjörum. Nýja frumvarpið tryggir að hægt var að kaupa tryggingar á lægra verði og margir munu eiga kost á skattaívilnunum til að lækka kostnað.<ref>{{cite web | url = http://my.barackobama.com/page/content/benefitsofreform | title = Organizing For America | accessdate = 2010-10-23 | archive-date = 2010-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101016164747/http://my.barackobama.com/page/content/benefitsofreform |url-status=dead }}</ref> * Skattaívilnanir til allt að 29 milljón einstaklinga til að koma á móts við kostnað við kaup á heilbrigðistryggingum. Frá árinu 2014 munu miðstéttarfjölskyldur og einstaklingar sem hafa ekki hlotið heilbrigðistryggingar í gegnum atvinnuveitendur sína, eiga kost á því að nýta sér slíkar ívilnanir.<ref>{{cite web | url = http://my.barackobama.com/page/content/benefitsofreform | title = Organizing For America | accessdate = 2010-10-23 | archive-date = 2010-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101016164747/http://my.barackobama.com/page/content/benefitsofreform |url-status=dead }}</ref> * 500.000 fjölskyldum er, með frumvarpinu, forðað frá gjaldþroti vegna hárra útgjalda í kjölfar veikinda. Árið 2007, voru 62% gjaldþrota í Bandaríkjunum, tengd vanefndum á greiðslum vegna heilbrigðisþjónustu. Sett var þak á hámarksgreiðslur sem fjölskyldur þurfa að greiða úr eigin vasa vegna kostnaðar við heilbrigðisþjónustu.<ref>{{cite web | url = http://my.barackobama.com/page/content/benefitsofreform | title = Organizing For America | accessdate = 2010-10-23 | archive-date = 2010-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101016164747/http://my.barackobama.com/page/content/benefitsofreform |url-status=dead }}</ref> * Litlum fyrirtækjum voru veittar skattaívilnanir til þess að mæta auknum kostnaði við að heilsutryggja starfsmenn. Með þessu á að hvetja minni fyrirtæki til þess að bjóða starfsmönnum slíkar tryggingar. Þeir atvinnurekendur sem bjóða starfsmönnum upp á slíkar tryggingar eiga kost á 35% skattaafslætti, en árið 2014 var hlutfall afsláttarins hækkað í 50%. Þetta mun eiga við um 60% af smærri atvinnufyrirtækjum.<ref>{{cite web | url = http://my.barackobama.com/page/content/benefitsofreform | title = Organizing For America | accessdate = 2010-10-23 | archive-date = 2010-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101016164747/http://my.barackobama.com/page/content/benefitsofreform |url-status=dead }}</ref> === Framkvæmd og árangur === Lögin mörkuðu tímamót fyrir almenning í {{ill|Bandaríkjum|en|United_States}} varðandi aðgengi þeirra að heilbrigðisþjónustu<ref>{{Vefheimild|höfundur=the White House president Barack Obama|titill=Health Care that Works for Americans|url=http://www.whitehouse.gov/healthreform/healthcare-overview#affordable-coverage| skoðað-dags = 26. október 2014}}</ref>. Og þau reyndust vera mesta breytingin á almannatryggingakerfinu frá því að lögin um [http://www.medicaid.gov/ Medicaid], opinberar sjúkratryggingar fyrir láglaunafólk og [http://www.medicare.gov/ Medicare], sem er fyrir aldraða <ref>{{Vefheimild|höfundur=Bogi Þór Arason|titill=Mikill sigur fyrir Barack Obama|url=http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1327075/| skoðað-dags = 26. október 2014|aðgengi=áskrift}}</ref> voru undirrituð. Milljónir manna sem áður voru ótryggðir eiga nú kost á að fá sjúkratryggingar<ref>{{Vefheimild|titill=Key Features of the Affordable Care Act By Year|url=http://www.hhs.gov/healthcare/facts/timeline/timeline-text.html| skoðað-dags = 26. Október 2014}}</ref>. Þessi lög höfðu í för með sér aukin gæði í heilbrigðisþjónustu, bætt aðgengi almennings og aukið öryggi fyrir þá sem áður voru ótryggðir og gátu ekki nýtt sér heilbrigðisþjónustuna að fullu. Stór hluti þeirra bandaríkjamanna sem komin er með tryggingar finnst sem þeir geti nú nýtt sér þjónustu í veikindum og haft efni á því vegna endurgreiðslna sem þeir eiga rétt á. Þetta er því grundvallarbreyting frá því sem áður var. Það kemur fram í könnun á vegum [http://www.commonwealthfund.org/ Commonwealth Fund] að 3 af hverjum 4 þeirra sem nýlega fengu sér tryggingar eru ánægðir með fyrirkomulagið<ref>{{Vefheimild|höfundur=U.S. Department of Health and Human services|titill=The Affordable Care Act is Working|url=http://www.hhs.gov/healthcare/facts/factsheets/2014/10/affordable-care-act-is-working.html| skoðað-dags = 26. október 2014}}</ref>. Það er því alveg ljóst að lögin hafa tryggt almenningi aukið aðgengi að heilbrigðisþjónustu. En þrátt fyrir að verulegar umbætur hafi orðið þá er enn þá stór hluti bandaríkjamanna ótryggður. Þar á meðal eru óskráðir innflytjendur og einnig er einhver hluti ungra, heilbrigðra einstaklinga ótryggður þar sem sá hópur hefur frekar takmarkaðan áhuga á tryggingum<ref>{{Vefheimild|höfundur=Mertens Maggie|titill=Health Care For All Leaves 23 Million Uninsured|url=http://www.npr.org/blogs/health/2010/03/health_care_for_all_minus_23_m.html| skoðað-dags = 26. október 2014}}</ref> ==Tryggingamiðlanir á vegum ríkjanna ([[enska]]: ''Health Care Exchange'')== Mikilvægur þáttur í nýju heilbrigðislögunum eru tryggingamiðlanir ([[enska]]: ''Health Care Exhange''). Með stofnun slíkra miðlana á að koma á fót vettvangi þar sem hægt er að nálgast upplýsingar um hvernig tryggingar eru nú í boði fyrir almenning. Upphaflega markmiðið var að þessar tryggingamiðlanir myndu starfa á vettvangi alríkisins. Þessu var breytt á þann hátt að lögin kveða nú á um að sjálfstæðar tryggingamiðlanir munu starfa á vegum ríkjanna. Ríkin munu fá styrki frá alríkinu sem þau nýta til að setja upp tryggingamiðlanir. Ef ríkin ákveða að nýta ekki þessa styrki sem skyldi þá mun alríkið grípa í taumana. ===Tilgangur tryggingamiðlana=== Með því að koma á fót tryggingamiðlunum sem starfræktar eru af ríkjunum, er reynt að tryggja að ríkin geti gert hagstæða samninga við tryggingafélög fyrir þegna sína, og miðlað þeim svo áfram til einstaklinga. Með því að koma á fót slíkum miðlunum er komið á stjórnskipulagi sem hefur umsjón með skráningu trygginga og auðveldar flutningshæfni trygginga, til að mynda þegar fólk skiptir um atvinnu eða flytur búferlum. Enn fremur er þessum miðlunum ætlað að auka gagnsæi og neytendavernd innan heilbrigðistryggingakerfisins.<ref>{{cite web | url = http://www.kff.org/healthreform/upload/7908.pdf | title = Explaining Health Care Reform: What are Health Insurance Exchanges? | accessdate = 2010-10-30 | work = The Henry J. Kaiser Family Foundation | archive-date = 2010-12-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101212175724/http://www.kff.org/healthreform/upload/7908.pdf | url-status = dead }}</ref> Tryggingamiðlunum er ætlað að bjóða neytendum upp á mismunandi valkosti á heilbrigðistryggingum þar sem áhersla er lögð á verðsamkeppni. Einnig er lögð áhersla á að upplýsa neytendur um það hvaða vernd mismunandi tegundir tryggingaleiða fela í sér, þær eiga því að þjóna ráðgjafahlutverki. Annað hlutverk þessa vettvangs er að leiða til umbóta á tryggingamarkaðnum og koma í veg fyrir að fólki sé neitað um tryggingar sökum heilsufars.<ref>{{cite web | url = http://www.kff.org/healthreform/upload/7908.pdf | title = Explaining Health Care Reform: What are Health Insurance Exchanges? | accessdate = 2010-10-30 | work = The Henry J. Kaiser Family Foundation | archive-date = 2010-12-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101212175724/http://www.kff.org/healthreform/upload/7908.pdf | url-status = dead }}</ref> ===Ólíkt fyrirkomulag tryggingamiðlana=== Nokkur ríki hafa nú þegar komið á fót tryggingamiðlunum. Tryggingamiðlun [[Utah]] hefur komið slíkri á fót, en íbúar geta nálgast upplýsingar og verslað tryggingar á vefsíðu miðlunarinnar. Rekstraraðilar miðlunarinnar í [[Utah]] skilgreina ákveðna skilmála sem tryggingarfélögum ber að uppfylla. Að þeim uppfylltum fá tryggingafélögin aðgang að miðluninni, þar sem neytendur geta sjálfir valið þau tryggingafélög sem henta þeim best. Tryggingamiðlun [[Massachusetts]] starfar eftir öðrum formerkjum. Þar er ríkið viðskiptavinur tryggingafélaga, sem kaupir hagstæðustu tryggingarnar út frá verði og tryggingavernd og endurselur svo íbúum innan ríkisins tryggingarnar.<ref> {{cite web | url = http://www.nytimes.com/2010/10/24/health/policy/24exchange.html?_r=1&pagewanted=2&th&emc=th | title = Health Care Overhaul Depends on States’ Insurance Exchanges | accessdate = 2010-10-30 | work = The New York Times}}</ref> ==Gagnrýnisraddir== Deilan um heilbrigðislögin tengist málaflokkum sem lengi hafa verið átök um í [[Bandarísk stjórnmál|bandarískum stjórnmálum]], sérstaklega varðandi aukin ríkisafskipti alríkisvaldsins ([[enska]]: ''The Federal Government'') og aukna skattheimtu. Andstæðingar frumvarpsins hafa bent á að með heilbrigðislögunum og öðrum breytingum á skattkerfinu, sé verið að grafa undan grunnstoðum bandarísks samfélags, sem ættu að byggjast á lágmarks ríkisafskiptum og frjálsum markaði.<ref> {{cite web | url = http://www.columbiatribune.com/news/2010/apr/13/tea-party-rally-staged-capitol/?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+StatelineorgRss-Recession+%28Stateline.org+RSS+-+Recession+%26+Recovery%29 | title = Tea party draws tax critics | accessdate = 2010-10-30 | work = The Columbia Daily Tribune}}</ref> Heilbrigðisfrumvarpið hefur valdið talsverðum stjórnmáladeilum, bæði áður en það var samþykkt og eftir að það varð að lögum. Helstu andstæðingar heilbrigðislaganna hafa verið liðsmenn teboðshreyfingarinnar og repúblikanar, en einnig hafa nokkrir hægrisinnaðir demókratar verið á móti þeim. Helstu ágreiningsmál í þessari deilu hafa snúið að auknum umsvifum alríkisins, og aukinni skattlagningu á tekjuháa einstaklinga. [[File:Sarah Palin portrait.jpg|thumb|hægri|Sarah Palin gagnrýndi nýju heilbrigðislögin harðlega]] ===Gagnrýni Teboðshreyfingarinnar=== * Teboðshreyfingin ([[enska]]: ''The Tea Party Movement'') var meðal þeirra sem skipulögðu mótmæli gegn frumvarpinu. Í víðari skilningi er andstaða teboðshreyfingarinnar gegn mörgum af þeim stefnumálum sem demókratar hafa lagt til að umbætur verði gerðar á. Teboðshreyfingin er í mikilli andstöðu gegn því að stjórnvöld hafi afskipti af einkageiranum. Þá er hreyfingin í andstöðu gegn skattahækkunum, en heilbrigðislögin fela í sér skattahækkanir á tekjuhærri einstaklinga í Bandríkjunum.<ref> {{cite web | url = http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aUVZeh_GVBYM | title = Bloomberg | accessdate = 2010-10-23}}</ref> * [[Sarah Palin]], fyrrum ríkisstjóri [[Alaska]] og af mörgum talin einn helsti leiðtogi teboðshreyfingarinnar, telur að hin nýju heilbrigðislög muni auka kostnað fyrir almenning, jafnvel fyrir þá sem minnst mega sín. Hún hefur varað við því að niðurstaðan verði sú að fjölskyldur hafi færri valkosti um heilbrigðisþjónustu. Fylgismenn laganna telja þetta vera ranga ályktun, þvert á móti munu lögin ná fram hagræðingu samhliða því að veita milljónum þegna heilbrigðistryggingavernd, sem ekki hafa hana núna.<ref>{{cite web | url = http://www.kaiserhealthnews.org/Daily-Reports/2010/June/30/Health-Reform-Politics.asp | title = Top House Republicans Press For Health Reform Repeal While GOP Candidates, Personallities Offer Reform Criticism | accessdate = 2010-10-30 | work = Kaiser Health News }}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * Frambjóðandi teboðshreyfingarinnar til [[þingkosningar í bandaríkjunum 2010|þingkosninga 2010]], [[Rick Barber]], hefur lýst því yfir að heilbrigðislögin feli í sér endurupptöku þrælahalds. Ef þvinga eigi bandaríska þegna til að vinna og greiða skatta sem renni í vasa þeirra sem ekki hafa efni á að kaupa tryggingar, þá sé það ekkert annað en þrælahald.<ref>{{cite web | url = http://www.kaiserhealthnews.org/Daily-Reports/2010/June/30/Health-Reform-Politics.aspx | title = Top House Republicans Press For Health Reform Repeal While GOP Candidates, Personallities Offer Reform Criticism | accessdate = 2010-10-30 | work = Kaiser Health News }}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> ===Gagnrýni repúblikana=== * Formaður repúblikanaflokksins, [[Michael Steele]] hefur sagt um lögin að með þeim sé verið að byggja upp gríðarstórt og lokað heilbrigðiskerfi þar sem [[Hvíta húsið (Washington, D.C.)|Washington]] tekur allar ákvarðanir. Að hans mati eru heilbrigðislögin birtingarmynd [[jafnaðarstefna|jafnaðarstefnu]] og með þeim væri Obama að reyna að koma á heilbrigðiskerfi sem væri ríkisrekið. Repúblikanar vilji hins vegar styðja opið heilbrigðiskerfi þar sem það séu sjúklingarnir sjálfir og læknar sem taki ákvarðanir.<ref>{{cite web | url = http://www.msnbc.msn.com/id/32008302/ns/politics-white_house?ns=politics-white_house | title = Obama challenges GOP critics on health care | accessdate = 2010-10-30 | work = White House on msnbc.com | archive-date = 2011-01-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110124200610/http://www.msnbc.msn.com/id/32008302/ns/politics-white_house/?ns=politics-white_house |url-status=dead }}</ref> * Leiðtogi minnihlutans í fulltrúadeild þingsins, repúblikaninn [[John Boehner]] lýsti því yfir að heilbrigðisfrumvarpið væri svo skelfilegt að ef það yrði samþykkt myndi það þýða ragnarök í bandarísku samfélagi.<ref> {{cite web | url = http://www.mediaite.com/tv/rep-john-boehner-this-health-care-bill-will-ruin-our-country/ | title = Rep. John Boehner: “This Health Care Bill Will Ruin Our Country” | accessdate = 2010-10-30 | work = Mediaite}}</ref> ===Gagnrýni hægrisinnaðra demókrata=== * Nokkrir hægrisinnaðir demókratar, svokallaðir [[Blue Dogs]], gagnrýndu einnig frumvarpið. Einn þeirra, [[Ben Nelson]], öldungadeildarþingmaður fyrir Nebraska, lýsti því yfir að hann væri andvígur stækkun alríkisins og að lögin græfu undan heilbrigðistryggingum 200 milljóna Bandaríkjamanna.<ref> {{cite web | url = http://www.personalliberty.com/news/under-republican-criticism-democrats-torn-on-healthcare-bill-19474825/ | title = * Alternative Medicine * / * Asset and Wealth Protection * / * Conservative Politics * / * Offshore Opportunities * / * Survival and Self-sufficiency Under Republican Criticism, Democrats Torn On Healthcare Bill | accessdate = 2010-10-30 | work = Personal Liberty Digest}}</ref> ===Gagnrýni vinstrisinnaðra demókrata=== * [[Jane Hamsher]], einn talsmanna vinstrisinnaðra demókrata, gagnrýndi að frumvarpið veitti hvorki alhliða heilbrigðisþjónustu né alhliða tryggingar. Benti hún í því sambandi á útreiknina fjárlagaskrifstofu þingsins sem reiknar með því að, án umbóta verði ótryggðir Bandaríkjamenn 54 milljónir, en með tilkomu nýju laganna verði árið 2019, 24 milljónir Bandaríkjamanna tryggðir. Hún gagnrýndi að lögin fælu ekki í sér að aukagjöld vegna heilbrigðisþjónustu myndu lækka. Taldi hún að lögin fælu í sér aukin útgjöld, sérstaklega millistéttarinnar, þar sem öllum er gert skylt að kaupa tryggingar. Gagnrýndi hún að öfugt við því sem haldið hefði verið fram af stuðningsmönnum laganna, væri með þeim verið að þvinga Bandaríkjamenn til að kaupa tryggingar sem, þrátt fyrir umbæturnar, væru of dýrar.<ref> {{cite web | url = http://www.huffingtonpost.com/jane-hamsher/fact-sheet-the-truth-abou_b_506026.html | title = Fact Sheet: The Truth About the Health Care Bill | accessdate = 2010-11-12 | last = Hamsher | first = Jane | work = The Huffington Post}}</ref> * Almennt hafa vinstrimenn gagnrýnt frumvarpið fyrir að ganga ekki nógu langt. Vinstrimenn óttuðust að Obama myndi semja frá sér mikilvæg markmið til að koma frumvarpinu í gegn um þingið. Sumir töldu að samningar sem [[Hvíta húsið]] hafði gert við lyfjafyrirtæki og aðra hagsmunaaðila í heilbrigðisgeiranum, hefðu dregið úr þeim möguleika að frumvarpið myndi fela sér jafn þýðingarmiklar umbætur á heilbrigðiskerfinu og stefnt var að í upphafi.<ref> {{cite web | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/08/22/AR2009082201163.html | title = Concern, Doubts From the Left on Obama's Health-Care Plan | accessdate = 2010-10-30 | work = The Washington Post}}</ref> ===Önnur gagnrýni=== * Heilbrigðisfrumvarpið olli einnig miklum deilum varðandi kostnað við fóstureyðingar, en andstæðingar þess mótmæltu því að ríkið myndi bera kostnað við slíkar aðgerðir. Til að koma til móts við slík andmæli, og auka líkur á samþykkt frumvarpsins, skrifaði Obama undir tilskipun sem kvað á um að ríkisfé skyldi ekki vera veitt til fóstureyðinga, að undanskildum tilvikum þar sem um væri að ræða nauðganir, sifjaspell eða þar sem líf konunnar væri í hættu.<ref> {{cite web | url = http://www.reuters.com/article/idUSTRE62N61Y20100324 | title = Obama signs order on abortion and healthcare | accessdate = 2010-10-30 | work = Reuters}}</ref> * Skattlagning á hinar svokölluðu "Cadillac tryggingar" ([[enska]]: ''Cadillac Insurances''), eða tryggingar sem hinir efnameiri eiga kost á , hefur einnig valdið deilum. Með ákvæði um slíkar tryggingar, er tryggingafélögum gert skylt að greiða 40% skatt af tryggingum sem seldar eru til fjölskyldna og eru andvirði að minnsta kosti 27.500 dollara (10.200 dollarar eru viðmið fyrir einstaklinga). Með þessu móti hyggst ríkið að hluta til fjármagna kostnað við umbætur nýju laganna.<ref>{{cite web | url = http://www.cbsnews.com/8301-503544_162-20000846-503544.html | title = Health Care Reform Bill Summary: A Look At What's in the Bill | accessdate = 2010-10-30 | work = CBSnews | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101030175547/http://www.cbsnews.com/8301-503544_162-20000846-503544.html | archivedate = 2010-10-30 |url-status=dead }}</ref> * Andstæðingar laganna hafa bent á að þessi skattlagning varpi raunverulegu ljósi á tilætlanir fylgismanna laganna, þ.e. að andstætt því sem þeir hafi haldið fram sé með lögunum verið að koma á velferðarkerfi, en ekki félagslegu tryggingakerfi, þar sem hinir vel efnuðu þurfa í raun að greiða fyrir heilbrigðistryggingar hinna verr settu.<ref> {{cite web | url = http://www.nasdaq.com/aspx/stock-market-news-story.aspx?storyid=200911191713dowjonesdjonline000755&title=us-senate-medicare-payroll-tax-hike-draws-criticism | title = US Senate Medicare Payroll-Tax Hike Draws Criticism | accessdate = 2010-10-30 | work = Nasdaq}}</ref> ===Svör Obama við gagnrýni=== Obama hefur svarað gagnrýni á heilbrigðislögin með því að leggja áherslu á að þau snúist ekki um stjórnmál, heldur um það að heilbrigðiskerfið sé að sliga bandarískar fjölskyldur. Of mörg mannslíf og lífsviðurværi fjölda bandarískra fjölskyldna væru í húfi.<ref>{{cite web | url = http://www.msnbc.msn.com/id/32008302/ns/politics-white_house?ns=politics-white_house | title = Obama challenges GOP critics on health care | accessdate = 2010-10-30 | work = White House on msnbc.com | archive-date = 2011-01-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110124200610/http://www.msnbc.msn.com/id/32008302/ns/politics-white_house/?ns=politics-white_house |url-status=dead }}</ref> Hann hefur enn fremur lagt áherslu á að nýju heilbrigðislögin taki mið af sjónarmiðum repúblikana og demókrata. Þau feli ekki í sér ríkisrekið heilbrigðiskerfi líkt og margir vinstrisinnaðir hafi viljað koma á í fortíðinni. Þau feli heldur ekki í sér það sem margir á hægri væng hafi sagt, að þeim reglum sem tryggingafélög þurfi að fara eftir muni fækka. Þess í stað, sameini lögin hugmyndir frá bæði repúblíkönum og demókrötum, þar sem báðir flokkarnir komu að því að semja lögin.<ref>{{cite web | url = http://thehill.com/homenews/administration/90271-obama-shrugs-off-armageddon-healthcare-law-criticism | title = Obama shrugs off healthcare law criticism | accessdate = 2010-10-30 | work = The Hill | archive-date = 2010-06-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100620081636/http://thehill.com/homenews/administration/90271-obama-shrugs-off-armageddon-healthcare-law-criticism |url-status=dead }}</ref> ==Dauðastjórnir ([[enska]]: ''Death Panels'')== [[Sarah Palin]] er hugmyndasmiðurinn á bakvið hugtakið „dauðastjórnir“ ([[enska]]: ''Death Panels''), sem hún taldi að heilbrigðislögin myndu leiða til. Í því felst að komið verði á stjórn af skrifræðisfólki ([[enska]]: ''bureaucrats'') á vegum hins opinbera, sem muni hafa ákvörðunarvald um hvort einstaklingar geti haldið áfram að fá heilbrigðisþjónustu eða ekki. Heilbrigðisþjónusta verði skömmtuð og hið opinbera skrifræðisfólk muni skammta þá þjónustu. Sú skömmtun muni byggjast á framleiðslugetu einstaklingins í samfélaginu. Þannig muni heilbrigðiskerfið flokka einstaklinga sem verðuga eða óverðuga til að hljóta heilbrigðisþjónustu. Þetta muni bitna fyrst og fremst veikum einstaklingum, öldruðum og fötluðum.<ref>{{cite web | url = http://spectator.org/blog/2010/08/27/death-panels | title = Death Panels | accessdate = 2010-10-30 | work = The American Spectator | archive-date = 2010-11-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101121011127/http://spectator.org/blog/2010/08/27/death-panels |url-status=dead }}</ref> Gagnrýnisraddir, bæði af hálfu demókrata og repúblikana hafa látið í ljós að þessar staðhæfingar séu mjög langsóttar og eigi sér ekki stoð í raunveruleikanum. [[Howard Dean]], fyrrverandi formaður demókrataflokksins, sagði staðhæfingar hennar einfaldlega ósannar. [[Jack Kingston]], fulltrúardeildarþingmaður repúblikana, hefur einnig sagt hugmynd Palin ekki eiga sér stoð í raunveruleikanum.<ref>{{cite web | url = http://www.politicususa.com/en/Palin-death-panels | title = Republicans and Democrats Criticize Sarah Palin’s Death Panels Claim | accessdate = 2010-10-30 | work = Politicususa | archive-date = 2010-07-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100724113442/http://www.politicususa.com/en/Palin-death-panels | url-status = dead }}</ref> ==Álit almennings== [[File:Rally before health care reform town hall meeting in West Hartford, Connecticut 3, 2009-09-02.jpg|thumb|hægri|Almenningur mótmælir nýju heilbrigðislögunum í West Hartford, Connecticut]] Áður en lögin voru samþykkt voru háð fjölmörg mótmæli gegn þeim. Auk teboðshreyfingarinnar voru repúblikanar meðal þeirra sem skipulögðu fjöldamótmæli og hvöttu almenning til þátttöku í mótmælum gegn frumvarpinu. Útvarpsmaðurinn og repúblikaninn [[Glenn Beck]] var einn af þeim sem hvatti almenning til að rísa upp gegn ætlunum Obama.<ref> {{cite web | url = http://www.huffingtonpost.com/jane-hamsher/fact-sheet-the-truth-abou_b_506026.html | title = Fact Sheet: The Truth About the Health Care Bill | accessdate = 2010-11-12 | last = Hamsher | first = Jane | work = The Huffington Post}}</ref> Í mars 2010, skömmu eftir að Obama hafði undirritað lögin, var gerð könnun á vegum [[USA TODAY]] og [[Gallup]], til að kanna viðhorf almennings gagnvart lögunum. 49% þátttakenda voru hlynntir þeim en 40% mótfallnir þeim. 48% töldu heilbrigðislögin vera fyrsta skrefið í rétta átt, en frekari umbóta væri þörf. 4% sögðu að lögin sjálf fælu í sér mikilvægustu umbætur sem heilbrigðiskerfi þjóðarinnar þyrfti á að halda.<ref> {{cite web | url = http://www.usatoday.com/news/washington/2010-03-23-health-poll-favorable_N.htm | title = Poll: Health care plan gains favor | accessdate = 2010-10-30 | work = USA Today}}</ref> ==Tenglar== * [http://docs.house.gov/rules/health/111_ahcaa.pdf Health Care Reform Bill] * [http://www.whitehouse.gov/healthreform/healthcare-overview#healthcare-menu Almennar upplýsingar um heilbrigðislögin frá Hvíta Húsinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101116155637/http://www.whitehouse.gov/healthreform/healthcare-overview#healthcare-menu |date=2010-11-16 }} * [http://www.dems.gov/issues/health-care Upplýsingar um heilbrigðislögin frá þingmönnum demókrata] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101104171934/http://www.dems.gov/issues/health-care |date=2010-11-04 }} * [http://www.gop.gov/solutions/healthcare Upplýsingar um heilbrigðislögin frá þingmönnum repúblikana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101108200645/http://www.gop.gov/solutions/healthcare |date=2010-11-08 }} * [http://www.barackobama.com/issues/healthcare/index.php Upplýsingar um heilbrigðislögin frá heimasíðu Barack Obama] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101105153959/http://www.barackobama.com/issues/healthcare/index.php |date=2010-11-05 }} ==Heimildir== <div class='references-small'> <references/> </div> [[Flokkur:Bandarísk stjórnmál]] 5pyq4zofpi7b2qgmatxqjce23rfdpia 0 111431 1979579 1393642 2026-09-20T04:44:05Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979579 wikitext text/x-wiki '''Barry Nalebuff''' (fæddur [[11. júlí]] [[1958]]) er Milton Steinbach-prófessor við [[Yale-háskóli|Yale-háskóla]]. Hann er sérfræðingur í [[leikjafræði]] ásamt mörgum öðrum sviðum. Hann hefur skrifað heilmikið um þetta málefni og verið meðhöfundur sex ritverka um leikjafræði og hvernig það tengist viðskiptastefnum. „Thinking Strategically“ og „The Art of Strategy“ eru tvær þekktustu bækurnar sem hann hefur komið að skrifum á og hafa verið prentaðar í yfir 300 þúsund eintökum og kenndar við leikjafræði áfanga í háskólum víða um heim. Nalebuff hefur víða komið við á akademískum ferli sínum. Áður en hann hóf störf við Yale-háskólann var hann meðlimur í Junior Society of fellows við Harvard-háskóla og starfaði sem lektor við Princeton-háskólann. Til viðbótar við akademísk störf sín hefur Nalebuff einnig mikla reynslu af ráðgjafastörfum hjá alþjóðlegum fyrirtækjum svo sem American Espress, GE, McKinsey, Google og Rio Tinto. Hann var ráðgjafa bandarísku NBA deildarinnar í samningaviðræðum þeirra við leikmannasamtök körfuboltamanna ásamt því að vera í stjórn tryggingafélagsins Nationwide. Árið 1988 stofnaði Nalebuff, ásamt fyrrum nemanda sínum að nafni Seth Goldman, fyrirtæki sem fékk nafnið Honest Tea. Það fyrirtæki sérhæfði sig í að framleiða Íste. Það fyrirtæki óx gríðarlega eða frá því að vera með enga veltu og upp í 70 milljóna dollara veltu á ári. Fyrirtækið vakti mikla lukku og athygli og á endanum keypti [[Coca-Cola|Coca Cola]] fyrirtækið árið 2011. == Menntun == Eftir að Nalebuff útskrfaðist frá Belmont Hill framhaldskólanum hélt hann í nám við MIT (Massachusett Institute of Technology) þar sem hann útskrifaðist árið 1980 með gráðu í hagfræði og stærðfræði. Hann síðar meir kláraði meistaragráðu sína ásamt doktorsprófi frá Oxford Háskólanum á Rhodes skólastyrk. == Afrek og verðlaun == * Jerry S. Cohen Memorial Fund Writing Award (Fyrir „Exclusionary Bundling“ greinina) * Miegunyah Fellowship, Háskólinn í Melbourne, 1998 * Sloan Fellowship, 1989 – 1991 * Bicentennial Preceptorship, Princeton-háskóli, 1989 – 1991 * Junior Fellow, Society of Fellows, Harvard-háskóli, 1982 – 1985 * Rhodes Scholar, Massachusetts og Nuffield-háskólinn, 1980 – 1982 == Viðskiptaferill == * Honest Tea (Stjórnarformaður og meðstofnandi) * Nationwide Mutual (Tryggingarfélag) == Ritstjórn == Aðstoðarritstjóri: * Journal of Conflict Resolution * Journal of Law, Economics and Organization == Bækur == * ''The Art of Strategy: A Game Theorist’s Guide to Success in Business and Life'' (með A. Dixit), W. W. Norton, 2008 * ''Why Not? How to Use Everyday Ingenuity to Solve Problems Big and Small'' (með I. Ayres), Harvard Business School Press, 2003. * ''Co-opetition'' (með A. Brandenburger), Currency/Doubleday, 1996. * ''Thinking Strategically: The Competitive Edge in Business, Politics and Everyday Life'' (með A. Dixit), W.W. Norton, 1991. * ''Economics for an Imperfect World : Essays in Honor of Joseph E. Stiglitz'' (með R. Arnott, B. Greenwald, and R. Kanbur, eds.), MIT Press, 2003 [[Flokkur:Bandarískir hagfræðingar|Nalebuff, Barry]] [[Flokkur:Bandarískir stærðfræðingar|Nalebuff, Barry]] {{fe|1958|Nalebuff, Barry}} tgsk2my83zcqba1zah5lo4sgxnoitth 0 116022 1979548 1965267 2026-09-19T15:54:42Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979548 wikitext text/x-wiki {{Fyrirtæki | nafn = Tæknisafn Austurlands | stofnað = 1984 | stofnandi = | örlög = | staðsetning = Hafnargata 38b, 710 Seyðisfjörður | lykilpersónur = Jónína Brynjólfsdóttir og Elfa Hlín Sigrúnar - Pétursdóttir (forstöðumenn) | starfsemi = safn | heildareignir = | tekjur = }} == '''Inngangur''' == '''Tækniminjasafn Austurlands''' var formlega stofnað árið 1984 en fyrsta sýning þess var opnuð á 100 ára afmæli [[Seyðisfjörður|Seyðisfjarðarkaupstaðar]] árið 1995. Safnið fjallaði um þann hluta Íslandssögunnar sem snýr að tæknivæðingu landsins frá um 1880 til dagsins í dag. Markmiðið var að safna, varðveita, skrá og sýna verkkunnáttu, muni, minjar og frásagnir sem hafa gildi fyrir sögu tækniþróunar á starfssvæði þess. Tækniminjasafnið sýndi hvernig tæknibreytingar sem snúa að véltækni, rafmagni, fjarskiptum, [[Samgöngur|samgöngum]] og byggingalist voru samofnar breytingum á lifnaðarháttum og umhverfi. Safnið var staðsett á Búðareyrinni eða svokallaðri Wathnestorfu á Seyðisfirði en þar var að finna hús sem spiluðu stór hlutverk í tækniminjasögu landsins. Þar á meðal Wathneshús, Vjelsmiðju Jóhanns Hanssonar, Skipasmíðastöðina og Angró.[https://tekmus.is/saga-safnsins/] Þann 18. desember 2020 féll stór aurskriða á Seyðisfirði sem tók með sér fjölda húsa, þ. á m. stóran hluta af húsum safnsins og skemmdi önnur.[https://www.vedur.is/um-vi/frettir/stora-skridan-a-seydisfirdi-su-staersta-sem-fallid-hefur-i-byggd-a-islandi] Mikið tjón varð á safnkostinum, stór hluti af honum gjöreyðilagðist en öðru var hægt að bjarga.[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2021-03-02-bjarga-thvi-sem-bjargad-verdur.] Safnið er í dag annað en það var, staða þess og stefna hafa verið [https://tekmus.is/stefnur-og-skyrslur/ endurskoðuð] og uppbygging nýrra safnbygginga á nýjum öruggum stað í Seyðisfirði er hafin. Sýningar og miðlun safnsins eru í dag fjölbreyttar, bæði innanhúss í því sem eftir stendur af Gömlu Vélsmiðjunni, sem og utandyra vítt og breytt í bæjarlandinu á Seyðisfirði. Safnið fékk tilnefningu til Íslensku safnaverðlaunanna árið 2026 fyrir viðbrögð og uppbyggingu í kjölfar skriðufallanna.[https://icom.is/safnaverdlaunin/] [[Mynd:Seydisfjordur map.png|thumbnail|Seyðisfjörður]] [[Mynd:Seyðisfjörður.10.jpg|thumbnail|hægri|Seyðisfjörður]] [[Mynd:Seyðisfjörður, Iceland.jpg|thumbnail|Frá Seyðisfirði]] == '''Sýningar og starfsemi í dag''' == Þrátt fyrir að vera ekki komið í varanlegt húsnæði eftir skriðuföllin sinnir safnið miðlunarhlutverki sínu á ýmsan máta í dag. ==== '''Búðareyri – saga umbreytinga:''' ==== Sýninguna má finna í því sem eftir stendur af gömlu Vélsmiðjunni á Seyðisfirði. Hún fjallar um sögu Búðareyrar, þess hluta á Seyðisfirði sem varð illa úti í skriðunni 2020, þar sem í dag búseta er bönnuð og atvinnustarfsemi á svæðinu minnkar stöðugt. Sýningin spannar tímabilið frá 1880 til dagsins í dag og þær umbreytingar í búsetu, atvinnulífi, samfélagi og náttúru sem þar hafa átt sér stað. Breytingar sem segja ekki eingöngu staðbundna sögu heldur endurspegla jafnframt hluta af mun stærri sögu tækniframfara og mannlífsbreytinga síðustu 150 árin á Íslandi og víðar.[https://tekmus.is/budareyri-saga-umbreytinga-online/] Sýningin var opnuð sumarið 2022. Á henni eru engir skráðir safngripir þar sem Vélsmiðjan stendur á svæði í Seyðisfirði sem ekki verður varið til frambúðar, en við gerð sýningarinnar og hönnun var lagt upp með að hún væri fjölskylduvæn, hægt væri að prófa, snerta og reyna alls konar hluti, í bland við miðlun sögunnar á aðgengilegan hátt.[https://austurfrett.is/lifid/atvinnusaga-budhareyrar-soegdh-a-taekniminjasafni-austurlands] Hönnuðir sýningarinnar voru þau Litten Nyström og Haraldur Karlsson, sýningarstjórn var í höndum Elfu Hlínar Sigrúnar Pétursdóttur og Kötlu Rutar Pétursdóttur. Fyrir utan húsið, í rústum húsa sem fóru í skriðunni, er útihluti sýningarinnar sem fjallar um skriðuföll á Búðareyrinni í gegnum tíðina og farið ítarlega í aðdraganda og eftirmála stóru skriðunnar 2020. ==== '''Miðlun í almannarýmum''' ==== Safnið hefur sett upp sýningar og skilti víðs vegar um Seyðisfjörð, úti undir beru lofti, sem hægt er að njóta hvenær sem er, allan sólarhringinn, og leiða gesti og áhugasama um söguslóðir. Þannig er safnið virkur þátttakandi í bæjarmyndinni og eykur möguleika gesta bæjarins og ferðamanna til afþreyingar á eigin vegum. ==== '''Útigallerí''' ==== Í Hafnargarðinu á Seyðisfirði, nálægt ferjuhöfninni, má finna sérsmíðaða skiltastanda sem safnið nýtir undir sýningar. Nú er þar sýningin "Störf kvenna",[https://tekmus.is/storf-kvenna/] sem er helguð seyðfirskum konum og störfum þeirra á áratugunum í kringum aldamótin 1900. Sýningin var opnuð sumarið 2024 og var hluti af samstarfi milli Tækniminjasafnsins, Minjasafns Austurlands [https://www.mulathing.is/is/mannlif/menningarstofnanir/minjasafn-austurlands-a-egilsstodum] og Héraðsskjalasafns Austurlands [https://heraust.is/index.php] þar sem þrjár sýningar sem allar saman báru yfirskriftina KONUR voru settar upp og drógu hver á sinn hátt fram hlutdeild og mikilvægi kvenna í sögu Austurlands.[https://austurfrett.is/lifid/fjallkonan-snyr-heim] Sýningin á Seyðisfirði sýnir vel fjölbreytni og mikilvægi kvenna í atvinnulífi og uppbyggingu Seyðisfjarðarkaupstaðar á þessum árum. ==== '''Vörður''' ==== Safnið setti upp sérhannaðar og -smíðaðar „vörður“ á nokkrum stöðum í bænum. Þær voru hannaðar með tilvísun í hina fornu hefð Íslendinga og annarra að leiðir milli staða voru markaðir með því að hlaða vörður með vissu millibili til að vísa vegfarendum leiðina. Á vörðum safnsins má finna upplýsingar um daglegt líf á Seyðisfirði út frá nokkrum þáttum, t.d. hátíðarhöldum, áhrifum náttúrunnar á samfélagið, árlega viðburði og fleira. Á vörðunum er bekkur sem hægt er að setjast á og hvíla lúin bein. ==== '''Útilistaverkið „Hvernig gengur …?“''' ==== Útilistaverkið „Hvernig gengur …?“ [https://tekmus.is/hvernig-gengur/] eftir [[Guðjón Ketilsson]] var sett upp árið 2006 þegar hundrað ár voru frá því að ritsíminn var tekinn á land á Seyðisfirði. Um er að ræða eftirgerð af símaklefa sem stendur nálægt þeim stað sem sæstrengurinn var tekinn á land á sínum tíma. ==== '''Geirahús''' ==== Alþýðulistamaðurinn Ásgeir Jón Emilsson, eða Geiri eins og hann var jafnan kallaður, bjó og starfaði á Seyðisfirði mest allt sitt líf. Hann var verkamaður sem nýtti óbilandi sköpunarþörf sína m.a. til að skreyta híbýli sín. [[Skaftfell]], miðstöð myndlistar á Austurlandi, [https://skaftfell.is] hefur umsjón með húsi hans sem hefur verið haldið nær óbreyttu frá andláti hans. Tækniminjasafnið er samstarfsaðili í því verkefni. Sett hefur verið upp skilti við húsið þar sem hægt er að nálgast 360° myndir innan úr húsinu,[https://skaftfell.is/is/um-okkur/geirahus/] sem ekki er opið almenningi um þessar mundir meðan unnið er að endurbótum og viðgerðum á því. ==== '''Slippurinn og El-Grillo''' ==== Fyrir neðan Vélsmiðjuna má finna tvö lítil söguskilti. Annað segir frá slippnum sem var mikilvægur í starfsemi Vélsmiðju Seyðisfjarðar um árabil og hinn er við fallbyssu úr olíubirgðaskipinu [[El Grillo]]. Flak þess liggur á botni fjarðarins eftir því var sökkt í seinni heimstyrjöldinni. ==== '''Vefurinn og samfélagsmiðlar''' ==== Safnið nýtir heimasíðu sína, [https://tekmus.is www.tekmus.is], bæði til upplýsingagjafar en einnig virkar miðlunar. Þar má meðal annars finna heimildamyndir sem safnið hefur látið framleiða, slóð á Google Arts and Culture sýningar,[https://artsandculture.google.com/partner/technical-museum-of-east-iceland] og vefsýningu upp úr sýningunni „Búðareyri – saga umbreytinga“. Einnig er það virkt á samfélagsmiðlunum [https://www.facebook.com/profile.php?id=100063619804718 Facebook] og [https://www.instagram.com/tekmus_seydisfjordur/ Instagram], þar sem miðlað er fróðleik úr safnkostinum ásamt almennri upplýsingagjöf um starfsemi safnsins. == '''Framtíðaráform og uppbygging á Lónsleiru''' == Framtíðarsvæði safnsins verður á Lónsleiru á Seyðisfirði, nálægt ferjuhöfninni. Nauðsynlegt var að finna safninu nýjan stað þar sem ekki verður hægt að verja þann hluta Búðareyrarinnar þar sem það hefur haft starfsemi síðustu áratugina. Fyrirhugað er að byggja tvö hús, endurbyggja hið fornfræga bryggjuhús Angró auk nýbyggingar þar við. Í kjölfar skriðufallanna 2020 var sett á fót ''Ráðgjafanefnd um færslu húsa á Seyðisfirði'' sem skilaði tillögum sínum í maí 2021.[https://www.mulathing.is/is/frettir/skyrsla-radgjafanefndar-um-faerslu-husa-a-seydisfirdi] Þar var lagt til að bryggjuhúsið Angró á Seyðisfirði yrði fært inn að Lónsleiru 15 þar sem nýtt safnasvæði Tækniminjasafnsins yrði staðsett. Angró skemmdist við stóru skriðuna þegar flóðbylgja skall á því eftir að skriðan fór í sjóinn. Tæpu ári síðar skemmdist húsið enn meira í miklu hvassviðri.[https://www.visir.is/g/20222316548d/munu-reisa-angro-a-nyjum-stad-i-baenum] Var það fjarlægt og nothæfir viðir þess fluttir í geymslu þar sem unnið hefur verið að endurgerð á grind þess og fleira. Múlaþing var eigandi að húsinu en árið 2024 var gengið formlega frá framsali hússins til Tækniminjasafnsins.[https://austurfrett.is/frettir/gengidh-formlegu-fra-framsali-angro-til-taekniminjasafnsins] Í júní 2026 hófst vinna við undirstöður og grunn Angró og mun húsið verða reist í framhaldinu. Við hlið þess verður nýbyggingin. Áætlanir gera ráð fyrir að safnið geti hafið starfsemi á nýjum stað árið 2029. Arkibygg, Gingi Tæknistofa, Studíó Jæja og Verkráð hafa saman teiknað og hannað bæði Angró endurbyggt og nýbygginguna þar við. Ætlunin er að Angró verði nýtt sem sýningarrými safnsins en í nýbyggingunni verði starfsmannaaðstaða, móttaka, fjölnotarými og safnbúð. Sýningarteymi sem í eru Elfa Hlín Sigrúnar Pétursdóttir, Hanna Christel Sigurkarlsdóttir og Ingvi Örn Þorsteinsson vinna saman að undirbúningi nýrrar grunnsýningar þar sem ætlunin er að samspil tækni, náttúru og mannlífs verði skoðað með linsu seyðfirskar sögu. {{stubbur|fyrirtæki}} [[Flokkur:Seyðisfjörður]] [[Flokkur:Söfn á Íslandi]] th393kcqpsmq02r1na3s23vuqnuhv5w 0 117674 1979538 1512466 2026-09-19T15:51:26Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979538 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Frederick-Froebel-Bardeen.jpeg|220px|thumb|Friedrich Wilhelm August Fröbel]] '''Friedrich Wilhelm August Fröbel''' (f. 21. apríl 1782 – d. 21. júní 1852) rak fyrsta skóla sinnar tegundar og var oft nefndur faðir leikskólans. Skólinn var ætlaður leikskólakennaranemum en hann hóf starfsemi sína árið 1839 í [[Þýskaland]]i. Fröbel kallaði skóla sinn Barnagarð þar sem hann vildi að börnin hefðu aldingarð til að leika sér í og gætu skoðað [[Náttúra|náttúruna]]. Fröbel líkti börnum sínum við plöntur í garðinum, sem þarf hita, sólskin og raka til að dafna og að börnin þyrftu að njóta ástúðar og gleði til að geta þrifist. Aðalþættir í skóla Fröbels var skemmtun og leikir sem hann vildi að börnin gætu notið bernsku sinnar og sem mestrar hamingju. Hann taldi leiki vekja áhuga barnanna á hlutunum í kringum þau, auka skilning þeirra og sköpunarafl og jafnframt auka sjónarsvið þeirra. Fröbel lagði mesta áherslu á gildi leiks og skemmtunar framar öðrum uppeldisfræðingum. Það má segja að Fröbel hafi á vissan hátt stýrt leik barna, þar sem hann bjó til leikföng eða svo kallaðar „gjafir“ og voru þessar leikgjafir alls tíu. Með því að leika með gjafirnar á ýmsa vegu taldi Fröbel að börnin myndu öðlast þekkingarfæðilega innsýn á náttúrulegan hátt. Markmiðið með gjöfum Fröbels var að veita börnum þekkingu á heiminum ásamt því að tákna form náttúrunnar, veita þekkingu um hana og hafa visst fagurfræðilegt gildi. Fröbel taldi að þegar börn kæmust í snertingu við náttúruna, hefðu eitthvað fyrir stafni, nytu væntumþykju og önnuðust aðra, fengju þau fyrstu innsýn í ábyrgð og skyldur. Fröbel lagði mikla áherslu á náttúruna og má þar nefna að plöntur og dýr voru háttskrifaðar hjá honum. Einnig vildi Fröbel að börnin ræktuðu sitt eigið blóma- eða plöntubeð. Með þessu taldi hann að börnin lærðu að þekkja tegundir og á sama tíma örvaðist læsi þeirra þar sem allar plönturnar voru merktar með nöfnum. Augsýnilegt er að Fröbel lagði mikla áherslu á leik barna, útveru þeirra og tengsl við náttúru, þar sem þessir þættir stuðli samtímis að auknum þroska barna. {{commonscat|Friedrich Fröbel}} [[Flokkur:Skólar]] {{fd|1782|1852}} c5eu9n3gk9akzzdh4u849d9ayfeuqh1 0 119123 1979558 1907741 2026-09-19T17:08:59Z TKSnaevarr 53243 1979558 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur |litur = #fedf09 |flokksnafn_íslenska = Svíþjóðardemókratar |flokksnafn_formlegt = Sverigedemokraterna |mynd = |fylgi = |formaður = [[Jimmie Åkesson]] |aðalritari = |varaformaður = |þingflokksformaður = |frkvstjr = |stofnár = {{start date and age|1988|2|6}} |höfuðstöðvar = [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], [[Svíþjóð]] |hugmyndafræði = [[Íhaldsstefna]], [[þjóðernishyggja]], hægri-[[lýðhyggja]] |einkennislitur = Gulur {{Colorbox|#fedf09}} |vettvangur1 = Sæti á ríkisþinginu |sæti1 = 73 |sæti1alls = 349 |vettvangur2 = Sæti á Evrópuþinginu |sæti2 = 3 |sæti2alls = 21 |vefsíða = [https://sd.se sd.se] |bestu kosningaúrslit = |verstu kosningaúrslit = }} '''Svíþjóðardemókratar''' eru [[Svíþjóð|sænskur]] [[stjórnmálaflokkur]] sem byggir á [[þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]] og félagslegri [[íhaldssemi]]. Flokkurinn var stofnaður árið 1988 upp úr eldri flokkum sem nátengdir voru sænskum [[Nýnasismi|nýnasistahreyfingum]]. Fyrsti leiðtogi flokksins, [[Anders Klarström]], hafði áður verið meðlimur í [[Norræni ríkisflokkurinn|Norræna ríkisflokknum]], flokki sænskra nasista sem dáðust að [[Hitler]].<ref>{{cite book|author1=Eiríkur Bergmann|title=Neo-nationalism: The Rise of Nativist Populism|year=2020|page=115|publisher=Palgrave Macmillan|location=Sviss|isbn=978-3-030-41772-7|doi=10.1007/978-3-030-41773-4}}</ref> Annar af stofnendum flokksins, [[Leif Zeilon]], hafði einnig verið virkur í nasistahreyfingum og hafði áður verið leiðtogi sænska [[Lýðræðisbandalagið (Svíþjóð)|Lýðræðisbandalagsins]].<ref>{{Tímarit.is|2561450|Vaxandi kynþáttahatur|útgáfudagsetning=9. ágúst 1989|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=29. september 2020}}</ref> Í kringum og eftir aldamótin fór flokkurinn að fjarlægjast nýnasískan uppruna sinn og milda stefnu sína í ýmsum málum, sér í lagi eftir að [[Jimmie Åkesson]] varð leiðtogi flokksins árið 2005. Meðal annars féll flokkurinn frá gömlum kröfum um að öllum innflytjendum sem hefðu komið til Svíþjóðar utan Evrópu eftir 1970 skyldi vísað úr landi og um að dauðarefsing skyldi tekin upp á ný.{{sfn|Eiríkur Bergmann|2020|page=161}} Árið 2011 lýsti Åkesson því yfir að kynþáttahyggja yrði framvegis ekki liðin innan flokksins. Í kjölfarið var mörgum meðlimum vísað úr Svíþjóðardemókrötum.{{sfn|Eiríkur Bergmann|2020|page=161}} Deilur um meinta kynþáttahyggju innan flokksins leiddu árið 2018 til þess að nokkrir róttækari þingmenn hans klufu sig úr Svíþjóðardemókrötum árið 2018 og mynduðu nýjan flokk, [[Valkostur fyrir Svíþjóð|Valkost fyrir Svíþjóð]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/04/11/svithjodardemokratarnir_klofna/|titill=Svíþjóðardemó­krat­arn­ir klofna|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=11. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=29. september}}</ref> Flokkurinn hlaut í fyrsta sinn kosningu til [[sænska þingið|sænska þingsins]] árið [[2010]] og hlaut 5,7 prósent atkvæða. Í [[Evrópuþingskosningar 2014|Evrópuþingskosningunum 2014]] fékk flokkurinn 9,7% fylgi og tvo Evrópuþingmenn. Í sænsku þingkosningunum 2014 hlaut flokkurinn 12,9 af hundraði atkvæða og, vegna fárra afgangsatkvæða, 14 % þingsæta. Í kosningum árið 2018 juku Svíþjóðardemókratar enn við sig og urðu annar stærsti flokkurinn á sænska þinginu á eftir [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Svíþjóð)|Jafnaðarmannaflokknum]], með um 19,2 % greiddra atkvæða.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/09/09/svithjodardemokratar_i_oddastodu/|titill=Svíþjóðardemó­krat­ar í „odda­stöðu“ sam­kvæmt út­göngu­spá|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=9. september|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=14. nóvember}}</ref> Þar sem bæði hægri- og vinstriblokkirnar á sænska þinginu neituðu að vinna með Svíþjóðardemókrötum ríkti stjórnarkreppa í heila fjóra mánuði eftir kosningarnar. Í kosningunum 2022 urðu Svíþjóðardemókratar aftur næststærsti flokkurinn á þingi á eftir Jafnaðarmönnum með 20,6% atkvæða. Í þetta sinn höfðu aðrir hægriflokkar opnað á möguleikann á samstarfi við Svíþjóðardemókrata.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/09/12/svithjodardemokratar_sagdir_sigurvegarar/|titill=Svíþjóðardemókratar sagðir sigurvegarar|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2022|mánuður=12. september|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Eftir kosningarnar mynduðu hinir hægriflokkarnir minnihlutastjórn undir forsæti [[Ulf Kristersson|Ulfs Kristersson]] sem Svíþjóðardemókratar verja vantrausti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.frettabladid.is/frettir/svithjodardemokratar-verja-nyja-stjorn-gegn-vantrausti/|titill=Sví­þjóðardemó­kratar verja nýja stjórn gegn van­trausti|útgefandi= ''[[Fréttablaðið]]''|skoðað=14. október 2022|dags=16. október 2022|höfundur=Sigurjón Björn Torfason|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230401090252/https://www.frettabladid.is/frettir/svithjodardemokratar-verja-nyja-stjorn-gegn-vantrausti/|safndags=1. apríl 2023}}</ref> ==Hugmyndafræði== Svíþjóðardemókrötunum hefur verið lýst sem þjóðernissinnuðum íhaldsflokk sem er andvígur [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]]. Dæmi sem má nefna af stefnuskrá flokksins eru: * Lög Evrópusambandsins eiga ekki við sænska [[stjórnarskrá]]. * Stöðva þarf allan innflutning á erlendu vinnuafli. * Sænskt samfélag verður að vera byggt á sænskum gildum og hefðum. [[Íslam]] og önnur kerfi sem byggjast á utanaðkomandi gildismati stangast á við vestrænar hugmyndir um frjálsa hugsun og ættu ekki að fá að hafa áhrif á sænskt samfélag á nokkurn hátt. * Sambúð [[Samkynhneigð|samkynhneigðra]] ætti ekki að vera metin til jafns við raunverulegar fjölskyldur. Samkynhneigðir ættu ekki að fá að ættleiða börn. * Vestræn gildi og þjóðernisstolt ættu að einkenna menntakerfi Svíþjóðar. == Kjörgengi == === Þingkosningar === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! Kosningar ! Leiðtogi ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/- ! Stjórnarþátttaka |- ! 1988 | | 1.118 | 0,0 | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 1991 | rowspan=2 | [[Anders Klarström]] | 4.887 | 0,1 (#10) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 1994 | 13.954 | 0,3 (#9) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 1998 | rowspan=2 | [[Mikael Jansson (stjórnmálamaður)|Mikael Jansson]] | 19.624 | 0,4 (#8) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 2002 | 76.300 | 1,4 (#8) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 2006 | rowspan=6 | [[Jimmie Åkesson]] | 162.463 | 2,9 (#8) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 2010 | 339.610 | 5,7 (#6) | {{Composition bar|20|349|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 20 | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ! 2014 | 801.178 | 12,9 (#3) | {{Composition bar|49|349|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 29 | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ! 2018 | 1.135.627 | 17,5 (#3) | {{Composition bar|62|349|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 13 | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ! 2022 | 1.330.325 | 20,5 (#2) | {{Composition bar|73|349|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 11 | {{Að hluta|Stuðningur við minnihlutastjórn}} |- ! 2026 | 1.183.248 | 17,48 (#3) | {{Composition bar|62|349|hex=#FEDF09}} | {{lækkun}} 11 | TBD |} === [[Evrópuþingið]] === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! Kosningar ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/− ! Evrópuþinghópur |- ! 1999 | 8.568 | 0,34 (#8) | {{Composition bar|0|22|hex=#FEDF09}} | New | rowspan=3 | − |- ! 2004 | 28.303 | 1,13 (#9) | {{Composition bar|0|19|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} |- ! 2009 | 103.584 | 3,27 (#10) | {{Composition bar|0|19|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} |- ! 2014 | 359.248 | 9,67 (#5) | {{Composition bar|2|20|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 2 | [[Evrópa frelsis og beins lýðræðis|EFDD]] |- ! 2019 | 636.877 | 15,34 (#3) | {{Composition bar|3|20|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 1 | rowspan=2 | [[Evrópskir íhaldsmenn og umbótasinnar|ECR]] |- ! 2024 | 552.920 | 13,17 (#4) | {{Composition bar|3|21|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} |} ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Sænskir stjórnmálaflokkar]] [[Flokkur:Stofnað 1988]] n6xjyzqw8e5xleclfgnhxad0wcufgoz 1979559 1979558 2026-09-19T17:11:47Z TKSnaevarr 53243 1979559 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur |litur = #fedf09 |flokksnafn_íslenska = Svíþjóðardemókratar |flokksnafn_formlegt = Sverigedemokraterna |mynd = |fylgi = |formaður = [[Jimmie Åkesson]] |aðalritari = |varaformaður = |þingflokksformaður = |frkvstjr = |stofnár = {{start date and age|1988|2|6}} |höfuðstöðvar = [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], [[Svíþjóð]] |hugmyndafræði = [[Íhaldsstefna]], [[þjóðernishyggja]], hægri-[[lýðhyggja]] |einkennislitur = Gulur {{Colorbox|#fedf09}} |vettvangur1 = Sæti á ríkisþinginu |sæti1 = 73 |sæti1alls = 349 |vettvangur2 = Sæti á Evrópuþinginu |sæti2 = 3 |sæti2alls = 21 |vefsíða = [https://sd.se sd.se] |bestu kosningaúrslit = |verstu kosningaúrslit = }} '''Svíþjóðardemókratar''' eru [[Svíþjóð|sænskur]] [[stjórnmálaflokkur]] sem byggir á [[þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]] og félagslegri [[íhaldssemi]]. Flokkurinn var stofnaður árið 1988 upp úr eldri flokkum sem nátengdir voru sænskum [[Nýnasismi|nýnasistahreyfingum]]. Fyrsti leiðtogi flokksins, [[Anders Klarström]], hafði áður verið meðlimur í [[Norræni ríkisflokkurinn|Norræna ríkisflokknum]], flokki sænskra nasista sem dáðust að [[Hitler]].<ref>{{cite book|author1=Eiríkur Bergmann|title=Neo-nationalism: The Rise of Nativist Populism|year=2020|page=115|publisher=Palgrave Macmillan|location=Sviss|isbn=978-3-030-41772-7|doi=10.1007/978-3-030-41773-4}}</ref> Annar af stofnendum flokksins, [[Leif Zeilon]], hafði einnig verið virkur í nasistahreyfingum og hafði áður verið leiðtogi sænska [[Lýðræðisbandalagið (Svíþjóð)|Lýðræðisbandalagsins]].<ref>{{Tímarit.is|2561450|Vaxandi kynþáttahatur|útgáfudagsetning=9. ágúst 1989|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=29. september 2020}}</ref> Í kringum og eftir aldamótin fór flokkurinn að fjarlægjast nýnasískan uppruna sinn og milda stefnu sína í ýmsum málum, sér í lagi eftir að [[Jimmie Åkesson]] varð leiðtogi flokksins árið 2005. Meðal annars féll flokkurinn frá gömlum kröfum um að öllum innflytjendum sem hefðu komið til Svíþjóðar utan Evrópu eftir 1970 skyldi vísað úr landi og um að dauðarefsing skyldi tekin upp á ný.{{sfn|Eiríkur Bergmann|2020|page=161}} Árið 2011 lýsti Åkesson því yfir að kynþáttahyggja yrði framvegis ekki liðin innan flokksins. Í kjölfarið var mörgum meðlimum vísað úr Svíþjóðardemókrötum.{{sfn|Eiríkur Bergmann|2020|page=161}} Deilur um meinta kynþáttahyggju innan flokksins leiddu árið 2018 til þess að nokkrir róttækari þingmenn hans klufu sig úr Svíþjóðardemókrötum og mynduðu nýjan flokk, [[Valkostur fyrir Svíþjóð|Valkost fyrir Svíþjóð]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/04/11/svithjodardemokratarnir_klofna/|titill=Svíþjóðardemó­krat­arn­ir klofna|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=11. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=29. september}}</ref> Flokkurinn hlaut í fyrsta sinn kosningu til [[sænska þingið|sænska þingsins]] árið [[2010]] og hlaut 5,7 prósent atkvæða. Í [[Evrópuþingskosningar 2014|Evrópuþingskosningunum 2014]] fékk flokkurinn 9,7% fylgi og tvo Evrópuþingmenn. Í sænsku þingkosningunum 2014 hlaut flokkurinn 12,9 af hundraði atkvæða og, vegna fárra afgangsatkvæða, 14 % þingsæta. Í kosningum árið 2018 juku Svíþjóðardemókratar enn við sig og urðu annar stærsti flokkurinn á sænska þinginu á eftir [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Svíþjóð)|Jafnaðarmannaflokknum]], með um 19,2 % greiddra atkvæða.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/09/09/svithjodardemokratar_i_oddastodu/|titill=Svíþjóðardemó­krat­ar í „odda­stöðu“ sam­kvæmt út­göngu­spá|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=9. september|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=14. nóvember}}</ref> Þar sem bæði hægri- og vinstriblokkirnar á sænska þinginu neituðu að vinna með Svíþjóðardemókrötum ríkti stjórnarkreppa í heila fjóra mánuði eftir kosningarnar. Í kosningunum 2022 urðu Svíþjóðardemókratar aftur næststærsti flokkurinn á þingi á eftir Jafnaðarmönnum með 20,6% atkvæða. Í þetta sinn höfðu aðrir hægriflokkar opnað á möguleikann á samstarfi við Svíþjóðardemókrata.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/09/12/svithjodardemokratar_sagdir_sigurvegarar/|titill=Svíþjóðardemókratar sagðir sigurvegarar|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2022|mánuður=12. september|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Eftir kosningarnar mynduðu hinir hægriflokkarnir minnihlutastjórn undir forsæti [[Ulf Kristersson|Ulfs Kristersson]] sem Svíþjóðardemókratar verja vantrausti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.frettabladid.is/frettir/svithjodardemokratar-verja-nyja-stjorn-gegn-vantrausti/|titill=Sví­þjóðardemó­kratar verja nýja stjórn gegn van­trausti|útgefandi= ''[[Fréttablaðið]]''|skoðað=14. október 2022|dags=16. október 2022|höfundur=Sigurjón Björn Torfason|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230401090252/https://www.frettabladid.is/frettir/svithjodardemokratar-verja-nyja-stjorn-gegn-vantrausti/|safndags=1. apríl 2023}}</ref> ==Hugmyndafræði== Svíþjóðardemókrötunum hefur verið lýst sem þjóðernissinnuðum íhaldsflokk sem er andvígur [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]]. Dæmi sem má nefna af stefnuskrá flokksins eru: * Lög Evrópusambandsins eiga ekki við sænska [[stjórnarskrá]]. * Stöðva þarf allan innflutning á erlendu vinnuafli. * Sænskt samfélag verður að vera byggt á sænskum gildum og hefðum. [[Íslam]] og önnur kerfi sem byggjast á utanaðkomandi gildismati stangast á við vestrænar hugmyndir um frjálsa hugsun og ættu ekki að fá að hafa áhrif á sænskt samfélag á nokkurn hátt. * Sambúð [[Samkynhneigð|samkynhneigðra]] ætti ekki að vera metin til jafns við raunverulegar fjölskyldur. Samkynhneigðir ættu ekki að fá að ættleiða börn. * Vestræn gildi og þjóðernisstolt ættu að einkenna menntakerfi Svíþjóðar. == Kjörgengi == === Þingkosningar === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! Kosningar ! Leiðtogi ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/- ! Stjórnarþátttaka |- ! 1988 | | 1.118 | 0,0 | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 1991 | rowspan=2 | [[Anders Klarström]] | 4.887 | 0,1 (#10) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 1994 | 13.954 | 0,3 (#9) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 1998 | rowspan=2 | [[Mikael Jansson (stjórnmálamaður)|Mikael Jansson]] | 19.624 | 0,4 (#8) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 2002 | 76.300 | 1,4 (#8) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 2006 | rowspan=6 | [[Jimmie Åkesson]] | 162.463 | 2,9 (#8) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 2010 | 339.610 | 5,7 (#6) | {{Composition bar|20|349|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 20 | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ! 2014 | 801.178 | 12,9 (#3) | {{Composition bar|49|349|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 29 | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ! 2018 | 1.135.627 | 17,5 (#3) | {{Composition bar|62|349|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 13 | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ! 2022 | 1.330.325 | 20,5 (#2) | {{Composition bar|73|349|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 11 | {{Að hluta|Stuðningur við minnihlutastjórn}} |- ! 2026 | 1.183.248 | 17,48 (#3) | {{Composition bar|62|349|hex=#FEDF09}} | {{lækkun}} 11 | TBD |} === [[Evrópuþingið]] === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! Kosningar ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/− ! Evrópuþinghópur |- ! 1999 | 8.568 | 0,34 (#8) | {{Composition bar|0|22|hex=#FEDF09}} | New | rowspan=3 | − |- ! 2004 | 28.303 | 1,13 (#9) | {{Composition bar|0|19|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} |- ! 2009 | 103.584 | 3,27 (#10) | {{Composition bar|0|19|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} |- ! 2014 | 359.248 | 9,67 (#5) | {{Composition bar|2|20|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 2 | [[Evrópa frelsis og beins lýðræðis|EFDD]] |- ! 2019 | 636.877 | 15,34 (#3) | {{Composition bar|3|20|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 1 | rowspan=2 | [[Evrópskir íhaldsmenn og umbótasinnar|ECR]] |- ! 2024 | 552.920 | 13,17 (#4) | {{Composition bar|3|21|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} |} ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Sænskir stjórnmálaflokkar]] [[Flokkur:Stofnað 1988]] pobi31goky3t5l1cdujr9j8l3nc32r2 1979560 1979559 2026-09-19T17:13:57Z TKSnaevarr 53243 /* Þingkosningar */ 1979560 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur |litur = #fedf09 |flokksnafn_íslenska = Svíþjóðardemókratar |flokksnafn_formlegt = Sverigedemokraterna |mynd = |fylgi = |formaður = [[Jimmie Åkesson]] |aðalritari = |varaformaður = |þingflokksformaður = |frkvstjr = |stofnár = {{start date and age|1988|2|6}} |höfuðstöðvar = [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], [[Svíþjóð]] |hugmyndafræði = [[Íhaldsstefna]], [[þjóðernishyggja]], hægri-[[lýðhyggja]] |einkennislitur = Gulur {{Colorbox|#fedf09}} |vettvangur1 = Sæti á ríkisþinginu |sæti1 = 73 |sæti1alls = 349 |vettvangur2 = Sæti á Evrópuþinginu |sæti2 = 3 |sæti2alls = 21 |vefsíða = [https://sd.se sd.se] |bestu kosningaúrslit = |verstu kosningaúrslit = }} '''Svíþjóðardemókratar''' eru [[Svíþjóð|sænskur]] [[stjórnmálaflokkur]] sem byggir á [[þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]] og félagslegri [[íhaldssemi]]. Flokkurinn var stofnaður árið 1988 upp úr eldri flokkum sem nátengdir voru sænskum [[Nýnasismi|nýnasistahreyfingum]]. Fyrsti leiðtogi flokksins, [[Anders Klarström]], hafði áður verið meðlimur í [[Norræni ríkisflokkurinn|Norræna ríkisflokknum]], flokki sænskra nasista sem dáðust að [[Hitler]].<ref>{{cite book|author1=Eiríkur Bergmann|title=Neo-nationalism: The Rise of Nativist Populism|year=2020|page=115|publisher=Palgrave Macmillan|location=Sviss|isbn=978-3-030-41772-7|doi=10.1007/978-3-030-41773-4}}</ref> Annar af stofnendum flokksins, [[Leif Zeilon]], hafði einnig verið virkur í nasistahreyfingum og hafði áður verið leiðtogi sænska [[Lýðræðisbandalagið (Svíþjóð)|Lýðræðisbandalagsins]].<ref>{{Tímarit.is|2561450|Vaxandi kynþáttahatur|útgáfudagsetning=9. ágúst 1989|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=29. september 2020}}</ref> Í kringum og eftir aldamótin fór flokkurinn að fjarlægjast nýnasískan uppruna sinn og milda stefnu sína í ýmsum málum, sér í lagi eftir að [[Jimmie Åkesson]] varð leiðtogi flokksins árið 2005. Meðal annars féll flokkurinn frá gömlum kröfum um að öllum innflytjendum sem hefðu komið til Svíþjóðar utan Evrópu eftir 1970 skyldi vísað úr landi og um að dauðarefsing skyldi tekin upp á ný.{{sfn|Eiríkur Bergmann|2020|page=161}} Árið 2011 lýsti Åkesson því yfir að kynþáttahyggja yrði framvegis ekki liðin innan flokksins. Í kjölfarið var mörgum meðlimum vísað úr Svíþjóðardemókrötum.{{sfn|Eiríkur Bergmann|2020|page=161}} Deilur um meinta kynþáttahyggju innan flokksins leiddu árið 2018 til þess að nokkrir róttækari þingmenn hans klufu sig úr Svíþjóðardemókrötum og mynduðu nýjan flokk, [[Valkostur fyrir Svíþjóð|Valkost fyrir Svíþjóð]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/04/11/svithjodardemokratarnir_klofna/|titill=Svíþjóðardemó­krat­arn­ir klofna|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=11. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=29. september}}</ref> Flokkurinn hlaut í fyrsta sinn kosningu til [[sænska þingið|sænska þingsins]] árið [[2010]] og hlaut 5,7 prósent atkvæða. Í [[Evrópuþingskosningar 2014|Evrópuþingskosningunum 2014]] fékk flokkurinn 9,7% fylgi og tvo Evrópuþingmenn. Í sænsku þingkosningunum 2014 hlaut flokkurinn 12,9 af hundraði atkvæða og, vegna fárra afgangsatkvæða, 14 % þingsæta. Í kosningum árið 2018 juku Svíþjóðardemókratar enn við sig og urðu annar stærsti flokkurinn á sænska þinginu á eftir [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Svíþjóð)|Jafnaðarmannaflokknum]], með um 19,2 % greiddra atkvæða.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/09/09/svithjodardemokratar_i_oddastodu/|titill=Svíþjóðardemó­krat­ar í „odda­stöðu“ sam­kvæmt út­göngu­spá|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=9. september|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=14. nóvember}}</ref> Þar sem bæði hægri- og vinstriblokkirnar á sænska þinginu neituðu að vinna með Svíþjóðardemókrötum ríkti stjórnarkreppa í heila fjóra mánuði eftir kosningarnar. Í kosningunum 2022 urðu Svíþjóðardemókratar aftur næststærsti flokkurinn á þingi á eftir Jafnaðarmönnum með 20,6% atkvæða. Í þetta sinn höfðu aðrir hægriflokkar opnað á möguleikann á samstarfi við Svíþjóðardemókrata.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/09/12/svithjodardemokratar_sagdir_sigurvegarar/|titill=Svíþjóðardemókratar sagðir sigurvegarar|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2022|mánuður=12. september|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Eftir kosningarnar mynduðu hinir hægriflokkarnir minnihlutastjórn undir forsæti [[Ulf Kristersson|Ulfs Kristersson]] sem Svíþjóðardemókratar verja vantrausti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.frettabladid.is/frettir/svithjodardemokratar-verja-nyja-stjorn-gegn-vantrausti/|titill=Sví­þjóðardemó­kratar verja nýja stjórn gegn van­trausti|útgefandi= ''[[Fréttablaðið]]''|skoðað=14. október 2022|dags=16. október 2022|höfundur=Sigurjón Björn Torfason|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230401090252/https://www.frettabladid.is/frettir/svithjodardemokratar-verja-nyja-stjorn-gegn-vantrausti/|safndags=1. apríl 2023}}</ref> ==Hugmyndafræði== Svíþjóðardemókrötunum hefur verið lýst sem þjóðernissinnuðum íhaldsflokk sem er andvígur [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]]. Dæmi sem má nefna af stefnuskrá flokksins eru: * Lög Evrópusambandsins eiga ekki við sænska [[stjórnarskrá]]. * Stöðva þarf allan innflutning á erlendu vinnuafli. * Sænskt samfélag verður að vera byggt á sænskum gildum og hefðum. [[Íslam]] og önnur kerfi sem byggjast á utanaðkomandi gildismati stangast á við vestrænar hugmyndir um frjálsa hugsun og ættu ekki að fá að hafa áhrif á sænskt samfélag á nokkurn hátt. * Sambúð [[Samkynhneigð|samkynhneigðra]] ætti ekki að vera metin til jafns við raunverulegar fjölskyldur. Samkynhneigðir ættu ekki að fá að ættleiða börn. * Vestræn gildi og þjóðernisstolt ættu að einkenna menntakerfi Svíþjóðar. == Kjörgengi == === [[Sænska þingið]] === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! Kosningar ! Leiðtogi ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/- ! Stjórnarþátttaka |- ! 1988 | | 1.118 | 0,0 | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 1991 | rowspan=2 | [[Anders Klarström]] | 4.887 | 0,1 (#10) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 1994 | 13.954 | 0,3 (#9) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 1998 | rowspan=2 | [[Mikael Jansson (stjórnmálamaður)|Mikael Jansson]] | 19.624 | 0,4 (#8) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 2002 | 76.300 | 1,4 (#8) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 2006 | rowspan=6 | [[Jimmie Åkesson]] | 162.463 | 2,9 (#8) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 2010 | 339.610 | 5,7 (#6) | {{Composition bar|20|349|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 20 | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ! 2014 | 801.178 | 12,9 (#3) | {{Composition bar|49|349|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 29 | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ! 2018 | 1.135.627 | 17,5 (#3) | {{Composition bar|62|349|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 13 | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ! 2022 | 1.330.325 | 20,5 (#2) | {{Composition bar|73|349|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 11 | {{Að hluta|Stuðningur við minnihlutastjórn}} |- ! 2026 | 1.183.248 | 17,48 (#3) | {{Composition bar|62|349|hex=#FEDF09}} | {{lækkun}} 11 | TBD |} === [[Evrópuþingið]] === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! Kosningar ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/− ! Evrópuþinghópur |- ! 1999 | 8.568 | 0,34 (#8) | {{Composition bar|0|22|hex=#FEDF09}} | New | rowspan=3 | − |- ! 2004 | 28.303 | 1,13 (#9) | {{Composition bar|0|19|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} |- ! 2009 | 103.584 | 3,27 (#10) | {{Composition bar|0|19|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} |- ! 2014 | 359.248 | 9,67 (#5) | {{Composition bar|2|20|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 2 | [[Evrópa frelsis og beins lýðræðis|EFDD]] |- ! 2019 | 636.877 | 15,34 (#3) | {{Composition bar|3|20|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 1 | rowspan=2 | [[Evrópskir íhaldsmenn og umbótasinnar|ECR]] |- ! 2024 | 552.920 | 13,17 (#4) | {{Composition bar|3|21|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} |} ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Sænskir stjórnmálaflokkar]] [[Flokkur:Stofnað 1988]] l04rtsfqn1o4604mkmn3abcbeywrrgz 1979561 1979560 2026-09-19T17:14:11Z TKSnaevarr 53243 /* Sænska þingið */ 1979561 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur |litur = #fedf09 |flokksnafn_íslenska = Svíþjóðardemókratar |flokksnafn_formlegt = Sverigedemokraterna |mynd = |fylgi = |formaður = [[Jimmie Åkesson]] |aðalritari = |varaformaður = |þingflokksformaður = |frkvstjr = |stofnár = {{start date and age|1988|2|6}} |höfuðstöðvar = [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], [[Svíþjóð]] |hugmyndafræði = [[Íhaldsstefna]], [[þjóðernishyggja]], hægri-[[lýðhyggja]] |einkennislitur = Gulur {{Colorbox|#fedf09}} |vettvangur1 = Sæti á ríkisþinginu |sæti1 = 73 |sæti1alls = 349 |vettvangur2 = Sæti á Evrópuþinginu |sæti2 = 3 |sæti2alls = 21 |vefsíða = [https://sd.se sd.se] |bestu kosningaúrslit = |verstu kosningaúrslit = }} '''Svíþjóðardemókratar''' eru [[Svíþjóð|sænskur]] [[stjórnmálaflokkur]] sem byggir á [[þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]] og félagslegri [[íhaldssemi]]. Flokkurinn var stofnaður árið 1988 upp úr eldri flokkum sem nátengdir voru sænskum [[Nýnasismi|nýnasistahreyfingum]]. Fyrsti leiðtogi flokksins, [[Anders Klarström]], hafði áður verið meðlimur í [[Norræni ríkisflokkurinn|Norræna ríkisflokknum]], flokki sænskra nasista sem dáðust að [[Hitler]].<ref>{{cite book|author1=Eiríkur Bergmann|title=Neo-nationalism: The Rise of Nativist Populism|year=2020|page=115|publisher=Palgrave Macmillan|location=Sviss|isbn=978-3-030-41772-7|doi=10.1007/978-3-030-41773-4}}</ref> Annar af stofnendum flokksins, [[Leif Zeilon]], hafði einnig verið virkur í nasistahreyfingum og hafði áður verið leiðtogi sænska [[Lýðræðisbandalagið (Svíþjóð)|Lýðræðisbandalagsins]].<ref>{{Tímarit.is|2561450|Vaxandi kynþáttahatur|útgáfudagsetning=9. ágúst 1989|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=29. september 2020}}</ref> Í kringum og eftir aldamótin fór flokkurinn að fjarlægjast nýnasískan uppruna sinn og milda stefnu sína í ýmsum málum, sér í lagi eftir að [[Jimmie Åkesson]] varð leiðtogi flokksins árið 2005. Meðal annars féll flokkurinn frá gömlum kröfum um að öllum innflytjendum sem hefðu komið til Svíþjóðar utan Evrópu eftir 1970 skyldi vísað úr landi og um að dauðarefsing skyldi tekin upp á ný.{{sfn|Eiríkur Bergmann|2020|page=161}} Árið 2011 lýsti Åkesson því yfir að kynþáttahyggja yrði framvegis ekki liðin innan flokksins. Í kjölfarið var mörgum meðlimum vísað úr Svíþjóðardemókrötum.{{sfn|Eiríkur Bergmann|2020|page=161}} Deilur um meinta kynþáttahyggju innan flokksins leiddu árið 2018 til þess að nokkrir róttækari þingmenn hans klufu sig úr Svíþjóðardemókrötum og mynduðu nýjan flokk, [[Valkostur fyrir Svíþjóð|Valkost fyrir Svíþjóð]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/04/11/svithjodardemokratarnir_klofna/|titill=Svíþjóðardemó­krat­arn­ir klofna|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=11. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=29. september}}</ref> Flokkurinn hlaut í fyrsta sinn kosningu til [[sænska þingið|sænska þingsins]] árið [[2010]] og hlaut 5,7 prósent atkvæða. Í [[Evrópuþingskosningar 2014|Evrópuþingskosningunum 2014]] fékk flokkurinn 9,7% fylgi og tvo Evrópuþingmenn. Í sænsku þingkosningunum 2014 hlaut flokkurinn 12,9 af hundraði atkvæða og, vegna fárra afgangsatkvæða, 14 % þingsæta. Í kosningum árið 2018 juku Svíþjóðardemókratar enn við sig og urðu annar stærsti flokkurinn á sænska þinginu á eftir [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Svíþjóð)|Jafnaðarmannaflokknum]], með um 19,2 % greiddra atkvæða.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/09/09/svithjodardemokratar_i_oddastodu/|titill=Svíþjóðardemó­krat­ar í „odda­stöðu“ sam­kvæmt út­göngu­spá|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=9. september|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=14. nóvember}}</ref> Þar sem bæði hægri- og vinstriblokkirnar á sænska þinginu neituðu að vinna með Svíþjóðardemókrötum ríkti stjórnarkreppa í heila fjóra mánuði eftir kosningarnar. Í kosningunum 2022 urðu Svíþjóðardemókratar aftur næststærsti flokkurinn á þingi á eftir Jafnaðarmönnum með 20,6% atkvæða. Í þetta sinn höfðu aðrir hægriflokkar opnað á möguleikann á samstarfi við Svíþjóðardemókrata.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/09/12/svithjodardemokratar_sagdir_sigurvegarar/|titill=Svíþjóðardemókratar sagðir sigurvegarar|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2022|mánuður=12. september|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Eftir kosningarnar mynduðu hinir hægriflokkarnir minnihlutastjórn undir forsæti [[Ulf Kristersson|Ulfs Kristersson]] sem Svíþjóðardemókratar verja vantrausti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.frettabladid.is/frettir/svithjodardemokratar-verja-nyja-stjorn-gegn-vantrausti/|titill=Sví­þjóðardemó­kratar verja nýja stjórn gegn van­trausti|útgefandi= ''[[Fréttablaðið]]''|skoðað=14. október 2022|dags=16. október 2022|höfundur=Sigurjón Björn Torfason|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230401090252/https://www.frettabladid.is/frettir/svithjodardemokratar-verja-nyja-stjorn-gegn-vantrausti/|safndags=1. apríl 2023}}</ref> ==Hugmyndafræði== Svíþjóðardemókrötunum hefur verið lýst sem þjóðernissinnuðum íhaldsflokk sem er andvígur [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]]. Dæmi sem má nefna af stefnuskrá flokksins eru: * Lög Evrópusambandsins eiga ekki við sænska [[stjórnarskrá]]. * Stöðva þarf allan innflutning á erlendu vinnuafli. * Sænskt samfélag verður að vera byggt á sænskum gildum og hefðum. [[Íslam]] og önnur kerfi sem byggjast á utanaðkomandi gildismati stangast á við vestrænar hugmyndir um frjálsa hugsun og ættu ekki að fá að hafa áhrif á sænskt samfélag á nokkurn hátt. * Sambúð [[Samkynhneigð|samkynhneigðra]] ætti ekki að vera metin til jafns við raunverulegar fjölskyldur. Samkynhneigðir ættu ekki að fá að ættleiða börn. * Vestræn gildi og þjóðernisstolt ættu að einkenna menntakerfi Svíþjóðar. == Kjörgengi == === [[Sænska þingið]] === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! Kosningar ! Leiðtogi ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/- ! Stjórnarþátttaka |- ! 1988 | | 1.118 | 0,0 | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 1991 | rowspan=2 | [[Anders Klarström]] | 4.887 | 0,1 (#10) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 1994 | 13.954 | 0,3 (#9) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 1998 | rowspan=2 | [[Mikael Jansson (stjórnmálamaður)|Mikael Jansson]] | 19.624 | 0,4 (#8) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 2002 | 76.300 | 1,4 (#8) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 2006 | rowspan=6 | [[Jimmie Åkesson]] | 162.463 | 2,9 (#8) | {{Composition bar|0|349|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} | {{N/A|Utan þings}} |- ! 2010 | 339.610 | 5,7 (#6) | {{Composition bar|20|349|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 20 | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ! 2014 | 801.178 | 12,9 (#3) | {{Composition bar|49|349|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 29 | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ! 2018 | 1.135.627 | 17,5 (#3) | {{Composition bar|62|349|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 13 | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ! 2022 | 1.330.325 | 20,5 (#2) | {{Composition bar|73|349|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 11 | {{Að hluta|Stuðningur við minnihlutastjórn}} |- ! 2026 | 1.183.248 | 17,48 (#3) | {{Composition bar|62|349|hex=#FEDF09}} | {{lækkun}} 11 | Óvíst |} === [[Evrópuþingið]] === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! Kosningar ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/− ! Evrópuþinghópur |- ! 1999 | 8.568 | 0,34 (#8) | {{Composition bar|0|22|hex=#FEDF09}} | New | rowspan=3 | − |- ! 2004 | 28.303 | 1,13 (#9) | {{Composition bar|0|19|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} |- ! 2009 | 103.584 | 3,27 (#10) | {{Composition bar|0|19|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} |- ! 2014 | 359.248 | 9,67 (#5) | {{Composition bar|2|20|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 2 | [[Evrópa frelsis og beins lýðræðis|EFDD]] |- ! 2019 | 636.877 | 15,34 (#3) | {{Composition bar|3|20|hex=#FEDF09}} | {{hækkun}} 1 | rowspan=2 | [[Evrópskir íhaldsmenn og umbótasinnar|ECR]] |- ! 2024 | 552.920 | 13,17 (#4) | {{Composition bar|3|21|hex=#FEDF09}} | {{stöðugt}} |} ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Sænskir stjórnmálaflokkar]] [[Flokkur:Stofnað 1988]] eylhll3h0uevwyq3w615besc6phyvo6 0 119892 1979539 1971605 2026-09-19T15:51:38Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979539 wikitext text/x-wiki {{hreingera|auglýsingabragurr}} '''GAMMA''' (eða '''GAMMA Capital Management hf''') er rekstrarfélag verðbréfasjóða sem var stofnað í júní árið [[2008]]. GAMMA er nú (árið 2017) með um 140 milljarða króna í stýringu<ref>http://www.gamma.is/um-gamma{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>  fyrir m.a. lífeyrissjóði, tryggingarfélög, innlendar og erlendar bankastofnanir, fyrirtæki og einstaklinga. Félagið rekur fjölda sjóða, bæði hefðbundna verðbréfasjóði, fjárfestingarsjóði og fagfjárfestasjóði. Þá hefur félagið jafnframt sinnt mörgum samfélagsverkefnum styrkt við menningu og listir, bæði á Íslandi og erlendis. Höfuðstöðvar GAMMA eru í Reykjavík en félagið rekur einnig skrifstofur í [[London]] og [[New York-borg|New York]]. Stjórn félagsins skipa þau Hlíf Sturludóttir (stjórnarformaður), Gunnar Sturluson hrl. og Sveinn Biering Jónsson. == Eigendur GAMMA== Eftirfarandi eru eigendur GAMMA.<ref>http://www.gamma.is/um-gamma/reglur/</ref> GAMMA er stofnað af Gísla Haukssyni og Agnari Tómasi Möller. Þeir eru jafnframt stærstu eigendur félagsins. * Ægir Invest ehf. (30,97%) - Gísli Hauksson á 100% hlutafjár í Ægi Invest ehf., * Agnar Tómas Möller (30,97%),  * Straumnes eignarhaldsfélag ehf. (9,99%) - Straumnes  eignarhaldsfélag ehf. er í eigu Helgafells eignarhaldsfélags ehf., sem er í eigu  Ara Fenger, Bjargar Fenger og Kristínar Fenger,  * Volga ehf. (9,99%) - Guðmundur Björnsson á 100% hlutafjár í Volga ehf.,  * GAMMA Capital Management hf (6,5%),  * Valdimar Ármann (4,97%),  * LTT ehf. (3,6%) - Lýður Þór Þorgeirsson á 100% hlutafjár í LTT ehf.,  * Polygon ehf. (2%) - [[Jónmundur Guðmarsson]] á 100% hlutafjár í Polygon ehf. og  * Úlfsdalir ehf. (1%) - Ragnar Jónasson á 100% hlutafjár í Úlfsdalir ehf. == Sjóðir GAMMA== Eftirfarandi eru sjóðir GAMMA.<ref>{{cite web |url=http://www.gamma.is/sjodir/ |title=Geymd eintak |access-date=2017-12-05 |archive-date=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207143928/http://www.gamma.is/sjodir |url-status=dead }}</ref> * GAMMA: GOV (Verðbréfasjóður, stofnaður árið 2009) * GAMMA: INDEX (Verðbréfasjóður, stofnaður árið 2010) * GAMMA: TOTAL RETURN (Fjárfestingarsjóður, stofnaður árið 2012) * GAMMA: EQUITY (Fjárfestingarsjóður, stofnaður árið 2013) * GAMMA: CREDIT (Fjárfestingarsjóður, stofnaður árið 2013) * GAMMA: COVERED (Fjárfestingarsjóður, stofnaður árið 2015) * GAMMA: LIQUID (Fjárfestingarsjóður, stofnaður árið 2016) * GAMMA: EQ1 (Fagfjárfestasjóður, stofnaður árið 2011) * GAMMA: FIXED INCOME (Fagfjárfestasjóður, stofnaður árið 2009) * GAMMA: GLOBAL INVEST (Fjárfestingarsjóður, stofnaður árið 2016) == Ráðgjöf== GAMMA Ráðgjöf hefur frá stofnun félagsins veitt fyrirtækjaráðgjöf mörgum af stærstu fyrirtækjum landsins. Meðal þeirra fyrirtækja sem GAMMA Ráðgjöf hefur veitt þjónustu eru Marel, Reitir, TM, Sjóvá, CCP, Bláa lónið, MP Banki, HB Grandi, HS Orka og fleiri. Þá hefur félagið einnig sinnt ráðgjafaverkefnum fyrir aðra aðila, s.s. fyrirtæki, opinberar stofnanir, lífeyrissjóði og sveitafélög auk þess að veita minni fyrirtækjum ráðgjöf auk þess að sinna efnahagsráðgjöf og greiningum fyrir stjórnvöld, sjóði, sveitarfélög, fyrirtæki og erlenda aðila. <ref>{{cite web |url=http://www.gamma.is/radgjof/ |title=Geymd eintak |access-date=2017-12-05 |archive-date=2017-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210021333/http://www.gamma.is/radgjof |url-status=dead }}</ref> Útgefin ráðgjafaverkefni GAMMA eru meðal annars: * [https://hsorka.s3.amazonaws.com/documents/GAMMA_-_skyrsla.pdf HS Orka & Bláa lónið: Auðlindagarður á Reykjanesi] (PDF) útg. maí 2015 * [http://www.gamma.is/media/skjol/GAMMA_Saestrengur.pdf Landsvirkjun: Sæstrengur og hagur heimilanna]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} (PDF) Útg. september 2013 * [http://www.gamma.is/media/skjol/Naudsyn-eda-val-Verdtrygging,-vextir-og-verdbolga.pdf Samtök fjármálafyrirtækja: Verðtrygging - nauðsyn eða val?]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} (PDF) Útg. september 2012 * [http://www.gamma.is/media/skjol/GAMMA-Efnahagsleg-ahrif-af-ardsemi-Landsvirkjunar-til-2035.pdf Efnhagsleg áhrif af rekstri og arðsemi Landsvirkjunar til ársins 2035]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} (PDF) Útg. júní 2011 * [http://www.gamma.is/media/skjol/GAMMA-umsogn-Icesave.pdf Alþingi:  Umsögn um Icesave, 388. mál]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, þskj. 546 Útg. janúar 2011 Skýrsla GAMMA um [http://www.gamma.is/media/skjol/GAMMA_Saestrengur.pdf sæstreng]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} hlaut mikla athygli<ref>https://www.samorka.is/skyrsla-gamma-saestrengur-hagkvaemur-fyrir-islensk-heimili/</ref> og vakti umræðu<ref>http://www.vb.is/frettir/lagt-raforkuverd-til-heimila-er-leleg-lifskjarastefna/96318/</ref> í þjóðfélaginu eftir að hún var gefin út. Tveimur árum áður hafði GAMMA gefið út [http://www.gamma.is/media/skjol/GAMMA-Efnahagsleg-ahrif-af-ardsemi-Landsvirkjunar-til-2035.pdf skýrslu um efnahagsleg áhrif]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} af rekstri og arðsemi Landsvirkjunar sem einnig vakti athygli.<ref>https://www.ruv.is/frett/raforkusala-um-saestreng-hagkvaem</ref> Árið 2015 vann GAMMA Ráðgjöf [https://hsorka.s3.amazonaws.com/documents/GAMMA_-_skyrsla.pdf ítarlega skýrslu]  fyrir HS Orku og Bláa Lónið þar sem fjallað var um efnahagsleg áhrif Auðlindagarðs á Reykjanesi. Samkvæmt skýrslunni má ætla verðmætasköpun innan Auðlindagarðsins hafi verið umtalsvert meiri en sem nemur verðmætasköpun þjóðarbúsins á árunum 2008-2013<ref>http://www.vb.is/frettir/tekjur-audlindagardsins-23-milljardar-arid-2016/117429/</ref> og að Auðlindagarðurinn hafi verið uppspretta nýrra starfa á Reykjanesi. Í skýrslunni kemur fram að ætla megi að atvinnuleysi á Suðurnesjum hefði verið um tveimur prósentustigum hærra ef garðsins hefði ekki notið við þar sem eitt af hverjum fjórum nýjum störfum sem urðu til á Suðurnesjunum mætti rekja til Auðlindagarðsins.<ref>http://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2015/05/28/merkilegasta_framlag_slendinga/</ref> Árið 2016 gaf GAMMA Ráðgjöf einnig út [http://www.gamma.is/media/skjol/GAMMA---Innvidir_x28.pdf ítarlega skýrslu]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} um innviðauppbyggingu á Íslandi. Í skýrslunni, sem gefin var út á ensku, kom fram að uppsöfnuð fjárfestingarþörf í innviðum hér á landi næmi um 230 milljörðum króna. Höfundar skýrslunnar mátu það sem svo að á næstu sjö til tíu árum þurfi að fjárfesta í innviðum hér á landi fyrir hátt í 600 milljarða króna.<ref>http://www.vb.is/frettir/vantar-230-milljarda-i-innvidi-landsins/132753/?q=fj%C3%A1rfestingar</ref>   == Samfélagsverkefni == GAMMA tekur virkan þátt í að styrkja ýmis samfélagsleg verkefni og starfsemi. Gamma hefur til dæmis verið aðalstyrktaraðili [[Sinfóníuhljómsveit Íslands|Sinfóníuhljómveitar Íslands]]<ref>http://www.gamma.is/frettir/nr/1641{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> frá árinu 2013 en hefur styrkt starfsemi hljómsveitarinnar frá 2011. Þá er GAMMA aðalstyrktaraðili Reykjavíkurskákmótsins<ref>{{cite web |url=http://www.gamma.is/samfelagsleg-verkefni/skak |title=Geymd eintak |access-date=2016-10-03 |archive-date=2016-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161001095124/http://www.gamma.is/samfelagsleg-verkefni/skak/ |url-status=dead }}</ref> 2015-2018. GAMMA er einnig bakhjarl [[Hið íslenska bókmenntafélag|hins íslenska bókmenntafélags]]<ref>http://www.gamma.is/frettir/nr/1573{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> sem er elsta starfandi félag á Íslandi en það var stofnað árið 1816. GAMMA hefur frá stofnun félagsins lagt mikla áherslu á hin ýmsu samfélagsverkefni, þá sérstaklega þeim sem tengjast menningu og listum. GAMMA hefur verið styrktaraðili Sinfóníuhljómsveitar Íslands frá árinu 2011 og aðalstyrktaraðili frá árinu 2013.<ref>http://www.gamma.is/frettir/nr/1641{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Samningur GAMMA og Sinfóníuhljómsveitarinnar gildir til ársins 2020.<ref>{{Cite web |url=https://www.dv.is/frettir/2016/9/7/gamma-afram-adalstyrktaradili-sinfoniuhljomsveitar-islands/ |title=Geymd eintak |access-date=2026-03-30 |archive-date=2024-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207120345/https://www.dv.is/frettir/2016/9/7/gamma-afram-adalstyrktaradili-sinfoniuhljomsveitar-islands/ |url-status=dead }}</ref> GAMMA er einnig aðalstyrktaraðili Reykjavíkurskákmótsins 2015-2018<ref>{{cite web |url=http://www.gamma.is/samfelagsleg-verkefni/skak/ |title=Geymd eintak |access-date=2017-12-05 |archive-date=2017-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210021339/http://www.gamma.is/samfelagsleg-verkefni/skak |url-status=dead }}</ref> og bakhjarl hins íslenska [[Hið íslenska bókmenntafélag|bókmenntafélags]]<ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/eftirvinnu/stefna-200-ar-til-vidbotar/126277/ |title=Geymd eintak |access-date=2017-12-05 |archive-date=2016-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160403124756/http://www.vb.is/eftirvinnu/stefna-200-ar-til-vidbotar/126277/ |url-status=dead }}</ref>, sem er elsta starfandi félag á Íslandi en það var stofnað árið 1816. GAMMA er jafnframt styrktaraðili Little Sun verkefnisins. Little Sun er sólarljós hannað af Ólafi Elíassyni í samstarfi við verkfræðinginn Frederik Ottesen til að gefa sem flestum kost á vistvænum ljósgjafa.<ref>{{cite web |url=http://www.gamma.is/samfelagsleg-verkefni/little-sun/ |title=Geymd eintak |access-date=2017-12-05 |archive-date=2017-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210203755/http://www.gamma.is/samfelagsleg-verkefni/little-sun/ |url-status=dead }}</ref> Frá árinu 2017 er GAMMA jafnframt aðalstyrktaraðili listamannasetursins Berangurs, undir Heklurótum, sem reist er í minningu listmálarans Georgs Guðna, sem féll frá langt um aldur fram árið 2011.<ref>http://www.gamma.is/frettir/gamma-stydur-listamannasetur-i-minningu-georgs-gudna{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Þá var GAMMA jafnframt aðalstyrktaraðili sýningarinnar ''Other Hats: Icelandic Printmaking'' hjá Alþjóðlegu grafíkmiðstöðinni í [[New York-borg|New York]] (IPCNY) vorið 2017,<ref>http://www.gamma.is/frettir/other-hats-icelandic-printmaking{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> aðalstyrktaraðili hinnar margverðlaunuðu tónlistarhátíðar ''Reykjavík Midsummer Music''<ref>http://www.gamma.is/frettir/gamma-styrkir-reykjavik-midsummer-music{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> sem haldin er að frumkvæði píanóleikarans [[Víkingur Heiðar Ólafsson|Víkings Heiðars Ólafssonar]] auk þess sem félagið hefur styrkt aðra viðburði. GAMMA rekur einnig sitt eigið listagallery fyrir samtímalist, sem staðsett er í höfuðstöðvum GAMMA í [[Reykjavík]].<ref>{{cite web |url=http://www.gallerygamma.is/ |title=Geymd eintak |access-date=2017-12-05 |archive-date=2017-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201194314/http://www.gallerygamma.is/ |url-status=dead }}</ref> Haustið 2017 undirrituðu Breska sendiráðið, GAMMA og Framtíðin lánasjóður (sem er í eigu sjóða GAMMA), samkomulag til tveggja ára um að bjóða upp á Chevening námsstyrk á Íslandi. Styrkurinn er fyrir nám á meistarastigi við háskóla í Bretlandi og nemur 10.000 Sterlingspundum á ári.<ref>http://www.gamma.is/frettir/gamma-og-breska-sendiradid-gera-samkomulag-um-namsstyrki{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Haustið 2017 gerðist GAMMA jafnframt styrktaraðili [[Arctic Circle]]-ráðstefnunnar til fimm ára.<ref>http://www.gamma.is/frettir/gamma-gerist-styrktaradili-arctic-circle-til-fimm-ara{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> GAMMA hefur einni komið að hinum ýmsu verkefnum við gerð íslenskra sjónvarpsþátta og kvikmynda. GAMMA fjárfesti í framleiðslu hinna vinsælu sjónvarpsþátta ''Ófærð''<ref>https://kjarninn.is/frettir/ofaerd-var-seld-til-bandarikjanna-fyrir-12-milljonir-dala/</ref> auk þess sem félagið kom að fjármögnun og fjármálaráðgjöf vegna íslensku spennumyndarinnar ''Ég man þig''<ref>http://www.gamma.is/frettir/gamma-stoltur-fjarmognunaradili-eg-man-thig{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> sem byggð er á metsölubók [[Yrsa Sigurðardóttir|Yrsu Sigurðardóttur]].  <br /> == Novus og Anglia hneikslið == Í oktoberbyrjun 2019 neyddust tveir sjóðir í stýringu GAMMA, GAMMA Novus og GAMMA Anglia til að færa niður virði eigna sinna um milljarða króna. Fleiri sjóðir á vegum félagsins höfðu a sama tíma egnig verið í vandræðum. Af hálfu gamma var niðurfærslan m.a. útskýrð með því að raunveruleg framvinda tiltekinna verkefna hefði verið ofmetin. „Þá hefur fram­kvæmda­kostn­aður verið tals­vert yfir áætl­unum á árinu" Meðal þeirra verkefna sem fóru fram úr áætlun var bygging129 íbúða við Hafnarbraut 12 á Kársnesi. == Tengd félög == * '''Framtíðin'''<ref>https://www.framtidin.is/</ref> er sérhæfður lánasjóður sem veitir háskólanemum bæði framfærslu- og skólagjaldalán. Sjóðurinn hóf árið 2017 einnig að veita fasteignalán.<ref>http://www.vb.is/frettir/veita-90-lan-fyrir-fyrstu-kaupendur/140073/</ref> * '''Almenna leigufélagið'''<ref>http://al.is</ref> er eitt stærsta leigufélag landsins. Félagið er í eigu sjóða sem reknir eru af GAMMA og hefur þátt í uppbyggingu á leigumarkaði á Íslandi.  * '''Upphaf fasteignafélag'''<ref>http://www.upphaf.is/{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> er alhliða fjárfestir á íbúðamarkaði. Félagið er rekið af sjóðum GAMMA. * '''Heild fasteignafélag'''<ref>{{cite web |url=http://www.heild.is/ |title=Geymd eintak |access-date=2017-12-05 |archive-date=2017-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171206032211/http://www.heild.is/ |url-status=dead }}</ref> er meðal stærstu fasteignafélaga landsins og sérhæfir sig í atvinnuhúsnæði, atvinnulóðum og þróunarverkefnum. == Skrifstofur GAMMA == * '''Ísland:''' Garðastræti 37, 101 Reykjavík * '''Bretland:''' 25 Upper Brook Street, Mayfair, London  * '''Bandaríkin:''' 1450 Broadway 38th Floor, New York NY 10018. == Tenglar == * [http://www.gamma.is/ Heimasíða] ===Úr fjölmiðlum=== * [http://kjarninn.is/kerfi/wp-content/uploads/2014/01/2014_01_30.pdf 350 íbúðir í eigu Gamma; grein í Kjarnanum 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140702003717/http://kjarninn.is/kerfi/wp-content/uploads/2014/01/2014_01_30.pdf |date=2014-07-02 }} pdf-skjal * [http://www.dv.is/frettir/2014/1/30/sjodir-gamma-eiga-350-ibudir-hofudborgarsvaedinu/ „Sjóðir GAMMA eiga 350 íbúðir á höfuðborgarsvæðinu“; grein af Dv.is 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140131174312/http://www.dv.is/frettir/2014/1/30/sjodir-gamma-eiga-350-ibudir-hofudborgarsvaedinu/ |date=2014-01-31 }} * [http://www.vb.is/frettir/92635/ „Keyptu fasteignir fyrir tíu milljarða í fyrra“; grein af Vb.is 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140415173149/http://www.vb.is/frettir/92635/ |date=2014-04-15 }} * [http://www.dv.is/frettir/2013/6/19/gamma-faerir-ut-kviarnar/ „Gamma færir út kvíarnar; Stofna tvo fasteignasjóði í viðbót“; grein af Dv.is 2013]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.dv.is/frettir/2013/6/21/gamma-hyggst-tvofalda-laugaveg-77/ „Gamma hyggst tvöfalda Laugaveg 77“; grein af Dv.is 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130624083802/http://www.dv.is/frettir/2013/6/21/gamma-hyggst-tvofalda-laugaveg-77/ |date=2013-06-24 }} * [https://www.visir.is/sjodur-kaupir-yfir-100-fasteignir-i-midbae-reykjavikur/article/2012121109495 „Sjóður kaupir yfir 100 fasteignir í miðbæ Reykjavíkur“; grein af Vísi.is 2012] * [https://www.visir.is/fasteignasjodir-kaupa-fasteignir-fyrir-tugi-milljarda/article/2012121109327 „Fasteignasjóðir kaupa fasteignir fyrir tugi milljarða“; grein af Vísi.is 2012] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5805401 „Gamma styrkir Sinfó til 2014“; grein í Fréttatímanum 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://www.visir.is/felag-i-rekstri-gamma-kaupir-450-ibudir/article/2016160529600 „Félag í rekstri GAMMA kaupir 450 íbúðir“; grein af Visi.is 2016] * [https://www.visir.is/g/2019191009560/-allt-utan-um-hald-um-sjodinn-og-verk-efnin-virdist-hafa-verid-i-skotu-liki- „Allt utan­um­hald um sjóðinn og verk­efnin virðist hafa verið í skötu­líki“; grein af Vísi.is 2019] == Tilvísanir == [[Flokkur:Íslensk fyrirtæki]] {{s|2008}} qkorcitg3xj49jy33uvlyw89uwg76kg 0 122993 1979544 1956549 2026-09-19T15:53:48Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979544 wikitext text/x-wiki '''Þorgeir Þorgeirsson gegn íslenska ríkinu''' var [[dómsmál]] sem [[Þorgeir Þorgeirson]], rithöfundur og kvikmyndagerðarmaður, höfðaði gegn íslenska ríkinu fyrir [[Mannréttindadómstóll Evrópu|Mannréttindadómstóli Evrópu]] árið 1988. Þorgeir kærði ríkið fyrir brot á 6. og 10. greinum [[Mannréttindasáttmáli Evrópu|Mannréttindasáttmála Evrópu]], þegar hann var dæmdur, árin 1986 og 1987, fyrir greinar sem hann skrifaði um lögregluofbeldi í ''[[Morgunblaðið]]'' árið 1983. Þetta var fyrsta mál Íslendings fyrir dómstólnum og fyrsta mál sem ólöglærður maður flutti þar sjálfur. Dómstóllinn dæmdi Þorgeiri í vil árið 1992 og taldi sýnt að meiðyrðalöggjöf Íslands fæli í sér brot á [[tjáningarfrelsi]]nu og 10. grein mannréttindasáttmálans. Málaferlin og dómurinn höfðu viðamiklar afleiðingar fyrir íslenska löggjöf. == Forsaga == Í fyrri blaðagreininni af þeim tveimur sem kært var fyrir, reifaði Þorgeir tilvik [[lögregluofbeldi]]s. Þetta var í kjölfar þess að alls tíu tilfelli lögregluofbeldis höfðu verið kærð, á árunum 1979 til 1983. Einn kærenda var Skafti Jónsson, blaðamaður. Í máli hans, svokölluðu [[Skaftamál]]i, var einn af þremur ákærðum lögregluþjónum að endingu sakfelldur. Var það mál meðal tilefna fyrir greinaskrifum Þorgeirs. === Greinarnar sjálfar og ákæra === [[Mynd:Hugum_nú_að.jpg|thumb|Greinin „Hugum nú að“ í Morgunblaðinu 7. desember 1983. Sú fyrri tveggja greina Þorgeirs Þorgeirsonar um lögregluofbeldi sem hann var kærður og dæmdur fyrir.|alt=Mynd af blaðagrein]] [[Mynd:Neyttu á meðan.jpg|thumb|Greinin „Neyttu á meðan á nefinu stendur“ í Morgunblaðinu 20. desember 1983. Sú síðari af tveimur greinum Þorgeirs um lögregluofbeldi sem hann var kærður og dæmdur fyrir.|alt=Mynd af blaðagrein]] Greinarnar tvær sem Þorgeir var að endingu kærður og dæmur fyrir birtust í ''Morgunblaðinu'' í desember 1983. Sú fyrri birtist þann 7. desember og hét „Hugum nú að: opið bréf til Jóns Helgasonar dómsmálaráðherra“.<ref name="hugum">{{tímarit.is|1584691|Hugum nú að: opið bréf til Jóns Helgasonar dómsmálaráðherra|höfundur=Þorgeir Þorgeirsson|blað=Morgunblaðið|útgáfudagsetning=7. desember 1983|blaðsíða=38 (II)}}</ref> Síðari greinin birtist 20. desember undir fyrirsögninni: „Neyttu á meðan á nefinu stendur“.<ref name="neyttu">{{tímarit.is|1585583|Neyttu á meðan á nefinu stendur|höfundur=Þorgeir Þorgeirsson|blað=Morgunblaðið|útgáfudagsetning=20. desember 1983|blaðsíða=42–43}}</ref> Í greinunum kom fram að lögreglan beitti oftsinnis [[ofbeldi]] í starfi sínu og hafi menn hlotið líkamstjón af, jafnvel örkuml. Fyrir atburðunum sem Þorgeir greindi frá í blaðagreinunum hafði hann heimildir fórnarlamba, vitna og heilbrigðisstarfsfólks. Þann 27. desember 1983 lagði [[Lögreglufélagið]] fram beiðni til ríkissaksóknara um að rannsaka málið. Þann 13. ágúst 1985, eða um einu og hálfu ári síðar, stefndi ríkissaksóknari, þá Þórður Björnsson, Þorgeiri fyrir [[Sakadómur Reykjavíkur|Sakadóm Reykjavíkur]] fyrir „ærumeiðandi aðdróttanir“.<ref>{{tímarit.is|3324260|Móðgun og skammaryrði|blað=Alþýðublaðið|útgáfudagsetning=19. júní 1986|blaðsíða=1}}</ref> Viðurlög voru allt að þriggja ára fangelsi. Tilefnið var eftirfarandi orðalag úr fyrri greininni: # „Einkennisklædd villidýr“, tvisvar sinnum. # „Stofufélagar þessa unga manns sögðu mér að bæklun hans væri af völdum útkastara og lögreglu. Þessu vildi ég þá ekki trúa svona fyrirvaralaust og spurði bæði lækna og sjúkralið að þessu. Jú, rétt var það: þarna var komið eitt af fórnardýrum löggæslunnar í næturlífi Reykjavíkur.“ # „Þá brá svo við að hvarvetna hitti ég fólk sem kunni sögur af mönnum sem lent höfðu jafn illa eða ver í þessum einkennisbúnu óargadýrum. Sumir höfðu jafnvel verið sendir aftur á vitsmunastig bernsku sinnar með kyrkingatökum sem lögreglumenn og útkastarar kunna en fara ekki með af skynsamlegu viti heldur fautaskap og hugsunarleysi. Sögur þessar eru svo gjörsamlega samhljóða og margar að það verður æ örðugra að vísa þeim frá sér eins og hverjum öðrum uppspuna.“ # „fórnardýr lögregluhrottanna.“ # „… að lofa hrottum og illmennum að þægja sínu brenglaða tilfinningalífi …“ – ásamt þessari málsgrein úr síðari greininni: # „Aðfarirnar lýstu svo mætavel þeirri mynd sem almenningur hlýtur óðum að vera að gera sér af lögreglu í sjálfsvörn: bolabrögð, falsanir, lögbrot, hindurvitni, flaustur og ráðleysi.“<ref name="lestrarprof">{{tímarit.is|2515575|Fer saksóknari ríkisins í lestrarpróf?|blað=DV|útgáfudagsetning=10. maí 1985|blaðsíða=64}}</ref> Þorgeir var kærður á grundvelli 108. gr. hegningarlaga nr. 19 frá 1940. Í lagagreininni sagði þá orðrétt: {{tilvitnun|Hver, sem hefur í frammi skammaryrði, aðrar móðganir í orðum eða athöfnum við opinberan starfsmann, þegar hann er að gegna skyldustarfi sínu, eða við hann eða um hann út af því, skal sæta sektum, varðhaldi eða fangelsi allt að 3 árum. Aðdróttun, þótt sönnuð sé, varðar sektum, ef hún er borin fram á ótilhlýðilegan hátt.}} Það var síðasta setningin, forsenda ákæru og síðar dóms, að ekki mætti segja satt um opinbera starfsmenn væri það gert „ótilhlýðilega“ sem myndi að endingu verða viðfangsefni Mannréttindadómstólsins. Þorgeir sagði um kæruna að hún væri „vitaskuld byggð á misskilningi og takmarkaðri lestrargetu kæruaðilanna.“ Eftir að kæra barst gaf Þorgeir raunar út ljóðabókina ''Kvunndagsljóð og kyndugar vísur'' sem mátti skilja að væri að nokkru sprottin af þessum átökum.<ref name="hp1986">{{tímarit.is|984058|Ríkissjóður inni á manni eins og ómegð|blað=Helgarpósturinn|útgáfudagsetning=27. febrúar 1986|blaðsíða=18|höfundur=Jóhanna Sveinsdóttir}}</ref> === Fyrir undirrétti === Dómsmálið á hendur Þorgeiri hófst 17. september 1985 og stóð yfir í Sakadómi Reykjavíkur, sem þá hét, allan þann vetur, til 28. apríl 1986. Dómari í málinu var Pétur Guðgeirsson. Í fyrstu yfirheyrslu réttarhaldanna var Þorgeir spurður hvort hann gæti staðið við tilvitnanirnar sem hann var kærður fyrir. Hann sagðist ekki telja sig þurfa að gera það, enda væru þær, slitnar úr samhengi, ekki lengur hans höfundarverk.<ref name="samantektdoms" >[http://hudoc.echr.coe.int/sites/eng/pages/search.aspx?i=001-57795 Úrskurður Mannréttindadómstólsins í máli Þorgeirs Þorgeirsonar gegn Íslandi, nr. 13778/88] </ref> Í næsta dómshaldi, 24. september 1985, kröfðust Þorgeir og verjandi hans þess að dómari viki úr sæti, þar sem hann hefði komið fram fyrir hönd ákæruvaldsins að fulltrúa þess fjarstöddum. Kröfunni var hafnað. Í lok vetrar, eftir að rétturinn hafði komið tólf sinnum saman,<ref name="samantektdoms" /> fór dómstóllinn fram á skriflega málsvörn frá Þorgeiri og verjanda hans. Í málsvörninni sagðist Þorgeir líta svo á að með skrifum sínum hefði hann verið að sinna þeirri skyldu sinni sem rithöfundur, í kjölfar [[Skaftamálið|Skaftamálsins]] að grennslast fyrir um þjóðarandann og greina frá niðurstöðum sínum án þess að skorast undan að segja sannleikann. Þetta megi vera ljóst hverjum sem lesi greinarnar með þá fyrirætlun að skilja hvað þar er skrifað. Megintilgangur skrifanna hafi þó verið að fara þess á leit við ráðherra að skipa rannsókn á því hvort almannarómur hefði rétt eða rangt fyrir sér í þessum málum.<ref name="samantektdoms" /> Undir lok réttarhaldsins gerði Þorgeir kröfu um að dómari og saksóknari gengjust undir lestrarpróf:{{tilvitnun|Mig langar til þess að biðja um það, herrar mínir – og það er mín seinasta ósk hér í þessu réttarhaldi – að þið báðir tveir: dómari og saksóknari, leggið fram vottorð um lestrarkunnáttu ykkar. Þá á ég við tæknilega lestrarkunnáttu. Þetta gæti t.d. verið fullnaðarpróf í lestri eða lestrarpróf sem þið tækjuð nú í vor eftir stöðlum Barnaskóla Reykjavíkur. Forsendur þessarar beiðni – sem með nokkrum hætti er mín hinsta ósk í þessu máli – get ég rökstutt nánar ef krafist verður.<ref name="lestrarprof" /> }} Verjandi Þorgeirs í málinu, Tómas Gunnarsson, gerði kröfu um að beiðnin yrði færð til bókar. Það gerðist ekki. Verjandi skrifaði sakadómara bréf og ítrekaði beiðnina seinna sama dag, þar sem sagði m.a.: {{tilvitnun|Ákærði bað um að lögð yrðu fram vottorð um lestrarkunnáttu dómarans og ríkissaksóknarans í málinu … Dómarinn og ríkissaksóknarinn hlustuðu á ákærða lesa upp beiðnina, en síðan lét dómarinn sem hann hefði ekki heyrt hana né heldur ósk mína sem verjanda um að beiðnin yrði bókuð. Var beiðnin því ekki færð til bókar.<ref name="lestrarprof" />}} Krafan var hunsuð af bæði saksóknara og dómara og kemur ekki fyrir í réttarskjölum. Þorgeir sagðist ekki ætla að hlíta dómi um ritstörf sín af hendi manna sem ekki treystu sér í lestrarpróf. Hann sagði ennfremur: {{tilvitnun|Tilgangurinn með því að biðja þá um að fara í lestrarpróf var í sjálfu sér hávísindalegur. Ég vildi komast að því hvaða tegund ólæsi þeir væru haldnir. Ólæsi getur verið tvenns konar – tæknilegt ólæsi, þ.e. að menn kunna ekki að kveða að. Og svo huglægt ólæsi. Séu þeir haldnir huglægu ólæsi, þá lesa þeir kannski upp á 10, en ólæsi þeirra er þá geðrænt og getur stafað af pólitík eða öðrum huglægum hömlum.<ref name="lestrarprof" />}} Um „konunglegt ólæsi eða lestrarlag hinna skriftlærðu“ skrifaði Þorgeir frekar, meðal annars í greininni „Analfabetismus regalis“ sem birtist í ''Morgunblaðinu''.<ref name="analfabetismus">[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1652072 Þorgeir Þorgeirson, „Analfabetismus regalis“, í ''Morgunblaðinu'', 21. mars 1987, bls. 22]</ref> ==== Dómur fellur í undirrétti ==== Dómur féll ákæruvaldinu í vil þann [[16. júní]] [[1986]]. Dómari var Pétur Guðgeirsson. Var Þorgeir dæmdur sekur í nokkrum liðum<ref name="lestrarprof" /> og gert að greiða sekt að upphæð 10 þúsund krónur auk sakarkostnaðar. Verjandinn var „víttur harðlega“ fyrir tilefnislausar málsýfingar.<ref name="17juni2">[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1635144 „Þorgeir dæmdur fyrir ærumeiðandi ummæli“, frétt í Morgunblaðinu, 17. júní 1986]</ref> === Áfrýjun til Hæstaréttar === Daginn eftir úrskurðinn, [[17. júní]] [[1986]], birtist fyrirsögnin „Aðför að ritfrelsinu“ á baksíðu Þjóðviljans, í tilefni dómsins. Var þar haft eftir Þorgeiri: „Ef þessi dómur fær að standa, þá er ekkert ritfrelsi í landinu.“ Þorgeir hafði þá þegar áfrýjað dómnum til Hæstaréttar en sagðist ekki búast við annarri niðurstöðu: „Þar sitja sömu fasistarnir og í undirrétti“ sagði hann og bætti við: „Hér hefur verið gerð aðför að starfandi rithöfundi eftir nákvæmlega sömu formúlu og í Hitlers-Þýskalandi eða í Sovétríkjunum í dag. Hér hefur rithöfundur verið dreginn fyrir sakadóm og dæmdur fyrir ritstörf sín og aðferðin sem beitt var við það er mikið alvörumál.“ Þá þegar lýsti Þorgeir því yfir að hann væri tilbúinn að kæra dóminn til Mannréttindadómstólsins í Strassbourg.<ref name="17juni">[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2904373 „Aðför að ritfrelsinu“, ''Þjóðviljinn'', 17. júní 1986, bls. 20.]</ref> Rökstuðningur fyrir áfrýjun til Hæstaréttar hvíldi meðal annars á því að sama persónan gæti ekki tekið að sér hlutverk dómara og ákæruvalds fyrir rétti.<ref name="samantektdoms" /> Eftir áfrýjun til Hæstaréttar skipaði Hæstiréttur Þorgeiri verjanda, Sigurmar K. Albertsson, 10. apríl 1987. Þorgeir sagðist hafa frétt af skipun verjandans tæpum mánuði síðar, í byrjun maí. Sigurmar hafði verið verjandi ritstjóra ''[[Spegillinn|Spegilsins]]'' í máli sem var höfðað gegn honum fyrir „myndbirtingu og skrif sem þóttu meiðandi“ skömmu áður. Sigurmar tapaði því máli fyrir hönd skjólstæðings síns. Þorgeir óskaði eftir opinberri rannsókn á skipan verjandans og tilteknum atriðum í meðferð málsins, við ríkissaksóknara.<ref name="rannsoknarkrafa 1987-09-23">[http://timarit.is/direct_links_init.jsp?pageId=1664210 „Óskar eftir opinberri rannsókn á málsmeðferð“ í ''Morgunblaðið'' 23. september 1987, bls. 4]</ref> Þorgeir afhenti dómara kröfu sína um opinbera rannsókn við upphaf málflutnings en yfirgaf síðan réttarhaldið „því að ég vildi ekki hafa nein afskipti af því að farið væri að flytja málið í mína óþökk.“<ref name="rannsoknarkrafa 1987-09-29">„[http://timarit.is/direct_links_init.jsp?pageId=4041808 Biður um opinbera rannsókn“, frétt í ''Tímanum'', 29. september 1987, bls. 6]</ref> 20. október 1987 féll dómur Hæstaréttar sem staðfesti niðurstöðu Héraðsdóms gegn Þorgeiri. 23. október birtist yfirlýsing frá Þorgeiri í Morgunblaðinu þar sem hann segist hafa „þegar þurft að lesa þau ummæli í bandarísku tímariti að „Þorgeir Þorgeirsson (svo) njóti nú þeirra fríðinda að hafa verið dæmdur fyrir að segja sannleikann“. Það sé hins vegar ekki alls kostar rétt, þar sem dómurinn hafi byggst á þeim „útúrsnúningi“ að Þorgeir hafi í greininni átt við alla lögreglumenn í Reykjavík, þegar augljóst hafi mátt vera af samhengi setninganna sem dæmt var fyrir að það hefði hann aldrei meint „enda held ég“ sagði hann, „að slíkt sé varla álit nokkurs manns utan Sakadóms og Hæstaréttar“. Vitnar Þorgeir í sjálfan sig úr upphaflegu blaðagreinunum, þar sem segir: „Margt gott hefi ég séð til lögreglunnar hér í bæ og margan fyrirmyndarmanninn hefi ég þar hitt.“<ref name="domurfallinn">[http://timarit.is/direct_links_init.jsp?pageId=1666434 Þorgeir Þorgeirson, „Að fengnum dómi“, í ''Morgunblaðinu'' 23. október 1987, bls.36]</ref> Einn dómari í dómnum, Gaukur Jörundsson, skilaði því séráliti að Þorgeir væri saklaus í málinu á grundvelli stjórnarskrárákvæðisins um tjáningarfrelsi. Sagði Þorgeir að það sé eins og honum einum hafi komið það ráð til hugar að lesa greinina „enda reynir hann að bjarga því sem bjargað verður og bendir á að það sé ekki nema grundvallarréttur minn og annarra að segja kost og löst á heilli stétt manna í blaðagrein.“ == Ákæra til Mannréttindadómstólsins == Sumarið 1988 kærði Þorgeir dóm Hæstaréttar til mannréttindanefndar Evrópuráðsins. Sú nefnd velur hvaða mál fara fyrir Mannréttindadómstólinn. Um kæruna sagði Þorgeir: „Ég kæri ekki til mannréttindanefndarinnar út af neinum smáatriðum, heldur er ég í raun að kæra allt íslenska réttarkerfið sem ég álít meingallað og vart sæmandi nokkru lýðræðisríki.“<ref name="kærirbrot">[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2915692 „Þorgeir kærir mannréttindabrot“, frétt í ''Þjóðviljanum'', 11. júní 1988, bls. 3]</ref> Var þá á fimmta ár liðið frá birtingu greinanna sem Þorgeir var dæmdur fyrir. „Mér skilst,“ sagði hann í því samhengi, „að mál gangi nokkuð hratt fyrir sig þarna úti í Strazburg. Í það minnsta hraðar en í íslenzka réttakerfinu sem er það hroðalegasta sem ég hef horft framan í um ævina.“<ref name="kærirbrot" /> Tæpum fjórum árum síðar, áður en Mannréttindadómstóllinn hafði kveðið upp úrskurð sinn, sagði Þorgeir um mikilvægi málsins í sínum huga: {{tilvitnun|Það er alveg ótrúlega lítið ritfrelsi hér. Á meðan 108. grein hegningarlaga er óbreytt og í gildi lít ég svo á að hér sé ekki ritfrelsi. Það er af þeirri einföldu ástæðu að í lok [hennar] segir: „Aðdróttun, þó sönnuð sé, varðar sektum“. Þarna er sjálfur sannleikurinn gerður refsiverður ef ákveðin stétt manna á í hlut, það er að segja opinberir starfsmenn. Sannleikurinn er refsiverður ef hann er ekki sagður svo kurteisislega að hann skilst ekki.<ref name="refsiverdur">[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3535747 „Sannleikurinn er refsiverður“ viðtal í ''Pressunni'', 6. febrúar 1992, bls. 4]</ref>}} Tómas Gunnarsson var meðflutningsmaður Þorgeirs í málinu. Þeir gerðu kröfur í nokkrum liðum. Meðal annars lögðu þeir fram kröfu um 2 milljón króna bætur vegna tekjumissis sem Þorgeir hefði mátt þola af breyttri stöðu sinni sem rithöfundar gagnvart útgefendum og íslenskum bókamarkaði. Um kröfuna sagði Þorgeir: „Mín staða sem nokkurs konar uppreisnarmanns gegn kerfinu gerði það að verkum að mínar bækur urðu lélegri söluvara sem endaði með því að ég stóð uppi án útgefanda.“<ref name="varlegar" /> Mannréttindanefnd Evrópuráðsins skipaði tveimur kæruliðum Þorgeirs til Mannréttindadómstólsins: # Þeirri að dómari hefði ítrekað tekið sér stöðu ákæruvalds þegar saksóknari var fjarri, sem tíðkaðist þá á Íslandi. Hann væri því ekki hlutlaus, sagði Þorgeir í málsgögnum, sem dómari. Það teldist varða við 6. grein Mannréttindasáttmála Evrópu; # Að með dómnum hafi verið brotið á tjáningarfrelsi Þorgeirs, sem myndi varða 10. grein sáttmálans. Aðrir kæruliðir töldust ekki dómtækir.<ref name="samantektdoms" /> Málið var dómtekið sem „Þorgeir Þorgeirson gegn Íslandi“, mál 13778/88. == Dómar Mannréttindadómstólsins == Mannréttindadómstóllinn kvað upp úrskurð sinn 25. janúar 1992. === Dómur Mannréttindadómstólsins um brot á 6. grein === Um annan ákæruliðinn, tvöfalt hlutverk dómara sem einnig gegndi hlutverki ákæruvalds, sem hefði varðað brot á 1. málsgrein 6. greinar [[Mannréttindasáttmáli Evrópu|Mannréttindasáttmála Evrópu]] um réttinn á sanngjarnri málsmeðferð fyrir dómstólum, sagði Mannréttindadómstóllinn í úrskurðinum, að þegar hafi margvísleg gagnrýni komið fram á þá skipan og lagafrumvarp verið lagt fram á Alþingi Íslendinga, til breytinga á henni, það er að réttarhaldi skyldi frestað ef fulltrúi ákæruvaldsins væri ekki viðstaddur réttinn. Lögunum væri ætlað að taka gildi 1. júlí 1992. Aukinheldur hefðu þau sex skipti sem fulltrúi ákæruvaldsins var fjarstaddur réttarhöldin yfir Þorgeiri, með einni undantekningu, sem var sýning á sjónvarpsþætti af myndbandi, ekki falið í sér vitnaleiðslur eða að lögð væru fram sönnunargögn. Með öðrum orðum hafi hlutverkaskiptin í þessu máli verið afleiðingalaus.<ref name="samantektdoms" /> Mannréttindadómstóllinn dæmdi Þorgeiri fé úr ríkissjóði, alls 530 þúsund krónur, vegna kostnaðar við rekstur málsins. Þorgeir sagði það vera um sjöunda part af þeim kostnaði sem hann hefði borið vegna málsins. „En ég læt mér það alveg nægja,“ sagði hann. „Mér finnst þetta líka góð útkoma og raunverulega gleðiefni að þetta skuli ekki vera peningamál.“ Hafnað var kröfu um bætur vegna tekjumissis.<ref name="varlegar" /> Þorgeir sagði meðal annars, í kjölfar dómsins, að hann vonaðist til að niðurstaðan yrði til þess að 108. grein hegningarlaga yrði breytt eða hún felld niður: „En jafnvel þótt svo verði ekki gert, þá sýnist mér að Hæstiréttur muni þurfa í framtíðinni að fara varlegar en hingað til í að túlka hana.“ Þorgeir þakkaði meðflutningsmanni sínum, sem var áður verjandi hans fyrir sakarrétti Reykjavíkur, Tómasi Gunnarssyni, fyrir að vinna „feykilega vel í þessu máli frá upphafi,“ og sagði niðurstöðuna honum að þakka, ef einhverjum.<ref name="varlegar">[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1767007 „Sýnist Hæstiréttur þurfa að fara varlegar í framtíðinni“, frétt í ''Morgunblaðinu'', 26. júní 1992]</ref> === Dómur Mannréttindadómstólsins um brot á 10. grein === Mannréttindadómstóllinn dæmdi Þorgeiri í hag í þeim lið ákærunnar sem snerist um tjáningarfrelsi. Dómstóllinn komst einróma að þeirri niðurstöðu að brotið hefði verið, gegn Þorgeiri, á 10. grein [[Mannréttindasáttmáli Evrópu|Mannréttindasáttmála Evrópu]] um tjáningarfrelsi. Þá komst dómstóllinn aukinheldur að þeirri niðurstöðu að dómurinn hefði þó ekki falið í sér brot á íslenskum lögum heldur verið í samræmi við 108. gr. laga og dómahefð á landinu.<ref name="samantektdoms" /> Með öðrum orðum fólu, samkvæmt dómstólnum, lögin sjálf í sér mannréttindabrot, en ekki dómurinn gegn Þorgeiri einn og sér. Ennfremur minnti dómstóllinn, í 63. grein dómsins, berum orðum á að tjáningarfrelsi væri ein af lykilundirstöðum lýðræðislegs samfélags, gildi ekki aðeins um upplýsingar eða skoðanir sem hljóti jákvæðar móttökur, móðgi engan eða séu veigalitlar, heldur einnig um þær sem móðga, „sjokkera“ eða valda fólki ónæði. Allar undanþágur frá tjáningarfrelsinu þurfi að túlka þröngum skilningi og stjórnvöld að sýna fram á nauðsyn þeirra með sannfærandi hætti.<ref name="samantektdoms" /> Þá var því hafnað í 64. grein dómsins, sem haldið var fram í vörn íslenska ríkisins, að greina mætti milli pólitískrar umræðu og annarrar umræðu sem varðaði almenning. Þeirri vörn ríkisins að Þorgeir hefði þurft að sýna fram á sanngildi þeirra staðhæfinga sem hann hafði eftir viðmælendum var einnig hafnað, í 65. grein dómsins. Í 66. grein hafnaði dómurinn þeirri fullyrðingu íslenska ríkisins að ásetningur höfundar hefði fyrst og fremst verið að rægja lögreglulið Reykjavíkur. Höfundur hafi tekið skýrt fram að hann teldi tiltölulega fáa einstaklinga bera ábyrgð á ofbeldinu sem um var rætt. Réttinum þótti sýnt að hann hefði ætlað að hvetja Dómsmálaráðuneytið til að höfða rannsókn á málunum. Í 67. grein dómsins segir dómstóllinn að umfjöllunarefni greina Þorgeirs hafi varðað almenning alvarlega. Tungumálið sem beitt hafi verið geti ekki talist óþarflega harkalegt. Í 68. grein dómsins segist dómstóllinn hafa komist að þeirri niðurstöðu að ákæran og dómurinn á hendur Þorgeiri hafi verið til þess fallin að draga úr opinni umræðu um mál sem varða almenning. ==== Sérálit Garðars Gíslasonar ==== Í fjölskipuðum dómi Mannréttindadómstólsins var einn íslenskur dómari, Garðar Gíslason. Hann skilaði séráliti þar sem hann áleit íslenska ríkið saklaust af broti á 10. grein Mannréttindasáttmálans, og að ekki hefði verið brotið á tjáningarfrelsi Þorgeirs. == Áhrif og afleiðingar dómsins == Málaferlin höfðu veruleg áhrif á íslenskt réttarfar.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3482801 Þorgeir Þorgeirson; grein í Morgunblaðinu 2003]</ref> Beinar afleiðingar á meiðyrðalöggjöf eru tíundaðar hér að neðan. Auk þeirra er almennt talið að þær breytingar sem voru þegar yfirstandandi er Mannréttindadómstóllinn kvað upp úrskurð sinn, sem dómstóllinn vísaði til í rökstuðningi sínum fyrir sýknudómi yfir íslenska ríkinu fyrir meint brot á 6. grein Mannréttindasáttmálans, um réttinn á sanngjarnri málsmeðferð, hafi að miklu leyti stafað af þeim þrýstingi sem málaferlin sköpuðu. === Mannréttindasáttmáli Evrópu lögfestur === [[Mannréttindasáttmáli Evrópu]] var lögfestur í kjölfar dómsúrskurðarins. Lagafrumvarp þess efnis var samþykkt af Alþingi árið 1994 sem lög nr. 62/1994).<ref name="login">[https://www.althingi.is/lagas/nuna/1994062.html ''Lög um mannréttindasáttmála Evrópu'' 1994 nr. 62]</ref> Síðan þá gilda því ákvæði sáttmálans sem lög á Íslandi. Enn sér ekki fyrir endann á þýðingu þess, þar sem staða ákvæða hans gagnvart „ósamþýðanlegum“ eldri lögum skýrist ekki síst gegnum meðferð dómstóla.<ref name=runaringi>[http://hdl.handle.net/1946/3545 Rúnar Ingi Einarsson, ''Þáttur Mannréttindasáttmála Evrópu í lögskýringaraðferðum umboðsmanns Alþingis'', BA ritgerð í lögfræði við Háskóla Íslands, júní 2009]</ref> === Beinar afleiðingar á meiðyrðalöggjöf === Á 116. löggjafarþingi Alþingis 1992, mæltu Kristinn H. Gunnarsson og Ingibjörg Sólrún Gísladóttir fyrir frumvarpi til laga um að fella 108. gr. hegningarlaganna burt með öllu og var þar vísað til úrskurðar Mannréttindadómstólsins í máli Þorgeirs.<ref>{{cite web|url=http://www.althingi.is/altext/116/s/0099.html|title=Frumvarp til laga um breytingu á almennum hegningarlögum, nr. 19 12. febrúar 1940|date=18.9.1992|website=Alþingi}}</ref> Frumvarpið varð ekki að lögum. Nefnd lagði til að málinu yrði vísað til ríkisstjórnarinnar.<ref>{{cite web|url=https://www.althingi.is/altext/116/s/1272.html|title=Nefndarálit um frv. til l. um breyt. á almennum hegningarlögum, nr. 19 12. febrúar 1940|date=7. maí 1993|website=Alþingi}}</ref> 8. júlí 1992 skipaði þáverandi Dómsmálaráðherra, Þorsteinn Pálsson, nefnd sem falið var að gera tillögur til ráðuneytisins um viðbrögð við dóminum. Nefndin ritaði ráðherranum bréf 9. október 1992, þar sem fram kom það álit hennar að með því að inna af hendi greiðslur til Þorgeirs Þorgeirsonar, eins og krafist var í dóminum, og kynna dóminn á Íslandi, væri fullnægt þeim kröfum sem þyrfti til að bregðast við dóminum. Í framhaldi af því vann nefndin að lagafrumvarpi um lögfestingu mannréttindasáttmálans og skilaði slíku frumvarpi til Dómsmálaráðherra vorið 1993. 10. apríl 1994 skilaði nefndin greinargerð til ráðherra þar sem fram kom að ekki hefði náðst samstaða um afstöðu nefndarinnar til 108. greinarinnar. Í greinargerðinni voru þess í stað kynntir þrír kostir auk sérálits Ragnars Aðalsteinssonar. Ragnar lagði til að 108. greinin yrði afnumin með öllu með þeim rökum að: * hún sé til þess fallin að takmarka frelsi borgaranna til að tjá sig um málefni sem geta varðað almenning mjög miklu, * hún samræmist ekki þeirri grundvallarreglu, að allir skuli jafnir fyrir lögunum og eiga rétt á sömu lagavernd, * þrátt fyrir afnám greinarinnar sé löggæslumönnum og öðrum opinberum starfsmönnum við framkvæmd starfa sinna veitt næg lagavernd. 5. janúar 1995 var Eiríki Tómassyni lagaprófessor falið að endurskoða 108. greinina á grundvelli nefndarstarfsins og semja lagafrumvarp. Eiríkur gerði tillögu sem varð að frumvarpi og loks lögum, vorið 1995. Með þeim var 108. greinin felld úr gildi, en verndun opinberra starfsmanna fyrir ærumeiðingum skilgreind í 242. gr. laganna, án þess að tiltekin séu „ótilhlýðilega“ framborin sannindi.<ref>{{cite web|url=http://www.althingi.is/altext/118/s/0693.html|title=Frumvarp til laga um breyting á almennum hegningarlögum, nr. 19 12. febrúar 1940|date=17.2.1995|website=Alþingi}}</ref> === Síðari skírskotanir í tengslum við meiðyrðalöggjöf === Eiríkur Jónsson vísaði enn til máls Þorgeirs í rökstuðningi fyrir tillögu að þingsályktun um að afnema lagaákvæði um refsingar við ærumeiðingum, á 133. löggjafarþingi 2006–2007. Þingsályktunartillagan var samþykkt.<ref>{{cite web|url=http://www.althingi.is/altext/133/s/0307.html|title=Tillaga til þingsályktunar um afnám refsiákvæða vegna ærumeiðinga|date=1.11.2006|website=Alþingi}}</ref> == Umfjöllun og viðbrögð fjölmiðla == Þann 26. júní 1992 birtist forsíðuviðtal við Þorgeir í dagblaðinu ''Tímanum'' undir fyrirsögninni „Réttlætið sigraði“. „Þetta er ákaflega gaman þegar réttlætið nær fram að ganga, svo sjaldan sem það nú gerist,“ sagði Þorgeir og bætti við: „Ég lít reyndar ekki á þetta sem mitt mál, réttlætið hefur sigrað.“ Þorgeir sagði meiðyrðalögin sem hann var dæmdur fyrir brot á vera „gamall nýlenduarfur, raunverulega sett í upphafi til að vernda mannorð konungsböðulsins.“<ref name="timinn26">{{tímarit.is|4068470|Réttlætið sigraði|blað=Tíminn|útgáfudagsetning=26. júní 1992|blaðsíða=1}}</ref> Fjöldi blaðamanna og talsmanna þeirra lýstu og yfir fögnuði vegna niðurstöðu málsins. Sigurður Már Jónsson skrifaði grein í ''Pressuna'' 2. júlí 1992, undir fyrirsögninni „Það má móðga, hneyksla og raska“.<ref name="pressan">{{tímarit.is|3536746|Það má móðga, hneyksla og raska|höfundur=Sigurður Már Jónsson|blað=Pressan|útgáfudagsetning=2. júlí 1992|blaðsíða=26}}</ref> Segir höfundur greinarinnar „einföldun að halda því fram að niðurstaðan lúti aðeins að 108. grein almennra hegningarlaga,“ heldur megi í henni „finna mun mikilvægari skilaboð um frelsi manna til að tjá sig í ræðu og riti.“ Setur höfundur málið í samhengi við fyrri meiðyrðamál á Íslandi, málið gegn [[Spegillinn|Speglinum]], málið gegn Þórbergi Þórðarsyni, þegar hann var dæmdur fyrir að „meiða æru Hitlers“, málið gegn skopmyndateiknaranum Sigmund, og fleiri mál. Í ''Alþýðublaðinu'' birtist leiðari undir fyrirsögninni „Sigur Þorgeirs“ þar sem sagði meðal annars:{{tilvitnun|Úrskurður Mannréttindadómstólsins er vendipunktur fyrir íslenskt dómskerfi. Þetta er fyrsti dómurinn sem gengur gegn íslenska ríkinu fyrir Mannréttindadómstólnum. Dómstóllinn hefur í raun komist að þeirri niðurstöðu að 108. grein almennra hegningarlaga er fáránleg tímaskekkja; leifar frá liðinni stjórntíð.“ Ennfremur: „Þeim sem ekki er sama um tjáningarfrelsi á Íslandi, yfirgang opinbers yfirvalds og geðþóttaákvarðanir stjórnsýslunnar standa í djúpri þakkarskuld við Þorgeir Þorgeirson rithöfund. Hann neitaði að láta úrelt ólög sem vernda stjórnkerfið kúga sig og var reiðubúinn að fórna tíma, peningum, starfsstöðu og jafnvel æru til að hnekkja miðaldardómi íslenskra dómstóla fyrir Mannréttindadómstóli Evrópu. Flestir hefðu beygt sig fyrr. Þorgeir Þorgeirson hefur sýnt sjaldgæft félagslegt hugrekki í þessu máli ….|IM<ref name="althbl">{{tímarit.is|3340725|Sigur Þorgeirs|blað=Alþýðublaðið|útgáfudagsetning=1. júlí 1992|blaðsíða=2}}</ref>}} Þorgeir þakkaði aftur á móti Tómasi Gunnarssyni, hæstaréttarlögmanni og meðflutningsmanni Þorgeirs, sem hefði skilið „lögfræðilega naívistann“ í Þorgeiri:{{tilvitnun|enda bæði háskólamenntaður og gegnumheiðarlegur fræðimaður. Við urðum „tímið“ sem lögðum fasistaákvæði 108. greinarinnar að velli. Og komum til leiðar þó nokkrum endurbótum á réttarkerfinu. En hann stóð alla tíð á bak við mig og leiðrétti barnalegar hugmyndir mínar um réttvísina, án þess að drepa niður kraft naívistans í mér. Þolinmæði hans og hæverska í bland við ákafa minn leiddu okkur til sigurs, því ég held að það hafi skipt máli að mér var lofað að tala sjálfum líka. Það eins og hreinsaði andrúmsloftið. En það var Tómas sem einlægt sá um að ég yrði okkur ekki til minnkunar.|Þorgeir Þorgeirsson<ref>{{tímarit.is|3635294|Þorgeir|blað=Eintak|útgáfudagsetning=1. desember 1993|blaðsíða=90|höfundur=Gerard Lemarquis}}</ref>}} == Tilvísanir == <div class="references-small"> <references /> </div> == Heimildir == * [http://hudoc.echr.coe.int/sites/eng/pages/search.aspx?i=001-57795 Úrskurður Mannréttindadómstólsins í máli Þorgeirs Þorgeirsonar gegn Íslandi, nr. 13778/88] – á ensku. Ekki fæst séð að dómurinn hafi verið gefinn út í íslenskri þýðingu. * {{cite web|url=http://www.mlfoe.org/Article/Detail.aspx?ArticleUid=51090d96-2084-4bad-a3e2-0e2071118316|title=Thorgeir Thorgeirson v Iceland|website=IBA Media Law Committee and IBA Human Rights Institute|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306052739/http://www.mlfoe.org/Article/Detail.aspx?ArticleUid=51090d96-2084-4bad-a3e2-0e2071118316 |archive-date=2016-03-06|link=dead}} [[Flokkur:Dómsmál Mannréttindadómstóls Evrópu]] [[Flokkur:Íslensk dómsmál]] [[Flokkur:Tjáningarfrelsi á Íslandi]] [[Flokkur:Réttindasaga á Íslandi]] 0mxyj6r0soyn52pdaaev4eiqq46rwjb 0 130382 1979541 1962972 2026-09-19T15:52:31Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979541 wikitext text/x-wiki {{Alþjóðavæða}} '''Neytendalán''' er lán samkvæmt lánssamningi sem lánveitandi gerir í atvinnuskyni við neytendur. Þar á meðal eru flest lán sem almenningur tekur jafnan hjá [[banki|bönkum]] og öðrum fyrirtækjum eða aðilum sem stunda lánastarfsemi, svo sem vegna kaupa á [[fasteign]]um, [[farartæki|farartækjum]] og öðru [[lausafé]] eða til hverskonar einkanota. == Lög um neytendalán == Á Íslandi gilda sérstök lög um neytendalán en með þeim hafa sameiginlegar reglur [[evrópska efnahagssvæðið|evrópska efnahagssvæðisins]] um neytendalán verið innleiddar í íslenskan rétt. Slík lög voru fyrst sett árið 1993 í tengslum við gerð EES-samningsins til þess að samræma íslenskan rétt við þann samevrópska, en meginefni þeirra lýtur að skýrleika samninga og upplýsingagjöf til neytenda. Lögin um neytendalán hafa síðan þá tekið ýmsum breytingum, til að mynda árið 2000 þegar [[Alþingi]] samþykkti að nýta það svigrúm sem evrópsku reglurnar veita til aukinnar neytendaverndar, með því að útvíkka skilgreiningu neytendalána þannig að hún næði eftirleiðis meðal annars til yfirdráttarlána sem og fasteignaveðlána líkt og á hinum Norðurlöndunum.<ref>[http://www.althingi.is/altext/126/s/0490.html Nefndarálit efnahags- og viðskiptanefndar Alþingis við frumvarp til laga nr. 179/2000 um breytingu á lögum nr. 121/1994, um neytendalán.]</ref> Eftirlit með neytendalánum var upphaflega á höndum þáverandi Samkeppnisstofnunar, eða þar til í júlí 2005 þegar sérstakri stofnun, Neytendastofu, var komið á fót og falið að hafa eftirlit með framkvæmd laga á sviði neytendaverndar, og hefur hún allar götur síðan haft eftirlit með neytendalánum hér á landi. === Endurskoðun laga um neytendalán === Við heildarendurskoðun laganna árið 2013 með hliðsjón af nýrri tilskipun um neytendalán var kveðið á um það nýmæli að skilgreina [[okur]] þannig að kostnaður við neytendalán mætti ekki verða hærri en sem svarar til 50% ársávöxtunar að viðbættum [[stýrivextir|stýrivöxtum]] [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]], en þar áður hafði um þriggja áratuga skeið ríkt algjört vaxtafrelsi á íslenskum lánamarkaði.<ref>{{cite web |url=https://www.sedlabanki.is/uploads/files/PM021_5.pdf |title=Seðlabanki Íslands. Peningamál 2002/1. Halldór Sveinn Kristinsson. ''Skuldabréfamarkaður á Íslandi''. |access-date=2022-02-14 |archive-date=2020-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127235035/https://www.sedlabanki.is/uploads/files/PM021_5.pdf |url-status=dead }}</ref> Jafnframt var kveðið á um skyldu lánveitenda til að leggja mat á [[lánshæfismat|lánshæfi]] og [[greiðslumat|greiðslugetu]] neytenda, og bann við lánveitingu til neytanda sem ekki stenst slíkt mat nema að framlögðu fullnægjandi veði eða öðrum tryggingum fyrir endurgreiðslu lánsins. Einnig var þá tekið af skarið um að svokallaðir eignaleigusamningar teldust til neytendalána, en aftur á móti voru undanskilin lögunum yfirdráttarlán til skemri tíma en eins mánaðar, lán sem bera engan eða lægri kostnað en almennt gengur og gerist á lánamarkaði, lán sem veitt eru í þeim tilgangi að neytandi geti átt viðskipti með fjármálagerninga, og veðlán gegn handveði í lausafé þar sem ábyrgð neytanda takmarkast við veðið. Frá og með 1. apríl 2017 færðust fasteignalán til neytenda undir gilddissvið nýrra sérlaga um slík lán sem eru nokkuð svipuð lögum um neytendalán en innihalda að auki ýmis ákvæði vegna sérstöðu fasteignaveðlána og áhrifa þeirra á fjármálastöðugleika. === Meginefni laga um neytendalán === Evrópsku reglurnar um neytendalán eru að miklu leyti byggðar á fyrirmyndum úr norrænni og germanskri löggjöf um neytendalán. Þeim er ekki ætlað að skerða samningsfrelsi þannig að almennt leggja þær ekki sérstakar skorður á efni samninga um neytendalán og skilmála þeirra, heldur er þess í stað lögð megináhersla á að upplýsa skuli neytendur vel um þá skilmála og áhrif þeirra á hagsmuni neytenda. Kjarninn í þeirri upplýsingagjöf lýtur að kostnaði sem fylgir lántöku, en lykilatriði í því sambandi er svokölluð [[árleg hlutfallstala kostnaðar]] sem gefur til kynna vaxtaígildi lánsins og gerir neytendum kleift að bera saman ólíka valkosti óháð því hvernig lánaskilmálar eru útfærðir í mismunandi lánum eða hjá mismunandi lánveitendum. Þannig þjónar upplýsingagjöfin ekki einungis þeim tilgangi að stuðla að gegnsæi og upplýstri neytendahegðun, heldur einnig virkri samkeppni lánveitenda sem er fyrir vikið til þess fallin að stuðla almennt að lægri lántökukostnaði fyrir neytendur. Meðal þeirra upplýsinga sem samkvæmt lögunum eiga að koma fram í samningi um neytendalán eru auk árlegrar hlutfallstölu kostnaðar, heildarfjárhæð láns og skilyrði fyrir nýtingu, útlánsvextir og skilyrði um beitingu þeirra og ef við á, vísitala eða viðmiðunarvextir sem geta haft áhrif á upphaflega útlánsvexti, svo og tímabil, skilyrði og málsmeðferð við breytingu á útlánsvöxtum, fjárhæðir, fjöldi og tíðni greiðslna sem neytandi þarf að standa skil á (greiðsluáætlun), [[heildarlántökukostnaður]], gildandi [[dráttarvextir|dráttarvexti]] og vanskilakostnaður. Einnig skal upplýsa um afleiðingar vegna vangoldinna greiðslna, kostnað sem neytandi kann að þurfa að greiða vegna þinglýsingar eða skráningar lánssamnings, tilskildar tryggingar ef við á, rétt til að falla frá samningi, rétt til greiðslu fyrir gjalddaga eða hraðar en samningur kveður á um og skilyrði þess, málsmeðferð sem fylgja skal við uppsögn lánssamnings, kæruleiðir utan dómstóla fyrir neytendur, og fleira eftir því sem á við um tilteknar tegundir lána. === Lög um fasteignalán til neytenda === Haustið 2016 samþykkti Alþingi ný lög um fasteignalán til neytenda, sem gilda frá og með 1. apríl 2017. Með þeim er í fyrsta sinn sköpuð sérstök lagaumgjörð um íslenskan húsnæðislánamarkað í heild sinni. Lögin taka mið af EES-tilskipun um fasteignalán og lögum um neytendalán, en frá og með gildistöku þeirra verða fasteignalán undanþegin frá gildissviði almennu laganna um neytendalán og falla þess í stað undir nýju lögin. Nýju lögunum svipar að mörgu leyti til gildandi laga um neytendalán en eru þó mun ítarlegri, meðal annars varðandi upplýsingaskyldu um lánskostnað í auglýsingum, á afgreiðslustöðum, í lánstilboðum og samningum. Meðal helstu nýmæla eru reglur um góða viðskiptahætti, starfskjarastefnu lánveitenda og lánaráðgjöf til viðskiptavina. Einnig er kveðið á um sérstaka skyldu til að útskýra lánasamninga fyrir neytendum, bann við hlutfallslegum lántökugjöldum<ref>{{Cite web |url=http://www.samkeppni.is/utgafa/frettir/nr/2844 |title=Samkeppniseftirlitið, 24.10.2016. ''Lántökugjöld sem hlutfall af lánsfjárhæð heyra sögunni til.'' |access-date=2017-02-21 |archive-date=2019-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190921193937/https://www.samkeppni.is/utgafa/frettir/nr/2844 |url-status=dead }}</ref> og sérstakar skyldur lánveitenda í tengslum við fullnustu, þar á meðal að bjóða upp á endurskipulagningu skulda áður en krafist er nauðungarsölu og samninga um uppgjör eftirstæðra krafna í kjölfar nauðungarsölu. Þá eru enn fremur heimildir í lögunum til að setja reglur um hámarksveðsetningarhlutföll og tekjuviðmið greiðslumats.<ref>{{Cite web|url=https://sedlabanki.is/fjarmalastodugleiki/thjodhagsvarud/takmarkanir-a-fasteignalanum/|title=Seðlabankinn - Takmarkanir á fasteignalánum|website=sedlabanki.is|language=is|access-date=2022-06-15}}</ref> Eftirlit með lögunum er að mestu leyti á verksviði Neytendastofu en að hluta til Fjármálaeftirlits Seðlabanka Íslands. == Lagaumgjörð == * [https://brunnur.stjr.is/ees.nsf/385499142c7e4810002567590058573a/16f4ee6b5a0b8ac000256700004e1379 Tilskipun 87/102/EBE um samræmingu á lögum og stjórnsýslufyrirmælum aðildarríkjanna varðandi neytendalán.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416210229/https://brunnur.stjr.is/ees.nsf/385499142c7e4810002567590058573a/16f4ee6b5a0b8ac000256700004e1379 |date=2021-04-16 }} (Felld niður 2008.) * [https://brunnur.stjr.is/ees.nsf/385499142c7e4810002567590058573a/e2ea3e64d3d7608500256700004e1333 Tilskipun 90/88/EBE til breytingar á tilskipun 87/102/EBE.]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} (Felld niður 2008.) * [https://www.althingi.is/altext/stjt/1993.030.html Lög um neytendalán nr. 30/1993.] (Féllu úr gildi 1994.) **[https://www.reglugerd.is/reglugerdir/allar/nr/377-1993 <s>Reglugerð um neytendalán nr. 377/1993.</s>] **[https://www.reglugerd.is/reglugerdir/allar/nr/491-1993 <s>Reglugerð nr. 491/1993 um breytingu á reglugerð um neytendalán nr. 377.</s>] * [https://www.althingi.is/lagas/142/1994121.html Lög um neytendalán nr. 121/1994.] (Féllu úr gildi 2013.) **[https://www.reglugerd.is/reglugerdir/allar/nr/236-2000 <s>Reglugerð nr. 236/2000 um breytingu á reglugerð um neytendalán nr. 377, með síðari breytingum.</s>] * [https://brunnur.stjr.is/ees.nsf/385499142c7e4810002567590058573a/463229ab79c8baa900256817003fa2c7 Tilskipun 98/7/EB um breytingu á tilskipun 87/102/EBE.]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} (Felld niður 2008.) * [https://brunnur.stjr.is/ees.nsf/pages/0B5659AD6262451B00256EC1004A9A78 Tilmæli framkvæmdastjórnarinnar um upplýsingar sem lánveitendur, sem bjóða lán til húsnæðiskaupa, skulu veita neytendum áður en samningur er gerður (2001/193/EB).]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://www.efta.int/eea-lex/32008L0048 Tilskipun 2008/48/EB um lánasamninga fyrir neytendur og um niðurfellingu tilskipunar ráðsins 87/102/EBE.] * [https://www.althingi.is/lagas/nuna/2013033.html Lög um neytendalán nr. 33/2013.] **[https://www.reglugerd.is/reglugerdir/allar/nr/920-2013 Reglugerð um lánshæfis- og greiðslumat nr. 920/2013.] **[https://www.reglugerd.is/reglugerdir/allar/nr/921-2013 Reglugerð um staðlað eyðublað sem lánveitandi notar til að veita neytanda upplýsingar áður en lánssamningur er gerður nr. 921/2013.] **[https://www.reglugerd.is/reglugerdir/allar/nr/965-2013 Reglugerð um útreikning árlegrar hlutfallstölu kostnaðar nr. 965/2013.] * [https://www.neytendastofa.is/fyrirtaeki/neytendalan/ Neytendastofa: Upplýsingar um neytendalán.] * [https://www.efta.int/eea-lex/32014L0017 Tilskipun 2014/17/ESB um lánssamninga fyrir neytendur í tengslum við íbúðarhúsnæði og um breytingu á tilskipun 2008/48/EB og 2013/36/ESB og reglugerð (ESB) nr. 1093/2010.] * [https://www.althingi.is/lagas/nuna/2016118.html Lög um fasteignalán til neytenda nr. 118/2016.] **[https://www.reglugerd.is/reglugerdir/allar/nr/270-2017 Reglugerð um fasteignalán til neytenda nr. 270/2017.] **[https://www.stjornartidindi.is/Advert.aspx?RecordID=ed1d997c-1304-40ec-9340-8e3057a7dc7f <s>Reglur um hámark veðsetningarhlutfalls fasteignalána til neytenda nr. 666/2017.</s>] **[https://www.stjornartidindi.is/Advert.aspx?RecordID=255485fb-d6b7-445a-823c-1eeeaace314e Reglur um heimild Fjármálaeftirlitsins til að ljúka máli með sátt nr. 326/2019.] **[https://www.stjornartidindi.is/Advert.aspx?RecordID=481afc4f-ffff-4c94-b7dc-2fd076b2bb9c Reglur um upplýsinga- og aðvörunarskyldu lánveitanda vegna fasteignalána til neytenda sem tengjast erlendum gjaldmiðlum nr. 1295/2020.] **[https://www.stjornartidindi.is/Advert.aspx?RecordID=18eb555a-4bdc-45f1-aaf1-f1492e262ba1+ <s>Reglur um um hámark veðsetningarhlutfalls fasteignalána til neytenda nr. 778/2021.</s>] **[https://www.stjornartidindi.is/Advert.aspx?RecordID=e26b4a48-9ce3-4457-9b1f-df4a03ca39cc <s>Reglur um um hámark greiðslubyrðar fasteignalána í hlutfalli við tekjur neytenda nr. 1077/2021.</s>] **[https://www.stjornartidindi.is/Advert.aspx?RecordID=a12851d8-99ac-48fc-8fde-a30fd465bd9f+ <s>Reglur um um hámark greiðslubyrðar fasteignalána í hlutfalli við tekjur neytenda nr. 1268/2021.</s>] **[https://www.stjornartidindi.is/Advert.aspx?RecordID=045933fe-d5d8-4b69-a416-010b92000550 Reglur um hámark greiðslubyrðar fasteignalána í hlutfalli við tekjur neytenda nr. 701/2022.] **[https://www.stjornartidindi.is/Advert.aspx?RecordID=c9a53dc2-7afc-4066-8e0f-3968b8c976d5 Reglur um hámark veðsetningarhlutfalls fasteignalána til neytenda nr. 702/2022.] *[https://www.neytendastofa.is/?PageId=b06e9bce-1544-11e7-943d-0050569625b7 Neytendastofa: Upplýsingar um fasteignalán til neytenda.] *[https://www.fme.is/media/vidmid-fme/Vidmidunarreglur-EBA-vardandi-fasteignalan-til-neytenda.pdf Fjármálaeftirlitið: Dreifibréf nr. 23/2019 um viðmiðunarreglur EBA varðandi fasteignalán til neytenda.] **[https://www.fme.is/media/vidmid-fme/EBA-GL-2015-11_EN_GL-on-creditworthiness.pdf EES viðmiðunarreglur EBA/GL/2015/11 um lánshæfis- og greiðslumat.] **[https://www.fme.is/media/vidmid-fme/EBA-GL-2015-12_EN_GL-on-arrears-and-foreclosure.pdf EES viðmiðunarreglur EBA/GL/2015/12 um vanskil og nauðungarsölu.] *[https://www.althingi.is/altext/150/s/0517.html Þingsályktun 9/150 um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 125/2019 um breytingu á IX. viðauka (Fjármálaþjónusta) og XIX. viðauka (Neytendavernd) við EES-samninginn.]1.10 == Úrlausnir og dómar == *[https://www.neytendastofa.is/akvardanir/ Ákvarðanir neytendastofu] (velja þarf ártal) *[https://www.neytendastofa.is/akvardanir/urskurdir-afryjunarnefndar-neyte/ Úrskurðir áfrýjunarnefndar neytendamála] *[https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?SearchAction=Search&pageid=fd8e17eb-6e70-11e5-80c3-005056bc50d4&Verdict=&Court=&CaseNumber=&LawParagraphs=&Keywords=11571&Parties=&FromDate=&ToDate= Héraðsdómar um neytendalán]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} *[https://www.landsrettur.is/search?&Keywords=Neytendal%C3%A1n Landsréttardómar um neytendalán]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} *[https://www.haestirettur.is/default.aspx?SearchAction=Search&pageid=fd8e17eb-6e70-11e5-80c3-005056bc50d4&tab=1&Verdict=&CaseNumber=&LawParagraphs=&Keywords=%22Neytendal%C3%A1n%22+&Parties=&FromDate=&ToDate= Hæstaréttardómar um neytendalán]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} *[https://eftacourt.int/cases/e-12-12/ EFTA dómstóllinn, 15. maí 2013. Dómur í máli E-12/12. ''Eftirlitsstofnun EFTA gegn Íslandi''.] *[https://eftacourt.int/cases/e-27-13/ EFTA dómstóllinn, 24. nóvember 2014. Dómur um ráðgefandi álit í máli E-27/13. ''Sævar Jón Gunnarsson gegn Landsbankanum hf.''] == Tenglar == *[https://www.althingi.is/altext/erindi/116/116-123.pdf Seðlabanki Íslands, 14. október 1992. Umsögn við frumvarp til laga um neytendalán ásamt greinargerð um upplýsingaskyldu.] * [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/100262/ Morgunblaðið, 11. febrúar 1993. ''Lánastofnanir - Upplýsingar um lántökukostnað einfaldaðar''.] * [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/100290/ Morgunblaðið, 12. febrúar 1993. ''Frumvarp um neytendalán til meðferðar á Alþingi - Gæti leitt til lækkunar lántökukostnaðar''.] * [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/112446/ Morgunblaðið, 23. september 1993. ''Greitt úr lánaflækjunni''.] * [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/112894/ Morgunblaðið, 30. september 1993. ''Ný lög um neytendalán auka upplýsingaskyldu''.] * [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/113212/ Morgunblaðið, 6. október 1993. ''Bankarnir hafa ekki getað keypt viðskiptaskuldabréf eftir 1. október''.] * [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/113349/ Morgunblaðið, 8. október 1993. ''Nýtt forrit fyrir neytandalán''.] * [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/147787/ Morgunblaðið, 26. júlí 1994. ''Lögum um neytendalán breytt vegna annmarka''.] * [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/184606/ Morgunblaðið, 24. mars 1995. ''Bæklingur sem kynnir reglur um neytendalán''.] * [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/234754/ Morgunblaðið, 23. nóvember 1995. ''Lög og reglur um neytendavernd kynntar''.] * [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/236712/ Morgunblaðið, 2. desember 1995. ''Afborgunarkjör eru mismunandi''.] * [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/791061/ Morgunblaðið, 5. apríl 2004. ''Brotið gegn lögum um neytendalán''.] *[https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2013/03/19/Ny-log-um-neytendalan/ Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið, 19.3.2013. ''Ný lög um neytendalán''.] *[https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2013/05/15/Domur-EFTA-domstolsins-um-neytendalanatilskipun/ Innanríkisráðuneytið, 15.5.2013. ''Dómur EFTA-dómstólsins um neytendalánatilskipun''.] *[https://eftacourt.int/press-publications/press-release-15-14-case-e-27-13-saevar-jon-gunnarsson-v-landsbankinn-hf/ EFTA dómstóllinn, 24.11.2014, Fréttatilkynning 15/2014. ''Dómur í máli E-27/13 Sævar Jón Gunnarsson gegn Landsbankanum hf.''] *[https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2014/11/24/Radgefandi-alit-EFTA-domstolsins-birt/ Fjármála- og efnahagsráðuneytið, 24.11.2014. ''Ráðgefandi álit EFTA-dómstólsins birt''.] *[https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2015/07/10/Drog-ad-frumvarpi-til-nyrra-laga-um-fasteignalan-birt-til-umsagnar/ Fjármála- og efnahagsráðuneytið 10.7.2015. ''Drög að frumvarpi til nýrra laga um fasteignalán birt til umsagnar.''] *[https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2017/03/02/Drog-ad-reglugerd-umfasteignalan-til-neytenda/ Fjármála- og efnahagsráðuneytið 2.3.2017. ''Drög að reglugerð um fasteignalán til neytenda''.] * [https://www.fme.is/utgefid-efni/frettir-og-tilkynningar/frettir/fjarmalaeftirlitid-setur-reglur-um-hamark-vedsetningarhlutfalls-fasteignalana-til-neytenda Fjármálaeftirlitið 20.7.2017. Fjármálaeftirlitið setur reglur um hámark veðsetningarhlutfalls fasteignalána til neytenda.] * [https://www.fme.is/utgefid-efni/frettir-og-tilkynningar/frettir/vidvorun-fra-esrb-um-veikleika-a-husnaedismarkadi-a-islandi Fjármálaeftirlitið 1.10.2019. Viðvörun frá ESRB um veikleika á húsnæðismarkaði á Íslandi.] * [https://www.sedlabanki.is/utgefid-efni/frettir-og-tilkynningar/frettasafn/frett/2021/06/30/Reglur-um-hamark-vedsetningarhlutfalls-fasteignalana-til-neytenda/ Seðlabanki Íslands 30.6.2021. Reglur um hámark veðsetningarhlutfalls fasteignalána til neytenda.] * [https://www.sedlabanki.is/utgefid-efni/frettir-og-tilkynningar/frettasafn/frett/2021/09/29/Sedlabanki-Islands-setur-reglur-um-hamark-greidslubyrdar-fasteignalana-i-hlutfalli-vid-tekjur-neytenda/ Seðlabanki Íslands 29.9.2021. Seðlabanki Íslands setur reglur um hámark greiðslubyrðar fasteignalána í hlutfalli við tekjur neytenda.] * [https://www.sedlabanki.is/utgefid-efni/frettir-og-tilkynningar/frettasafn/frett/2021/11/12/Breytingar-a-reglum-um-hamark-greidslubyrdar-fasteignalana-/ Seðlabanki Íslands 12.11.2021. Breytingar á reglum um hámark greiðslubyrðar fasteignalána.] * [https://www.sedlabanki.is/utgefid-efni/frettir-og-tilkynningar/frettasafn/frett/2022/06/15/Reglur-um-hamark-vedsetningarhlutfalls-og-greidslubyrdar-fasteignalana-/ Seðlabanki Íslands 15.6.2022. Reglur um hámark veðsetningarhlutfalls og greiðslubyrðar fasteignalána.] == Tengt efni == * [[Árleg hlutfallstala kostnaðar]] * [[Heildarlántökukostnaður]] == Tilvísanir == <references/> {{Stubbur}} [[Flokkur:Hagfræði]] [[Flokkur:Lögfræði]] [[Flokkur:Fjármál]] qpo8a4vqxhgqru38cj5l74csu6o0y5r 0 130765 1979567 1510789 2026-09-19T23:24:43Z Fróis 120882 /* */ 1979567 wikitext text/x-wiki [[Mynd:利玛窦像，游文辉绘.jpg|thumb|right|Matteo Ricci]] '''Matteo Ricci''' ([[6. október]] [[1552]] – [[11. maí]] [[1610]]) var [[Ítalía|ítalskur]] [[jesúítar|jesúítamunkur]] og einn af upphafsmönnum [[trúboð jesúíta í Kína|trúboðs jesúíta í Kína]]. Ricci lærði stærðfræði, heimsfræði og stjörnufræði, auk guðfræði og heimspeki í [[Róm]]. Hann var sendur til [[Maká]] 1582 og lærði fljótt [[kínverska|kínversku]] og [[kínverskt letur]]. Ásamt [[Michele Ruggieri]] ferðaðist hann um helstu borgir [[Guangdong]]. Þeir settust að í [[Zhaoqing]] þar sem Ricci gerði fyrsta heimskortið í evrópskum stíl á kínversku, [[Kunyu Wanguo Quantu]] „kort af landafjöld heimsins“, árið 1584. Talið er að þeir Ruggieri hafi þar líka samið kínversk-portúgalska orðabók sem hafði að geyma fyrsta umritunarkerfið úr kínversku letri á latínuletur. Ricci var rekinn frá Zhaoqing og ferðaðist þá víðar um meginland Kína. Hann kom fyrst til [[Beijing]] árið 1598. Árið 1601 var honum boðin staða ráðgjafa við hirð [[Wanli keisari|Wanli keisara]] í Beijing. Hann varð því fyrsti Vesturlandabúinn sem fékk að koma inn í [[Forboðna borgin|Forboðnu borgina]]. Hann fékk frjálsan aðgang en hitti aldrei keisarann sjálfan. Heimskortið hans var prentað á kostnað keisarans árið 1602 og hafði gríðarleg áhrif. Hann stofnaði líka fyrstu kaþólsku kirkjuna í Beijing, [[Xuanwumen-kirkja|Xuanwumen-kirkju]] árið 1605. Ricci lést í Beijing árið 1610 og var jarðaður þar að beiðni [[Diego de Pantoja]], en annars kváðu reglur um að allir útlendingar skyldu jarðaðir í Maká. {{DEFAULTSORT:Ricci, Matteo}} [[Flokkur:Jesúítar]] [[Flokkur:Ítalskir trúboðar]] {{fd|1552|1610}} s6gcmtwoyipxc2df741lfw34zukkzdv 0 132995 1979543 1954697 2026-09-19T15:53:37Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|1 */ 1979543 wikitext text/x-wiki '''Skotveiðifélag [[Ísland]]s (SKOTVÍS)''' var stofnað [[23. september]] [[1978]] af hópi veiðimanna sem álitu að nauðsynlegt væri að breyta viðhorfum til skotveiða og standa vörð um réttindi almennings til veiða í almenningum og á afréttum utan landareigna lögbýla. Stofnfélagar voru 120, en er orðnir um 1200 talsins (2016), eða um 10% veiðikortahafa. == Tilgangur, markmið og stefna == Tilgangur félagsins er að standa vörð um hagsmuni og réttindi skotveiðimanna á Íslandi og stuðla að sameiningu skotveiðimanna og áhugamanna um skotveiðar og náttúruvernd. Stefna félagsins miðar að því að skotveiðimenn séu samstíga og axli sjálfir þá ábyrgð að ná sínum markmiðum. Forgangsatriði er að styrkja almannarétt og faglega veiðistjórnun til að tryggja komandi kynslóðum möguleika á því að stunda skotveiðar í íslenskri náttúru. Lykilþáttur í þeirri [[vegferð]] er að þekking veiðimanna sé virkjuð og að samvinna sé efld við stjórnvöld, stofnanir, landeigendur og frjáls félagasamtök til að ná sátt um leiðir að sameiginlegum markmiðum. == Skipulag félagsins == Skipulag félagsins miðar að því að allir veiðmenn hafi jafna möguleika á að hafa áhrif á framtíð skotveiða óháð búsetu. Á landinu eru starfandi nokkur svæðisráð, sem eru tengiliðir veiðimanna við SKOTVÍS og starfa að verkefnum sem falla að áherslum veiðimanna á viðkomandi svæði og eru í samræmi við markmið félagsins. Fagráð tryggja að öll málefnavinna sé faglega unnin og að rétt sé staðið að undirbúningi fyrir viðræður við stjórnvöld, stofnanir og aðra hagsmunaaðila auk samskipta við fjölmiðla, almenning og veiðimenn. Framkvæmdaráð er vettvangur skoðanaskipta svæðisráða, fagráða og stjórnar. Stjórn skipar formann framkvæmdaráðs og formenn fagráða. Veiðimenn á hverju svæði velja talsmenn sinna eigin svæðisráða. === Svæðisráð === {| class="wikitable" !SVÆÐISRÁÐ !STOFNAÐ |- |Norðvesturland |nóv 2011 |- |Norðausturland |apr 2014 |- |Austurland |jan 2016 |- |Suðausturland |jan 2016 |- |Suðurland |Óstofnað |- |Suðvesturland |Óstofnað |- |Vesturland |Óstofnað |- |Vestfirðir |Óstofnað |} === Fagráð === {| class="wikitable" !FAGRÁÐ |- |Náttúra, nýting og veiðisiðferði |- |Lög, reglugerðir og stjórnsýsla |- |Vöktun, rannsóknir og veiðistjórnun |- |Þekking, miðlun og ímynd |} == Formenn SKOTVÍS == * Sólmundur Tryggvi Einarsson (1978 - 1979) * Finnur Torfi Hjörleifsson (1980) * Sverrir Scheving Thorsteinsson (1981 - 1984) * Páll Dungal (1985 - 1986) * Hallgrímur Marínósson (1987) * Ólafur Jónsson (1988) * Sólmundur Tryggvi Einarsson (1989 - 1991) * Bjarni Kristjánsson (1992 - 1993) * Ólafur Karvel Pálsson (1994 - 1995) * Sigmar B. Hauksson (1996 - 2010) * Elvar Árni Lund (2011 - 2014) * Dúi J. Landmark (2015 - ) ==Tenglar== * [https://skotvis.is/ Vefur SKOTVÍS] [[Flokkur:Íslensk félagasamtök]] {{s|1978}} 42yv4h9c9ns61uqne2g91u427v86xqq 0 137208 1979532 1556685 2026-09-19T15:49:51Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979532 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Skunk Anansie.jpg|thumb|Skunk Anansie árið 2011.]] '''Skunk Anansie''' er bresk [[rokk]]hljómsveit sem hefur starfað með hléum síðan 1994. Hljómsveitin hefur gefið út sex breiðskífur og spilað á Íslandi. <ref>"Hrekkjótt könguló" Viðtal við Skin í Morgunblaðinu http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1886123</ref> Skunk Anansie var valin besta tónleikasveitin og besta sveitin á MTV verðlaununum árið 1997. Nafnið kemur frá þjóðsögu frá [[Gana]] um kóngurlóamanninn Anansi. Þegar sveitin tók sér hlé frá 2004-2009 gaf söngkonan Skin út sólóskífur. ==Meðlimir== *Skin - [[söngur]] og gítar (1994-2001; 2009–) *Martin "Ace" Kent - gítar og bakraddir (1994-2001; 2009–) *Richard "Cass" Lewis - bassi, gítar og bakraddir (1994-2001; 2009–) *Mark Richardson - trommur, ásláttur og bakraddir (1995-2001; 2009–) ==Fyrrum meðlimur== *Robbie France - trommur (1994-1995) ==Breiðskífur== *Paranoid & Sunburnt (1995) *Stoosh (1996) *Post Orgasmic Chill (1999) *Wonderlustre (2010) *Black Traffic (2012) *Anarchytecture (2016) ==Tónleikaplötur== *An Acoustic Skunk Anansie - (Live in London) (2013) ==Safnskífur== *Smashes and thrashes (2009) ==Tilvísanir== [[Flokkur:Breskar hljómsveitir]] [[Flokkur:Enskar hljómsveitir]] to3wfno3sx2pd67dgew51vfe3ry1q23 14 139287 1979528 1569589 2026-09-19T14:03:57Z TKSnaevarr 53243 1979528 wikitext text/x-wiki {{skoða meira|Forseti Þýskalands|Ríkisforseti}} [[Flokkur:Þýskir stjórnmálamenn]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Þýskalands]] [[Flokkur:Forsetar eftir löndum|Þýskaland]] rvgshnnsjk7rrnng519wxnxrn9lzhz0 0 139888 1979540 1833754 2026-09-19T15:52:17Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979540 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Zimmermann Telegram as Received by the German Ambassador to Mexico - NARA - 302025.jpg|thumb|right|Zimmermann-símskeytið eins og það barst til þýska sendiherrans í Washington.]] '''Zimmermann-símskeytið''' kölluðust leynileg samskipti á milli utanríkisráðuneyta [[Þýska keisaradæmið|Þýskalands]] og [[Mexíkó]] í janúar árið 1917. Símskeytið stakk upp á hernaðarbandalagi Mexíkó og Þýska keisaraveldisins ef [[Bandaríkin]] kynnu að ganga inn í [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldina]] í liði með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|Bandamönnum]] gegn Þjóðverjum. Samkvæmt uppástungunni áttu Mexíkanar að endurheimta [[Texas]], [[Arizona]] og [[Nýja Mexíkó|Nýju Mexíkó]], sem Bandaríkin höfðu haft af þeim í [[Stríð Mexíkó og Bandaríkjanna|stríði ríkjanna]] árin 1846-1848. Breska leyniþjónustan komst yfir skilaboðin og leysti úr dulmálinu áður en þau bárust til Mexíkó. Þegar skilaboðin voru birt almenningi reiddust Bandaríkjamenn mjög, sérstaklega eftir að þýski utanríkisráðherrann [[Arthur Zimmermann]] viðurkenndi opinberlega að skilaboðin væru ófölsuð þann 3. mars. Skilaboðin urðu ein ástæða Bandaríkjamanna fyrir því að lýsa yfir stríði á hendur Þjóðverjum í apríl sama ár.<ref>Andrew, Christopher. ''For The President's Eyes Only''. 1996. Harper Collins. Bls. 42.</ref> Ráðning dulmálsins var talinn mesti sigur breskra njósnara í fyrri heimsstyrjöldinni og eitt fyrsta skiptið sem heimsatburðir urðu fyrir áhrifum frá njósnum.<ref name=BBCHistory2017>{{cite news|title=The telegram that brought America into the First World War|url=http://www.historyextra.com/article/bbc-history-magazine/telegram-brought-america-first-world-war|accessdate=17 January 2017|work=BBC History Magazine|date=17 January 2017}}</ref> ==Efni== [[File:Arthur Zimmermann.png|thumb|Arthur Zimmermann]] Skilaboðin voru í dulkóðuðu símskeyti frá [[Arthur Zimmermann]], utanríkisráðherra þýska keisaraveldisins þann 19. janúar 1917. Skilaboðin voru til þýska sendiherrans í Mexíkó, Heinrich von Eckhardt. Zimmermann sendi skilaboðin í aðdraganda óhefts kafbátahernaðar sem hefja átti þann 1. febrúar og Þjóðverjar bjuggust við að myndi líklega leiða til stríðs við Bandaríkin. Skilaboðin skipuðu Eckardt að ef Bandaríkin virtust líkleg til að ganga inn í styrjöldina ætti hann að gera mexíkósku ríkisstjórninni tilboð um hernaðarbandalag og fjárstyrk frá Þýskalandi. Skilaboðin voru á þessa vegu: {{Tilvitnun2|Þann fyrsta febrúar munum við hefja óheftan kafbátahernað. Við munum þó reyna eftir bestu getu að halda Bandaríkjunum hlutlausum. Ef þetta tekst ekki gerum við Mexíkó eftirfarandi tilboð um bandalag: Að við berjumst saman og semjum um frið saman, með rausnarlegum fjárstyrk og samþykki okkar á því að Mexíkó leggi á ný undir sig glötuð landsvæði í Texas, Nýju Mexíkó og Arizona. Frekari samningaviðræður eru undir þér komnar. Láttu forsetann vita með fullri leynd um leið og stríð við Bandaríkin er óumflýjanlegt og bættu við tillögu um að hann, að eigin frumkvæði, ætti að bjóða Japan bandalag og gerast milliliður okkar við Japani. Vektu vinsamlegast athygli forsetans á því að óvæginn kafbátahernaður okkar mun hugsanlega neyða England til að semja um frið eftir nokkra mánuði.|<br>Undirritað, ZIMMERMANN}} ==Svar Mexíkana== Zimmermann-símskeytið var einn liður í tilraun Þjóðverja til að trufla flutning birgða og annars stríðsvarnings frá Bandaríkjunum til Bandamanna.<ref>Tuchman, Barbara W. The Zimmermann Telegram. 1958. Bls. 63, 73–4</ref> Með því að fá Mexíkana til að lýsa stríði á hendur Bandaríkjunum vonuðust Þjóðverjar til þess að hægja á útflutningi bandarískra vopna og hermanna.<ref>Katz, Friedrich. ''The Secret War in Mexico: Europe, the United States, and the Mexican Revolution''. 1981. Bls. 328–29.</ref> Miðstjórn þýska hersins taldi að þeir gætu sigrað Breta og Frakka á vesturvígstöðvunum og þjarmað að Bretlandi með kafbátahernaði sínum áður en Bandaríkjaher yrði reiðubúinn til að koma Bandamönnum til hjálpar. Sigrar Þjóðverja á austurvígstöðvunum sannfærðu þá um að þeir gætu sent fjölda hermanna til vesturvígstöðvanna án þess að tapa á því. [[Venustiano Carranza]] forseti Mexíkó skipaði nefnd hershöfðingja til að meta möguleikann á því að endurheimta fyrrverandi landsvæði Mexíkó frá Bandaríkjunum líkt og Þjóðverjar stungu upp á.<ref>Katz, bls. 364</ref> Hershöfðingjarnir komust að þeirri niðurstöðu að slík tilraun væri hvorki gerleg né jafnvel æskileg með eftirfarandi rökum: * Bandaríkin byggju yfir miklu sterkari herafla en Mexíkó. Mexíkó gæti ekki unnið stríð gegn Bandaríkjunum. * Ekki væri hægt að reiða sig á tilboð Þjóðverja um „rausnarlegan fjárstyrk“. Þýska ríkisstjórnin hafði þá þegar sagt Carranza í júní 1916 að hún gæti ekki látið af hendi gull til að stofna sjálfstæðan mexíkóskan banka.<ref name="William Beezley">William Beezley, Michael Meyer (2010) [https://books.google.com/books?id=Amt1ZXMeVYMC&q=%22gold+to+stock%22#v=snippet&q=%22gold%20to%20stock%22&f=false The Oxford History of Mexico], p. 476, Oxford University Press, UK.</ref> Jafnvel þótt fjárstyrkurinn bærist yrði Mexíkó vafalaust að kaupa vopn og aðrar birgðir frá [[Argentína|Argentínu]], [[Brasilía|Brasilíu]] og [[Síle]], sem myndi skaða sambönd ríkjanna. * Jafnvel þótt Mexíkó tækist einhvern veginn að sigra Bandaríkjamenn og endurheimta landsvæðin yrði afar erfitt fyrir Mexíkana að hafa hemil á stórum og vel vopnuðum enskumælandi íbúafjölda svæðisins. * Önnur milliríkjasambönd voru í húfi. Argentína, Brasilía og Síle höfðu skipulagt friðarsamkomu við Niagarafossa árið 1914 til að koma í veg fyrir stríð milli Bandaríkjanna og Mexíkó í kjölfar hernáms Bandaríkjamanna í Veracruz. Stríð á milli Mexíkó og Bandaríkjanna myndu skaða samband þeirra við þessar þjóðir. Bandaríkjamenn viðurkenndu formlega ríkisstjórn Carranza þann 31. ágúst 1917 vegna Zimmermann-símskeytisins til þess að halda Mexíkönum hlutlausum í styrjöldinni.<ref name="Thomas Paterson">Thomas Paterson, J. Garry Clifford, Robert Brigham, Michael Donoghue, Kenneth Hagan (2010) ''[https://books.google.com/books?id=XkfAAgAAQBAJ&q=%22mexican+neutrality%22#v=snippet&q=%22mexican%20neutrality%22&f=false American Foreign Relations, Volume 1: To 1920]'', p. 265, Cengage Learning, USA.</ref><ref name="Paterson Clifford">Thomas Paterson, John Garry Clifford, Kenneth J. Hagan (1999) ''[https://books.google.com/books?id=4TyZFqJjLMAC&focus=searchwithinvolume&q=%22mexican+neutrality%22 American Foreign Relations: A History since 1895]'', p. 51, Houghton Mifflin College Division, USA.</ref> Eftir innrás Bandaríkjamanna í Veracruz árið 1914 var ómögulegt að fá Mexíkana til að taka þátt í neinu hernaðarbrölti Bandaríkjanna<ref name="Lee Stacy">Lee Stacy (2002) ''[https://books.google.com/books?id=84krAQAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22mexican+neutrality%22 Mexico and the United States, Volume 3]'', p. 869, Marshall Cavendish, USA.</ref> og því ekki hægt að vonast eftir öðru betra en að Mexíkó yrði áfram hlutlaust, jafnvel þótt Mexíkanar leyfðu þýskum fyrirtækjum áfram að starfa í landinu.<ref name="Jürgen Buchenau">Jürgen Buchenau (2004) ''[https://books.google.com/books?id=zj47Ky6ciJEC&q=%22mexican+neutrality%22#v=snippet&q=%22mexican%20neutrality%22&f=false Tools of Progress: A German Merchant Family in Mexico City, 1865–present]'', p. 82, UNM Press, USA.</ref> ==Viðbrögð Bandaríkjamanna== Samband Bandaríkjamanna við bæði Þjóðverja og Mexíkana var þegar stirt þegar símskeytið var opinberað. Auk þess var mörgum Mexíkönum í nöp við Bandaríkin<ref>Link, Arthur S. (1965). ''Wilson: Campaigns for Progressivism and Peace: 1916–1917''.</ref>, þar sem bandaríski hershöfðinginn [[John J. Pershing]] hafði lengi verið í herleiðangri í Mexíkó til að handsama byltingarmanninn [[Pancho Villa]] og hafði nokkrum sinnum lent í skærum við Mexíkana. Þegar fréttir af símskeytinu bárust út urðu samskipti ríkjanna enn kaldari. Bretahatur var þó einnig algengt í Bandaríkjunum, sérstaklega meðal þýsk- og írskættaðra Bandaríkjamanna. Margir Bandaríkjamenn vildu fyrir alla muni forðast að blanda sér í átökin í Evrópu. Þar sem almenningi hafði í upphafi verið (ranglega) sagt að símskeytinu hefði verið stolið í dulráðinni útgáfu frá Mexíkó héldu margir í upphafi að skilaboðin væru fölsun bresku leyniþjónustunnar. Þýskir og mexíkóskir erindrekar ýttu undir þessa túlkun á atburðinum auk þess sem sumir bandarískir fjölmiðlar, sérstaklega þeir sem tilheyrðu [[William Randolph Hearst]], aðhylltust hana. Ríkisstjórn [[Woodrow Wilson|Woodrows Wilson]] lenti hér á milli steins og sleggju. Bretar höfðu fært sönnur fyrir því að símskeytið væri ósvikið en Wilson gat ekki deilt sönnunargögnunum með bandarískum almenningi án þess að grafa undan bresku leyniþjónustunni. Að endingu gerði Arthur Zimmermann sjálfur út um allan vafa um staðreyndir málsins. Á blaðamannafundi þann 3. mars 1917 sagði hann bandarískum blaðamanni: „Ég get ekki neitað því. Það er satt.“ Þann 29. mars 1917 flutti Zimmermann síðan ræðu á þýska ríkisþinginu þar sem hann viðurkenndi að símskeytið væri ósvikið.<ref>[[#Meyer|Meyer]], p.&nbsp;76.</ref> Zimmermann vonaði að Bandaríkjamenn skildu að tilboðið um stríðsstyrk til Mexíkó væri aðeins ætlað til varnar gegn Bandaríkjunum ef þau ákvæðu af fyrra bragði að berjast gegn Þjóðverjum. Þann 1. febrúar 1917 byrjuðu Þjóðverjar óheftan kafbátahernað gegn öllum skipum á Atlantshafinu undir bandaríska fánanum; bæði ferðamanna- og kaupskipum. Tveimur skipum var sökkt í febrúar og flest bandarísk kaupskipafyrirtæki hættu að sigla yfir Atlantshafið. Almenningsálit kallaði eftir aðgerðum. Wilson hafði þá neitað að lána kaupskipum vopn og herfylgd bandaríska sjóhersins en skipti um skoðum eftir birtingu Zimmermann-símskeytisins. Forsetinn fór með frumvarp fyrir því að bandarísk skip á leið yfir Atlantshafið fengju herfylgd en kom því ekki í gegnum bandaríska þingið.<ref>Richard W Leopold, ''The Growth of American Foreign Policy: A History'' (1962) pp 330–31</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Fyrri heimsstyrjöldin]] [[Flokkur:1917]] [[Flokkur:Saga Mexíkó]] [[Flokkur:Saga Þýskalands]] [[Flokkur:Saga Bandaríkjanna]] r5r4ck2rbkrufncgtuhk6uze60q0ur5 14 140813 1979574 1602604 2026-09-20T00:32:50Z TKSnaevarr 53243 1979574 wikitext text/x-wiki {{skoða meira|Forsætisráðherra Svíþjóðar|Listi yfir forsætisráðherra Svíþjóðar}} [[Flokkur:Sænskir stjórnmálamenn]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar eftir löndum|Svíþjóðar]] [[Flokkur:Evrópskir forsætisráðherrar|Svíþjóð]] i08i7eve6hcageydn50xlbm3re74nwe 0 141744 1979546 1860777 2026-09-19T15:54:21Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979546 wikitext text/x-wiki {{Bók | titill = Anna í Grænuhlíð | uppr_titill = Anne of Green Gables | þýðandi = Axel Guðmundsson, 1933<br />Hildur Hermóðsdóttir, 1988<br />Sigríður Lára Sigurjónsdóttir, 2012 | mynd = [[File:Anne of Green Gables - cover.png|250px|center|]] | lysing_myndar = | höfundur = [[Lucy Maud Montgomery]] | myndir = | kápa = | land = [[Kanada]] | tungumál = Enska | bokaflokkur = Anna í Grænuhlíð | útgefandi = [[L.C. Page & Co.]] | útgáfudagur = {{start date and age|1908|6|13}} | síður = | isbn = 9979301163 | forveri = | framhald = [[Anna í Avonlea]] }} '''''Anna í Grænuhlíð''''' er [[skáldsaga]] eftir [[Lucy Maud Montgomery]] sem kom fyrst út árið 1908 og fjallar um [[ævintýri]] Önnu Shirley, 11 ára munaðarlausrar stúlku, sem fyrir tilviljun eignast heimili hjá systkinunum Matthíasi og Marillu Cuthbert í Grænuhlíð og lífgar upp á tilveruna þar á bæ. Sagan gerist í lok 19. aldar í [[Kanada]] en bærinn Avonlea er sögustaður bókarinnar sem er skáldaður bær á [[Eyja Játvarðs prins|Eyju Játvarðs prins]]. Sagan um Önnu varð strax gífurlega vinsæl frá fyrstu útgáfu og hefur síðan selst í yfir 50 milljónum eintaka og verið þýdd á a.m.k. 36 tungumál. Montgomery skrifaði síðar hátt í tuttugu framhaldsbækur og smásögur um Önnu í Grænuhlíð. Anna í Grænuhlíð kom fyrst út í íslenskri þýðingu Axels Guðmundssonar árið 1933 og var endurútgefin þrisvar sinnum á 20. öldinni síðast árið 1988 þá í endurskoðun Hildar Hermóðsdóttur. Árið 2012 gaf bókaforlagið Ástríki út fyrstu bókina um Önnu í nýrri þýðingu Sigríðar Láru Sigurjónsdóttur. ==Söguþráður== Anna Shirley er munaðarlaus stúlka frá [[Nova Scotia]] sem hefur verið send til að búa með systkinunum Matthíasi og Marillu Cuthbert. Systkinin bjuggust við að fá dreng til að létta Matthíasi störfin á bænum en vegna misskilnings sendir munaðarleysingjahælið þeim stúlku. Anna er hvatvís og uppátækjasöm, en einnig greind, útsjónarsöm og ástúðleg. Leiðarvísir hennar í gegnum lífið er ímyndunaraflið sem hleypur oftar en ekki með hana í gönur. Anna er þá líka mjög upptekin af útliti sínu en þar eru rauðir lokkarnir heldur betur ekki í uppáhaldi. Systkinin eru harðákveðin í að leiðrétta þennan misskilning en Anna er ekki lengi að heilla þau uppúr skónum og þannig fer að hún fær að vera um kyrr í Grænuhlíð. Sagan fjallar áfram haldandi um líf Önnu þar sem hún gengur í skóla og kynnist nýju fólki. Anna kynnist fljótlega Díönnu Barry sem verður hennar nánasta vinkona og lenda þær stöllur í hinum ýmsu ævintýrum. Hún vingast einnig við stúlkurnar Jane Andrews og Ruby Gillis en reynir að halda sig frá kvikyndislegu systrunum Gertie og Josie Pye. Anna stendur sig vel í skólanum og er fljótlega meðal hæstu í bekknum. Hennar helsti keppinautur er Gilbert Blythe sem verður hennar alversti óvinur eftir að hann gerir grín að rauðu lokkunum. Gilbert reynir þó hvað eftir annað að biðjast afsökunnar en Anna er lengi vel hörð á sínu og það tekur hana langan tíma að fyrirgefa Gilberti. Þegar Anna er orðin 16 ára fer hún ásamt Gilbert, Josie, Jane og Ruby í Drottningarakademíuna (e. Queen's Academy) til að verða sér út um kennsluréttindi. Þar stendur hún sig áfram með prýði og klárar skólann á einu ári í stað tveggja auk þess sem hún hlýtur skólastyrk til þess að hefja bakkalor nám við Reddmond Háskóla. Í síðari hluta bókarinnar deyr Matthías eftir að hafa fengið hjartaáfall. Þetta hörmulega áfall veldur því að Anna hættir við að fara til Reddmond og verður eftir í Grænuhlíð hjá Marillu. Hún fær starf sem kennslukona í öðrum bæ og ætlar sér að koma heim um helgar til að hjálpa Marillu. Gilbert hefur einnig fengið starf sem kennari en það í Avonlea. Eftir að hafa frétt af áætlun Önnu lætur hann eftir starfið sitt við Avonlea skóla svo að Anna geti tekið við því og eytt meiri tíma með Marillu. Anna verður svo snortin við þetta að hún fyrirgefur Gilberti allt sem áður hafði gengið og þau verða góðir vinir. [[File:Anne of Green Gables - pg156a.jpg|thumb|Þekkt sena úr bókinni er þegar Anna slær Gilbert með krítarspjaldinu sínu eftir að hann kallar hana gulrót]] ==Persónur== *'''Anna Shirley''': 11 ára munaðarlaus, málglöð stúlka með ríkt ímyndunarafl sem eignast fyrir tilviljun heimili í Grænuhlíð hjá systkinunum Marillu og Matthíasi. Anna er mjög viðkvæm fyrir útliti sínu en hún hefur algjöra ímugust á rauða hárinu sínu. *'''Marilla Cuthbert''': Systir Matthíasar. Marilla er ströng en sanngjörn kona sem hefur lítinn skilning á ímyndunarafli Önnu. Því lengur sem Anna dvelur hjá systkinunum fer Marilla þó að mildast því þrátt fyrir kalt viðmót þykir henni afar vænt um stúlkuna. *'''Matthías Cuthbert''': Bróðir Marillu. Hlédrægur og ljúfur gamall maður sem Anna gjörsamlega heillar uppúr skónum. Marilla skammar Matthías gjarnar fyrir að dekra of mikið við Önnu. *'''Díana Barry''': Besta vinkona Önnu. Díana býr í nágrenni við Grænuhlíð og er eldri dóttir Barry hjónanann en litla systir Díönnu er Minnie May. Anna öfundar of Díönnu vegna útlits síns en hún hefur fallegt þykkt dökkt hár. *'''Gilbert Blythe''': Myndarlegur, klár og hrekkjóttur skólafélagi Önnu. Gilbert verður hrifinn af Önnu frá því að hann sér hana fyrst. Hann reynir að ná athygli hennar með því að toga í aðra fléttuna hennar og kalla hana gulrót. Anna, sem hefur alla tíð verið ákaflega viðkvæm fyrir hárinu sínu, verður öskuill og neitar lengi vel að fyrirgefa Gilberti þrátt fyrir margar afsökunarbeiðnir. Nokkrum árum síðar lætur Gilbert eftir starfið sitt við Avonlea barnaskólann svo að Anna geti fengið starfið. *'''Ruby Gillis''': Vinkona Önnu. Ruby á nokkrar eldri systur og nýtur þess jafnan að deila þekkingu sinni á strákum með hinum stelpunum í skólanum. Ruby hefur ljóst liðað hár. *'''Jane Andrews''': Vinkona Önnu. Jane er látlaus og skynsöm stúlka. *'''Josie Pye''': Skólafélagi Önnu. Josie er óvinkona Önnu og hinna stúlknana í bekknum en Josie getur verið afar hégómaleg og óheiðarleg. Hún er öfundsjúk út í Önnu vegna þess hversu vel hún er liðin meðal bekkjarfélaganna. *'''Frú Rakel Lynde''': Nágranni Matthíasar og Marillu. Rakel er dugnaðarforkur og vinnur t.d. góðgerðarstörf fyrir kirkjuna. Frú Lynde er samt aðallega þekkt fyrir að vera hnýsinn og yfirlætisleg. Samskipti Önnu og Frú Lynde byrja á afturfótunum þegar Anna tekur gagnrýni Frú Lynde afar illa. Þær verða þó síðar þokkalegar vinkonur. *'''Herra Phillips''': Kennari Önnu í skólanum. Herra Phillips er óvinsæll meðal barnanna. Hann skortir aga og leysir vandamál sem uppkoma á grófan hátt. *'''Mauriel Stacy''': Kennari sem tekur við af herra Phillips. Fröken Stacy er afar ljúf og heiðarlegur kennari. Hún verður ákveðinn mentor Önnu og hvetur hana til áfram haldandi náms. *'''Séra og Frú Allan''': Presturinn í Avonlea og kona hans sem vingast við Önnu. *'''Herra og Frú Barry''': Foreldrar Díönnu og Minnie May. Frú Barry neitar að leifa Díönnu að hitta Önnu eftir að Anna veldur því óvart að Díanna verður drukkin. Það breytist hins vegar eftir að Anna bjargar lífi Minnie May þegar hún veikist alvarlega. *'''Minnie May Barry''': litla systir Díönnu sem Anna bjargar þegar hún veikist alvarlega. *'''Josephine Barry''': eldri frænka Díönnu. Hún er yfirleitt heldur neikvæð og niðurlút en breytist öll eftir að hún hittir Önnu. *'''Frú Hammond''': Kona sem Anna bjó hjá áður en hún eignaðist heimili í Grænuhlíð. Frú Hammond hafði misst eiginmann sinn og var af þeim sökum afar úrill og kvikindisleg. Hún lýtur á Önnu frekar sem húshjálp og þjónustustúlku heldur en dóttur. ==Kvikmyndir og þættir== Bækurnar um Önnu í Grænuhlíð hafa alla tíð notið gífurlegra vinsælda en gerðar hafa verið ótal kvikmyndir og þættir eftir bókunum. Sennilega er þekktasta kvikmyndin um Önnu fjögurra klukkustunda sjónvarpsmynd frá [[CBS]], ''Anne of Green Gables'' sem kom út árið 1985 og skartar [[Megan Follows]] í aðalhlutverki. Framhöld af þeirri kvikmynd eru síðan ''Anne og Green Gables: The sequel'' (1987) og ''Anne of Green Gables: The Continuing Story'' (2000). [[RÚV]] sýndi á tímabili teiknimyndaþætti frá [[PBS]] um Önnu í Grænuhlíð. Nýjustu þættirnir sem byggðir eru á bókum L. M. Montgomery kallast ''Anne with an E'' og var þeim streymt inn á gagnaveituna [[Netflix]] árið 2017. == Heimildir == {{wpheimild | tungumál = en | titill = Anne of Green Gables| mánuðurskoðað = Febrúar| árskoðað = 2018 }} [[Flokkur:Kanadískar skáldsögur]] [[Flokkur:Bókaárið 1908]] ft9ia5x9nxj090zmwd61jjd68qdl2av 0 142988 1979555 1705526 2026-09-19T15:56:22Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979555 wikitext text/x-wiki '''Demetrio Paparoni''' er [[Ítalía|ítal]]skur listgagnrýnandi, sýningarstjóri og dálkahöfundur. Demetrio Paparoni er fæddur í Sýrakúsu á Ítalíu árið 1954 og býr nú í [[Mílanó]]. Árið 1983 stofnaði hann tímarit um nútímalist, Tema Celeste, og útgáfufyrirtæki með sama nafni, sem hann rak fram til ársins 2000. Á árinu 1981 fékk hann tímabundna kennarastöðu til að kenna nútímalist við University of Applied Arts í [[Vín (Austurríki)|Vínarborg]]. Frá 1996 til 1998 kenndi hann samtímalistasögu við arkitektadeild University of Catania (í útibúi skólans í Sýrakúsu). Hann kenndi nútímalistasögu við sömu deild árin 2003-2008. Árið 2010 skrifaði hann kafla um samtímalist og annan um trúarlega íkonalist í fjórða bindi alfræðiritsins Treccani Encyclopedia 21. aldar. Meðal verka hans sem sýningarstjóri má nefna að á 45. Feneyjartvíæringnum 1993 setti hann upp Abstracta í ítalska básnum. Sama ár var hann sýningarstjóri sýningarinnar Italia/America, L‘astrazione ridefinita í National Gallery of Modern Art í San Marínó. Á árinu 1996 tók hann þátt í að setja upp í samstarfi við Fundación Reina Sofía de Madrid sýninguna Nuevas Abstracciones í Palacio de Velázques í Madríd og í Galería de Arte Moderno í Barcelona. Sama ár var hann einn af stofnendum fyrsta samtímalistasafnsins á Sikiley, Galleria Civica d‘Arte Contemporanea í Sýrakúsu og veitti því forstöðu til 1998. Meðal fleiri sýningar þar sem hann var sýningarstjóri má nefna Eretica (Galleria d‘Arte Moderna í Palermo 2006), Mentalgrafie/Viaggio nell‘arte contemporanea italiana (Tel Aviv Museum of Art 2007), Espana 1957-2007 (Palazzo Riso í Palermo 2008), Surreal versus Surrealism (IVAM í Valencia 2011) og The New Frontier of the Painting (Fondazione Stelline í Mílanó 2017). Einnig hefur hann lagt sitt af mörgum til sýninga á Ítalíu á verkum eftir Andy Warhol, Keith Haring, Jean-Michel Baszquiat, David LaChapelle, Edward Hopper og Roy Lichtenstein. Hann hefur verið sýningarstjóri í stórum sýningum í almennu rými, t.d. hjá Anish Kapoor (Mílanó 2011), Tony Ourser (Mílanó 2011) og Wang Guangyi (La Coruna á Spáni 2015). Hann hefur skrifað kynningar í sýningarskrá um listamenn á borð við Li Songsong, David Salle, Vik Muniz, Peter halley, Günter Brus, Sean Scully, Domenico Bianchi, Mimmo Paladino, Jim Dine, Zhang Huan, Wang Guangyi, Ding Yi, Jenny Saville og Mike og Doug Starn. Paparoni hefur búið til fjölmargar heimildarmyndir fyrir ítalska sjónvarpið, menntarás RAI. Hann hefur skrifað og ritstýrt fjölda bóka og bæklinga meðal annars um Timothy Greenfield-Sanders (2001), Brian Eno og Mimmo Paladino (2001), Chuck Close (2002), Jonathan Lasker (2002), Bernardí Roig (2009), Wang Guangyi (2013), Morten Viskum (2016), Ljubodrag Andric (2016), Vibeke Slyngstad (2017), Natee Utarit (2018) og Ronald Ventura (2018). {{DEFAULTSORT:Paparoni, Demetrio}} {{fe|1954|Paparoni, Demetrio}} [[Flokkur:Ítalir]] 3wizlny4tthvca7e8w9tgeok4igr7dm 0 145253 1979592 1979236 2026-09-20T10:45:56Z Torfifagri 33930 Bætti við upplýsingaboxi fyrir plötuna. 1979592 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Millilending | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1975 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Hljóðriti hf. | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 37:30 | tungumál = | útgefandi = | leikstjóri = | upptökustjóri = | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Megas_(hljómplata)|Megas]]'' | síðasta_ár = 1972 | ár = 1975 | næsti_titill = ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' | næsta_ár = 1976 | misc = | litakóði = }} '''Millilending''' er önnur breiðskífa [[Megas]]ar, gefin út árið [[1975]]. Platan var endurútgefin á geisladiski [[2002]] með fjórum aukalögum. Upptökur fóru fram í Hljóðrita Hf, Hafnarfirði. Meðlimir úr hljómsveitinni Júdas sáu um undirspil. Demant gaf út. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | headline = Hlið A | title1 = Jónas Ólafur Jóhannesson frá Hriflu | length1 = 03:40 | title2 = Súlnareki | length2 = 02:32 | title3 = Ég hef ekki tölu | length3 = 03:35 | title4 = Erfðaskrá | length4 = 03:34 | title5 = Ég á mig sjálf (söngurinn hennar Diddu) | length5 = 04:30 | total_length = 17:51 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title6 = Ragnheiður biskupsdóttir | length6 = 02:45 | title7 = Sennilega það síðasta (sem víkingurinn mælti um & eftir fráfall sitt) | length7 = 03:48 | title8 = Fjögurmilljóndollara&níutíu&níusenta) mannúðarmálfræði | length8 = 08:11 | title9 = Silfurskotturnar hafa sungið fyrir mig | length9 = 04:55 | total_length = 19:39 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Þín miskunn ó guð | music1 = erlent lag | length1 = 01:18 | title2 = Passíusálmur #51 | lyrics2 = Steinn Steinarr | length2 = 02:59 | title3 = Passíusálmur #52 | lyrics3 = Karl Ísfeld | length3 = 02:04 | title4 = Bjargið alda | lyrics4 = Matthías Jochumsson | length4 = 03:01 |total_length= 09:22 }} == Hljóðfæraleikur == *Magnús Kjartansson: Píanó, orgel og ARP synthesizer *Vignir Bergmann: Hljómgítar og rafmagnsgítar *Finnbogi Kjartansson: Bassi *Hrólfur Gunnarsson: Trommur og tambúrín (Ofangreindir hljóðfæraleikarar úr hljómsveitinni Júdas) *Kristján Möndull: Hljómgítar *Magnús Eiríksson: Munnharpa *Rúnar Georgsson: Þverflauta *Kristinn Sigmarsson og Sæbjörn Jónsson: Trompetar *Reynir Sigurðsson: Víbrafónn og pákur *Jónas R. Jónasson: Sírena *Megas: Söngur *Ljósmynd á framhlið umslags: Árni Páll *Ljósmynd á bakhlið: Björgvin Pálsson *Lög og textar: Megas *Allar útsetningar: Megas Gratias maximas agimus: Jónasi R., Tony Cook og Óttari Felix [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1975]] ri6omz4kw07b3hpxvttcjkw4i4ewmnn 1979593 1979592 2026-09-20T10:46:40Z Torfifagri 33930 1979593 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Millilending | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1975 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Hljóðriti hf. | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 37:30 | tungumál = | útgefandi = Demant | leikstjóri = | upptökustjóri = | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Megas_(hljómplata)|Megas]]'' | síðasta_ár = 1972 | ár = 1975 | næsti_titill = ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' | næsta_ár = 1976 | misc = | litakóði = }} '''Millilending''' er önnur breiðskífa [[Megas]]ar, gefin út árið [[1975]]. Platan var endurútgefin á geisladiski [[2002]] með fjórum aukalögum. Upptökur fóru fram í Hljóðrita Hf, Hafnarfirði. Meðlimir úr hljómsveitinni Júdas sáu um undirspil. Demant gaf út. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | headline = Hlið A | title1 = Jónas Ólafur Jóhannesson frá Hriflu | length1 = 03:40 | title2 = Súlnareki | length2 = 02:32 | title3 = Ég hef ekki tölu | length3 = 03:35 | title4 = Erfðaskrá | length4 = 03:34 | title5 = Ég á mig sjálf (söngurinn hennar Diddu) | length5 = 04:30 | total_length = 17:51 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title6 = Ragnheiður biskupsdóttir | length6 = 02:45 | title7 = Sennilega það síðasta (sem víkingurinn mælti um & eftir fráfall sitt) | length7 = 03:48 | title8 = Fjögurmilljóndollara&níutíu&níusenta) mannúðarmálfræði | length8 = 08:11 | title9 = Silfurskotturnar hafa sungið fyrir mig | length9 = 04:55 | total_length = 19:39 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Þín miskunn ó guð | music1 = erlent lag | length1 = 01:18 | title2 = Passíusálmur #51 | lyrics2 = Steinn Steinarr | length2 = 02:59 | title3 = Passíusálmur #52 | lyrics3 = Karl Ísfeld | length3 = 02:04 | title4 = Bjargið alda | lyrics4 = Matthías Jochumsson | length4 = 03:01 |total_length= 09:22 }} == Hljóðfæraleikur == *Magnús Kjartansson: Píanó, orgel og ARP synthesizer *Vignir Bergmann: Hljómgítar og rafmagnsgítar *Finnbogi Kjartansson: Bassi *Hrólfur Gunnarsson: Trommur og tambúrín (Ofangreindir hljóðfæraleikarar úr hljómsveitinni Júdas) *Kristján Möndull: Hljómgítar *Magnús Eiríksson: Munnharpa *Rúnar Georgsson: Þverflauta *Kristinn Sigmarsson og Sæbjörn Jónsson: Trompetar *Reynir Sigurðsson: Víbrafónn og pákur *Jónas R. Jónasson: Sírena *Megas: Söngur *Ljósmynd á framhlið umslags: Árni Páll *Ljósmynd á bakhlið: Björgvin Pálsson *Lög og textar: Megas *Allar útsetningar: Megas Gratias maximas agimus: Jónasi R., Tony Cook og Óttari Felix [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1975]] j9jmftyceq2v35v4ol95i9zrvlj1lcq 10 146432 1979575 1786097 2026-09-20T00:39:24Z TKSnaevarr 53243 1979575 wikitext text/x-wiki {{Navbox|{{#if:{{{1|}}}|child}} |name = Forsætisráðherrar Svíþjóðar |title = [[Forsætisráðherra Svíþjóðar|Forsætisráðherrar Svíþjóðar]] ([[Listi yfir forsætisráðherra Svíþjóðar|listi]]) |image = [[Mynd:Coat of arms of Sweden.svg|70px|right|Sveriges lilla riksvapen]] |state = collapsed |evenodd = on |groupstyle = text-align:center;line-height:1.1; |liststyle = line-height:1.4; |group1 = Frá stofnun ríkisþingsins<br>fram að sambandskreppunni<br><small>''(1876–1905)''</small> |list1 = [[Louis De Geer (1818–1896)|Louis&nbsp;De&nbsp;Geer&nbsp;eldri]]{{·}} [[Arvid Posse]]{{·}} [[Carl Johan Thyselius]]{{·}} [[Robert Themptander]]{{·}} [[Gillis Bildt]]{{·}} [[Gustaf Åkerhielm]]{{·}} [[Erik Gustaf Boström]]{{·}} [[Fredrik von Otter]]{{·}} [[Erik Gustaf Boström]]{{·}} [[Johan Ramstedt]]{{·}} [[Christian Lundeberg]] |group2 = Frá endalokum konungssambandsins<br>til fyrri heimsstyrjaldar<br><small>''(1905–1914)''</small> |list2 = [[Karl Staaff]]{{·}} [[Arvid Lindman]]{{·}} [[Karl Staaff]] |group3 = Frá fyrri heimsstyrjöld<br>til seinni heimsstyrjaldar<br><small>''(1914-1945)''</small> |list3 = [[Hjalmar Hammarskjöld]]{{·}} [[Carl Swartz]]{{·}} [[Nils Edén]]{{·}} [[Hjalmar Branting]]{{·}} [[Louis De Geer (1854–1935)|Louis&nbsp;De&nbsp;Geer&nbsp;yngri]]{{·}} [[Oscar von Sydow]]{{·}} [[Hjalmar Branting]]{{·}} [[Ernst Trygger]]{{·}} [[Hjalmar Branting]]{{·}} [[Rickard Sandler]]{{·}} [[Carl Gustaf Ekman]]{{·}} [[Arvid Lindman]]{{·}} [[Carl Gustaf Ekman]]{{·}} [[Felix Hamrin]]{{·}} [[Per Albin Hansson]]{{·}} [[Axel Pehrsson-Bramstorp]]{{·}} [[Per Albin Hansson]] |group4 = Kaldastríðsárin<br><small>''(1945–1991)''</small> |list4 = [[Östen Undén]] (til bráðabirgða){{·}} [[Tage Erlander]]{{·}} [[Olof Palme]]{{·}} [[Thorbjörn Fälldin]]{{·}} [[Ola Ullsten]]{{·}} [[Thorbjörn Fälldin]]{{·}} [[Olof Palme]]{{·}} [[Ingvar Carlsson]] |group5 = Frá lokum kalda stríðsins<br><small>''(1991–)''</small> |list5 = [[Carl Bildt]]{{·}} [[Ingvar Carlsson]]{{·}} [[Göran Persson]]{{·}} [[Fredrik Reinfeldt]]{{·}} [[Stefan Löfven]]{{·}} [[Magdalena Andersson]]{{·}} [[Ulf Kristersson]] }}<noinclude> [[Flokkur:Stjórnmálasnið]] </noinclude> 1o5air487yunflxpaml9caa46ky6z3y 1979577 1979575 2026-09-20T01:03:14Z TKSnaevarr 53243 1979577 wikitext text/x-wiki {{Navbox|{{#if:{{{1|}}}|child}} |name = Forsætisráðherrar Svíþjóðar |title = [[Forsætisráðherra Svíþjóðar|Forsætisráðherrar Svíþjóðar]] ([[Listi yfir forsætisráðherra Svíþjóðar|listi]]) |image = [[Mynd:Coat of arms of Sweden.svg|70px|right|Sveriges lilla riksvapen]] |state = collapsed |evenodd = on |groupstyle = text-align:center;line-height:1.1; |liststyle = line-height:1.4; |group1 = Frá stofnun ríkisþingsins<br>fram að sambandskreppunni<br><small>''(1876–1905)''</small> |list1 = [[Louis Gerhard De Geer|Louis&nbsp;De&nbsp;Geer&nbsp;eldri]]{{·}} [[Arvid Posse]]{{·}} [[Carl Johan Thyselius]]{{·}} [[Robert Themptander]]{{·}} [[Gillis Bildt]]{{·}} [[Gustaf Åkerhielm]]{{·}} [[Erik Gustaf Boström]]{{·}} [[Fredrik von Otter]]{{·}} [[Erik Gustaf Boström]]{{·}} [[Johan Ramstedt]]{{·}} [[Christian Lundeberg]] |group2 = Frá endalokum konungssambandsins<br>til fyrri heimsstyrjaldar<br><small>''(1905–1914)''</small> |list2 = [[Karl Staaff]]{{·}} [[Arvid Lindman]]{{·}} [[Karl Staaff]] |group3 = Frá fyrri heimsstyrjöld<br>til seinni heimsstyrjaldar<br><small>''(1914-1945)''</small> |list3 = [[Hjalmar Hammarskjöld]]{{·}} [[Carl Swartz]]{{·}} [[Nils Edén]]{{·}} [[Hjalmar Branting]]{{·}} [[Louis De Geer (1854–1935)|Louis&nbsp;De&nbsp;Geer&nbsp;yngri]]{{·}} [[Oscar von Sydow]]{{·}} [[Hjalmar Branting]]{{·}} [[Ernst Trygger]]{{·}} [[Hjalmar Branting]]{{·}} [[Rickard Sandler]]{{·}} [[Carl Gustaf Ekman]]{{·}} [[Arvid Lindman]]{{·}} [[Carl Gustaf Ekman]]{{·}} [[Felix Hamrin]]{{·}} [[Per Albin Hansson]]{{·}} [[Axel Pehrsson-Bramstorp]]{{·}} [[Per Albin Hansson]] |group4 = Kaldastríðsárin<br><small>''(1945–1991)''</small> |list4 = [[Östen Undén]] (til bráðabirgða){{·}} [[Tage Erlander]]{{·}} [[Olof Palme]]{{·}} [[Thorbjörn Fälldin]]{{·}} [[Ola Ullsten]]{{·}} [[Thorbjörn Fälldin]]{{·}} [[Olof Palme]]{{·}} [[Ingvar Carlsson]] |group5 = Frá lokum kalda stríðsins<br><small>''(1991–)''</small> |list5 = [[Carl Bildt]]{{·}} [[Ingvar Carlsson]]{{·}} [[Göran Persson]]{{·}} [[Fredrik Reinfeldt]]{{·}} [[Stefan Löfven]]{{·}} [[Magdalena Andersson]]{{·}} [[Ulf Kristersson]] }}<noinclude> [[Flokkur:Stjórnmálasnið]] </noinclude> dsyniikienu1o35rbit2tde6yiv2chn 0 148969 1979591 1965163 2026-09-20T10:41:38Z Alvaldi 71791 /* Þekktir leikmenn */ 1979591 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball club | name = Houston Rockets | logo = | imagesize = 240px | league = [[NBA]] | conference = Vesturdeild | division = Suðvesturriðill | founded = 1967 | history = '''San Diego Rockets'''<br />1967–1971<br />'''Houston Rockets'''<br />1971–present<ref>{{cite web|title=Rockets All-Time Record|url=https://d26dmzpiksq0q.cloudfront.net/shared/game-notes/rockets-media-guide.pdf#page=127|publisher=NBA Properties, Inc.|work=2023–24 Houston Rockets Media Guide|access-date=May 14, 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=Franchise History–NBA Advanced Stats|url=https://www.nba.com/stats/history|publisher=NBA Media Ventures, LLC|website=NBA.com|access-date=May 14, 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=NBA.com/Stats–Houston Rockets seasons|url=https://www.nba.com/stats/team/1610612745/seasons|publisher=NBA Media Ventures, LLC|website=Stats.NBA.com|access-date=December 2, 2022}}</ref> | arena = [[Toyota Center]] | location = [[Houston|Houston, Texas]], Bandaríkin | colors = Rauður, svartur, grár, antrasít, hvítur<ref>{{cite web|title=NBA LockerVision - Houston Rockets - Icon Edition - Story Guide|url=https://lockervision.nba.com/outfit/houston-rockets/icon-edition|publisher=NBA Properties, Inc.|website=LockerVision.NBA.com|access-date=January 2, 2023|quote=The Houston Rockets Icon Edition uniform is a progressive and unique red uniform. The Rockets brand is on display using the jersey wordmark “Rockets” across the chest, black trim around the neckline and arms, and black stripes running down the jersey meeting the same black stripe on the shorts.}}</ref><ref>{{cite web|title=Houston Rockets Reproduction and Usage Guideline Sheet|url=https://cdn-assets-us.frontify.com/s3/frontify-enterprise-files-us/eyJwYXRoIjoibmJhXC9maWxlXC9EZ3gzM1J5WXZnNk5ZYTFFcDNIUC5wZGYifQ:nba:JMGv4m63xBJ8ChVWrE2iABwY1svdzxZR7pmMeEzmts4|publisher=NBA Properties, Inc.|access-date=March 1, 2025}}</ref><br />{{color box|#CE1141}} {{color box|#000000}} {{color box|#9EA2A2}} {{color box|#373A36}} {{color box|#FFFFFF}} | affiliation = [[Rio Grande Valley Vipers]] | league_champs = '''2''' (1994, 1995) | ret_nums = '''7''' ([[Yao Ming|11]], [[Clyde Drexler|22]], [[Calvin Murphy|23]], [[Moses Malone|24]], [[Hakeem Olajuwon|34]], [[Elvin Hayes|44]], [[Rudy Tomjanovich|45]]) | website = {{URL|nba.com/rockets}} }} [[Mynd:Toyota Center entr.jpg|thumb|Toyota Center heimavöllur Rockets tekur 18.000 manns.]] '''Houston Rockets''' er [[körfubolti|körfuboltalið]] frá [[Texas]] sem spilar í [[National Basketball Association|NBA deildinni]]. Liðið var stofnað árið [[1967]] í borginni [[San Diego]]. Árið 1971 flutti liðið til [[Houston]]. Undir forystu [[Hakeem Olajuwon]] vann liðið NBA meistaratitla 1994 og 1995. Liðið hefur unnið vesturdeildina fjórum sinnum. Meðal annarra þekktra leikmanna eru [[Moses Malone]] (Most valuable player, MVP, tvisvar og fór í úrslit með liðið 1981), [[Clyde Drexler]] og [[James Harden]] (MVP árin 2018 og 2019). ==Þekktir leikmenn== {{columns-list|colwidth=20em| *{{flagdeco|USA}} [[Calvin Murphy]] *{{flagdeco|USA}} [[Charles Barkley]] *{{flagdeco|USA}} [[Chris Paul]] *{{flagdeco|USA}} [[Clyde Drexler]] *{{flagdeco|USA}} [[Elvin Hayes]] *{{flagdeco|USA}} [[Hakeem Olajuwon]] *{{flagdeco|USA}} [[James Harden]] *{{flagdeco|USA}} [[Juwan Howard]] *{{flagdeco|USA}} [[Kevin Durant]] *{{flagdeco|Argentina}} [[Luis Scola]] *{{flagdeco|USA}} [[Moses Malone]] *{{flagdeco|ARG}} [[Pablo Prigioni]] *{{flagdeco|USA}} [[Ralph Sampson]] *{{flagdeco|USA}} [[Russell Westbrook]] *{{flagdeco|USA}} [[Steve Francis]] *{{flagdeco|USA}} [[Tracy McGrady]] *{{flagdeco|China}} [[Yao Ming]] |}} ==Þekktir þjálfarar== *{{flagdeco|USA}} [[Alex Hannum]] *{{flagdeco|USA}} [[Tex Winter]] 1971–1973 *{{flagdeco|USA}} [[Del Harris]] (1979–1988) *{{flagdeco|USA}} [[Bill Fitch]] (1983–1988) *{{flagdeco|USA}} [[Rudy Tomjanovich]] (1992–2003) *{{flagdeco|USA}} [[Jeff Van Gundy]] (2003–2007) *{{flagdeco|USA}} [[Rick Adelman]] (2007–2011) *{{flagdeco|USA}} [[Kevin McHale]] (2011–2015) *{{flagdeco|USA}} [[Mike D'Antoni]] (2016–2020) ==Titlar== *'''[[National Basketball Association|NBA]]''' **Meistarar (2): 1994, 1995 **Tap í úrslitum (2): 1981, 1986 *'''[[McDonald's meistaramótið]]''' **Meistarar (1): 1995 ==Heimild== {{commonscat|Houston Rockets}} * {{wpheimild|tungumál= en|titill=Houston Rockets |mánuðurskoðað= 11. feb.|árskoðað= 2019 }} {{NBA}} {{s|1967}} [[Flokkur:Bandarísk körfuknattleiksfélög]] [[Flokkur:Íþróttafélög frá Houston]] [[Flokkur:NBA lið]] 2y6j8m11bbcu5o5fwunm5qrfi55t0rd 0 148988 1979590 1967909 2026-09-20T10:40:35Z Alvaldi 71791 /* Þekktir leikmenn */ 1979590 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball club | name = New York Knicks | logo = New York Knicks logo.svg | imagesize = 240px | league = [[National Basketball Association|NBA]] | conference = Austurdeild | division = Atlantshafsriðill | founded = 1946 | history = '''New York Knicks'''<br />1946–1949 (BAA)<br />1949–nú (NBA) | arena = [[Madison Square Garden]] | location = [[New York City|New York, New York]], Bandaríkin | colors = Blár, appelsínugulur, silfur, svartur, hvítur<br />{{color box|#1D428A}} {{color box|#F58426}} {{color box|#9EA2A2}} {{color box|#000000}} {{color box|#FFFFFF}} | affiliation = [[NBA G League|Westchester Knicks]] | league_champs = '''3''' (1970, 1973, 2026) | competition1 = Bikarkeppni NBA | competition1_champs = '''1''' (2025) | ret_nums = '''8''' ([[Walt Frazier|10]], [[Dick Barnett|12]], [[Earl Monroe|15]], [[Dick McGuire|15]], [[Willis Reed|19]], [[Dave DeBusschere|22]], [[Bill Bradley|24]], [[Patrick Ewing|33]], [[Red Holzman|613]]) | website = {{URL|nba.com/knicks}} }} '''New York Knickerboxers''' eða '''Knicks''' er [[körfubolti|körfuboltalið]] frá [[New York borg]] sem spilar í [[National Basketball Association|NBA deildinni]]. Liðið var stofnað árið [[1946]] og var eitt af stofnliðum [[Basketball Association of America]] (BAA) sem seinna sameinaðist [[National Basketball League (Bandaríkin)|National Basketball League]] (NBL) til að mynda NBA. Nú er liðið annað tveggja í New York, hitt er [[Brooklyn Nets]].<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/New-York-Knicks|title=New York Knicks {{!}} NBA, Basketball, Notable Players, Titles, & History {{!}} Britannica|date=2025-02-21|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2025-02-22}}</ref> Liðið hefur komist í úrslit NBA átta sinnum og varð NBA meistari árin 1970, 1973 og 2026. Árið 2025 komst það í úrslit [[Bikarkeppni NBA]]<ref>{{Cite news |date=2025-12-14 |title=NBA Cup takeaways: Spurs, Knicks set for final as Wembanyama, Brunson surge |url=https://www.nytimes.com/athletic/6887141/2025/12/13/spurs-thunder-score-result-takeaways-nba-cup-semifinals/ |access-date=2025-12-14 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> þar sem það lagði [[San Antonio Spurs]] að velli.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252818489d/new-york-knicks-vann-titil-i-nott|title=New York Knicks vann titil í nótt - Vísir|author=Óskar Ófeigur Jónsson|date=2025-12-17|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-17}}</ref> Árið 2026 komust Knicks í úrslit NBA í fyrsta skipti síðan 1999 og vann sinn fyrsta titil í 53 ár <ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c78yw4zw19do Knicks win NBA championship for first time in over 50 years] BBC, sótt 14. júní, 2026</ref> [[Jalen Brunson]] er meðal lykilmanna liðsins nú. Meðal þekktra leikmanna eru lykilleikmenn meistaraliðanna, þeir [[Walt Frazier]] og [[Willis Reed]], og [[Patrick Ewing]] sem fór með liðið tvisvar í úrslit NBA deildarinnar á tíunda áratug síðustu aldar. ==Þekktir leikmenn== {{Viðmið fyrir þekkta leikmenn}} {{columns-list|colwidth=20em| *{{flagdeco|USA}} [[Allan Houston]] *{{flagdeco|USA}} [[Amar'e Stoudemire]] *{{flagdeco|USA}} [[Anthony Mason]] *{{flagdeco|USA}} [[Bernard King]] *{{flagdeco|USA}} [[Carl Braun]] *{{flagdeco|USA}} [[Carmelo Anthony]] *{{flagdeco|USA}} [[Charles Oakley]] *{{flagdeco|USA}} [[Dave DeBusschere]] *{{flagdeco|USA}} [[Dick McGuire]] *{{flagdeco|USA}} [[Earl Monroe]] *{{flagdeco|USA}} [[Harry Gallatin]] *{{flagdeco|USA}} [[Jalen Brunson]] *{{flagdeco|USA}} [[Jeremy Lin]] *{{flagdeco|USA}} [[John Starks]] *{{flagdeco|USA}} [[Julius Randle]] *{{flagdeco|Dominican Republic}} [[Karl-Anthony Towns]] *{{flagdeco|Latvia}} [[Kristaps Porziņģis]] *{{flagdeco|USA}} [[Latrell Sprewell]] *{{flagdeco|ARG}} [[Pablo Prigioni]] *{{flagdeco|USA}} [[Patrick Ewing]] *{{flagdeco|USA}} [[Phil Jackson]] *{{flagdeco|USA}} [[Richie Guerin]] *{{flagdeco|USA}} [[Slater Martin]] *{{flagdeco|USA}} [[Tyson Chandler]] *{{flagdeco|USA}} [[Walt Frazier]] *{{flagdeco|USA}} [[Willis Reed]] |}} ==Þekktir þjálfarar== {{columns-list|colwidth=20em| *[[Don Nelson]] *[[Hubie Brown]] *[[Isiah Thomas]] *[[Jeff Van Gundy]] *[[Pat Riley]] *[[Mike Brown]] *[[Mike D'Antoni]] *[[Red Holzman]] *[[Rick Pitino]] *[[Willis Reed]] |}} ==Titlar== *'''[[National Basketball Association|NBA]]''' **Meistarar (3): 1970, 1973, 2026 **Tap í úrslitum (6): 1951, 1952, 1953, 1972, 1994, 1999 *'''[[Bikarkeppni NBA]]''' **Meistarar (1): 2025 *'''[[McDonald's meistaramótið]]''' **Meistarar (1): 1990 ==Heimild== {{commonscat|New York Knicks}}{{Reflist}} * {{NBA}} {{s|1946}} [[Flokkur:Bandarísk körfuknattleiksfélög]] [[Flokkur:Íþróttafélög frá New York]] [[Flokkur:NBA lið]] jlonqerkwmbyj5zez71da3lvmmmlae0 0 151854 1979537 1665201 2026-09-19T15:51:14Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */ 1979537 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Jóhanna Einarsdóttir | búseta = | mynd = KRI johanna einarsdottir 171130 001.jpg | myndastærð = 350px | myndatexti = | alt = | fæðingarnafn = | fæðingardagur = 11. nóvember 1952 | fæðingarstaður = | dauðadagur = | dauðastaður = | orsök_dauða = | virkur = | þekktur_fyrir = | þekkt_fyrir = | þjóðerni = | starf = Prófessor í menntunarfræðum ungra barna við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] | titill = | verðlaun = | laun = | trú = | maki = | börn = | foreldrar = | háskóli = | stjórnmálaflokkur = | niðurmál = | hæð = | þyngd = | tilvitnun = | undirskrift = | heimasíða = }} '''Jóhanna Einarsdóttir''' (f. 11. nóvember 1952) er [[prófessor]] í menntunarfræðum ungra barna við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. == Menntun og viðurkenningar == Jóhanna lauk kennaraprófi fá Kennaraskóla Íslands árið 1973 og stúdentsprófi frá sama skóla ári síðar. Þá lauk hún B.S. prófi í kennslufræðum frá University of Illinois 1976 og meistarprófi í menntunarfræðum frá sama skóla 1977. Hún lauk doktorsprófi í menntunarfræðum ungra barna frá University of Illinois árið 2000. Jóhanna hefur tekið þátt í mótun íslensks menntakerfis um árabil sem stjórnandi, kennari, rannsakandi og sem ráðgjafi við stefnumótun.<ref>Jóhanna Einarsdóttir. Prófessor í menntunarfræðum ungra barna. (e.d.). Menntun. Sótt 14. júní 2019 af: https://uni.hi.is/joein/menntun-og-storf/menntun/</ref> Jóhanna var fyrst Íslendinga til að ljúka [[Doktorsgráða|doktorsprófi]] í menntunarfræðum ungra barna og hefur verið eini prófessorinn á því sviði á Íslandi síðan 2006.<ref>Illinois. College of Education. (2018). Education Innovator in Iceland. Sótt 14. júní 2019 af: https://education.illinois.edu/about/news-events/news/article/2018/05/14/education-innovator-in-iceland</ref> Hún er brautryðjandi á sviði rannsókna í menntunarfræðum ungra barna, bæði hérlendis og á Norðurlöndunum.<ref name="Heiðursdoktorsnafnbót">{{vefheimild|url=https://www.hi.is/frettir/johanna_einarsdottir_saemd_heidursdoktorsnafnbot|titill=Jóhanna Einarsdóttir sæmd heiðursdoktorsnafnbót|höfundur=Háskóli Íslands. (2017). Sótt 14. júní 2019}}</ref><ref>Vísindavefurinn. (e.d.). Hvað hefur vísindamaðurinn Jóhanna Einarsdóttir rannsakað? Sótt 14. júní 2019 af: https://www.visindavefur.is/svar.php?id=74986</ref> Hún var sæmd heiðursdoktorsnafnbót við Háskólann í Oulu í Finnlandi árið 2017 fyrir vísindaframlag á sviði bernskurannsókna menntunarfræða ungra barna og [[siðfræði]] rannsókna með ungum börnum.<ref name="Heiðursdoktorsnafnbót" /> Árið 2018 hlaut Jóhanna viðurkenningu frá University of Illinois fyrir framlag sitt til rannsókna á menntun ungra barna. Viðurkenningin (distinguished alumni award) er veitt fyrrverandi nemendum skólans sem skarað hafa fram úr á sínu fræðasviði á alþjóðavettvangi.<ref>Háskóli Íslands. (2018). Hlýtur viðurkenningu fyrir framlag á sviði menntunar ungra barna. Sótt 14. júní 2019 af: https://www.hi.is/frettir/hlytur_vidurkenningu_fyrir_framlag_a_svidi_menntunar_ungra_barna</ref> == Stjórnun og forysta == Jóhanna byggði upp og var stjórnandi Framhaldsdeildar [[Fósturskóli Íslands|Fósturskóla Íslands]] í 10 ár. Þegar leikskólakennaranámið fluttist formlega á háskólastig og Fósturskólinn sameinaðist [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraháskóla Íslands]] um áramót 1997–1998 var hún ráðin yfirmaður þess náms og stýrði því mótun háskólanáms fyrir leikskólakennara.<ref>Jóhanna Einarsdóttir. Prófessor í menntunarfræðum ungra barna. (e.d.). Starfsferill. Sótt 14. júní 2019 af: https://uni.hi.is/joein/menntun-og-storf/starfsferill/ </ref> Árið 2007 stóð hún fyrir stofnun fyrstu rannsóknarstofunnar við Kennaraháskólann, samkvæmt nýju skipulagi rannsókna, ''Rannsóknarstofu í menntunarfræðum ungra barna'' (RannUng) og stýrði þeirri stofu um árabil.<ref name="Heiðursdoktorsnafnbót" /> Rannsóknarstofunni hefur orðið vettvangur fyrir rannsóknir og þróunarstarf í leikskólum landsins sem og fyrir unga rannsakendur, meistara- og doktorsnema til að vinna í samstarfi við reyndara fólk.<ref name="Starfsemi">{{vefheimild|url=https://ugla.hi.is/pub/ufiles/93/933e274b8f/Sk%C3%BDrsla_forsetaMVS%2012.6.2018.pdf|titill=Menntavísindasvið. Starfsemi 2013-2018}}</ref> Jóhanna var forseti [[Menntavísindasvið Háskóla Íslands|Menntavísindasviðs Háskóla Íslands]] 2013-2018.<ref>Jóhanna Einarsdóttir. Prófessor í menntunarfræðum ungra barna. (e.d.). Forsíða. Sótt 14. júní 2019 af: https://uni.hi.is/joein/</ref><ref>Mbl.is. (2013, 16. maí). Tveir nýir forsetar fræðasviða hjá HÍ. Sótt 14. júní 2019 af: https://www.mbl.is/frettir/innlent/2013/05/16/tveir_nyir_forsetar_fraedasvida_hja_hi/</ref> Í hennar tíð var unnið að viðamiklum endurbótum á kennaranáminu í kjölfar úttektar á náminu og sameiningu Kennaraháskólans og Háskóla Íslands. Markmiðið með breytingum var að bæta námið og gera það eftirsóknarverðara fyrir tilvonandi nemendur. Sem lið í þeim breytingum má nefna flutning íþróttakennaranámsins til Reykjavíkur og breytta deildaskiptingu sem hafði í för með sér mun fjölbreyttara kennaranám.<ref name="Starfsemi" /> == Kennsla == Jóhanna hefur réttindi til kennslu á öllum skólastigum. Hún starfaði sem æfingakennari við Æfinga- og tilraunaskóla Kennaraháskólans í 10 ár og var þar í forystu um nýbreytni og þróunarstarf með yngstu árgöngunum þar sem lýðræði í skólastarfi, skapandi starf og áhersla á styrkleika nemenda var í fyrirrúmi. Hún hefur kennt kennaranemum með stuttum hléum allt frá árinu 1977. Sem prófessor við Menntavísindasvið hefur hún staðið fyrir nýbreytni í kennsluháttum og samstarfi við erlenda háskóla. Sem dæmi má nefna námskeið fyrir doktorsnema í menntunarfræðum ungra barna á Norðurlöndunum sem var haldið með styrk frá Nord Forsk og sameiginlegt námskeið með Gautaborgarháskóla fyrir meistaranema. Jóhanna hefur verið gestakennari við erlenda háskóla. Sem dæmi má nefna, Charles Sturt háskóla í Ástralíu, Oulu háskóla í Finnlandi og University of Strathclyde í Skotlandi.<ref>Jóhanna Einarsdóttir. Prófessor í menntunarfræðum ungra barna. (e.d.). Kennslustörf. Sótt 14. júní 2019 af: https://uni.hi.is/joein/menntun-og-storf/kennslustorf/</ref> == Stefnumótun == Jóhanna hefur unnið að stefnumótum í menntamálum um árabil. Hún hefur verið þátttakandi í stefnumótun fyrir kennaranám í um fjóra áratugi og stýrt ýmsum nefndum og ráðum þar að lútandi, m.a. Vísindaráði Kennaraháskólans sem mótaði stefnu um rannsóknir við skólann. Hún hefur tekið þátt í stefnumótun í menntamálum hjá ríki og sveitarfélögum. Hún vann að stefnumótun menntamálaráðuneytisins í málefnum sex ára barna þegar sá aldurshópur var fluttur yfir til grunnskólans (Forskólanefnd). Hún tók þátt í vinnu við Aðalnámskrá grunnskóla árið 1989 og Aðalnámskrá leikskóla árið 2011.<ref>Jóhanna Einarsdóttir. Prófessor í menntunarfræðum ungra barna. (e.d.). Nefndir og stjórnir. Sótt 7. júní 2019 af: https://uni.hi.is/joein/anna%C3%B0/nefndir-og-storf/</ref> Nú stýrir hún nefnd menntamálaráðuneytisins um stefnumótun í menntun barna með annað móðurmál en íslensku.<ref>Stjórnarráð Íslands. (e.d.). Verkefnastjórn starfshóps um nemendur með annað móðurmál en íslensku. Sótt 7. júní 2019 af: https://www.stjornarradid.is/raduneyti/nefndir/nanar-um-nefnd/?itemid=41b8d637-2866-11e9-942f-005056bc4d74</ref> == Rannsóknir == Rannsóknir Jóhönnu hafa einkum beinst að menntun yngstu barnanna, tengslum skólastiganna, kennurum yngstu barnanna og menntun leikskólakennara. Hún hefur ásamt samstarfsfólki innan Rannsóknarstofu í menntunarfræðum ungra barna, (RannUng) tekið þátt í fjölmörgum rannsóknum í samstarfi við innlenda og erlenda aðila.<ref>Google Scholar Profile. Johanna Einarsdottir, professor. Sótt júní 2019 af: https://scholar.google.com/citations?user=FJ2LiTsAAAAJ&hl=en</ref> Hún hefur birt niðurstöður rannsókna sinna í bæði íslenskum og erlendum fagtímaritum og má benda á nokkrar sem mikið hefur verið vitnað í. Þar má nefna greinina [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13502930701321477?casa_token=drS6p0dss70AAAAA:tMbBwTjPQAZ1r80Hdx0J4YXUQLM_Lh_UoOsZeCLOUcZuGp-S6hnXs0Xx56AH7rBp4PQW-C86CYQvN1U „Research with children: Methodological and ethical challenges“] sem birtist í ''European Early Childhood Education Research Journal'' árið 2007. Einnig hefur mikið verið vitnað í greinina [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/03004430500131320?casa_token=E1kqFfWsxvMAAAAA:CG86KV3iZOsbcLLWtF5IVU7vPsiK9lYIv56_mflcbww4VYrEnOr2UsghP_AE6VTkAdzDPhA5oAFVBw „Playschool in pictures: Children’s photographs as a research method“] sem birtist í ''Early Child Development and Care'' árið 2005. Einnig má nefna greinina [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/03004430802666999 „Making meaning: Children’s perspectives expressed through drawings“] sem birtist í ''Early Child Development and Care'', árið 2009 sem hún vann í samstarfi við Sue Dockett og Bob Perry við Charles Sturt háskólann í Ástralíu. Þessar framangreindu greinar fjalla á gagnrýninn hátt um aðferðir og aðferðafræði í rannsóknum með ungum börnum. Aðrar ritsmíðar sem vakið hafa athygli eru greinar um rannsóknir í íslenskum leikskólum, t.d. greinin [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0883035508000888 „Children‘s and parents‘ perspectives on the purposes of playschool in Iceland“], sem birtist í tímaritinu ''International Journal of Educational Research'', árið 2008. Einnig hefur Jóhanna skrifað um norræna leikskóla og ber þar hæst bókin ''Nordic Childhoods and Early Education: Philosophy, Research, Policy and Practice in Denmark, Finland, Iceland, Norway, and Sweden'', sem hún ritstýrði í samstarfi við dr. Judith Wagner. Sú bók var eitt fyrsta fræðirit um Norrænar leikskólarannsóknir. Jóhanna hefur ritstýrt átta fræðibókum og þremur sérheftum virtra fræðirita á sínu sérsviði.<ref>EECERA. (e.d.). Trustees. Board of Trustees. Sótt 7. júní 2019 af: https://www.eecera.org/about/trustees/</ref> Jóhanna er í stjórn [https://www.eecera.org/# ''European Early Childhood Education Research Association'']. == Alþjóðlegt samstarf == Jóhanna hefur tekið þátt í umfangsmiklu alþjóðlegu rannsóknarsamstarfi. Hér verða tekin nokkur dæmi: *''Enhancing Transition Practices in Early Childhood Education'' (TRAP). Erasmus + verkefni 2018-2020. *''Politics of belonging: Promoting children's inclusion in education settings across borders 2018-2022''. Um er að ræða alþjóðlega rannsókn sem hófst 2018 og er unnin með styrk frá Nord Forsk. Samstarfsaðilar eru Háskólinn í Stavanger, Zuyd Háskólinn í Hollandi, Linneus háskóli og Oulu háskóli. *''Values Education in Nordic Preschools: Basis of Education for Tomorrow''. Um er að ræða norræna rannsókn sem hófst 2012 og er unnin með styrk frá Nord Forsk. Samstarfsaðilar eru Háskólinn í Stavanger, Háskólinn í Árósum, Linneus háskóli og Oulu háskóli. *''Pedagogy of Educational Transitions''. Um er að ræða samstarfsverkefni þriggja háskóla í Evrópu og Charles Sturt háskóla í Ástralíu og Waikato háskóla á Nýja Sjálandi. Unnið með styrk frá Evrópuráðinu (Marie Curie). Verkefnið hófst 2012. *''Early Years Transition Programme''. Rannsóknarverkefni með rannsakendum frá átta Evrópskum háskólum styrkt af Evrópuráðinu. *''Children tell of their Wellbeing''. Rannsóknarverkefni við Háskólann í Oulu unnið með styrk frá finnska rannsóknarráðinu. Jóhanna var ráðgjafi í verkefninu sem hófst 2010 og því meðleiðbeindi doktorsnema í verkefninu. *''Meistring of Forskolelærarrolla i eit arbeidsfelt med lekmannspreg''. Rannsóknarverkefni við Háskólann í Volda og Háskólann í Osló sem hófst 2010. Jóhanna var ráðgjafi í verkefninu.<ref>Jóhanna Einarsdóttir. Prófessor í menntunarfræðum ungra barna. (e.d.). Research Grants. Sótt 7. júní 2019 af: https://uni.hi.is/joein/en/rannsoknir-2/rannsoknarstyrkir/</ref> *''"BE-CHILD - Build a more inclusive society supporting ECEC educators for the development of socio emotional competences in pre-school children"'' Erasmus verkefni sem hófst 2019. == Heimildir == {{reflist}} [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1952]] rysx6h97s512ozlzyldirvto6p9ntxe 0 152333 1979551 1962986 2026-09-19T15:55:21Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979551 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Ragnheiður Bragadóttir | búseta = | mynd = Ragnheidur Bragadottir-Wikipedia.jpg | myndastærð = 250px | myndatexti = | alt = | fæðingarnafn = | fæðingardagur = 1956 | fæðingarstaður = | dauðadagur = | dauðastaður = | orsök_dauða = | virkur = | þekktur_fyrir = | þekkt_fyrir = | þjóðerni = | starf = Prófessor í lögfræði við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] | titill = | verðlaun = | laun = | trú = | maki = | börn = | foreldrar = | háskóli = | stjórnmálaflokkur = | niðurmál = | hæð = | þyngd = | tilvitnun = | undirskrift = | heimasíða = }} '''Ragnheiður Bragadóttir''' (f. 1956) er [[prófessor]] í [[lögfræði]] við Lagadeild [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. == Ferill == Ragnheiður fæddist í Reykjavík 10. maí 1956. Hún lauk stúdentsprófi frá fornmáladeild [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólans í Reykjavík]] vorið 1976<ref>Háskóli Íslands. Ragnheiður Bragadóttir. Skoðað 12. júní 2019: https://www.hi.is/starfsfolk/rb</ref> og embættisprófi (cand. juris) í lögfræði frá lagadeild Háskóla Íslands vorið 1982.<ref name="Lögfræðingatal">Lögfræðingatal 1736-1992. Iðunn, Reykjavík 1993</ref> Þá lagði hún stund á framhaldsnám í refsirétti, afbrotafræði og refsipólitík við Kriminalistisk Institut við lagadeild [[Kaupmannahafnarháskóli|Háskólans í Kaupmannahöfn]] 1982-1983 og hlaut til þess styrk frá danska ríkinu. Hún stundaði nám í afbrotafræði á meistarastigi við lagadeild Háskóla Íslands á haustmisseri 1983. Ragnheiður var dómarafulltrúi við sakadóm Reykjavíkur 1984 og fulltrúi í dóms- og kirkjumálaráðuneytinu 1984-1985.<ref name="Lögfræðingatal" /> Hún var [[kennari]] í refsirétti við Fangavarðaskólann 1985-1991 og Lögregluskóla ríkisins 1989-1994.<ref name="Ferilskrá">{{Vefheimild|url=https://ugla.hi.is/pub/hi/simaskra/cv/664d18080663.pdf|titill=Ferilskrá| skoðað-dags = 26. júní 2019}}</ref> Árið 1984 hóf Ragnheiður stundakennslu í refsirétti við lagadeild Háskóla Íslands, varð [[aðjúnkt]] 1985, [[lektor]] 1989, [[dósent]] 1995 og prófessor í lögfræði frá 1. janúar 2000, fyrst íslenskra kvenna.<ref>Viðtal í Morgunblaðinu 23. janúar 2000. Sótt af: http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=132521&pageId=1957603&lang=is&q=Ragnheiður%20Bragadóttir%20prófessor</ref> == Ýmis störf og verkefni == Ragnheiður hefur gegnt ýmsum trúnaðarstörfum á vegum Háskóla Íslands sem utan og setið í ýmsum stjórnum. Hún hefur verið formaður náðunarnefndar [[Dómsmálaráðuneyti Íslands|dómsmálaráðuneytisins]] frá 1993<ref>Náðunarnefnd. Sótt af: https://www.stjornarradid.is/raduneyti/nefndir/nanar-um-nefnd/?itemid=e82c1364-4214-11e7-941a-005056bc530c</ref>, var í stjórn Lagastofnunar Háskóla Íslands 2005-2016, þar af formaður stjórnar 2013-2016, í rannsóknanámsnefnd lagadeildar 2005-2010, námsnefnd lagadeildar 2003-2007, formaður meistaranámsnefndar lagadeildar í umhverfisfræðum 2001-2005, í kennslumálanefnd háskólaráðs Háskóla Íslands frá 2003-2008, í stjórn og úthlutunarnefnd Aðstoðarmannasjóðs Háskóla Íslands 2004-2009, og í fyrstu stjórn Rannsóknastofu í kvennafræðum við Háskóla Íslands 1990-1992, auk ýmissa starfshópa á vegum Háskólans um margvísleg málefni. Hún er formaður Sakfræðifélags Íslands frá 2009 og sat í prófnefnd verðbréfamiðlara 1993-1996.<ref name="Ferilskrá" /><ref>Who´sWho in the World, 2011, bls. 303.</ref> Á háskólaárunum var hún í ritstjórn Úlfljóts, tímarits laganema, 1978-79. Ragnheiður hefur tekið virkan þátt í norrænu samstarfi á fræðasviði sínu og var fulltrúi Íslands í Norræna sakfræðiráðinu (Nordisk Samarbejdsråd for Kriminologi, NSfK) 1998-2012<ref>Heimasíða Norræna sakfræðiráðsins (Scandinavian Research Council for Criminology) Sótt 26. júní 2019 af: http://nsfk.org/</ref>, varaformaður 2007-2009 og formaður 2010-2012 og hafði ráðið þá skrifstofu við Háskóla Íslands.<ref>Sjá ársskýrslu NSfK 2012. Sótt 26. júní 2019 af: https://docplayer.dk/32300119-Nordisk-samarbejdsraad-for-kriminologi-2012-islands-universitet-101-reykjavik-island-hjemmeside-raadsleder-ragnheidur-bragadottir.html{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Í formannstíð Ragnheiðar var m.a. haldið upp á 50 ára afmæli NSfK á Íslandi og var gefið út veglegt afmælisrit að því tilefni, [https://www.yumpu.com/en/document/view/17912013/nordic-criminology-in-fifty-years-scandinavian-research-council- ''Nordic Criminology in Fifty Years''], sem hún ritstýrði.<ref>Lögmannablaðið, 4. tbl. 16. árg. 2010, bls. 6-7.</ref> == Rannsóknir og helstu ritverk == Ragnheiður á að baki langan kennslu- og ritferil og hefur birt bækur, fjölda bókarkafla og fræðiritgerða, bæði hér heima og erlendis, auk skýrslna og vinnu við lagafrumvörp. Helstu rannsóknarsvið hennar eru: Refsiréttur, almennur hluti og sérstakur, kynferðisbrot og önnur brot gegn konum og börnum, umhverfisrefsiréttur, viðurlög og viðurlagapólitík. Síðastliðin 20 ár hefur hún stundað umfangsmiklar rannsóknir á löggjöf og dómaframkvæmd í kynferðisbrotamálum. Um það efni hefur hún skrifað fjögur grundvallarrit: [https://bc.is/2019/01/27/nytt-rit-fra-bokautgafunni-codex-naudgun-og-onnur-brot-gegn-kynfrelsi-folks/ ''Nauðgun og önnur brot gegn kynfrelsi fólks''] (2018), ''Nauðgun - Ritröð Lagastofnunar Háskóla Íslands nr. 14'' (2015), ''Kynferðisbrot – Dómabók'' (2009) og ''Kynferðisbrot - Ritröð Lagastofnunar Háskóla Íslands nr. 3'' (2006)<ref>Heimasíða Lagastofnunar. Sótt 26. júní 2019 af: https://lagastofnun.hi.is/3_ritrod_lagastofnunar_kynferdisbrot {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190626131613/https://lagastofnun.hi.is/3_ritrod_lagastofnunar_kynferdisbrot |date=2019-06-26 }}</ref>, auk fjölmargra greina og bókarkafla hér heima og erlendis. Hún samdi frumvarp er varð að núgildandi ákvæðum almennra hegningarlaga um kynferðisbrot (2007).<ref>Sótt af heimasíðu Alþingis. Sótt 26. júní 2019 af: https://www.althingi.is/altext/133/s/0020.html</ref> Af bókum Ragnheiðar um önnur efni má nefna: ''Kennslubók í refsirétti fyrir Lögregluskóla ríkisins'' (1995) og ''Íslenskur umhverfisrefsiréttur'' (1988).<ref>Ritaskrá. Sótt 26. júní 2019 af: https://ugla.hi.is/pub/hi/simaskra/ritaskra_en/664d18080663.pdf</ref> Ragnheiður er mjög virkur þátttakandi í norrænu og alþjóðlegu rannsóknarsamstarfi og hefur m.a. dvalið við rannsóknir við lagadeild háskólans í Kaupmannahöfn, Max-Planck-Institut für ausländisches und internationales Strafrecht í Feiburg im Breisgau í Þýskalandi, lagadeild háskólans í Cambridge á Englandi og Boalt Hall School of Law, University of California, Berkeley, USA. Af norrænum rannsóknarverkefnum sem Ragnheiður hefur átt frumkvæði að og stjórnað má nefna tvö verkefni á vegum NSfK: Miljøstrafferet og retspolitik i de nordiske lande (2010-2012) sem fjallar um löggjöf sem veitir umhverfinu refsivernd<ref>Háskóli Íslands. Lagastofnun. (2014). Miljøstrafferet og retspolitik i de nordiske lande - Lokið 2011. Sótt 26. júní 2019 af: http://lagastofnun.hi.is/miljostrafferet_og_retspolitik_i_de_nordiske_lande_lokid_2011 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190626131612/http://lagastofnun.hi.is/miljostrafferet_og_retspolitik_i_de_nordiske_lande_lokid_2011 |date=2019-06-26 }}</ref>, og Straf for seksualforbrydelser i Norden (2012) sem fjallar um lagaákvæði um nauðgun á Norðurlöndum og hvernig refsing er ákveðin fyrir nauðgunarbrot.<ref>University of Iceland. The Law Institute. (e.d.). Straf for seksualforbrydelser i Norden. Sótt 26. júní 2019 af: https://lagastofnun.hi.is/straf_for_seksualforbrydelser_i_norden_0 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190626131613/https://lagastofnun.hi.is/straf_for_seksualforbrydelser_i_norden_0 |date=2019-06-26 }}</ref> Þá tók Ragnheiður þátt í norrænni rannsókn á löggjöf um vændi á Norðurlöndum (''Prostitutionslovgivning i de nordiske lande'') og birtust niðurstöðurnar í ''Nordisk Tidsskrift for Kriminalvidenskab'' (2005), og rannsókn á viðurlögum utan stofnana á Norðurlöndum (''Samfundssanktioner i Norden''), sjá ''Nordisk Tidsskrift for Kriminalvidenskab'' (2001). Af alþjóðlegum rannsóknarverkefnum sem Ragnheiður hefur tekið þátt í má nefna: Alþjóðlegt rannsóknarverkefni um umhverfisrefsirétt, unnið á vegum Max-Planck-Institut für ausländisches und internationales Strafrecht, Freiburg im Breisgau, Þýskalandi. Niðurstöður birtust í bókinni: ''Umweltstrafrecht in den nordischen Landern. Arbeiten zum Umweltrecht 10'' (1994); evrópskt rannsóknarverkefni um refsiábyrgð stjórnmálamanna, sjá grein í bókinni ''Criminal Liability of Political Decision-Makers – A Comparative Perspective'' (2017) og samnorrænt rannsóknarverkefni sem fjallar um réttarreglur um refsilögsögu á Norðurlöndum en niðurstöður rannsóknarinnar birtust í tveimur bókum: ''Criminal Jurisdiction – A Nordic Perspective'' (2014) og ''Strafrechtliche Jurisdiktion – Eine nordische Perspektive'' (2017). Frá árinu 1999 hefur Ragnheiður verið einn af ritstjórum ''Nordisk Tidsskrift for Kriminalvidenskab'' (NTfK)<ref>Heimasíða Nordisk Tidsskrift for Kriminalvidenskab: https://tidsskrift.dk/index.php/NTfK</ref>, ''Journal of Scandinavian Studies in Criminology and Crime Prevention'' 1999-2003 og í ritnefnd ''Nordic Journal of Criminology''<ref>Heimasíða Taylor & Francis. Sótt af: https://www.tandfonline.com/loi/scri20</ref> frá 2018. Ragnheiður hefur haldið fyrirlestra um rannsóknarefni sín á fjölmörgum alþjóðlegum, norrænum og innlendum ráðstefnum og málþingum.<ref name="Ferilskrá" /> == Einkalíf == Ragnheiður ólst upp í Reykjavík. Foreldrar hennar eru Ragnheiður Gunnarsdóttir, bankaritari og húsmóðir (f. 1933) og Bragi Hannesson, lögfræðingur, bankastjóri Iðnaðarbanka Íslands hf. og forstjóri Iðnlánasjóðs (f. 1932).<ref>European Biographical Directory, 8, 1989-1990.</ref> Systur hennar eru Ásdís, kennari (f. 1958) og Bryndís, píanókennari (f. 1968).<ref>Lögfræðingatal 1736-1992. Iðunn, Reykjavík 1993.</ref> Ragnheiður er gift Bjarna Kristjánssyni, viðskiptafræðingi og framkvæmdastjóra (f. 1956).<ref>Æviskrár MA-stúdenta VI, 1974-1978. Bókaútgáfan Skrugga, Reykjavík 2007.</ref><ref>Viðskipta- og hagfræðingatal 1877-1996. Þjóðsaga ehf. Reykjavík 1997.</ref> Dætur þeirra eru Ragnheiður (f. 1983) og Unnur (f. 1994).<ref>Morgunblaðið. (2016, 10. maí). Þurfum umfjöllun um tengsl siðferðis og laga. Sótt 26. júní 2019 af: https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1595360/</ref> == Heimildir == {{reflist}} {{f|1956}} [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] 16tc91ml2t7g25lv96h7dudznsu5lcn 0 152414 1979553 1952408 2026-09-19T15:55:46Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979553 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Kristín Loftsdóttir | búseta = | mynd = Kristín Loftsdóttir.jpg | myndastærð = 300px | myndatexti = | alt = | fæðingarnafn = | fæðingardagur = 1968 | fæðingarstaður = Hafnarfjörður | dauðadagur = | dauðastaður = | orsök_dauða = | virkur = | þekktur_fyrir = | þekkt_fyrir = | þjóðerni = | starf = Prófessor í mannfræði við Háskóla Íslands | titill = | verðlaun = | laun = | trú = | maki = | börn = | foreldrar = | háskóli = | stjórnmálaflokkur = | niðurmál = | hæð = | þyngd = | tilvitnun = | undirskrift = | heimasíða = }} '''Kristín Loftsdóttir''' (f. 1968) er prófessor í [[mannfræði]] við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. Kristín hefur unnið að margvíslegum rannsóknarverkefnum, svo sem rannsóknum á fordómum, nýlenduhyggju, hvítleika-hugmyndum, aðstæðum vegabréfslausra farandverkamanna, hugmyndum um kreppu og mótun þjóðernislegra sjálfsmynda. Einnig hefur Kristín gert rannsóknir sem tengjast ferðamannaiðnaðinum, þróunarsamvinnu og karlmennsku. Kristín hefur unnið rannsóknir sínar innan Evrópu (Ísland, Belgía og Ítalía), sem og í [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríku]] (Níger). Skrif Kristínar hafa birst í fjölda tímaritsgreina og bókakafla. Kristín hefur skrifað þrjár fræðibækur, tvær skáldsögur og ritstýrt sex bókum með öðrum.<ref name="Ritaskrá">{{Vefheimild|url=https://www.hi.is/starfsfolk/kristinl|titill=Kristín Loftsdóttir. Prófessor í mannfræði. Ritaskrá| skoðað-dags = 26. júní 2019}}</ref> == Lífshlaup == Kristín Loftsdóttir er fædd árið 1968 í Hafnarfirði. Hún lauk stúdentsprófi frá [[Flensborgarskóli|Flensborgarskóla í Hafnarfirði]] árið 1989 og BA-prófi í mannfræði frá Háskóla Íslands 1992. Hún fór erlendis í framhaldnám og útskrifaðist með meistarapróf við [[University of Arizona|Arizona-háskóla]] í Tucson Arizona árið 1994 og kláraði svo doktorspróf við sama háskóla árið 2000. Doktorsrannsókn hennar snéri að hnattvæddum breytingum í lífi hirðingja og farandverkamanna en verkefnið fór fram í Níger þar sem Kristín bjó í tvö ár á meðan gagnaöflun rannsóknarinnar fór fram. Doktorsritgerðin hennar ber titilinn ''„The Bush is Sweet: Identity and Desire among WoDaaBe in Niger“.''<ref name="Ritaskrá" /> == Ferill == [[File:Kristín Loftsdóttir in Niger in 1997.jpg|thumb|Kristín Loftsdóttir í Níger árið 1997]] Kristín hefur verið í margs konar alþjóðlegu samstarfi og tekið þátt í og stýrt alþjóðlegum verkefnum. Kristín var meðal annars verkefnisstjóri Icelandic Identity in Crisis (styrkt af Rannís) og einn af þremur verkefnisstjórum öndvegisverkefnisins Mobility and Transnational Iceland (styrkt af Rannís). Hún var einn af tveimur stjórnendum tengslaverkefnanna ''“Crisis and Nordic Identity”'' og ''„Decoding the Nordic Colonial Mind”'' sem styrkt voru af NOS-HS. Hún var meðlimur í HERA verkefninu ''Arctic Encounters'', 2013-2015.<ref name="Ritaskrá" /> Kristín hefur verið gistikennari við University of Graz, Lafayette Collage, Roskilde University og The Austrian Academy of Science og jafnframt kennt við sumarskólann Noise við Utrecht-háskóla.<ref name="Ritaskrá" /> Kristín fékk árið 2014 viðurkenningu frá Háskóla Íslands fyrir fræðistörf sín. Bók hennar ''Konan sem fékk spjót í höfuðið'', sem fjallar á aðgengilegan hátt um rannsóknaraðferð mannfræðinnar, hlaut [[Fjöruverðlaunin|Fjöruverðlaunin]]árið 2011<ref>Miðstöð íslenskra bókmennta. (2011). Tilnefningar til Fjöruverðlaunanna kynntar. Sótt 30. júní 20198 af: https://www.islit.is/frettir/nr/1874 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190630123251/https://www.islit.is/frettir/nr/1874 |date=2019-06-30 }}</ref> og var tilnefnd til viðkenningar Hagþenkis 2010<ref>Hagþenkir. Félag höfunda fræðirita og kennslugagna. (2011). Tilnefnd til viðurkenningar Hagþenkis 2010. Sótt 30. júní 2019 af: https://hagthenkir.is/tilnefnd_til_vidurkenningar_hagthenkis_2010 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190630123240/https://hagthenkir.is/tilnefnd_til_vidurkenningar_hagthenkis_2010 |date=2019-06-30 }}</ref> sem og verðlauna DV 2010. == Skáldverk == Kristín hlaut [[Íslensku barnabókaverðlaunin]] árið 1988 fyrir bókina ''„Fugl í búri.“'' Bók hennar ''Fótatak tímans''<ref>Morgunblaðið. (1990, 15. desember). Kristínar tvær og önnur Lavransdóttir. Sótt 30. júní 2019 af: http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1734956</ref> var gefin út af Vöku Helgafelli árið 1990 og sama ár tilnefnd til [[Íslensku bókmenntaverðlaunin|Íslensku bókmenntaverðlaunanna]].<ref>Morgunblaðið. (1990, 11. desember). Íslensku bókmenntaverðlaunin 1990: Fimmtán bækur eru tilnefndar. Sótt 30. júní 2019 af: https://www.mbl.is/greinasafn/grein/60615/</ref> == Sýningar == Kristín er annar höfunda ásamt Unni Dís Skaptadóttur sýningarinnar ''Ísland í heiminum og heimurinn í Íslandi, 2016-2017''. Sýningin var hluti af rannsóknarverkefni Kristínar ''Íslensk sjálfsmynd í kreppu'' styrkt af Rannsóknarsjóði Háskóla Íslands og Rannís. Meginmarkmið sýningarinnar var að varpa ljósi á að þverþjóðleg tengsl eru hvort tveggja hluti af sögu og samtíma Íslands og að draga fram hvernig Íslendingar hafa um aldir verið hluti af sögu kynþáttafordóma í Evrópu. Sýningin var unnin í samstarfi við aðra fræðimenn við Háskóla Íslands og í samstarfi við [[Þjóðminjasafn Íslands]]. Áhersla sýningarinnar á kynþáttafordóma byggði á rannsóknum Kristínar á endurútgáfu bókarinnar Negrastrákarnir.<ref>Háskóli Íslands. (2016). Sýningin Ísland í heiminum og heimurinn í Íslandi opnuð. Sótt 30. júní 2019 af: https://www.hi.is/frettir/syningin_island_i_heiminum_og_heimurinn_i_islandi_opnud </ref> Kristín setti einnig á fót sýninguna ''„Hornin íþyngja ekki kúnni: Vettvangsrannsókn Kristínar Loftsdóttur meðal WoDaaBe hirðingja í Níger“'' í Hafnarborg, lista og menningarmiðstöð Hafnarfjarðar.<ref>Morgunblaðið. (2000, 4. mars). Hornin íþyngja ekki kúnni. Lesbók Morgunblaðsins. Sótt 30. júní 2019 af: http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3315302/{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>Dagblaðið Vísir - DV. (2001, 3. október). Hornin íþyngja ekki kúnni: Hugmyndin um framandleika. DV. Sótt 30. júní 2019 af: http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3021081</ref> Sýningin stóð frá 4. mars til 12. apríl 2001. Sýningin var síðar sett upp í Landsbókasafni Íslands – Þjóðarbókhlöðu.<ref>mbl.is. (2001, 28. sepbember). Ljósmyndir mannfræðings í Þjóðarbókhlöðu. Sótt 30. júní 2019 af: https://www.mbl.is/greinasafn/grein/628275/</ref> Nafn sýningarinnar er málsháttur frá WoDaaBe fólkinu sem vísar í að rétt eins og kýrin er vön hornum sínum þá íþyngir það okkur ekki sem við erum vön. == Rannsóknir == Rannsóknir Kristínar á Íslandi hafa undirstrikað mikilvægi þess að skoða samtímann í samhengi við sögu kynþáttafordóma og hvernig þeir eru endurskapaðir í samtímanum. Þessar rannsóknir hafa kynnt sjónarhorn eftirlendufræða og varpað upp gagnrýnum spurningum hvað varðar kynþáttafordóma í Evrópu – þá sérstaklega á Íslandi og Norðurlöndunum - og mikilvægi þess að skoða hugmyndir um „hvítleika“ í þessu samhengi. Jafnframt hafa rannsóknir Kristínar skoðað á gagnrýninn hátt hugtakið og hugmyndina um „Evrópu“ þá hvort tveggja stigveldi Evrópuþjóða, sem og málefni sem tengjast útilokun ákveðinna hópa frá álfunni. Rannsóknir Kristínar á íslenska efnahagshruninu leggja áherslu á mótun þjóðernislegra sjálfsmynda í samtengdari heimi, sem og hvernig hrunið vakti upp gamlar spurningar um að vera þjóð meðal þjóða.<ref>Kristín Loftsdóttir. (2019). Crisis and Coloniality at Europe‘s Margins: Creating Exotic Iceland. Routledge.</ref> Auk þess hefur Kristín velt upp gagnrýnum spurningum um merkingu þess að vera Evrópubúi sem komu upp í tengslum við útrásina og hrunið. Greinar Kristínar um þetta efni hafa meðal annars skoðað táknræna merkingu opnunar og lokunar skyndibitakeðjunnar McDonalds<ref>Kristín Loftsdóttir. (2014). Iceland, rejected by McDonald’s: desire and anxieties in a global crisis. Social Anthropology, 22(3): 340-353.</ref> á Íslandi; Icesave-deiluna sem kreppu þjóðernislegrar sjálfsmyndar á Íslandi, og þjóðernislegar hugmyndir um útrásarvíkinginn.<ref>Kristín Loftsdóttir. (2015). “The Danes Don’t Get This”: The Economic Crash and Icelandic Postcolonial Engagements. National Identities.</ref> Rannsóknir Kristínar á vettvangi fordóma og hvítleika hafa farið fram innan stærri og minni verkefna. Kristín vann rannsóknarverkefnið Ímyndir Afríku á Íslandi sem skoðaði sögulega birtingamyndir álfunnar og hugmyndir um að vera hvítur og dökkur á Íslandi. Einnig vann Kristín rannsókn sem tengist endurútgáfu bókarinnar Negrastrákarnir árið 2007.<ref>mbl.is. (2012, 21. mars). Kynþáttahyggja í Negrastrákunum. mbl.is. Sótt 30. júní 2019 af: https://www.mbl.is/frettir/innlent/2012/03/21/kynthattahyggja_i_negrastrakunum/</ref><ref>Kristín Loftsdóttir. (2013). Republishing ‘The Ten Little Negros’: Exploring nationalism and ‘whiteness’ in Iceland. ''Ethnicities'', 13(3), 295–315. https://doi.org/10.1177/1468796812472854</ref> Kristín hefur jafnframt unnið að rannsókn á reynslu Litháa á Íslandi á árunum kringum hrun og sýndi þar fram á að Litháar mættu miklum fordómum á Íslandi. Nú nýlega hefur Kristín skoðað á gagnrýninn hátt ímyndir ferðamannaiðnaðarins í tengslum við hugmyndir um hreinleika og hvítleika.<ref>Kristín Loftsdóttir. (2015). The Exotic North: Gender, Nationbranding and Nationalism in Iceland. ''Nora – Nordic Journal of Feminist and Gender Research'', 23(4): 246-260.</ref><ref>Kristín Loftsdóttir. (2019) ''Crisis and Coloniality at Europe‘s Margins: Creating Exotic Iceland''. Routledge.</ref> Rannsóknir Kristínar á fordómum hafa skarast á við verkefni hennar sem snúa að flóttafólki og skrifum hennar því tengdu. Hún hefur fjallað um flóttamanna ''„kreppuna“''<ref>Sunna Kristín Hilmarsdóttir. (2015, 25. nóvember). Spyr hvort samúð Íslendinga væri svipuð ef um svart flóttafólk væri að ræða. visir.is. Sótt 30. júní 2019 af: https://www.visir.is/g/2015151129248</ref><ref>Kristín Loftsdóttir. (2018). „Ég elti auðinn til Evrópu“: Sögur af fólki á flótta, innflytjendum og ,,ólöglegum“ einstaklingum. ''Ritið'', 18(2): 159-184.</ref> og unnið að rannsókn sem snýr að flóttafólki og hælisleitendum frá Níger.<ref>Kristín Loftsdóttir. (2017). ‘Europe is finished’: migrants’ lives in Europe’s capital at times of crisis. ''Social Identities''. </ref> Í þeirri rannsókn skoðar Kristín ástæður þess að flóttamenn frá Níger komi til Evrópu, sem og að benda á aðstöðumun ólíkra hópa eftir sögulegum tengslum þeirra við Evrópu.<ref>Kristín Loftsdóttir 2016. Global citizens, exotic others, and unwanted migrants: mobilities in and of Europe. ''Identities'', 1-18. http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/1070289X.2016.1233879</ref> == Einkalíf == Kristín er dóttir Lofts Magnússonar (1945) og Erlu Guðlaugar Sigurðardóttur (1947). Hún er gift Má Wolfgangi Mixa, lektor við [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólann í Reykjavík]] og eiga þau saman þrjú börn.<ref>Dagblaðið Vísir - DV. (2008, 28. október). [https://timarit.is/page/6448438#page/n15/mode/2up Kristín Loftsdóttir. Pófessor í mannfræði við HÍ. 40 ára í dag]. Retrieved February 13, 2020.</ref> == Meginverk == *We are all African Here: Race, Mobilities, and West Africans in Europe. 2021. Berghahn. *Exceptionalism (Lars Jensen and Kristín Loftsdóttir). 2021. Routledge. *Kynþáttafordómar í stuttu máli. Ritröð í Félagsvísindum. 2020. Háskólaútgáfan. *[https://www.routledge.com/products/search?keywords=Crisis+and+Coloniality+at+Europe%27s+Margins%3A+Creating+Exotic+Iceland ''Crisis and Coloniality at Europe‘s Margins: Creating Exotic Iceland''.]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} 2019. Routledge. *[https://www.berghahnbooks.com/title/LoftsdottirMessy ''Messy Europe: Crisis, Race and Nation-State in a Postcolonial World''] (ritstjóri með Andrea Smith og Brigitte Hipfl). 2018. New York: Berghahn Press. *[https://www.thjodminjasafn.is/starfsemi-safnsins/um-stofnunina/utgafa/baekur-og-rit/island-i-heiminum-heimurinn-i-islandi-3 Ísland í heiminum og heimurinn í Íslandi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190630123246/https://www.thjodminjasafn.is/starfsemi-safnsins/um-stofnunina/utgafa/baekur-og-rit/island-i-heiminum-heimurinn-i-islandi-3 |date=2019-06-30 }} (ritsjóri með Unni Dís Skaptadóttir and Önnu Lísu Rúnarsdóttir). Reykjavík: Þjóðminjasafn Íslands. *[https://www.routledge.com/Crisis-in-the-Nordic-Nations-and-Beyond-At-the-Intersection-of-Environment/Loftsdottir-Jensen/p/book/9781472425386 Crisis in the Nordic Nations and Beyond] (ritstjóri með Lars Jensen). 2014. Routledge. *[https://www.routledge.com/Whiteness-and-Postcolonialism-in-the-Nordic-Region-Exceptionalism-Migrant/Loftsdottir-Jensen/p/book/9781409444817 Whiteness and Postcolonialism in the Nordic Region] (ritstjóri með Lars Jensen). 2012. Routledge. *[https://atgender.eu/wp-content/uploads/sites/207/2012/06/Teaching%20_Race_FULL.pdf ''Teaching Race with an Edge'']. (ritstjóri með Brigitte Hipfl). 2012. Budapest: ATGENDER (European Association for Gender Research) and Central European Press. *[http://haskolautgafan.hi.is/konan_sem_fekk_spjot_i_hofudid ''Konan sem fékk spjót í höfuðið: Flækjur og furðuheimar vettvangsrannsókna''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190725160042/http://haskolautgafan.hi.is/konan_sem_fekk_spjot_i_hofudid |date=2019-07-25 }}. 2010. Reykjavík: Háskólaútgáfan. *''The Bush is Sweet: Identity, Power and Development among WoDaaBe Fulani in Niger.'' 2008. Uppsala: Nordic Africa Institute (gefin út á frönsku árið 2012 undir nafninu Les Peuls WoDaaBé du Niger: Douce brousse, í þýðingu Marie-Francoise De Munck. París: L‘Harmattan) == Heimildir == {{reflist}} [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] [[Flokkur:Íslenskir mannfræðingar]] [[Flokkur:Handhafar Íslensku barnabókaverðlaunanna]] {{f|1968}} [[Flokkur:Handhafar Fjöruverðlaunanna]] 39yq7m3g1zk6b5mjwe6siusxn59uk8h 0 153089 1979550 1971907 2026-09-19T15:55:08Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979550 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Sigrún Klara Hannesdóttir | búseta = | mynd = SigrunKlara.jpg | myndastærð = 250px | myndatexti = | alt = | fæðingarnafn = | fæðingardagur = 1943 | fæðingarstaður = | dauðadagur = | dauðastaður = | orsök_dauða = | virkur = | þekktur_fyrir = | þekkt_fyrir = | þjóðerni = | starf = Prófessor emerita í upplýsingafræði við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og fyrrverandi Landsbókavörður, forstöðumaður Landsbókasafns Íslands - Háskólabókasafns | titill = | verðlaun = | laun = | trú = | maki = | börn = | foreldrar = | háskóli = | stjórnmálaflokkur = | niðurmál = | hæð = | þyngd = | tilvitnun = | undirskrift = | heimasíða = }} '''Sigrún Klara Hannesdóttir ''' (f. 1943) er [[prófessor]] emerita í upplýsingafræði við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og fyrrverandi Landsbókavörður, forstöðumaður [[Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn|Landsbókasafns Íslands - Háskólabókasafns]].<ref name="ferðalangur">{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1482797/|titill=Mbl.is. (2013, 9. október). Félagslyndur ferðalangur. Dr. Sigrún Klara Hannesdóttir, prófessor emerita – 70 ára| skoðað-dags = 19. júlí 2019|aðgengi=áskrift}}</ref> == Nám og störf == Sigrún Klara lauk B.A.-prófi í ensku, íslensku og bókasafnsfræði frá Háskóla Íslands 1967, MSLS í [[bókasafns- og upplýsingafræði]] frá Wayne State University, [[Detroit]], [[Michigan]] 1968 og fór til náms í Bandaríkjunum á Fulbright-styrk. Hún varð fyrst Íslendinga til að ljúka [[Doktorsgráða|doktorsprófi]] í bókasafns- og upplýsingafræði frá [[University of Chicago]] 1987.<ref name="áfangar">{{Vefheimild|url=https://baekur.is/bok/000021526/0/42/Artol_og_afangar_i_sogu|titill=Erla Hulda Halldórsdóttir og Guðrún Dís Jónatansdóttir. (1998). Ártöl og áfangar í sögu íslenskra kvenna (bls. 66-67)| skoðað-dags = 19. júlí 2019}}</ref> Sigrún Klara vann sem upplýsingabókavörður á Kresge Library við Oakland University, Rochester, Michigan 1967-1968 en fór þá til Perú í Suður-Ameríku þar sem hún vann fyrir Bank of International Development sem ráðgjafi fyrir háskólann í Trujillo, Perú. Árin 1971-1975 var Sigrún Klara skólasafnafulltrúi Reykjavíkurborgar og sá þá um að setja upp skólasöfn fyrir borgina. Jafnframt kenndi hún sem stundakennari við Háskóla Íslands. Árin 1975-1998 var Sigrún Klara [[lektor]], [[dósent]] og síðan prófessor við félagsvísindadeild en hún varð fyrsta konan sem fékk prófessorsstöðu við deildina. Lengstaf var hún í forsvari fyrir kennslu í bókasafns- og upplýsingafræði.<ref name="Sigrún Klara">{{Vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2618130|titill=Dagblaðið Vísir – DV. (1993, 9. október). Sigrún Klara Hannesdóttir| skoðað-dags = 19. júlí 2019}}</ref><ref name="áfangar" /> Árin 1998-2002 var hún forstöðumaður NORDINFO, Nordisk institut för vetenskaplig information í [[Helsinki]], Finnlandi sem sá um styrkveitingar og þróun verkefna á sviði vísindalegra upplýsinga og miðlunar þeirra á Norðurlöndunum, Eystrasaltslöndunum og vesturhluta Rússlands.<ref>Áslaug Agnarsdóttir. (2004). [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3184078 NORDINFO. Norræna samstarfsnefndin um vísindalegar upplýsingar.] Fregnir. Fréttabréf Upplýsingar – Félags bókasafns- og upplýsingafræðinga, 29(1), 21-23. Sótt 19. júlí 2019</ref><ref>Alþingi. (1999). [https://www.althingi.is/altext/123/s/0786.html Skýrsla samstarfsráðherra Norðurlanda um störf Norrænu ráðherranefndarinnar 1998]. 123. löggjafarþing 1009-99. Sótt 19. júlí 2019</ref><ref>Mbl.is. (2001, 14. nóvember). [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/636842/ Sigrún Klara Hannesdóttir er prófessor í...] mbl.is. Sótt 19. júlí 2019</ref> Árin 2002-2007 var hún Landsbókavörður, forstöðumaður Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns og þar með fyrst konan til að gegna þeirri stöðu.<ref name="ferðalangur" /> Sigrún hefur haldið fyrirlestra víða um heim um framtíðarsýn í upplýsingasamfélagi, þekkingarstjórnun, skólasöfn og upplýsingalæsi, menntun bókavarða og bókasafnsfræðinga og hlutverk háskólabókasafna í sýndarháskólanum. Hún stjórnaði útvarpsþáttum um rithöfunda og barnabækur 1987-1990 og skrifaði umsagnir um barnabækur í [[Morgunblaðið]] frá 1991. Sigrún Klara er löggiltur skjalaþýðandi í og úr ensku.<ref name="ferðalangur" /> == Rannsóknir == Rannsóknir Sigrúnar Klöru voru fyrst tengdar aðgengi að vísindalegum upplýsingum og fjallaði [[doktorsritgerð]] hennar um samvinnu háskólabókasafna og landsbókasafna yfir landamæri og hvernig samvinna landa, t.d. Norðurlandanna á öðrum sviðum samfélagsins stuðlaði að aðgengi að upplýsingum og miðlun án samkeppni.<ref>Skrá um doktorsritgerðir Íslandinga. [https://doktor.landsbokasafn.is/detail/1142 Sigrún Klara Hannesdóttir]. Sótt 19. júlí 2019</ref> Önnur rannsóknarviðfangsefni hafa verið tengd skólasöfnum, þróun þeirra og menntun skólasafnvarða, barnabókaútgáfu og lestri barna svo og rannsókn á því hvernig jólagjafahefðin íslenska hefur áhrif á aðgengi íslenskra barna að fjölbreyttum bókakosti á íslensku. Hún tók þátt í alþjóðlegri rannsókn á [[siðfræði]] í bókasöfnum og hvernig bókasafnsfræðingar þurfa að þræða hinn gullna meðalveg milli þess að miðla upplýsingum án takmarkana og þess að gæta þess að upplýsingar sem veittar eru sé ekki til skaða.<ref>Sigrún Klara Hannesdóttir. (1995). [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2406910 Samviskuspurningar með siðfræðilegu ívafi]. Bókasafnið, 19(1), 52-58. Sótt 19. júlí 2019</ref> Sigrún Klara hefur skrifað um 300 greinar í innlend og erlend tímarit um þekkingarstjórnun, upplýsingasamfélagið, rafræn bókasöfn, skólasöfn, bókfræðilega stjórnun og aðgengi að upplýsingum, siðfræði í upplýsingadreifingu, barnabókmenntir, lestur barna og aðgengi að lestrarefni o.fl. Undarfarin ár hefur hún rannsakað sögu kvenna frá Seyðisfirði og skrifað alls 11 greinar um konur í tímaritið Gletting.<ref>[https://www.glettingur.is/index.php/component/search/?searchword=sigr%C3%BAn%20klara%20hannesd%C3%B3ttir&searchphrase=all&Itemid=101 Glettingur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210926115358/https://www.glettingur.is/index.php/component/search/?searchword=sigr%C3%BAn%20klara%20hannesd%C3%B3ttir&searchphrase=all&Itemid=101 |date=2021-09-26 }}. Sótt 19. júlí 2019</ref> == Önnur störf og verkefni == Sigrún Klara hefur gegnt fjölmörgum trúnaðarstörfum innan Háskóla Íslands, fyrir menntamálaráðuneytið og alþjóðlega. Hún var einn af stofnendum Félags bókasafnsfræðinga, einn stofandi Skólavörðunnar, félags um skólasöfn og formaður 1989-1992.<ref name="Sigrún Klara" /> Hún var í fyrstu alþjóðlegu nefndinni um skólasöfn innan IFLA – Alþjóðlegu bókasafnasamtökunum frá 1976 -1997, í stjórn IASL – Alþjóðlegu skólasafnasamtakanna um árabil og forseti samtakanna 1995-1998.<ref name="ferðalangur" /> ===Vinir Perú=== Sigrún Klara rekur hjálparsamtökin Vini Perú<ref>Ríkisskattstjóri. (e.d.). [https://www.rsk.is/fyrirtaekjaskra/leit/kennitala/5312071300 Vinir Perú (5312071300)]. Sótt 19. júlí 2019</ref> sem styrkir skóla í fátækum héruðum Perú, einkum í Andes-fjöllunum. Nú styðja Vinir Perú við lítið þorp í 4000 metra hæð sem heitir Cancha Cancha, en áður hafa samtökin komið upp skólasafni og keypt bækur og tölvur í skóla auk þess sem sett hafa verið upp eldhús þar sem börn geta fengið heita máltíð á hverjum degi.<ref>GunnÞóra Gunnarsdóttir. (2018, 21. febrúar). [https://www.frettabladid.is/timamot/gat-ekki-gleymt-straknum-skolausum-og-toetralegum/ Gat ekki gleymt stráknum skólausum]. Fréttablaðið. Sótt 19. júlí 2019</ref> == Viðurkenningar == *Anglia Scholarship 1965 til enskunáms. *Fullbright Scholarship 1967-1968. *UNESCO Scholarship til doktorsnáms 1977-1978. *Delta Kappa Gamma Scholarship til doktorsnáms 1985. *Riddarakross [[Hin íslenska fálkaorða|Fálkaorðu|hinnar íslensku fálkaorðu]], 1. janúar 2003 fyrir framlag til bókasafns- og upplýsingafræða.<ref>Forseti Íslands. [https://www.forseti.is/f%C3%A1lkaor%C3%B0an/orduhafaskra/ Orðuhafaskrá] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200103104432/https://www.forseti.is/f%C3%A1lkaor%C3%B0an/orduhafaskra/ |date=2020-01-03 }}.</ref> *Heiðursfélagi Upplýsingar, Félags bókasasfns- og upplýsingafræði 2007, Distinguished Alumna Award frá Wayne State University 2009.<ref name="ferðalangur" /> *Heiðursviðurkenning Delta Kappa Gamma 2015, European Achievement Award frá Delta Kappa Gamma og síðan Delta Kappa Gamma Achievement Award, æðstu viðurkenningu Delta Kappa Gamma árið 2013.<ref>DKG Ísland. (2013). [https://www.dkg.is/is/frettir/sigrun_faer_althjodlega_vidurkenningu Sigrún fær alþjóðlega viðurkenningu]. Sótt 19. júlí 2019</ref> == Einkalíf == Foreldrar: Hannes Jónsson, verkamaður á Seyðisfirði (1905-1982) og Sigríður Jóhannesdóttir (1907-2012). Sigrún Klara var gift Indriða Hallgrímssyni (1944-1979), bókasafnsfræðingi. Sonur þeirra er Hallgrímur Indriðason, fréttamaður. Hann er giftur og á tvær dætur.<ref name="ferðalangur" /> == Heimildir == {{reflist}} == Helstu ritverk == ===Greinar og fyrirlestrar á ráðstefnum=== *[https://www.questia.com/library/journal/1P3-2759918471/learning-and-living-internationally-with-a-finger Learning and living internationally. With a finger on the future: An interview with dr. Allyson Macdonald] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190724175128/https://www.questia.com/library/journal/1P3-2759918471/learning-and-living-internationally-with-a-finger |date=2019-07-24 }}. International Journal for Professional Educators, Vol. 79-1, Fall 2012, s. 49-54. *[https://www.questia.com/library/journal/1P3-2518391821/unconventional-and-innovative-teacher-certification Unconventional and innovative teacher certification. An interview with dr. Þuríður J. Kristjánsdóttir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190724175133/https://www.questia.com/library/journal/1P3-2518391821/unconventional-and-innovative-teacher-certification |date=2019-07-24 }}. International Journal for Professional Educators, Vol. 78-1, Fall 2011, s. 43-45. *[https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/08880450010342872/full/html?skipTracking=true NORDINFO (Nordic Council for Scientific Information): financing international development without bureaucracy]. The Bottom Line 13(3)2000, s. 134-141. *[https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/EUM0000000005330/full/html The Nordic Electronic Research Library in different dimensions]. The Electronic Library. 18(2) 2000, s. 114-120. Reprinted: in Library Consortium Management. An International Journal, 18. October, 2000, Vol. 2, no. 56, s. 122-131. *[https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/095574900001200105 Towards the Nordic Electronic Research Library. A Concept Based on Developments in Five Countries]. Alexandria. 12(1) 2000, s. 51-60. *NORDINFO – Nordic Council for Scientific Information. DF-Revy 23(10)2000, s. 271-275. *Ten effective ideas to promote literacy in secondary schools. The School Librarian 48 (2)Summer 2000, s. 60-63. *[https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digitidsskrift_2011120555023_001?page=7 Survey of elementary school libraries in Iceland 1989-1990]. Scandinavian Public Library Quarterly 24(2), 1991, s. 9-14. *[https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digitidsskrift_2011120555000_001?page=27 School libraries in Iceland]. Scandinavian Public Library Quarterly, 16(4), 1983, s. 125-127. *[https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digitidsskrift_2011120555006_001?page=25 UAP (Universal Availability of Publications) in Iceland]. Scandinavian Public Library Quarterly, 15(4), 1982, s. 98-102. *[http://fel.hi.is/sites/fel.hi.is/files/slideshow/Ranns%C3%B3knir%20%C3%AD%20f%C3%A9lagsv%C3%ADsindum%20I.pdf Alþjóðlegar kannanir: Menningarleg og félagsleg vandamál varðandi samanburð á niðurstöðum]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Í: Rannsóknir í félagsvísindum. Erindi flutt á ráðstefnu í september 1994. Ritstj. Friðrik H. Jónsson. Reykjavík: Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands og Hagfræðistofnun Háskóla Íslands, 1995, s. 71-83. ===Bókakaflar=== *NORDINFO: Supporting the electronic research library development through international cooperation. Í: Knowledge, Information and Democracy in the Open Society: the Role of the Library and Information Sector. Proceedings. 9th International BOBCATSSS Symposium on Library and Information Science. Vilnius University, Vilnius, January 29-31, 2001, s. 451-460. *The Nordic Electronic Research Library. Í: The Internet Librarian International 2000. 20-22 March 2000. *Children’s literature as the basis for cultural identity: The Case of Iceland. Í: Text, Culture and National Identity is Children's Literature: International Seminar on Children's Literature: Pure and Applied. University College Worcester, England. June 14th-19th 1999. Edited by Dr. Jean Webb. Helsinki: NORDINFO, 2000, s. 209-223. *From books to the information superhighway: Young people’s reading habits and Internet use in Iceland. Í: Education for all: Culture, Reading and Information. Ed. by Snunith Shoham and Moshe Yitzhaki. Proceedings of the 27th International Conference of the International Association of School Librarianship. Ramat Gan: International Association of School Librarianship, 1998, s. 55-68. *[https://books.google.is/books/about/Education_for_Librarianship_in_the_Nordi.html?id=1_TgAAAAMAAJ&source=kp_cover&redir_esc=y Library education in Iceland: New solutions to old problems]. Í: Education for Librarianship in the Nordic Countries. Ed. by Ole Harbo and Niels Ole Pors. London, Mansell, 1998, s. 53-89. (The Education of Library and Information Professionals. An International Series). *[http://fel.hi.is/baekur Skólasöfn í grunnskólum". Í Sál aldanna : Íslensk bókasöfn í fortíð og nútíð] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190724175144/http://fel.hi.is/baekur |date=2019-07-24 }}. Ritstj: Guðrún Pálsdóttir og Sigrún Klara Hannesdóttir. Reykjavík: Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands og Háskólaútgáfan, 1997, s. 305-320. *[http://fel.hi.is/baekur Kennsla í bókasafns- og upplýsingafræði 1956-1996] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190724175144/http://fel.hi.is/baekur |date=2019-07-24 }}. Í: Sál aldanna : Íslensk bókasöfn í fortíð og nútíð. Ritstj: Guðrún Pálsdóttir og Sigrún Klara Hannesdóttir. Reykjavík: Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands og Háskólaútgáfan, 1997, s. 403-415. *National survey of primary school libraries in Iceland. Í: Sustaining the Vision: A Collection of Articles and Papers on Research in School Librarianship, in Honour of Jean E. Lowrie. Ed. Laurel. A. Clyde for the International Association of School Librarianship. Castlerock, Colorado: Hi Willow, 1996. s. 47-63. *[http://origin-archive.ifla.org/IV/ifla61/paper95.htm School librarians: Guidelines for essential competencies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180510082045/http://origin-archive.ifla.org/IV/ifla61/paper95.htm |date=2018-05-10 }}. Í: IFLA 61st General Conference 20-26 August 1995. Booklet 3. Division of Libraries Serving the General Public. s. 82-89. *Global Issues in 21st Century Research Librarianship. 25th Anniversary Publication. Edited by Dr. Sigrún Klara Hannesdóttir. Helsinki, NORDINFO, 2002. 624 s. (NORDINFO Publication, 48). ===Bækur=== *[https://rowman.com/ISBN/9780810825406/The-Scandia-Plan-A-Cooperative-Acquisition-Scheme-for-Improving-Access-to-Research-Publications-in-Four-Nordic-Countries The Scandia Plan. Cooperative Acquisition Scheme for Improving Access to Research Publications in Four Nordic Countries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210923144255/https://rowman.com/ISBN/9780810825406/The-Scandia-Plan-A-Cooperative-Acquisition-Scheme-for-Improving-Access-to-Research-Publications-in-Four-Nordic-Countries |date=2021-09-23 }}. Metuchen: Scarecrow Press, 1992. 340 s. *[https://www.ifla.org/publications/books-and-reports-of-the-section-of-school-libraries School Librarians: Guidelines for Competency Requirements]. The Hague: IFLA Headquarters, 1995, 46 s. [IFLA Professional Papers, 41]. *Guidelines for Conducting National Surveys of School Libraries and Their Needs. Edited by Sigrún Klara Hannesdóttir under contract with the International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA). Co-authors: L.A. Clyde og J. Klobas. Paris: General Information Programme and UNISIST. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, 1994. 115 s. *[https://www.ifla.org/publications/books-and-reports-of-the-section-of-school-libraries Guidelines for the Education and Training of School Librarians]. The Hague: IFLA Section of School Libraries, 1986. 49 s. (IFLA Professional Reports, No. 9). *Estudio de las bibliotecas de la Universidad Nacional de Trujillo y projectos para mejorar su situación actual. Trujillo, (Perú), 1971. 91 s. *[https://baekur.is/bok/001021521/THekking_-_thjalfun_- Þekking – Þjálfun – Þroski. Greinar um uppeldis og fræðslumál. Delta Kappa Gamma – 30 ára afmælisrit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190724175139/https://baekur.is/bok/001021521/THekking_-_thjalfun_- |date=2019-07-24 }}. Ritstjórar: Dr. Kristín Bjarnadóttir og Dr. Sigrún Klara Hannesdóttir. Reykjavík, Delta Kappa Gamma – Félag kvenna í fræðslustörfum, 2007. 320 s. *Upplýsingar fyrir alla. Þekkingarsamfélagið 2007-2011. Stefna Upplýsingar. Félags bókasafns-og upplýsingafræða. Reykjavík, Upplýsing, 2007. 18 s. *[https://books.google.is/books?id=P_HgAAAAMAAJ&q=Global+Issues+in+21st+Century+Research+Librarianship.+25th+Anniversary+Publication&dq=Global+Issues+in+21st+Century+Research+Librarianship.+25th+Anniversary+Publication&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiXiPCVs83jAhXjmFwKHTVzDQ8Q6AEIJzAA Global Issues in 21st Century Research Librarianship. 25th Anniversary Publication.] Edited by Dr. Sigrún Klara Hannesdóttir. Helsinki, NORDINFO, 2002. 624 s. (NORDINFO Publication, 48). *[https://books.google.is/books/about/S%C3%A1l_aldanna.html?id=cTwXPAAACAAJ&redir_esc=y Sál aldanna : Íslensk bókasöfn í fortíð og nútíð]. Ritstjórar: Guðrún Pálsdóttir og Sigrún Klara Hannesdóttir. Reykjavík: Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands og Háskólaútgáfan, 1997. 448 s. *[https://www.mbl.is/greinasafn/grein/237204/ Á upplýsingahraðbraut. Frásagnir um notkun Internetsins]. Reykjavík: Lindin, 1995. 136 s. *[https://books.google.is/booksid=FP8aAAAAMAAJ&q=Library+Work+with+Children+and+Young+Adults+in+the+Developing+Countries+Les+Enfants+les+Jeunes+et+les+Biblioth%C3%A9ques+dans+les+Pays+en+D%C3%A9veloppement+inauthor:sigr%C3%BAn+inauthor:klara+inauthor:hannesd%C3%B3ttir&dq=Library+Work+with+Children+and+Young+Adults+in+the+Developing+Countries+Les+Enfants+les+Jeunes+et+les+Biblioth%C3%A9ques+dans+les+Pays+en+D%C3%A9veloppement+inauthor:sigr%C3%BAn+inauthor:klara+inauthor:hannesd%C3%B3ttir&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiym7uWps3jAhUMAcAKHVAxBuYQ6AEIJzAA Library Work with Children and Young Adults in the Developing Countries /Les Enfants, les Jeunes et les Bibliothéques dans les Pays en Développement]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Proceedings of the IFLA/UNESCO Pre-Session Seminar in Leipzig, GDR, 10-15 August, 1981. Edited by/edité par Genevieve Patte [and] Sigrún Klara Hannesdóttir. - München; New York, etc.: K.G. Saur, 1984. 283 s. - (IFLA Publication, 28). {{f|1943}} [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] 5ygu095b3cjwbrdvg4l4q7fp6kb0sms 4 154362 1979557 1978555 2026-09-19T16:55:53Z TKSnaevarr 53243 1979557 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Sametingsåpning - 51609646697 (Haakon).jpg|170px|right|alt=Hákon 8.|Hákon 8.]] * [[17. september]]: '''[[Ulf Kristersson]]''' segir af sér sem forsætisráðherra Svíþjóðar eftir að stjórn hans missir meirihluta sinn í þingkosningum. * [[29. ágúst]]: '''[[Þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]]''' fór fram. Aðildarviðræðum var hafnað. * [[28. ágúst]]: '''[[Hákon 8.]]''' (''sjá mynd'') tekur við norsku krúnunni eftir andlát föður síns, [[Haraldur 5.|Haraldar 5. Noregskonungs]]. * [[26. ágúst]]: [[Flóðin í Nepal 2026|Skyndilegt jökulhrun]] á mörkum '''[[Nepal]]s''' og [[Kína]] verður meira en í 1.300 manns að bana í flóðum sem fylgdu. '''Yfirstandandi:''' [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Gloria Steinem]] (2. september) &nbsp;• [[Sigríður Þorvaldsdóttir]] (31. ágúst) &nbsp;• [[Haraldur 5.]] (28. ágúst) &nbsp;• [[Ratko Mladić]] (27. ágúst) &nbsp;• [[Eyvindur P. Eiríksson]] (26. ágúst) &nbsp;• [[Dolly Parton]] (25. ágúst) &nbsp;• [[Steinn Ármann Magnússon]] (21. ágúst) dos7rqtw1a7viu54ch90epsa8dwbt6w 0 154517 1979525 1943370 2026-09-19T13:49:01Z TKSnaevarr 53243 1979525 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Flag of Syrian Democratic Forces.svg|thumb|right|Fáni Lýðræðissveita Sýrlands.]] '''Lýðræðissveitir Sýrlands''' (arabíska: قوات سوريا الديمقراطية eða ''Quwwāt Sūriyā al-Dīmuqrāṭīya''; kúrdíska: Hêzên Sûriya Demokratîk), oft stytt í '''SDF''', '''HSD''' eða '''QSD''', voru [[hernaðarbandalag]] í [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldinni]].<ref>{{Vefheimild|höfundur=Eskin, Ismail |url=http://www.diclehaber.com/en/news/content/view/431906?from=919196554 |titill=Chechens, Arabs and Kurds in Serêkaniyê fighting shoulder to shoulder against ISIS |útgefandi=Diclehaber.com |mánuður=15. nóvember2014 |árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. október|safnslóð=https://web.archive.org/web/20161220035124/http://www.diclehaber.com/en/news/content/view/431906?from=919196554 |safnmánuður=20. desember|safnár=2016|tungumál=enska}}<br />{{cite web |author=mahmou415 |url=https://meobserver.wordpress.com/2015/08/24/faction-guide-of-the-syrian-war-part-4-rojava-kurds/ |title=Faction Guide of the Syrian war – Part 4 – Rojava Kurds |website=Middle East Observer |date=24 August 2015 |accessdate=4 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220214824/https://meobserver.wordpress.com/2015/08/24/faction-guide-of-the-syrian-war-part-4-rojava-kurds/ |archive-date=20 December 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Bandalagið mynduðu aðallega [[Kúrdar|kúrdískar]], [[Arabar|arabískar]] og [[Assýringar|assýrískar]] skæruhreyfingar en auk þeirra töldu Lýðræðissveitirnar til sín nokkrar fámennari sveitir [[Armenar|Armena]], [[Túrkmenar|Túrkmena]] og [[Téténar|Téténa]].<ref>{{cite web |url=https://rojavareport.wordpress.com/2014/11/26/all-peoples-stand-shoulder-to-shoulder-against-isis-in-rojava/ |title=All Peoples Stand Shoulder To Shoulder Against ISIS In Rojava &#124; The Rojava Report |publisher=Rojavareport.wordpress.com |date=2014-11-26 |accessdate=2019-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170817210725/https://rojavareport.wordpress.com/2014/11/26/all-peoples-stand-shoulder-to-shoulder-against-isis-in-rojava/ |archive-date=17 August 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref name=armeniansdfforce>https://anfenglishmobile.com/rojava-northern-syria/armenian-fighters-promise-to-fight-perpetrators-of-genocide-34533</ref> Hernaðarleg forysta Lýðræðissveitanna var í höndum [[Varnarsveitir Kúrda|Varnarsveita Kúrda]] (YPG), hernaðarsveitar sýrlenskra kúrda.<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-kurds-idUSKBN15U24R|title=Syrian Kurdish groups expect U.S. support, will fight any Turkish advance|date=15 February 2017|via=Reuters|access-date=2 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518155412/http://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-kurds-idUSKBN15U24R|archive-date=18 May 2017|url-status=live|df=dmy-all}}<br />{{cite web|url=https://www.thenation.com/article/americas-favorite-syrian-militia-rules-with-an-iron-fist/|title=America's Favorite Syrian Militia Rules With an Iron Fist|via=The Nation|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170216143646/https://www.thenation.com/article/americas-favorite-syrian-militia-rules-with-an-iron-fist/|archive-date=16 February 2017|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> Lýðræðissveitirnar voru stofnaðar í október árið 2015 og yfirlýst markmið þeirra var að berjast fyrir stofnun [[Veraldarhyggja|veraldlegs]], lýðræðislegs og ómiðstýrðs stjórnarfyrirkomulags í [[Sýrland]]i. [[Rojava|Lýðræðislega fylkjasambandið í Norður-Sýrlandi]] skilgreindi frá desember 2016 Lýðræðissveitirnar formlega sem varnarher sinn í stjórnarskrá sinni.<ref>{{cite news|title=Syria Kurds adopt constitution for autonomous federal region|url=https://www.alaraby.co.uk/english/news/2016/12/30/syria-kurds-adopt-constitution-for-autonomous-federal-region|accessdate=5 October 2018|publisher=TheNewArab|date=31 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005194832/https://www.alaraby.co.uk/english/news/2016/12/30/syria-kurds-adopt-constitution-for-autonomous-federal-region|archive-date=5 October 2018|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> Helstu andstæðingar Lýðræðissveitanna í borgarastyrjöldinni voru hópar [[Íslamismi|íslamista]] og arabískra þjóðernissinna, sér í lagi [[Íslamska ríkið]] (ISIS), [[al-Kaída]] og stjórnarandstöðuhópar sem nutu stuðnings [[Tyrkland|tyrknesku ríkisstjórnarinnar]]. Lýðræðissveitirnar einbeittu sér að því að berjast við íslamska ríkið<ref>{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/12/syrian-democratic-forces-goal-liberation-isis.html|title=Syrian Democratic Forces set sights on IS stronghold|date=15 December 2015|access-date=16 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151218075648/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/12/syrian-democratic-forces-goal-liberation-isis.html|archive-date=18 December 2015|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> og tókst að hrekja liðsmenn þess frá ýmsum mikilvægum hernámssvæðum í Sýrlandi. Í nóvember árið 2016 hófu Lýðræðissveitirnar árás á [[al-Raqqah]], höfuðvígi ISIS í Sýrlandi.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.ruv.is/frett/orrustan-um-raqqa-hafin|titill=Orrustan um Raqqa hafin|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=6. nóvember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. október|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref> Orrustunni um al-Raqqah lauk með sigri Lýðræðissveitanna í október árið 2017 og liðsmenn þeirra frelsuðu borgina undan hernámi ISIS.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/orrustan-um-raqqa-hafin|titill=SDF hefur náð allri borginni Raqa|útgefandi=RÚV|ár=2017|mánuður=17. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. október|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref><ref>{{cite web |last1=Francis |first1=Ellen |title=U.S.-backed Syrian forces seize dam west of Raqqa from Islamic State: SDF |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-raqqa-idUSKBN18V0EX |date=4 June 2017 |website=Reuters |access-date=2 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704104107/https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-raqqa-idUSKBN18V0EX |archive-date=4 July 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |last1=Van Wilgenburg |first1=Wladimir |title=Kurds celebrate capture of key IS stronghold in Syria |url=https://www.middleeasteye.net/news/kurds-celebrate-capture-key-stronghold-1606421989 |website=Middle East Eye |access-date=19 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181119134142/https://www.middleeasteye.net/news/kurds-celebrate-capture-key-stronghold-1606421989 |archive-date=19 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite news |agency=AFP |title=US-backed forces seize Syria’s Tabqa, dam from ISIS |url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2017/05/10/US-backed-forces-seize-Syria-s-Tabqa-nearby-dam-monitor.html |website=english.alarabiya.net |access-date=11 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170513120012/http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2017/05/10/US-backed-forces-seize-Syria-s-Tabqa-nearby-dam-monitor.html |archive-date=13 May 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |last1=Pestano |first1=Andrew V |title=Syrian milita nears full capture of Tabqa city, dam |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/05/10/Syrian-milita-nears-full-capture-of-Tabqa-city-dam/8741494436712/ |website=UPI |access-date=19 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002034914/https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/05/10/Syrian-milita-nears-full-capture-of-Tabqa-city-dam/8741494436712/ |archive-date=2 October 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |title=Kurds, allies seize ISIS supply route on Syria-Iraq border |url=http://aranews.net/files/2016/03/kurds-allies-seize-isis-supply-route-syria-iraq-border/ |website=ARA News |date=10 March 2016 |access-date=8 október 2019 |archive-date=5 desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205012540/http://aranews.net/files/2016/03/kurds-allies-seize-isis-supply-route-syria-iraq-border/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |last1=Francis |first1=Ellen |title=U.S.-backed Syria militias say Tabqa, dam captured from Islamic State |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-tabqa-idUSKBN1862E4 |date=11 May 2017 |website=Reuters |access-date=2 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170510231920/http://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-tabqa-idUSKBN1862E4 |archive-date=10 May 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Í mars árið 2019 lýstu talsmenn Lýðræðissveitanna því yfir að íslamska ríkið í Sýrlandi hefði verið gersigrað eftir að hafa hernumið bækistöðvar þess í [[Baghuz]].<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2019/mar/23/isis-defeated-us-backed-syrian-democratic-forces-announce |publisher=The Guardian |date=23 Mar 2019 |title=Islamic State Isis defeated, US-backed Syrian Democratic Forces announce |access-date=24 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324080832/https://www.theguardian.com/world/2019/mar/23/isis-defeated-us-backed-syrian-democratic-forces-announce |archive-date=24 March 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Eftir lok borgarastyrjaldarinnar í Sýrlandi árið 2024 hófu Lýðræðissveitirnar viðræður við nýja ríkisstjórn [[Ahmed al-Sharaa|Ahmeds al-Sharaa]]. Árið 2026 gerðu Lýðræðissveitirnar samkomulag við stjórnina um að sameinast nýjum stjórnarher Sýrlands og leysa sig upp. Samkvæmt samkomulaginu varð [[Mazloum Abdi]], leiðtogi SDF, sérstakur ráðgjafi al-Sharaa.<ref>{{Vefheimild|titill= Kúrdi verður ráðgjafi forseta Sýrlands|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-08-28-kurdi-verdur-radgjafi-forseta-syrlands-485176|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 28. ágúst 2026|skoðað= 19. september 2026|höfundur=Ásrún Brynja Ingvarsdóttir}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{sa|2015|2026}} [[Flokkur:Hernaðarbandalög]] [[Flokkur:Kúrdísk stjórnmál]] [[Flokkur:Sýrlenska borgarastyrjöldin]] dvdcznebacx0yir349oagi513gs1cea 0 158593 1979533 1874201 2026-09-19T15:50:09Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */ 1979533 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Vosh, Stockholm ( 1090722).jpg|thumb|Rafhlaupahjól í Stokkhólmi.]] '''Rafhlaupahjól''' eða '''rafmagnshlaupahjól''', stundum nefnd '''rafskúta''' og '''rafskutla''', eru fararskjóti sem ganga fyrir rafmótor eða rafhlöðu. Þau eru hönnuð með bretti þar sem fólk stendur á og eru dekkin ýmist hörð eða með loftslöngu. Samanbrjótanleg rafhlaupahjól með liþíum batteríum urðu fáanleg frá 2013-2014 og hafa aukist í vinsældum síðustu ár. Sprottið hafa upp leigur víða um heim þar sem fólk nýtir smáforrit (app) til að ræsa hjólin. Hámarkshraði er um 30 km/kls. Reglur og aldurstakmörk eru breytileg eftir löndum. ==Reynsla eftir löndum== ===Ísland=== Rafhlaupahjól eru skilgreind sem reiðhjól. Þó má ekki aka á akbraut annars gildir sama um þau og reiðhjól; hjálmskylda fram að 16 ára, tillitsemi við gangandi vegfarendur. Ekki má vera með farþega á hjólinu. Rafhlaupahjólaleigur hafa sett aldurstakmark, 18 ár. Fyrsta rafhlaupahjólaleigan, Hopp, var opnuð í september 2019. <ref>[https://www.frettabladid.is/markadurinn/fyrsta-rafhlaupahjolaleigan-opnud-a-islandi/ Fyrsta raf­hlaupa­hjóla­leigan opnuð á Ís­landi] Fréttablaðið, skoðað 16. ágúst 2020</ref> Með tilkomu Wind Mobility hjólaleigunnar bættust 600 hjól í Reykjavík (nú hætt starfsemi) og í september 2020 voru því um 1.100 rafhlaupahjól í borginni. Hjólaleigurnar eru nokkrar í Reykjavík: Hopp, Kikk, Zolo <ref>[https://www.visir.is/g/20202012042d/hljodlat-bylting-i-reykjavik Hljóðlát bylting í Reykjavík]Vísir, skoðað 15. sept. 2020</ref> og árið 2024 kom alþjóðaleigan Bolt inn á markaðinn á höfuðborgarsvæðinu. Í nóvember 2021 varð fyrsta banaslysið á farartækinu þegar því lenti saman við léttbifhjól við hjólastíg við Sæbraut.<ref>[https://www.ruv.is/frett/2021/11/10/fyrsta-banaslysid-a-rafskutu Fyrsta banaslysið á rafskútu] RÚV, sótt 10/11 2021.</ref> Samkvæmt úttekt Læknablaðsins voru flest slys minniháttar og slysatíðni ekki meiri en við aðrar samgöngur eða íþróttir.<ref>[https://www.laeknabladid.is/tolublod/2021/05/nr/7700 Rafskútuslys á höfuðborgarsvæðinu sumarið 2020] Læknablaðið, sótt 28/7 2022</ref> ===Í öðrum löndum=== *Í '''Belgíu''' er aldurstakmark 15 ára og má vera á vegum þar sem hraðamörk eru 25 km/klst. Hlífðarbúnaður er ekki skylda. *'''Frakkland''': Aðeins má hjóla á gangstéttum ef hraðinn er undir 6 km/klst. Annars skulu hjólaakreinar notaðar. Árið 2023 voru leiguhjól bönnuð í [[París]]. <ref>[https://www.visir.is/g/20232398049d/um-90-prosent-parisar-bua-vill-banna-raf-hlaupa-hjol-til-leigu Um 90% parísaríbúa vilja banna rafhlaupahjól til leigu] Vísir, sótt 3/4 2023</ref> *'''Þýskaland''': Rafhlaupahjól sem takmörkuð eru við 12 km/klst má nota frá 12 ára aldri og á gangstéttum. Þau sem ná 20 km/klst hafa 14 ára aldurstakmark og eru bundnar við hjólastíga. *'''Írland''': Allir sem eru á rafhlaupahjólum þurfa að borga tryggingu, vegaskatt og vera með [[ökuskírteini]]. *'''Holland''': Hjólin eru ólögleg eftir dauðaslys árið 2018 á rafvagni. *'''Nýja-Sjáland''': Löglegt er að hjóla á gangstéttum, vegum og aðskildum hjólastígum (en ekki hjólastíg meðfram vegi) *'''Noregur''': Skilgreind sem hjól og má hjóla á gangstéttum, vegum, hjólastígum hvort sem er aðskildum eða meðfram vegum. Hámarkshraði er 20 km/klst. Hvorki aldurstakmark né hjálmskylda. Til stendur að herða reglur um tækin í Ósló, banna um helgar og fækka þeim. <ref>[https://www.visir.is/g/20212132573d/threngja-verulega-ad-utgerd-rafskuta-i-oslo Þrengja verulega að útgerð rafskúta í Osló] Vísir. Sótt 12/7 2021</ref> *'''Danmörk''': Leiga á hjólunum hefur verið takmörkuð um helgar og í miðbæ borga vegna drukkins fólks og tilheyrandi hættu. *'''Svíþjóð''': Skilgreint sem hjól upp að 20 km/klst. Hjálmskylda er á hjólum sem fara yfir 20 km/klst og ber að skrá þau og litið er á þau sem léttbifhjól. Fyrirhugað er að banna akstur á þeim á gangstéttum haustið 2022. <ref>[https://www.thelocal.se/20220728/playtimes-over-new-law-in-sweden-from-september/ ‘Playtime’s over’: Sweden to introduce new law on e-scooters] TheLocal.se, sótt 28/7 2022</ref> *'''Færeyjar''': Hjólaleigan Hopp hefur reynt að hefja starfsemi í Þórshöfn en lögreglan hefur stöðvað hana. <ref>[https://www.ruv.is/frett/2022/04/23/oll-rafhlaupahjol-fjarlaegd-af-gotum-thorshafnar Rafhlaupahjól fjarlægð af götum Þórshafnar] Rúv, sótt 23/4 2022</ref> *'''Pólland''': Ekki má hjóla á gang- og hjólastígum. Skilgreint sem léttbifhjól. *'''Spánn''': Löggjafinn vinnur að því að banna hjólin á gangstéttum og takmarka hraða í 25 km/klst. *'''Bandaríkin''': Víða má ekki vera á götu á rafhlaupahjólum en í lagi á gangstéttum. 16 ára aldurstakmark er í Kaliforníu. *'''Singapúr''': Eigendum hjóla er gert að skrá það. Má hjóla á gangstétt og hjólastígum en ekki götu. ==Helstu gerðir== *Dott *Unagi Scooters *Lime *Razor *Segway Inc. / Ninebot *Xiaomi *Zero *X7 ==Heimild== * {{wpheimild|tungumál= en|titill= Motorized scooter|mánuðurskoðað= 13. ág.|árskoðað= 2020 }} ==Tenglar== *[https://www.samgongustofa.is/rafmagnshlaupahjol/ Samgöngustofa - Rafmagnshlaupahjól] ==Tilvísanir== [[Flokkur:Farartæki]] dnsfpxtwm711potm91jqlw495y4eppq 0 158918 1979589 1939456 2026-09-20T10:40:22Z Alvaldi 71791 Hneykslismál, þjálfarar, leikmenn ofl. 1979589 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball club | name = Los Angeles Clippers | logo = | imagesize = 200px | league = [[National Basketball Association|NBA]] | conference = Vesturdeild | division = Kyrrahafsriðill | founded = 1970 | history = '''Buffalo Braves'''<br />1970–1978<br />'''San Diego Clippers'''<br />1978–1984<br />'''Los Angeles Clippers'''<br />1984–nú | arena = Intuit Dome | location = Inglewood, [[Kalifornía]] | colors = Navy blue, ember red, Pacific blue, silver<br />{{color box|#12173F}} {{color box|#C8102E}} {{color box|#4891CE}} {{color box|#A0A2A3}} | owner = [[Steve Ballmer]] | affiliation = [[San Diego Clippers (NBA G League)|San Diego Clippers]] | championships = | ret_nums = <!-- Do not add Bill Russell. Only names hanging up in the arena should be listed here. --> | website = {{URL|https://www.nba.com/clippers}} }} '''Los Angeles Clippers''' er [[körfubolti|körfuboltalið]] frá [[Los Angeles]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]] sem spilar í [[National Basketball Association|NBA deildinni]].<ref name="britannica">{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Los-Angeles-Clippers|title=Los Angeles Clippers {{!}} NBA, Basketball, History, & Notable Players {{!}} Britannica|date=2025-05-04|publisher=[[Encyclopedia Britannica]]|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2025-06-14}}</ref> Félagið var stofnað árið [[1970]] í [[Buffalo]] í [[New York-fylki]] áður en það flutti til [[Kalifornía|Kaliforníu]], fyrst til [[San Diego]] og svo [[Los Angeles]]. Clippers nafnið er tilvísun í skip á San Diego-flóa. Liðið hefur lengi fallið í skuggann á Lakers þar sem árangur liðsins hefur verið dapur lengst af. Liðið komst í fyrsta sinn í undanúrslit vesturdeildar árið 2021.<ref name="britannica"/> Í Apríl 2026 tryggði liðið sér sitt 15. sigurtímabil í röð og það fjórða lengsta í sögu deildarinnar þar sem lið hefur unnið meira en helming leikja sinna.<ref>{{Cite web|url=https://www.thesportingtribune.com/2026/04/12/los-angeles-clippers-collect-15th-consecutive-winning-season-with-play-in-preview-win-over-the-golden-state-warriors|title=Clippers collect 15th straight winning season with play-in preview win over Warriors|date=2026-04-13|website=The Sporting Tribune|language=en|access-date=2026-09-20}}</ref> == Hneykslismál == Árið 2014 var Donald Sterling, eigandi Los Angeles Clippers frá 1981, neyddur til að selja félagið eftir að hljóðupptaka með kynþáttafordómafullum ummælum hans birtist opinberlega. Á upptökunni, sem [[TMZ]] birti, heyrðist Sterling ávíta vinkonu sína fyrir að birta myndir af sér með afrísk‑amerískum einstaklingum, þar á meðal [[Magic Johnson]]. Birting upptökunar vakti víðtæka gagnrýni, leiddi til þess að styrktaraðilar sögðu upp samningum og leikmenn íhuguðu mótmælaaðgerðir. Í kjölfarið setti NBA-deildin Sterling í ævilangt bann, sektaði hann um 2,5 milljónir dala og hóf ferli til að þvinga fram sölu félagsins. Eiginkona hans, Shelly Sterling, tók yfir stjórn félagsins og í júní 2014 samþykkti hún kauptilboð [[Steve Ballmer]] upp 2 milljarða dala, sem þá var hæsta söluverð í sögu deildarinnar. Málið hafði veruleg áhrif á umræðu um kynþáttafordóma og ábyrgð eigenda innan NBA.<ref>{{Cite web|author=Ramona Shelburne|url=https://www.espn.com/nba/story/_/id/27414482/when-donald-sterling-saga-rocked-nba-changed-forever|title=When the Donald Sterling saga rocked the NBA -- and changed it forever|date=2019-08-20|website=www.espn.com|access-date=2026-09-20}}</ref> Í september 2026, fékk liðið eina þyngstu refsingu sem NBA-deildin hefur gefið eftir að upp komst um að liðið hefði borgað [[Kawhi Leonard]] undir borðið til að komast framhjá launaþakinu í deildinni. Félagið var svipt valrétti í nýliðavalinu í fimm ár, frá 2029 til 2033, ásamt því að vera sektað um 30 milljónir bandaríkjadala. Eigandi liðsins, [[Steve Ballmer]], og rekstrarstjórinn Gillian Zucker voru settir í eins árs bann og yfirmaður körfuboltamála hjá liðinu, Lawrence Frank, í hálft ár. Sjálfur fékk Leonard 700.000 dollara sekt og föðurbróðir hans, Dennis Robertson, fékk lífstíðarbann frá deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262929820d/long-bonn-risa-sektir-og-bannadir-fra-nylidavalinu|title=Löng bönn, risa sektir og bannaðir frá nýliðavalinu|author=Valur Páll Eiríksson|date=2026-03-09|website=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2026-09-20}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nba.com/news/nba-investigation-findings-la-clippers|title=NBA announces penalties and findings arising from investigation of LA Clippers and Kawhi Leonard|website=NBA.com|language=en|access-date=2026-09-20}}</ref> ==Þekktir leikmenn== {{Viðmið fyrir þekkta leikmenn}} {{columns-list|colwidth=20em| *{{flagdeco|USA}} [[Bill Walton]] *{{flagdeco|USA}} [[Blake Griffin]] *{{flagdeco|USA}} [[Bob McAdoo]] *{{flagdeco|USA}} [[Chris Paul]] *{{flagdeco|USA}} [[Danny Manning]] *{{flagdeco|USA}} [[Doc Rivers]] *{{flagdeco|USA}} [[Dominique Wilkins]] *{{flagdeco|USA}} [[DeAndre Jordan]] *{{flagdeco|USA}} [[Elton Brand]] *{{flagdeco|USA}} [[James Harden]] *{{flagdeco|USA}} [[Kawhi Leonard]] *{{flagdeco|ARG}} [[Pablo Prigioni]] *{{flagdeco|USA}} [[Paul George]] *{{flagdeco|Serbia}} [[Miloš Teodosić]] *{{flagdeco|USA}} [[Randy Smith]] *{{flagdeco|USA}} [[Ron Harper]] |}} ==Þekktir þjálfarar== {{columns-list|colwidth=20em| *{{flagdeco|USA}} [[Dolph Schayes]] *{{flagdeco|USA}} [[Jack Ramsay]] *{{flagdeco|USA}} [[Cotton Fitzsimmons]] *{{flagdeco|USA}} [[Larry Brown]] *{{flagdeco|USA}} [[Bill Fitch]] *{{flagdeco|USA}} [[Dennis Johnson]] *{{flagdeco|USA}} [[Doc Rivers]] *{{flagdeco|USA}} [[Tyronn Lue]] |}} ==Tilvísanir== {{reflist}} {{NBA}} [[Flokkur:Stofnað 1970]] [[Flokkur:Bandarísk körfuknattleiksfélög]] [[Flokkur:Íþróttalið frá Los Angeles]] [[Flokkur:NBA lið]] 1q9kzr68anieku2plun1tvoayj3vqm7 0 160270 1979536 1782623 2026-09-19T15:51:00Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979536 wikitext text/x-wiki Gamergate er hreyfing á netmiðlum sem byrjaði út af áhyggjum tölvuleikjaspilara um hlutleysi [[Fjölmiðill|fjölmiðla]] í tölvuleikjaiðnaðinum þegar kom að umfjöllun þeirra um tölvuleiki. Árið 2014 þróaðist hreyfingin í hatursorðræðu gegn fjölmiðlum og sumum femínistum sem gagnrýndu tölvuleikjaiðnaðinn.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.is/books?id=6-1lDwAAQBAJ&q=gamergate&redir_esc=y#v=snippet&q=gamergate&f=false|title=Online Harassment|last=Golbeck|first=Jennifer|date=2018-07-20|publisher=Springer|isbn=978-3-319-78583-7|language=en}}</ref> == Uppruni == Fyrir 2014 höfðu leikjaspilarar lengi verið ósáttir við umfjöllun um tölvuleiki í fjölmiðlum ekki síst vegna þess að fjölmiðlar virtust vera búnir að rækta sterkt samband milli sín og tölvuleikjaframleiðanda. Það var áhyggjuefni að fjölmiðlar voru að forgangsraða hagsmunum fyrirtækjanna sem markaðsettu leiki sína á vefsíðum þeirra og það hefði áhrif á gagnrýni þeirra á vissa leiki.<ref>{{Cite web|url=https://humanevents.com/2019/08/21/the-real-history-of-gamergate/|title=The Real History of GamerGate.|last=Cheong|first=Ian Miles|date=2019-08-21|website=Human Events|language=en-US|access-date=2020-11-25}}</ref> Árið 2007 var Jeff Gerstmann, áberandi leikjagagnrýnanda, sagt upp á leikjafréttavefsíðunni GameSpot fyrir að hafa skrifað neikvæða gagnrýni á leik sem hafði verið auglýstur mikið á vefsíðunni.<ref>{{Cite web|url=https://v1.escapistmagazine.com/news/view/116360-Jeff-Gerstmann-Explains-His-Departure-From-Gamespot|title=Jeff Gerstmann Explains His Departure From Gamespot {{!}} The Escapist|website=v1.escapistmagazine.com|language=en|access-date=2020-11-25|archive-date=2020-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116135608/https://v1.escapistmagazine.com/news/view/116360-Jeff-Gerstmann-Explains-His-Departure-From-Gamespot|url-status=dead}}</ref> Á fyrri hluta fyrsta áratugar 21. aldar fundu margir leikjaspilarar fyrir því að fjölmiðlar í iðnaðinum voru að taka pólitíska afstöðu til þess hvernig þeir gagnrýndu leiki út frá svokallaðri pólitískri rétthugsun. Þessi pólitíska rétthugsun ásamt málum eins og Gerstmann-málinu hjálpaði til að valda gagnkvæmri andúð milli fjölmiðla og leikjaspilara sem versnaði árið 2014.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/technology/2015/jan/11/gamergate-a-brief-history-of-a-computer-age-war|title=Gamergate: a brief history of a computer-age war|date=2015-01-11|website=the Guardian|language=en|access-date=2020-11-25}}</ref> == Hatursorðræða == Frá og með ágúst 2014 var eineltisátaki beint að nokkrum konum í tölvuleikjaiðnaðinum; einkum leikjahönnuðunum Zoë Quinn og Brianna Wu, og femínístanum Anita Sarkeesian.<ref>{{Cite web|url=http://www.historyofgamergate.com/|title=A People's History of GamerGate|website=A  People's  History of  GamerGate|access-date=2020-11-25}}</ref> Þann 14. febrúar 2013 gaf Zoë Quinn út leikinn Depression Simulator sem hlaut mikið lof gagnrýnenda. Leikurinn var óvenjulegur á þann hátt að þátttaka snerist eingöngu um lestur og ákvarðanir um hvernig sagan ætti að fara. Gagnrýnendur hrósuðu leiknum aðallega fyrir hvernig hann tæklaði flókið málefni. Leikurinn náði hins vegar ekki að höfða eins mikið til hins hefðbundna leikjaspilarahóps. Þetta breikkaði gjána milli leikjafjölmiðla og spilara.<ref>{{Cite web|url=https://www.newyorker.com/tech/annals-of-technology/zoe-quinns-depression-quest|title=Zoe Quinn’s Depression Quest|last=Parkin|first=Simon|website=The New Yorker|language=en-us|access-date=2020-11-25}}</ref> Í ágúst 2014 skrifaði Eron Gjoni, fyrrverandi kærasti Quinn, móðgandi bloggfærslu um Quinn þar sem hann sakaði hana ranglega um ósiðlegt samband við blaðamanninn Nathan Grayson sem vann fyrir leikjasíðuna Kotaku.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.bostonmagazine.com/news/2015/04/28/gamergate/|titill=Game of Fear|höfundur=ZACHARY JASON|útgefandi=Boston Magazine|mánuður=|ár=2015|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref> Bloggfærslan staðfesti fyrir fram ákveðnar hugmyndir leikjaspilara um að leikjafjölmiðlar væru spilltir og #gamergate byrjaði að dreifast á samfélagsmiðlum til þess að berjast gegn þeirri spillingu. Gamergate höfðaði mikið til hægri manna sem litu svo á að spillingin í leikjafjölmiðlum væri tengt stefnu vinstri manna til þess að taka yfir leikjamenningu og kúga fólk með pólitískri rétthugsun.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/technology/2014/oct/13/gamergate-right-wing-no-neutral-stance|title=Gamergate's vicious right-wing swell means there can be no neutral stance|date=2014-10-13|website=the Guardian|language=en|access-date=2020-11-25}}</ref> Blaðamenn og leikjahönnuðir eins og Brianna Wu og Anita Sarkeesian sem tóku upp hanskan fyrir Zoë Quinn og byrjuðu að gagnrýna kynjamismunun innan tölvuleikjaiðnaðarins urðu fyrir hatursorðræðu stuðningsmanna Gamergate. Eineltisherferðir gegn Quinn og öðrum fólu í sér hótanir um nauðganir og líflát.<ref>{{Cite web|url=https://www.newsweek.com/gamergate-about-media-ethics-or-harassing-women-harassment-data-show-279736|title=Is GamerGate About Media Ethics or Harassing Women? Harassment, the Data Shows|last=EDT|first=Taylor Wofford On 10/25/14 at 12:32 PM|date=2014-10-25|website=Newsweek|language=en|access-date=2020-11-25}}</ref> == Gamergaters == Talsmenn Gamergate (Gamergaters) hafa lýst því yfir að þeir hefðu enga opinberan leiðtoga eða stefnuskrá. Stuðningsmenn Gamergate nota dulnefni á netmiðlum eins og 4chan, Internet Relay Chat, Twitter og Reddit. Yfirlýsingar sem koma frá fulltrúum Gamergate hafa verið ósamræmanlegar sem hefur gert fréttaskýrendur erfitt að greina markmið og hvatir. Stuðningsmenn Gamergate sögðu að siðlaust samráð væri á milli fjölmiðla, femínista og vinstri manna.<ref>{{Cite web|url=https://humanevents.com/2019/08/21/the-real-history-of-gamergate/|title=The Real History of GamerGate.|last=Cheong|first=Ian Miles|date=2019-08-21|website=Human Events|language=en-US|access-date=2020-11-25}}</ref> == Tilvísanir == {{Reflist}} aj8f0w3dpflvz7um11uhavd662iemq7 0 161862 1979547 1858738 2026-09-19T15:54:31Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979547 wikitext text/x-wiki '''Þorbjörg Dýrleif Árnadóttir''' (1898–1984) var íslenskur [[hjúkrunarfræðingur]] og [[rithöfundur]]. == Ævi == Þorbjörg fæddist 8. febrúar 1898 á Skútustöðum. Hún lést í Reykjavík 7. maí 1984 en er grafin á Skútustöðum nálægt gröf föðurs síns. Foreldrar Þorbjargar voru þau Auður Gísladóttir (1869–1962) og Árni Jónsson (1849–1916) prestur og alþingismaður. Hálfsystkini hennar voru þau Þuríður (1885) og Jón (1888) en alsystkini voru þau Dýrleif Þorbjörg (1897), Gísli (1899), Þóra (1900), Gunnar (1901), Ingileif Oddný (1903), Ólöf Dagmar (1909).<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=39|title=Árni Jónsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-02-09}}</ref> Þorbjörg lauk prófi frá Verslunarskólanum árið 1916. Þremur árum síðar fór hún til Kaupmannahafnar og lauk þaðan hjúkrunarfræðiprófi árið 1923. Hún starfaði víða sem hjúkrunarkona en hélt til Bandaríkjanna árið 1937 þar sem hún stundaði nám í heilsuvernd. Vorið 1945 varð hún fyrsta íslenska konan til að ljúka meistaraprófi í faginu þegar hún útskrifaðist frá Washington-háskóla í Seattle.<ref>{{Cite web|url=https://www.hjukrun.is/timaritid/greinasafn/grein/2019/05/16/Thorbjorg-Arnadottir-Fyrsta-meistaraprofid-i-hjukrun/|title=Þorbjörg Árnadóttir - Fyrsta meistaraprófið í hjúkrun|website=www.hjukrun.is|language=is|access-date=2021-02-09|archive-date=2022-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220709181940/https://www.hjukrun.is/timaritid/greinasafn/grein/2019/05/16/Thorbjorg-Arnadottir-Fyrsta-meistaraprofid-i-hjukrun/|url-status=dead}}</ref> Þorbjörg var virkur meðlimi í Félagi íslenskra hjúkrunarkvenna og var um tíma í stjórn þess sem og ritstjóri blaðs félagsins. Hún orti líka ljóð og skrifaði skáldsögur, fræðibók og ferðasögu.<ref>{{Cite web|url=https://www.skald.is/product-page/þorbjörg-d-árnadóttir|title=Þorbjörg D. Árnadóttir|website=Kvennabókmenntir|language=en|access-date=2021-02-09}}</ref> == Heimildir == * [https://kvennasogusafn.is/index.php?mact=News,cntnt01,detail,0&cntnt01articleid=222&cntnt01detailtemplate=Safnkostur_detailTempl&cntnt01returnid=45 Þorbjörg Dýrleif Árnadóttir (Kvennasögusafn Íslands)] * ''Morgunblaðið'' 13. maí 1984, bls. 41 ([https://timarit.is/page/1592897#page/n39/mode/2up timarit.is]) [[Flokkur:Íslenskir kvenritstjórar]] [[Flokkur:Íslenskar konur á 20. öld]] [[Flokkur:Íslenskir hjúkrunarfræðingar]] [[Flokkur:Hjúkrun]] <references /><span> </span> miw8bc38aa5ytvutxouw1mfa9dy9t4l 0 164827 1979556 1961068 2026-09-19T15:56:37Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979556 wikitext text/x-wiki [[Mynd:1815 Corn Law, An Act to amend the Laws now in force for regulating the Importation of Corn.jpg|thumb|right|Skjal með kornlögunum frá árinu 1815.]] '''Bresku kornlögin''' voru lög sem sett voru í Bretlandi árið 1815 til að vernda innlenda bændur fyrir innflutning á mjöli. Lögin giltu frá 1815 til 1846. Uppruni laganna má rekja til verðfalls á korni í lok [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]]. Verðfallið kom sér vel fyrir fátæka alþýðu en síður fyrir landeigendur og bændur sem voru ekki samkeppnishæfir. [[Breska þingið]] tók þá upp ný lög, „kornlögin“. Markmið laganna var að vernda breskan landbúnað með háum tollum sem lagðir voru á innfluttar kornvörur. Margar deilur og stórar hreyfingar urðu í kjölfar laganna vegna ágreinings milli stétta. Kornlögin áttu eftir að hafa mikil áhrif á Breskt samfélag og afleiðingar þeirra voru sýnilegar í áratugi, enda eitt umdeildasta mál 19.aldar. Kornlögin voru ekki aðeins lagasetning um landbúnaðarvernd heldur lykilatriði í pólitískri og efnahagslegri sögu Bretlands. Þau ýttu undir deilur meðal frægra hagfræðinga og ágreining um framtíð viðskipta. Afnám laganna árið 1846 markaði upphaf fríverslunarstefnu Bretlands og hafði víðtæk áhrif. == Uppruni kornlaganna == Á meðan á [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjöldunum]] stóð á árunum 1803 til 1815, var nær ómögulegt að flytja inn korn til Bretlands. Þetta leiddi til þess að innlent korn varð mjög dýrt og landeigendur högnuðust vel. Þegar stríðinu lauk varð innflutningur meiri og stóð til að flytja inn ódýrara korn frá Póllandi og Rússlandi. Breskir landeigendur óttuðust að verðið myndi falla og hagnaður þeirra hverfa. Breska þingið sem þá var undir stjórn forsætisráðherrans Lord Liverpool ([[Robert Jenkinson, 2. jarlinn af Liverpool|Robert Banks Jenkinson]]) setti fram kornlögin með stuðningi frá [[Íhaldsflokkurinn (Bretland)|Íhaldsflokknum]]. Á þessum tíma réðu landeigendur nánast einhliða yfir breska þinginu og hugsuðu einungis um að vernda hagsmuni sína og eigin arðsemi. Þar sem kornlögin sneru að háum tollum á korn innflutning var erlent mjöl einungis flutt inn ef innlent verð fór yfir ákveðið mark. Þetta þýddi að verðið á kornvörum í Bretlandi hélt áfram að vera hátt, sem hjálpaði landeigendum en gerði mat dýrari fyrir almenning. Kornlögin urðu mjög umdeild þar sem landeigendur vildu halda þeim, en iðnrekendur og verkamenn voru á móti. Ágreiningur myndaðist milli verkafólks og landeigenda sem leiddi til [[Anti Corn Law League]], ein öflugasta stjórnmálahreyfing 19. aldar.<ref>{{Cite web|url=https://www.wikiwand.com/is/articles/Kornl%C3%B6gin|title=Kornlögin - Wikiwand|website=www.wikiwand.com|language=en|access-date=2025-09-29}}</ref> == Áhrif laganna == Verð á korni hækkaði verulega á tímum Napóleonsstyrjaldanna sem komu í veg fyrir innflutning. Þegar friður komst á árið 1814 spruttu upp miklar deilur innan Breska þingsins og umræða meðal almennings um kröfur landeigenda á lágmarksverð á korni. Landeigendur nutu góðs af lögunum, þar sem hærra matvælaverð jók tekjur þeirra og styrkti stöðu þeirra í stjórnmálum. Hins vegar leiddu lögin til hærri matarverðs sem bitnaði aðallega á almennum neytendum og verkafólki. Félagslegur ójöfnuður jókst og átök milli landeigenda og borgarastéttar varð sífellt meiri.<ref name=":1">{{Citation |title=Repeal in Historical Context |date=2006-06-16 |work=From the Corn Laws to Free Trade |pages=191–226 |url=https://doi.org/10.7551/mitpress/3127.003.0011 |access-date=2025-09-29 |publisher=The MIT Press |isbn=978-0-262-28320-5}}</ref> Með vaxandi iðnvæðingu á þriðja og fjórða áratugnum jókst andstaðan við lögin, einkum í Birmingham og Manchester. Þar töldu iðnrekendur og millistéttir að lægra kornverð myndi efla hagvöxt. Eftir setningu kornlaganna jókst óánægja meðal borgarastéttar og kaupmanna, sérstaklega í [[Norður-England|Norður-Englandi]] þar sem hærra matvælaverð dró úr kaupmætti launafólks. Þessi óánægja varð grunnur að skipulagðri andstöðu og stofnun samtaka sem börðust fyrir afnámi laganna.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/event/Corn-Law-British-history|title=Corn Law {{!}} Protectionism, Tariffs & Repeal {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2025-10-19}}</ref> Árið 1838 var Anti-Corn Law League stofnuð til að berjast fyrir afnámi laganna.<ref>{{Cite book|url=https://doi.org/10.4324/9781315031835|title=History of the Anti-corn Law League|last=Prentice|first=Archibald|date=2013-11-05|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-93718-7}}</ref> === Mótmæli og barátta í þinginu === Anti-Corn Law League var stofnuð 1838 undir forystu [[Richard Cobden]] og [[John Bright]]. Stuðningsmenn hennar voru aðallega úr iðnaðarborgarastétt, þeir sem töldu kornlögin þjóna landeigendum á kostnað almennings. Aðferðir Anti Corn Law League voru margar og fjölbreyttar. Nefna má fjölmörg almenn mótmæli og samkomur í borgunum þar sem fulltrúar héldu ræður um rök gegn kornlögunum. Dreifðir voru bæklingar til almennings til að auka vitund og þekkingu til að slá fleiri í hópinn gegn lögunum. Málflutningur hreyfingarinnar byggði á kenningum klassískra hagfræðinga, að frjáls verslun myndi hækka matvælaverð, auka kaupmátt launafólks og efla útflutning iðnvöru.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://liberalhistory.org.uk/history/anti-corn-law-league/|title=The Anti-Corn Law League – Journal of Liberal History|language=en-US|access-date=2025-09-29}}</ref> Baráttan gagnvart kornlögunum náði hámarki á árunum 1830 til 1846 með miklum pólitískum átökum, þrýstihreyfingum og á endanum afnámi sem markaði vendipunkt í hagstjórn Breta. Robert Peel lagði árið 1846 fram frumvarp um niðurfellingu tolla á þremur árum, sem samþykkt var í lávarðadeild 25.júní. Afnámið markaði upphaf tímabils frjálsar verslunar í Bretlandi og hafði víðtæk áhrif á efnahagsstefnu landsins. Matvælaverð lækkaði, staða borgarstéttar styrktist og tekjur landeigenda minnkuðu.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://victorianweb.org/history/cornlaws2.html|title=The Campaign for the Repeal of the Corn Laws|website=victorianweb.org|access-date=2025-10-19}}</ref> Fram undir 1830 var ólga í Bresku samfélagi vegna lítils hagvöxts, loftslagsbreytinga og slæmrar uppskeru. Með samþykki þingbreytingalaganna árið 1832 sem efldi stöðu borgarastéttarinnar, hófst markviss og opinber andstaða gegn kornlögunum. Frá árunum 1837 til 1845 lagði þingmaðurinn [[:en:Charles_Villiers_Stanford|Charles Villiers]] árlega fram frumvarp um afnám laganna. === Afnám laganna === Árið 1841 tók [[Robert Peel]] við embætti forsætisráðherra. Peel var upphaflega á móti afnámi kornlaganna, en breytti síðar afstöðu sinni eftir að hafa kynnt sér kenningar klassískra hagfræðinga. Hann sem forsætisráðherra breytti þó ekki kornlögunum strax heldur hóf hann aðgerðir til að létta á þeim, meðal annars með því að breyta því sem tengdi toll við verðlagsstig.<ref name=":3" /> [[Hallærið mikla (Írland)|Hungursneyðin á Írlandi]] frá 1845 til 1849 jók þrýsting á stjórnvöld og gerði vandann enn sýnilegri, því takmarkanir gerðu fæðuskort verri. Þetta setti mikinn þrýsting á Bresk stjórnvöld til að afnema lögin. Að frumkvæði Peel, voru kornlögin loks felld niður árið 1846, sem markaði endalok áratuga deilna um þau.<ref>{{Cite web|url=https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-corn-laws/|title=The National Archives - Homepage|last=Archives|first=The National|website=The National Archives|language=en-GB|access-date=2025-09-29}}</ref> == Upphaf fríverslunar == Lykilskref fyrir þróun breskrar fríverslunarstefnu var afnám kornlaganna. Í kjölfarið lækkuðu Bretar tolla og viðskiptahindranir, sem styrkti útflutningsdrifinn iðnað landsins. Bretland varð þá leiðandi málsvari frjálsra viðskipta á heimsvísu á seinni hluta 19.aldar.<ref name=":1" /> Afleiðingar fyrir mismunandi hópa voru skýrar. Landeigendur misstu mikilvægan tekjustofn og áhrif þeirra á pólitík minnkaði. Almennir neytendur nutu lægra matarverðs sem létti á framfærslukostnaði. Millistétt í iðnaði og verslun styrkti stöðu sína og hafði meiri áhrif í stjórnmálum.<ref name=":0">{{Bókaheimild|titill=The Worldly Philosophers: The Lives, Times and Ideas of the Great Economic Thinkers|höfundur=Robert L. Heilbroner|útgefandi=Simon & Schuster, New York|ár=1999 (7. útgáfa)|bls=77-92|ISBN=9780684862149}}</ref> == Greining klassísku hagfræðinganna á kornlögunum == Deilurnar höfðu mikilvæg áhrif á þróun hagfræðinnar, en meðal þátttakenda í deilunni voru [[James Mill]], [[John Stuart Mill]], [[Jean-Baptiste Say]], [[Thomas Malthus]] og [[David Ricardo]]. === Adam Smith, James Mill, John Stuart Mill & Jean-Baptiste Say === Hugmyndir [[Adam Smith]], sem hafði áður fyrr lagt áherslu á frjáls viðskipti og „ósýnilegu höndina“, voru notaðar sem rök gegn verndartollum og notaðar af andstæðingum kornlaganna til að sýna fram á að markaðsöflin sjálf leiddu til aukinnar velferðar.<ref>{{Citation |last=Smith |first=Adam |title=An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations |date=1776-01-01 |work=The Glasgow Edition of the Works and Correspondence of Adam Smith, Vol. 2: An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations, Vol. 1 |url=https://doi.org/10.1093/oseo/instance.00043218 |access-date=2025-09-29 |publisher=Oxford University Press}}</ref> [[James Mill]] og sonur hans, [[John Stuart Mill]], gagnrýndu einnig lögin. James Mill studdi afnám þeirra vegna hagkvæmni og réttlætis, í anda [[David Ricardo|Davids Ricardo]]. John Stuart Mill tengdi andstöðuna við kornlögin við hugmyndir sínar um fríverslun og einstaklingsfrelsi. Eitt sem hann viðurkenndi þó var að ríkið gæti þurft að grípa inn í til að verja minnihluta hópa, sem sýndi málið í félagslegu samhengi.<ref>{{Bókaheimild|titill=History of Economic Theory|höfundur=Harry Landreth|höfundur2=David C. Colander|útgefandi=Houghton Mifflin Company, Boston|ár=1989|bls=123-124|ISBN=9780395456910}}</ref> Franski hagfræðingurinn [[Jean-Baptiste Say]] var líka andstæðingur verndartolla og vildi halda því fram að viðskipti milli þjóða væru gagnkvæm. Þannig óbeint gagnrýndi hann kornlögin með því að leggja áherslu á að hindranir í verslun draga úr heildarvelferð.<ref name=":0" /> === Thomas Malthus & David Ricardo === Breski presturinn, hagfræðingurinn og félagsfræðingurinn Thomas Malthus hélt því fram að kornlögin væru nauðsynleg til að tryggja stöðuga innlenda matvælaframleiðslu. Hann óttaðist að Bretland yrði annars of háð innflutningi, sem væri hættulegt ef það kæmi stríð eða uppskerubrestur erlendis. David Ricardo, breskur stjórnmálafræðingur og hagfræðingur hélt því fram að kornlögin héldu uppi óeðlilega háu verði á korni. Það gerði það að verkum að landeigendur fengu meira af hagnaðinum í formi leigu eða rentu, en iðnrekendur og verkamenn sátu eftir með minna.<ref>{{Cite web|url=https://la.utexas.edu/users/hcleaver/368/368RicardoOnCornLaws.html|title=David Ricardo on Corn Laws|website=la.utexas.edu|access-date=2025-10-19}}</ref> Hópur verndarsinnar studdi áframhaldandi vernd landbúnaðar. Þeir héldu því fram að innlend kornframleiðsla væri undirstaða þjóðarinnar og að Bretland mætti ekki verða of háð erlendum mörkuðum. Þetta sjónarhorn byggist á hugmyndum um öryggi og mikilvægi sveitabúskapar fyrir samfélagið í heild. ==Tilvísanir== {{s|1815}} [[Flokkur:Lagt niður 1846]] [[Flokkur:Saga Bretlands]] [[Flokkur:Saga Írlands]] t9077cpbxh86nmm2i975roosvrfh8vq 0 167634 1979586 1932449 2026-09-20T10:13:17Z ~2026-50705-76 120899 /* */ Leiðrétt innsláttarvilla. 1979586 wikitext text/x-wiki '''Ólafur Ólafsson''' (fæddur á Brautarholti á Kjalarnesi [[11. nóvember]] [[1928]], látinn 3. [[maí]] [[2022]]) var íslenskur [[læknir]]. Hann stundaði framhaldsnám í læknisfræði í Svíþjóð, Danmörku og Englandi og var viðurkenndur sérfræðingur í lyflækningum, hjartasjúkdómum, farsóttum og í embættislækningum. Starfsvettvangur Ólafs var víða: Aðstoðaryfirlæknir á Karólínska sjúkrahúsinu í Stokkhólmi, forstöðumaður Rannsóknarstöðvar Hjartaverndar. Frá 1972 til 1998 var hann landlæknir Íslands. Hann var enn fremur formaður í félögum og nefndum eins og Félagi eldri borgara og fastafulltrúi hjá Alþjóðaheilbrigðisstofnuninni. Ólafur var sæmdur stórriddarakrossi hinnar íslensku fálkaorðu 1998, varð heiðursdoktor við læknadeild HÍ 1998 og heiðursfélagi í Læknafélagi Íslands 1998. Ólafur var giftur Ingu-Lill Marianne (d. 2013) og eignuðust þau fimm börn.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2022/05/04/andlat_olafur_olafsson_fyrrverandi_landlaeknir/|title=Andlát: Ólafur Ólafsson, fyrrverandi landlæknir|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-05-06}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Íslenskir læknar]] [[Flokkur:Landlæknar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] {{fd|1928|2022}} kfeufe01u8fqgrdrtnyx9o8gqlyus32 0 169161 1979535 1803169 2026-09-19T15:50:45Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979535 wikitext text/x-wiki [[Mynd:两小无猜！ 2013-11-04 19-14.jpg|alt=Komandi kynslóðir Kína munu njóta góðs af stórtækum framförum síðustu áratuga í menntakerfi landsins.|thumb|450x450dp|Komandi kynslóðir Kína munu njóta góðs af stórtækum framförum síðustu áratuga í menntakerfi landsins.]] [[Mynd:Song Imperial Examination.JPG|alt=Embættispróf á tímum Songveldisins (960–1279); Myndskreyting frá 11. öld.|thumb|'''Embættispróf á tímum [[Songveldið|Songveldisins]]''' (960–1279); Myndskreyting frá 11. öld.]] [[Mynd:Beijing China Tiananmen-Square-Young Pioneers of China-01.jpg|alt=„Brautryðjendaæska Kína“ stendur heiðursvörð við minnisvarða um „hetjur fólksins“ á Torgi hins himneska friðar í Peking borg Kína.|thumb|'''„[[Brautryðjendaæska Kína]]“ stendur heiðursvörð''' við minnisvarða um „hetjur fólksins“ á Torgi hins himneska friðar í Peking borg Kína.]] [[Mynd:2 Tsinghua.jpg|alt=Áheyrnarsalur Tsinghua háskóla, opinbers rannsóknarháskóla í Peking, sem þykir fremstur kínverskra háskóla og meðal virtustu háskóla veraldar. Margir forystumenn koma þaðan, meðal annars tveir síðustu leiðtogar Kína, verkfræðingarnir Hu Jintao og Xi Jinping.|thumb|'''Áheyrnarsalur Tsinghua háskóla''', opinbers rannsóknarháskóla í Peking, sem þykir fremstur kínverskra háskóla og meðal virtustu háskóla veraldar. Margir forystumenn Kína koma þaðan, meðal annars tveir síðustu leiðtogar Kína, verkfræðingarnir [[Hu Jintao]] og [[Xi Jinping]].<small><ref>{{Citation|title=Tsinghua University|date=2022-08-30|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tsinghua_University&oldid=1107607855|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-09-02}}</ref></small> <small><ref>{{Cite web|url=https://www.tsinghua.edu.cn/en/|title=Tsinghua University|website=www.tsinghua.edu.cn|access-date=2022-09-02}}</ref></small>]] '''Kína hefur stærsta menntakerfi veraldar.''' Með 246,5 milljónir nemenda og 18,5 milljónir kennara í 532 þúsund skólum, að háskólastofnunum undanskildum, er menntakerfi Kína gríðarlega umfangsmikið og fjölbreytt.<small><ref name=":2">{{Vefheimild|url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/2021/indexeh.htm|titill=China Statistical Yearbook—2021: „21-5. Number of Schools by Type and Level“- „21-1 Number of Schools, Educational Personell and Full-Time Teachers by Type and level (2020)“ – „21-2 Number of Students of Formal Education by Type and level (2020)“.|höfundur=Hagstofa Kína 2022|útgefandi=Hagstofa Kína|ár=2022|mánuðurskoðað=27. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Í Kína er menntun skipt í þrjá flokka: Grunnmenntun, æðri menntun og fullorðinsfræðslu. Samkvæmt lögum skal hvert barn hafa níu ára skyldunám frá grunnskóla (sex ára) til unglingastigs (þrjú ár). Það skyldunám er frítt en það er ekki alltaf raunin, meðal annars vegna ólíkra fjárveitinga milli dreifbýlis og þéttbýlis, og mikillar valddreifingar í stjórnun fjárveitinga. Í dreifbýli greiða foreldrar þannig oft laun kennara.<small><ref>{{Citation|title=Système éducatif en république populaire de Chine|date=2022-08-16|url=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Syst%C3%A8me_%C3%A9ducatif_en_r%C3%A9publique_populaire_de_Chine&oldid=196175650|work=Wikipédia|language=fr|access-date=2022-08-28}}</ref></small> Menntun er að miklu leyti rekin fyrir opinbert fé, með fremur lítilli þátttöku einkaaðila í skólageiranum. Árið 2020 fór 4,2% af þjóðaframleiðslu Kína til menntamála.<ref>{{Vefheimild|url=http://en.moe.gov.cn/news/press_releases/202112/t20211210_586458.html|titill=MOE releases 2020 Statistical Bulletin on Education Spending|höfundur=Ministry of Education of the People's Republic of China|útgefandi=Ministry of Education of the People's Republic of China|mánuður=6. desember|ár=2021|mánuðurskoðað=26. ágúst|árskoðað=2022}}</ref> Það var um 10,5% af ríkisútgjöldum Kína.<small><ref name=":5">{{Cite web|url=http://uis.unesco.org/country/CN|title=China|date=2016-11-27|website=uis.unesco.org|access-date=2022-08-28}}</ref></small> Einkareknir skólar eru þó að sækja mjög í sig veðrið<small><ref>{{Vefheimild|url=https://lucris.lub.lu.se/ws/portalfiles/portal/28346459/Chinese_private_schools_Schulte.pdf|titill=Private schools in the People's Republic of China: Development, modalities and contradictions. (Published in: Private Schools and School Choice in Compulsory Education)|höfundur=Schulte, Barbara|útgefandi=Lund University 2017|ár=2017|mánuðurskoðað=27. ágúst|árskoðað=2022|tungumál=English}}</ref></small> og numu þeir um 10% árið 2015.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://www.bbc.com/worklife/article/20151221-the-chinese-turning-their-backs-on-the-state|titill=China's new found love of private education|höfundur=Virginie Mangin|útgefandi=BBC (British Broadcasting Corporation) - Worklife|mánuður=24. desember|ár=2015|mánuðurskoðað=27. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Sýslustjórnir sveitarfélaga bera meginábyrgð á stjórnun og framkvæmd skólamenntunar og héraðsyfirvöld hafa umsjón með æðri menntastofnunum.<small><ref>{{Cite web|url=https://www.opportunity-china.com/living-in-china/an-introduction-to-chinas-public-education-system/|title=An Introduction to China’s Public Education System|website=Opportunity China|access-date=2022-08-28|archive-date=2022-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220828164735/https://www.opportunity-china.com/living-in-china/an-introduction-to-chinas-public-education-system/|url-status=dead}}</ref></small> Á undanförnum árum hefur menntamálaráðuneyti Kína, sem er efst í stjórnsýslunni, færst frá beinni stjórn til eftirlits með menntakerfinu. Ráðuneytið stýrir umbótum í menntamálum með lögum, áætlunum, fjárhagsáætlun og fjárúthlutun, upplýsingaþjónustu, stefnumótun. Í auknum mæli er áhersla á valddreifingu í kerfinu. == Almennt == [[Mynd:School uniforms in China - 03.jpg|alt=Nemendur í framhaldsskóla í Haikou borg, Hainan héraði, Kína. Í stærsta menntakerfi heims eru 90,8 milljónir framhaldsskólanemar.|hægri|thumb|'''Nemendur í framhaldsskóla í [[Haikou]]''', [[Hainan]] héraði, Kína. Í stærsta menntakerfi heims eru 90,8 milljónir framhaldsskólanemar.]] Menntakerfið í Kína hefur tekið stakkaskiptum frá miðbiki síðustu aldar. Árið 1949 voru 80% kínverja taldir ólæsir. Árið 2018 höfðu 97% íbúa eldri en 15 ára hlotið menntun og þjálfun og töldust læsir.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://data.worldbank.org/indicator/SE.ADT.LITR.ZS|titill=Literacy rate, adult total (% of people ages 15 and above)|höfundur=UNESCO Institute for Statistics (uis.unesco.org).|útgefandi=World Bank Group|mánuður=júní|ár=2022|mánuðurskoðað=27. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Árið 1950 hafði einungis 20% þjóðarinnar hlotið formlega menntun. Árið 2018 lauk 94,2% grunnskólanemenda níu ára skólaskyldu.<small><ref>{{Cite web|url=http://en.moe.gov.cn/features/70YearsofProgress/Numbers/201909/t20190929_401720.html|title=Progress in Numbers - Ministry of Education of the People's Republic of China|website=en.moe.gov.cn|access-date=2022-08-28}}</ref></small> Menntakerfi Kína er að mestu byggt upp sem ríkisrekið opinbert menntakerfi sem heyrir undir menntamálaráðuneyti landsins,<small><ref>{{Citation|title=Ministry of Education of the People's Republic of China|date=2022-08-28|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ministry_of_Education_of_the_People%27s_Republic_of_China&oldid=1107204575|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-28}}</ref></small> og starfshóp Miðstjórnar kommúnistaflokksins á sviði menntunar.<small><ref>{{Citation|title=中央教育工作领导小组|date=2022-08-13|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E4%B8%AD%E5%A4%AE%E6%95%99%E8%82%B2%E5%B7%A5%E4%BD%9C%E9%A2%86%E5%AF%BC%E5%B0%8F%E7%BB%84&oldid=73191435|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-28}}</ref></small> Á undanförnum árum hefur menntamálaráðuneyti Kína færst frá beinni stjórn, meira til eftirlits með menntakerfinu. Ráðuneytið stýrir umbótum í menntamálum með mennta- og fjárhagsáætlunum, upplýsingaþjónustu og stefnumótun. Í auknum mæli er áhersla á valddreifingu í kerfinu.<small><ref>{{Vefheimild|url=http://en.moe.gov.cn/about_MOE/what_we_do/|titill=MOE: What We Do|höfundur=Ministry of Education of the People's Republic of China|útgefandi=Ministry of Education of the People's Republic of China|ár=2022|mánuðurskoðað=27. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Sýslustjórnir sveitarfélaga bera meginábyrgð á stjórnun og framkvæmd grunnmenntunar en héraðsyfirvöld [[Héruð Kína|33 héraða]] landsins hafa yfirumsjón með háskólastofnunum.<small><ref>{{Cite web|url=https://www.opportunity-china.com/living-in-china/an-introduction-to-chinas-public-education-system/|title=An Introduction to China’s Public Education System|website=Opportunity China|access-date=2022-08-28|archive-date=2022-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220828164735/https://www.opportunity-china.com/living-in-china/an-introduction-to-chinas-public-education-system/|url-status=dead}}</ref></small> Menntakerfið nær yfir leikskóla, grunnskóla, framhaldsskóla, og háskóla. Auk opinberu skólanna hefur víðtækt net einkaskóla myndast í Alþýðulýðveldinu Kína. Menntakerfi Kína er risavaxið og fjölmennt. Árið 2020 voru alls 291.715 leikskólar í Kína, 162.601 grunnskólar, 77.455 framhaldsskólar, 2.738 almennar háskólastofnanir og 827 háskólastofnanir sem buðu framhaldsháskólagráður.<small><ref>{{Vefheimild|url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/2021/indexeh.htm|titill=China Statistical Yearbook—2021: „21-5. Number of Schools by Type and Level“|höfundur=Hagstofa Kína 2022.|útgefandi=Hagstofa Kína|ár=2022|mánuðurskoðað=27. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> {| class="wikitable" ! colspan="3" |Kínverskir nemar eftir menntunarstigi ! |- |'''Skólastig''' |'''Viðmiðunaraldur''' |'''Fjöldi nema''' |'''Fjöldi stofnana''' |- |Leikskólastig |3 – 5 ára |48.182.634 |291.715 leikskólar |- |Grunnskólastig |6 – 11 ára |107.508.746 |162.601 grunnskólar |- |Framhaldsskólastig |12 – 17 ára |90.820.113 |77.455 framhaldsskólar |- |Háskólastig |18 – 22+ ára |52.229.952 |3.565 háskólastofnanir |- | | ! '''298.741.445''' !535.336 stofnanir |- | colspan="4" |''<small>Heimild: Hagstofa Kína - Árbók fyrir hagtölur Kína fyrir árið 2021.</small>'' <small><ref name=":2" /></small> ''<small>Tölfræðistofnun UNESCO birtir aðrar tölur:</small>'' ''<small>1) Leikskólastig (52.098.459);</small>'' ''<small>2) Grunnskólastig (103.463.951);</small>'' ''<small>3) Framhaldsskólastig (99.401.975);</small>'' ''<small>4) Háskólastig (85.993.451). - Samtals: 340.957.836 nemar.</small>''<small><ref>{{Vefheimild|url=http://uis.unesco.org/country/CN|titill=Education and Literacy: Country Profile - China|höfundur=UNESCO Institute of Statistics|útgefandi=UNESCO|mánuður=Júní|ár=2022|mánuðurskoðað=27. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> |} Menntakerfi Kína fylgir (líkt og [[Ísland]]) viðurkenndum alþjóðlegum samræmdum stöðlum um menntakerfi og skólastig. [[Alþjóðlega menntunarflokkunin]] (ISCED) var tekin upp í Kína árið 1997.<small><ref>{{Cite web|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000111387|website=unesdoc.unesco.org|access-date=2022-08-28}}</ref></small> Hún byggir á tveimur megin flokkunarleiðum sem eru innbyrðis sjálfstæðar, en saman segja til bæði um stig náms og menntunar, eftir stöðu í menntakerfinu frá leikskóla til doktorsgráðu, svo og um svið, eftir innihaldi náms.<small><ref>{{Cite web|url=https://datatopics.worldbank.org/education/wRsc/classification|title=Education Statistics|website=datatopics.worldbank.org|access-date=2022-08-28}}</ref></small> <small><ref>{{Cite web|url=https://datatopics.worldbank.org/education/wRsc/classification|title=Education Statistics|website=datatopics.worldbank.org|access-date=2022-08-28}}</ref></small> == Leikskólaaldur == [[Mynd:China Truants.jpg|alt=Grunnskólabörn í Guilin borg í sjálfstjórnarhéraðinu Guangxi í Suður-Kína.|thumb|'''Grunnskólabörn í Guilin borg''' í sjálfstjórnarhéraðinu Guangxi í Suður-Kína.]] [[Mynd:Huanglong China Children-with-almond-eye-snowman-01.jpg|alt=Börn frá Huanglong í norðvesturhluta Sesúan héraðs í Kína. Leikskólapláss skortir mjög í dreifbýli Kína.|thumb|'''Börn frá Huanglong''' í norðvesturhluta Sesúan héraðs í Kína. Leikskólapláss skortir mjög í dreifbýli Kína.]] Í kínverskri menningu er gerður greinarmunur á milli tveggja stiga í lífi barna: „sakleysisaldurs“ og „skilningsaldurs“.<small><ref name=":3">{{Citation|title=Erziehung in China|date=2022-01-26|url=https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Erziehung_in_China&oldid=219579750|work=Wikipedia|language=de|access-date=2022-08-31}}</ref></small> Samkvæmt [[Konfúsíus]] eru nýfædd börn gjafir frá guðunum og því ber að virða meðfætt eðli þeirra. Á þessum „sakleysistíma“ sem nær yfir fyrstu 5-7 ár ævinnar, samkvæmt hugmyndum Konfúsíusar, skortir börn enn greind til að geta lært mikið. Þau eru því meðhöndluð af mildi og gjarnan dekruð. Þegar „öld skilnings“ er náð tekur við mikill agi.  – Í nútímanum þegar foreldrar hafa uppgötvað í auknum mæli hæfileika ungra barna til að læra, er umskiptin yfir í „skilningsaldurinn“ oft mun fyrr en áður.<ref name=":3" /> Í Kína innritast nemendur venjulega í leikskóla við tveggja eða þriggja ára aldur, og kveðja leikskólann sex ára. Leikskólamenntun er ekki skylda og margir leikskólar eru í einkaeigu. Opinbert markmið kínverskra leikskóla er að undirbúa börnin uppeldislega og félagslega undir grunnskólagöngu. Áherslan er á aldurshæft tilfinningalegt uppeldi. Leikskólakennarar sækja verkmenntaskóla í fjögur ár og kenna síðan að meðaltali 35 barna hópum.<small><ref>{{Citation|title=Schulsystem in der Volksrepublik China|date=2022-07-27|url=https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Schulsystem_in_der_Volksrepublik_China&oldid=224867957|work=Wikipedia|language=de|access-date=2022-08-29}}</ref></small> Á árinu 2020 voru um 48.182.634 börn á aldrinum 3 – 5 ára í 291.715 leikskólum í Kína. Þar voru 2.913.426 leikskólakennarar í fullu starfi auk 5.198.165 annarra starfsmanna.<small><ref name=":2" /></small> Litið er á leikskólakennslu í Kína sem mikilvæga félagsleg þjónustu sem stjórnvöld eiga að veita. Sýslustjórnir sjá um leikskólakennslu á meðan ríkisvaldið mótar lög, reglugerðir, stefnu og þróunaráætlanir. Sveitarstjórnir á öllum stigum bera ábyrgð á að samræma þróun svæðisbundinna áætlana. Menntamálaráðuneyti Kína mótar stefnu og staðla, sem og stjórnendur og fagmenn viðkomandi leikskóla. Sérstakri aðgerðaráætlun um „þriggja ára leikskóla“ er ætlað að auðvelda þessa uppbyggingu og tryggja meira fjármagn til málaflokksins.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://www.oecd.org/china/education-in-china-a-snapshot.pdf|titill=Education in China- A snapshot|höfundur=Organisation for Economic Co-Operation and Development.|útgefandi=Organisation for Economic Co-Operation and Development.|ár=2016|mánuðurskoðað=27. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> <small><ref>{{Vefheimild|url=http://wbgfiles.worldbank.org/documents/hdn/ed/saber/supporting_doc/CountryReports/ECD/ECD_China_Country_Report_2016.pdf|titill=China:Early Childhood Development - SABER Country Report 2016 - The Systems Approach for Better Education Results (SABER)|höfundur=The Systems Approach for Better Education Results (SABER) Country Report 2016|útgefandi=The World Bank Group|ár=2016|mánuðurskoðað=27. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Undanfarin ár hefur aukin áhersla verið á leikskólastigið í Kína. Árið 2021 voru um 88,1% barna á leikskólaaldri í Kína skráð í leikskóla. Það markar verulegar framfarir. Hins vegar eru enn hindranir fyrir leikskólabörn afskekktra héraða og enn er verulegt bil á milli framboðs og eftirspurnar eftir leikskólanámi á landsbyggðinni.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202205/10/WS6279b263a310fd2b29e5b93f.html|titill=First step up|höfundur=Lu Mai/Shi Lijia|útgefandi=China Daily Global|mánuður=10. maí|ár=2022|mánuðurskoðað=27. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> == Grunnskólastig == [[Mynd:Pmorgan xinjiang.jpg|alt=Grunnskólakennsla í Xinjiang-héraði í vesturhluta Kína.|thumb|'''Grunnskólakennsla í Xinjiang-héraði''' í vesturhluta Kína.]] [[Mynd:Young Pioneers of China, School Opening.jpg|alt=„Brautryðjendaæska Kína“ við skólasetningu árið 2009. Flestir grunnskólar Kína krefjast þess að nemendur gangi til liðs við þessi pólitísku samtök fyrir 6-14 ára börn. Rauður hálsklútur ungra brautryðjenda eru algeng sjón í Kína.|hægri|thumb|'''„[[Brautryðjendaæska Kína]]“ við skólasetningu'''. Flestir grunnskólar Kína krefjast þess að nemendur gangi til liðs við þessi pólitísku samtök fyrir 6-14 ára börn. Rauður hálsklútur ungra brautryðjenda eru algeng sjón í Kína.]] [[Mynd:Schoolbus in Shenzhen China.jpg|alt=Kínverskar skólarútur í Shenzhen borg Guangdong héraði árið 2016.|thumb|'''Kínverskar skólarútur''' í Shenzhen borg Guangdong héraði árið 2016.]] Í Kína verða nemendur að ljúka níu ára skyldunámi. Grunnskólanám hefst við sex ára aldur og flestir verja þar sex árum. Á árinu 2020 voru 107.508.746 grunnskólanemar í alls 162.601 grunnskólum. Þar voru 6.441.585 grunnskólakennarar í fullu starfi, auk 5.979.329 annarra starfsmanna.<small><ref name=":2" /></small> Skólaskylda kínverskra barna sem var kynnt til sögunnar árið 1986, nær til níu ára hið minnsta og að hámarki tólf ára. Það þýðir að börnin hafa níu ára skyldunám frá grunnskóla (alls sex ár) til unglingastigs (þrjú ár).<small><ref>{{Citation|title=中华人民共和国义务教育|date=2022-05-05|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E4%B8%AD%E5%8D%8E%E4%BA%BA%E6%B0%91%E5%85%B1%E5%92%8C%E5%9B%BD%E4%B9%89%E5%8A%A1%E6%95%99%E8%82%B2&oldid=71477706|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-29}}</ref></small> Þrátt fyrir lög um skyldunám er grunnmenntun án skólagjalda ennþá markmið frekar en veruleiki í Kína. Margar fjölskyldur eiga í erfiðleikum með að borga skólagjöld og því neyðast sum börn til að yfirgefa skóla fyrir níu ára skyldumarkmiðið.<small><ref>{{Citation|title=Education in China|date=2022-08-23|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Education_in_China&oldid=1106263963|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-29}}</ref></small> === Námsárið === [[Mynd:School uniforms in China - 01.jpg|alt=Skólabúningar eru skylda í mörgum kínverskum skólum. Hér eru nemendur í Haikou borg, Hainan héraði Kína árið 2012.|thumb|'''Skólabúningar eru skylda''' í mörgum kínverskum skólum. Hér eru nemendur í [[Haikou]] borg, [[Hainan]] héraði Kína.]] Námsári grunnskólans er að jafnaði skipt í tvær annir: Sú fyrri er frá febrúar fram í miðjan júlí. Þá er sex vikna sumarfrí. Seinni önnin er frá september fram í miðjan/lok janúar. Þá tekur við fjögurra vikna vetrarfrí.<small><ref>{{Cite web|url=https://www.open.edu/openlearn/education-development/education-development/a-brief-introduction-the-chinese-education-system|title=A brief introduction to the Chinese education system|website=A brief introduction to the Chinese education system|language=en|access-date=2022-08-29}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref></small> Venjulegur skóladagur í Kína er langur, samkeppni mikil og álagið eftir því. Starfsdagur flestra skóla byrja snemma á morgnana (um 7:30) og nær til kvölds (um 18:00) með tveggja tíma hádegishléi. Margir skólar bjóða síðan upp á sjálfsnám á kvöldin frá 19-21 svo nemendur geta klárað heimavinnuna sína og undirbúið sig fyrir sífelld próf. Bjóði skólarnir ekki upp á sjálfsnám á kvöldin þurfa nemendur engu að síður að ljúka heimavinnunni. Það getur verið allt til kl. 22.<small><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.open.edu/openlearn/education-development/education-development/a-brief-introduction-the-chinese-education-system|title=A brief introduction to the Chinese education system|website=A brief introduction to the Chinese education system|language=en|access-date=2022-08-29}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref></small> Að meðaltali verja grunnskólanemendur um sjö til átta klukkustundum í skólanum á meðan framhaldsskólanemar eru um tólf til fjórtán klukkustundir í skólanum séu hádegis- og kvöldtímar eru meðtaldir.<small><ref name=":0" /></small> Skólabúningar eru skylda í mörgum kínverskum skólum.<small><ref>{{Cite web|url=https://www.koreaboo.com/stories/chinese-school-uniforms-korean-students-jealous/|title=These Chinese School Uniforms Have Korean Students Super Jealous|date=2018-09-02|website=Koreaboo|language=en-US|access-date=2022-08-29}}</ref></small> Í grunnskólum Kína mæta nemendur í fánahyllingu hvern mánudagsmorgun og þurfa að vera í skólabúningnum þann dag. Auk búningsins er algengt að skólabörn séu með rauðan trefil um hálsinn, sem táknar kínverska fánann, auk þess að hafa gult höfuðfat utan skólabyggingarinnar til umferðaröryggis.<small><ref>{{Citation|title=Système éducatif en république populaire de Chine|date=2022-08-16|url=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Syst%C3%A8me_%C3%A9ducatif_en_r%C3%A9publique_populaire_de_Chine&oldid=196175650|work=Wikipédia|language=fr|access-date=2022-08-29}}</ref></small> === Zhongkao prófið === Grunnskólanemendur gangast undir '''samræmt opinbert próf''' sem kallast '''Zhongkao''' fyrir inngöngu í framhaldsskóla. Stigakerfi eru mismunandi eftir héruðum. Algengast er að nemendur séu prófaðir í kínversku, stærðfræði, ensku, eðlisfræði, efnafræði, stjórnmálafræði og íþróttum.<small><ref>{{Citation|title=Senior High School Entrance Examination|date=2022-05-08|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Senior_High_School_Entrance_Examination&oldid=1086738750|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-29}}</ref></small> Prófaniðurstöður úr Zhongkao eru síðan notaðar til að skipa nemendum í ólíka framhaldsskóla. === „Brautryðjendaæska Kína“ === {{Aðalgrein|Brautryðjendaæska Kína}} [[Mynd:Classe NEYC.jpg|alt= Enskukennsla Yucai skólanum í Chongqing, í Sesúan héraði Kína árið 2015.|right|thumb|'''Enskukennsla í Yucai skólanum''' í Chongqing borg, [[Sesúan]] héraði [[Kína]].]] Flestir grunnskólarnir krefjast þess að nemendur, að þeim yngstu undanskildum, gangi til liðs við „[[Brautryðjendaæska Kína|Brautryðjendaæsku Kína]]“, pólitísk samtök barna á aldrinum sex til fjórtán ára. Hugmyndafræði samtakanna „byggir á fræðilegu kerfi sósíalismans með kínverskum einkennum“. Mottóið er: „Til baráttu fyrir málstað kommúnismans, vertu viðbúinn!“. Háttsemi ungra brautryðjenda á að byggja á „heiðarleika, hugrekki, lífskrafti, og einingu“.<small><ref name=":4">{{Citation|title=Young Pioneers of China|date=2022-03-25|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Young_Pioneers_of_China&oldid=1079254627|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-31}}</ref></small> <small><ref>{{Citation|title=中国少年先锋队|date=2022-06-25|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E4%B8%AD%E5%9B%BD%E5%B0%91%E5%B9%B4%E5%85%88%E9%94%8B%E9%98%9F&oldid=72337764|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-31}}</ref></small> Skuldbinding ungra brautryðjenda (og þar með flestra kínverskra gunnskólanema) við aðildina er:<blockquote>„Ég er meðlimur í Brautryðjendaæsku Kína. Undir fána ungra brautryðjenda sver ég Kommúnistaflokki Kína ást mína, móðurlandinu og fólkinu. Ég mun leggja hart að mér í námi, efla og undirbúa, svo styrkur minn verði til málstaðs kommúnismans.“<small><ref name=":4" /></small></blockquote>Rauður hálsklútur ungra brautryðjenda er eini einkennisklæðnaður félagsmanna. Við vígsluathöfn binda núverandi meðlimir klútana á nýliðana. Börn klædd rauðum hálsklútum eru algeng sjón í Kína. Við útskrift eru flestir grunnskólanemendur orðnir félagar í Brautryðjendaæskunni. Við fjórtán ára aldur hætta þeir sjálfkrafa aðild að samtökunum og geta þá gengið í Æskulýðsfylkingu Kínverska Kommúnistaflokksins (CCP). Áætlað er í dag séu um 130 milljónir félagsmanna í Brautryðjendaæsku Kína.<small><ref name=":4" /></small> == Framhaldsskólastig == [[Mynd:5878-Linxia-High-School-admission-results-posted-outside-the-gate.jpg|alt=Listar yfir nýnema birtir fyrir utan menntaskóla í Linxia borg, Gansu héraði. Á listunum kemur fram prófskor „Gaokao“ lokaprófsins ásamt veittum aukastigum vegna þjóðernis eða fjölskyldustærðar.|thumb|'''Listar yfir nýnema''' birtir fyrir utan menntaskóla í Linxia borg, [[Gansu]] héraði. Á listunum kemur fram prófskor „Gaokao“ lokaprófsins ásamt veittum aukastigum vegna þjóðernis eða fjölskyldustærðar.]] [[Mynd:VM 5489 Xian Station plaza.jpg|alt=Fulltrúar Xian háskóla í höfuðborg Shaanxi héraðs, taka á móti nýnemum í básum fyrir utan lestarstöð borgarinnar.|thumb|Fulltrúar [[Xian]] háskóla í höfuðborg [[Shaanxi]] héraðs, '''taka á móti nýnemum''' í básum fyrir utan lestarstöð borgarinnar.]] Framhaldsnám eftir grunnnám í Kína skiptist í þrjú ár í unglingaskóla (hluti af skólaskyldu) og önnur þrjú ár í framhaldsskóla. Að loknu skyldunáminu geta nemendur valið hvort haldið sé áfram með framhaldsskólamenntun. Flestir útskriftarnemar á unglingastigi halda áfram námi. Framhaldsskólinn tekur að meðaltali þrjú ár. Á árinu 2020 voru um 90.820.113 nemar á aldrinum 12 –17 ára í framhaldsskólum Kína, sem skiptust niður á 77.455 framhaldsskóla. Þar voru 6.654.481 framhaldsskólakennarar í fullu starfi auk 8.538.842 annarra starfsmanna.<small><ref name=":2" /></small> Þessir framhaldsskólar skiptust í 52.998 skóla á neðra stigi framhaldsskóla (unglingaskóla) og 24.457 framhaldsskóla á efra stigi. Efra stigið skiptist síðan í æðri framhaldsskóla (14.561) og æðri verkmenntaskóla (9.896).<small><ref name=":2" /></small> === Fimm tegundir framhaldsskóla === [[Mynd:Master gdzqzx.JPG|alt=Nemendur og skólastjóri Guangdong Zhaoqing menntaskólans í Duanzhou hverfi Zhaoqing borgar, í Guangdong héraði, Kína.|thumb|'''Nemendur og skólastjóri''' Guangdong Zhaoqing menntaskólans í Duanzhou hverfi Zhaoqing borgar, í [[Guangdong]] héraði Kína.]] Í Kína eru fimm tegundir framhaldsskóla: Almennir menntaskólar eða framhaldsskólar; Tæknilegir eða sérhæfðir framhaldsskólar; Framhaldsskólar fyrir fullorðna; Starfsnáms-framhaldsskólar; og Handiðnaðarskólar. - Síðustu fjórir eru verkmenntaskólar. Frá og með 11. bekk gefst nemendum almenna miðskólans kostur á að velja á milli vísinda- eða hugvísindastefnu. Fög kennd í almennum framhaldsskólum eru: kínverska, stærðfræði, eitt erlent skyldumál (aðallega enska), eðlisfræði, efnafræði, líffræði, verkfræði, upplýsingatækni, íþróttakennsla, listir, tónlist, siðfræði, hagfræði, saga og landafræði. Munurinn á námskránni felst í því að allt að átta kennslueiningar í stjórnmálum, siðfræði og sögu eru kenndar í hugvísindaskor, en í náttúrufræðiskor eru hins vegar eðlisfræði og efnafræði ríkjandi. Kennslan er 45 mínútur í senn; alls 35 kennslustundir á viku og gert ráð fyrir að lágmarki tveimur stundum til sjálfsnáms til viðbótar.<small><ref>{{Citation|title=Schulsystem in der Volksrepublik China|date=2022-07-27|url=https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Schulsystem_in_der_Volksrepublik_China&oldid=224867957|work=Wikipedia|language=de|access-date=2022-08-30}}</ref></small> === „Gaokao“ lokaprófið === [[Mynd:200606081025.jpg|alt=Nemendur streyma út að loknu „Gaokao“ inntökuprófinu fyrir háskóla. Árið 2022 tóku 11.930.000 „Gaokao“ sem er sagt mikilvægasta próf sem tekið er í Kína.|thumb| Nemendur Yali skólans í [[Changsha]] borg, [[Hunan]] héraði, streyma út að loknu''' „Gaokao“ inntökuprófinu''' fyrir háskóla.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://zh.wikinews.org/wiki/2006%E4%B8%AD%E5%9B%BD%E5%A4%A7%E9%99%86%E5%A4%A7%E9%83%A8%E5%88%86%E7%9C%81%E5%8C%BA%E9%AB%98%E8%80%83%E5%B7%B2%E4%BA%8E%E4%BB%8A%E6%97%A5%E7%BB%93%E6%9D%9F|titill=The 2006 college entrance examination in most provinces in mainland China has ended today|höfundur=Wikinews|útgefandi=Wikinews|mánuður=8. júní|ár=2006|mánuðurskoðað=31. ágúst|árskoðað=2022|tungumál=ZH}}</ref></small> Árið 2022 tóku um 12 milljónir nemenda „Gaokao“, sem er sagt mikilvægasta próf sem tekið er í Kína.]] Að lokinni tólf ára skólagöngu taka allir nemar lokapróf „Gaokao“ en það er inntökupróf sem krafist er fyrir háskólanám í Kína. Þessi próf sem eru haldin eftir fyrstu viku júní, taka um níu klukkustundir á tveggja til fjögurra daga tímabili, allt eftir því í hvaða héraði þau er haldin. Öll eiga þau sameiginlegt að prófa í kínverskri tungu og stærðfræði, en að auki er prófað í erlendu tungumáli, eðlisfræði, efnafræði, stjórnmálum, sögu, landafræði og líffræði.<small><ref name=":1">{{Citation|title=Gaokao|date=2022-08-30|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gaokao&oldid=1107469396|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-30}}</ref></small> Gefin er einkunn frá 1 til 100 og nemendur þurfa 60 eða meira til að hafa staðist. Prófgreinar til inntökuprófs í háskóla eru kjarnagreinar kínverska, stærðfræði og enska. Nemendur á náttúrufræðibraut velja tvær greinar úr eðlisfræði, líffræði eða efnafræði og nemendur í hugvísindum velja tvær greinar úr stjórnmálum, sagnfræði eða landafræði.<small><ref>{{Citation|title=Schulsystem in der Volksrepublik China|date=2022-07-27|url=https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Schulsystem_in_der_Volksrepublik_China&oldid=224867957|work=Wikipedia|language=de|access-date=2022-08-30}}</ref></small> Árið 2022 tóku 11.930.000 „Gaokao“ inntökuprófið.<small><ref name=":1" /></small> „Gaokao“ er sagt mikilvægasta próf sem tekið er í Kína.<small><ref>{{Cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2017-06/08/content_29673286_3.htm|title=Scenes from the most important test in China|last=Guo|first=Kai|date=ChinaDaily|website=www.chinadaily.com.cn|access-date=2022-08-30}}</ref></small> Fyrir prófið halda margir skólar þrjá til fjóra aukatíma á laugardögum í náttúrufræði og stærðfræði. Ef skólar bjóða ekki kennslu á laugardagsmorgnum er líklegt að margir foreldrar sendi börnin sín í dýrt aukanám í skólum um helgar eða skipuleggi einkakennslu fyrir börnin um helgar. Svo langt hefur þessi samkeppni gengið að stjórnvöld hafa varað við miklu vinnuálagi nemenda.<small><ref>{{Cite web|url=https://www.20minutes.fr/monde/3155423-20211023-chine-loi-votee-reduire-devoirs-ecoliers|title=Pékin vote une loi pour réduire les devoirs des écoliers|website=www.20minutes.fr|language=fr|access-date=2022-08-30}}</ref></small> Þar sem niðurstöður prófsins geta ráðið miklu um framtíð nemenda er margir þeirra – og forráðamenn- undir gríðarlegu andlegu álagi.<small><ref>{{Vefheimild|url=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1631854,00.html|titill=Stressful Times for Chinese Students|höfundur=Benjamin Siegel|útgefandi=Þe Time - Hong Kong|mánuður=12. júní|ár=2007|mánuðurskoðað=29. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Prófið hefur meðal annars verið tengt aukinni tíðni sjálfsmorða nemenda.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://www.nytimes.com/2015/01/04/magazine/inside-a-chinese-test-prep-factory.html|titill="Inside a Chinese Test-Prep Factory"|höfundur=Lamer, Brook|útgefandi=The New York Times|mánuður=31. desember|ár=2014|mánuðurskoðað=29. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> === Verkmenntaskólar === [[Mynd:0901.JPG|alt=Sjálfsnám nemenda í framhaldsskóla í Sjanghæ borg.|thumb| '''Sjálfsnám nemenda''' í framhaldsskóla í [[Sjanghæ]] borg.]] Auk almennu framhaldsskólanna sem undirbúa háskólanám eru starfræktar- og tækniskólar. Þessir sérstöku tækniskólar eru reknir á sveitarstjórnar- eða héraðsstigi. Fjórar tegundir verkmenntaskóla eru í Kína (árið 1987)<small><ref>{{Citation|title=Système éducatif en république populaire de Chine|date=2022-08-16|url=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Syst%C3%A8me_%C3%A9ducatif_en_r%C3%A9publique_populaire_de_Chine&oldid=196175650|work=Wikipédia|language=fr|access-date=2022-08-30}}</ref><ref>{{Citation|title=Education in China|date=2022-08-23|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Education_in_China&oldid=1106263963|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-30}}</ref></small>: * '''Tækniskólar''' sem bjóða fjögurra ára nám að loknu unglingastigi og tveggja ára nám á framhaldsstigi á sviðum eins og verslun, myndlist eða skógrækt; * '''Fjölbrautaskólar''' sem bjóða upp á 2ja ára fjölbreytt nám, t.d. smíði eða logsuðu; * '''Sértækir tækniskólar''' sem bjóða upp á eins til þriggja ára iðnnám, t.d. í matreiðslu, saumaskap, ljósmyndun o.fl.; * '''Landbúnaðarskólar''' sem bjóða grunn í búskapartækni. Margir tækniskólarnir eru reknir af stórum fyrirtækjum.<small><ref>{{Citation|title=Schulsystem in der Volksrepublik China|date=2022-07-27|url=https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Schulsystem_in_der_Volksrepublik_China&oldid=224867957|work=Wikipedia|language=de|access-date=2022-08-30}}</ref></small> Þeir þjálfa til að mynda nema fyrir stáliðnað, textíliðnað eða olíuiðnað. Einnig bjóða þeir upp á þjálfunartækifæri fyrir skrifstofufólk eða miðstig á sviði lögfræði, fjármála, heilsugæslu, lista og íþrótta. Lengd námsins er að meðaltali þrjú ár. Ólíkt öðrum menntastofnunum er námskrá tækniskólanna ekki ákveðin beint af ríki eða sveitarfélögum, heldur miðast við þarfir viðkomandi fyrirtækis eða atvinnugreinar. Framtíðarnemar eru valdir með hæfnisprófum í viðkomandi námsgrein. Hin síðari ár hefur aðsókn að verkmenntun aukist. Á árinu 2021 náði fjöldi nýskráninga í æðri starfsmenntaskóla 5,6 milljónum, sem er 180 prósent aukning frá síðasta áratugi. Meira en 70 prósent starfsmanna í nútíma framleiðslufyrirfyrirtækjum og nýjum vaxandi atvinnugreinum eru útskrifaðir úr iðn- og verkmenntaskólum.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202205/25/WS628d8782a310fd2b29e5ecf2.html|titill=Vocational enrollments soar|höfundur=Zou Shuo|útgefandi=China Daily|mánuður=25. maí|ár=2022|mánuðurskoðað=30. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> === Æskulýðsfylking Kínverskra Kommúnista === Við fjórtán ára aldur hætta ungmenni sjálfkrafa aðild að „Brautryðjendaæsku Kína“ og geta þá gengið til liðs við Æskulýðsfylkingu Kínverskra Kommúnista (CYLC). Það er ungliðahreyfing fyrir fólk á aldrinum 14 til 28 ára sem rekin er af [[Kommúnistaflokkur Kína|Kommúnistaflokki Kína]] (CCP). Æskulýðsfylkingin er einnig leiðbeinandi í starfsemi Brautryðjendaæskunnar. Hugmyndafræði samtakanna byggir á Marx-Lenínisma, „hugsunum“ [[Maó Zedong]] og „fræðilegu kerfi sósíalismans með kínverskum einkennum.“<small><ref>{{Citation|title=Communist Youth League of China|date=2022-08-23|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Communist_Youth_League_of_China&oldid=1106242596|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-31}}</ref></small> Árið 2017 voru félagsmenn um 81.246.000, þar á meðal 57.951.000 nemendur.<small><ref>{{Citation|title=中国共产主义青年团|date=2022-07-22|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E4%B8%AD%E5%9B%BD%E5%85%B1%E4%BA%A7%E4%B8%BB%E4%B9%89%E9%9D%92%E5%B9%B4%E5%9B%A2&oldid=72833046|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-31}}</ref></small> == Háskólamenntun í Kína == [[Mynd:2010级.jpg|alt=Bekkjarmynd nemenda við bókmenntadeild Renmin háskóla í Peking í Kína.|thumb|Bekkjarmynd nemenda við bókmenntadeild Renmin háskóla í Peking í Kína.]] Æðri menntun – háskólamenntun – í Kína er skipt í tvo flokka: Í fyrsta lagi nám við háskóla sem bjóða upp á fjögurra ára eða fimm ára grunnnám til að veita akademískar gráður; og í öðru lagi nám við framhaldsskóla sem bjóða upp á þriggja ára diplómanám bæði í bóklegum og verklegum greinum. Doktorsnám er aðeins í boði í háskólum og krefst fimm ára náms eftir BS gráðu, og þriggja ára eftir meistaranám.<small><ref name=":5" /></small> Á síðustu áratugum hefur háskólastofnunum fjölgað í Kína. Mjög hefur verið hvatt til alþjóðlegs hreyfanleika og alþjóðasamvinnu. Háskólakerfið í Kína hefur þannig orðið æ fjölbreyttara. {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |Háskólanám í Kína: Fjöldi nemenda og stofnana árið 2020 |- | | colspan="2" |<small>'''Háskólanemar'''</small> |<small>'''Stofnanir'''</small> |- |<small>Framhaldsháskólanám</small> | |<small>3.139.598</small> |<small>827</small> |- | <small>       Doktorsnám</small> |<small>466.549</small> | | |- | <small>       Meistaranám</small> |<small>2.673.049</small> | | |- |<small>Háskólanám</small> | |<small>32.852.948</small> |<small>2.738</small> |- |<small>Háskólanám fyrir fullorðna</small> | |<small>7.772.942</small> |<small>265</small> |- |<small>Háskólanám á Netinu</small> | |<small>8.464.464</small> | |- |<small>Einkaháskólar</small> | | |<small>788</small> |- | <small>Alls:</small> | |<small>52.229.952</small> |<small>4.618</small> |- | colspan="4" |<small>''Heimild: Hagstofa Kína 2022: Árbók um hagtölur Kína fyrir 2021.<ref name=":2" />''</small> |} Á árinu 2020 voru um 52.229.952 háskólanemar í Kína, flestir á aldrinum 18 –22 ára. Þeir námu við 2.738 háskólastofnanir. Þar voru 1.832.982 háskólakennarar í fullu starfi auk 2.668.708 annarra starfsmanna.<small><ref name=":2" /></small> Um 827 háskólastofnanir buðu framhaldsgráðu, meistaranám eða doktorspóf. Þær skiptust í 594 venjulegar háskólastofnanir og 233 stofnanir sem eingöngu sinntu rannsóknum.<small><ref name=":2" /></small> Árið 2020 voru 3.139.598 nemar í framhalds-háskólamenntun (í meistara- eða doktorsnámi). Árið 2019 voru 703.500 kínverskir nemar í framhaldsháskólamenntun utan Kína.<small><ref name=":2" /></small> === Val inn í háskóla === [[Mynd:Statue of Sun Yat-sen in SYSU East Campus (HEMC).jpg|alt=Austur háskólasvæði Sun Yat-sen, eins af lykilháskólum Kína er staðsett í „Guangzhou háskólaborginni“ samfélag tíu háskólastofnana á eyju í Perlufljóti suður af miðborginni.|thumb| Austur-háskólasvæði '''Sun Yat-sen''', eins af lykilháskólum Kína, er staðsett í „[[Guangzhou]] háskólaborginni“ samfélag tíu háskólastofnana á eyju í [[Perlufljót|Perlufljóti]] suður af miðborginni.<small><ref>{{Citation|title=Sun Yat-sen University|date=2022-08-15|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sun_Yat-sen_University&oldid=1104496655|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-09-02}}</ref><ref>{{Citation|title=Guangzhou Higher Education Mega Center|date=2022-06-02|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Guangzhou_Higher_Education_Mega_Center&oldid=1091068173|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-09-02}}</ref></small>]] Talsvert fyrir „Gaokao“ prófið þurfa nemendur að ákveða hvaða grein þeir vilja læra og hvar. Námsplássum í háskólum er úthlutað eftir punktakerfi og fjöldatakmörkunum í deildir og fög (latína: „numerus clausus“).<small><ref name=":6">{{Citation|title=Schulsystem in der Volksrepublik China|date=2022-07-27|url=https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Schulsystem_in_der_Volksrepublik_China&oldid=224867957|work=Wikipedia|language=de|access-date=2022-08-31}}</ref></small> Góðar niðurstöður úr Gaokao prófi eru nauðsynlegar fyrir inngöngu í háskóla. En jafnvel þó að niðurstöður Gaokao nái yfir allt land, eru umsækjendur um háskólanám innan hvers héraðs valdir umfram þá sem koma utanhéraðs. Prófanámskrár og greinar geta verið mismunandi eftir héruðum. Þá njóta umsækjendur úr minnihlutahópum og frá minna þróuðum svæðum góðs af jákvæðri mismunun.<small><ref name=":7">{{Citation|title=Système éducatif en république populaire de Chine|date=2022-08-16|url=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Syst%C3%A8me_%C3%A9ducatif_en_r%C3%A9publique_populaire_de_Chine&oldid=196175650|work=Wikipédia|language=fr|access-date=2022-08-31}}</ref></small> Í grundvallaratriðum er háskólanám gjaldskylt, þó að nokkrir kostir séu fyrir hendi varðandi styrki, lán eða - sérstaklega fyrir íbúa á landsbyggðinni - niðurfellingu skólagjalda.<small><ref name=":6" /></small> Upphæð háskólagjalda er mjög mismundandi eftir háskólum en árið 2016 voru meðalgjöldin um $2.200 bandaríkjadollara.<small><ref name=":7" /></small> Ókeypis háskólamenntun og tryggt starf að námi loknu lauk í Kína um miðjan tíunda áratuginn síðustu aldar. Það hefur dregið úr getu þeirra efnaminni að senda börnin í háskóla. Sama gildir um þá sem ekki hafa sterkt félagsnet til að tryggja börnum sínum atvinnu að námi loknu. Efnaminni námsmenn í dreifbýli sem verða fyrir atvinnuleysi geta erfilega endurgreitt námslán.<small><ref name=":7" /></small> === Herþjálfun með námi === [[Mynd:Beijing, Sep-2016 (29599377486).jpg|alt=Herþjálfun nemenda Tsinghua háskóla.|thumb|'''Herþjálfun nemenda''' Tsinghua háskóla í Pekingborg.]] Samkvæmt kínverskum lögum um herþjónustu þurfa allir kínverskir karlmenn á aldrinum 18-22 ára að skrá sig og ganga í skyldubundna herþjónustu. Hjá landhernum þurfa hermenn að þjóna í þrjú ár en fjögur ár í sjó- og flughernum. Samkvæmt herþjónustulögum og ákvörðunum miðstjórnar Kommúnistaflokksins er hermenntun og herþjálfun í Kína er hluti af menntakerfinu. Skal hún fara fram í upphafi námsannar. Fram að framhaldsskóla æfa nemendur herfylkingu og hreyfingu; Framhaldsskólanemar æfa og læra neyðarrýmingu auk landvarna. Háskólanemar fá formlega herþjálfun og æfingu í neyðarrýmingu.<small><ref name=":8">{{Citation|title=Military education and training in China|date=2022-05-18|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Military_education_and_training_in_China&oldid=1088572353|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-31}}</ref></small> Tilgangurinn er að efla ættjarðarást og auka skilning á landvörnum; þróa vilja og manngerð; móta heildarhyggju; kynna Kommúnistaflokk Kína; styrkja hugmyndafræði „sósíalisma með kínverskum einkennum“; og að gagnast í síðara námi.<small><ref name=":8" /></small> Herþjálfun í venjulegum framhaldsskólum stendur venjulega yfir í um viku og er oftast í upphafi fyrsta árs í framhaldsskólans. Lengd herþjálfunar í venjulegum framhaldsskólum og háskólum er mismunandi. Algengust er tveggja til þriggja vikna þjálfun.<small><ref>{{Citation|title=普通高等学校和高中阶段学校学生的军事训练|date=2022-06-29|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%99%AE%E9%80%9A%E9%AB%98%E7%AD%89%E5%AD%A6%E6%A0%A1%E5%92%8C%E9%AB%98%E4%B8%AD%E9%98%B6%E6%AE%B5%E5%AD%A6%E6%A0%A1%E5%AD%A6%E7%94%9F%E7%9A%84%E5%86%9B%E4%BA%8B%E8%AE%AD%E7%BB%83&oldid=72419667|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-31}}</ref></small> Tæknilega séð er herþjónusta skylda allra kínverskra ríkisborgara, en í reynd hefur lögboðin herþjónusta ekki verið innleidd frá 1949, þar sem ríkishernum, „Frelsisher fólksins“ hefur tekist að ráða nægan fjölda af fúsum og frjálsum vilja. Allir 18 ára karlmenn verða að skrá sig hjá stjórnvöldum. Það þýðir þó ekki í reynd að sá skrái sig þurfi að ganga herinn.<small><ref>{{Citation|title=Conscription in China|date=2022-06-22|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Conscription_in_China&oldid=1094369119|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-31}}</ref></small> === „Tvíþætt forysta“ háskóla- og vísindasamfélags Kína === ''' {{Aðalgrein|Tvíþættir forystuháskólar}}''' Eftir dauða [[Maó Zedong]] árið 1976 voru gerðar ráðstafanir til að koma á reglu og stöðugleika, bæta gæði menntunar og reka háskólastofnanir á skilvirkari hátt. Nokkrir tugir „lykilháskóla“ fengu sérstaka fjármögnun og hæfustu nemendurna fengu meir framgang óháð fjölskyldubakgrunni eða stjórnmála. Smá saman fjölgaði á listi yfir „Lykilháskóla Kína“ sem hafði verið settur saman af stjórnvöldum og fyrst birtur árið 1959. Pólitíkin í Kína tók miklum breytingum undir forystu [[Deng Xiaoping]] sem kynnti til sögunnar '''„fjögur skref til nútímavæðingar“''' til að umbylta efnahag landsins. Það voru markmið um framþróun landbúnaðar, iðnaðar, varnarmála og vísinda og tækni í Kína.<small><ref>{{Citation|title=Four Modernizations|date=2022-05-26|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Four_Modernizations&oldid=1089942945|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-09-01}}</ref></small> <small><ref>{{Citation|title=四个现代化|date=2022-08-13|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%9B%9B%E4%B8%AA%E7%8E%B0%E4%BB%A3%E5%8C%96&oldid=73194355|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-09-01}}</ref></small> Skuldbinding um nútímavæðingu krafðist verulegra framfara í vísindum og tækni. Auka þyrfti akademísk gæði, og skipa yrði vísindum, rannsóknum og þjálfun hærri sess. Opinberir fjármunir til háskóla og til rannsókna jukust verulega og hvatt var til nýsköpunar og alþjóðasamvinnu.<small><ref>{{Citation|title=Education in China|date=2022-08-23|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Education_in_China&oldid=1106263963|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-09-01}}</ref></small> Til að styrkja háskólasamfélagið hafa kínversk stjórnvöld ráðist í nokkur umfangsmikil átaks- og stefnuverkefni á síðustu tveimur áratugum. Þekktust þeirra eru áætlun um '''„lykilháskóla Kína“'''<small><ref>{{Citation|title=National Key Universities|date=2022-07-31|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=National_Key_Universities&oldid=1101446431|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-09-01}}</ref></small> <small><ref>{{Citation|title=全国重点大学|date=2022-06-02|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%85%A8%E5%9B%BD%E9%87%8D%E7%82%B9%E5%A4%A7%E5%AD%A6&oldid=71964875|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-09-01}}</ref></small>, '''„211 verkefnið“'''<small><ref>{{Vefheimild|url=https://www.sicas.cn/Students/Info/Content_110720132652705.shtml|titill=Best Universities in China|höfundur=SICAS|útgefandi=SICAS - EduChinaLINK Co.|mánuður=21. ágúst|ár=2017|mánuðurskoðað=31. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small><small><ref>{{Citation|title=Project 211|date=2022-08-27|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Project_211&oldid=1106916006|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-09-01}}</ref></small> <small><ref>{{Citation|title=C9 League|date=2022-08-22|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=C9_League&oldid=1105889190|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-09-01}}</ref></small>, '''„C9 deildin“'''<small><ref>{{Citation|title=C9 League|date=2022-08-22|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=C9_League&oldid=1105889190|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-09-01}}</ref></small>, og svokallað '''„985 verkefni“'''<small><ref>{{Citation|title=Project 985|date=2022-08-27|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Project_985&oldid=1106915008|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-09-01}}</ref><ref>{{Citation|title=985工程|date=2022-08-18|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=985%E5%B7%A5%E7%A8%8B&oldid=73271434|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-09-01}}</ref></small>. Öll þessi verkefni um framþróun æðri menntunar hafa nú verið sameinuð í nýja áætlun sem nefnd hefur verið '''„Tvíþætt forysta“''' ''(enska: „Double First-Class Initiative“)''.<small><ref>{{Vefheimild|url=http://www.gov.cn/xinwen/2015-11/05/content_2961335.htm|titill=World-class universities, what else is China lacking?|höfundur=Zhu Ying- Xinhua News Agency|útgefandi=Central government portal www.gov.cn 2015 - Xinhua News Agency|mánuður=5. nóvember|ár=2015|mánuðurskoðað=31. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Þar eru markmiðin tvenn: Annars vegar er stefna sett á „háskóla í heimsgæðum“ og hins vegar á að stuðla að „fyrsta flokks akademískri uppbyggingu vísindagreina“<small><ref>{{Vefheimild|url=http://www.gov.cn/zhengce/content/2015-11/05/content_10269.htm|titill=Circular of the State Council on Printing and Distributing the Overall Plan for Promoting the Construction of World-Class Universities and First-Class Disciplines|höfundur=China State Council -Guo Fa (2015) No. 64 -|útgefandi=Notice of the State Council on Printing and Distributing the Overall Plan for Promoting the Construction of World-Class Universities and First-Class Disciplines|mánuður=5. nóvember|ár=2015|mánuðurskoðað=31. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small>. Sameiginlega hefur þetta verið kallað „hin tvíþætt forysta“ kínverskra úrvalsháskóla. Alls verða 140 kínverskir háskólar þróaðir sem elítuháskólar og fyrir árið 2050 er þeim ætlað að komast á lista virtustu háskóla veraldar.<small><ref>{{Vefheimild|url=http://en.moe.gov.cn/news/press_releases/202203/t20220301_603547.html|titill=China to further promote the Double First-Class Initiative|höfundur=Ministry of Education of the People's Republic of China.|útgefandi=Ministry of Education of the People's Republic of China.|mánuður=16. febrúar|ár=2022|mánuðurskoðað=31. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small><small><ref>{{Citation|title=C9 League|date=2022-08-22|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=C9_League&oldid=1105889190|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-09-01}}</ref></small><small><ref>{{Citation|title=Double First Class University Plan|date=2022-08-27|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Double_First_Class_University_Plan&oldid=1106915662|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-09-01}}</ref></small> === Staða háskóla Kína í dag === Kínverskir háskólar eru margir og ólíkir að gæðum en það segir nokkra sögu að nokkrir þeirra hafa verið að færa sig ofar á alþjóðlegum listum yfir bestu háskóla veraldar. Nokkrir þeirra eru komnir meðal hundrað bestu háskóla heims. Samkvæmt þeim alþjóðlegu listum er meta gæði og árangur háskóla, á borð við „Time Higher Education World University Rankings“<small><ref>{{Cite web|url=https://www.timeshighereducation.com/w%C3%B2rld-university-rankings/2022|title=World University Rankings|date=2021-08-25|website=Times Higher Education (THE)|language=en|access-date=2022-09-02}}</ref></small> ([[:en:Times_Higher_Education|THE]]), „Shanghai Ranking“<small><ref>{{Vefheimild|url=https://www.shanghairanking.com/rankings/arwu/2022|titill=The Academic Ranking of World Universities (ARWU)-1000 Institutions|höfundur=ARWU|útgefandi=The Center for World-Class Universities (CWCU), Graduate School of Education of Shanghai Jiao Tong University, China|ár=2022|mánuðurskoðað=31. ágúst|árskoðað=2022}}</ref> </small>([[:en:Academic_Ranking_of_World_Universities|ARWU]]), „Leiden Ranking“<ref>{{Vefheimild|url=https://www.leidenranking.com/ranking/2022/list|titill=CWTS Leiden Ranking 2022|höfundur=CWTS - Centre for Science and Technology Studies|útgefandi=Centre for Science and Technology Studies, Leiden University, The Netherlands|ár=2022|mánuðurskoðað=31. ágúst|árskoðað=2022}}</ref> ([[:en:CWTS_Leiden_Ranking|CWTS]]) og „U.S. News & World Report“<small><ref>{{Vefheimild|url=https://www.usnews.com/education/best-global-universities/rankings|titill=2022 Best Global Universities Rankings|höfundur=U.S. News & World Report|útgefandi=U.S. News & World Report|ár=2022|mánuðurskoðað=31. agúst|árskoðað=2022}}</ref></small> ([[:en:U.S._News_&_World_Report_Best_Global_Universities_Ranking|US News]]). Kínverjar er þannig farnir að véfengja ofurvald Vesturlanda á alþjóðamarkaði háskóla. Efstu kínversku háskólarnir hafa nú bætt verulega stöðu sína í alþjóðlegri uppröðun háskóla heimsins.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://akjournals.com/view/journals/032/70/S/article-p127.xml|titill=China: A candidate for winner in the international game of higher education?|höfundur=Ádám Török and Andrea Magda Nagy|útgefandi=Acta Oeconomica - Volume/Issue: Volume 70: Issue S|mánuður=16. október|ár=2020|mánuðurskoðað=31. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> == Einkareknar menntastofnanir == [[Mynd:Jilin University of Architecture and Technology 01.jpg|alt=Arkitektúr- og tæknistofnun Jilin er einkarekin háskólastofnun í Changchun borg Jilin héraðs í Kína. Árið 2020 voru 1.564 einkareknar háskólastofnanir í Kína.|thumb| '''Arkitektúr- og tæknistofnun Jilin''' er einkarekin háskólastofnun í [[Changchun]] borg, [[Jilin]] héraði Kína. Árið 2020 voru 1.564 einkareknar háskólastofnanir í Kína.<small><ref>{{Citation|title=吉林建筑科技学院|date=2021-08-11|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%90%89%E6%9E%97%E5%BB%BA%E7%AD%91%E7%A7%91%E6%8A%80%E5%AD%A6%E9%99%A2&oldid=67071997|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-09-02}}</ref></small>]] Í Alþýðulýðveldinu Kína, sem byggir á kommúnisma, er menntakerfið fyrst og fremst á vegum hins opinbera. Betri efnahagur margra hefur kallað eftir meiri fjölbreytni menntakerfisins. Einkaskólakerfi hrfur því byggst upp smám saman og er orðið talsvert. Það á ekki síst við leikskólastigið og ýmsa sérskóla. Ríkisvaldið hefur bæði leyft og stutt við einkarekstur menntastofnana og þá fræðsluaðila er starfa í hagnaðarskyni. Fyrstu „lögin um eflingu einkamenntunar“ tóku gildi haustið 2003. Þessi framrás einkaskóla hefur þýtt aukið námsframboð, þar sem reynt er að mæta menntunarþörfum hraðar. Einkaskólar hafa einnig verið brautryðjendur í alþjóðasamstarfi, margir einkareknir leikskólar hafa tekið upp tvítyngda kennslu og ýmsir erlendir háskólar hafa byggt upp aðstöðu í Kína. Árið 2021 sóttu 56.000.000 nemendur 190.000 einkarekna skóla, þar af 12.000 á grunn- og/eða unglingastigi. Þessir nemendur voru um 20% allra nemenda í Kína.<small><ref>{{Citation|title=Education in China|date=2022-08-23|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Education_in_China&oldid=1106263963|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-09-02}}</ref></small> <small><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ft.com/content/56a18391-2fbc-4d33-aae8-591cf233b6a7|titill=Private school owners forced to hand institutions over to Chinese state|höfundur=Sun Yu|útgefandi=Financial Times|mánuður=11. ágúst|ár=2021|mánuðurskoðað=1. september|árskoðað=2022}}</ref></small> Mestu munar hér um leikskólastigið. Árið 2020 voru 167.956 einkareknir leiksskólar í Kína með um 23.785.506 börn. Á sama tíma sóttu 9.660.348 nemendur 6.187 einkarekna grunnskóla í Kína. Einkareknir framhaldsskólar voru alls 11.798 með um 13.696.521 nemendur og 8.559.552 háskólanemar stunduðu nám við 1.564 einkareknar háskólastofnanir. Þá voru starfsþjálfunarstofnanir einkaaðila alls 39.516 með 9.896.564 nemendur.<small><ref>{{Vefheimild|url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/2021/indexeh.htm|titill=„China Statistical Yearbook—2021: „21-3 Number of Schools, Educational Personnel and Full-time Teachers of Non-public Schools by Type Level (2020)“ AND „21-4 Statistics on Students of Non-public by Type and Level (2020)“|höfundur=Hagstofa Kína 2021|útgefandi=Hagstofa Kína|ár=2021|mánuðurskoðað=1. september|árskoðað=2022|tungumál=EN}}</ref></small> - Það er því ljóst að umfang einkageirans á sviði menntunar hefur vaxið mjög í Kína. Svo hröð hefur þessi þróun verið að í ársbyrjun 2017 lýstu stjórnvöld því yfir að efla yrði forystu kínverska kommúnistaflokksins yfir einkaskólum með því að stofna flokkssamtök í einkaskólum sem ættu að gegna pólitísku kjarnahlutverki og stjórna einkaskólunum af festu í anda sósíalisma.<small><ref>{{Vefheimild|url=http://www.gov.cn/zhengce/content/2017-01/18/content_5160828.htm|titill=State Council on encouraging social forces to set up education - Several Opinions on Promoting the Healthy Development of Private Education- Guo Fa (2016) No. 81|höfundur=State Department|útgefandi=State Department|mánuður=18. janúar|ár=2017|mánuðurskoðað=1. september|árskoðað=2022|tungumál=ZH}}</ref></small> Stjórnvöld fullyrtu að þetta væri gert til að styðja við einkarekna menntun.<small><ref>{{Vefheimild|url=http://www.gov.cn/xinwen/2016-11/07/content_5129703.htm|titill=How much will the law revision affect private education?|höfundur=Source: Xinhua News Agency|útgefandi=State Department|mánuður=7. nóvember|ár=2016|tungumál=ZH}}</ref></small> Að sama skapi setja stjórnvöld auknar kröfur á hendur einkareknum menntastofnunum.<small><ref>{{Vefheimild|url=http://en.people.cn/n3/2018/1201/c90000-9524296.html|titill=Beijing gets tough with private education institutions|höfundur=Xinhua News Agency|útgefandi=Xinhua News Agency|mánuður=1. desember|ár=2018|mánuðurskoðað=1. september|árskoðað=2018}}</ref></small> Árið 2021 þrengdi enn meir að einkareknum skólum þegar stjórnvöld tilkynntu um þjóðnýtingu nokkurra þeirra.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ft.com/content/56a18391-2fbc-4d33-aae8-591cf233b6a7|titill=Private school owners forced to hand institutions over to Chinese state|höfundur=Sun Yu|útgefandi=Financial Times|mánuður=11. ágúst|ár=2021|mánuðurskoðað=1. september|árskoðað=2022}}</ref></small> == Tengt efni == * [[Brautryðjendaæska Kína]] * [[Tvíþættir forystuháskólar]] == Heimildir == [[Mynd:Hong Xiuquan.jpg|alt=Fall í embættismannaprófum getur haft alvarlegar afleiðingar fyrir heilu samfélögin. Ósáttur Hong Xiuquan, fékk taugaáfall eftir þriðju prófatilraun. Sú fjórða var líka fall. Hong leiddi síðar Taiping uppreisnina. Auk hans lágu miljónatugir í valnum.|thumb|Fall í embættismannaprófum getur haft alvarlegar afleiðingar fyrir heilu samfélögin. Ósáttur '''Hong Xiuquan''', fékk taugaáfall eftir þriðju prófatilraun. Sú fjórða var líka fall. Hong leiddi síðar [[Taiping-uppreisnin|Taiping uppreisnina]]. Þar lágu auk hans, miljónatugir í valnum.<small><ref>{{Citation|title=Imperial examination|date=2022-08-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Imperial_examination&oldid=1104621237|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-09-01}}</ref></small>]] * {{Wpheimild|tungumál=en|titill=Education in China|mánuðurskoðað=28. ágúst|árskoðað=2022}} * {{Vefheimild|url=https://www.oecd.org/china/education-in-china-a-snapshot.pdf|titill=Education in China|útgefandi=Organisation for Economic Co-Operation and Development|ár=2016|mánuðurskoðað=27. ágúst|árskoðað=2022|2016 OECD|OECD}}<br /> == Tilvísanir == {{Reflist|3}} [[Flokkur:Menntun í Kína]] ordmdy976d2116rpyvyl369nshs8fx3 0 170029 1979578 1979396 2026-09-20T01:07:23Z TKSnaevarr 53243 /* Tilvísanir */ 1979578 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Ulf Kristersson | mynd = Ulf Kristersson, June 2023 (cropped).jpg | myndatexti1 = Ulf Kristersson árið 2023. | titill= Forsætisráðherra Svíþjóðar | stjórnartíð_start = [[18. október]] [[2022]] | stjórnartíð_end = | einvaldur = [[Karl 16. Gústaf]] | forveri = [[Magdalena Andersson]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1963|12|29}} | fæðingarstaður = [[Lundur (Svíþjóð)|Lundi]], [[Svíþjóð]] | þjóðerni = [[Svíþjóð|Sænskur]] | starf = Stjórnmálamaður | maki = Birgitta Ed (g. 1991) | börn = 3 | háskóli = [[Uppsalaháskóli]] | stjórnmálaflokkur = [[Hægriflokkurinn (Svíþjóð)|Hægriflokkurinn]] | undirskrift = Ulf Kristersson signature 2026.svg }} '''Ulf Hjalmar Ed Kristersson''' (f. 29. desember 1963) er sænskur stjórnmálamaður, hagfræðingur og rithöfundur. Hann hefur verið forsætisráðherra Svíþjóðar frá árinu 2022 og leiðtogi [[Hægriflokkurinn (Svíþjóð)|Hægriflokksins]] frá árinu 2017. Hann var áður félagsmálaráðherra í ríkisstjórn [[Fredrik Reinfeldt|Fredriks Reinfeldt]] frá 2010 til 2014. ==Æviágrip== Ulf Kristersson er fæddur í [[Lundur (Svíþjóð)|Lundi]] og bjó þar til fimm ára aldurs. Eftir það ólst hann upp í [[Torshälla]] fyrir utan [[Eskilstuna]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sydsvenskan.se/2017-09-01/fodd-i-lund-gillar-kent-gjort-milen-pa-4304-har-ar-allt-du-inte-visste-om-ulf-kristersson|titill=Född i Lund, gillar Kent, gjort milen på 43.04. Här är allt du inte visste om Ulf Kristersson|útgefandi= ''[[Sydsvenskan]]''|skoðað=16. október 2022}}</ref> Foreldrar hans voru hagfræðingurinn Lars Kristersson (1938-2015) og aðjúnktinn Karin Kristersson (fædd Axelsson, 1938). Kristersson gekk í gagnfræðaskóla í Eskilstuna og útskrifaðist þaðan árið 1983. Hann gegndi síðan herþjónustu í fyrstu merkjasveit [[Uppland]]s í [[Enköping]] frá 1983 til 1984.<ref name = "cv" /> Kristersson flutti síðar til [[Uppsalir|Uppsala]] til að nema viðskiptahagfræði og félagshagfræði við [[Uppsalaháskóli|Uppsalaháskóla]]. Hann útskrifaðist þaðan árið 1992. Á námsárunum var hann meðlimur í stúdentahreyfingunni Södermanlands-Nerikes Nation og var meðal annars fundarritari hennar. Árið 2013 varð hann heiðursmeðlimur samtakanna.<Ref name = "cv" /> Kristersson býr í [[Strängnäs]] og hefur verið kvæntur Birgittu Ed frá árinu 1991. Hjónin eiga saman þrjár dætur sem þau ættleiddu frá [[Kína]].<ref>{{Vefheimild|titill=Fem saker du inte visste om Ulf Kristersson – Moderaternas nye partiledare|url=https://www.expressen.se/nyheter/5-saker-du-inte-visste-om-ulf-kristersson-/|útgefandi=[[Expressen]]|skoðað=16. október 2022|tungumál=sænska}}</ref> Ed hefur unnið sem almannatengill en hóf nám til þess að gerast prestur árið 2018.<ref>[https://www.expressen.se/nyheter/val-2018/birgitta-eds-livsbeslut-hjalpa-maken-till-makten/ ”Birgitta Eds liv”]. ''[[Expressen]]''. Skoðað 16. október 2022.</ref> Kristersson var markaðsstjóri útgáfufélagsins Timbro Publisher frá 1995 til 1998, samhliða störfum sínum sem þingmaður á [[Sænska þingið|sænska ríkisþinginu]].<ref name="cv"/> Árið 1994 gaf Kristersson út bókina ''Non-working Generation'' þar sem hann gagnrýndi [[norræna velferðarkerfið]] og sænska velferðarríkið, sem hann líkti við [[Aðskilnaðarstefnan í Suður-Afríku|aðskilnaðarstefnuna]]. Kristersson sagði kerfið stuðla að framtaksleysi og aðgerðaleysi.<ref name="dagensarena.se">{{Vefheimild|höfundur=Eric Rosén|titill=Ulf Kristersson: "Den svenska modellen är som apartheid" - Dagens Arena|url=http://www.dagensarena.se/innehall/ulf-kristersson-den-svenska-modellen-ar-som-apartheid/|útgefandi=Dagens Arena|dags=13. ágúst 2012|skoðað=16. október 2022|tungumál=sænska}}</ref><ref name="tidslinje">[https://www.sydsvenskan.se/2017-10-01/tidslinje-det-har-ar-ulf-kristersson ”Tidslinje: Det här är Ulf Kristersson”]. [[Sydsvenskan]]. Skoðað 16. október 2022.</ref> Á árunum 2000 til 2002 vann Kristersson sem samskiptastjóri hjá upplýsingatæknifyrirtækinu Connecta í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]].<ref name="dn"/> Kristersson var framkvæmdastjóri sænsku Ættleiðingamiðstöðvarinnar frá 2003 til 2005.<ref name="dn">{{Vefheimild|forfatter=|titill=Kommunikatören får förvalta arvet|url=http://www.dn.se/nyheter/politik/kommunikatoren-far-forvalta-arvet/|útgefandi=[[Dagens Nyheter]]|dags=1. september 2017|skoðað=16. október 2022|tungumál=sænska}}</ref> == Stjórnmálaferill == Þann 1. september 2017 tilkynnti Kristersson að hann myndi bjóða sig fram til embættis leiðtoga [[Hægriflokkurinn (Svíþjóð)|Hægriflokksins]] eftir afsögn [[Anna Kinberg Batra|Önnu Kinberg Batra]].<ref>{{Vefheimild|titill=Kristersson kandiderar till M-ledare|url=http://www.di.se/nyheter/ulf-kristersson-kandiderar-till-m-ledare/|útgefandi=Di.se|dags=1. september 2017|tungumál=sænska}}</ref> Þann 21. september var hann tilnefndur af kjörstjórn flokksins sem nýr leiðtogi.<ref>[http://www.aftonbladet.se/nyheter/samhalle/a/XKVRn/ulf-kristersson-foreslas-bli-ny-m-ledare ”Ulf Kristersson föreslås bli ny M-ledare”]. ''[[Aftonbladet]]''. Skoðað 16. október 2022</ref> Kristersson var félagsmálaráðherra í ríkisstjórn [[Fredrik Reinfeldt|Fredriks Reinfeldt]] frá 2010 til 2014.<ref name="cv">[https://moderaterna.se/sites/default/files/page_attachments/2018-06/CV%20foto.pdf ”CV: Ulf Kristersson”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126023339/https://moderaterna.se/sites/default/files/page_attachments/2018-06/CV%20foto.pdf |date=2021-01-26 }}. ''moderaterna.se''. Skoðað 16. október 2022.</ref> Í þingkosningum Svíþjóðar þann 11. september 2022 hlaut bandalag Hægriflokksins, [[Svíþjóðardemókratar|Svíþjóðardemókrata]], [[Kristilegi demókrataflokkurinn (Svíþjóð)|Kristilegra demókrata]] og [[Frjálslyndi flokkurinn (Svíþjóð)|Frjálslynda flokksins]] samanlagðan 176 þingsæta meirihluta, þremur sætum meira en bandalag vinstriflokkanna. Kristersson hlaut stjórnarmyndunarumboð í kjölfar kosninganna<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20222313472d|titill=Leið­togi hægrimanna fær stjórnar­myndunar­um­boð|útgefandi= ''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|skoðað=16. október 2022|dags=19. september 2022|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> og þann 14. október var tilkynnt að Kristersson myndi taka við sem forsætisráðherra Svíþjóðar í minnihlutastjórn Hægriflokksins, Kristilegra demókrata og Frjálslynda flokksins sem Svíþjóðardemókratar myndu verja vantrausti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.frettabladid.is/frettir/svithjodardemokratar-verja-nyja-stjorn-gegn-vantrausti/|titill=Sví­þjóðardemó­kratar verja nýja stjórn gegn van­trausti|útgefandi= ''[[Fréttablaðið]]''|skoðað=14. október 2022|dags=16. október 2022|höfundur=Sigurjón Björn Torfason|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230401090252/https://www.frettabladid.is/frettir/svithjodardemokratar-verja-nyja-stjorn-gegn-vantrausti/|safndags=1. apríl 2023}}</ref> Árið 2026 boðaði Kristersson að ef stjórn hans héldi velli í þingkosningum sama ár myndu Svíþjóðardemókratar hljóta beina aðild að henni og myndu fá umsjón með innflytjendamálum í landinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262864196d/aetla-ad-fa-thjodernis-flokki-voldin-i-inn-flytj-enda-malum|titill= Ætla að fá þjóðernis­flokki völdin í inn­flytj­enda­málum|útgefandi= ''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|skoðað=18. apríl 2026|dags= 1. apríl 2026 |höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Kristersson sagði af sér þann 17. september 2026 eftir þingkosningar í Svíþjóð þar sem stjórn hans missti þingmeirihluta sinn.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262936097d/kristersson-sagdi-af-ser-eftir-ad-oll-at-kvaedi-voru-talin|titill= Kristersson sagði af sér eftir að öll at­kvæði voru talin|útgefandi= ''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|skoðað=17. september 2026|dags= 18. september 2026 |höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> ==Tilvísanir== <references /> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Magdalena Andersson]]|titill=[[Forsætisráðherra Svíþjóðar]]|frá=[[18. október]] [[2022]]|til=|eftir=Enn í embætti}} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Svíþjóðar}} {{DEFAULTSORT:Kristersson, Ulf}} {{f|1963}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Svíþjóðar]] [[Flokkur:Sænskir hagfræðingar]] a11ardvqor4hwi9eq5caderlmhqqv2s 0 177090 1979576 1943119 2026-09-20T01:02:42Z TKSnaevarr 53243 1979576 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Louis Gerhard De Geer | mynd = Louis De Geer, Sveriges statsminister 1876–80.jpg | myndastærð = | myndatexti1 = | titill= [[Forsætisráðherra Svíþjóðar]] | stjórnartíð_start= 20. mars 1876 | stjórnartíð_end = 19. apríl 1880 | einvaldur = [[Óskar 2.]] | forveri = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður = [[Arvid Posse]] | fæddur = {{fæðingardagur|1818|7|18}} | fæðingarstaður = [[Finspång-kastali]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1896|9|24|1818|7|18}} | dánarstaður =[[Hanaskog-kastali]] | þjóderni = [[Svíþjóð|Sænskur]] | maki = Caroline Wachtmeister | stjórnmálaflokkur = Óháður | börn = 6 | háskóli = [[Uppsalaháskóli]] |undirskrift = }} '''Louis Gerhard De Geer''' ([[18. júlí]] [[1818]] – [[24. september]] [[1896]]) var [[Svíþjóð|sænskur]] [[barón]], [[stjórnmálamaður]] og fyrsti [[forsætisráðherra]] [[Svíþjóð]]ar.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.se/books?id=4KRKAAAAMAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=de+geer+adel&q=de+geer+adel&hl=en&redir_esc=y|title=Från Louis de Geer til Per Albin: de svenska statsministrarna|last=Swensson|first=Sven|date=1945|publisher=Kooperative förbundets bokförlag|language=sv}}</ref> == Tilvísanir == <references /> {{Forsætisráðherrar Svíþjóðar}} {{stubbur|æviágrip|Svíþjóð|stjórnmál}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Svíþjóðar]] {{fd|1818|1896}} {{DEFAULTSORT:De Geer, Louis}} [[Flokkur:Sænskir barónar]] [[Flokkur:De Geer-ætt|Louis]] iogbeu0gnwuiear71camy0alfadbdgz 0 182459 1979552 1879106 2026-09-19T15:55:33Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|1 */ 1979552 wikitext text/x-wiki '''Boðmerki''' er algeng gerð [[Umferðarmerki|umferðarmerkja]] og gegna því hlutverki að veita fyrirmæli um hvert umferð skal stefnt. Boðmerki eru alltaf hringlaga og eru blá og hvít á litinn<ref>{{Cite web|url=https://www.reglugerd.is/reglugerdir/eftir-raduneytum/samgongu--og-sveitarstjornarraduneyti/nr/1092|title=Reglugerð um umferðarmerki og notkun þeirra - Brottfallin|website=Reglugerðasafn|language=is|access-date=2024-09-18}}</ref> í flestum af þeim löndum sem nota þau á annað borð. Í nokkrum löndum í [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] eru boðmerki hvít með rauðum hring og í einu landi (Kanada) eru þau hvít með grænum hring. Rétt er að árétta að nafnið er dregið af sögninni að boða en ekki sögninni að bjóða. == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Umferðarmerki]] ezt0j9h6bim9itabnbr8pct3yqm08f3 0 185703 1979529 1948715 2026-09-19T14:05:29Z TKSnaevarr 53243 1979529 wikitext text/x-wiki {{Forseti |nafn = Salva Kiir Mayardit |mynd = President Barack Obama and First Lady Michelle Obama greet His Excellency Salva Kiir Mayardit, President of the Republic of South Sudan (cropped).jpg |myndatexti1 = Salva Kiir árið 2014. |titill = Forseti Suður-Súdans |stjórnartíð_start = [[9. júlí]] [[2011]] |stjórnartíð_end = |vara_forseti = [[Riek Machar]]<br>[[Benjamin Bol Mel]]<br>[[Taban Deng Gai]]<br>[[Rebecca Nyandeng De Mabior]]<br>[[Josephine Lagu]] |forveri = ''Embætti stofnað'' |fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1951|9|13}} |fæðingarstaður = [[Gogrial]], [[Súdan]] |þjóderni = [[Suður-Súdan|Suður-súdanskur]] |stjórnmálaflokkur = [[Þjóðfrelsishreyfing Súdans]] (SPLM) |maki = Mary Ayen Mayardit<br>Aluel William Nyuon Bany |börn = 2 |trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] }} '''Salva Kiir Mayardit''', yfirleitt kallaður '''Salva Kiir''' (f. 13. september 1951), er [[Suður-Súdan|suður-súdanskur]] herforingi og stjórnmálamaður. Hann hefur verið forseti Suður-Súdans frá sjálfstæði landsins árið 2011. Salva Kiir var útnefndur leiðtogi [[Þjóðfrelsishreyfing Súdans|Þjóðfrelsishreyfingar Súdans]] (SPLM) eftir að [[John Garang]] lést árið 2005. Hann var jafnframt varaforseti Súdans frá 2005 til 2011, þegar Suður-Súdan hlaut sjálfstæði. == Æviágrip == === Æska og uppvöxtur === Salva Kiir fæddist í þorpinu Akon í sýslunni [[Gogrial]] nálægt bænum [[Warab]]. Hann er af þjóðernishópi [[Dinkar|Dinka]] og er af prestaættum.<ref>{{Lien web |titre=H.E President Salva Kiir Mayardit |url=https://www.eahealth.org/he-president-salva-kiir-mayardit |site=eahealth.org |consulté le=2023-05-31}}</ref> Árið 1951 var svæðið sett undir sameiginlega stjórn Bretlands og Egyptalands í Súdan. Faðir Salva Kiir, Kuethpiny Thiik Atem, sem lést árið 2007, var nautgriparæktandi úr Payum-ættbálknum. Móðir hans, Awiei Rou Wol, var bóndi af Payii-ættbálknum. Kiir á sex bræður og þrjár systur,<ref>{{Lien web |langue=en-US |titre=Salva Kiir Mayardit: The Joshua of South Sudan |url=https://paanluelwel.com/2016/02/14/salva-kiir-mayaardit-the-joshua-of-south-sudan/ |site=paanluelwel.com |date=2016-02-14 |consulté le=2022-03-18}}.</ref> ásamt hálfsystkynum sem faðir hann eignaðist með tveimur öðrum eiginkonum sínum. === Ferill í hernum === [[Mynd:Salva Kiir-3, by Stein Ove Korneliussen.jpg|thumb|left|Salva Kiir í einkennisbúningi.]] Undir lok sjöunda áratugarins gekk Salva Kiir í hernaðarsamtökin [[Anyanya]], sem barðist fyrir sjálfstæði suðurhluta Súdans í [[Fyrsta borgarastyrjöldin í Súdan|fyrstu súdönsku borgarastyrjöldinni]]. Þegar friðarsamningar voru gerðir í [[Addis Abeba]] árið 1972 var Kiir lágt settur liðsforingi. Árið 1983 gekk hann í [[Þjóðfrelsishreyfing Súdans|Þjóðfrelsishreyfingu Súdans]], sem stofnuð var af [[John Garang]], og í hernaðararm hennar, Þjóðfrelsisher Súdans (APLS), í [[Önnur borgarastyrjöldin í Súdan|annarri súdönsku borgarastyrjöldinni]]. Hann var þá aðstoðarmaður Garangs. Árið 1997 tók Kiir þátt í Thunderbolt-aðgerðinni, stórsókn uppreisnarmanna þar sem APLS lagði undir sig meirihluta fylkisins [[Vestur-Ekvatoría|Vestur-Ekvatoríu]]. Kiir varð leiðtogi APLS þegar John Garang lést í þyrluslysi árið 2005.<ref>{{Lien web |titre=Coopération : Félix Tshisekedi attendu ce dimanche à Juba pour un tête-à-tête avec son homologue Salva Kir |url=https://www.adiac-congo.com/content/cooperation-felix-tshisekedi-attendu-ce-dimanche-juba-pour-un-tete-tete-avec-son-homologue |site=adiac-congo.com |consulté le=2023-05-31}}.</ref> Orðrómar um að Kiir hefði verið leystur úr embætti sem hernaðarleiðtogi APLS árið 2004 höfðu næstum leitt til klofnings hreyfingarinnar. === Stjórnmálaferill === Eftir andlát Johns Garang varð Kiir þann 11. ágúst 2005 forseti sjálfsstjórnarhéraðsins Suður-Súdans og fyrsti varaforseti [[Súdan|Lýðveldisins Súdans]].<ref>{{Lien web |titre=Soudan du sud: le président Kiir nomme son rival Machar vice-président |url=https://www.rtbf.be/article/soudan-du-sud-le-president-kiir-nomme-son-rival-machar-vice-president-9211346 |site=rtbf.be |consulté le=2023-05-31}}.</ref> Kiir var talinn meiri sjálfstæðissinni en Garang og því efndi hann til þjóðaratkvæðagreiðslu um sjálfstæði Suður-Súdans frá ríkisstjórninni í [[Kartúm]]. Þegar Kiir var kjörinn forseti sjálfsstjórnarhéraðsins með 93 prósentum atkvæða í apríl 2010 var litið á það sem staðfestingu á vilja íbúanna til að lýsa yfir sjálfstæði.<ref>{{Lien web |url=https://fr.news.yahoo.com/4/20100521/twl-soudan-sud-president-bd5ae06.html |titre=Le premier président élu du Sud-Soudan prête serment |site=yahoo.fr |consulté le=24 mai 2010.}}.</ref> Niðurstöður þjóðaratkvæðagreiðslu sem haldin var frá 9. til 15. janúar 2011 voru þær að 98,83 % kjósenda kusu að lýsa yfir sjálfstæði. Þetta var gert þann 9. júlí 2011 og Salva Kiir varð þar með þjóðhöfðingi nýs ríkis. ==== Forseti Suður-Súdans ==== Þann 23. júlí 2013 rak Kiir varaforseta sinn, [[Riek Machar]], eftir að Machar lýsti yfir áhuga á að gefa kost á sér til forseta í næstu kosningum, sem átti að halda árið 2015.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-23470960 South Soudan's Riek Machar eyes Salva Kiir's job, BBC News. Skoðað 30. mars 2025]</ref> Þann 15. desember 2013 brutust út bardagar í höfuðborginni [[Júba]] á milli stuðningsmanna Salva Kiir og stuðningsmanna Rieks Machar, sem endurvöktu gamlar deilur milli þjóðarbrota innan Þjóðfrelsishreyfingar Súdans: Annars vegar Dinka og hins vegar [[Núar|Núa]] (þjóðarbrots Rieks Machar). Þann 16. desember lýsti Kiir því yfir að komið hefði verið í veg fyrir [[valdarán]]. Kvöldið 17. desember höfðu 73 manns látist í átökunum.<ref>[http://www.lepoint.fr/monde/soudan-du-sud-les-vieux-demons-resurgissent-17-12-2013-1771276_24.php Soudan du Sud : les vieux démons resurgissent] - grein í ''[[Le Point|Point]]'' 17. desember 2013</ref><ref>[http://www.liberation.fr/monde/2013/12/17/soudan-du-sud-reprise-des-combats-a-juba_967127 Soudan du Sud: 73 morts dans les affrontements à Juba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131217221545/http://www.liberation.fr/monde/2013/12/17/soudan-du-sud-reprise-des-combats-a-juba_967127 |date=2013-12-17 }} - Grein í [[Libération]] 17. desember 2013.</ref> Þann 7. júlí 2018, nokkrum dögum eftir að stjórnvöld í [[Kartúm]] undirrituðu samning um varanlegt vopnahlé við Salva Kiir, var tilkynnt að Machar yrði varaforseti á ný, að fráfarandi embættishafar myndu sitja áfram og að kona úr stjórnarandstöðunni yrði einnig útnefnd í embætti.<ref>{{Lien web|titre=Soudan du Sud: le chef rebelle Riek Machar va retrouver son poste de vice-président|url=https://www.lorientlejour.com/article/1124537/sud-soudan-le-chef-rebelle-riek-machar-va-retrouver-son-poste-de-vice-president.html|éditeur=L'Orient-Le Jour|consulté le=7 juillet 2018}}.</ref> Fimm dögum síðar samþykkti þingið einhljóða lög sem framlengdu kjörtímabil Salva Kiir um þrjú ár, til ársins 2021.<ref>[http://www.rfi.fr/afrique/20180713-soudan-sud-mandat-gouvernement-prolonge-trois-anssalva-kiir Soudan du Sud: le mandat du gouvernement prolongé de trois ans], [[Radio France internationale|RFI]], 13 juillet 2018.</ref><ref>[http://fr.africanews.com/2018/07/12/soudan-du-sud-prolongation-du-mandat-du-president-salva-kiir// Soudan du Sud : prolongation du mandat du président Salva Kiir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203024143/https://fr.africanews.com/2018/07/12/soudan-du-sud-prolongation-du-mandat-du-president-salva-kiir// |date=2024-12-03 }}, africanews.fr, 13. júlí 2018.</ref> Þann 5. ágúst 2018 var gerður annar samningur í Kartúm um að Machar yrði varaforseti í þrjú ár í viðbót ásamt þremur varaforsetum til viðbótar, að stofnuð yrði bráðabirgðastjórn með 35 ráðherrum, þar af 30 sem Kiir skipaði og 9 sem Machar skipaði, og að þingmönnum yrði fjölgað í 550, þar af 332 fylgismenn Kiir og 138 fylgismenn Machar.<ref>{{Lien web|auteur=Le Point, magazine|titre=Soudan du Sud: les belligérants signent un accord sur le partage du pouvoir|url=http://www.lepoint.fr/monde/soudan-du-sud-les-belligerants-signent-un-accord-sur-le-partage-du-pouvoir-05-08-2018-2241622_24.php|site=Le Point|consulté le=5 août 2018}}</ref> Innan við viku síðar tilkynnti Kiir í sjónvarpsávarpi að Machar hlyti sakaruppgjöf ásamt öðrum vopnuðum hópum sem höfðu barist gegn stjórn Suður-Súdans frá árinu 2013.<ref>{{Lien web|langue=en-GB|titre=Amnistie accordée aux rebelles du Soudan du Sud|périodique=BBC News Afrique|date=2018-08-09|lire en ligne=https://www.bbc.co.uk/afrique/region-45127574|consulté le=2018-08-09}}</ref> Þann 12. september 2018 var friðarsamningur undirritaður í [[Addis Abeba]].<ref>{{Lien web|auteur=AFP|titre=Soudan du Sud: les belligérants signent un nouvel accord de paix|jour=12|mois=septembre|année=2018|url=http://www.liberation.fr/planete/2018/09/12/soudan-du-sud-les-belligerants-signent-un-nouvel-accord-de-paix_1678345|accès url=inscription|éditeur=[[Libération]]|consulté le=12 septembre 2018}}</ref> Í september 2019 funduðu Salva Kiir og Riek Machar til að skipuleggja framkvæmd friðarsamningsins með því að mynda ríkisstjórn fyrir nóvember.<ref>{{Lien web|auteur1=Florence Miettaux|titre=Au Soudan du Sud, la mise en œuvre laborieuse de l’accord de paix|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2019/09/16/au-soudan-du-sud-la-mise-en-uvre-laborieuse-de-l-accord-de-paix_5510988_3212.html|éditeur=Le Monde|date=16 septembre 2019}}</ref> Í desember 2019 gerður þeir samning um myndun þjóðstjórnar sem tæki við völdum í lok febrúar 2020.<ref>{{lien web|url=https://www.bbc.com/afrique/region-50832135|titre=Salva Kiir et Riek Machar s'engagent à former un gouvernement|site=bbc.com|date=18 décembre 2019}}</ref> Nýja stjórnin var að endingu mynduð þann 12. mars.<ref>{{Lien web|titre=Soudan du Sud: le président Kiir dévoile le nouveau gouvernement|jour=12|mois=mars|année=2020|url=https://www.lefigaro.fr/flash-actu/soudan-du-sud-le-president-kiir-devoile-le-nouveau-gouvernement-20200312site=lefigaro.fr|issn=0182-5852|consulté le=18 mars 2020}}.</ref> Þann 13. desember 2022 náðist Salva Kiir á myndband að pissa í buxurnar á opinberri athöfn við opnun nýrrar hraðbrautar. Salva Kiir var hafður að háði og spotti á samfélagsmiðlum vegna atviksins, sem leiddi jafnframt til efasemda um heilsu forsetans. Eftir birtingu myndbandsins voru sex blaðamenn handteknir og orðrómar fóru á kreik um að þeir hefðu verið teknir af lífi. Samkvæmt [[Blaðamenn án landamæra|Blaðamönnum án landamæra]] er Suður-Súdan hættulegasta ríki í Afríku fyrir blaðamenn.<ref>{{Lien web|auteur=|titre=Six journalistes arrêtés après la diffusion d’une vidéo du président du Soudan du Sud s’urinant dessus|date=|url=https://www.sudouest.fr/international/afrique/six-journalistes-arretes-apres-la-diffusion-d-une-video-du-president-du-soudan-du-sud-s-urinant-sur-lui-13592663.php|site=SudOuest.fr|consulté le=15 décembre 2023}}.</ref><ref>{{Lien web|auteur=|titre=Soudan du Sud : des journalistes ont-ils été tués pour avoir filmé le Président en train de s’uriner dessus ?|date=|url=https://www.liberation.fr/checknews/soudan-du-sud-des-journalistes-ont-ils-ete-tues-pour-avoir-filme-le-president-en-train-de-suriner-dessus-20221220_RMWPWRT7HZCJHM6ZIFQKLTKXSE/|site=Libération|éditeur=Libération|consulté le=15 décembre 2023}}.</ref> Þann 5. júlí 2023 tilkynnti Salva Kiir að hann yrði aftur í framboði í forsetakosningum Suður-Súdans árið 2024.<ref>{{Lien web|titre=Soudan du Sud : Salva Kiir candidat aux élections de 2024|jour=05|mois=juillet|année=2023|url=https://fr.africanews.com/2023/07/05/soudan-du-sud-salva-kiir-candidat-aux-elections-de-2024/|site=Africanews|consulté le=5 Juillet 2023}}.</ref> Þann 24. nóvember 2023 var Salva Kiir kjörinn forseti [[Austur-Afríkusambandið|Austur-Afríkusambandsins]] til eins árs. ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Kiir Mayardit, Salva}} {{f|1951}} [[Flokkur:Forsetar Suður-Súdans]] gcqotejghtozukjt7wmrl4zaps90n63 0 188172 1979530 1932966 2026-09-19T14:08:37Z TKSnaevarr 53243 1979530 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Elsa Beskow ca 1900-1920.jpg|alt=Elsa Beskow um 1920|thumb|Elsa Beskow um 1920]] '''Elsa Beskow''' ([[11. febrúar]] [[1874]] -  [[30. júní]] [[1953]]) var [[Svíþjóð|sænskur]] barnabókahöfundur, teiknari og myndlistarmaður. Elsa var elst af fimm systrum og átti einn eldri bróðir. Faðir hennar lést þegar hún var 15 ára og flutti móðir hennar þá með dæturnar fimm til þriggja ógifta syskina sinna. Þessi móðursyskini Elsu eru talin  fyrirmyndir að persónum í barnabókum hennar Tant Grön, tant Brun, tant Gredelin och farbror Blå. Ein þeirra bóka sem hefur komið út á íslensku  með titlinum Grænalín, Brúnalín og Bláalín þýdd af Vilborgu Dagbjartsdóttur. Elsa stundaði nám í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] í gagnfræðaskólanum Whitlockska samskolan og síðar myndlistarnám í [[Tekniska skolan]] (nú Konstfack). Fyrsta verkefnið sem teiknari fékk hún í tengslum við jólatímarit sænska kennarasambandsins. Elsa trúlofaðist um svipað leyti Natanael Beskow sem var guðfræðingur og upprennandi listamaður. Þau giftust og bjuggu í Djursholm í húsinu Villa Ekeliden. Það hús hafði verið heimili rithöfundarins [[Viktors Rydberg]] en þegar hann dó 1895 var húsið gefið til Beskow hjónanna. Þau eignuðust sex syni. Maður Elsu var prestur við eigin söfnuð og síðar rektor Djurholms samskola. Fyrsta bók Elsu kom út árið [[1897]] en það var  myndskreytt ævintýri ''Sagan om den lilla, lilla gumman''. Nálægt 40 verk hafa komið út eftir Elsu. Fyrsta verkið sem varð vinsælt var myndskreytt kvæði ''Puttes äventyr i blåbärsskogen'' sem fjallar um Putte litla sem vill gefa mömmu sinni afmælisgjöf og fær hjálp frá  Bláberjakóngnum og aðstoðarsveinum hans við að tína ber.  Önnur verk eru m.a. ''Olles skidfärd'' (1907) T''omtebobarnen'' (1910), ''Hattstugan'' (1930) og ritröð  með fimm bókum sem byrjaði árið 1918 um Tant Grön, tant Brun og  tant Gredelin og endaði árið  1947 með ''Petters och Lottas jul''. [[Mynd:Resan till landet Längsen p17.jpg|thumb|Myndskreyting úr Resan till landet Längesen, 1923.]] [[Elsa Beskow-verðlaunin]] eru listaverðlaun veitt af félagi sænskra bókasafnsfræðinga þeim myndskreytara barnabóka sem þykir standa upp úr á ári hverju. == Tenglar == * [https://sv.wikisource.org/wiki/Kategori:Elsa_Beskow Olles skidfärd](myndskreytt bók á sænsku um skíðaferð eftir Elsu Beskow * [https://sv.wikisource.org/wiki/Resan_till_landet_L%C3%A4ngesen Resan till landet Längesen]myndskreytt bók á sænsku eftir Elsu Beskow {{Fd|1874|1953}} {{DEFAULTSORT:Beskow, Elsa}} [[Flokkur:Sænskir myndlistarmenn]] [[Flokkur:Sænskir rithöfundar]] 8tf3yjl3ausaq57194t39h8zu5uqnhn 0 188588 1979545 1962431 2026-09-19T15:54:02Z Beckemberg 120413 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 1979545 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Goo Hara | image = 170807 구하라 (cropped).jpg | alt = Goo, í hvítum kjól, brosandi og horfandi áfram | caption = Goo á frumsýningu ''[[Midnight Runners]]'' árið 2017 | birth_date = {{fæðingardagur|1991|1|3}} | birth_place = [[Gwangju|Kwangju]], Suður-Kórea | death_date = {{dánardagur og aldur|2019|11|24|1991|1|3}} | death_place = [[Seúl]], Suður-Kórea | death_cause = [[Sjálfsvíg]] | resting_place = Skycastle Memorial Park Gwangju, Suður-Kórea | occupation = {{hlist|Söngvari|leikari}} | years_active = 2008–2019 | agent = {{hlist|[[KeyEast]]|Ogi}} | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | genre = [[K-pop]] | instrument = Söngur | label = [[DSP Media|DSP]] | past_member_of = [[Kara (South Korean group)|Kara]] | hangul = %구하라 }} <nowiki></nowiki> | signature = Hara's signature.svg }} {{Hreingera}} '''Goo Hara''' ([[hangúl]]: 구하라; [[hanja]]: 球廈邏; 3. janúar 1991 – 24. nóvember 2019) einnig þekkt sem '''Hara''', var suðurkóreskur söngvari og leikari. Hún var meðlimur [[Kóreupopp|K-pop]] stelpnahópsins [[Kara (Suður-Kóreskur stelpnahópur)|Kara]], og hafði líka leikið í ''City Hunter'' (2011). Hún debutaði sem sólóisti í júlí 2015 með [[Stuttskífa|stuttskífunni]] ''Alohara (Can You Feel It?).'' Eftir að Kara leystist upp árið 2016 hélt hún áfram með sólóferil sinn hjá annari umboðsskrifstofu KeyEast. Í júní 2019 skrifaði hún undir með Production Ogi og hélt áfram sjálfstæðum verkefnum sínum í [[Japan]] þar sem hún naut velgengni meðal aðdáenda. Síðasta útgáfa hennar af [[tónlist]] var maxi-eintak af laginu „Midnight Queen“, sem kom út 19. september 2019. Í nóvember 2019 hóf hún japanskan mini-túr til að styðja plötuna. Goo fannst látin heima hjá sér í Seúl, Suður-Kóreu, þann 24. nóvember 2019, 28 ára gömul. Dauði hennar var talið sjálfsvíg. Áður en hún lést hafði Goo orðið fyrir mörgum áfallaatburðum, svo sem lagadeilum við fyrrverandi kærasta sinn, Choi Jong-Bum, sem beitti Goo ofbeldi árið 2018 og hótaði að birta kynlífsupptöku af þeim. Þetta leiddi til stöðugs áreitis frá kóreskum almenningi sem bjóst við því að K-pop stjörnur fylgdu ströngum siðferðisreglum. Og sjálfsvíg nánustu vinkonu hennar [[Sulli]] í október, sem hafði orðið fyrir svipuðu áreiti frá almenning. Dauði Goo leiddi til krafa um umbætur, þar á meðal beiðni sem lögð voru fyrir [[Cheong Wa Dae|bláa húsinu]] varðandi kynferðisbrot, neteinelti og erfðarétt. Síðar kom í ljós að Goo hafði lykilhlutverk í því að fá vin sinn, [[Choi Jong-hoon]], til að upplýsa um hver væri spillti lögreglumaðurinn sem verndaði Choi og aðra meðlimi KakaoTalk spjallhebergjanna, þar sem nauðgunarmyndböndum var deilt. == Æviágrip == === Æska === Goo var fædd 3. janúar 1991 í [[Gwangju]], [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]].<ref>{{cite news |last=Kim |first=Min-ji |date=January 3, 2020 |script-title=ko:故 구하라 생일...친오빠 추모글 "거기선 걱정없이 행복하길" |url=https://www.news1.kr/entertain/celebrity-topic/3808064 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526171649/https://www.news1.kr/articles/?3808064 |archive-date=May 26, 2020 |access-date=January 4, 2020 |work=News1 |language=ko}}</ref><ref>{{cite news |last=Kim |first=Min-ji |date=January 3, 2020 |script-title=ko:故 구하라 생일...친오빠 추모글 "거기선 걱정없이 행복하길" |url=https://www.news1.kr/entertain/celebrity-topic/3808064 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526171649/https://www.news1.kr/articles/?3808064 |archive-date=May 26, 2020 |access-date=January 4, 2020 |work=News1 |language=ko}}</ref> Foreldrar Goo skildu þegar hún var átta ára eftir að móðir hennar yfirgaf fjölskylduna.<ref>{{Cite web|url=https://www.todayonline.com/8days/sceneandheard/entertainment/goo-haras-estranged-mother-went-late-stars-funeral-and-asked|title=Goo Hara's Estranged Mother Went To The Late Star's Funeral And Asked For Photos With Celebs|website=TODAYonline|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801044934/https://www.todayonline.com/8days/sceneandheard/entertainment/goo-haras-estranged-mother-went-late-stars-funeral-and-asked|archive-date=August 1, 2020|access-date=June 10, 2020|url-status=live}}</ref> Goo og bróðir hennar voru alin upp hjá ömmu sinni á meðan faðir þeirra vann sem byggingarverkamaður víðs vegar um landið til að framfleyta fjölskyldunni.<ref>{{Cite web|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20200312069900502|date=March 12, 2020|website=[[Yonhap News Agency]]|script-title=ko:[팩트체크] 어린자식 두고 떠났던 친모가 구하라 재산 절반 상속?|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005081623/https://www.yna.co.kr/view/AKR20200312069900502|archive-date=October 5, 2022|access-date=March 13, 2020|url-status=live}}</ref> Hún gekk í Woonchun-grunnskóla og Jeonnam-gagnfræðaskóla, og æfði frjálsar íþróttir í tvö ár.<ref>{{cite news |last=Kim |first=Hyung-woo |date=October 6, 2009 |script-title=ko: 구하라 달리기 괴력 이유있었네 '초중시절 2년간 육상부 활동' |url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200910061039561002 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200605034143/https://www.newsen.com/news_view.php?uid=200910061039561002 |archive-date=June 5, 2020 |access-date=January 4, 2020 |work=Newsen |language=ko}}</ref> Goo flutti til Seúl á meðan hún stundaði nám í Jeonju-listaháskólanum og tók þátt í unglingasamkeppni SM Entertainment árið 2005.<ref name="Hwang-2019">{{cite news |last=Hwang |first=Ji-young |date=November 25, 2019 |script-title=ko:'17세 데뷔' 故구하라, 굴곡졌던 11년 연예계 활동 [종합] |url=http://isplus.live.joins.com/news/article/article.asp?total_id=23640875&cloc= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801090910/http://isplus.live.joins.com/news/article/article.asp?total_id=23640875&cloc= |archive-date=August 1, 2020 |access-date=January 4, 2020 |language=ko}}</ref> Síðar skipti hún yfir í Stúlkna Upplýsingaiðnaðar-menntaskóli Dongmyung og sótti að því loknu Sungshin-kvennaháskólann.<ref>{{cite news |date=November 2, 2010 |script-title=ko:카라 구하라 성신여자대학교 수시 합격 |url=http://sports.chosun.com/news/news.htm?id=201011030100024400001212&ServiceDate=20101102 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171230172540/http://sports.chosun.com/news/news.htm?id=201011030100024400001212&ServiceDate=20101102 |archive-date=December 30, 2017 |access-date=December 30, 2017 |website=[[Sports Chosun]].com |language=ko}}</ref><ref>{{cite news |last=Kim |first=Jae-won |date=November 24, 2019 |script-title=ko:비보 전해진 구하라, 어린시절부터 연예인 꿈꿔 온 소녀 |url=http://www.sportsworldi.com/newsView/20191124509064 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191126035332/http://www.sportsworldi.com/newsView/20191124509064 |archive-date=November 26, 2019 |access-date=January 4, 2020 |work=Sports World i |language=ko}}</ref> Á skólaárunum starfaði hún sem fyrirsæta fyrir netfataverslanir.<ref>{{cite news |date=July 20, 2009 |script-title=ko:구하라, 데뷔전 피팅모델 때부터 '완벽 미모'로 유명해 |url=http://www.asiatoday.co.kr/view.php?key=268707 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519053405/http://www.asiatoday.co.kr/view.php?key=268707 |archive-date=May 19, 2020 |access-date=January 4, 2020 |work=[[Asia Today]] |language=ko}}</ref> Árið 2007 reyndi hún án árangurs að komast inn í [[JYP Entertainment]] í prufusöng. === 2008–2015: Kara === {{Main|Kara (Suður-Kóreskur stelpnahópur)}} [[File:Koo Hara.jpg|thumb|Goo árið 2009|308x308px]] Goo gekk í stelpnahópinn Kara árið 2008, eftir brotthvarf meðlimsins Kim Sung-hee.<ref>{{cite web|url=http://tenasia.hankyung.com/archives/684|date=March 10, 2009|work=10Asia|language=ko|script-title=ko:카라│My name is...2|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222052202/http://tenasia.hankyung.com/archives/684|archive-date=December 22, 2017|access-date=December 20, 2017|url-status=live}}</ref> Í október 2009 varð hún þátttakandi í raunveruleikaþætti KBS, ''Invincible Youth''.<ref name="No Cut News-2009">{{cite web|url=https://www.nocutnews.co.kr/news/4146443|title=KBS '청춘불패', '아이돌 7공주'의 좌충우돌 시골생활 정착기|date=October 9, 2009|website=[[No Cut News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190509185450/https://www.nocutnews.co.kr/news/4146443|archive-date=May 9, 2019|access-date=March 8, 2017|url-status=live}}</ref> Þann 5. janúar 2010, í þætti af ''Strong Heart'' á SBS, viðurkenndi Goo að hún hefði farið í tannréttingar og minniháttar lýtaaðgerðir. Hún sagði að hún hefði alltaf haft tvöföld augnlok, en farið í aðgerð til að gera þau skýrari.<ref>{{cite web|url=http://www.mnetamerica.com/news/article/93937/karas-goo-hara-admits-she-gets-botox-and-lifts|title=Kara′s Goo Hara Admits She Gets Botox and Lifts|date=June 11, 2015|work=Mwave|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526143940/http://www.mnetamerica.com/news/article/93937/karas-goo-hara-admits-she-gets-botox-and-lifts|archive-date=May 26, 2019|access-date=December 20, 2017|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sbs.com.au/popasia/blog/2017/02/23/5-idols-who-admitted-plastic-surgery|title=5 idols who admitted to plastic surgery|date=February 24, 2017|work=SBS PopAsia|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222052653/https://www.sbs.com.au/popasia/blog/2017/02/23/5-idols-who-admitted-plastic-surgery|archive-date=December 22, 2017|access-date=December 20, 2017|url-status=live}}</ref> [[File:Koo Hara in 2010 Asia Song Festival.jpg|thumb|left|Goo á sönghátið Asíu 2010|308x308px]] Árið 2011 lék Goo sitt fyrsta sjónvarpshlutverk í ''City Hunter'' á SBS,<ref>{{cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=201104131024421001|date=April 13, 2011|website=Newsen|script-title=ko:맏언니 박규리, 구하라 연기자 데뷔 지원사격 '시티헌터 OST 부른다'|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308222038/http://www.newsen.com/news_view.php?uid=201104131024421001|archive-date=March 8, 2017|access-date=March 8, 2017|url-status=live}}</ref> þar sem hún fór með hlutverk Choi Da-hye, dóttur forseta Suður-Kóreu.<ref>{{cite web|url=http://en.tenasia.com/archives/6409|title=KARA Gu Hara to make acting debut through "City Hunter"|date=March 14, 2011|work=10Asia|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222052739/http://en.tenasia.com/archives/6409|archive-date=December 22, 2017|access-date=December 20, 2017|url-status=live}}</ref> Þann 19. janúar 2011 var tilkynnt að Goo myndi segja upp samningi sínum við útgáfufyrirtækið DSP Media ásamt þremur öðrum meðlimum Kara, og höfðað var mál fyrir þeirra hönd. Síðar sama dag var tilkynnt að hún myndi hætta þátttöku í málinu og hefði snúið aftur til fyrirtækisins,<ref>Lee, Woo-young. [http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20110119000516 KARA member Gu Ha-ra withdraws contract termination] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320091419/http://www.koreaherald.com/entertainment/Detail.jsp?newsMLId=20110119000516|date=March 20, 2012}}. ''[[The_Korea_Herald]]''. January 19, 2011. Retrieved January 19, 2011.</ref> þar sem hún hafði greinilega ekki verið fullkomlega meðvituð um allar upplýsingar málsins.<ref>{{in lang|ko}} Kim, Seong-han. [http://news.naver.com/main/hotissue/read.nhn?mid=hot&sid1=106&gid=330818&cid=634836&iid=294539&oid=038&aid=0002122145&ptype=011 <nowiki>[단독] 구하라 "카라 지키겠다" 잔류 선언... 소송서 빠지겠다 주장 (</nowiki>''Goo Hara: "I Will Protect Kara", Declares to Remain'')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210719000832/https://news.naver.com/main/hotissue/read.nhn?mid=hot&sid1=106&gid=330818&cid=634836&iid=294539&oid=038&aid=0002122145&ptype=011|date=July 19, 2021}}. ''[[Naver|Naver News]]''/''[[Hankook_Ilbo]]''. January 19, 2011. Retrieved January 19, 2011.</ref> Í nóvember 2011 urðu hún og Nicole Jung (líka úr Kara) nýir kynnar í þættinum ''Inkigayo'',<ref>{{Cite web|url=https://news.nate.com/view/20111113n03112?mid=e0102|website=[[Nate News]]|language=ko|script-title=ko:[단독] 구하라-니콜 '인기가요' MC 합류, 아이유와 女 3MC체제|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716204705/https://news.nate.com/view/20111113n03112?mid=e0102|archive-date=July 16, 2021|access-date=March 14, 2020|url-status=live}}</ref> þær hættu í þættinum 19. ágúst 2012 til að einbeita sér að endurkomu Kara.<ref>{{Cite web|url=https://news.nate.com/view/20120819n08532|website=[[Nate News]]|language=ko|script-title=ko:구하라·니콜, '인가' MC 하차.."26일 카라 컴백"|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716204709/https://news.nate.com/view/20120819n08532|archive-date=July 16, 2021|access-date=March 14, 2020|url-status=live}}</ref> Árið 2013 starfaði Goo með japanska tónlistarmanninum og lagahöfundinum Masaharu Fukuyama við að taka upp lagið „Magic of Love“ á kóresku undir verkefnahópnum Hara+. Lagið var notað í aðalhljóðrás FujiTV-dramanu ''Galileo'', þar sem Fukuyama fór með aðalhlutverk.<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2969880|title=KARA's Goo Ha-ra to do soundtrack|date=April 9, 2013|website=[[Korea JoongAng Daily]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711023810/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2969880|archive-date=July 11, 2018|access-date=December 20, 2017|url-status=live}}</ref> Í október 2013 var hún útnefnd blóðgjafasendiherra fyrir Hanmaum-blóðbankann.<ref>{{cite web|url=http://www.kpopstarz.com/articles/47243/20131029/kara-goo-hara-chosen-to-be-ambassador-for-blood-donations.htm|title=KARA Goo Hara Chosen to be Ambassador for Blood Donations|date=October 29, 2013|work=KpopStarz|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308221020/http://www.kpopstarz.com/articles/47243/20131029/kara-goo-hara-chosen-to-be-ambassador-for-blood-donations.htm|archive-date=March 8, 2017|access-date=March 8, 2017|url-status=live}}</ref> Þann 29. desember 2014 kom hún fram í eigin raunveruleikaþætti ''On & Off'', sem sýndur var á MBC Music.<ref>{{cite web|url=http://www.mwave.me/en/news/news/view/82092/Kara%E2%80%99s-Goo-Hara-to-Launch-Her-Exclusive-Reality-Show-%E2%80%98Hara-On---Off%E2%80%99|title=Kara's Goo Hara to Launch Her Exclusive Reality Show 'Hara On & Off'|date=December 2, 2014|work=Mwave|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222052512/http://www.mwave.me/en/news/news/view/82092/Kara%E2%80%99s-Goo-Hara-to-Launch-Her-Exclusive-Reality-Show-%E2%80%98Hara-On---Off|archive-date=December 22, 2017|quote=An affiliate of MBC Music told Newsen on December 2, "We're currently filming Kara Goo Hara's exclusive reality program Hara On &amp; Off." The affiliate added, "Hara On &amp; Off is a reality program that will show the human Goo Hara, featuring her personal life and candid sides, other than what's shown on broadcasts." The eight-episode long Hara On &amp; Off began filming at the end of November and will air the first episode at the end of December.|url-status=dead}} <!-- Text is in the meta 'description' tag. --></ref> ==== Alohara (Can You Feel It) ==== Í janúar 2015 hóf Goo störf sem þáttastjórnandi í fegurðarþætti KBS, ''A Style For You'', ásamt Kim Heechul úr Super Junior, Hani úr EXID og Bora úr Sistar.<ref name="Kpop Herald-20152">{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201501211709250508183_2&ACE_SEARCH=1|title=Gu Ha-ra and Heechul to head fashion program|date=January 21, 2015|work=[[Kpop Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222051551/http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201501211709250508183_2&ACE_SEARCH=1|archive-date=December 22, 2017|access-date=December 20, 2017|url-status=live}}</ref> Í júní 2015 gaf hún út fegurðarbókina ''Nail Hara''.<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201506031729148393933_2&ACE_SEARCH=1|title=KARA Gu Ha-ra to put out beauty book|date=June 23, 2015|work=[[Kpop Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222052452/http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201506031729148393933_2&ACE_SEARCH=1|archive-date=December 22, 2017|access-date=December 20, 2017|url-status=live}}</ref> Í júlí 2015 hóf Goo sólóferil sinn þegar hún gaf út [[Smáskífa|smáskífuna]] ''Alohara (Can You Feel It?)'', sem náði 4. sæti á innlendum listum. Aðal lagið „Choco Chip Cookies“ er með suður-kóreska rapparanum Giriboy.<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201507071749262632585_2&ACE_SEARCH=1|title=Goo Ha-ra to make solo debut|date=July 7, 2015|work=[[Kpop Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222051001/http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201507071749262632585_2&ACE_SEARCH=1|archive-date=December 22, 2017|access-date=December 20, 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201507131439362485218_2&ACE_SEARCH=1|title=Goo Ha-ra releases track list of 'Alohara'|date=July 13, 2015|work=[[Kpop Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222051003/http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201507131439362485218_2&ACE_SEARCH=1|archive-date=December 22, 2017|access-date=December 20, 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3006506|title=Giriboy, Goo Ha-ra team up|date=July 12, 2015|website=[[Korea JoongAng Daily]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222052916/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3006506|archive-date=December 22, 2017|access-date=December 20, 2017|url-status=live}}</ref> Í október 2015 gekk Goo í skemmtiþáttinn ''Shaolin Clenched Fists''. == 2016–2019: Lokaverk == Þann 15. janúar 2016 leystist Kara upp eftir að Goo og meðlimirnir Park Gyu-ri og Han Seung-yeon hættu hjá DSP Media þegar samningar þeirra við fyrirtækið runnu út. Nokkrum dögum síðar skrifaði Goo undir með KeyEast til að halda áfram sóloferil sínum.<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201601181159112847542_2&ACE_SEARCH=1|title=Goo Ha-ra joins KeyEast|date=January 18, 2016|work=[[Kpop Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222052455/http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201601181159112847542_2&ACE_SEARCH=1|archive-date=December 22, 2017|access-date=December 20, 2017|url-status=live}}</ref> Í desember 2016 söng hún á smáskífu Thunder, „Sign“.<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201611301132350059125_2&ACE_SEARCH=1|title=Thunder's new release to feature Goo Ha-ra|date=November 30, 2016|work=[[Kpop Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222051037/http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201611301132350059125_2&ACE_SEARCH=1|archive-date=December 22, 2017|access-date=December 20, 2017|url-status=live}}</ref> Í ágúst 2017 lék hún í vefmyndinni ''Sound of a Footstep''.<ref>{{cite web|url=http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/features.jsp?pageIndex=1&blbdComCd=601013&seq=380&mode=FEATURES_VIEW&returnUrl=&searchKeyword=|title=The Constantly Evolving Korean Film Industry: Web Content|date=September 18, 2017|work=Korean Film Biz Zone|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125205822/http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/features.jsp?pageIndex=1&blbdComCd=601013&seq=380&mode=FEATURES_VIEW&returnUrl=&searchKeyword=|archive-date=January 25, 2021|access-date=December 20, 2017|url-status=live}}</ref> Í nóvember 2017 gekk hún í skemmtiþáttinn ''Seoul Mate''.<ref>{{cite web|url=http://entertain.naver.com/now/read?oid=311&aid=0000794957|date=November 15, 2017|work=Xports News|language=ko|script-title=ko:[공식입장] '서울메이트' 측 "구하라, 호스트로 출연...자택 공개"|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719052032/https://entertain.naver.com/now/read?oid=311&aid=0000794957|archive-date=July 19, 2021|access-date=December 20, 2017|url-status=live}}</ref> Í janúar 2018 gaf Goo út lag sem var hluti af hljóðrás fyrir þættina ''Jugglers'', titlað „On A Good Day“.<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201801231459344485384_2|title=Gu Hara contributes to 'Jugglers' soundtrack|date=January 23, 2018|work=[[Kpop Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180123112743/http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201801231459344485384_2|archive-date=January 23, 2018|access-date=January 23, 2018|url-status=live}}</ref> Í apríl 2018 stýrði hún fegurðarþætti JTBC, ''My Mad Beauty Diary''.<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201804121434325173540_2|title=JTBC's new channel to launch with beauty show|date=April 12, 2018|website=[[Kpop Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180412212247/http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201804121434325173540_2|archive-date=April 12, 2018|access-date=April 12, 2018|url-status=live}}</ref> Í júlí var hún útnefnd heiðursfulltrúi 6. Animal Film Festival.<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201807051732428165118_2|title=Goo Ha-ra named ambassador for Suncheon animal film fest|date=July 5, 2018|website=[[Kpop Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180712023131/http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201807051732428165118_2|archive-date=July 12, 2018|access-date=July 11, 2018|url-status=live}}</ref> Í ágúst 2018 hóf Goo sólóferil sinn í Japan með útgáfu lagsins „Wild“.<ref>{{cite web|url=https://www.allkpop.com/article/2018/08/hara-says-she-can-be-a-bad-girl-in-wild-mv|title=Hara says she can be a bad girl in 'Wild' MV|date=August 24, 2018|work=[[Allkpop]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180825011035/https://www.allkpop.com/article/2018/08/hara-says-she-can-be-a-bad-girl-in-wild-mv|archive-date=August 25, 2018|access-date=August 24, 2018|url-status=live}}</ref> Frá október 2018 lenti Goo í lagalegum deilum við fyrrverandi kærasta sinn, Choi Jong-bum, sem stóð fram á árið 2019.<ref>{{cite web|url=https://www.soompi.com/article/1259165wpp/goo-hara-choi-jong-bum-prosecuted-separate-charges|title=Goo Hara's And Choi Jong Bum's Cases To Be Forwarded To Prosecutors|date=November 6, 2018|work=[[Soompi]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181107070929/https://www.soompi.com/article/1259165wpp/goo-hara-choi-jong-bum-prosecuted-separate-charges|archive-date=November 7, 2018|access-date=November 6, 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.soompi.com/article/1348952wpp/choi-jong-bum-receives-suspended-sentence-goo-haras-legal-representatives-respond|title=Choi Jong Bum Receives Suspended Sentence And Goo Hara's Legal Reps Respond + Prosecution Appeals|date=August 2019|work=[[Soompi]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190913205245/https://www.soompi.com/article/1348952wpp/choi-jong-bum-receives-suspended-sentence-goo-haras-legal-representatives-respond|archive-date=September 13, 2019|access-date=September 5, 2018|url-status=live}}</ref> Eðli deilanna hafði áhrif á bæði atvinnu- og einkalíf hennar, þar á meðal að Content Y (dótturfyrirtæki KeyEast sem Goo hafði unnið með frá 2017) ákvað að endurnýja ekki samninginn hennar þegar hann rann út í janúar 2019.<ref>{{Cite news |last=Lee |first=Ha-na |date=February 1, 2019 |script-title=ko:[공식입장] 콘텐츠와이 측, "구하라와 1월 전속계약 만료, 재계약 NO" |url=https://www.sedaily.com/NewsView/1VF57EFX8S |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516180644/https://www.sedaily.com/NewsView/1VF57EFX8S |archive-date=May 16, 2020 |access-date=November 25, 2019 |work=[[The Seoul Economy Daily]]}}</ref> Eftir hlé fyrsta helming 2019 tilkynnti Goo í júní 2019 að hún hefði skrifað undir við Production Ogi til að halda áfram verkefnum sínum í Japan.<ref>{{cite web|url=https://www.soompi.com/article/1333866wpp/goo-hara-set-to-resume-activities-in-japan-after-signing-on-with-new-agency|title=Goo Hara Set To Resume Activities In Japan After Signing On With New Agency|date=June 21, 2019|work=[[Soompi]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190624132154/https://www.soompi.com/article/1333866wpp/goo-hara-set-to-resume-activities-in-japan-after-signing-on-with-new-agency|archive-date=June 24, 2019|access-date=June 21, 2019|url-status=live}}</ref> Goo hafði áður notið vinsælda í Japan þegar Kara var enn virkt, meðal annars með þátttöku sinni í 62. NHK Kōhaku Uta Gassen.<ref>{{Cite web|url=https://www.asahi.com/articles/ASMCS6X5CMCSUHBI02Y.html|title=元ＫＡＲＡのク・ハラさん死亡 自宅で遺体見つかる：朝日新聞デジタル|date=November 24, 2019|website=[[The Asahi Shimbun]]|language=ja|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108041902/https://www.asahi.com/articles/ASMCS6X5CMCSUHBI02Y.html|archive-date=January 8, 2022|access-date=January 8, 2022|url-status=live}}</ref><ref name="South China Morning Post-2019">{{Cite web|url=https://www.scmp.com/magazines/style/news-trends/article/3039347/goo-hara-remembered-5-things-know-about-k-pop-queen-who|title=RIP Goo Hara: 5 things to know about the K-pop queen|date=November 26, 2019|website=South China Morning Post|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108225247/https://www.scmp.com/magazines/style/news-trends/article/3039347/goo-hara-remembered-5-things-know-about-k-pop-queen-who|archive-date=January 8, 2022|access-date=January 8, 2022|url-status=live}}</ref> Síðasta útgáfa Goo fyrir andlát var maxi-eintak smáskífunnar ''Midnight Queen'', sem kom út í september 2019.<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/news/international/8544595/goo-hara-was-a-k-pop-royal-who-deserved-a-better-world|title=Goo Hara Was a K-Pop Royal Who Deserved a Better World|date=November 24, 2019|work=[[Soompi]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20191128062115/https://www.billboard.com/articles/news/international/8544595/goo-hara-was-a-k-pop-royal-who-deserved-a-better-world|archive-date=November 28, 2019|access-date=November 24, 2019|url-status=live}}</ref> Hún fór einnig í mini-túr undir heitinu ''Hara Zepp Tour 2019: Hello'' til að styðja plötuna. Túrinn samanstóð af fjórum tónleikum í Japan í nóvember 2019 og lauk þann 19.<ref>{{cite web|url=http://k-fan.official-fan.com/hara-tour2019/|title=HARA Zepp Tour 2019 ～HELLO～ Official Site|date=November 11, 2019|work=Production Ogi|archive-url=https://web.archive.org/web/20191125170556/http://k-fan.official-fan.com/hara-tour2019/|archive-date=November 25, 2019|access-date=November 11, 2019|url-status=live}}</ref> Goo hafði farsælan sólóferil í Japan og var vel tekið á móti henni af japönskum aðdáendum á mini-túrnum.<ref name="South China Morning Post-20192">{{Cite web|url=https://www.scmp.com/magazines/style/news-trends/article/3039347/goo-hara-remembered-5-things-know-about-k-pop-queen-who|title=RIP Goo Hara: 5 things to know about the K-pop queen|date=November 26, 2019|website=South China Morning Post|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108225247/https://www.scmp.com/magazines/style/news-trends/article/3039347/goo-hara-remembered-5-things-know-about-k-pop-queen-who|archive-date=January 8, 2022|access-date=January 8, 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bunshun.jp/articles/-/16412|title=元KARAク・ハラ 死の5日前"最後の単独インタビュー"で一瞬見せた「えっ？」という表情|last=三行|first=河崎|date=November 30, 2019|website=文春オンライン|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108041851/https://bunshun.jp/articles/-/16412|archive-date=January 8, 2022|access-date=January 8, 2022|url-status=live}}</ref> Þann 12. janúar 2020 var tónlistarmyndbandið við „Hello“, B-hlið lagsins af ''Midnight Queen'', gefið út eftir lát hennar.<ref>{{cite news |last=Hwang |first=Ji-young |date=January 13, 2020 |script-title=ko:故구하라 유작 '헬로' 공개...애절한 발라드 |url=http://isplus.live.joins.com/news/article/article.asp?total_id=23680888 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200605095659/http://isplus.live.joins.com/news/article/article.asp?total_id=23680888 |archive-date=June 5, 2020 |access-date=January 13, 2020 |work=[[Ilgan Sports]] |language=ko}}</ref> Textarnir voru samdir af Goo til að þakka stuðningsmönnum sínum, og myndbandið sýndi hana gegn næturljósmynd [[Tókýó]], sem hún elskaði.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaone.com/entertainment/late-goo-haras-surprise-gift-fans-new-music-video-released-posthumously-her-birthday|title=The late Goo Hara's surprise gift to fans: A new music video released posthumously on her birthday|date=January 13, 2020|website=AsiaOne|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115034110/https://www.asiaone.com/entertainment/late-goo-haras-surprise-gift-fans-new-music-video-released-posthumously-her-birthday|archive-date=January 15, 2020|access-date=January 15, 2020|url-status=live}}</ref> Sem framhald tónlistarmyndbandsins var gefinn út ljósmyndabók 6. apríl 2020, sem minnti á Goo með myndum teknar rétt fyrir lát hennar.<ref>{{Cite web|url=https://hk.appledaily.com/entertainment/20200405/5D7XHJXCUPUTK2G7ZTWCR4VHLY/|title=胞兄大數母親行為卑劣 具荷拉寫真藍天最後身影|website=Apple Daily 蘋果日報|language=zh-hk|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801042448/https://hk.appledaily.com/entertainment/20200405/5D7XHJXCUPUTK2G7ZTWCR4VHLY/|archive-date=August 1, 2020|access-date=June 10, 2020|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.oricon.co.jp/news/2160262/full/|title=元KARAのHARAさん、フォトブックが「写真集」8位に登場 昨年沖縄で撮影|date=October 5, 2022|website=ORICON NEWS|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005081624/https://www.oricon.co.jp/news/2160262/full/|archive-date=October 5, 2022|access-date=October 5, 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.daily.co.jp/gossip/2020/01/13/0013029465.shtml|title=ＨＡＲＡさん、最後のフォトブック発売へ ファンの声が後押し...ＭＶも公開/デイリースポーツ online|website=デイリースポーツ online|language=ja|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114045905/https://www.daily.co.jp/gossip/2020/01/13/0013029465.shtml|archive-date=January 14, 2020|access-date=June 10, 2020|url-status=live}}</ref> Þann 16. júlí 2024 gaf Kara út kóresku útgáfuna af „Hello“ með lögum Goo í því. Lagið átti upphaflega að fylgja fjórðu plötu Kara, ''Full Bloom'', árið 2013, en var að lokum ekki innifalið. Það var þá sem Goo tók upp lög sín. Útgáfa 2024 var endurröðuð og endurhlaðin til að henta öllum meðlimum hópsins, þar á meðal Hur Young-ji, sem gekk í Kara árið 2014.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2024/music/news/goo-hara-kara-hello-new-single-1236073448/|title=Late K-Pop Star Goo Hara Featured on Kara's New Single 'Hello'|last=Frater|first=Patrick|date=July 16, 2024|website=Variety|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716115651/https://variety.com/2024/music/news/goo-hara-kara-hello-new-single-1236073448/|archive-date=July 16, 2024|access-date=July 16, 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20240716050576|title=Kara unveils new song 'Hello' featuring all six members|last=Hong|first=Yoo|date=July 16, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240717005721/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20240716050576|archive-date=July 17, 2024|access-date=July 17, 2024|url-status=live}}</ref> == Einkalíf == === Lagadeilur við Choi Jong-bum === Goo stundaði stefnumót við hárgreiðslumanninn Choi Jong-Bum eftir að þau hittust fyrst á tökustað fegurðarþáttarins ''My Mad Beauty Diary''.<ref>{{cite news |last=Han |first=Soo-ji |date=September 17, 2018 |script-title=ko:구하라 남자친구 '청담동 유아인', 생각보다 심각한 상처에 '충격'...'사회 생활 어려워' |url=http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=483284 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515230013/http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=483284 |archive-date=May 15, 2020 |access-date=November 25, 2019 |work=Top Star News |language=ko}}</ref> Um klukkan 1 að nóttu þann 13. september 2018 braut ölvaður Choi sér inn í heimili Goo á meðan hún svaf og hófst deila sem þróaðist í ofbeldi, þegar hann reyndi að slíta sambandinu við hana.<ref>{{Cite news |date=August 29, 2019 |script-title=ko:'구하라 폭행' 전 남자친구, 1심 징역형..."촬영은 무죄" |url=http://www.newsis.com/view/?id=NISX20190829_0000754836&cID=10201&pID=10200 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528194409/https://newsis.com/view/?id=NISX20190829_0000754836&cID=10201&pID=10200 |archive-date=May 28, 2020 |access-date=November 25, 2019 |work=[[Newsis]] |language=ko}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jin |first=Hyang-hee |date=August 29, 2019 |script-title=ko:구하라 측, 최종범 '집행유예'에 반발..."더 강한 처벌 필요" 항소 예고 |url=https://www.mk.co.kr/star/hot-issues/view/2019/08/678469/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221005081627/https://www.mk.co.kr/star/hot-issues/view/2019/08/678469/ |archive-date=October 5, 2022 |access-date=November 25, 2019 |work=Star Today}}</ref> Lögregla kom á heimili Goo eftir að Choi kærði hana fyrir árás.<ref>{{Cite news |last=Baek |first=Ji-eun |date=September 18, 2018 |title=[SC현장] "진실 밝힐것" 구하라, 남친폭행 혐의 첫 경찰조사(종합) |url=http://sports.chosun.com/news/ntype.htm?id=201809190100157590012167&servicedate=20180918 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604010350/https://sports.chosun.com/news/ntype.htm?id=201809190100157590012167&servicedate=20180918 |archive-date=June 4, 2020 |access-date=November 25, 2019 |work=[[Sports Chosun]] |language=ko}}</ref> Goo sagði að atvikið hefði verið báðum að kenna og báðir aðilar birtu myndir af meiðslum sínum á netinu til að útskýra sína hlið málsins.<ref>{{Cite news |last=Son |first=Hyo-jung |date=September 18, 2018 |script-title=ko:'남친 폭행 혐의' 구하라, 경찰 출석 "조사 성실히 임해 진실 밝힐 것"[종합] |url=https://www.tvreport.co.kr/1080445 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513220527/https://www.tvreport.co.kr/1080445 |archive-date=May 13, 2020 |access-date=November 25, 2019 |work=TV Report |language=ko}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jung |first=Eun-ran |date=September 16, 2018 |script-title=ko:구하라 남자친구 상처, 성한 곳이 없다? "눈 아래도 약 4cm 상처" |url=http://www.seoulwire.com/news/articleView.html?idxno=26677 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200514195657/http://www.seoulwire.com/news/articleView.html?idxno=26677 |archive-date=May 14, 2020 |access-date=November 25, 2019 |work=Seoulwire |language=ko}}</ref> Í viðtali við kóreska slúðurmiðilinn ''Dispatch'' þann 17. september sagði Goo að slagsmálin hefðu byrjað vegna þess að hún hafði fengið sér hádegismat með karlkyns kunningja, sem gerði Choi afbrýðissaman.<ref>{{Cite news |date=2018-09-17 |script-title=ko:[단독] 구하라가 밝힌 그날 새벽..."폭언, 폭행, 그리고 협박"(인터뷰) |url=https://www.dispatch.co.kr/1486893 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101192219/https://www.dispatch.co.kr/1486893 |archive-date=November 1, 2022 |access-date=2025-01-23 |work=[[Dispatch (South Korea)|Dispatch]] |language=ko-KR}}</ref> Eftir atvikið fór Goo í læknisskoðun og greindist með blæðingar í legi og leggöngum; hún var einnig greind með „tog í hálskraga“, „áverka og tog í andliti“, „áverka og tog í læri“ og „áverka og auka tog í hægri framhandlegg“.<ref>{{Cite news |last=Kim |first=Jae-myung |date=September 18, 2018 |script-title=ko:구하라 카톡 공개 이어 남친 심경고백 ··· 가열되는 진실공방 |url=http://www.ggilbo.com/news/articleView.html?idxno=546993 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180923015646/http://www.ggilbo.com/news/articleView.html?idxno=546993 |archive-date=September 23, 2018 |access-date=November 25, 2019 |work=Ggilbo |language=ko}}</ref><ref>{{Cite news |last=Shin |first=Dong-hyuk |date=September 18, 2018 |script-title=ko:'폭행혐의' 구하라, 경찰서 출두..."조사에서 혐의 밝혀질 것, 성실히 임하겠다" |url=http://www.slist.kr/news/articleView.html?idxno=45934 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515075512/http://www.slist.kr/news/articleView.html?idxno=45934 |archive-date=May 15, 2020 |access-date=November 25, 2019 |work=Single List |language=ko}}</ref> Eftir þetta höfðaði Goo mál gegn Choi fyrir að hóta að birta kynlífsupptöku sem tekin hafði verið án samþykkis hennar í tilraun til að eyðileggja feril hennar.<ref>{{Cite news |last=Lanre |first=Bakare |date=December 3, 2019 |title=South Korean pop star and actor Cha In Ha found dead aged 27 |url=https://www.theguardian.com/music/2019/dec/03/south-korean-pop-star-and-actor-cha-in-ha-found-dead-aged-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203163911/https://www.theguardian.com/music/2019/dec/03/south-korean-pop-star-and-actor-cha-in-ha-found-dead-aged-27 |archive-date=December 3, 2019 |access-date=December 3, 2019 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ahn |first=Tae-hyung |date=August 5, 2019 |title=[POP이슈]검찰, 구하라 前 남자친구 최종범 1심 판결 불복...항소장 제출 |url=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=201909050914286820224_1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915142532/http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=201909050914286820224_1 |archive-date=September 15, 2019 |access-date=November 25, 2019 |work=[[Herald POP]]}}</ref><ref>{{cite news |author1=Esther Chung |author2=Hong Ji-yu |date=October 10, 2018 |title=Public criticizes revenge porn law |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3054060 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204102137/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3054060 |archive-date=December 4, 2018 |access-date=December 4, 2018 |publisher=[[Korea JoongAng Daily]]}}</ref><ref>{{cite news |author=Lee Suh-yoon |date=October 11, 2018 |title=Rare jail term given to man in 'revenge porn' case |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/nation/2018/10/251_256831.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204151413/https://www.koreatimes.co.kr/www/nation/2018/10/251_256831.html |archive-date=December 4, 2018 |access-date=December 4, 2018 |publisher=[[The Korea Times]]}}</ref> Goo hélt áfram með málið þrátt fyrir upphaflega ráðgjöf lögfræðinga sinna um að halda þessu leyndu til að forðast neikvæða athygli almennings.<ref name="nytimes.com">{{cite news |author1=Motoko Rich and John Yoon |date=February 28, 2024 |title=A K-Pop Star's Lonely Downward Spiral |url=https://www.nytimes.com/2024/02/28/world/asia/k-pop-suicide-goo-hara.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614033858/https://www.nytimes.com/2024/02/28/world/asia/k-pop-suicide-goo-hara.html |archive-date=June 14, 2024 |access-date=July 22, 2024 |agency=The New York Times}}</ref><ref name="pressreader.com">{{cite news |title=A K-Pop Star's Lonely Downward Spiral (non paywalled) |url=https://www.pressreader.com/malaysia/the-star-malaysia/20240508/281874418492235 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240722144655/https://www.pressreader.com/malaysia/the-star-malaysia/20240508/281874418492235 |archive-date=July 22, 2024 |access-date=July 22, 2024}}</ref> Á fyrsta dómsþingi 18. apríl 2019 voru Choi bornar þær ákærur að hafa tekið kynlífsupptöku, valdið líkamsmeiðslum, hótað, þvingað og skemmt eign.<ref>{{Cite web|url=https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2019/04/18/2019041801786.html|date=July 18, 2020|website=[[The Chosun Ilbo]]|language=ko|script-title=ko:최종범 "사진협박·상해NO→재물손괴만 인정"...구하라와 5월 법정 대면(종합)|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108035547/https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2019/04/18/2019041801786.html|archive-date=January 8, 2022|access-date=January 8, 2022|url-status=live}}</ref> Choi neitaði öllum ákærum nema eignaspjöllum.<ref>{{Cite news |last=Lee |first=Ho-yeon |date=April 18, 2019 |script-title=ko:'구하라 폭행·협박·몰카 혐의' 최종범, 첫 공판서 핵심 혐의 부인 |url=http://star.hankookilbo.com/News/Read/201904181184783504?did=NA&dtype=&dtypecode=&prnewsid= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200514085146/http://star.hankookilbo.com/News/Read/201904181184783504?did=NA&dtype=&dtypecode=&prnewsid= |archive-date=May 14, 2020 |access-date=November 25, 2019 |work=[[Hankook Ilbo]]}}</ref> Þann 26. maí 2019 gerði Goo tilraun til sjálfsvígs í íbúð sinni og var fljótlega flutt á sjúkrahús, þar sem hún baðst afsökunar á að hafa valdið aðdáendum sínum áhyggjur.<ref>{{cite web|url=https://www.mk.co.kr/star/hot-issues/view/2019/05/350418/|date=May 26, 2019|website=[[Maeil Business Newspaper]]|language=ko|script-title=ko:구하라, 극단적 선택 시도...생명 지장 없어 - 스타투데이|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526034111/https://www.mk.co.kr/star/hot-issues/view/2019/05/350418/|archive-date=May 26, 2019|access-date=May 26, 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2019/05/398_269611.html|title=Singer Goo Ha-ra apologizes for suicide attempt|date=May 28, 2019|website=[[The Korea Times]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528121423/http://www.koreatimes.co.kr/www/art/2019/05/398_269611.html|archive-date=May 28, 2019|access-date=May 28, 2019|url-status=live}}</ref> Þess vegna mætti Goo ekki á annað dómsþingið 30. maí 2019, en hún átti upphaflega að vera vitni í málinu.<ref>{{Cite web|url=http://m.mydaily.co.kr/new/read.php?newsid=201905301506159813|last=Codrops|date=May 30, 2019|website=[[MyDaily]]|language=en|script-title=ko:'최종범 공판' 구하라, 불참했지만 다음 만남을 기약 ...피하지 않았다 [MD현장]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108035548/http://m.mydaily.co.kr/new/read.php?newsid=201905301506159813|archive-date=January 8, 2022|access-date=January 8, 2022|url-status=live}}</ref> Á þriðja dómsþingi18. júlí 2019 bað forseti dómsins, Oh Duk-Shik,<ref name="Washington Post">{{Cite news |title=Opinion {{!}} A K-pop star's death is the latest reminder of how Korea's justice system fails women |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/2019/11/27/k-pop-stars-death-is-latest-reminder-how-koreas-justice-system-fails-women/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109113222/https://www.washingtonpost.com/opinions/2019/11/27/k-pop-stars-death-is-latest-reminder-how-koreas-justice-system-fails-women/ |archive-date=November 9, 2020 |access-date=January 8, 2022 |newspaper=Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> um að myndbandið yrði lagt fram sem sönnunargagn þar sem efni þess var ágreiningsmál.<ref name="JoongAng Ilbo-2020">{{Cite web|url=https://www.joongang.co.kr/article/23749587|date=April 8, 2020|website=[[JoongAng Ilbo]]|language=ko|script-title=ko:오덕식은 구하라 영상 꼭 봐야했나···작년 7월 법정선 무슨 일|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108035558/https://www.joongang.co.kr/article/23749587|archive-date=January 8, 2022|access-date=January 8, 2022|url-status=live}}</ref> Vegna mótmæla lögfræðinga Goo um að almenningur gæti séð myndbandið í dómsal, skoðaði dómari myndbandið í einrúmi í skrifstofu sinni til að staðfesta efnið.<ref name="JoongAng Ilbo-20202">{{Cite web|url=https://www.joongang.co.kr/article/23749587|date=April 8, 2020|website=[[JoongAng Ilbo]]|language=ko|script-title=ko:오덕식은 구하라 영상 꼭 봐야했나···작년 7월 법정선 무슨 일|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108035558/https://www.joongang.co.kr/article/23749587|archive-date=January 8, 2022|access-date=January 8, 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=November 27, 2019 |script-title=ko:증거로 채택된 '성관계 동영상' 유출 가능성 정말 없나 |url=http://ilyo.co.kr/?ac=article_view&entry_id=354558 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128191654/http://ilyo.co.kr/?ac=article_view&entry_id=354558 |archive-date=November 28, 2019 |access-date=November 27, 2019 |work=Realtime News Media |language=ko}}</ref> Einnig vitnaði Goo fyrir Oh í einrúmi í tvær klukkustundir.<ref name="JoongAng Ilbo-20203">{{Cite web|url=https://www.joongang.co.kr/article/23749587|date=April 8, 2020|website=[[JoongAng Ilbo]]|language=ko|script-title=ko:오덕식은 구하라 영상 꼭 봐야했나···작년 7월 법정선 무슨 일|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108035558/https://www.joongang.co.kr/article/23749587|archive-date=January 8, 2022|access-date=January 8, 2022|url-status=live}}</ref> Í ágúst 2019 var Choi dæmdur í eitt ár og sex mánaða fangelsi, skilorðsbundið í þrjú ár, eftir að hann var sakfelldur fyrir að hóta að birta kynlífsupptöku, þvingun, líkamsárás og eignaspjöll Goo.<ref name="BBC-2019-50582338">{{Cite news |date=November 28, 2019 |title=Goo Hara and the trauma of South Korea's spy cam victims |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-50582338 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201004839/https://www.bbc.com/news/world-asia-50582338 |archive-date=December 1, 2019 |access-date=December 3, 2019 |work=BBC}}</ref> Hann var sýknaður af ákærunni um að taka kynlífsupptöku án leyfis, þar sem dómurinn ákvarðaði að Goo hefði tekið myndbandið sjálf.<ref>{{Cite web|url=http://www.osen.co.kr/article/G1111214561|date=August 30, 2019|website=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|language=ko|script-title=ko:'집행유예 3년' 구하라 전 남친 최종범, 불법 촬영 혐의 '무죄' 이유는?[Oh!쎈 현장]|access-date=April 21, 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2019/09/05/2019090501207.html|date=July 17, 2020|website=[[The Chosun Ilbo]]|language=ko|script-title=ko:검찰, 집행유예 구하라 前 남친 최종범 판결 불복→항소장 제출[공식]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240421181310/https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2019/09/05/2019090501207.html|archive-date=April 21, 2024|access-date=April 21, 2024|url-status=live}}</ref> Eftir að fréttir af kynlífsupptöku Goo urðu opinberar varð hún fyrir áreitni á netinu, þrátt fyrir að vera brotaþoli.<ref name="BBC-2019-505823382">{{Cite news |date=November 28, 2019 |title=Goo Hara and the trauma of South Korea's spy cam victims |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-50582338 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201004839/https://www.bbc.com/news/world-asia-50582338 |archive-date=December 1, 2019 |access-date=December 3, 2019 |work=BBC}}</ref> Við lok áfrýjunar á skilorðsfangelsi þann 2. júlí 2020 var Choi dæmdur í eitt ár í fangelsi, þar sem dómurinn sagði að Choi „var fullkomlega meðvitaður um að skemmdirnar yrðu mjög alvarlegar ef kynlífsupptökurnar yrðu birtar, þar sem brotaþoli var frægur einstaklingur“.<ref>{{Cite web|url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/goo-hara-suicide-late-k-pop-stars-ex-boyfriend-jailed-for-sex-video-blackmail|title=Goo Hara suicide: Late K-pop star's ex-boyfriend jailed for sex video blackmail|date=July 2, 2020|website=The Straits Times|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200703035407/http://www.straitstimes.com/asia/east-asia/goo-hara-suicide-late-k-pop-stars-ex-boyfriend-jailed-for-sex-video-blackmail|archive-date=July 3, 2020|access-date=July 3, 2020|url-status=live}}</ref> Sökudómstóllinn kærði til Hæstaréttar um þyngri refsingu þann 8. júlí 2020.<ref>{{Cite web|url=https://news.chosun.com/site/data/html_dir/2020/07/08/2020070804791.html|title='故구하라 폭행·협박' 최종범 사건, 대법원行..검찰 상고"보편적 정의 기대"[종합]|date=July 8, 2020|website=[[The Chosun Ilbo]]|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20200711005003/https://news.chosun.com/site/data/html_dir/2020/07/08/2020070804791.html|archive-date=July 11, 2020|access-date=July 9, 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.newspim.com/news/view/20200708001238|title='故 구하라 폭행·협박' 최종범, 대법원 간다...검찰 상고|date=July 8, 2020|website=[[NewsPim]]|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20200709013331/http://newspim.com/news/view/20200708001238|archive-date=July 9, 2020|access-date=July 9, 2020|url-status=live}}</ref> Þann 23. september sótti Choi um lausnarfang á meðan hann beið eftir úrskurði Hæstaréttar um kæru ákæruvaldsins sem var ákveðin fyrir 15. október.<ref>{{Cite web|url=https://www.chosun.com/entertainments/entertain_photo/2020/09/25/W6ZBAUQRZT5VVEE47UIO2BWD3Y/|date=September 25, 2020|website=[[The Chosun Ilbo]]|language=ko|script-title=ko:[종합]'故 구하라 폭행·협박' 최종범, 대법원에 보석 청구 "구속 풀어 달라"|archive-url=https://web.archive.org/web/20210717141124/https://www.chosun.com/entertainments/entertain_photo/2020/09/25/W6ZBAUQRZT5VVEE47UIO2BWD3Y/|archive-date=July 17, 2021|access-date=September 25, 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.koreadaily.com/news/read.asp?art_id=8690736|title='故 구하라 폭행·협박' 최종범, 징역 1년→보석 신청→10월 15일 대법원 선고[종합]|date=September 25, 2020|website=[[The Korea Daily]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124081904/http://www.koreadaily.com/news/read.asp?art_id=8690736|archive-date=January 24, 2022|access-date=September 25, 2020|url-status=dead}}</ref> Hæstiréttur synjaði lausnarfang hans og sagði: „Það eru engar afgerandi ástæður til að veita Choi Jong-Bum lausnarfang. Þessi ákvörðun var tekin með samkomulagi Hæstaréttardómara sem tóku þátt.“<ref>{{Cite web|url=https://www.dispatch.co.kr/2107434|title=法, 최종범 보석신청 기각..."구속 풀어줄 이유 없다"|date=October 8, 2020|website=Korea Dispatch|language=ko-KR|access-date=October 10, 2020}}</ref> Hæstiréttur staðfesti eitt árs fangelsisdóm 15. október 2020.<ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/service/news_view.htm?lang=e&Seq_Code=156921|title=Ex Boyfriend of Late K-pop Star Goo Ha-ra Gets 1-Year Sentence|website=[[KBS World]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005081624/http://world.kbs.co.kr/service/news_view.htm?lang=e&Seq_Code=156921|archive-date=October 5, 2022|access-date=December 28, 2020|url-status=live}}</ref> === Félagslegt álag === Á ferli sínum sem idol varð Goo fyrir sívaxandi straumi hatursummæla frá hluta kóreska almenning, til að láta hana fylgja ströngum siðferðisreglum og draga úr almenningsímynd hennar. Andstæðingar hennar notuðu komment boxið á samfélagsmiðlaaðgangi Goo til að gagnrýna „ógnvekjandi persónuleika“ hennar og skilgreindu Goo sem „lágkosta“.<ref name="nytimes.com2">{{cite news |author1=Motoko Rich and John Yoon |date=February 28, 2024 |title=A K-Pop Star's Lonely Downward Spiral |url=https://www.nytimes.com/2024/02/28/world/asia/k-pop-suicide-goo-hara.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614033858/https://www.nytimes.com/2024/02/28/world/asia/k-pop-suicide-goo-hara.html |archive-date=June 14, 2024 |access-date=July 22, 2024 |agency=The New York Times}}</ref><ref name="pressreader.com2">{{cite news |title=A K-Pop Star's Lonely Downward Spiral (non paywalled) |url=https://www.pressreader.com/malaysia/the-star-malaysia/20240508/281874418492235 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240722144655/https://www.pressreader.com/malaysia/the-star-malaysia/20240508/281874418492235 |archive-date=July 22, 2024 |access-date=July 22, 2024}}</ref> Þessar tegundir áreitnis voru ekki eingöngu beindar að Goo. K-pop idolar þurfa almennt að viðhalda óskeikullegri ímynd, laus við skandala, sérstaklega í kynferðismálum sem eru ennþá tabú í Suður-Kóreu. Meðal annars var Goo sökuð um að hafa farið í fegrunaraðgerðir, sem er algeng framkvæmd í K-pop,<ref>{{cite news |title='I could have been a K-pop idol - but I'm glad I quit' |url=https://www.bbc.com/news/stories-51476159 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200313225712/https://www.bbc.com/news/stories-51476159 |archive-date=March 13, 2020 |access-date=July 30, 2024 |publisher=BBC}}</ref> sem hún staðfesti svo síðar opinberlega.<ref>{{cite news |author1=Joohee Cho |title=Deaths of Goo Hara and Sulli highlight tremendous pressures of K-pop stardom |url=https://abcnews.go.com/International/deaths-goo-hara-sulli-highlight-tremendous-pressures-pop/story?id=67303374 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415010427/https://abcnews.go.com/International/deaths-goo-hara-sulli-highlight-tremendous-pressures-pop/story?id=67303374 |archive-date=April 15, 2024 |access-date=July 22, 2024 |publisher=ABC News}}</ref> Fjölþætt hatursummæli eru afleiðing væntinga um „hreinleika“ kvenna og sakleysi sem ríkja í suður-kóresku samfélagi. Goo varð fyrir stöðugum hatursummælum vegna kynlífsupptöku hennar eftir að slagsmál hennar við fyrrverandi kærasta urðu opinber.<ref>{{cite news |title=Singer Goo Hara's death shines light on dark side of K-pop |url=https://apnews.com/article/music-ap-top-news-asia-seoul-south-korea-4245f772bc8f43b8bb948f84378c6658 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416021410/https://apnews.com/article/music-ap-top-news-asia-seoul-south-korea-4245f772bc8f43b8bb948f84378c6658 |archive-date=April 16, 2023 |access-date=July 30, 2024 |publisher=AP News}}</ref> Fljótlega ákvað umboðsskrifstofan sem sá um sólóferil Goo að endurnýja ekki samning hennar. Bæði Goo og nánasta vinkona hennar, Sulli, sem einnig lést með sjálfsvígi, urðu fyrir mikilli opinberri athugun á einkalífi þeirra, þar sem idolar mega venjulega ekki stunda stefnumót.<ref>{{cite news |title=K-pop singer Goo Hara's death, less than six weeks after that of her K-pop friend Sulli, highlights immense pressures faced by Korean stars |url=https://www.scmp.com/lifestyle/entertainment/article/3039159/k-pop-singer-goo-haras-death-less-six-weeks-after-her-k-pop |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620100159/https://www.scmp.com/lifestyle/entertainment/article/3039159/k-pop-singer-goo-haras-death-less-six-weeks-after-her-k-pop |archive-date=June 20, 2024 |access-date=July 22, 2024}}</ref> Kóreski söngvarinn og þáttastjórnandinn Kim Hee-chul, náinn vinur Goo og Sulli, útskýrði í sjónvarpsþætti hvernig hatursummælin voru skrifuð bæði af körlum og konum, og hvernig eftir dauða Sulli og Goo sökuðu kommentarar gagnkyn sitt fyrir sjálfsvígunum.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=9YkeKbnUPJo|title=Kim Heechul remembers the late Sulli, who stood up to haters with dignity 77억의 사랑(77love) Episode 11|date=April 20, 2020|website=JTBC Entertainment official Youtube channel|archive-url=https://web.archive.org/web/20230331144732/https://www.youtube.com/watch?v=9YkeKbnUPJo|archive-date=March 31, 2023|access-date=July 30, 2024}}</ref> === Andlát === Þann 24. nóvember 2019 fannst Goo látin heima hjá sér í Cheongdam-dong, Gangnam, Seoul,<ref>{{cite web|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20191124002951320?section=national%2Fnational|title=(LEAD) Female singer Goo Ha-ra found dead at her home|last1=Kwangtae|first1=Kim|date=November 24, 2019|website=[[Yonhap News Agency]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200516105012/https://en.yna.co.kr/view/AEN20191124002951320?section=national%2Fnational|archive-date=May 16, 2020|access-date=November 24, 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=November 24, 2019 |title=*BREAKING NEWS* Goo Hara Found Dead in Her Home, Highlights Pressure on Female K-Pop Stars |url=http://koogle.tv/media/news/breaking-news-goo-hara-found-dead-in-her-home-highlights-pressure-on-female-k-pop-stars/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191125210334/http://koogle.tv/media/news/breaking-news-goo-hara-found-dead-in-her-home-highlights-pressure-on-female-k-pop-stars/ |archive-date=November 25, 2019 |access-date=November 25, 2019 |work=KoogleTV}}</ref> og orsök dauðans var talið mögulegt sjálfsvíg.<ref>{{cite news |last=Park |first=So-jung |date=November 24, 2019 |script-title=ko:가수 구하라 자택서 숨진 채 발견...전날 SNS에 "잘자" 셀카 남겨 |url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2019/11/24/2019112401360.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191126004736/http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2019/11/24/2019112401360.html |archive-date=November 26, 2019 |access-date=November 24, 2019 |work=[[The Chosun Ilbo]] |language=ko}}</ref><ref>{{cite news |date=November 24, 2019 |script-title=ko:가수 구하라 자택서 숨진 채 발견...경찰 "조사중" |url=https://www.yonhapnewstv.co.kr/MYH20191124013300038/?did=1825m |access-date=November 24, 2019 |work=[[Yonhap News Agency]] |language=ko }}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref name="BBC-2019-50535937">[https://www.bbc.com/news/world-asia-50535937 K-Pop artist Goo Hara found dead at home aged 28] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191124162235/https://www.bbc.com/news/world-asia-50535937|date=November 24, 2019}} – BBC</ref> Lögregla fann sjálfsvígslýsingu skrifað af Goo,<ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/2019/11/25/782567715/stars-have-feelings-we-are-not-dolls-south-korea-mourns-k-pop-star-goo-hara|title='Stars Have Feelings. We Are Not Dolls': South Korea Mourns K-Pop Star Goo Hara|date=November 25, 2019|work=[[NPR]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20191126004619/https://www.npr.org/2019/11/25/782567715/stars-have-feelings-we-are-not-dolls-south-korea-mourns-k-pop-star-goo-hara|archive-date=November 26, 2019|access-date=November 25, 2019|url-status=live}}</ref> og komst að þeirri niðurstöðu að engin utanaðkomandi hefði átt þátt í dauða hennar, þar sem hún sást á öryggismyndavél snúa heim klukkan 00:40 að nóttu, án annarra gestkomanda nema húsfreyju sem fann líkið klukkan 18:00 sama dag.<ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/2019/11/25/782567715/stars-have-feelings-we-are-not-dolls-south-korea-mourns-k-pop-star-goo-hara|title='Stars Have Feelings. We Are Not Dolls': South Korea Mourns K-Pop Star Goo Hara|date=November 25, 2019|work=[[NPR]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20191126004619/https://www.npr.org/2019/11/25/782567715/stars-have-feelings-we-are-not-dolls-south-korea-mourns-k-pop-star-goo-hara|archive-date=November 26, 2019|access-date=November 25, 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Lee |first=So-yeon |date=November 25, 2019 |title='8시 뉴스' 故 구하라 팬들 위한 별도의 조문공간 애도 물결 |url=http://stoo.asiae.co.kr/article.php?aid=59963195019 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117041823/http://stoo.asiae.co.kr/article.php?aid=59963195019 |archive-date=January 17, 2021 |access-date=November 25, 2019 |work=Sports Today}}</ref><ref>{{Cite news |last=Kim |first=Joon-seok |date=November 25, 2019 |title=故구하라 자필메모 발견...경찰 "유족과 협의해 부검 여부 결정"[종합] |url=http://sports.chosun.com/news/ntype.htm?id=201911260100205570013785&servicedate=20191125 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523221848/https://sports.chosun.com/news/ntype.htm?id=201911260100205570013785&servicedate=20191125 |archive-date=May 23, 2020 |access-date=November 25, 2019 |work=[[Sports Chosun]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Kang |first=So-hyun |date=November 25, 2019 |script-title=ko:경찰, 故 구하라 부검 않기로... "타살혐의점 없어" |url=https://moneys.mt.co.kr/news/mwView.php?no=2019112519408036423 |access-date=November 25, 2019 |work=[[MoneyS]] |language=ko}}</ref> Krufning var ekki framkvæmd eftir samráð við saksóknara og með tilliti til ósk fjölskyldu hennar.<ref>{{cite news |last=Choi |first=Hyun-joo |date=November 25, 2019 |script-title=ko:경찰 "故 구하라 부검 않기로 결정" |url=https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2019112519423984164 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516122428/https://star.mt.co.kr/stview.php?no=2019112519423984164 |archive-date=May 16, 2020 |access-date=November 25, 2019 |website=[[Star News (South Korea)|Star News]] |language=ko}}</ref> Lík hennar var afhent fjölskyldu 26. nóvember.<ref>{{Cite news |last=Park |first=Seo-hyeon |date=November 26, 2019 |script-title=ko:[POP이슈]"범죄혐의점無"..故 구하라, 부검NO→단순변사 사건종결 예정(종합) |url=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=201911261645491079536_1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515085621/http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=201911261645491079536_1 |archive-date=May 15, 2020 |access-date=November 26, 2019 |work=[[Herald POP]] |language=ko}}</ref> Dauði Goo átti sér stað rétt yfir mánuði eftir að nánasta vinkona hennar, [[Sulli]], hafði einnig látist við sjálfsvíg.<ref name="BBC-2019-505359372">[https://www.bbc.com/news/world-asia-50535937 K-Pop artist Goo Hara found dead at home aged 28] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191124162235/https://www.bbc.com/news/world-asia-50535937|date=November 24, 2019}} – BBC</ref><ref>{{Cite news |last=McCurry |first=Justin |date=November 24, 2019 |title=K-pop singer Goo Hara found dead aged 28 |url=https://www.theguardian.com/music/2019/nov/24/goo-hara-k-pop-singer-found-dead-aged-28 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191125130557/https://www.theguardian.com/music/2019/nov/24/goo-hara-k-pop-singer-found-dead-aged-28 |archive-date=November 25, 2019 |access-date=November 24, 2019 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Goo var jarðsungin í einkasamkomu á Gangnam Severance-sjúkrahúsinu af fjölskyldu og vinum,<ref>{{Cite news |last=Loh |first=Keng Fatt |date=November 25, 2019 |title=Foul play ruled out in Goo Hara's death, police find 'pessimistic' note in her home |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/goo-ha-ras-death-police-find-a-note-in-her-home-autopsy-yet-to-be-decided |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191129020859/https://www.straitstimes.com/lifestyle/goo-ha-ras-death-police-find-a-note-in-her-home-autopsy-yet-to-be-decided |archive-date=November 29, 2019 |access-date=November 25, 2019 |work=Straits Times}}</ref> á meðan aðskilin minningargrein fyrir aðdáendur fór fram 25.–26. nóvember á ''The Catholic University of Korea Seoul St. Mary's Hospital'' í Gangnam.<ref>{{cite news |date=November 25, 2019 |script-title=ko:구하라측, 팬 위한 빈소 서울성모병원 마련...내일까지 조문(종합) |url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20191125009651005?input=1195m |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516112614/https://www.yna.co.kr/view/AKR20191125009651005?input=1195m |archive-date=May 16, 2020 |access-date=November 25, 2019 |work=[[Yonhap News Agency]] |language=ko}}</ref><ref>{{cite news |last=Choi |first=Hyung-joo |date=November 25, 2019 |title=故 구하라 조문 일정 변경 "25일 오후 3시부터 26일 밤 12시까지"(공식) |url=https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2019112519322739709 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817140944/https://star.mt.co.kr/stview.php?no=2019112519322739709 |archive-date=August 17, 2022 |access-date=November 25, 2019 |work=[[Star News (South Korea)|Star News]] |language=ko}}</ref><ref>{{Cite news |last=Kim |first=Jung-yeon |date=November 27, 2019 |script-title=ko:故 구하라 비공개 발인, 모든 장례 절차 비공개 진행...팬들 위해 장지 공개 |url=http://www.sisunnews.co.kr/news/articleView.html?idxno=116973 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515053353/http://www.sisunnews.co.kr/news/articleView.html?idxno=116973 |archive-date=May 15, 2020 |access-date=November 27, 2019 |work=Sisun News |language=ko}}</ref> Þann 27. nóvember var líkið brennt og ösku hennar varðveitt í ''Skycastle Memorial Park'' í Bundang, Gyeonggi-héraði.<ref>{{Cite news |last=Yoon |first=Ji-baek |date=November 27, 2019 |script-title=ko:구하라 측, 납골당 정보 공개... "조문 못한 분들 위해" [전문] |url=https://starin.edaily.co.kr/news/newspath.asp?newsid=01502246622689984 |access-date=November 27, 2019 |work=Starin eDaily |language=ko}}</ref> Í apríl 2020 kom í ljós að öryggishólf sem innihélt skjöl og gömlu farsímana hafði verið stolið úr tómu húsi Goo. Lögregluskýrsla var lögð fram í maí 2020.<ref>{{Cite web|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/2020/10/12/entertainment/kpop/Goo-Hara-Kpop-singer/20201012181600387.html|title=Safe reported stolen from the home of late singer Goo Ha-ra|date=October 12, 2020|website=[[Korea JoongAng Daily]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625070650/https://koreajoongangdaily.joins.com/2020/10/12/entertainment/kpop/Goo-Hara-Kpop-singer/20201012181600387.html|archive-date=June 25, 2024|access-date=June 25, 2024|url-status=live}}</ref> Árið 2024 upplýsti eldri bróðir Goo Hara, Goo Ho-in, í sjónvarpsviðtali um smáatriði þjófnaðarins, þar sem hann sagði að óþekktur maður hefði brotist inn í húsið hennar 14. janúar 2020. Í viðtalinu var einnig sýnt samsetta AI-mynd af manninum. Málið er enn opið í dag.<ref>{{Cite web|url=https://www.zaobao.com.sg/entertainment/story20240623-3964481|title=具荷拉去世手机被偷4年谜团未解 AI技术揭歹徒面目 {{!}} 联合早报|website=www.zaobao.com.sg|language=zh-Hans|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625070650/https://www.zaobao.com.sg/entertainment/story20240623-3964481|archive-date=June 25, 2024|access-date=June 25, 2024|url-status=live}}</ref> Samsett AI-mynd hefur leitt til þess að netverjar gætu hafa ranglega greint frægan mann sem geranda.<ref>{{Cite web|url=https://www.sinchew.com.my/news/20240624/entertainment/5708646|title=AI还原具荷拉保险箱盗窃犯长相 Zico被点名火速辟谣 - 娱乐 - 国外娱乐 - 日韩|date=June 24, 2024|website=星洲网 Sin Chew Daily Malaysia Latest News and Headlines|language=zh-CN|access-date=June 25, 2024}}</ref> == Arfleið == Dauði Goo vakti alþjóðlega athygli á kynferðisbrotum gegn konum í Suður-Kóreu.<ref>{{Cite news |date=November 28, 2019 |title=Goo Hara and the trauma of South Korea's spy cam victims |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-50582338 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201004839/https://www.bbc.com/news/world-asia-50582338 |archive-date=December 1, 2019 |access-date=January 8, 2022 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref><ref name="Washington Post2">{{Cite news |title=Opinion {{!}} A K-pop star's death is the latest reminder of how Korea's justice system fails women |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/2019/11/27/k-pop-stars-death-is-latest-reminder-how-koreas-justice-system-fails-women/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109113222/https://www.washingtonpost.com/opinions/2019/11/27/k-pop-stars-death-is-latest-reminder-how-koreas-justice-system-fails-women/ |archive-date=November 9, 2020 |access-date=January 8, 2022 |newspaper=Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Eftir dauða hennar var lögð fram beiðni til Bláa Hússins með yfir 200.000 undirskriftum þar sem krafist var harðari refsinga fyrir upptöku kynlífsathafna án samþykkis og dreifingu myndbanda,<ref>{{Cite news |last=Seo |first=Mi-seon |date=November 26, 2019 |script-title=ko:檢, 구하라 협박에 쓰인 '불법촬영' 웬만하면 구속수사 |url=http://news1.kr/articles/?3778834 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128181556/http://news1.kr/articles/?3778834 |archive-date=November 28, 2019 |access-date=November 26, 2019 |work=News 1 |language=ko}}</ref> hefndarklám, og almennt til að bæta skilgreiningu á kynferðislegri árás.<ref>{{cite news |title=K-pop star Goo Hara's suicide sparks a reckoning on revenge porn, sexual assault in South Korea |url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/goo-haras-suicide-sparks-a-reckoning-on-revenge-porn-sexual-assault-in-south-korea |archive-url=https://web.archive.org/web/20240128000617/https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/goo-haras-suicide-sparks-a-reckoning-on-revenge-porn-sexual-assault-in-south-korea |archive-date=January 28, 2024 |access-date=July 22, 2024 |publisher=The Straits Times}}</ref> Önnur beiðni beindist að neteinelti og hatursummælum.<ref>{{cite news |title=Bullying debate after death of K-pop star Goo Hara |url=https://www.france24.com/en/20191125-bullying-debate-after-death-of-k-pop-star-goo-hara |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521071156/https://www.france24.com/en/20191125-bullying-debate-after-death-of-k-pop-star-goo-hara |archive-date=May 21, 2022 |access-date=July 22, 2024}}</ref> Enn fremur kom í ljós árið 2024 hversu mikilvægt hlutverk Goo hafði í rannsókninni sem blaðamaðurinn Kang Kyung-yoon stundaði á KakaoTalk spjallherbergjum, þar sem nauðgunarmyndböndum var deilt. Goo vissi að vinur hennar, Choi Jong-hoon, gæti verið hluti af nauðgunarskandalnum og sannfærði hann í síma að upplýsa hver Yoon Gyu-geun var, lögregluþjónn hjá Seoul Metropolitan Police Agency, sem meðlimir spjallherbergja kölluðu „lögreglustjórann“ sem „var að passa upp á þá“.<ref>{{Cite news |last=Choi |first=Shin-ae |date=November 26, 2019 |script-title=ko:"故 구하라, '정준영 단톡방' 진실 규명에 도움 줬다" |url=http://enews24.tving.com/news/article?nsID=1334167 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516054348/http://enews24.tving.com/news/article?nsID=1334167 |archive-date=May 16, 2020 |access-date=November 26, 2019 |work=eNews24 |language=ko}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jung |first=Ga-young |date=November 26, 2019 |script-title=ko:[SW이슈] 故 구하라, 직접 연락해 '정준영 단톡방' 진실 규명 힘써 |url=http://www.sportsworldi.com/newsView/20191126513359 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127170111/http://www.sportsworldi.com/newsView/20191126513359 |archive-date=November 27, 2019 |access-date=November 26, 2019 |work=SportsWorldi |language=ko}}</ref><ref>{{cite web|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-05-20/national/socialAffairs/Koo-Hara-played-pivotal-role-in-exposing-the-Burning-Sun-scandal-BBC/2050143|title=Koo Ha-ra played pivotal role in exposing the Burning Sun scandal: BBC|date=May 20, 2024|publisher=[[Korea JoongAng Daily]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240520020438/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-05-20/national/socialAffairs/Koo-Hara-played-pivotal-role-in-exposing-the-Burning-Sun-scandal-BBC/2050143|archive-date=May 20, 2024|access-date=May 20, 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-05-20/national/socialAffairs/Koo-Haras-tipoff-Kpops-dark-underbelly-revealed-in-BBC-documentary/2050622|title=Koo Ha-ra's tip-off, K-pop's 'dark underbelly' revealed in BBC documentary|date=May 20, 2024|publisher=[[Korea JoongAng Daily]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240521052445/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-05-20/national/socialAffairs/Koo-Haras-tipoff-Kpops-dark-underbelly-revealed-in-BBC-documentary/2050622|archive-date=May 21, 2024|access-date=May 21, 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title="故구하라, '정준영 단톡방' 봤다며 연락...버닝썬 경찰유착 밝혀" |url=https://www.mk.co.kr/news/society/11019563 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240722151601/https://www.mk.co.kr/news/society/11019563 |archive-date=July 22, 2024 |access-date=July 22, 2024}}</ref> === Goo Hara-lögin === Eldri bróðir Goo Hara, Goo Ho-in, eftir að móðir þeirra, sem þau áttu engin sambönd við, hafði haft samband varðandi arf Goo Hara, hóf beiðni um að endurskoða erfðalög Suður-Kóreu til að koma í veg fyrir að foreldri gæti krafist arfs ef það hefði vanrækt foreldrahlutverki sínu.<ref name="The Straits Times-2020">{{Cite web|url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/goo-hara-act-to-be-relooked-after-failing-to-pass|title=Goo Hara Act to be relooked after failing to pass|date=June 4, 2020|website=The Straits Times|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005081627/https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/goo-hara-act-to-be-relooked-after-failing-to-pass|archive-date=October 5, 2022|access-date=June 10, 2020|url-status=live}}</ref> Beiðnin náði árangri með 100.000 undirskriftum á 30 dögum.<ref name="The Straits Times-20202">{{Cite web|url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/goo-hara-act-to-be-relooked-after-failing-to-pass|title=Goo Hara Act to be relooked after failing to pass|date=June 4, 2020|website=The Straits Times|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005081627/https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/goo-hara-act-to-be-relooked-after-failing-to-pass|archive-date=October 5, 2022|access-date=June 10, 2020|url-status=live}}</ref> Goo Ho-in pressaði síðan á þingið til að setja lögin fram í nafni Goo Hara, sem ''Goo Hara Act''.<ref name="Kwon-2020">{{Cite web|url=https://www.thejakartapost.com/life/2020/03/30/goo-haras-brother-pushes-for-law-under-her-name.html|title=Goo Hara's brother pushes for law under her name|last=Kwon|first=Ye-rim|date=March 31, 2020|publisher=[[The Korea Herald]]|language=en|via=[[The Jakarta Post]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200725165137/https://www.thejakartapost.com/life/2020/03/30/goo-haras-brother-pushes-for-law-under-her-name.html|archive-date=July 25, 2020|access-date=June 10, 2020|url-status=live}}</ref> Tillagan náði ekki fram í 20. þjóðþinginu þar sem sagt var að frekari endurskoðun væri nauðsynleg.<ref name="The Straits Times-20203">{{Cite web|url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/goo-hara-act-to-be-relooked-after-failing-to-pass|title=Goo Hara Act to be relooked after failing to pass|date=June 4, 2020|website=The Straits Times|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005081627/https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/goo-hara-act-to-be-relooked-after-failing-to-pass|archive-date=October 5, 2022|access-date=June 10, 2020|url-status=live}}</ref> 21. þjóðþingið hélt áfram að skoða lögin. <ref name="The Straits Times-20204">{{Cite web|url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/goo-hara-act-to-be-relooked-after-failing-to-pass|title=Goo Hara Act to be relooked after failing to pass|date=June 4, 2020|website=The Straits Times|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005081627/https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/goo-hara-act-to-be-relooked-after-failing-to-pass|archive-date=October 5, 2022|access-date=June 10, 2020|url-status=live}}</ref>Á þingi þann 1. desember 2020 voru endurskoðuðu lögin samþykkt af 21. þjóðþinginu, ásamt öðrum ótengdum lagafrumvörpum.<ref>{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=144&aid=0000703768|website=[[Naver]]|language=ko|script-title=ko:방탄소년단(BTS) 등 한류스타 입영연기·공무원 구하라법 등 법안 51건 국회 본회의 의결 [종합]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201083522/https://entertain.naver.com/now/read?oid=144&aid=0000703768|archive-date=December 1, 2020|access-date=December 4, 2020|url-status=live}}</ref><ref name="TODAY">{{Cite web|url=https://www.todayonline.com/8days/sceneandheard/entertainment/goo-hara-act-passed-south-koreas-cabinet-will-prevent-parents-who|title='Goo Hara Act' Passed By South Korea's Cabinet, Will Prevent Parents Who Neglected Their Kids From Claiming Inheritance|website=TODAY|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206201843/https://www.todayonline.com/8days/sceneandheard/entertainment/goo-hara-act-passed-south-koreas-cabinet-will-prevent-parents-who|archive-date=December 6, 2021|access-date=January 12, 2022|url-status=live}}</ref> === Erfðamál === Goo Ho-in höfðaði einnig mál til að koma í veg fyrir að móðir þeirra krefðist 50% arfs Goo Hara,<ref name="The Straits Times-20205">{{Cite web|url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/goo-hara-act-to-be-relooked-after-failing-to-pass|title=Goo Hara Act to be relooked after failing to pass|date=June 4, 2020|website=The Straits Times|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005081627/https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/goo-hara-act-to-be-relooked-after-failing-to-pass|archive-date=October 5, 2022|access-date=June 10, 2020|url-status=live}}</ref> þar sem talið var að hún hefði ekki sinnt foreldrahlutverki sínu gagnvart systkinunum.<ref name="Kwon-20202">{{Cite web|url=https://www.thejakartapost.com/life/2020/03/30/goo-haras-brother-pushes-for-law-under-her-name.html|title=Goo Hara's brother pushes for law under her name|last=Kwon|first=Ye-rim|date=March 31, 2020|publisher=[[The Korea Herald]]|language=en|via=[[The Jakarta Post]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200725165137/https://www.thejakartapost.com/life/2020/03/30/goo-haras-brother-pushes-for-law-under-her-name.html|archive-date=July 25, 2020|access-date=June 10, 2020|url-status=live}}</ref> Endurskoðuð lög áttu ekki við mál Goo Ho-in gegn móður þeirra vegna annars lagaákvæðis sem kemur í veg fyrir afturvirkni nýrra laga á gömul mál.<ref name="Kwon-20203">{{Cite web|url=https://www.thejakartapost.com/life/2020/03/30/goo-haras-brother-pushes-for-law-under-her-name.html|title=Goo Hara's brother pushes for law under her name|last=Kwon|first=Ye-rim|date=March 31, 2020|publisher=[[The Korea Herald]]|language=en|via=[[The Jakarta Post]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200725165137/https://www.thejakartapost.com/life/2020/03/30/goo-haras-brother-pushes-for-law-under-her-name.html|archive-date=July 25, 2020|access-date=June 10, 2020|url-status=live}}</ref> Faðir þeirra færði kröfu sína um arfinn til Goo Ho-in.<ref name="Kwon-20204">{{Cite web|url=https://www.thejakartapost.com/life/2020/03/30/goo-haras-brother-pushes-for-law-under-her-name.html|title=Goo Hara's brother pushes for law under her name|last=Kwon|first=Ye-rim|date=March 31, 2020|publisher=[[The Korea Herald]]|language=en|via=[[The Jakarta Post]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200725165137/https://www.thejakartapost.com/life/2020/03/30/goo-haras-brother-pushes-for-law-under-her-name.html|archive-date=July 25, 2020|access-date=June 10, 2020|url-status=live}}</ref> Þann 22. desember 2020 kvað Gwangju Family Court upp dóm þar sem móðir þeirra myndi fá 40% arfsins en Goo Ho-in hin 60%.<ref name="TODAY2">{{Cite web|url=https://www.todayonline.com/8days/sceneandheard/entertainment/goo-hara-act-passed-south-koreas-cabinet-will-prevent-parents-who|title='Goo Hara Act' Passed By South Korea's Cabinet, Will Prevent Parents Who Neglected Their Kids From Claiming Inheritance|website=TODAY|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206201843/https://www.todayonline.com/8days/sceneandheard/entertainment/goo-hara-act-passed-south-koreas-cabinet-will-prevent-parents-who|archive-date=December 6, 2021|access-date=January 12, 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.malaymail.com/news/showbiz/2020/12/22/south-korean-court-rules-k-pop-star-goo-haras-estranged-mother-gets-40pc-of/1934115|title=South Korean court rules K-pop star Goo Hara's estranged mother gets 40pc of late singer's inheritance {{!}} Malay Mail|last=Looi|first=Sylvia|date=December 22, 2020|website=www.malaymail.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224075546/https://www.malaymail.com/news/showbiz/2020/12/22/south-korean-court-rules-k-pop-star-goo-haras-estranged-mother-gets-40pc-of/1934115|archive-date=December 24, 2020|access-date=December 27, 2020|url-status=live}}</ref> === Söfnun fyrir einstæðar fjölskyldur === Tvö ár eftir andlát Goo Hara árið 2021 tilkynnti Goo Ho-in að hann myndi setja 10 olíumálverk sem Goo Hara hafði málað á uppboð, þar sem hluti tekna yrði gefin til japanskra sjálfseignarstofnunar, ''Florence'', sem aðalviðskiptavinir eru einstæðar fjölskyldur.<ref>{{Cite web|url=https://entlife.8world.com/jk-zone/goo-hara-brother-auction-her-paintings-1649631|title=哥哥将拍卖具荷拉生前画作 资助单亲家庭孩子|website=8world Entertainment Lifestyle|language=zh-SG|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108230750/https://entlife.8world.com/jk-zone/goo-hara-brother-auction-her-paintings-1649631|archive-date=January 8, 2022|access-date=January 8, 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://m.mydaily.co.kr/new/read.php?newsid=202111161537661610|title=故 구하라 오빠, 동생 그림 경매 내놨다 수익금 일부 기부|author=오윤주|date=November 16, 2021|website=[[MyDaily]]|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108044429/http://m.mydaily.co.kr/new/read.php?newsid=202111161537661610|archive-date=January 8, 2022|access-date=January 8, 2022|url-status=live}}</ref> == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Dauðsföll af völdum sjálfsmorða]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1991]] [[Flokkur:Fólk dáið árið 2019]] [[Flokkur:Suðurkóreskir tónlistarmenn]] 9al7u5mwwoef4zuw8asou175a4671ir 0 189012 1979570 1941071 2026-09-20T00:20:18Z BobbaFeet 120886 1979570 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Tierra del Fuego, Antartida e Islas del Atlantico Sur (de-facto +claims hatched) (special marker) (+Antarctica).svg|thumb|Kort.]] [[Mynd:NavarinoFromTDFNP3.jpg|thumb|Úr Eldlandsþjóðgarðinum.]] '''Tierra del Fuego-hérað''' eða '''Eldlandshérað''' (spænska: ''Provincia de Tierra del Fuego, Antártida e Islas del Atlántico Sur'') er syðsta og fámennasta hérað [[Argentína|Argentínu]]. Það samanstendur af eystri helmingi eyjunnar [[Eldland]]s og eyjunni [[Isla de los Estados]] sem gera rúma 21.000 ferkílómetra. Íbúar eru um 190.000 og er höfuðborgin [[Ushuaia]]. Opinbera nafnið vísar einnig í Suðurskautið og eyjar í Suður-Atlantshafi þó Argentína hafi ekki yfirráð yfir þeim svæðum. {{stubbur|landafræði}} {{Héruð Argentínu}} [[Flokkur:Héruð í Argentínu]] [[Flokkur:Eldland]] p4hvxvofi5fswuqwr13piiy8kts12o8 1979580 1979570 2026-09-20T07:04:04Z Berserkur 10188 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/BobbaFeet|BobbaFeet]] ([[User talk:BobbaFeet|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Akigka|Akigka]] 1941071 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Tierra del Fuego, Antartida e Islas del Atlantico Sur in Argentina (+Falkland hatched)-2.svg|thumb|Kort.]] [[Mynd:NavarinoFromTDFNP3.jpg|thumb|Úr Eldlandsþjóðgarðinum.]] '''Tierra del Fuego-hérað''' eða '''Eldlandshérað''' (spænska: ''Provincia de Tierra del Fuego, Antártida e Islas del Atlántico Sur'') er syðsta og fámennasta hérað [[Argentína|Argentínu]]. Það samanstendur af eystri helmingi eyjunnar [[Eldland]]s og eyjunni [[Isla de los Estados]] sem gera rúma 21.000 ferkílómetra. Íbúar eru um 190.000 og er höfuðborgin [[Ushuaia]]. Opinbera nafnið vísar einnig í Suðurskautið og eyjar í Suður-Atlantshafi þó Argentína hafi ekki yfirráð yfir þeim svæðum. {{stubbur|landafræði}} {{Héruð Argentínu}} [[Flokkur:Héruð í Argentínu]] [[Flokkur:Eldland]] 7gh6h0pw1tyb9s7r1xhfkypzkne3ddh 0 189937 1979594 1978734 2026-09-20T11:00:54Z Masae 538 /* Viðskiptastarfsemi */ 1979594 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Flateyjarbok Haraldr Halfdan 2.jpg|thumb|''Haraldur hárfagri tekur við ríkidæmi föður síns, mynd úr íslenska 13. aldar handritinu [[Flateyjarbók]] teiknari [[Magnús Þórhallsson skrifari]]'']] '''Þórólfur Kveld-Úlfsson''' eða '''Þórólfur Úlfsson''' er ein aðalsögupersónan í fyrsta hluta [[Egils saga|Egils sögu]]. Þórólfur var eldri bróðir [[Skalla-Grímur Kveld-Úlfsson|Skalla-Gríms]], foreldrar þeirra voru [[Kveld-Úlfur Bjálfsson]] og Salbjörg Káradóttir. <ref>{{Cite web|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=3553|title = Er vitað um foreldra Kveld-Úlfs?}}</ref> Hallbera, móðir Kveld-Úlfs, var systir Hallbjarnar hálftrölls sem talin hafa verið að hluta af [[Samar|samískum]] ættum.<ref> Hermann Pálsson, Úr landnorðri. Samar og ystu rætur íslenskrar menningar (Studica Islandica 54: Bókmenntafræðistofnun Háskóla Íslands (1997). Bls 16 : '''hálftröll''': "viðurnefni Hallbjarnar sýnir ótvírætt að móðir hans hafi verið samísk".</ref> Úlfur, faðir þeirra bræðra, fékk viðurnefnið af því að á kvöldin rann á hann styggð og var hann kveldsvæfur. Þórólfur er einnig nefndur í [[Landnámabók]] í samband við landnám Skalla-Gríms. ==Bræðrasamanburður== Eitt af þemum Egils sögu eru andstæðir eiginleikar bræðra. Þórólfur Kveld-Úlfsson er sagður vera manna vænstur og gerfilegur og gleðimaður mikill, bróðir hans, Skalla-Grímur, er hins vegar sagður svartur maður og ljótur, líkur föður sínum bæði yfirlits og að skaplyndi. Svipaðar andstæðir eiginleikar endurteka sig hjá [[Egill Skalla-Grímsson|Agli]] og bróður [[Þórólfur Skallagrímsson|Þórólfi]], og síðan hjá börnum Egils. Enda eru sagan jafn mikið skáldskapur og sögulegar frásögn. ==Söguþráður== Þeir bræður, Skalla-Grímur og Þórólfur, voru hávaxnir og sterkir eins og faðir þeira þegar þeir uxu upp. Þegar Þórólfur var á tvítugs aldri, lagðist hann í víking á langskipi með hópi manna þar á meðal móðurbræðrum sínum, Ölvi hnúfu og Eyvindi lambi. Þeir lágu í víking nokkur sumur og öfluðu mikils fjár en voru heima á vetrum með feðrum sínum. Þá var Kveld-Úlfur orðinn nokkuð aldraður. ===Viðskipti við Harald konung=== [[Haraldur hárfagri|Haraldur]], sonur Hálfdans svarta, hafði á þessum tíma erft föður sinn sem konungur yfir [[Vestfold]]. Haraldur hafði strengt heiti að ekki skera hár sitt né kemba, fyrr en hann væri orðinn einvaldskonungur yfir [[Noregur|Noregi]]. Þess vegna var hann var kallaður ''Haraldur lúfa''. Þegar hann hefur hann náð undir sig landinu, klippir hár hann sitt og fær viðurnefnið ''Haraldur hárfagri'' .<ref> https://is.wikisource.org/wiki/Heimskringla/Haraldar_saga_hárfagra </ref>Upphafskaflar Egils sögu segja mest frá samskiptum þeirra feðga, Kveld-Úlfs og Þórólfs við Harald. Spáði Kveld-Úlfur að þau viðskipti yrðu ætt sinni ekki til góðs. Haraldi tókst að sigra þá konunga, sem næstir voru og eignaðist síðan Upplönd. Þaðan fór hann norður í [[Þrándheimur|Þrándheim]] og varð einvaldur yfir öllum [[Þrændalög|Þrændalögum]] og síðar öllu [[Vestur-Noregur|Vestlandinu]]. Haraldur krafðist hollustu og þjónustu allra stórbænda og leiðtoga í þeim fylkjum sem hann hafði lagt undir sig. Hann setti öllum þeim sem hann grunaði um andstöðu eða uppreisn harða kosti, annað hvort að gerast þjónustumenn hans eða fara af landi brott. Haraldur konungur eignaði sér allt land, byggt og óbyggt, einnig sjó og vötn. Gegn betri vitund og þrátt fyrir að hafa spáð því að Haraldur myndi ekki færa fjölskyldu sinni gæfu, sendi Kveld-Úlfur Þórólf son sinn til að þjóna konungi ásamt Ölvi hnúfu, frænda sínum. Ölvir hafði hætt í víkingaferðum og varð hirðskáld konungs. Sem hirðmaður Haralds barðist Þórólfur á skipi konungs í [[Hafursfjarðarorusta|orrustunni við Hafursfjörð]]. Haraldur gerði síðar Þórólf lendan mann (landstjóra) sinn hans <ref> Berglund, Birgitta (2016), "Understandings - burial practice, identity and social ties: The Horvnes Iron Age burials, a peephole into the farming society of Helgeland, North-Norway", The Farm as a Social Arena, Waxmann Verlag, pp. 80–81, ISBN 9783830985525</ref> yfir [[Hálogaland|Hálogalandi]] og bar ábyrgð á að innheimta finnaskattinn<ref> Andersen, Oddmund: finnskatten i Store norske leksikon på snl.no. [https://snl.no/finnskatten]</ref> frá Samum í norðri. Þrátt fyrir að Þórólfur skilaði miklum skattatekjum til konungs fór Harald að gruna að hann sóttist eftir eigin völdum og frama. [[Hildiríðarsynir]], þeir Hárekur og Hrærekur, töldu að Þórólfur hafi haft af þeim föðurarf sinn. Hildiríðarsynir voru í vinskap við Harald konung og rægðu þeir Þórólf við hann og sögðu meðal annars að Þórólfur stefndi sjálfur að konungsdómi. Af ótta við vaxandi völd Þórólfs fór Haraldur konungur með herliði og geriðist umsátur um bæ Þórólfs í [[Sandnes|Sandnesi]]. Þórólfur neitaði að gefast og upp lét þá Haraldur konungur kveikja í bænum. Þórólfur og menn hans gerðu útrás og varð þar bardagi og margir felldir. Þórólfur var særður bæði af sverðum og spjótum, en konungur sjálfur veitti honum banasár, og Þórólfur féll fram á fætur konungs. [[Ketill hængur Þorkelsson]], dóttursonur Ketils hængs úr Hrafnistu, safnaði þá liði og felldi Hildiríðarsyni, en hélt síðan til Íslands og nam land mili Þjórsár og Markarfljóts. Þeim feðgum Kveld-Úlfi og Skalla-Grími tókst að koma fram nokkrum fleiri hefndum fyrir dráp Þórólfs en töldu sér svo ekki líft lengur í Noregi. Þótti þeim fýsiligt at leita til [[Ísland|Íslands]], því að vel var sagt frá landkostum. Vinir þeira og kunningjar og fyrrum nágrannar þeirra feðga, [[Ingólfur Arnarson]] og förunautar hans, höfðu flutt þangað og máttu menn þar nema sér lönd ókeypis og velja bústaði. Bjuggu þeir tvo [[Knörr|knerri]] til farar með búslóðina og höfðu þrjátíu liðfæra menn á hverju skipi auk kvenna og ungmenna. Kveld-Úlfur var orðinn aldraður og veiktist á leiðinni og lést áður en til Íslands kom. Hafði hann sagt fyrir að hann yrði lagður í kistu og henni kastað fyrir borð. Skyldi Skalla-Grímur taka sér þar bústað sem næst því þar sem kistuna ræki að landi. Skalla-Grímur kom að landi við [[Knarrarnes]] á [[Mýrar|Mýrum]] en fann síðan kistu föður síns í firði sunnar með ströndinni. Settist hann þar að og nefndi bæ sinn Borg og fjörðinn [[Borgarfjörður|Borgarfjörð]]. Endar þar frásögn um Þórólf í Egils sögu. ==Finnaskatturinn== Finnaskatturinn eða finnskattur var skattur sem Samar (sem áður voru kallaðir „Finnar“) greiddu ýmsum valdhafum á Norðurlöndum frá járnöld og fram á 19. öld; annað hvort konungi eða þeim sem hafði rétt til að innheimta fyrir hans hönd. <ref>Håvard Dahl Bratrein. [https://lokalhistoriewiki.no/index.php/Leksikon:Finneskatt «Finneskatt»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250124194431/https://lokalhistoriewiki.no/index.php/Leksikon:Finneskatt |date=2025-01-24 }}; I: ''[https://lokalhistoriewiki.no/wiki/Leksikon:Finneskatt Norsk historisk leksikon]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}'', 2004.</ref> Skatts var greiddur árlega í skinnum og húðum. Hugtakið kemur fyrir á allmörgum stöðum í Íslendingasögum. Orðið skattur var ekki notað í norskum lögum um gjöld sem Norðmenn áttu að greiða konungi fyrr en eftir 14. öld. Þau föstu gjöld sem konungur krafðist voru kölluð leiðangur, bændur á ákveðnu svæði báru sameiginlega ábyrgð á að útbúa og manna skip herskip. Í Egils sögu er sagt frá því að Þórólfur sem umboðsmaður kóngs hafi norður og austur til að krefja inn skattinn. Í einni ferðinni, sem hugsanlega hefur átt að vera farin um 880, er sagt frá ýmsum þjóðum í norðri: „Þórólfur fór þann vetur enn á mörkina og hafði með sér nær hundraði manna. Fór hann enn sem hinn fyrra vetru, átti kaupstefnu við Finna og fór víða um mörkina. En er hann sótti langt austur og þar spurðist til ferðar hans þá komu Kvenir til hans og sögðu að þeir voru sendir til hans og það hafði gert Faravið konungur af Kvenlandi, sögðu að Kirjálar herjuðu á land hans en hann sendi til þess orð að Þórólfur skyldi fara þangað og veita honum lið.“ Annarstaðar í Egils sögu segir: „Þórólfur gerði um veturinn ferð sína á fjall upp og hafði með sér lið mikið, eigi minna en níu tugi manna. … Hann hafði með sér kaupskap mikinn. Hann gerði brátt stefnulag við Finna og tók af þeim skatt og átti við þá kaupstefnu. Fór með þeim allt í makindum og í vinskap en sumt með hræðslugæði.“<ref> Egils saga, 2018. bls 378</ref> Í Egils sögu fylgir landlýsing Finnmörkur: „Finnmörk er stórliga víð. Gengur haf fyrir vestan og þar af firðir stórir, svo og fyrir norðan og allt austur um, en fyrir sunnan er Noregur og tekur mörkin náliga allt hið efra suður svo sem Hálogaland hið ytra. En austur frá Naumudal er Jamtaland og þá Helsingjaland og þá Kvenland, þá Finnland, þá Kirjálaland en Finnmörk liggur fyrir ofan þessi öll lönd, og eru víða fjallabyggðir upp á mörkina, sumt í dali, en sumt með vötnum. Á Finnmörk eru vötn furðulega stór og þar með vötnunum marklönd stór en há fjöll liggja eftir endilangri mörkinni, og eru það kallaðir Kilir. “<ref> Egils saga, 2018. bls 383</ref> ==Viðskiptastarfsemi== Þórólfur Kveld-Úlfsson varð ríkur maðu og hafi mikil umsvif og sagt var að hann leitaði alls konar fanga til bús síns. Hann hafði menn í skreiðfiski í Vágum norður við [[Lófóten]] en aðra við síldveiðar, þar að auki mikil selalátur og fuglavarp. Hann er fyrsti þekkti útflytjandinn á [[Skreið|skreið]] frá Noregi. Egils saga segir að um 875 hafi hann útbúið skip mikið og látið húskarla sína bera um borð „skreið og húðir og vöru ljósa <ref> ''Vara ljós'' er hér skinn af hvítum hreysiköttum eða svipuðum dýrum</ref>“. Þar lét hann líka fylgja með „grávöru <ref>''Grávara'' er fornt orð yfir dýrmæta gráa loðskinnavöru</ref> mikla og aðra skinnavöru, sem hann hafði haft af fjalli, og var það fé stórmikið.“ Sendi hann Þorgils gjallanda með skipið vestur til [[England|Englands]] til „að kaupa sér klæði og önnur föng, þau er hann þurfti.“ Skipverjar gerðu góð kaup í Englandi og „hlóðu skipið með hveiti og hunangi, víni og klæðum“ og sigldu síðan heim. <ref>Egils saga, 2018. bls 386</ref> == Heimildir == <references/> == Tenglar == {{Wikisource|Egils saga|Egils sögu}} * Egils saga, í Íslendingasögur og þættir, Fyrsta bindi. 2018, Svart á hvítu. ISBN: 9789935923165 * [http://www.heimskringla.no/wiki/Egils_saga_Skalla-Grímssonar Egils saga Skalla-Grímssonar] * [https://www.snerpa.is/net/isl/egils.htm Egils saga] * [https://sagadb.org/egils_saga Egils saga, ásamt þýðingum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227020309/http://www.sagadb.org/egils_saga |date=2007-12-27 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1787442 ''Sverðin þrjú''; grein í Morgunblaðinu 1993] * [http://baekur.is/bok/000099863/Sagan_af_Agli Sagan af Agli Skallagrímssyni gefin út í Hrappsey 1782] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220630073938/http://baekur.is/bok/000099863/Sagan_af_Agli |date=2022-06-30 }} * [https://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6537466 Torfi Tulinius, Um margræðni í Egils sögu, Skírnir, 1. tölublað (01.04.1994), Blaðsíða 109 ] [[Flokkur:Persónur Íslendingasagna]] t0qsblg1dsck7toqqh5uroy0aqvwbuq 0 192874 1979524 2026-09-19T12:42:16Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Windsor-kastali]] 1979524 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Windsor-kastali]] nsfb3e33p4v0cajhtigrl4n7wgz1ytl 0 192875 1979562 2026-09-19T18:44:53Z Bjarki S 9 Bjó til síðu með „[[Mynd:Apollo_11_Saturn_V_lifting_off_on_July_16,_1969.jpg|thumb|[[Saturn V]] eldflaug skotið á loft með [[Tungllendingin (1969)|Appolo 11]] leiðangurinn.]] '''Eldflaug''' er farartæki sem knúið er áfram með [[eldflaugahreyfill|eldflaugahreyfli]]. Hreyfillinn myndar þrýstikraft með því að þeyta efni, yfirleitt heitu gasi, aftur úr sér. Eldflaugar eru meðal annars notaðar til að flytja [[gervitungl]] og [[geimfar|geimför]] út í geimur|geim...“ 1979562 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Apollo_11_Saturn_V_lifting_off_on_July_16,_1969.jpg|thumb|[[Saturn V]] eldflaug skotið á loft með [[Tungllendingin (1969)|Appolo 11]] leiðangurinn.]] '''Eldflaug''' er farartæki sem knúið er áfram með [[eldflaugahreyfill|eldflaugahreyfli]]. Hreyfillinn myndar þrýstikraft með því að þeyta efni, yfirleitt heitu gasi, aftur úr sér. Eldflaugar eru meðal annars notaðar til að flytja [[gervitungl]] og [[geimfar|geimför]] út í [[geimur|geim]], við vísindarannsóknir, sem [[vopn]] og í [[flugeldar|flugeldum]].<ref name="yfirlit">{{Vefheimild|url=https://www.nasa.gov/learning-resources/for-kids-and-students/what-is-a-rocket-grades-5-8/|titill=What Is a Rocket? (Grades 5–8)|höfundur=NASA STEM Team|vefsíða=NASA|dags=21. september 2010|skoðað=17. september 2026|tungumál=en}}</ref> Eldflaugahreyflar sem byggjast á [[bruni|bruna]] bera með sér bæði eldsneyti og [[oxun|oxunarefni]]. Þeir þurfa því ekki að taka inn [[súrefni]] úr andrúmsloftinu og geta starfað í [[lofttæmi]]. Þetta greinir þá frá loftháðum hreyflum, svo sem hefðbundnum [[þotuhreyfill|þotuhreyflum]].<ref name="vokvi">{{Vefheimild |url=https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/lrockth.html|titill=Liquid Rocket Engine|höfundur=NASA Glenn Research Center|vefsíða=NASA|dags=13. maí 2021|skoðað=17. september 2026|tungumál=en}}</ref> == Virkni == Eldflaugar hreyfast samkvæmt [[Lögmál Newtons|þriðja hreyfilögmáli Newtons]] og lögmálinu um varðveislu [[Skriðþungi|skriðþunga]]. Þegar hreyfillinn þeytir gasi aftur úr eldflauginni verkar gagnstæður kraftur á hana og knýr hana áfram. Hún þarf því hvorki að spyrna við jörðinni né þrýsta á loftið í kringum sig til að komast áfram.<ref name="yfirlit" /><ref name="visindavefur-virkni">{{Vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=698|titill=Hvernig geta eldflaugar farið um geiminn þar sem ekkert loft er?|höfundur=Þorsteinn Vilhjálmsson|höfundur2=Stefán Ingi Valdimarsson|vefsíða=Vísindavefurinn|dags=28. júlí 2000|skoðað=19. september 2026|tungumál=is}}</ref> Í hreyfli sem nýtir bruna hvarfast eldsneyti við oxunarefni og myndar heitt gas undir miklum þrýstingi. Gasið streymir út um stút þar sem það þenst út og hraði þess eykst. Þrýstikrafturinn ræðst meðal annars af því hversu miklum massa er þeytt út á tímaeiningu, útstreymishraða gassins og þrýstingsmuninum milli stútsopsins og umhverfisins.<ref name="vokvi" /> === Eldflaugajafnan === Massi eldflaugar minnkar meðan hún eyðir [[drifefni]]. Sambandið milli massabreytingarinnar og þeirrar hraðabreytingar sem hreyfillinn getur framkallað er lýst með eldflaugajöfnunni. Ef virkur útstreymishraði er fastur og áhrif ytri krafta, svo sem þyngdarkrafts og loftmótstöðu, eru undanskilin má skrifa hana þannig:<ref name="jafna">{{Vefheimild|url=https://www1.grc.nasa.gov/beginners-guide-to-aeronautics/ideal-rocket-equation/|titill=Ideal Rocket Equation|höfundur=NASA Glenn Research Center|vefsíða=NASA|skoðað=17. september 2026|tungumál=en}}</ref> <math>\Delta v = v_e \ln\left(\frac{m_0}{m_f}\right)</math> Hér er <math>\Delta v</math> hraðabreytingin, <math>v_e</math> virkur útstreymishraði, <math>m_0</math> massinn fyrir brunann og <math>m_f</math> massinn að honum loknum. Táknið <math>\ln</math> stendur fyrir [[logri|náttúrlegan logra]]. Jafnan sýnir að hraðabreytingin verður meiri eftir því sem útstreymishraðinn er hærri og hlutfall upphafsmassa og lokamassa stærra.<ref name="jafna" /> == Gerðir eldflaugahreyfla == [[File:Liquid-Fuel Rocket Diagram.svg|thumb|upright=1.25|Einfölduð skýringarmynd af eldflaug með fljótandi drifefnum: {{olist | |Eldsneytistankur. |Oxunarefnistankur. |Dælur sem flytja drifefnin. |Brunahólf þar sem drifefnin blandast saman og brenna. |Útblástursstútur þar sem útblástursgasið þenst út. |Útblásturinn þeytist aftur og knýr eldflaugina áfram. }}]] [[File:Solid-Fuel Rocket Diagram.svg|thumb|upright=1.25|Einfölduð skýringarmynd af eldflaug með föstum drifefnum: {{olist |Blanda eldnseytis og oxunarefnis (drifefni) á föstu formi. |Kveikibúnaður sem kveikir í drifefninu. |Holrými í drifefni virkar sem brunahólf. |Útblástursstútur þar sem útblástursgasið þenst út. |Útblásturinn þeytist aftur og knýr eldflaugina áfram. }}]] Eldflaugahreyflum sem nýta efnaorku má meðal annars flokks eftir því í hvaða formi eldsneytið og oxunarefnið eru geymd. === Fljótandi drifefni === Í hreyflum með aðskildu, fljótandi eldsneyti og oxunarefni eru efnin geymd í sérstökum geymum og leidd inn í brunahólf þar sem þau blandast og brenna. Þessi gerð hreyfla hefur meðal annars verið notuð í geimskotum.<ref name="vokvi" /> Dæmi um slíkt drifefnapar er [[bensín]] og fljótandi [[súrefni]], sem [[Robert H. Goddard]] notaði í fyrstu eldflaug sinni með fljótandi drifefni.<ref name="goddard">{{Vefheimild|url=https://www.nasa.gov/history/95-years-ago-goddards-first-liquid-fueled-rocket/|titill=95 Years Ago: Goddard’s First Liquid-Fueled Rocket|höfundur=John Uri|vefsíða=NASA|dags=17. mars 2021|skoðað=17. september 2026|tungumál=en}}</ref> === Fast drifefni === Í eldflaugum með föstu drifefni er eldsneyti og oxunarefni blandað saman í fast efni inni í hreyflinum. Bruninn fer fram á yfirborði þess og myndar gas sem streymir út um stút. Slíkir hreyflar eru meðal annars notaðir í flugskeytum, litlum módeleldflaugum og hjálparflaugum við geimskot.<ref name="fast">{{Vefheimild|url=https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/srockth.html|titill=Solid Rocket Engine|höfundur=NASA Glenn Research Center|vefsíða=NASA|dags=13. maí 2021|skoðað=17. september 2026|tungumál=en}}</ref> === Blandað drifkerfi === Í blönduðu drifkerfi getur eldsneytið verið fast en oxunarefnið fljótandi. Efnunum er haldið aðskildum fram að notkun. Nucleus-rannsóknareldflaugin, sem skotið var frá [[Noregur|Noregi]] árið 2018, notaði til dæmis fast, gúmmíkennt eldsneyti og fljótandi [[vetnisperoxíð]] sem oxunarefni. Hægt var að stjórna þrýstikrafti hreyfilsins með því að breyta flæði oxunarefnisins.<ref name="blandad">{{Vefheimild|url=https://www.esa.int/Enabling_Support/Space_Transportation/Norway_takes_the_lead_in_hybrid_propulsion|titill=Norway takes the lead in hybrid propulsion|höfundur=Evrópska geimferðastofnunin|vefsíða=ESA|dags=27. september 2018|skoðað=17. september 2026|tungumál=en}}</ref> == Saga == Eldflaugar voru þekktar í [[Kína]] á 13. öld og voru notaðar bæði til hernaðar og í flugelda. Þær voru knúnar með [[byssupúður|byssupúðri]]. Þekking á þeim barst síðar til annarra hluta Asíu og Evrópu.<ref name="visindavefur-saga">{{Vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=72935|titill=Hvernig var fyrsta eldflaugin gerð og af hverju var hún búin til?|höfundur=Ívar Daði Þorvaldsson|vefsíða=Vísindavefurinn|dags=25. nóvember 2016|skoðað=19. september 2026|tungumál=is}}</ref><ref name="saga">{{Vefheimild|url=https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/TRC/Rockets/history_of_rockets.html|titill=Brief History of Rockets|höfundur=NASA Glenn Research Center|vefsíða=NASA|dags=13. maí 2021|skoðað=17. september 2026|tungumál=en}}</ref> Árið 1903 birti [[Konstantín Tsíolkovskí]] rit þar sem hann fjallaði um notkun fljótandi drifefna í eldflaugum. [[Hermann Oberth]] birti árið 1923 bók um eldflaugar og geimferðir sem hafði áhrif á þróun eldflaugatækni.<ref name="saga" /> Hinn 16. mars 1926 skaut [[Robert H. Goddard]] á loft fyrstu eldflauginni með fljótandi drifefni sem tókst að fljúga. Skotið fór fram í Auburn í [[Massachusetts]] í Bandaríkjunum.<ref name="goddard" /> Í [[síðari heimsstyrjöldin|síðari heimsstyrjöldinni]] þróuðu Þjóðverjar [[V-2]]-eldflaugina og beittu henni meðal annars gegn [[London]]. Eftir stríðið nýttu Bandaríkin og Sovétríkin þýska eldflaugatækni og sérþekkingu við frekari þróun eigin eldflauga.<ref name="saga" /> Árið 1957 sendu [[Sovétríkin]] fyrsta gervitunglið, [[Spútnik 1]], á braut um jörðu. Árið 1961 varð [[Júrí Gagarín]] fyrsti maðurinn í geimnum. Bandarískar [[Saturn V]]-eldflaugar voru síðar notaðar í [[Apollo-áætlunin|Apollo-áætluninni]], sem leiddi til fyrstu mönnuðu tungllendingarinnar árið 1969.<ref name="yfirlit" /> == Notkun == Eldflaugar gegna lykilhlutverki í [[geimferðir|geimferðum]], þar sem þær flytja gervitungl, rannsóknarför og mönnuð geimför út fyrir lofthjúp jarðar. Rannsóknareldflaugar geta einnig borið mælitæki í mikla hæð án þess að fara á braut um jörðu; þær falla þá aftur til jarðar eftir flugið.<ref name="yfirlit" /> Til hernaðar eru eldflaugahreyflar meðal annars notaðir í flugskeytum sem skotið er frá flugvélum að skotmörkum í lofti eða á jörðu.<ref name="fast" /> Minni eldflaugar eru notaðar í flugelda og við smíði og flug módeleldflauga.<ref name="yfirlit" /> == Sjá einnig == * [[Eldflaugahreyfill]] * [[Geimferðir]] * [[Gervitungl]] * [[Geimfar]] * [[Flugeldar]] == Tilvísanir == <references /> {{Commons|Category:Rockets|eldflaugum}} [[Flokkur:Tækni]] [[Flokkur:Geimferðir]] fr4lpsh9konzztpdndrqw1qvsps6h8j 0 192876 1979564 2026-09-19T18:57:23Z Bjarki S 9 Bjarki S færði [[V-2-flugskeyti]] á [[V-2]]: aðgreining óþörf 1979564 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[V-2]] 2sta6nrtkzfqlqfvxgyqcbw23qykpd4 0 192877 1979571 2026-09-20T00:30:01Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Infobox official post | post = Forsætisráðherra | body = Svíþjóðar | native_name = {{nobold|Sveriges statsminister}} | insignia = Great coat of arms of Sweden (without mantle).svg | insignia_size = | insignia_caption = [[Skjaldarmerki Svíþjóðar]] | insignia_alt = | flag = Flag of Sweden.svg | flag_size = | flag_alt = | flag_caption = [[Fáni Svíþjóðar]] | image = Ulf Kristersson on 29 June 2023.jpg | image_size = | alt = | image_caption = |...“ 1979571 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = Forsætisráðherra | body = Svíþjóðar | native_name = {{nobold|Sveriges statsminister}} | insignia = Great coat of arms of Sweden (without mantle).svg | insignia_size = | insignia_caption = [[Skjaldarmerki Svíþjóðar]] | insignia_alt = | flag = Flag of Sweden.svg | flag_size = | flag_alt = | flag_caption = [[Fáni Svíþjóðar]] | image = Ulf Kristersson on 29 June 2023.jpg | image_size = | alt = | image_caption = | incumbent = [[Ulf Kristersson]] [[Starfsstjórn|(starfandi)]] | acting = | incumbent_since = 18. október 2022 | department = Framkvæmdaarmur ríkisstjórnar Svíþjóðar | type = [[Ríkisstjórnarleiðtogi]] | status = | abbreviation = | member_of = {{unbulletedlist|[[Ríkisstjórn Svíþjóðar|Ríkisstjórnar Svíþjóðar]]|[[Evrópska ráðið|Evrópska ráðsins]]|[[Þjóðaröryggisráð (Svíþjóð)|Þjóðaröryggisráðs]]}} | residence = [[Sager-hús]]<br />[[Harpsund]] | seat = [[Rosenbad]], [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], [[Svíþjóð]] | nominator = [[Sænska þingið|Sænska þinginu]] | appointer = Forseta þingsins | appointer_qualified = | term_length = 4 ár | term_length_qualified = | constituting_instrument = [[Stjórnarskrá Svíþjóðar]] | precursor = | formation = {{start date and age|df=y|1876|3|20}} | first = [[Louis Gerhard De Geer]] | last = | abolished = | superseded_by = | succession = | unofficial_names = | deputy = Aðstoðarforsætisráðherra | salary = 204.000 [[Sænsk króna|kr.]] á mánuði | website = {{URL|https://www.government.se/government-of-sweden/prime-ministers-office/|Prime Minister's Office}} }} '''Forsætisráðherra Svíþjóðar''' (sænska: ''Sveriges statsminister'') er [[ríkisstjórnarleiðtogi]] [[Svíþjóð]]ar. Forsætisráðherrann og ríkisstjórn hans fara með [[framkvæmdavald]]ið í Svíþjóð og eru ábyrg gagnvart [[Sænska þingið|sænska þinginu]]. Forsætisráðherrann er tilnefndur af forseta þingsins og er kjörinn af þinginu með einföldum meirihluta. Þingkosningar eru haldnar á fjögurra ára fresti.<ref>{{Cite web |title=Start |url=https://www.riksdagen.se/en/ |access-date=2023-11-10 |website=www.riksdagen.se |language=en}}</ref> Líkt og mörg svipuð embætti í Evrópu varð sænska forsætisráðherraembættið til á 19. öld samhliða auknu lýðræði í Svíþjóð. Áður en embættið var stofnað átti landið engan opinberan ríkisstjórnarleiðtoga fyrir utan konunginn og landið var á köflum óskorað [[einveldi]]. Nokkrir einstaklingar höfðu þó í reynd gegnt forystuhlutverki innan ríkisstjórnarinnar. Í dag er forsætisráðherrann valdamesti stjórnmálamaður Svíþjóðar. Ólíkt forsætisráðherrum flestra [[þingræði]]sríkja er forsætisráðherra Svíþjóðar bæði formlega og í framkvæmd æðsti handhafi framkvæmdavaldsins. Þetta er vegna þess að samkvæmt stjórnarskrá landsins fer ríkisstjórn Svíþjóðar, sem forsætisráðherrann veitir forstöðu, með framkvæmdavaldið. Forsætisráðherrann á tvö opinber aðsetur; [[Sager-hús]]ið og [[Harpsund]].<ref>{{Citation |last=Burcher |first=Priscilla |title=Sager House, the official residence of the Prime Minister of Sweden |date=2018-08-27 |url=https://www.flickr.com/photos/pris63/52433468673/ |access-date=2023-11-10}}</ref> ==Tengt efni== * [[Listi yfir forsætisráðherra Svíþjóðar]] ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|stjórnmál|Svíþjóð}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Svíþjóðar]] q2j99v35vuem88otrr26t4hs7u1txqx 1979573 1979571 2026-09-20T00:32:27Z TKSnaevarr 53243 1979573 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = Forsætisráðherra | body = Svíþjóðar | native_name = {{nobold|Sveriges statsminister}} | insignia = Great coat of arms of Sweden (without mantle).svg | insignia_size = | insignia_caption = [[Skjaldarmerki Svíþjóðar]] | insignia_alt = | flag = Flag of Sweden.svg | flag_size = | flag_alt = | flag_caption = [[Fáni Svíþjóðar]] | image = Ulf Kristersson on 29 June 2023.jpg | image_size = | alt = | image_caption = | incumbent = [[Ulf Kristersson]] [[Starfsstjórn|(starfandi)]] | acting = | incumbent_since = 18. október 2022 | department = Framkvæmdaarmur ríkisstjórnar Svíþjóðar | type = [[Ríkisstjórnarleiðtogi]] | status = | abbreviation = | member_of = {{unbulletedlist|[[Ríkisstjórn Svíþjóðar|Ríkisstjórnar Svíþjóðar]]|[[Evrópska ráðið|Evrópska ráðsins]]|[[Þjóðaröryggisráð (Svíþjóð)|Þjóðaröryggisráðs]]}} | residence = [[Sager-hús]]<br />[[Harpsund]] | seat = [[Rosenbad]], [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], [[Svíþjóð]] | nominator = [[Sænska þingið|Sænska þinginu]] | appointer = Forseta þingsins | appointer_qualified = | term_length = 4 ár | term_length_qualified = | constituting_instrument = [[Stjórnarskrá Svíþjóðar]] | precursor = | formation = {{start date and age|df=y|1876|3|20}} | first = [[Louis Gerhard De Geer]] | last = | abolished = | superseded_by = | succession = | unofficial_names = | deputy = Aðstoðarforsætisráðherra | salary = 204.000 [[Sænsk króna|kr.]] á mánuði | website = {{URL|https://www.government.se/government-of-sweden/prime-ministers-office/|Prime Minister's Office}} }} '''Forsætisráðherra Svíþjóðar''' (sænska: ''Sveriges statsminister'') er [[ríkisstjórnarleiðtogi]] [[Svíþjóð]]ar. Forsætisráðherrann og ríkisstjórn hans fara með [[framkvæmdavald]]ið í Svíþjóð og eru ábyrg gagnvart [[Sænska þingið|sænska þinginu]]. Forsætisráðherrann er tilnefndur af forseta þingsins og er kjörinn af þinginu með einföldum meirihluta. Þingkosningar eru haldnar á fjögurra ára fresti.<ref>{{Cite web |title=Start |url=https://www.riksdagen.se/en/ |access-date=2023-11-10 |website=www.riksdagen.se |language=en}}</ref> Líkt og mörg svipuð embætti í Evrópu varð sænska forsætisráðherraembættið til á 19. öld samhliða auknu lýðræði í Svíþjóð. Áður en embættið var stofnað átti landið engan opinberan ríkisstjórnarleiðtoga fyrir utan konunginn og landið var á köflum óskorað [[einveldi]]. Nokkrir einstaklingar höfðu þó í reynd gegnt forystuhlutverki innan ríkisstjórnarinnar. Í dag er forsætisráðherrann valdamesti stjórnmálamaður Svíþjóðar. Ólíkt forsætisráðherrum flestra [[þingræði]]sríkja er forsætisráðherra Svíþjóðar bæði formlega og í framkvæmd æðsti handhafi framkvæmdavaldsins. Þetta er vegna þess að samkvæmt stjórnarskrá landsins fer ríkisstjórn Svíþjóðar, sem forsætisráðherrann veitir forstöðu, með framkvæmdavaldið. Forsætisráðherrann á tvö opinber aðsetur; [[Sager-hús]]ið og [[Harpsund]].<ref>{{Citation |last=Burcher |first=Priscilla |title=Sager House, the official residence of the Prime Minister of Sweden |date=2018-08-27 |url=https://www.flickr.com/photos/pris63/52433468673/ |access-date=2023-11-10}}</ref> ==Tengt efni== * [[Listi yfir forsætisráðherra Svíþjóðar]] ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|stjórnmál|Svíþjóð}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Svíþjóðar| ]] 80dji2c2tzc6xr7wx54pumygkz53gej 1 192878 1979572 2026-09-20T00:31:52Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Þýðing |titill=Prime Minister of Sweden |tungumál=en |id=1375425889 }}“ 1979572 wikitext text/x-wiki {{Þýðing |titill=Prime Minister of Sweden |tungumál=en |id=1375425889 }} 1tz6jmzcx0ghhyd137uuln7fewbnw4d 14 192879 1979582 2026-09-20T09:54:03Z Berserkur 10188 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Mósambík]]“ 1979582 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Mósambík]] fclmsn46sdmqdxx0umydmqubha5jj7h 14 192880 1979583 2026-09-20T09:54:57Z Berserkur 10188 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Mósambík]]“ 1979583 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Mósambík]] fclmsn46sdmqdxx0umydmqubha5jj7h