Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall Skjátexti Skjátextaspjall Module Module talk Event Event talk 0 805 1979764 1966589 2026-09-22T11:27:04Z Frosti Hrafn 104976 Lagaði "ártal" 170 ár yfir í 180, enda eru 181 ár síðan 1845 1979764 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = Alþingi | native_name = {{Nobold|{{lang|is|Alþingi}}}} | transcription_name = | legislature = [[Kjörnir alþingismenn 2024|Þingmenn]] | foundation = {{ubl|{{upphafsdagur og aldur|930}}|{{lokadagur|1800}} (aflagt)|{{upphafsdagur og aldur|1845}} (endurvakið)}} | new_session = | coa_pic = Althing Logo.svg | coa_res = 250 | house_type = Ein þingdeild | leader1_type = [[Forseti Alþingis|Forseti]] | leader1 = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | party1 = [[Samfylking]] | election1 = 4 febrúar 2025 | members = 63 | structure1 = Iceland Althing 2024.svg | structure1_res = 250px | political_groups1 = '''[[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|Ríkisstjórn]] (36)''' :{{nowrap|{{Color box|{{party color|Samfylking}}|border=darkgray}} [[Samfylking]] (15)}} :{{Color box|{{party color|Viðreisn}}|border=darkgray}} [[Viðreisn]] (11) :{{Color box|{{party color|Flokkur fólksins}}|border=darkgray}} [[Flokkur fólksins]] (10) '''Opposition (27)''' :{{Color box|{{party color|Sjálfstæðisflokkurinn}}|border=darkgray}} [[Sjálfstæðisflokkur]] (14) :{{Color box|{{party color|Miðflokkurinn}}|border=darkgray}} [[Miðflokkurinn]] (8) :{{Color box|{{party color|Framsókn}}|border=darkgray}} [[Framsókn]] (5) | last_election1 = [[Alþingiskosningar 2024|30 nóvember 2024]] | next_election1 = [[Næstu alþingiskosningar|Fyrir 30 nóvember 2028]] | session_room = Althingi.png | session_res = | session_alt = Þinghúsið í Reykjavík | meeting_place = {{Lang|is|[[Alþingishúsið]]|italic=no}}, [[Reykjavík]] | website = {{URL|https://www.althingi.is}} }} [[Mynd:IJsland Reykjavik.jpg|350px|thumb|right|Alþingishúsið séð frá [[Austurvöllur|Austurvelli]].]] '''Alþingi''' er [[löggjafarþing]] [[Ísland]]s sem upphaflega var stofnað [[ár]]ið [[930]] á [[Þingvellir|Þingvöllum]] þar sem það kom saman árlega fram til ársins [[1799]]. Alþingi var endurreist í núverandi mynd í [[Reykjavík]] árið [[1845]]. Á þinginu sitja 63 [[fulltrúalýðræði|fulltrúar]] [[þjóð]]arinnar, alþingismenn,<ref group="punktur">Ritað með litlum staf samkvæmt [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20091116210800/arnastofnun.is/Apps/WebObjects/HI.woa/swdocument/1015313/II.+St%C3%B3r+og+l%C3%ADtill+stafur.pdf II. Stór og lítill stafur] hjá Íslenskri Málstöð</ref> sem eru kjörnir af henni í beinni og leynilegri [[Alþingiskosningar|kosningu]]. Alþingi er æðsti handhafi [[löggjafarvald]]s á Íslandi og samkvæmt [[þingræði]]sreglunni bera [[ráðherra]]r ábyrgð gagnvart Alþingi og [[Ríkisstjórn Íslands|ríkisstjórnin]] verður að njóta stuðnings meirihluta þingheims. Alþingi kemur saman árlega á öðrum þriðjudegi septembermánaðar og stendur til annars þriðjudags septembermánaðar árið eftir ef [[kjörtímabil]]inu lýkur ekki í millitíðinni eða [[Þingrof|þing er rofið]], kjörtímabilið er fjögur ár. Kosningarétt til Alþingis hafa allir íslenskir [[Ríkisborgari|ríkisborgarar]] sem hafa náð 18 ára aldri. Allir þeir sem hafa kosningarétt til þingsins og [[óflekkað mannorð]] eru kjörgengir til Alþingis. Þingið starfar í einni deild ólíkt löggjafarþingum margra annarra ríkja. Reglulegur samkomustaður þingsins er í [[Reykjavík]] þar sem það hefur aðstöðu í [[Alþingishúsið|Alþingishúsinu]] við [[Austurvöllur|Austurvöll]] og fleiri nálægum byggingum. Við sérstakar aðstæður getur [[forseti Íslands]] skipað fyrir um að Alþingi komi saman annars staðar á landinu, sem gerist þó sjaldan og er yfirleitt vegna stórafmæla eða annarra hátíða. == Saga == === Þjóðveldisöld === [[Mynd:2008-05-25 14 33 56 Iceland-Þingvellir.jpg|thumb|right|Þingvellir]] Alþingi er eitt af elstu starfandi [[þing]]um heims og er víða þekkt fyrir það. Það var fullstofnað á [[Þingvellir|Þingvöllum]] árið [[930]], um hálfri öld eftir að [[landnám Íslands]] hófst. Samkvæmt [[Íslendingabók]] var Alþingi upprunalega staðsett í [[Bláskógar|Bláskógum]] en eigandi landsins, Þórir kroppinskeggi, hafði gerst sekur um morð og landið varð almenningseign.<ref>{{cite web |url=http://www.blaskogabyggd.is/Um_Blaskogabyggd/Saga_sveitarfelagsins/ |title=Bláskógabyggð - Saga sveitarfélagsins |access-date=2011-04-03 |archive-date=2011-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110910195742/http://www.blaskogabyggd.is/Um_Blaskogabyggd/Saga_sveitarfelagsins/ |url-status=dead }}</ref> Undirbúningur að stofnun þingsins var talinn hafa verið á árunum [[920]] til 930 en m.a. var maður að nafni [[Úlfljótur (lögsögumaður)|Úlfljótur]] sendur til [[Noregur|Noregs]] til að nema [[lög]] en fyrstu lögin eru einmitt nefnd [[Úlfljótslög]] eftir honum. Lögin í [[Hörðaland]]i í Noregi voru höfð sem fyrirmynd íslenskra laga. Talið er að Alþingi hafi verið valinn staður á Þingvelli vegna þess að það var tiltölulega miðsvæðis og því aðgengilegt flestum. Einnig er talið að ættingjar [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarssonar]], sem áður höfðu stofnað [[Kjalarnesþing]], hafi nokkru ráðið um staðsetningu þingsins.<ref>{{cite web |url=http://www.thingvellir.is/saga/landnam/ |title=Landnám < Saga < thingvellir.is |access-date=2011-04-03 |archive-date=2011-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606113106/http://www.thingvellir.is/saga/landnam/ |url-status=dead }}</ref> === Undir erlendum yfirráðum === Alþingi starfaði sem [[löggjafarsamkoma]] og æðsti [[dómstóll]] landsins þar til á árunum [[1262]]-[[1264|64]] þegar Íslendingar samþykktu [[Gamli sáttmáli|Gamla sáttmála]] og gengu Noregskonungi á hönd. Þá voru nýjar [[lögbók|lögbækur]] lögteknar, [[Járnsíða]] árið [[1271]] og síðan [[Jónsbók]] árið [[1281]]. Við það breyttist hlutverk Alþingis mikið. [[Löggjafarvald]] var í höndum konungs og Alþingis sameiginlega, einkum konungs. [[Dómstörf]]in urðu aðalverkefni þingsins. Árið [[1662]] afsöluðu Íslendingar sér svo [[sjálfstjórn]] í hendur konungi með [[Kópavogsfundurinn|Kópavogssamningi]]. Þinghaldi lauk á Þingvöllum árið 1798, en [[Lögrétta]] kom þó saman í [[Hólavallaskóli|Hólavallaskóla]] í Reykjavík árið 1799 og 1800. Alþingi var lagt af þann 6. júní 1800 en þá fóru nær eingöngu dómstörf þar fram. Hafði það þá starfað samfellt í 870 ár. === Endurreisn Alþingis === Danakonungur gaf út tilskipun um endurreisn Alþingis, þann [[8. mars]] [[1843]] eftir mikla baráttu [[Sjálfstæðisbarátta Íslendinga|sjálfsstæðihreyfingarinnar íslensku]], [[Baldvin Einarsson]] fór þar fremstur í flokki. Fyrstu [[kosningar]]nar fóru fram ári síðar og þing kom í fyrsta skipti saman á endurreistu Alþingi þann [[1. júlí]] [[1845]]. Fyrir um ca 180 árum. Endurreist Alþingi starfaði fyrst um sinn í [[Latínuskólinn|Latínuskólanum]] (nú [[Menntaskólinn í Reykjavík]]). Árið 1881 flutti Alþingi svo í sitt núverandi húsnæði í [[Alþingishúsið|Alþingishúsinu]] við [[Austurvöllur|Austurvöll]]. Fyrst um sinn var það þó eingöngu [[ráðgjafarþing]], konungi til ráðuneytis um löggjafarmálefni Íslendinga. Árið [[1871]] voru [[Stöðulögin]] sett, þeim fylgdi ný stjórnarskrá, í tilefni af þúsund ára afmæli byggðar á Íslandi, þremur árum seinna. Alþingi fékk takmarkað [[löggjafarvald]], en konungur hafði [[synjunarvald]] og beitti því nokkrum sinnum. Yfir Íslandi var skipaður [[landshöfðingi]] sem var fulltrúi konungs á Alþingi. Íslendingar fengu svo [[Heimastjórnartímabilið|heimastjórn]] árið [[1904]] og þá var [[þingræði]] innleitt sem þýddi að Íslendingar fengu [[Íslandsráðherra]], með aðstöðu á Íslandi, sem var ábyrgur gagnvart Alþingi. Ísland varð [[fullveldi|fullvalda]] ríki árið [[1918]] þegar [[Sambandslögin]] voru sett. Sambandið við Danakonung rofnaði árið [[1940]] í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni, þegar Ísland var hernumið af Bretum, og þann [[15. maí]] [[1941]] samþykkti Alþingi kosningu [[ríkisstjóri Íslands|ríkisstjóra]]. Í það embætti var [[Sveinn Björnsson]] kosinn. [[Sambandslögin]] voru einróma felld úr gildi [[25. febrúar]] [[1944]] á Alþingi en [[þjóðaratkvæðagreiðsla]] var haldin um málið [[20. maí|20.]]-[[23. maí]]. Sambandslögin voru síðan formlega felld úr gildi [[16. júní]] sama ár og síðan var lýst yfir [[sjálfstæði]] Íslands þann [[17. júní]] [[1944]]. === Þróun kosningaréttar === Í fyrstu kosningunum til endurreists Alþingis, árið 1844, höfðu [[kosningaréttur|kosningarétt]] karlmenn 25 ára og eldri að uppfylltum ákveðnum skilyrðum um [[eign]]ir. Það voru um 5% landsmanna. Árið 1903 voru ákvæði rýmkuð um kosningarétt efnaminni manna. Kosningar til Alþingis voru leynilegar frá 1908, en fram að því höfðu þær verið opinberar. Árið 1915 fékk hluti [[kosningaréttur kvenna|kvenna kosningarétt]] og skilyrðin um eignir voru felld niður. Eignalausir verkamenn og vinnumenn til sveita, konur og karlar, fengu samt ekki kosningarétt fyrr en þau höfðu náð 40 ára aldri. Aldursmörkin færðust svo niður um eitt ár á hverju ári. Allir fengu réttinn 25 ára árið 1920. Árið 1934 var kosningaréttur lækkaður í 21 ár, aftur í 20 ár árið 1968, og að lokum í 18 ár árið 1984. === Kjördæmaskipan og deildaskipting === {{aðalgrein|Kjördæmi Íslands}} Árið 1874 var þingi skipt í tvær deildir, efri og neðri deild. Þingmenn voru þá 36 og í efri deild sat þriðjungur þingmanna, eða 12 þingmenn. Sex þeirra voru þjóðkjörnir en sex konungkjörnir. Allir þingmenn í neðri deild voru þjóðkjörnir. Sameiginlegir fundir þingmanna beggja deilda nefndust sameinað Alþingi. Árið 1903 var þingmönnum fjölgað um fjóra og voru þá 40. Við stjórnarskrárbreytingarnar 1915 var konungskjör þingmanna fellt niður og tekið upp [[landskjör]] þar sem allt landið var eitt [[kjördæmi]]. Landskjörnir þingmenn voru sex, þeir voru kosnir til 12 ára og sátu í efri deild. Árið 1920 var þingmönnum fjölgað í 42 og þá var ákveðið að Alþingi kæmi saman árlega. Árið 1934 var þingmönnum aftur fjölgað, nú um 7 eða í 49. Þá var landskjör einnig fellt niður það ár. 1942 var þeim svo fjölgað í 52. Þá var landið 28 kjördæmi, 21 [[einmenningskjördæmi]], sex [[tvímenningskjördæmi]] og Reykjavík sem fékk átta þingmenn. Auk þess voru 11 [[uppbótarþingmaður|uppbótarþingmenn]]. Árið [[1959]] var landinu skipt upp í átta kjördæmi með [[hlutfallskosning]]u auk 11 uppbótarþingsæta. Þingmönnum var aftur fjölgað, nú í 60. Árið [[1984]] var þingmönnum fjölgað í 63 og árið [[1991]] voru deildirnar tvær, [[efri deild|efri]] og [[neðri deild]], sameinaðar. Kjördæmaskipan var svo breytt árið [[1999]] með stjórnarskrárbreytingu og kjördæmunum fækkað í sex. [[Mynd:Overview over Austurvöllur and the House of the Althing, March 30th 1949..jpg|thumb|mótmæli gegn inngöngu í Nató árið 1949.]] == Völd þingsins == Völd Alþingis eiga sér stoð í fyrstu og annari grein [[Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands|stjórnarskrár lýðveldisins Íslands]]. Í fyrstu greininni segir: „Ísland er [[lýðveldi]] með þingbundinni stjórn“ og þeirri annarri er mælt fyrir um [[skipting ríkisvaldsins|þrískiptingu ríkisvaldsins]]. Almennt er talið að með orðalaginu ''þingbundin stjórn'' sé átt við að á Íslandi sé [[þingræði]] eða í það minnsta „að ráðherrar skuli vera háðir Alþingi með ein­hverjum hætti, t.d. með því að standa þinginu reikningsskil gjörða sinna.“<ref>[http://www.stjornarskra.is/media/stjr_itarefni/ST-N_(2005)_skyringar.doc Skýringar við stjórnarskrá lýðveldisins Íslands] (doc)</ref> Mælt er nánar fyrir um [[ráðherraábyrgð]] í 14. gr. stjórnarskrárinnar þar sem segir að Alþingi geti kært ráðherra fyrir embættisrekstur þeirra og dæmi [[landsdómur]] þau mál. Þrískipting ríkisvaldsins felur það í sér að löggjafarvaldið setur lög sem [[framkvæmdarvald]]ið framkvæmir og [[dómsvald]]ið sker úr um þegar ágreiningur kemur upp. Löggjafarvaldið getur ekki leyst úr [[dómsmál]]um né heldur getur það tekið einstaka [[stjórnvaldsákvörðun|stjórnvaldsákvarðanir]] sem er að öllu jöfnu viðfangsefni framkvæmdarvaldsins og nefnist [[opinber stjórnsýsla]]. Að því sögðu er það þó ljóst af þingræðisreglunni og fjárstjórnarvaldi þingsins að ekki er jafnræði milli þessara handhafa ríkisvaldsins heldur er Alþingi ótvírætt valdamesta stofnunin.<ref>Gunnar G. Schram. ''Stjórnskipunarréttur''. (Reykjavík: Háskólaútgáfan, 1997). bls 27.</ref> Mikilvægi fjárstjórnunarvaldsins sést í 42. gr. stjórnarskrárinnar sem segir að fyrir hvert reglulega samankomið Alþingi beri að leggja fram frumvarp til [[fjárlög|fjárlaga]] fyrir það fjárhagsár. Þetta er eitt viðamesta verkefni Alþingis ár hvert enda eru rekstrartekjur hinna ýmsu opinberra stofnana og styrkupphæðir til einkaaðila ákveðin þar.<ref>[http://www.rikiskassinn.is/akvordun-verkefna/fjarlogin/ Fjárlögin | Ríkiskassinn]</ref> [[Mynd:Olafur Ragnar Grimsson - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg|thumb|right|[[Ólafur Ragnar Grímsson]] hefur synjað lagafrumvörpum staðfestingar þrisvar sinnum fyrstur forseta Íslands.]] Alþingi er ekki með ótakmarkað löggjafarvald heldur þarf [[forseti Íslands]] að staðfesta lögin með undirskrift sinni. Samkvæmt 19. og 26. gr. stjórnarskrárinnar þarf undirskrift forseta Íslands til þess að veita frumvarpi lagagildi ellegar er þeim vísað til [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]]. Þessi völd forseta Íslands voru lengi vel talin óformleg, þeim var ekki beitt fyrr en [[Ólafur Ragnar Grímsson]] synjaði [[fjölmiðlafrumvarpið|fjölmiðlafrumvarpinu]] staðfestingar árið 2004. Ekki kom til þjóðaratkvæðagreiðslu þá þar sem frumvarpið var dregið til baka af ríkisstjórninni. Í byrjun árs 2010 synjaði Ólafur Ragnar [[Icesave]]-frumvarpinu staðfestingar og fór fram [[Þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíðargildi laga nr. 1/2010|þjóðaratkvæðagreiðsla]] um það í mars það ár þar sem lögin voru felld. Í febrúar 2011 synjaði Ólafur nýju frumvarpi sem einnig er kennt við Icesave staðfestingar og var það einnig fellt í [[Þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíðargildi laga nr. 13/2011|þjóðaratkvæðagreiðslu]] sem haldin var í apríl það ár. Þá getur forseti Íslands [[þingrof|rofið þing]] samkvæmt 24. gr. stjórnarskrárinnar. Slíkt hefur aldrei gerst á lýðveldistímanum en Alþingi var rofið árið 1931 fyrir tilstuðlan [[Kristján 10.|Kristjáns 10.]] Danakonungs. Um fundarstjórn, embætti Alþingis og feril lagasetningar er mælt fyrir um í [[þingskaparlög]]um. Sumarið 2011 var þingskaparlögum nokkuð breytt, meðal annars var fjölda [[fastanefndir Alþingis|fastanefnda Alþingis]] breytt.<ref>[http://www.althingi.is/dba-bin/ferill.pl?ltg=139&mnr=596 Þingsköp Alþingis (nefndaskipan, eftirlitshlutverk Alþingis o.fl.) - 596. mál lagafrumvarp Lög nr. 84/2011, 139. löggjafarþingi.]</ref> == Lagasetning == Lagasetning á Alþingi fylgir föstu ferli sem mælt er fyrir um í stjórnarskránni og [[þingskaparlög]]um. 38. gr. stjórnarskrárinnar mælir fyrir um að aðeins þingmenn og ráðherrar megi leggja fram lagafrumvörp eða þingsályktunartillögur.<ref>25. gr. stjórnarskrárinnar mælir fyrir um að forseti Íslands geti látið leggja frumvörp til laga eða þingsályktunar fyrir þingið en það hefur ekki gerst.</ref> 44. gr. stjórnarskrárinnar mælir fyrir um að ekkert lagafrumvarp megi samþykkja nema að undangengnum þremur umræðum á Alþingi. Þá segir í 53. gr. stjórnarskrárinnar að Alþingi geti ekki samþykkt mál nema meira en helmingur þingmanna séu viðstaddir atkvæðagreiðslu og 67. gr. þingskaparlaga mælir fyrir um að afl atkvæða ráði úrslitum um mál og málsatriði nema annað sé skýrt tekið fram í stjórnarskránni eða þingskaparlögum. Sem fyrr segir skiptist umfjöllun Alþingis í þrjá umræður. Þriðji kafli þingskaparlaga fjallar nánar um lagasetningu á Alþingi. Þar er mælt fyrir um að að fyrstu umræðu lokinni vísi [[forseti Alþingis]] frumvarpinu til [[fastanefndir Alþingis|fastanefndar Alþingis]] að hans vali. Þingmenn geta krafist atkvæðagreiðslu á þeim tímapunkti um það hvort ljúka beri fyrstu umræðu eða hvort vísa eigi frumvarpinu til annarar fastanefndar en þeirrar sem forseti Alþingis leggur til. Önnur umræða fer fram í fyrsta lagi nóttu eftir að fyrstu umræðu er lokið eða útbýtingu nefndarálits. Þá eru einstaka greinar frumvarpsins ræddar og breytingartillögur ef einhverjar hafa fram komið. Þá eru greidd atkvæði um einstakar greinar frumvarpsins og einstök atriði sem þingmenn æskja eftir að kosið sé um. Þá gengur frumvarpið til þriðju umræðu en þingmenn geta óskað eftir atkvæðagreiðslu áður því til staðfestingar. Hafi frumvarpið breyst við aðra umræðu getur þingmaður eða ráðherra óskað eftir því að nefnd taki það til umfjöllunar á ný. Þriðja og síðasta umræðan fer fram í fyrsta lagi nóttu eftir aðra umræðu. Þá eru ræddar greinar frumvarpsins og breytingartillögur við frumvarpið og einnig frumvarpið í heild. Loks eru greidd atkvæði um breytingartillögurnar ef einhverjar eru og svo frumvarpið í heild. == Embætti þingsins == Æðsta embætti þingsins er [[forseti Alþingis]]. Eins og segir í kynningarbæklingi Alþingis „stjórnar [forseti] þinghaldinu, ákveður dagskrá þingfunda og hefur frumkvæði að því að semja starfsáætlun Alþingis og áætlun um fundarhöld. Forseti hefur enn fremur umsjón með starfi þingnefnda og alþjóðanefnda og fyrirspurnir til ráðherra eru háðar leyfi hans. Forseti sker úr ágreiningi um túlkun þingskapa og umræður utan dagskrár eru bundnar samþykki hans.“<ref>[http://www.althingi.is/pdf/Althingi2010_islenska.pdf Alþingi], 2010 (pdf), bls 16</ref> Samkvæmt stjórnarskránni er forseti Alþingis einn þriggja [[handhafi forsetavalds|handhafa forsetavalds]]. Forsetar Alþingis eru kosnir af þinginu strax eftir þingsetningu og stýrir aldursforseti þingsins, sá þingmaður með lengstu setu á þingi fundum þangað til að forseti Alþingis hefur verið kosinn. Þingmenn eru tilnefndir til embættisins og eru þeir í framboði sem ekki hreyfa við því mótmælum. Sá þingmaður er kosinn sem hlýtur yfir helming atkvæða eða [[hreinn meirihluti|hreinan meirihluta]]. == Stofnanir Alþingis == Tvær [[sjálfstæð stofnun|sjálfstæðar stofnanir]] starfa á vegum Alþingis. Það eru [[umboðsmaður Alþingis]] og [[Ríkisendurskoðun]]. Hlutverk umboðsmanns Alþingis er að hafa eftirlit með [[opinber stjórnsýsla|opinberri stjórnsýslu]] af hálfu Alþingis. Hlutverk Ríkisendurskoðunar er fyrst og fremst að [[endurskoðun|endurskoða]] ríkisreikninginn og reikninga opinberra stofnana. Hvorki umboðsmaður Alþingis né Ríkisendurskoðun lúta beinu [[boðvald]]i Alþingis heldur geta tekið fyrir mál að eigin frumkvæði. Alþingi getur þó krafist skýrslna af hendi Ríkisendurskoðunar um tiltekin mál. == Samsetning þingsins == Eins og fram hefur komið er þingræði á Íslandi. Ísland skilur sig hins vegar frá hinum Norðurlöndunum að því leyti að á Íslandi er sterk hefð fyrir öflugum meirihlutastjórnum. Frá lýðveldisstofnun árið 1944 hafa 15 vantrauststillögur verið lagðar fram af stjórnarandstöðu. Allar hafa þær verið felldar af meirihluta ríkisstjórnarinnar.<ref>[http://visir.is/section/VEFMIDLAR/&template=pdownload&url=/fbl/110413.pdf Fréttablaðið 13. apríl 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, bls 4</ref> Þessi hefð er svo sterk á Íslandi að rætt hefur verið um samþættingu löggjafarvalds og framkvæmdavalds af þeim sökum.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060304030847/www.stjornmalogstjornsysla.is/images/stories/fg2005/thorsteinn.pdf Alþingi í ljósi samþættingar löggjafarvalds og framkvæmdavalds], grein eftir Þorstein Magnússon forstöðumann á skrifstofu Alþingis í vefritinu Stjórnmál og stjórnsýsla</ref> Í stefnuræðu við þingsetningu árið 1997 komst [[Davíð Oddsson]], þá forsætisráðherra svo að orði: {{tilvitnun2|Herra forseti. Ísland er land samsteypustjórna. Við þær aðstæður ræður mestu um hvort vel takist til um stjórn landsmála að samstarf sé gott og trúnaður ríki á milli manna innan ríkisstjórnar og þingmenn stjórnarliðsins séu bærilega sáttir við hvernig mál gangi fram. Þessar forsendur hafa verið fyrir hendi í núverandi stjórnarsamstarfi og hefur það gert gæfumuninn. Auðvitað er togstreita á milli flokkanna um einstök mál, eins og sjálfsagt er. En slíkar glímur eru jafnan háðar undir formerkjum þess að ná niðurstöðu sem báðir flokkar geti unað við, en forðast er að setja samstarfsflokki óbilgjörn eða óaðgengileg skilyrði. Það er ekki síst vegna þessara vinnubragða að þeim áformum sem sett eru fram í stjórnarsáttmála vindur vel fram.|Davíð Oddsson, 2. október 1997<ref>[http://www.althingi.is/altext/122/10/r02203333.sgml 1997-10-02 20:33:33# 122. lþ. 2.1 fundur 20#B stefnuræða forsætisráðherra og umræða um hana#, forsrh.]</ref>}} == Tengt efni == *[[Listi yfir alþingiskosningar]] *[[Alþingisbækur Íslands]] == Tilvitnanir == <div class="references-small">{{reflist}} == Punktar == <div class="references-small"><references group="punktur" /></div> == Tenglar == *[http://www.althingi.is/ Vefsíða Alþingis] **[http://www.althingi.is/kysag/ Kynning og saga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040617233546/http://www.althingi.is/kysag/ |date=2004-06-17 }} ([http://www.althingi.is/pdf/Althingi2010_islenska.pdf kynningarbæklingur]) **[http://ungmennavefur.is Ungmennavefur Alþingis, kynning, saga og kennsluefni ætluð ungmennum] * [http://www.althingi.is/lagas/136a/1991055.html Lög um þingsköp Alþingis 1991 nr. 55 31. maí] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041027194426/www.islandsmyndir.is/html_skjol/sudvesturland/reykjavik/althingishusid/althingishusid_yfirlit1.htm Myndir af Alþingishúsinu í Reykjavík] === Tímarita- og blaðagreinar === * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060304030847/www.stjornmalogstjornsysla.is/images/stories/fg2005/thorsteinn.pdf Alþingi í ljósi samþættingar löggjafarvalds og framkvæmdavalds], grein eftir Þorstein Magnússon forstöðumann á skrifstofu Alþingis í vefritinu Stjórnmál og stjórnsýsla * [http://www.timarit.is/?issueID=417495&pageSelected=0&lang=0 ''Nótt hinna þinglausu ára - 1800-1845''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1945]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=427484&pageSelected=14&lang=0 ''Upptökubönd ná frá Reykjavík til Egilsstaða''; grein í Morgunblaðinu 1987]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Íslensk stjórnmál}} {{Núverandi alþingismenn}} {{Fastanefndir Alþingis}} {{Gæðagrein}} {{S|930}} [[Flokkur:Alþingi| ]] [[Flokkur:Íslenskar ríkisstofnanir]] [[Flokkur:Þing eftir löndum]] nnbn8l71lazxndnn5cotzw3xxv8njet 0 950 1979741 1979144 2026-09-22T08:57:04Z Torfifagri 33930 /* Útgefin verk */ 1979741 wikitext text/x-wiki [[Image:megas_DSC07085_NY.jpg|thumb|right|260px|Megas á Sjómannadaginn í Reykjavík (2011)]] '''Magnús Þór Jónsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[7. apríl]] [[1945]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i, d. [[6. júlí]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]], dægurlagahöfundur, [[rithöfundur]] og [[myndlistarmaður]], hann var best þekktur undir [[listamannsnafn]]inu '''Megas'''. Megas var sonur skáldkonunnar [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir|Þórunnar Elfu Magnúsdóttur]] og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Magnús Magnússon nafni hans og móðurafi var verkamaður í [[Reykjavík]] og sjómaður. Margrét, amma Megasar, var frá Horni í [[Skorradalur|Skorradal]] en föðurforeldrarnir [[Snæfellsnes|Snæfellingar]]. Megas ólst upp í [[Norðurmýri]]nni í Reykjavík og gekk í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskólann]] og svo í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]], þaðan sem hann lauk stúdentsprófi árið 1965. Þá vann hann um hríð sem gjaldkeri í Landsbankanum, en hélt svo til Noregs til að stunda nám í þjóðháttafræði við Háskólann í [[Osló]]. Megas byrjaði snemma að fást við lagasmíðar og textagerð, lærði á píanó og samdi meðal annars lagið „Gamli sorrí Gráni“ fyrir fermingu. Á gagnfræðaskólaárunum samdi hann menúetta áður en hann hellti sér út í þjóðlagapælingar, keypti sér nótnabók með amerískri alþýðutónlist og lagði sig eftir skandinavískum þjóðlögum. Helstu áhrifavaldar Megasar á æskuárum hans voru [[Halldór Laxness]] og [[Elvis Presley]]. Á menntaskólaárunum tók Megas þátt í að mála leiktjöld fyrir hundrað ára afmælissýningu [[Skugga-Sveinn|Útilegumannanna]] eftir Matthías Jochumsson, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk nokkur ljóða sinna birt í blaðinu og smásögur. Hann hlustaði á klassík, einkum þungmelta tónlist og [[Bob Dylan]] sem hafði mikil áhrif á hann. Að loknu stúdentsprófi innritaðist Megas í [[Háskóli Íslands|Háskólann]]. Þar rakst hann á nafnið Megas í grískri orðabók og ætlaði að nota það sem skáldanafn þegar hann fékk birta eftir sig smásögu í Lesbók [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Hann varð að birta söguna undir eigin nafni en notaði listamannsnafnið Megas eftir þetta.<ref>{{cite web|url=https://www.ismus.is/einstaklingar/1006899|title=Magnús Þór Jónsson - Megas|website=Ísmús}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Áður en fyrsta [[hljómplata]] hans kom út í Noregi árið 1972 komu út eftir hann þrjú hefti með textum, nótum og teikningum. Þau hétu einfaldlega ''Megas I'' (1968), ''Megas II'' (1969) og ''Megas III'' (1970). Árið 1973 gaf hann heftin þrjú út aftur, endurskoðuð, og bætti fjórða heftinu við, ''Megas IV''. Fyrsta nótnaheftið innihélt lögin „Dauði Snorra Sturlusonar“, „Jón Sigurðsson & sjálfstæðisbarátta Íslendinga“, „Með gati“, „Ófelía“, „Ragnheiður biskupsdóttir“, „Silfur Egils“, „Um óheppilega fundvísi Ingólfs Arnarsonar“, „Um skáldið Jónas“, „Um grimman dauða Jóns Arasonar“ og „Vertu mér samferða inní blómalandið, amma“. Margt af því efni sem birtist í heftunum átti síðar eftir að rata inn á plöturnar hans. Á tónlistarferli sínum urðu ein vinsælustu lögin Megasar: „Spáðu í mig“, „Tvær stjörnur“, „Reykjavíkurnætur“ og „Fatlafól“. <ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/07/07/andlat_megas/?origin=helstu|title=Andlát: Megas|website=Mbl.is|access-date=7. júlí 2026}}</ref> Hann vann með fjölda listamanna á ferli sínum. Þeirra á meðal eru [[Bubbi Morthens]], [[Nýdönsk]], [[Spilverk þjóðanna]] og [[KUKL]]. Viðurkenningar sem hann hlaut á ævinni voru m.a. [[heiðurslaun listamanna]] og [[verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262906323d/megas-er-latinn|title=Megas er látinn|website=Vísir.is|date=7. júlí 2026|author=Eiður Þór Árnason}}</ref> Megas var umdeildur og vakti umtal fyrir líferni sitt og hegðun. Hann var um tíma í sambandi við ungan taílenskan [[kynsegin]] mann sem heimsótti hann til Íslands. Hann samdi til hans ástarlögin „Fílahirðirinn frá Súrín“ og „Tvær stjörnur“. Lagið „Litlir sætir strákar“ sem vakti umtal, var líka innblásið af sambandi þeirra sem stóð stutt.<ref>{{cite web|url=https://heimildin.is/frett/forbodid-samband-megasar-vid-ladyboy/|title=Fjallað um forboðið samband Megasar við „ladyboy“|website=Heimildin|date=16. apríl 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2022/11/16/litlir-saetir-strakar/|title=Litlir sætir strákar|website=Glatkistan|author=Helgi Jónsson|date=16.11.2022}}</ref> Kona sem kynntist honum tvítug sakaði hann um kynferðisbrot og að hafa stráð salti í sárið með laginu „Litla ljót“ sem samsvaraði hennar reynslu um atvikið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20212188353d/-kominn-timi-til-ad-hann-se-opin-beradur-|title=Kominn tími til að hann sé opin­beraður|website=Vísir|date=26. nóvember 2021|author=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Eftir andlát hans fór af stað umræða um að honum hefði verið [[slaufun|slaufað]] af [[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpinu]], en starfsfólk þar neitaði því alfarið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262907959d/sar-reidir-ruvar-ar-hafna-thvi-ad-megasi-hafi-verid-slaufad|title=Sár­reiðir Rúvar-ar hafna því að Megasi hafi verið slaufað|author=Jakob Bjarnar|date=10. júlí 2026|website=Vísir}}</ref> == Útgefin verk == === Breiðskífur === *1972 - ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]'' *1975 - ''[[Millilending]]'' *1976 - ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' *1977 - ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' (með Spilverki þjóðanna) *1978 - ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' *1986 - ''[[Í góðri trú]]'' *1987 - ''[[Loftmynd (hljómplata)|Loftmynd]]'' *1988 - ''[[Höfuðlausnir]]'' *1988 - ''[[Bláir draumar]]'' (með Bubba) *1990 - ''[[Hættuleg hljómsveit & glæpakvendið Stella]]'' *1992 - ''[[Þrír blóðdropar]]'' *1996 - ''[[Til hamingju með fallið]]'' *1997 - ''[[Fláa veröld]]'' *2000 - ''[[Svanasöngur á leiði]]'' *2001 - ''[[Far þinn veg]]'' *2005 - ''[[Hús datt]]'' (með Súkkat) *2007 - ''[[Frágangur]]'' ásamt Senuþjófunum *2007 - ''[[Hold er mold]]'' ásamt Senuþjófunum *2008 - ''[[Á Morgun|Á morgun]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[Aðför að lögum]]'' ásamt Strengjum *2017 - ''Ósómaljóð'' (Megas syngur Ósómaljóð [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]]) === Tónleikaplötur === *1979 - ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' - tónleikar í [[Menntask%C3%B3linn_vi%C3%B0_Hamrahl%C3%AD%C3%B0|MH]] (með Sjálfsmorðssveitinni) *1994 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH (með Nýdönsk) *2006 - ''[[Passíusálmar í Skálholti]]'' - upptaka frá 2001 *2006 - ''[[Greinilegur púls]]'' - upptaka frá 1991 *2009 - ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' - tvöföld tónleikaplata (ásamt Senuþjófum) === Safnplötur === *1993 - ''[[Paradísarfuglinn (hljómplata)|Paradísarfuglinn]]'' *2002 - ''[[(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta]]'' *2002 - ''Megas 1972–2002'' *2012 - ''Megas raular lögin sín'' *2020 - ''Syngdu eitthvað gamalt!'' === Safnkassar === *1986 - ''[[Megas allur]]'' - safnkassi með öllum plötum Megasar fram til 1986, ásamt tveimur plötum með óútgefnu efni og efni af plötum með öðrum listamönnum === Annað === *2001 - ''[[Haugbrot]]'' - hljómorð (Megas les úr verkum sínum við undirleik Guðlaugs Kristins Óskarssonar) *2013 - ''Jeppi á fjalli'' - lög úr samnefndu leikriti, lög og textar eftir Megas og Braga Valdimar Skúlason === Smáskífur === *1975 - ''[[Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína]]'' === Aðrir listamenn flytja lög Megasar === *1997 - ''Megasarlög'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Pældu í því sem pælandi er í'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Magga Stína syngur Megas'' === Bækur === *1968 - ''[[Megas I, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1968 - ''[[Megas II, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1973 - ''[[Megas III, ljóðabók]]'' *1990 - ''[[Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *1991 - ''[[Textar]]'' *1994 - ''[[Björn og Sveinn eða makleg málagjöld]]'' *2001 - ''[[Megas. Greinasafn eftir ýmsa höfunda, myndir, nótur, viðtöl]]''. Mál og menning 2001 *2009/2010 - ''Megas I-III Pjáturútgáfa'' (í fyrst 20, svo 100 eintökum númeruð og árituð) [[Flokkur:Megas]] {{fd|1945|2026}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * Þórunn Valdimarsdóttir. 1993. ''Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ''. Mál og menning, Reykjavík. * Jónatan Garðarsson. 2002. „Megas 1972-2002“. Æviágrip í bæklingi plötunnar ''Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta''. Íslenskir tónar, Reykjavík. * Óttar Guðmundsson. 2015. ''(Esenis tesenis tera) Viðrini tel ég mig vera: Megas og dauðasyndirnar''. Skrudda. en6i9wtetrqqtyg8yt7cjrjwh92wem8 1979742 1979741 2026-09-22T08:57:54Z Torfifagri 33930 /* Breiðskífur */ 1979742 wikitext text/x-wiki [[Image:megas_DSC07085_NY.jpg|thumb|right|260px|Megas á Sjómannadaginn í Reykjavík (2011)]] '''Magnús Þór Jónsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[7. apríl]] [[1945]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i, d. [[6. júlí]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]], dægurlagahöfundur, [[rithöfundur]] og [[myndlistarmaður]], hann var best þekktur undir [[listamannsnafn]]inu '''Megas'''. Megas var sonur skáldkonunnar [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir|Þórunnar Elfu Magnúsdóttur]] og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Magnús Magnússon nafni hans og móðurafi var verkamaður í [[Reykjavík]] og sjómaður. Margrét, amma Megasar, var frá Horni í [[Skorradalur|Skorradal]] en föðurforeldrarnir [[Snæfellsnes|Snæfellingar]]. Megas ólst upp í [[Norðurmýri]]nni í Reykjavík og gekk í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskólann]] og svo í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]], þaðan sem hann lauk stúdentsprófi árið 1965. Þá vann hann um hríð sem gjaldkeri í Landsbankanum, en hélt svo til Noregs til að stunda nám í þjóðháttafræði við Háskólann í [[Osló]]. Megas byrjaði snemma að fást við lagasmíðar og textagerð, lærði á píanó og samdi meðal annars lagið „Gamli sorrí Gráni“ fyrir fermingu. Á gagnfræðaskólaárunum samdi hann menúetta áður en hann hellti sér út í þjóðlagapælingar, keypti sér nótnabók með amerískri alþýðutónlist og lagði sig eftir skandinavískum þjóðlögum. Helstu áhrifavaldar Megasar á æskuárum hans voru [[Halldór Laxness]] og [[Elvis Presley]]. Á menntaskólaárunum tók Megas þátt í að mála leiktjöld fyrir hundrað ára afmælissýningu [[Skugga-Sveinn|Útilegumannanna]] eftir Matthías Jochumsson, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk nokkur ljóða sinna birt í blaðinu og smásögur. Hann hlustaði á klassík, einkum þungmelta tónlist og [[Bob Dylan]] sem hafði mikil áhrif á hann. Að loknu stúdentsprófi innritaðist Megas í [[Háskóli Íslands|Háskólann]]. Þar rakst hann á nafnið Megas í grískri orðabók og ætlaði að nota það sem skáldanafn þegar hann fékk birta eftir sig smásögu í Lesbók [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Hann varð að birta söguna undir eigin nafni en notaði listamannsnafnið Megas eftir þetta.<ref>{{cite web|url=https://www.ismus.is/einstaklingar/1006899|title=Magnús Þór Jónsson - Megas|website=Ísmús}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Áður en fyrsta [[hljómplata]] hans kom út í Noregi árið 1972 komu út eftir hann þrjú hefti með textum, nótum og teikningum. Þau hétu einfaldlega ''Megas I'' (1968), ''Megas II'' (1969) og ''Megas III'' (1970). Árið 1973 gaf hann heftin þrjú út aftur, endurskoðuð, og bætti fjórða heftinu við, ''Megas IV''. Fyrsta nótnaheftið innihélt lögin „Dauði Snorra Sturlusonar“, „Jón Sigurðsson & sjálfstæðisbarátta Íslendinga“, „Með gati“, „Ófelía“, „Ragnheiður biskupsdóttir“, „Silfur Egils“, „Um óheppilega fundvísi Ingólfs Arnarsonar“, „Um skáldið Jónas“, „Um grimman dauða Jóns Arasonar“ og „Vertu mér samferða inní blómalandið, amma“. Margt af því efni sem birtist í heftunum átti síðar eftir að rata inn á plöturnar hans. Á tónlistarferli sínum urðu ein vinsælustu lögin Megasar: „Spáðu í mig“, „Tvær stjörnur“, „Reykjavíkurnætur“ og „Fatlafól“. <ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/07/07/andlat_megas/?origin=helstu|title=Andlát: Megas|website=Mbl.is|access-date=7. júlí 2026}}</ref> Hann vann með fjölda listamanna á ferli sínum. Þeirra á meðal eru [[Bubbi Morthens]], [[Nýdönsk]], [[Spilverk þjóðanna]] og [[KUKL]]. Viðurkenningar sem hann hlaut á ævinni voru m.a. [[heiðurslaun listamanna]] og [[verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262906323d/megas-er-latinn|title=Megas er látinn|website=Vísir.is|date=7. júlí 2026|author=Eiður Þór Árnason}}</ref> Megas var umdeildur og vakti umtal fyrir líferni sitt og hegðun. Hann var um tíma í sambandi við ungan taílenskan [[kynsegin]] mann sem heimsótti hann til Íslands. Hann samdi til hans ástarlögin „Fílahirðirinn frá Súrín“ og „Tvær stjörnur“. Lagið „Litlir sætir strákar“ sem vakti umtal, var líka innblásið af sambandi þeirra sem stóð stutt.<ref>{{cite web|url=https://heimildin.is/frett/forbodid-samband-megasar-vid-ladyboy/|title=Fjallað um forboðið samband Megasar við „ladyboy“|website=Heimildin|date=16. apríl 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2022/11/16/litlir-saetir-strakar/|title=Litlir sætir strákar|website=Glatkistan|author=Helgi Jónsson|date=16.11.2022}}</ref> Kona sem kynntist honum tvítug sakaði hann um kynferðisbrot og að hafa stráð salti í sárið með laginu „Litla ljót“ sem samsvaraði hennar reynslu um atvikið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20212188353d/-kominn-timi-til-ad-hann-se-opin-beradur-|title=Kominn tími til að hann sé opin­beraður|website=Vísir|date=26. nóvember 2021|author=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Eftir andlát hans fór af stað umræða um að honum hefði verið [[slaufun|slaufað]] af [[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpinu]], en starfsfólk þar neitaði því alfarið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262907959d/sar-reidir-ruvar-ar-hafna-thvi-ad-megasi-hafi-verid-slaufad|title=Sár­reiðir Rúvar-ar hafna því að Megasi hafi verið slaufað|author=Jakob Bjarnar|date=10. júlí 2026|website=Vísir}}</ref> == Útgefin verk == === Breiðskífur === *1972 - ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]'' *1975 - ''[[Millilending]]'' *1976 - ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' *1977 - ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' (með Spilverki þjóðanna) *1978 - ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' *1986 - ''[[Í góðri trú]]'' *1987 - ''[[Loftmynd (hljómplata)|Loftmynd]]'' *1988 - ''[[Höfuðlausnir]]'' *1988 - ''[[Bláir draumar]]'' (með Bubba) *1990 - ''[[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]'' *1992 - ''[[Þrír blóðdropar]]'' *1996 - ''[[Til hamingju með fallið]]'' *1997 - ''[[Fláa veröld]]'' *2000 - ''[[Svanasöngur á leiði]]'' *2001 - ''[[Far þinn veg]]'' *2005 - ''[[Hús datt]]'' (með Súkkat) *2007 - ''[[Frágangur]]'' ásamt Senuþjófunum *2007 - ''[[Hold er mold]]'' ásamt Senuþjófunum *2008 - ''[[Á Morgun|Á morgun]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[Aðför að lögum]]'' ásamt Strengjum *2017 - ''Ósómaljóð'' (Megas syngur Ósómaljóð [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]]) === Tónleikaplötur === *1979 - ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' - tónleikar í [[Menntask%C3%B3linn_vi%C3%B0_Hamrahl%C3%AD%C3%B0|MH]] (með Sjálfsmorðssveitinni) *1994 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH (með Nýdönsk) *2006 - ''[[Passíusálmar í Skálholti]]'' - upptaka frá 2001 *2006 - ''[[Greinilegur púls]]'' - upptaka frá 1991 *2009 - ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' - tvöföld tónleikaplata (ásamt Senuþjófum) === Safnplötur === *1993 - ''[[Paradísarfuglinn (hljómplata)|Paradísarfuglinn]]'' *2002 - ''[[(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta]]'' *2002 - ''Megas 1972–2002'' *2012 - ''Megas raular lögin sín'' *2020 - ''Syngdu eitthvað gamalt!'' === Safnkassar === *1986 - ''[[Megas allur]]'' - safnkassi með öllum plötum Megasar fram til 1986, ásamt tveimur plötum með óútgefnu efni og efni af plötum með öðrum listamönnum === Annað === *2001 - ''[[Haugbrot]]'' - hljómorð (Megas les úr verkum sínum við undirleik Guðlaugs Kristins Óskarssonar) *2013 - ''Jeppi á fjalli'' - lög úr samnefndu leikriti, lög og textar eftir Megas og Braga Valdimar Skúlason === Smáskífur === *1975 - ''[[Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína]]'' === Aðrir listamenn flytja lög Megasar === *1997 - ''Megasarlög'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Pældu í því sem pælandi er í'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Magga Stína syngur Megas'' === Bækur === *1968 - ''[[Megas I, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1968 - ''[[Megas II, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1973 - ''[[Megas III, ljóðabók]]'' *1990 - ''[[Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *1991 - ''[[Textar]]'' *1994 - ''[[Björn og Sveinn eða makleg málagjöld]]'' *2001 - ''[[Megas. Greinasafn eftir ýmsa höfunda, myndir, nótur, viðtöl]]''. Mál og menning 2001 *2009/2010 - ''Megas I-III Pjáturútgáfa'' (í fyrst 20, svo 100 eintökum númeruð og árituð) [[Flokkur:Megas]] {{fd|1945|2026}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * Þórunn Valdimarsdóttir. 1993. ''Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ''. Mál og menning, Reykjavík. * Jónatan Garðarsson. 2002. „Megas 1972-2002“. Æviágrip í bæklingi plötunnar ''Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta''. Íslenskir tónar, Reykjavík. * Óttar Guðmundsson. 2015. ''(Esenis tesenis tera) Viðrini tel ég mig vera: Megas og dauðasyndirnar''. Skrudda. n906jx2gqjdmkwvjdlfm91qnihie2zi 0 1599 1979752 1942820 2026-09-22T10:35:12Z Akigka 183 1979752 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1960''' (MCMLX í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 60. ár 20. aldar og [[hlaupár]] sem hófst á [[föstudagur|föstudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. Árið 1960 er gjarnan kallað „ár [[Afríka|Afríku]]“ þar sem 17 Afríkuríki fengu sjálfstæði þetta ár: 14 fyrrum franskar nýlendur, 2 breskar og 1 belgísk. == Ísland == * Janúar - [[Varðskipið Óðinn (1960)|Varðskipið Óðinn]] var tekið í notkun. * Vor - [[Þorskastríðin]]: ** [[Alþingi]] samþykkti að stækka fiskveiðlögsöguna í 22 kílómetra. ** [[Hermann Jónasson]] leitaði til bandarískra flotayfirvalda til að aðstoða við landhelgisgæslu en var hafnað. [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]], hótaði að bandarísku herstöðinni yrði lokað og herinn rekinn úr landi. * [[19. júní]]- [[Keflavíkurgangan 1960|Fyrsta Keflavíkurgangan]] var farin til að mótmæla bandarískri herstöð. * [[23. júní]] - Ungmennafélagið [[Þór Þorlákshöfn]] stofnað í Meitilsbyggingunni í [[Þorlákshöfn]]. * [[30. ágúst]] - [[Fæðingarheimili Reykjavíkur]] hóf starfsemi. * [[10. september]] - [[Samtök hernámsandstæðinga]] voru stofnuð. * [[30. nóvember]] - [[Ungmennafélagið Stjarnan]] var stofnað. ===Ódagsett=== * [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu]] fór fyrst fram. * [[Samtök herskálabúa]] voru lögð niður. * Býlið [[Bakkasel]] á Öxnadalsheiði fór í eyði. ==Erlendis== * [[9. janúar]] - Hafið var að byggja [[Asvanstíflan|Asvanstífluna]] í Egyptalandi. * [[22. janúar]] - [[Maríanadjúpáll]]inn: Menn komust fyrst niður tæpa 11 kílómetra niður í djúpsjávarsprunguna. * [[24. janúar]] - Uppreisn hófst gegn nýlenduveldi Frakklands í [[Alsír]]. * [[3. janúar]] - [[Harold Macmillan]], forsætisráðherra Bretlands, hélt hina frægu [[Wind of Change-ræðan|Wind of Change-ræðu]] í Höfðaborg. * [[18. febrúar]] - [[28. febrúar]] - [[Vetrarólympíuleikarnir 1960]] voru haldnir í Kaliforníu. * [[29. febrúar]] - Jarðskjálfti varð í [[Agadir]], [[Marokkó]]. 12.000 létust. * [[6. mars]] - Bandaríkin ákváðu að senda 3.500 hermenn til [[Víetnam]]. * [[29. mars]] - Frakkland vann [[Eurovision]]. * [[1. maí]] - [[Kalda stríðið]]: [[Njósnavélardeilan]]: Bandarísk njósnavél var skotin niður af Sovétmönnum. * [[3. maí]] - [[Fríverslunarsamtök Evrópu]] (EFTA) voru stofnuð. * [[11. maí]] - Ísraelska leyniþjónustan [[Mossad]] rændi þýska stríðsglæpamanninum [[Adolf Eichmann]] frá Argentínu og fluttu til Ísraels þar sem hann var síðar dæmdur og tekinn af lífi. * [[13. maí]] - [[Dhaulagiri]], 7. hæsta fjall heims var klifið af Svisslendingum og Austurríkismönnum. * [[22. maí]] - Jarðskjálfti varð í [[Valdivia]], [[Chile]]. Hann var 9,5 að stærð, sá stærsti sem mælst hefur. Þúsundir létust af völdum hans og flóðbylgju. * [[27. maí]] - Valdarán hersins varð í [[Tyrkland]]i án blóðsúthellinga. * [[5. júní]] - [[Morðin við Bodomsvatn]]: Fjöldamorð voru framin í Finnlandi. * [[16. júní]] - Kvikmyndin [[Psycho]] kom út. * [[30. júní]] - [[Austur-Kongó]] fékk sjálfstæði frá Belgíu. * [[1. júlí]] - [[Sómalía]] fékk sjálfstæði. * [[6. júlí]] - [[10. júlí]] - [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1960]] var haldin. * [[20. júlí]] - [[Sirimavo Bandaranaike]] varð fyrsti kosni kvenleiðtogi heims þegar hún varð forsætisráðherra [[Ceylon]]. * [[11. ágúst]] - [[Tjad]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi. * [[25. ágúst]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1960]] voru haldnir. * [[1. október]] - [[Nígería]] fékk sjálfstæði frá [[Bretland]]i. * [[8. nóvember]] - [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1960|Forsetakosningar í Bandaríkjunum]]: [[John F. Kennedy]] var kjörinn 35. forseti Bandaríkjanna. Hann var sá yngsti sem tók við embættinu, 43 ára gamall. * [[9. desember]] - Skyndibitakeðjan [[Domino's Pizza]] var stofnuð í [[Michigan]] í Bandaríkjunum. * [[13. desember]] - [[Eþíópíska valdaránstilraunin 1960|Tilraun til valdaráns var í Eþíópíu]]. ===Ódagsett=== * Ríki Afríku: [[Kamerún]], [[Madagaskar]], [[Tógó]], [[Máritanía]], [[Benín]], [[Níger]], [[Burkina Faso]], [[Tsjad]], [[Vestur-Kongó]] og [[Gabon]] fengu sjálfstæði frá [[Frakkland]]i. * [[SWAPO]]-flokkurinn var stofnaður í Namibíu. * [[Evrópukeppni bikarhafa]] fór fyrst fram í knattspyrnu. * [[Brasilía (borg)|Brasilíuborg]] var fullbyggð. * Hljómsveitin [[Bítlarnir]] var stofnuð. * Skáldsagan, ''[[Að drepa hermikráku]]'' (To Kill a Mockingbird) eftir bandaríska rithöfundinn [[Harper Lee]] kom út. Hún fjallaði m.a. um kynþáttaaðskilnað. == Fædd == * [[4. janúar]] - [[Michael Stipe]], bandarískur söngvari sveitarinnar [[R.E.M.]]. * [[12. janúar]] - [[Dominique Wilkins]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[25. janúar]] - [[Halldór Þorgeirsson]], íslenskur kvikmyndaframleiðandi. * [[27. janúar]] - [[Samia Suluhu]], tansanísk stjórnmálakona. * [[3. febrúar]] - [[Joachim Löw]], þýskur knattspyrnumaður. * [[5. febrúar]] - [[Iwona Chmielewska]], pólskur rithöfundur. * [[8. febrúar]] - [[Benigno Aquino III]], filippeyskur stjórnmálamaður (d. [[2021]]). * [[19. febrúar]] - [[Andrew Mountbatten-Windsor]], meðlimur bresku konungsfjölskyldunnar. * [[21. febrúar]] - [[Isaac Julien]], breskur myndlistarmaður. * [[23. febrúar]] - [[Naruhito]], Japanskeisari. * [[9. mars]] - [[Hideaki Ōmura]], japanskur stjórnmálamaður. * [[21. mars]] - [[Ayrton Senna]], brasilískur akstursíþróttamaður (d. [[1994]]). * [[4. apríl]] - [[Hugo Weaving]], breskur leikari. * [[5. apríl]] - [[Susanne Bier]], danskur kvikmyndaleikstjóri. * [[13. apríl]] - [[Illugi Jökulsson]], íslenskur útvarpsmaður. * [[15. apríl]] - [[Filippus Belgíukonungur]]. * [[16. apríl]] - [[Rafael Benítez]], spænskur knattspyrnustjóri. * [[19. apríl]] - [[Gustavo Petro]], kólumbískur stjórnmálamaður. * [[20. apríl]] - [[Miguel Díaz-Canel]], kúbverskur stjórnmálamaður. * [[26. apríl]] - [[Roger Andrew Taylor]], breskur trommari ([[Duran Duran]]). * [[28. apríl]]- [[Jón Páll Sigmarsson]], íslenskur kraftlyftingamaður (d. [[1993]]). * [[28. apríl]] - [[Ian Rankin]], skoskur rithöfundur. * [[10. maí]] - [[Bono]], írskur tónlistarmaður ([[U2]]). * [[2. júlí]] - [[Karl Garðarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[11. júlí]] - [[Jafar Panahi]], íranskur kvikmyndaleikstjóri. * [[20. júlí]] - [[Valdimar Leó Friðriksson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[30. júlí]] - [[Árni Þór Sigurðsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1. ágúst]] - [[Micheál Martin]], írskur stjórnmálamaður. * [[4. ágúst]] - [[José Luis Rodríguez Zapatero]], spænskur stjórnmálamaður. * [[7. ágúst]] - [[David Duchovny]], bandarískur leikari. * [[10. ágúst]] - [[Antonio Banderas]], leikari. * [[17. ágúst]] - [[Sean Penn]], bandarískur leikari. * [[25. ágúst]] - [[Jonas Gahr Støre]], norskur stjórnmálamaður. * [[26. ágúst]] - [[Óli Björn Kárason]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1. september]] - [[Eric Adams]], bandarískur stjórnmálamaður. * 1. september - [[Brynjar Níelsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[9. september]] - [[Hugh Grant]], breskur leikari. * [[10. september]] - [[Colin Firth]], breskur leikari. * [[22. september]] - [[Isaac Herzog]], ísraelskur stjórnmálamaður. * [[27. október]] - [[Jeffrey Bostic]], barbadoskur stjórnmálamaður. * [[30. október]] - [[Diego Maradona]], argentínskur knattspyrnumaður (d. [[2020]]). * [[5. nóvember]] - [[Tilda Swinton]], bresk leikkona. * [[7. nóvember]] - [[Þorvaldur Þorsteinsson]], íslenskur myndlistarmaður (d. [[2013]]). * 7. nóvember - [[Tommy Thayer]], bandarískur gítarleikari ([[KISS]]). * [[9. nóvember]] - [[Andreas Brehme]], þýskur knattspyrnumaður (d. [[2024]]). * [[10. nóvember]] - [[Neil Gaiman]], enskur rithöfundur. * [[13. nóvember]] - [[Jón L. Árnason]], íslenskur stórmeistari í skák. * [[27. nóvember]] - [[Júlía Tymosjenko]], úkraínskur stjórnmálamaður. * [[30. nóvember]] - [[Gary Lineker]], enskur knattspyrnumaður. * [[3. desember]] - [[Julianne Moore]], bandarísk leikkona. * [[8. desember]] - [[Sólveig Anspach]], íslenskur kvikmyndaleikstjóri (d. [[2015]]). * [[10. desember]] - [[Kenneth Branagh]], norðurírskur leikari. * 10. desember - [[Flosi Sigurðsson]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[12. desember]] - [[Vésteinn Hafsteinsson]], íslenskur frjálsíþróttamaður. * [[14. desember]] - [[Ebrahim Raisi]], íranskur stjórnmálamaður (d. [[2024]]). * 14. desember - [[Chris Waddle]], enskur knattspyrnumaður. * [[18. desember]] - [[Yoon Suk-yeol]], suðurkóreskur stjórnmálamaður. * [[26. desember]] - [[Temuera Morrison]], nýsjálenskur leikari. * [[31. desember]] - [[Steve Bruce]], enskur knattspyrnustjóri. == Dáin == * [[4. janúar]] - [[Albert Camus]], franskur rithöfundur (f. [[1913]]). * [[14. janúar]] - [[Ralph Chubb]], breskt skáld og listamaður (f. [[1892]]). * [[3. febrúar]] - [[Fred Buscaglione]], ítalskur tónlistarmaður (f. [[1921]]). * [[19. febrúar]] - [[H. C. Hansen]], danskur stjórnmálamaður (f. [[1906]]). * [[14. mars]] - [[Steinunn Jóhannesdóttir]], íslensk-bandarískur læknir (f. [[1870]]). * [[12. maí]] - [[Evelyn Dunbar]], bresk myndlistarkona (f. [[1906]]). * [[30. maí]] - [[Borís Pasternak]], rússneskur rithöfundur (f. [[1890]]). * [[5. ágúst]] - [[Arthur Meighen]], ástralskur stjórnmálamaður (f. [[1874]]). * [[15. september]] - [[Héctor Castro]], úrúgvæskur knattspyrnumaður (f. [[1904]]). * [[16. nóvember]] - [[Clark Gable]], bandarískur leikari (f. [[1901]]). * [[17. nóvember]] - [[Halldór Friðgeir Sigurðsson]], íslenskur skipstjóri (f. [[1880]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Donald Arthur Glaser]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Willard Frank Libby]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - Sir [[Frank Macfarlane Burnet]], [[Peter Brian Medawar]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Saint-John Perse]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Albert Lutuli]] [[Flokkur:1960]] 8tlj3yms1hm2dnwjf5b3rwoyy3a90cz 1979760 1979752 2026-09-22T11:13:39Z Akigka 183 /* Ísland */ atburðir frá 1958 1979760 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1960''' (MCMLX í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 60. ár 20. aldar og [[hlaupár]] sem hófst á [[föstudagur|föstudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. Árið 1960 er gjarnan kallað „ár [[Afríka|Afríku]]“ þar sem 17 Afríkuríki fengu sjálfstæði þetta ár: 14 fyrrum franskar nýlendur, 2 breskar og 1 belgísk. == Ísland == * [[28. janúar]] - Varðskipið [[Varðskipið Óðinn (1960)|''Óðinn'']] var tekið í notkun. * [[19. júní]]- [[Keflavíkurgangan 1960|Fyrsta Keflavíkurgangan]] var farin til að mótmæla bandarískri herstöð. * [[23. júní]] - Ungmennafélagið [[Þór Þorlákshöfn]] stofnað í Meitilsbyggingunni í [[Þorlákshöfn]]. * [[30. ágúst]] - [[Fæðingarheimili Reykjavíkur]] hóf starfsemi. * [[10. september]] - [[Samtök hernámsandstæðinga]] voru stofnuð. * [[30. nóvember]] - [[Ungmennafélagið Stjarnan]] var stofnað. ===Ódagsett=== * [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu]] fór fyrst fram. * [[Samtök herskálabúa]] voru lögð niður. * Býlið [[Bakkasel]] á Öxnadalsheiði fór í eyði. ==Erlendis== * [[9. janúar]] - Hafið var að byggja [[Asvanstíflan|Asvanstífluna]] í Egyptalandi. * [[22. janúar]] - [[Maríanadjúpáll]]inn: Menn komust fyrst niður tæpa 11 kílómetra niður í djúpsjávarsprunguna. * [[24. janúar]] - Uppreisn hófst gegn nýlenduveldi Frakklands í [[Alsír]]. * [[3. janúar]] - [[Harold Macmillan]], forsætisráðherra Bretlands, hélt hina frægu [[Wind of Change-ræðan|Wind of Change-ræðu]] í Höfðaborg. * [[18. febrúar]] - [[28. febrúar]] - [[Vetrarólympíuleikarnir 1960]] voru haldnir í Kaliforníu. * [[29. febrúar]] - Jarðskjálfti varð í [[Agadir]], [[Marokkó]]. 12.000 létust. * [[6. mars]] - Bandaríkin ákváðu að senda 3.500 hermenn til [[Víetnam]]. * [[29. mars]] - Frakkland vann [[Eurovision]]. * [[1. maí]] - [[Kalda stríðið]]: [[Njósnavélardeilan]]: Bandarísk njósnavél var skotin niður af Sovétmönnum. * [[3. maí]] - [[Fríverslunarsamtök Evrópu]] (EFTA) voru stofnuð. * [[11. maí]] - Ísraelska leyniþjónustan [[Mossad]] rændi þýska stríðsglæpamanninum [[Adolf Eichmann]] frá Argentínu og fluttu til Ísraels þar sem hann var síðar dæmdur og tekinn af lífi. * [[13. maí]] - [[Dhaulagiri]], 7. hæsta fjall heims var klifið af Svisslendingum og Austurríkismönnum. * [[22. maí]] - Jarðskjálfti varð í [[Valdivia]], [[Chile]]. Hann var 9,5 að stærð, sá stærsti sem mælst hefur. Þúsundir létust af völdum hans og flóðbylgju. * [[27. maí]] - Valdarán hersins varð í [[Tyrkland]]i án blóðsúthellinga. * [[5. júní]] - [[Morðin við Bodomsvatn]]: Fjöldamorð voru framin í Finnlandi. * [[16. júní]] - Kvikmyndin [[Psycho]] kom út. * [[30. júní]] - [[Austur-Kongó]] fékk sjálfstæði frá Belgíu. * [[1. júlí]] - [[Sómalía]] fékk sjálfstæði. * [[6. júlí]] - [[10. júlí]] - [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1960]] var haldin. * [[20. júlí]] - [[Sirimavo Bandaranaike]] varð fyrsti kosni kvenleiðtogi heims þegar hún varð forsætisráðherra [[Ceylon]]. * [[11. ágúst]] - [[Tjad]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi. * [[25. ágúst]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1960]] voru haldnir. * [[1. október]] - [[Nígería]] fékk sjálfstæði frá [[Bretland]]i. * [[8. nóvember]] - [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1960|Forsetakosningar í Bandaríkjunum]]: [[John F. Kennedy]] var kjörinn 35. forseti Bandaríkjanna. Hann var sá yngsti sem tók við embættinu, 43 ára gamall. * [[9. desember]] - Skyndibitakeðjan [[Domino's Pizza]] var stofnuð í [[Michigan]] í Bandaríkjunum. * [[13. desember]] - [[Eþíópíska valdaránstilraunin 1960|Tilraun til valdaráns var í Eþíópíu]]. ===Ódagsett=== * Ríki Afríku: [[Kamerún]], [[Madagaskar]], [[Tógó]], [[Máritanía]], [[Benín]], [[Níger]], [[Burkina Faso]], [[Tsjad]], [[Vestur-Kongó]] og [[Gabon]] fengu sjálfstæði frá [[Frakkland]]i. * [[SWAPO]]-flokkurinn var stofnaður í Namibíu. * [[Evrópukeppni bikarhafa]] fór fyrst fram í knattspyrnu. * [[Brasilía (borg)|Brasilíuborg]] var fullbyggð. * Hljómsveitin [[Bítlarnir]] var stofnuð. * Skáldsagan, ''[[Að drepa hermikráku]]'' (To Kill a Mockingbird) eftir bandaríska rithöfundinn [[Harper Lee]] kom út. Hún fjallaði m.a. um kynþáttaaðskilnað. == Fædd == * [[4. janúar]] - [[Michael Stipe]], bandarískur söngvari sveitarinnar [[R.E.M.]]. * [[12. janúar]] - [[Dominique Wilkins]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[25. janúar]] - [[Halldór Þorgeirsson]], íslenskur kvikmyndaframleiðandi. * [[27. janúar]] - [[Samia Suluhu]], tansanísk stjórnmálakona. * [[3. febrúar]] - [[Joachim Löw]], þýskur knattspyrnumaður. * [[5. febrúar]] - [[Iwona Chmielewska]], pólskur rithöfundur. * [[8. febrúar]] - [[Benigno Aquino III]], filippeyskur stjórnmálamaður (d. [[2021]]). * [[19. febrúar]] - [[Andrew Mountbatten-Windsor]], meðlimur bresku konungsfjölskyldunnar. * [[21. febrúar]] - [[Isaac Julien]], breskur myndlistarmaður. * [[23. febrúar]] - [[Naruhito]], Japanskeisari. * [[9. mars]] - [[Hideaki Ōmura]], japanskur stjórnmálamaður. * [[21. mars]] - [[Ayrton Senna]], brasilískur akstursíþróttamaður (d. [[1994]]). * [[4. apríl]] - [[Hugo Weaving]], breskur leikari. * [[5. apríl]] - [[Susanne Bier]], danskur kvikmyndaleikstjóri. * [[13. apríl]] - [[Illugi Jökulsson]], íslenskur útvarpsmaður. * [[15. apríl]] - [[Filippus Belgíukonungur]]. * [[16. apríl]] - [[Rafael Benítez]], spænskur knattspyrnustjóri. * [[19. apríl]] - [[Gustavo Petro]], kólumbískur stjórnmálamaður. * [[20. apríl]] - [[Miguel Díaz-Canel]], kúbverskur stjórnmálamaður. * [[26. apríl]] - [[Roger Andrew Taylor]], breskur trommari ([[Duran Duran]]). * [[28. apríl]]- [[Jón Páll Sigmarsson]], íslenskur kraftlyftingamaður (d. [[1993]]). * [[28. apríl]] - [[Ian Rankin]], skoskur rithöfundur. * [[10. maí]] - [[Bono]], írskur tónlistarmaður ([[U2]]). * [[2. júlí]] - [[Karl Garðarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[11. júlí]] - [[Jafar Panahi]], íranskur kvikmyndaleikstjóri. * [[20. júlí]] - [[Valdimar Leó Friðriksson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[30. júlí]] - [[Árni Þór Sigurðsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1. ágúst]] - [[Micheál Martin]], írskur stjórnmálamaður. * [[4. ágúst]] - [[José Luis Rodríguez Zapatero]], spænskur stjórnmálamaður. * [[7. ágúst]] - [[David Duchovny]], bandarískur leikari. * [[10. ágúst]] - [[Antonio Banderas]], leikari. * [[17. ágúst]] - [[Sean Penn]], bandarískur leikari. * [[25. ágúst]] - [[Jonas Gahr Støre]], norskur stjórnmálamaður. * [[26. ágúst]] - [[Óli Björn Kárason]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1. september]] - [[Eric Adams]], bandarískur stjórnmálamaður. * 1. september - [[Brynjar Níelsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[9. september]] - [[Hugh Grant]], breskur leikari. * [[10. september]] - [[Colin Firth]], breskur leikari. * [[22. september]] - [[Isaac Herzog]], ísraelskur stjórnmálamaður. * [[27. október]] - [[Jeffrey Bostic]], barbadoskur stjórnmálamaður. * [[30. október]] - [[Diego Maradona]], argentínskur knattspyrnumaður (d. [[2020]]). * [[5. nóvember]] - [[Tilda Swinton]], bresk leikkona. * [[7. nóvember]] - [[Þorvaldur Þorsteinsson]], íslenskur myndlistarmaður (d. [[2013]]). * 7. nóvember - [[Tommy Thayer]], bandarískur gítarleikari ([[KISS]]). * [[9. nóvember]] - [[Andreas Brehme]], þýskur knattspyrnumaður (d. [[2024]]). * [[10. nóvember]] - [[Neil Gaiman]], enskur rithöfundur. * [[13. nóvember]] - [[Jón L. Árnason]], íslenskur stórmeistari í skák. * [[27. nóvember]] - [[Júlía Tymosjenko]], úkraínskur stjórnmálamaður. * [[30. nóvember]] - [[Gary Lineker]], enskur knattspyrnumaður. * [[3. desember]] - [[Julianne Moore]], bandarísk leikkona. * [[8. desember]] - [[Sólveig Anspach]], íslenskur kvikmyndaleikstjóri (d. [[2015]]). * [[10. desember]] - [[Kenneth Branagh]], norðurírskur leikari. * 10. desember - [[Flosi Sigurðsson]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[12. desember]] - [[Vésteinn Hafsteinsson]], íslenskur frjálsíþróttamaður. * [[14. desember]] - [[Ebrahim Raisi]], íranskur stjórnmálamaður (d. [[2024]]). * 14. desember - [[Chris Waddle]], enskur knattspyrnumaður. * [[18. desember]] - [[Yoon Suk-yeol]], suðurkóreskur stjórnmálamaður. * [[26. desember]] - [[Temuera Morrison]], nýsjálenskur leikari. * [[31. desember]] - [[Steve Bruce]], enskur knattspyrnustjóri. == Dáin == * [[4. janúar]] - [[Albert Camus]], franskur rithöfundur (f. [[1913]]). * [[14. janúar]] - [[Ralph Chubb]], breskt skáld og listamaður (f. [[1892]]). * [[3. febrúar]] - [[Fred Buscaglione]], ítalskur tónlistarmaður (f. [[1921]]). * [[19. febrúar]] - [[H. C. Hansen]], danskur stjórnmálamaður (f. [[1906]]). * [[14. mars]] - [[Steinunn Jóhannesdóttir]], íslensk-bandarískur læknir (f. [[1870]]). * [[12. maí]] - [[Evelyn Dunbar]], bresk myndlistarkona (f. [[1906]]). * [[30. maí]] - [[Borís Pasternak]], rússneskur rithöfundur (f. [[1890]]). * [[5. ágúst]] - [[Arthur Meighen]], ástralskur stjórnmálamaður (f. [[1874]]). * [[15. september]] - [[Héctor Castro]], úrúgvæskur knattspyrnumaður (f. [[1904]]). * [[16. nóvember]] - [[Clark Gable]], bandarískur leikari (f. [[1901]]). * [[17. nóvember]] - [[Halldór Friðgeir Sigurðsson]], íslenskur skipstjóri (f. [[1880]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Donald Arthur Glaser]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Willard Frank Libby]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - Sir [[Frank Macfarlane Burnet]], [[Peter Brian Medawar]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Saint-John Perse]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Albert Lutuli]] [[Flokkur:1960]] d0p0mibqm3td2zrevxbxz6wq7d6s18o 1979766 1979760 2026-09-22T11:40:29Z Akigka 183 /* Ísland */ 1979766 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1960''' (MCMLX í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 60. ár 20. aldar og [[hlaupár]] sem hófst á [[föstudagur|föstudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. Árið 1960 er gjarnan kallað „ár [[Afríka|Afríku]]“ þar sem 17 Afríkuríki fengu sjálfstæði þetta ár: 14 fyrrum franskar nýlendur, 2 breskar og 1 belgísk. == Ísland == * [[28. janúar]] - Varðskipið [[Varðskipið Óðinn (1960)|''Óðinn'']] var tekið í notkun. * [[19. júní]]- [[Keflavíkurgangan 1960|Fyrsta Keflavíkurgangan]] var farin til að mótmæla bandarískri herstöð. * [[23. júní]] - Ungmennafélagið [[Þór Þorlákshöfn]] var stofnað í Meitilsbyggingunni í Þorlákshöfn. * [[11. ágúst]] - [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu]] hófst á leik B-liða KR og Fram. * [[30. ágúst]] - [[Fæðingarheimili Reykjavíkur]] hóf starfsemi við Eiríksgötu í Reykjavík. * [[10. september]] - [[Samtök hernámsandstæðinga]] voru stofnuð. * [[30. nóvember]] - [[Ungmennafélagið Stjarnan]] var stofnað í Garðahreppi. ===Ódagsett=== * [[Samtök herskálabúa]] voru lögð niður. * Býlið [[Bakkasel]] á Öxnadalsheiði fór í eyði. ==Erlendis== * [[9. janúar]] - Hafið var að byggja [[Asvanstíflan|Asvanstífluna]] í Egyptalandi. * [[22. janúar]] - [[Maríanadjúpáll]]inn: Menn komust fyrst niður tæpa 11 kílómetra niður í djúpsjávarsprunguna. * [[24. janúar]] - Uppreisn hófst gegn nýlenduveldi Frakklands í [[Alsír]]. * [[3. janúar]] - [[Harold Macmillan]], forsætisráðherra Bretlands, hélt hina frægu [[Wind of Change-ræðan|Wind of Change-ræðu]] í Höfðaborg. * [[18. febrúar]] - [[28. febrúar]] - [[Vetrarólympíuleikarnir 1960]] voru haldnir í Kaliforníu. * [[29. febrúar]] - Jarðskjálfti varð í [[Agadir]], [[Marokkó]]. 12.000 létust. * [[6. mars]] - Bandaríkin ákváðu að senda 3.500 hermenn til [[Víetnam]]. * [[29. mars]] - Frakkland vann [[Eurovision]]. * [[1. maí]] - [[Kalda stríðið]]: [[Njósnavélardeilan]]: Bandarísk njósnavél var skotin niður af Sovétmönnum. * [[3. maí]] - [[Fríverslunarsamtök Evrópu]] (EFTA) voru stofnuð. * [[11. maí]] - Ísraelska leyniþjónustan [[Mossad]] rændi þýska stríðsglæpamanninum [[Adolf Eichmann]] frá Argentínu og fluttu til Ísraels þar sem hann var síðar dæmdur og tekinn af lífi. * [[13. maí]] - [[Dhaulagiri]], 7. hæsta fjall heims var klifið af Svisslendingum og Austurríkismönnum. * [[22. maí]] - Jarðskjálfti varð í [[Valdivia]], [[Chile]]. Hann var 9,5 að stærð, sá stærsti sem mælst hefur. Þúsundir létust af völdum hans og flóðbylgju. * [[27. maí]] - Valdarán hersins varð í [[Tyrkland]]i án blóðsúthellinga. * [[5. júní]] - [[Morðin við Bodomsvatn]]: Fjöldamorð voru framin í Finnlandi. * [[16. júní]] - Kvikmyndin [[Psycho]] kom út. * [[30. júní]] - [[Austur-Kongó]] fékk sjálfstæði frá Belgíu. * [[1. júlí]] - [[Sómalía]] fékk sjálfstæði. * [[6. júlí]] - [[10. júlí]] - [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1960]] var haldin. * [[20. júlí]] - [[Sirimavo Bandaranaike]] varð fyrsti kosni kvenleiðtogi heims þegar hún varð forsætisráðherra [[Ceylon]]. * [[11. ágúst]] - [[Tjad]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi. * [[25. ágúst]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1960]] voru haldnir. * [[1. október]] - [[Nígería]] fékk sjálfstæði frá [[Bretland]]i. * [[8. nóvember]] - [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1960|Forsetakosningar í Bandaríkjunum]]: [[John F. Kennedy]] var kjörinn 35. forseti Bandaríkjanna. Hann var sá yngsti sem tók við embættinu, 43 ára gamall. * [[9. desember]] - Skyndibitakeðjan [[Domino's Pizza]] var stofnuð í [[Michigan]] í Bandaríkjunum. * [[13. desember]] - [[Eþíópíska valdaránstilraunin 1960|Tilraun til valdaráns var í Eþíópíu]]. ===Ódagsett=== * Ríki Afríku: [[Kamerún]], [[Madagaskar]], [[Tógó]], [[Máritanía]], [[Benín]], [[Níger]], [[Burkina Faso]], [[Tsjad]], [[Vestur-Kongó]] og [[Gabon]] fengu sjálfstæði frá [[Frakkland]]i. * [[SWAPO]]-flokkurinn var stofnaður í Namibíu. * [[Evrópukeppni bikarhafa]] fór fyrst fram í knattspyrnu. * [[Brasilía (borg)|Brasilíuborg]] var fullbyggð. * Hljómsveitin [[Bítlarnir]] var stofnuð. * Skáldsagan, ''[[Að drepa hermikráku]]'' (To Kill a Mockingbird) eftir bandaríska rithöfundinn [[Harper Lee]] kom út. Hún fjallaði m.a. um kynþáttaaðskilnað. == Fædd == * [[4. janúar]] - [[Michael Stipe]], bandarískur söngvari sveitarinnar [[R.E.M.]]. * [[12. janúar]] - [[Dominique Wilkins]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[25. janúar]] - [[Halldór Þorgeirsson]], íslenskur kvikmyndaframleiðandi. * [[27. janúar]] - [[Samia Suluhu]], tansanísk stjórnmálakona. * [[3. febrúar]] - [[Joachim Löw]], þýskur knattspyrnumaður. * [[5. febrúar]] - [[Iwona Chmielewska]], pólskur rithöfundur. * [[8. febrúar]] - [[Benigno Aquino III]], filippeyskur stjórnmálamaður (d. [[2021]]). * [[19. febrúar]] - [[Andrew Mountbatten-Windsor]], meðlimur bresku konungsfjölskyldunnar. * [[21. febrúar]] - [[Isaac Julien]], breskur myndlistarmaður. * [[23. febrúar]] - [[Naruhito]], Japanskeisari. * [[9. mars]] - [[Hideaki Ōmura]], japanskur stjórnmálamaður. * [[21. mars]] - [[Ayrton Senna]], brasilískur akstursíþróttamaður (d. [[1994]]). * [[4. apríl]] - [[Hugo Weaving]], breskur leikari. * [[5. apríl]] - [[Susanne Bier]], danskur kvikmyndaleikstjóri. * [[13. apríl]] - [[Illugi Jökulsson]], íslenskur útvarpsmaður. * [[15. apríl]] - [[Filippus Belgíukonungur]]. * [[16. apríl]] - [[Rafael Benítez]], spænskur knattspyrnustjóri. * [[19. apríl]] - [[Gustavo Petro]], kólumbískur stjórnmálamaður. * [[20. apríl]] - [[Miguel Díaz-Canel]], kúbverskur stjórnmálamaður. * [[26. apríl]] - [[Roger Andrew Taylor]], breskur trommari ([[Duran Duran]]). * [[28. apríl]]- [[Jón Páll Sigmarsson]], íslenskur kraftlyftingamaður (d. [[1993]]). * [[28. apríl]] - [[Ian Rankin]], skoskur rithöfundur. * [[10. maí]] - [[Bono]], írskur tónlistarmaður ([[U2]]). * [[2. júlí]] - [[Karl Garðarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[11. júlí]] - [[Jafar Panahi]], íranskur kvikmyndaleikstjóri. * [[20. júlí]] - [[Valdimar Leó Friðriksson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[30. júlí]] - [[Árni Þór Sigurðsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1. ágúst]] - [[Micheál Martin]], írskur stjórnmálamaður. * [[4. ágúst]] - [[José Luis Rodríguez Zapatero]], spænskur stjórnmálamaður. * [[7. ágúst]] - [[David Duchovny]], bandarískur leikari. * [[10. ágúst]] - [[Antonio Banderas]], leikari. * [[17. ágúst]] - [[Sean Penn]], bandarískur leikari. * [[25. ágúst]] - [[Jonas Gahr Støre]], norskur stjórnmálamaður. * [[26. ágúst]] - [[Óli Björn Kárason]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1. september]] - [[Eric Adams]], bandarískur stjórnmálamaður. * 1. september - [[Brynjar Níelsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[9. september]] - [[Hugh Grant]], breskur leikari. * [[10. september]] - [[Colin Firth]], breskur leikari. * [[22. september]] - [[Isaac Herzog]], ísraelskur stjórnmálamaður. * [[27. október]] - [[Jeffrey Bostic]], barbadoskur stjórnmálamaður. * [[30. október]] - [[Diego Maradona]], argentínskur knattspyrnumaður (d. [[2020]]). * [[5. nóvember]] - [[Tilda Swinton]], bresk leikkona. * [[7. nóvember]] - [[Þorvaldur Þorsteinsson]], íslenskur myndlistarmaður (d. [[2013]]). * 7. nóvember - [[Tommy Thayer]], bandarískur gítarleikari ([[KISS]]). * [[9. nóvember]] - [[Andreas Brehme]], þýskur knattspyrnumaður (d. [[2024]]). * [[10. nóvember]] - [[Neil Gaiman]], enskur rithöfundur. * [[13. nóvember]] - [[Jón L. Árnason]], íslenskur stórmeistari í skák. * [[27. nóvember]] - [[Júlía Tymosjenko]], úkraínskur stjórnmálamaður. * [[30. nóvember]] - [[Gary Lineker]], enskur knattspyrnumaður. * [[3. desember]] - [[Julianne Moore]], bandarísk leikkona. * [[8. desember]] - [[Sólveig Anspach]], íslenskur kvikmyndaleikstjóri (d. [[2015]]). * [[10. desember]] - [[Kenneth Branagh]], norðurírskur leikari. * 10. desember - [[Flosi Sigurðsson]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[12. desember]] - [[Vésteinn Hafsteinsson]], íslenskur frjálsíþróttamaður. * [[14. desember]] - [[Ebrahim Raisi]], íranskur stjórnmálamaður (d. [[2024]]). * 14. desember - [[Chris Waddle]], enskur knattspyrnumaður. * [[18. desember]] - [[Yoon Suk-yeol]], suðurkóreskur stjórnmálamaður. * [[26. desember]] - [[Temuera Morrison]], nýsjálenskur leikari. * [[31. desember]] - [[Steve Bruce]], enskur knattspyrnustjóri. == Dáin == * [[4. janúar]] - [[Albert Camus]], franskur rithöfundur (f. [[1913]]). * [[14. janúar]] - [[Ralph Chubb]], breskt skáld og listamaður (f. [[1892]]). * [[3. febrúar]] - [[Fred Buscaglione]], ítalskur tónlistarmaður (f. [[1921]]). * [[19. febrúar]] - [[H. C. Hansen]], danskur stjórnmálamaður (f. [[1906]]). * [[14. mars]] - [[Steinunn Jóhannesdóttir]], íslensk-bandarískur læknir (f. [[1870]]). * [[12. maí]] - [[Evelyn Dunbar]], bresk myndlistarkona (f. [[1906]]). * [[30. maí]] - [[Borís Pasternak]], rússneskur rithöfundur (f. [[1890]]). * [[5. ágúst]] - [[Arthur Meighen]], ástralskur stjórnmálamaður (f. [[1874]]). * [[15. september]] - [[Héctor Castro]], úrúgvæskur knattspyrnumaður (f. [[1904]]). * [[16. nóvember]] - [[Clark Gable]], bandarískur leikari (f. [[1901]]). * [[17. nóvember]] - [[Halldór Friðgeir Sigurðsson]], íslenskur skipstjóri (f. [[1880]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Donald Arthur Glaser]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Willard Frank Libby]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - Sir [[Frank Macfarlane Burnet]], [[Peter Brian Medawar]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Saint-John Perse]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Albert Lutuli]] [[Flokkur:1960]] 6h3q2tvu4s5q5rtu6yo2teukoloarb6 0 2427 1979714 1842908 2026-09-21T16:21:05Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979714 wikitext text/x-wiki {{dagatal|maí}} '''13. maí''' er 133. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (134. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 232 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[535]] - [[Agapitus 1.]] varð páfi. * [[1497]] - Alexander 6. páfi bannfærði predikarann [[Savonarola]]. * [[1532]] - [[Francisco Pizarro]] tók land á norðanverðri strönd [[Perú]]. * [[1568]] - [[Orrustan við Langside]]: Lið [[María Skotadrottning|Maríu Skotadrottningar]] beið lægri hlut fyrir sveitum skoskra mótmælenda sem stýrt var af [[James Stewart, jarl af Moray|James Stewart]], jarli af Moray, hálfbróður drottningar. María flúði til Englands þar sem [[Elísabet 1.]] lét handtaka hana [[19. maí]]. * [[1607]] - [[Jamestown]], fyrsti bær enskra landnema í [[Nýi heimurinn|Nýja heiminum]], var stofnaður í Virginíu. * [[1776]] - [[Konungur Íslands|Konungur]] gaf út tilskipun um [[Póstur|póstferðir]] á [[Ísland]]i, en slíkar ferðir hófust þó ekki fyrr en [[1782]]. * [[1830]] - Þrjú héruð [[Stór-Kólumbía|Stór-Kólumbíu]] klufu sig út og urðu landið [[Ekvador]]. * [[1897]] - [[Guglielmo Marconi]] sendi fyrsta [[loftskeyti]]ð sem sent var yfir opið haf, frá Lavernock Point í [[Wales]] yfir Bristol-sund til Flat Holm Island, 6 kílómetra leið. Skeytið var þrjú orð: „Are you ready“. * [[1902]] - [[Alfons 13.]] Spánarkonungur varð fullveðja og tók við völdum en hann var fæddur eftir lát föður síns og hafði borið konungsnafnbót frá fæðingu. * [[1934]] - [[Dettifossslagurinn]] á Siglufirði, hörð viðureign verkfallsmanna og andstæðinga þeirra vegna afgreiðslubanns á skip Eimskipafélags Íslands, átti sér stað. * [[1940]] - [[Winston Churchill]] hélt ræðu í breska þinginu og sagði þar: „Ég hef ekkert að bjóða ykkur nema blóð, svita og tár.“ * [[1945]] - [[Framfarafélagið Kópavogur]] var stofnað. * [[1947]] - [[Sauðárkrókur]] varð kaupstaður með lögum frá Alþingi. * [[1966]] - Íslenska ríkið keypti [[Skaftafell]] í Öræfum undir þjóðgarð sem var opnaður tveimur árum síðar. * [[1972]] - 115 manns létust í eldsvoða í næturklúbbi í [[Ósaka]] í Japan. * [[1981]] - [[Mehmet Ali Ağca]] skaut [[Jóhannes Páll 2.|Jóhannes Pál páfa 2.]] á [[Péturstorgið í Róm|Péturstorginu í Róm]]. * [[1984]] - Sprenging varð í flotastöð sovéska hersins í [[Severomorsk]]. Hundruð manna fórust og tveir þriðju allra flugskeyta [[sovéski norðurflotinn|sovéska norðurflotans]] eyðilögðust. * [[1985]] - [[Þing Kúveit]] veitti konum kosningarétt. Rétturinn var afturkallaður árið 1999 og endurvakinn árið 2005. * [[1992]] - [[Li Hongzhi]] kynnti hreyfinguna [[Falun Gong]] í Kína. * [[1995]] - Hljómsveitin [[Secret Garden]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1995]] með laginu „Nocturne“. * [[1996]] - Um 600 manns létust þegar skýstrokkur gekk yfir [[Bangladess]]. * [[1998]] - [[Uppþotin í Indónesíu í maí 1998]]: Reiður múgur réðist á verslanir fólks af kínverskum uppruna í [[Djakarta]]. * [[1999]] - [[Carlo Azeglio Ciampi]] varð forseti Ítalíu. * [[2000]] - [[Olsen-bræður]] unnu [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2000]]. [[Einar Ágúst & Telma]] fluttu lagið „[[Tell Me!]]“ fyrir Íslands hönd. * [[2000]] - 23 létust þegar sprenging varð í flugeldaverksmiðju í [[Enschede]] í Hollandi. * [[2001]] - Kosningabandalag undir forystu [[Silvio Berlusconi]] sigraði þingkosningar á Ítalíu. * [[2005]] - Kvikmyndin ''[[Fullorðið fólk]]'' var frumsýnd í Danmörku. * [[2005]] - [[Blóðbaðið í Andijan]]: [[Hermaður|Hermenn]] drápu hátt í 700 [[mótmæli|mótmælendur]] í austurhluta [[Úsbekistan]]s. * [[2007]] - [[Manchester United]] lyftu níunda bikar sínum í [[Enska úrvalsdeildin|ensku úrvalsdeildinni]]. * [[2008]] - 80 létust í sprengjuárás í [[Jaípúr]] á Indlandi. <onlyinclude> * [[2010]] - Herforinginn [[Khattiya Sawasdipol]], einn af leiðtogum mótmælenda í Taílandi, var skotinn til bana af leyniskyttu þar sem hann talaði við blaðamann frá ''[[The New York Times]]'' í Bangkok * [[2011]] - Tónlistarhúsið [[Harpa (tónlistarhús)|Harpa]] var formlega tekið í notkun í Reykjavík. * [[2012]] - [[Manchester City]] vann [[England]]smeistaratitilinn í [[knattspyrna|knattspyrnu]] með sigri á [[Queens Park Rangers]]. * [[2014]] - Yfir 300 fórust í [[námuslysið í Soma|sprengingu í kolanámu]] í [[Soma]] í Tyrklandi. * [[2017]] - [[Salvador Sobral]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2017]] fyrir [[Portúgal]] með laginu „Amar pelos dois“. * [[2022]] - [[Mohamed bin Zayed Al Nahyan]] var kjörinn forseti Sameinuðu arabísku furstadæmanna.</onlyinclude> == Fædd == * [[1254]] - [[María af Brabant]], Frakklandsdrottning, seinni kona Filippusar 3. (d. [[1321]]). * [[1588]] - [[Ole Worm]], danskur læknir og fornfræðingur (d. [[1654]]). * [[1717]] - [[María Teresa af Austurríki]], erkihertogaynja Austurríkis (d. [[1780]]). * [[1730]] - [[Charles Watson-Wentworth, markgreifi af Rockingham]], breskur stjórnmálamaður (d. [[1782]]). * [[1792]] - [[Píus 9.]] páfi (d. [[1878]]). * [[1828]] - [[Hannes Finsen]], landfógeti og amtmaður í Færeyjum og síðast stiftamtmaður í Danmörku (d. [[1892]]). * [[1857]] - [[Ronald Ross]], skoskur læknir sem fann malaríusýkilinn (d. [[1932]]). * [[1894]] - [[Ásgeir Ásgeirsson]], annar [[forseti Íslands]] (d. [[1972]]). * [[1930]] - [[Mike Gravel]], bandarískur stjórnmálamaður (d. [[2021]]). * [[1931]] - [[Jim Jones]], bandarískur trúarleiðtogi (d. [[1978]]). * [[1938]] - [[Giuliano Amato]], ítalskur stjórnmálamaður og tvívegis forsætisráðherra. * [[1941]] - [[Ritchie Valens]], bandarískur söngvari. * [[1950]] - [[Stevie Wonder]], bandarískur tónlistamaður. * [[1950]] - [[Elaine Cristina]], brasilísk leikkona. * [[1956]] - [[Staffan Hellstrand]], sænskur söngvari. * [[1957]] - [[Carrie Lam]], kínverskur stjórnmálamaður. * [[1961]] - [[Dennis Rodman]], bandarískur körfuknattleiksmaður og leikari. * [[1961]] - [[Danny Leiner]], bandarískur leikari (d. [[2018]]). * [[1964]] - [[Ronnie Coleman]], bandarískur meistari í vaxtarrækt. * [[1964]] - [[Hilmar Jónsson]], íslenskur leikari. * [[1979]] - [[Karl Filippus Svíaprins]]. * [[1980]] - Egill [[Gillzenegger]] Einarsson, íslenskur skemmtikraftur og rithöfundur. * [[1986]] - [[Robert Pattinson]], enskur leikari. * [[1986]] - [[Alexander Rybak]], norskur söngvari. * [[1990]] - [[Ólafur Guðmundsson (f. 1990)|Ólafur Guðmundsson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[1993]] - [[Romelu Lukaku]], belgískur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[1882]] - [[Kristján Kristjánsson (f. 1806)|Kristján Kristjánsson]], íslenskur embættismaður (f. [[1806]]). * [[1930]] - [[Fridtjof Nansen]], norskur landkönnuður (f. [[1861]]). * [[1961]] - [[Gary Cooper]], bandarískur leikari (f. [[1901]]). * [[2013]] - [[Steingrímur Njálsson]], íslenskur síbrotamaður (f. [[1942]]). * [[2018]] - [[Margot Kidder]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1948]]). * [[2019]] - [[Doris Day]], bandarísk leik- og söngkona (f. [[1922]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Maí]] o2wcz1wc3nxhlp4ljr3x21e15gqay82 0 2428 1979713 1807707 2026-09-21T16:20:43Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979713 wikitext text/x-wiki {{dagatal|maí}} '''14. maí''' er 134. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (135. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 231 dagur er eftir af árinu. Dagurinn er [[Fánadagar á Íslandi|fánadagur]] á Íslandi vegna afmælis [[Forseti Íslands|forseta Íslands]]. == Atburðir == * [[1027]] - [[Hinrik 1. Frakkakonungur]] var krýndur meðkonungur föður síns í [[Reims]]. Hann fékk þó lítil sem engin völd. * [[1264]] - [[Orrustan um Lewes]]: [[Simon de Montfort]] vann sigur á her [[Hinrik 3. Englandskonungur|Hinriks 3. konungs]]. * [[1608]] - [[Mótmælendasambandið]] var stofnað í [[Auhausen]] í [[Þýskaland]]i. * [[1610]] - [[Hinrik 4. Frakkakonungur]] var myrtur í París af kaþólska öfgamanninum [[Jean-François Ravaillac]]. * [[1643]] - [[Loðvík 14.]] tók við völdum í [[Frakkland]]i fjögurra ára gamall. * [[1769]] - [[Karl 3. Spánarkonungur]] sendi [[trúboð]]a til [[Kalifornía|Kaliforníu]] og var það upphaf landnáms hvítra manna þar. * [[1796]] - [[Edward Jenner]] [[bólusetning|bólusetti]] átta ára dreng, James Phipps, við [[kúabóla|kúabólu]] og var það fyrsta bólusetningin. * [[1842]] - Fyrsta tölublað tímaritsins ''[[Illustrated London News]]'' kom út. * [[1899]] - Fótboltafélagið [[Club Nacional de Football|Nacional]] stofnað í Úrúgvæ. * [[1912]] - [[Friðrik 8.]] Danakonungur fannst látinn í [[Hamborg]]. Það var ekki fyrr en daginn eftir að menn áttuðu sig á því hver þetta væri. [[Kristján 10.]], sonur hans, tók við krúnunni. * [[1919]] - Átta klukkustunda vinnudagur var lögfestur í [[Danmörk]]u. * [[1922]] - Fimm skip fórust og með þeim 44 sjómenn í norðan ofsaveðri, sem gekk yfir norðan- og austanvert landið. * [[1935]] - [[Gamla Litlabeltisbrúin]] í Danmörku var opnuð. * [[1948]] - [[David Ben-Gurion]], forsætisráðherra lýsti yfir stofnun [[Ísrael]]sríkis. * [[1955]] - [[Varsjárbandalagið]] var stofnað í [[Varsjá]] í [[Pólland]]i. Stofnríki voru: [[Sovétríkin]], [[Pólland]], [[Austur-Þýskaland]], [[Tékkóslóvakía]], [[Ungverjaland]], [[Rúmenía]], [[Búlgaría]] og [[Albanía]]. Tilgangur þess var að vera mótvægi við [[Atlantshafsbandalagið]] ([[NATO]]). * [[1959]] - [[Pétur Ottesen]], sem verið hafði [[þingmaður]] lengur en nokkur annar, eða í 43 ár, hætti þingmennsku. * [[1965]] - [[Fokker Friendship]]-flugvél [[Flugfélag Íslands|Flugfélags Íslands]], sú fyrsta sinnar tegundar, kom til landsins, en slíkar vélar voru síðan notaðar í innanlandsflugi í áratugi. * [[1970]] - [[Ulrike Meinhof]] hjálpaði [[Andreas Baader]] að flýja með því að setja upp viðtal í bókasafni vegna meints bókasamnings. * [[1973]] - Fyrsta geimstöð Bandaríkjanna, ''[[Skylab]]'', var sett í loftið. * [[1986]] - [[Mikhaíl Gorbatsjev]] kom fram í sjónvarpi og lýsti kjarnorkuslysinu við Tsjernóbýl í fyrsta sinn. * [[1986]] - Söngleikurinn ''[[Chess]]'' eftir Benny Andersson and Björn Ulvaeus, var frumsýndur á West End í London. * [[1987]] - [[Sitiveni Rabuka]] leiddi herforingjauppreisn á Fídjieyjum. * [[1988]] - 27 létust þegar ölvaður ökumaður ók á rútu á [[Þjóðvegur 71 (Bandaríkjunum)|þjóðvegi 71]] í Kentucky í Bandaríkjunum. * [[1989]] - [[Mikhaíl Gorbatsjev]] fór í opinbera heimsókn til [[Kína]]. * [[1995]] - [[Dalai Lama]] lýsti því yfir að [[Gedhun Choekyi Nyima]] væri 11. endurfæðing [[Panchen Lama]]. * [[1995]] - [[Team New Zealand]] vann [[Ameríkubikarinn]] í [[San Diego]] með 5-0 sigri á heimaliðinu, [[Stars and Stripes]]. * [[1998]] - Síðasti [[Seinfeld]]-þátturinn var sendur út. <onlyinclude> * [[2002]] - Netþjónn Apple, [[Xserve]], var settur á markað. * [[2002]] - [[Golfklúbbur Álftaness]] var stofnaður. * [[2003]] - [[Ólafur Ragnar Grímsson]], forseti Íslands, gekk að eiga [[Dorrit Moussaieff]]. * [[2003]] - Fjöldagröf með líkamsleifum 3000 manna var uppgötvuð í [[Hilla]], 90 km frá Bagdad. * [[2004]] - [[Friðrik krónprins]] Dana gekk að eiga [[Mary Elizabeth Donaldson]] frá Ástralíu. * [[2008]] - 20 létust í sprengjutilræði við jarðarför í [[Abu Minasir]] í Írak. * [[2011]] - Dúettinn [[Ell & Nikki]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2011]] fyrir [[Aserbaísjan]] með laginu „Running Scared“. * [[2013]] - 51 lést og 140 særðust þegar bílsprengja sprakk í tyrkneska bænum [[Reyhanlı]]. * [[2016]] - [[Jamala]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2016]] fyrir Úkraínu. * [[2017]] - [[Emmanuel Macron]] tók við embætti forseta Frakklands. * [[2018]] - 60 Palestínumenn voru skotnir til bana í [[mótmæli á Gasa gegn bandaríska sendiráðinu í Jerúsalem|mótmælum á Gasa gegn því að Bandaríkjamenn opnuðu sendiráð í Jerúsalem]]. </onlyinclude> == Fædd == * [[1414]] - [[Frans 1. hertogi af Bretagne|Frans 1.]], hertogi af Bretagne (d. [[1450]]). * [[1553]] - [[Margrét af Valois]], Frakklandsdrottning, kona Hinriks 4. (d. [[1615]]). * [[1710]] - [[Adólf Friðrik Svíakonungur]] (d. [[1771]]). * [[1727]] - [[Thomas Gainsborough]], enskur listmálari (d. [[1788]]). * [[1761]] - [[Samuel Dexter]], bandarískur stjórnmálamaður (d. [[1816]]). * [[1906]] - [[Hastings Banda]], fyrrum forseti Malaví (d. [[1997]]). * [[1943]] - [[Ólafur Ragnar Grímsson]], 5. forseti Íslands. * [[1944]] - [[George Lucas]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri. * [[1946]] - [[Sigríður Anna Þórðardóttir]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1952]] - [[David Byrne]], skosk-amerískur tónlistarmaður. * [[1953]] - [[Norodom Sihamoni]], konungur Kambódíu. * [[1962]] - [[C.C. Deville]], bandarískur tónlistarmaður (Poison). * [[1965]] - [[Eoin Colfer]], írskur rithöfundur. * [[1967]] - [[Rondey Robinson]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[1969]] - [[Cate Blanchett]], áströlsk leikkona. * [[1984]] - [[Mark Zuckerberg]], bandarískur frumkvöðull. * [[1987]] - [[Ari Freyr Skúlason]], íslenskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[649]] - [[Theodór 1.]] páfi. * [[964]] - [[Jóhannes 12.]] páfi. * [[1470]] - [[Karl Knútsson Bonde]], konungur Svíþjóðar (f. [[1409]]). * [[1610]] - [[Hinrik 4.]] konungur Frakklands (f. [[1553]]). * [[1643]] - [[Loðvík 13.]] konungur Frakklands (f. [[1601]]). * [[1649]] - [[Friedrich Spanheim]], hollenskur guðfræðingur (f. [[1600]]). * [[1667]] - [[Georges de Scudéry]], franskur rithöfundur (f. [[1601]]). * [[1678]] - [[Anna Maria van Schurman]], hollenskt skáld (f. [[1607]]). * [[1761]] - [[Thomas Simpson]], breskur stærðfræðingur (f. [[1710]]). * [[1856]] - [[Jón Snorrason]], bæjarfulltrúi í Reykjavík (f. [[1787]]). * [[1912]] - [[Friðrik 8.]] Danakonungur (f. [[1843]]). * [[1912]] - [[August Strindberg]], sænskt leikskáld (f. [[1849]]). * [[1931]] - [[Viktor Dyk]], tékkneskt skáld (f. [[1877]]). * [[1940]] - [[Emma Goldman]], bandarískur stjórnleysingi (f. [[1869]]). * [[1952]] - [[Þorbjörg Sigurðardóttir Bergmann]], íslensk hannyrðakona (f. [[1876]]). * [[1987]] - [[Rita Hayworth]], bandarísk leikkona (f. [[1918]]). * [[1991]] - [[Jiang Qing]], kínverskur stjórnmálamaður (f. [[1914]]). * [[1998]] - [[Frank Sinatra]], bandarískur söngvari og kvikmyndaleikari (f. [[1915]]). * [[2000]] - [[Obuchi Keizo]], fyrrum forsætisráðherra Japans (f. [[1937]]). * [[2004]] - [[Jesús Gil]], spænskur stjórnmálamaður og forseti [[Atlético Madrid]] (f. [[1933]]). * [[2023]] - [[Garðar Cortes]], íslenskur óperusöngvari (f. [[1940]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Maí]] qrmgwstwu5h9upz1g1vllw87h3rb20i 0 2719 1979707 1888116 2026-09-21T15:53:44Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979707 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|nóvember}} '''17. nóvember''' er 321. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (322. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 44 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[474]] - [[Leó 2. keisari]] Austrómverska ríkisins dó af ókunnum ástæðum og var Zenon, faðir hans, þá einn keisari. * [[1390]] - Skriða féll á [[Lönguhlíð ytri]] í Hörgárdal. [[Hrafn Bótólfsson]] lögmaður, kona hans og fleiri fórust. * [[1494]] - [[Karl 8. Frakkakonungur]] hélt innreið sína í [[Flórens]]. * [[1558]] - [[Elísabet 1.]] tók við konungdómi í [[England]]i og [[Írland]]i eftir hálfsystur sína. [[Elísabetartímabilið]] hófst á Englandi. * [[1603]] - Sir [[Walter Raleigh]] var dreginn fyrir rétt í [[Winchester-kastali|Winchester-kastala]] ákærður fyrir þátttöku í [[Maine-samsærið|Maine-samsærinu]]. * [[1631]] - [[Svíþjóð|Svíar]] lögðu [[Frankfurt am Main]] undir sig. * [[1786]] - Sex staðir fengu [[kaupstaðarréttindi]]. Allir staðirnir misstu þau aftur nema Reykjavík, en sumir hafa síðan orðið [[kaupstaður|kaupstaðir]] aftur. Þessir staðir voru: [[Reykjavík]], [[Grundarfjörður]], [[Ísafjörður við Skutulsfjörð|Ísafjörður]], [[Akureyri]], [[Eskifjörður]] og [[Vestmannaeyjar]]. * [[1869]] - [[Súesskurðurinn]] milli [[Rauðahaf]]s og [[Miðjarðarhaf]]s var opnaður. * [[1906]] - Útgerðarfyrirtækið [[Haraldur Böðvarsson hf.]] var stofnað á Akranesi. * [[1912]] - [[Íslenska guðspekifélagið]] var stofnað í [[Reykjavík]]. * [[1913]] - [[Morgunblaðið]] birti fyrstu íslensku fréttamyndirnar, sem voru dúkristur, gerðar vegna morðmáls í Dúkskoti í [[Reykjavík]]. * [[1938]] - ''[[Vikan]]'' kom út í fyrsta sinn, fyrsti ritstjóri hennar var [[Sigurður Benediktsson]]. * [[1939]] - [[Starfsmannafélag ríkisstofnana]], SFR, var stofnað. * [[1940]] - [[Akureyrarkirkja]] var vígð og var þá stærsta guðshús íslensku [[Þjóðkirkjan|þjóðkirkjunnar]]. * [[1946]] - Þrjú hús gjöreyðilögðust og mörg skemmdust mikið í bruna í [[Þingholtin|Þingholtunum]] í [[Reykjavík]]. * [[1950]] - [[Tenzin Gyatso]] varð þjóðhöfðingi í [[Tíbet]]. * [[1962]] - [[Samvinnubankinn]] var stofnaður, en hann rann saman við [[Landsbanki Íslands|Landsbankann]] [[1991]]. * [[1966]] - [[Iðnþróunarstofnun Sameinuðu þjóðanna]] var stofnuð. * [[1968]] - [[British European Airways]] tók farþegaþotuna [[BAC One-Eleven]] í notkun. * [[1968]] - [[Heiðuhneykslið]]: [[NBC]] hóf að sýna kvikmyndina ''[[Heiða (kvikmynd frá 1968)|Heiðu]]'' nokkrum mínútum fyrir lok leiks [[Oakland Raiders]] og [[New York Jets]] með þeim afleiðingum að þúsundir reiðra fótboltaáhugamanna hringdu í skiptiborð sjónvarpsstöðvarinnar. * [[1970]] - Sovéski tunglbíllinn [[Lunokhod 1]] lenti á Tunglinu. * [[1973]] - Uppreisn gegn herforingjastjórninni í [[Grikkland]]i hófst í [[Tækniskólinn í Aþenu|Tækniskólanum í Aþenu]]. * [[1974]] - [[Viktor Borge]], danskur píanóleikari og háðfugl, kom fram á tónleikum með [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]]. * [[1978]] - [[Danska þingið]] samþykkti að [[Grænland]] fengi [[heimastjórn]]. * [[1983]] - [[Zapatista-hreyfingin]] var stofnuð í Mexíkó. * [[1983]] - [[Mikligarður (Holtagörðum)|Mikligarður]], stærsta verslun [[Ísland|landsins]], var opnuð í [[Reykjavík]] í [[Holtagarðar|Holtagörðum]] við [[Sund (Reykjavík)|Sund]]. Verslunin varð [[gjaldþrot]]a [[1993]]. * [[1984]] - [[Jón Baldvin Hannibalsson]] var kjörinn formaður [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokksins]], en hann bauð sig fram á móti sitjandi formanni, [[Kjartan Jóhannsson|Kjartani Jóhannssyni]]. * [[1988]] - [[Linda Pétursdóttir]] var kjörin [[Ungfrú heimur]], átján ára gömul. * [[1989]] - [[Flauelsbyltingin]] í [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]]: Friðsamir mótmælendur voru barðir niður af óeirðalögreglunni í [[Prag]]. * [[1996]] - 32 létust í sprengingu í [[Kaspijsk]] í Rússlandi. * [[1996]] - [[Emil Constantinescu]] var kjörinn forseti Rúmeníu. * [[1997]] - 62 ferðamenn voru myrtir af 6 íslömskum öfgamönnum við [[Leghof Hatsjepsút]] í Lúxor, Egyptalandi. * [[1998]] - Geimkönnunarfarið ''[[Voyager 1]]'' náði lengra út í geim en ''[[Pioneer 10]]'' hafði gert. <onlyinclude> * [[2000]] - [[Alberto Fujimori]] flaug til Tókýó og sendi afsögn sína sem forseti Perú með faxi. * [[2004]] - [[Fimleikafélag Akureyrar]] var stofnað. * [[2011]] - Liðhlaupar úr Sýrlandsher réðust á höfuðstöðvar [[Ba'ath-flokkurinn|Ba'ath-flokksins]] í [[Idlib-hérað]]i. * [[2013]] - 44 létust þegar [[Tatarstan Airlines flug 363]] fórst við [[Kazan]] í Rússlandi. * [[2018]] - Mótmæli [[Gulvestungar|gulvestunga]] hófust í [[Frakkland]]i. * [[2019]] – [[Mótmælin í Hong Kong 2019-20]]: Lögreglu og mótmælendum lenti saman utan við [[Tækniháskóli Hong Kong|Tækniháskóla Hong Kong]]. * [[2023]] - [[Meðalhiti jarðar]] náði 2°C yfir meðalhita fyrir iðnvæðingu í fyrsta sinn í sögunni.</onlyinclude> == Fædd == * [[9]] - [[Vespasíanus]], Rómarkeisari (d. [[79]]). * [[1594]] - [[Gottfried Heinrich greifi af Pappenheim]], þýskur hermarskálkur (d. [[1632]]). * [[1749]] - [[Nicolas Appert]], franskur uppfinningamaður (d. [[1841]]). * [[1755]] - [[Loðvík 18.]], konungur Frakklands (d. [[1824]]). * [[1770]] - [[Marta María Stephensen]], íslenskur matreiðslubókarhöfundur (d. [[1805]]). * [[1784]] - [[Ebenezer Henderson]], skoskur prestur og Íslandsvinur (d. [[1858]]). * [[1790]] - [[August Ferdinand Möbius]], þýskur stærðfræðingur og stjörnufræðingur (d. [[1868]]). * [[1794]] - [[George Grote]], enskur fornfræðingur (d. [[1871]]). * [[1878]] - [[Lise Meitner]], austurrískur eðlisfræðingur (d. [[1968]]). * [[1896]] - [[Lév Vígotskíj]], rússneskur sálfræðingur (d. [[1934]]). * [[1901]] - [[Lee Strasberg]], bandarískur leikari (d. [[1982]]). * [[1927]] - [[Maurice Rosy]], belgískur myndasöguhöfundur (d. [[2013]]). * [[1933]] - [[Roger Leloup]], belgískur myndasöguhöfundur. * [[1935]] - [[Bolli Gústavsson]], íslenskur prestur (d. [[2008]]). * [[1942]] - [[Martin Scorsese]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri. * [[1944]] - [[Danny DeVito]], bandarískur leikari. * [[1948]] - [[Kristín Jóhannesdóttir]], íslenskur leikstjóri. * [[1949]] - [[John Boehner]], bandarískur stjórnmálamaður. * [[1952]] - [[Cyril Ramaphosa]], suðurafrískur stjórnmálamaður. * [[1966]] - [[Jeff Buckley]], bandarískur tónlistarmaður (d. [[1997]]). * [[1975]] - [[Diane Neal]], bandarísk leikkona. * [[1986]] - [[Nani]], portúgalskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[375]] - [[Valentianus 1.]] keisari Rómar (f. [[321]]). * [[474]] - [[Leó 2.]] keisari Austrómverska ríkisins. * [[1231]] - [[Heilög Elísabet af Ungverjalandi]] (f. [[1207]]). * [[1390]] - [[Hrafn Bótólfsson]], íslenskur lögmaður. * [[1558]] - [[María 1. Englandsdrottning]] (f. [[1516]]). * [[1562]] - Antoine de Bourbon eða [[Anton Navarrakonungur]], faðir Hinriks 4. Frakkakonungs (f. [[1518]]). * [[1592]] - [[Jóhann 3. Svíakonungur]] (f. [[1537]]). * [[1768]] - [[Thomas Pelham-Holles, hertogi af Newcastle]], breskur stjórnmálamaður (f. [[1693]]). * [[1796]] - [[Katrín mikla]], keisaraynja Rússlands (f. [[1729]]). * [[1858]] - [[Robert Owen]], velskur vefnaðarvöruframleiðandi (f. [[1771]]). * [[1917]] - [[Auguste Rodin]], franskur myndhöggvari (f. [[1840]]). * [[1957]] - [[Sigríður Tómasdóttir (í Brattholti)]], bjargvættur Gullfoss (f. [[1870]]). * [[1960]] - [[Halldór Friðgeir Sigurðsson]], íslenskur skipstjóri (f. [[1880]]). * [[1966]] - [[Sigurður E. Jónsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1921]]). * [[1979]] - [[Immanuel Velikovsky]], rússneskur sálfræðingur (f. [[1895]]). * [[1985]] - [[Lon Nol]], kambódískur hershöfðingi (f. [[1913]]). * [[2006]] - [[Ferenc Puskás]], ungverskur knattspyrnumaður (f. [[1928]]). * [[2013]] - [[Doris Lessing]], breskur rithöfundur (f. [[1919]]). * [[2015]] - [[Olaf Olsen]], danskur fornleifafræðingur (f. [[1928]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Nóvember]] 05x2xt6lulzp2tul1qf07toqhwwe7i7 0 2721 1979703 1959526 2026-09-21T15:39:10Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979703 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|nóvember}} '''19. nóvember''' er 323. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (324. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 42 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[461]] - [[Hilarus]] varð páfi. * 461 - [[Libíus Severus]], rómverskur öldungaráðsmaður, var skipaður keisari Vestrómverska ríkisins af Ricimer. Ricimer var hinn raunverulegi stjórnandi ríkisins alla valdatíð Severusar. * [[1493]] - [[Kristófer Kólumbus]] kom til [[Púertó Ríkó]] og gerði tilkall til eyjarinnar fyrir hönd Spánar. * [[1523]] - Giulio di Giuliano de' Medici varð [[Klemens 7.]] páfi. * [[1594]] - [[Hvítá (Árnessýslu)|Hvítá í Árnessýslu]] þornaði upp á tveimur stöðum í stormi og var gengið þurrum fótum út í hólma í ánni segir [[Skarðsárannáll]]. * [[1608]] - [[Matthías keisari|Matthías]] var krýndur [[Ungverjalandskonungur]] í [[Presbourg]]. * [[1614]] - [[Umsátrið um Ósaka]] hófst í Japan. * [[1831]] - [[Stóra-Kólumbía]] var leyst upp og til urðu ríkin [[Kólumbía]], [[Venesúela]] og [[Ekvador]]. * [[1863]] - [[Þrælastríðið]]: [[Abraham Lincoln]] flutti [[Gettysborgarávarpið]] við vígslu hermannagrafreits í [[Gettysburg]] í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]]. * [[1875]] - Stytta af [[Bertel Thorvaldsen]] eftir hann sjálfan var afhjúpuð á Austurvelli á 105 ára afmæli Thorvaldsens. Styttan var flutt í Hljómskálagarðinn 1931. * [[1875]] - [[Thorvaldsensfélagið]] var stofnað í Reykjavík. Stofnendur voru 24 konur og er þetta elsta kvenfélag í Reykjavík. * [[1899]] - [[Fríkirkja|Fríkirkjusöfnuður]] var stofnaður í Reykjavík. * [[1919]] - [[Félag íslenskra hjúkrunarkvenna]] var stofnað. * [[1944]] - [[Héraðssamband Strandamanna]] var stofnað. * [[1946]] - [[Ísland]] gerðist aðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]]. * [[1959]] - [[Auður Auðuns]] var kjörin borgarstjóri í Reykjavík með [[Geir Hallgrímsson|Geir Hallgrímssyni]]. Hún gegndi þessu embætti í tæplega eitt ár, fyrst kvenna. * [[1959]] - Forsætisráðherra Íslands, [[Emil Jónsson]], baðst lausnar fyrir sig og ráðuneyti sitt. * [[1967]] - Herinn gerði byltingu í [[Malí]] og herforingjastjórn tók við völdum. * [[1967]] - [[Ólafsvíkurkirkja]] var vígð. * [[1974]] - [[Geirfinnur Einarsson]] hvarf í Keflavík og hófst þá Guðmundar- og [[Geirfinnsmálið]] svonefnda. * [[1977]] - [[Anwar Sadat]] varð fyrsti arabaleiðtoginn sem fór í opinbera heimsókn til [[Ísrael]]. * [[1977]] - Flugvél frá [[TAP]] hrapaði á flugvellinum í [[Madeira]] með þeim afleiðingum að 131 fórst. * [[1978]] - Fyrsta [[Take Back the Night]]-gangan fór fram í San Francisco. * [[1983]] - Fyrsta bjórkráin, [[Gaukur á Stöng]], var opnuð í Reykjavík en bjór var ekki leyfður og var því selt svonefnt [[bjórlíki]] þar til 1. mars 1989. * [[1983]] - Sjö ungir Georgíubúnar reyndu að ræna [[Aeroflot-flug 6833|Aeroflot-flugi 6833]]. Átta létust. * [[1984]] - Röð sprenginga í eldsneytisgeymum [[Pemex]] í Mexíkóborg leiddi til dauða yfir 500 manna. * [[1985]] - [[Ronald Reagan]] og [[Mikhaíl Gorbatsjev]] hittust í fyrsta sinn í Genf í Sviss. * [[1989]] - [[Tilvera, samtök um ófrjósemi]] var stofnuð á Íslandi. * [[1995]] - Bandaríska teiknimyndin ''[[Leikfangasaga]]'' var frumsýnd í Bandaríkjunum. * [[1996]] - Geimskutlan ''[[Columbia (geimskutla)|Columbia]]'' lauk við lengstu geimferð Geimskutluáætlunarinnar, 17 daga og 15 tíma. * [[1997]] - Fyrsta sjöburafæðingin þar sem öll börnin lifðu átti sér stað í [[Des Moines]] í Iowa. * [[1998]] - Dvergplánetan [[19521 Chaos]] var uppgötvuð utan við sporbaug Plútós. * [[2002]] - Gríska olíuflutningaskipið ''[[Prestige]]'' brotnaði í tvennt og sökk undan strönd [[Galisía|Galisíu]]. 76.000 m³ af olíu láku út sem var versta [[umhverfisslys]] í sögu Spánar og Portúgals. * [[2003]] - [[George W. Bush]] hélt í opinbera heimsókn til [[Bretland]]s og var boðið í [[Buckingham-höll]] af [[Elísabet 2.|Elísabetu 2.]], fyrstum Bandaríkjaforseta frá 1918. <onlyinclude> * [[2006]] - Leikjatölvan [[Wii]] frá Nintendo kom út í Bandaríkjunum. * [[2006]] - Fréttastofur danska sjónvarpsins [[DR]] voru fluttar í [[DR Byen]] á Amager. * [[2007]] - Íslenska torrentvefnum [[Istorrent|Torrent.is]] var lokað. * [[2008]] - Claudia Castillo frá Spáni varð fyrst til að fá græddan í sig [[barki|barka]] gerðan með [[vefjatækni]] af [[Paolo Macchiarini]]. * [[2010]] - Óeirðir brutust út í [[Port-au-Prince]] vegna ásakana um að friðargæsluliðar Sþ hefðu breitt út [[kólera|kóleru]]. * [[2010]] - [[Jan Mayen]] var gert að friðlandi. * [[2014]] - 150 cm snjór féll á skömmum tíma við [[Buffalo]] í New York-fylki í Bandaríkjunum. * [[2019]] – [[Google]] gaf út leikjaþjónustuna [[Stadia]]. * [[2020]] - [[Brereton-skýrslan]] um stríðsglæpi í [[Stríðið í Afganistan|stríðinu í Afganistan]] kom út. * [[2022]] - Ekkert kosningabandalag náði meirihluta í [[þingkosningar í Malasíu 2022|þingkosningum í Malasíu]] í fyrsta skipti í sögu landsins. * [[2023]] - [[Javier Milei]] var kjörinn forseti Argentínu.</onlyinclude> == Fædd == * [[1413]] - [[Friðrik 2. af Brandenborg|Friðrik 2.]], kjörfursti af Brandenborg (d. [[1471]]). * [[1600]] - [[Karl 1. Englandskonungur]] (d. [[1649]]). * [[1770]] - [[Bertel Thorvaldsen]], myndhöggvari (d. [[1844]]). * [[1823]] - [[Eiríkur á Brúnum|Eiríkur Ólafsson]] á Brúnum, íslenskur bóndi og mormóni (d. [[1900]]). * [[1831]] - [[James Garfield]], forseti Bandaríkjanna (d. [[1881]]). * [[1917]] - [[Indira Gandhi]], forsætisráðherra Indlands (d. [[1984]]). * [[1925]] - [[Zygmunt Bauman]], pólskur félagsfræðingur (d. [[2017]]). * [[1933]] - [[Larry King]], bandarískur þáttastjórnandi (d. [[2021]]). * [[1948]] - [[Halldór Halldórsson (stærðfræðingur)|Halldór Halldórsson]], íslenskur stærðfræðingur. * [[1951]] - [[Mihai Ghimpu]], moldóvskur stjórnmálamaður. * [[1954]] - [[Abd al-Fattah as-Sisi]], forseti Egyptalands. * [[1958]] - [[Guðmundur Jónsson (forstöðumaður)|Guðmundur Jónsson]], forstöðumaður meðferðarheimilisins Byrgisins. * [[1959]] - [[Allison Janney]], bandarísk leikkona. * [[1960]] - [[Pétur Eggerz]], íslenskur leikari. * [[1961]] - [[Meg Ryan]], bandarísk leikkona. * [[1962]] - [[Jodie Foster]], bandarísk leikkona. * [[1966]] - [[Ragnheiður Runólfsdóttir]], íslensk sundkona. * [[1970]] - [[Hreiðar Már Sigurðsson]], íslenskur viðskiptafræðingur. * [[1976]] - [[Jack Dorsey]], stofnandi [[X (samfélagsmiðill)|Twitter]]. * [[1977]] - [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra Danmerkur. * [[1980]] - [[Yipsi Moreno]], kúbverskur sleggjukastari. * [[1986]] - [[Dayron Robles]], kúbverskur grindahlaupari. * [[1988]] - [[Xavier Barachet]], franskur handknattleiksmaður. * [[1989]] - [[Joanne Dabugsii]], míkrónesískur körfuknattleiksmaður. * [[1992]] - [[James Tarkowski]], enskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[1557]] - [[Bona Sforza]], drottning Póllands (f. [[1494]]). * [[1626]] - [[Ernst von Mansfeld]], þýskur herforingi (f. um 1580). * [[1665]] - [[Nicolas Poussin]], franskur listmálari (f. [[1594]]). * [[1672]] - [[John Wilkins]], enskur dulmálsfræðingur (f. [[1614]]). * [[1682]] - [[Róbert Rínarfursti]], þýskur herforingi (f. [[1619]]). * [[1703]] - [[Maðurinn með járngrímuna]] dó í Bastillunni. * [[1796]] - [[Þorkell Fjeldsted]], íslenskur lögfræðingur (f. [[1740]]). * [[1828]] - [[Franz Schubert]], austurrískt tónskáld (f. [[1797]]). * [[1942]] - [[Bruno Schulz]], pólskur rithöfundur (f. [[1892]]). * [[1965]] - [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]], íslenskur biskup (f. [[1881]]). * [[1967]] - [[Casimir Funk]], pólskur lífefnafræðingur (f. [[1884]]). * [[1982]] - [[Erving Goffman]], kanadískur félagsfræðingur (f. [[1922]]). * [[2005]] - [[Erik Balling]], danskur kvikmyndaleikstjóri (f. [[1924]]). * [[2017]] - [[Charles Manson]], bandarískur fjöldamorðingi (f. [[1934]]). * [[2023]] - [[Rosalynn Carter]], bandarísk forsetafrú (f. [[1927]]). == Hátíðisdagar == * [[Alþjóða klósettstofnunin|Alþjóðlegi klósettdagurinn]]. {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Nóvember]] mfh7dwlu509bpj4zrk0c4ro9wqf3gib 0 2722 1979702 1782299 2026-09-21T15:38:36Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979702 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|nóvember}} '''20. nóvember''' er 324. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (325. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 41 dagur er eftir af árinu. == Atburðir == * [[284]] - [[Diocletianus]] var hylltur sem [[Rómarkeisari]] af rómverskum herdeildum á undanhaldi frá [[Persía|Persíu]]. * [[855]] - [[Mikael 3. keisari]] fyrirskipaði morð á [[Þeóktistos]]i ráðgjafa sínum. * [[996]] - [[Ríkharður 2. af Normandí|Ríkharður 2.]] hinn góði varð hertogi af [[Normandí]]. * [[1274]] - [[Mongólaveldið]] reyndi í fyrsta sinn að gera innrás í [[Japan]] sem mistókst. * [[1407]] - Samið var um vopnahlé milli [[Jóhann óttalausi|Jóhanns]] hertoga af Búrgund og [[Loðvík af Orléans|Loðvíks]] hertoga af Orléans. * [[1449]] - [[Karl Knútsson Bonde]] Svíakonungur var krýndur [[konungur Noregs]]. * [[1627]] - [[Þrjátíu ára stríðið]]: [[Wallenstein]] hertók [[Greifswald]]. * [[1700]] - [[Svíþjóð|Svíar]] unnu sigur á [[Rússland|Rússum]] í [[Orrustan við Narva|orrustunni við Narva]] í [[Eistland]]i. * [[1763]] - Vígð var dómkirkja á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum í Hjaltadal]], sú sem enn stendur þar. Hún var byggð fyrir norskt og danskt gjafafé. * [[1772]] - Tveir bæir á [[Látraströnd]] urðu fyrir [[snjóflóð]]i. Fjórir menn fórust og einum manni var bjargað úr flóðinu eftir tíu daga. * [[1815]] - [[Annar Parísarsáttmálinn]] batt endi á [[Napóleonsstyrjaldirnar]]. * [[1945]] - [[Nürnberg-réttarhöldin]] hófust í [[Þýskaland]]i. * [[1947]] - [[Elísabet 2.|Elísabet]] krónprinsessa af Bretlandi gekk að eiga [[Filippus prins, hertogi af Edinborg|Filippus prins]] af Grikklandi. * [[1959]] - [[Viðreisnarstjórn]]in tók við völdum undir forystu [[Ólafur Thors|Ólafs Thors]]. Þessi stjórn tók nokkrum breytingum á valdatíma sínum en sat lengur en nokkur önnur stjórn á Íslandi eða í tæp tólf ár. * [[1962]] - [[Kúbudeilan]]: Síðustu eldflaugarnar voru teknar niður á Kúbu. * [[1979]] - [[Hertaka stórmoskunnar]]: Hópur íslamskra uppreisnarmanna gegn stjórn Sádí-Arabíu hertók [[Masjid al-Haram]], helgasta stað múslima í [[Mekka]]. * [[1980]] - Réttarhöld yfir [[fjórmenningagengið|fjórmenningagenginu]] hófust í Kína. * [[1985]] - Stýrikerfið [[Windows 1.0]] kom út. * [[1987]] - Stjórn [[Statoil]] í Noregi sagði af sér vegna [[Mongstadhneykslið|Mongstadhneykslisins]]. * [[1992]] - Eldur kom upp í [[Windsor-kastali|Windsor-kastala]] og olli miklu tjóni. * [[1993]] - Greidd voru atkvæði um sameiningu sveitarfélaga á [[Ísland]]i. Tillögur voru um fækkun þeirra úr 196 í 43. Af 32 tillögum var aðeins ein samþykkt. * [[1994]] - Stjórn [[Angóla]] samdi um frið við skæruliða [[UNITA]]. * [[1996]] - Eldur kviknaði í [[Garley-byggingin|Garley-byggingunni]] í Hong Kong. 41 fórst í eldinum. * [[1998]] - Fyrsta hluta [[Alþjóðlega geimstöðin|Alþjóðlegu geimstöðvarinnar]] var skotið á loft frá Kasakstan. * [[1999]] - Ómannaða geimfarinu ''[[Shenzhou 1]]'' var skotið á loft frá Kína. <onlyinclude> * [[2002]] - Blaðagrein sem lýsti fegurðarsamkeppninni [[Ungfrú heimur|Ungfrú heimi]] sem siðlausri olli uppþotum og 215 dauðsföllum í [[Nígería|Nígeríu]] og varð til þess að keppnin var haldin í [[London]] í stað [[Abuja]]. * [[2003]] - 27 létust í hryðjuverkaárás gegn breska sendiráðinu og breskum banka í [[Istanbúl]] í Tyrklandi. * [[2010]] - [[Alda, félag um sjálfbærni og lýðræði]] var stofnað í Reykjavík. * [[2013]] - [[Lekamálið]] kom upp á Íslandi þegar ''Morgunblaðið'' og ''Fréttablaðið'' birtu upplýsingar úr minnisblaði frá Innanríkisráðuneytinu. * [[2015]] - Hryðjuverkamenn gerðu árás á Radisson Blu-hótelið í [[Bamakó]] í Malí og tóku 170 manns í gíslingu. * [[2016]] - [[Orrustan um Aleppó]]: 27 létust þegar síðasta sjúkrahúsið í Aleppó var eyðilagt í loftárás Sýrlandsstjórnar. * [[2017]] - Grein í ''[[Nature]]'' lýsti því að loftsteinninn [[ʻOumuamua]] væri upprunninn utan sólkerfisins og væri því fyrsti þekkti [[miðgeimshlutur]]inn.</onlyinclude> == Fædd == * [[1761]] - Francesco Saverio Castiglioni ([[Píus 8.]]) páfi (d. [[1830]]). * [[1841]] - [[Wilfrid Laurier]], forsætisráðherra Kanada (d. [[1919]]). * [[1858]] - [[Selma Lagerlöf]], sænskur rithöfundur (d. [[1940]]). * [[1889]] - [[Edwin Hubble]], bandarískur stjörnufræðingur (d. [[1953]]). * [[1902]] - [[Erik Eriksen]], danskur forsætisráðherra (d. [[1972]]). * [[1923]] - [[Nadine Gordimer]], suður-afrískur rithöfundur (d. [[2014]]). * [[1924]] - [[Benoit Mandelbrot]], pólsk-franskur stærðfræðingur (d. [[2010]]). * [[1925]] - [[Robert F. Kennedy]], bandarískur stjórnmálamaður (d. [[1968]]). * [[1942]] - [[Joe Biden]], bandarískur stjórnmálamaður, 46. forseti Bandaríkjanna. * [[1949]] - [[Ulf Lundell]], sænskur tónlistarmaður. * [[1957]] - [[Goodluck Jonathan]], forseti Nígeríu. * [[1966]] - [[Ásthildur Lóa Þórsdóttir]], íslensk stjórnmálakona. * [[1970]] - [[Sabrina Lloyd]], bandarísk leikkona. * [[1979]] - [[Sigríður Víðis Jónsdóttir]], íslenskur rithöfundur. * [[1985]] - [[Kristín Svava Tómasdóttir]], íslenskt skáld. * [[2004]] - [[Youssoufa Moukoko]], þýskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[996]] - [[Ríkharður 1. af Normandí]], hertogi af Normandí (f. [[933]]). * [[1316]] - [[Jóhann 1. Frakkakonungur]] (f. [[1316]]). * [[1662]] - [[Leópold Vilhjálmur]], erkihertogi af Austurríki (f. [[1614]]). * [[1695]] - [[Zumbi]], brasilískur uppreisnarforingi (f. [[1655]]). * [[1720]] - [[Peder Wessel Tordenskjöld]], norsk sjóhetja (f. [[1691]]). * [[1752]] - [[Sigurður Vigfússon Íslandströll]], íslenskur skólameistari (f. [[1691]]). * [[1910]] - [[Lev Tolstoj]], rússneskur rithöfundur (f. [[1828]]). * [[1925]] - [[Alexandra Bretadrottning]] (f. [[1844]]). * [[1938]] - [[Maud Noregsdrottning]], kona Hákonar 7. (f. [[1869]]). * [[1952]] - [[Benedetto Croce]], ítalskur heimspekingur (f. [[1866]]). * [[1975]] - [[Francisco Franco]], einræðisherra á Spáni (f. [[1892]]). * [[1978]] - [[Giorgio de Chirico]], ítalsk-grískur listmálari (f. [[1888]]). * [[1983]] - [[Kristmann Guðmundsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1901]]). * [[1999]] - [[Amintore Fanfani]], forsætisráðherra Ítalíu (f. [[1908]]). * [[2006]] - [[Robert Altman]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri (f. [[1925]]). * [[2007]] - [[Ian Smith]], forsætisráðherra Ródesíu (f. [[1919]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Nóvember]] p0a95gzqkc36fdn0pui7c09ox8uo6gd 0 2724 1979701 1863723 2026-09-21T15:36:37Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979701 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|nóvember}} '''22. nóvember''' er 326. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (327. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 39 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[498]] - [[Symmakus]] varð páfi. * [[1228]] - Skip fórst við [[Vestmannaeyjar]] en 18 menn björguðust. * [[1286]] - Hópur grímuklæddra manna drap [[Eiríkur klipping|Eirík klipping]] Danakonung að næturlagi í hlöðu þar sem hann hafði leitað sér skjóls í veiðiferð. * [[1357]] - [[Nóvemberuppgjörið]] þar sem Eiríkur Magnússon fékk enn stærri hluta Svíþjóðar fór fram. * [[1497]] - [[Vasco da Gama]] sigldi fyrir Góðrarvonarhöfða. * [[1617]] - Akmeð 1. Tyrkjasoldán lést og bróðir hans [[Mústafa 1.]] tók við. * [[1641]] - Langa þingið í Englandi samþykkti [[Kvörtunarskjalið mikla]] sem stefnt var gegn einveldistilburðum konungs. * [[1689]] - Pétur mikli kvað á um lagningu [[Síberíuvegurinn|Síberíuvegarins]] til [[Kína]]. * [[1699]] - Danmörk, Pólsk-litháíska samveldið, Saxland og Rússland gerðu með sér [[Preborasjenskí-sáttmálinn|Preboasjenskí-sáttmálann]] þar sem þau kölluðu eftir skiptingu Svíaveldis. * [[1888]] - Mikið tjón varð vegna óveðurs og stór[[flóð]]s um suðvestanvert Ísland. * [[1907]] - Í Reykjavík fengu giftar konur [[Kosningaréttur kvenna|kosningarétt]] og kjörgengi til sveitarstjórnar og nýttu sér það nokkrum mánuðum síðar. * [[1907]] - [[Umferðarlög|Vegalög]] voru staðfest og kváðu þau á um að vinstri umferð væri í gildi á [[Ísland]]i. Var sú ákvörðun tekin með tilliti til kvenna, sem riðu í söðli, en þær höfðu báða fætur á vinstri hlið hestsins og hentaði vinstri umferð því betur. * [[1909]] - [[Björn Jónsson]], ráðherra Íslands, vék bankastjórn [[Landsbanki Íslands|Landsbankans]] úr starfi „sökum magvíslegrar, megnrar og óafsakanlegrar óreglu í starfsemi yðar í stjórn bankans og frámunarlega lélegs eftirlits með honum.“ * [[1920]] - [[Grikkland|Grikkir]] samþykktu nær einróma í [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] að setja [[Konstantín 1. Grikklandskonungur|Konstantín 1.]] aftur á konungsstól eftir lát sonar hans, [[Alexander Grikkjakonungur|Alexanders]]. * [[1949]] - Borgin [[Sumqayit]] í Aserbaísjan var stofnuð. * [[1956]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1956]] hófust í Sydney, Ástralíu. * [[1963]] - [[John F. Kennedy]], forseti [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]], [[Morðið á John F. Kennedy|var myrtur]] í borginni [[Dallas]] í [[Texas]]. * [[1968]] - ''Hvíta albúmið'' eða ''[[The Beatles (breiðskífa)|The Beatles]]'' kom út í [[Bretland]]i. * [[1973]] - Vegna [[olíukreppan 1973|olíukreppunnar]] ákvað stjórnin í [[Noregur|Noregi]] að loka öllum bensínstöðvum um helgar. * [[1974]] - [[Palestínumenn|Palestínumönnum]] var veitt áheyrnarstaða hjá [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]]. * [[1975]] - [[Jóhann Karl 1.]] varð konungur Spánar eftir lát Franciscos Franco. * [[1976]] - [[Ísraelsher]] kom sér fyrir við landamærin að Líbanon. * [[1977]] - [[British Airways]] hóf reglulegt flug til New York með [[Concorde]]-þotu. * [[1979]] - Í tilefni af [[Ár barnsins|ári barnsins]] sáu börn um meginhluta dagskrár Ríkisútvarpsins. * [[1986]] - Fyrsti [[lottó]]miðinn var keyptur í Reykjavík af [[Steingrímur Hermannsson|Steingrími Hermannssyni]], þáverandi forsætisráðherra. * [[1988]] - Fyrsta frumgerð [[Northrop Grumman B-2 Spirit]]-sprengjuflugvélar var kynnt í Kaliforníu. * [[1989]] - Forseti Líbanons, [[René Moawad]], var drepinn í sprengjutilræði. * [[1990]] - [[Skautafélagið Björninn]] var stofnað í Reykjavík. * [[1991]] - Línuskipið ''Eldhamar'' GK 13 strandaði á [[Hópsnes]]i við [[Grindavík]]. Fimm af sex manna áhöfn skipsins fórust. * [[1994]] - Leikjatölvan [[Sega Saturn]] kom út í Japan. * [[1995]] - Breski raðmorðinginn [[Rosemary West]] var dæmd í lífstíðarfangelsi fyrir morð á 10 konum og stúlkum. <onlyinclude> * [[2004]] - [[Appelsínugula byltingin]] í Úkraínu hófst með mótmælum eftir kosningasigur Viktors Janúkóvitsj. * [[2005]] - [[Angela Merkel]] var kjörin kanslari Þýskalands af þýska sambandsþinginu og varð fyrsta konan til að gegna því embætti. * [[2008]] - [[Búsáhaldabyltingin]]: Mótmæli urðu við lögreglustöðina á Hverfisgötu eftir handtöku eins mótmælanda frá kvöldinu áður. Piparúða var beitt á fólkið. * [[2013]] - Norðmaðurinn [[Magnus Carlsen]], 22 ára, varð heimsmeistari í skák er hann sigraði [[Viswanathan Anand]] í einvígi um heimsmeistaratitilinn. * [[2017]] - [[Alþjóðadómstóllinn]] úrskurðaði að [[Ratko Mladić]] væri sekur um [[þjóðarmorð]] vegna [[blóðbaðið í Srebrenica|blóðbaðsins í Srebrenica]]. * [[2020]] – [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)|Elísabet Gunnarsdóttir]] þjálfari kvennaliðs [[Kristianstads DFF|Kristianstad]] í sænsku úrvalsdeildinni var valin þjálfari ársins í Svíþjóð. * [[2020]] - Bandaríkin drógu sig út úr [[Samningur um opna lofthelgi|Samningi um opna lofthelgi]].</onlyinclude> == Fædd == * [[1787]] - [[Rasmus Kristján Rask]], danskur málfræðingur (d. [[1832]]). * [[1861]] - [[Ranavalona 3.]], drottning Madagaskars (d. [[1917]]). * [[1869]] - [[André Gide]], franskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (d. [[1951]]). * [[1881]] - [[Enver Pasja]], hermálaráðherra [[Tyrkjaveldi|Tyrkjaveldis]] (d. [[1922]]) * [[1890]] - [[Charles de Gaulle]], forseti [[Frakkland]]s (d. [[1970]]). * [[1895]] - [[Axel Andrésson]], íslenskur knattspyrnumaður (d. [[1961]]). * [[1913]] - [[Benjamin Britten]], breskt tónskáld (d. [[1976]]). * [[1917]] - [[Andrew Huxley]], breskur líffræðingur og nóbelsverðlaunahafi (d. [[2012]]). * [[1940]] - [[Terry Gilliam]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri og meðlimur Monty Python. * [[1943]] - [[Gary Michael Heidnik]], bandarískur raðmorðingi (d. [[1999]]). * [[1948]] - [[Radomir Antić]], serbneskur íþróttamaður og knattspyrnuþjálfari (d. [[2020]]). * [[1949]] - [[Ásgeir Elíasson]], íslenskur íþróttamaður og knattspyrnuþjálfari (d. [[2007]]). * [[1950]] - [[Halldór Jónsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1956]] - [[Kjartan Bjargmundsson]], íslenskur leikari. * [[1956]] - [[Richard Kind]], bandarískur leikari. * [[1958]] - [[Jamie Lee Curtis]], bandarísk leikkona. * [[1961]] - [[Gary Valentine]], bandarískur leikari. * [[1963]] - [[Ingvar Eggert Sigurðsson]], íslenskur leikari. * [[1965]] - [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1977]] - [[Annika Norlin]], sænsk söngkona. * [[1982]] - [[Steve Angello]], grísk-sænskur plötusnúður. * [[1984]] - [[Scarlett Johansson]], bandarísk leikkona. * [[1987]] - [[Marouane Fellaini]], brasilískur knattspyrnumaður. * [[1990]] - [[Áslákur Ingvarsson]], íslenskur leikari. == Dáin == * [[365]] - [[Felix 2. mótpáfi]]. * [[1286]] - [[Eiríkur klipping]] Danakonungur (f. [[1249]]). * [[1289]] - [[Hrafn Oddsson]], hirðstjóri á Íslandi. * [[1594]] - [[Martin Frobisher]], breskur sæfari og landkönnuður (f. [[1535]]). * [[1617]] - [[Akmeð 1.]] Tyrkjasoldán (f. [[1590]]). * [[1711]] - [[Bernardo Pasquini]], ítalskt tónskáld (f. [[1638]]). * [[1718]] - [[Svartskeggur]] sjóræningi (f. í kring um [[1680]]). * [[1733]] - [[Magnús Markússon]], prestur á Grenjaðarstað (f. [[1671]]). * [[1910]] - [[Jónas Jónassen]], íslenskur læknir (f. [[1840]]). * [[1963]] - [[John F. Kennedy]], forseti Bandaríkjanna (f. [[1917]]). * [[1963]] - [[Aldous Huxley]], enskur rithöfundur (f. [[1894]]). * [[1981]] - Sir [[Hans Adolf Krebs]], breskur lífefnafræðingur og nóbelsverðlaunahafi (f. [[1900]]). * [[2003]] - [[Mario Beccaria]], ítalskur stjórnmálamaður (f. [[1920]]). * [[2011]] - [[Jónas Jónasson]], íslenskur útvarpsmaður (f. [[1931]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Nóvember]] 00oy7djp2wnhyw0c5p8r8ajltm38pui 0 2725 1979700 1783057 2026-09-21T15:35:59Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979700 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|nóvember}} '''23. nóvember''' er 327. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (328. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 38 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1589]] - [[Jakob 6. Skotakonungur]] gekk að eiga [[Anna af Danmörku|Önnu af Danmörku]]. * [[1648]] - Krýning [[Friðrik 3. Danakonungur|Friðriks 3.]] fór fram í [[Danmörk]]u. * [[1654]] - [[Blaise Pascal]] lenti í slysi sem leiddi til þess að hann fékk opinberun og gerðist trúaður. * [[1688]] - 1500 fylgjendur [[Gamli siður (Rússlandi)|Gamla siðar]] brenndu sig lifandi til að komast hjá handtöku þegar her Rússakeisara settist um klaustur þeirra við [[Onegavatn]]. * [[1700]] - Giovanni Francesco Albani varð [[Klemens 11.]] páfi. * [[1838]] - Vígður var nýr kirkjugarður í [[Reykjavík]], [[Hólavallagarður]] við Suðurgötu. * [[1912]] - Kólumbíska knattspyrnufélagið [[Deportivo Cali]] var stofnað. * [[1916]] - Karlakór [[KFUM]] var stofnaður. Síðar var nafni hans breytt í [[Karlakórinn Fóstbræður]]. * [[1939]] - Suðaustur af [[Ísland]]i var háð fyrsta [[sjóorrusta]] í [[Síðari heimsstyrjöld|heimsstyrjöldinni]] síðari, er [[Þýskaland|þýsku]] herskipin ''[[Gneisenau (orrustuskip)|Gneisenau]]'' og ''[[Scharnhorst (orrustuskip)|Scharnhorst]]'' sökktu [[Bretland|breska]] skipinu [[HMS Rawalpindi|HMS ''Rawalpindi'']]. Þar fórust um 270 menn, en 23 var bjargað. * [[1947]] - [[Tyrone Power]] kvikmyndaleikari kom við á [[Ísland]]i og vakti heimsóknin mikla athygli. * [[1953]] - [[Félag íslenskra teiknara]] var stofnað. * [[1971]] - [[Alþýðulýðveldið Kína]] tók sæti [[Lýðveldið Kína|Lýðveldisins Kína]] í [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|öryggisráði Sameinuðu þjóðanna]]. * [[1976]] - Flugvél frá [[Olympic Airways]] fórst á [[Ólympsfjall]]i með þeim afleiðingum að fimmtíu létust. * [[1976]] - [[Jacques Mayol]] setti met í [[fríköfun]] þegar hann kafaði niður á 100 metra á 3:39 við eyjuna [[Elba|Elbu]]. * [[1980]] - Nær 3000 manns létust og 300.000 misstu heimili sín í [[Irpiníujarðskjálftinn|Irpiníujarðskjálftanum]] á Ítalíu. * [[1981]] - [[Íran-kontrahneykslið]]: Ronald Reagan gaf [[Bandaríska leyniþjónustan|leyniþjónustunni]] leyfi til að styðja við [[Kontraskæruliðar|Kontraskæruliða]] í Níkaragva. * [[1985]] - [[EgyptAir flug 648|EgyptAir flugi 648]] var rænt af meðlimum hryðjuverkahóps [[Abu Nidal]] og flogið til Möltu þar sem egypska sérsveitin réðist á flugvélina með þeim afleiðingum að 60 létust. * [[1988]] - Fyrrum forseti Suður-Kóreu, [[Chun Doo-hwan]], baðst opinberlega afsökunar á spillingu í valdatíð sinni og sagðist myndu fara í útlegð. * [[1990]] - [[Örn og Örlygur]] gáfu út ''[[Íslenska alfræðiorðabókin|Íslensku alfræðiorðabókina]]'', en hún var með 37 þúsund uppflettiorðum. * [[1991]] - [[Freddie Mercury]], söngvari hljómsveitarinnar [[Queen]], lýsti því yfir að hann væri með [[alnæmi]]. Hann lést degi síðar. * [[1996]] - [[Ethiopian Airlines flug 961|Ethiopian Airlines flugi 961]] var rænt. Flugvélin hrapaði síðan í Indlandshaf þegar hún varð uppiskroppa með eldsneyti. 125 af 175 um borð fórust. * [[1998]] - Leikjatölvan [[Game Boy Color]] kom út í Evrópu. * [[1999]] - Þingið í [[Kúveit]] dró til baka lög frá 1985 sem gáfu konum kosningarétt. <onlyinclude> * [[2001]] - [[Netglæpasáttmálinn]] var undirritaður í Búdapest. * [[2003]] - [[Rósabyltingin]]: [[Eduard Shevardnadze]] sagði af sér embætti forseta Georgíu eftir mótmælaöldu í kjölfar ásakana um kosningasvindl. * [[2004]] - Fjölspilunarleikurinn ''[[World of Warcraft]]'' kom út í Bandaríkjunum. * [[2005]] - [[Ellen Johnson Sirleaf]] varð fyrsti lýðræðislega kjörni kvenkyns þjóðarleiðtogi Afríku eftir sigur í [[þingkosningar í Líberíu 2005|þingkosningum í Líberíu]]. * [[2006]] - 215 létust í röð bílasprengjuárása í [[Sadrborg]] í [[Bagdad]]. * [[2010]] - [[Norður-Kórea|Norðurkóreski]] herinn gerði [[stórskotaárás]] á [[Suður-Kórea|suðurkóresku]] eyjuna [[Yeonpyeong]]. * [[2011]] - Forseti Jemen, [[Ali Abdullah Saleh]], sagði af sér vegna mótmæla gegn stjórn hans. * [[2019]] - Þjóðaratkvæðagreiðsla um sjálfstæði [[Bougainville]] fór fram. Yfirgnæfandi meirihluti kaus með sjálfstæði. * [[2019]] - Síðasti [[súmötrunashyrningur]]inn dó í Malasíu. * [[2021]] – Blóðtaka úr [[Blóðmeri|blóðmerum]] var stöðvuð á fimm stöðum á Íslandi eftir að myndbönd bárust frá dýraverndunarsamtökum um illa meðferð á merum. * [[2021]] - 46 norðurmakedónskir ferðamenn létust í [[rútuslysið í Búlgaríu 2021|rútuslysi]] í Búlgaríu.</onlyinclude> == Fædd == * [[912]] - [[Ottó I (HRR)|Ottó 1.]] keisari (d. [[973]]). * [[1221]] - [[Alfons 10.]], konungur Kastilíu (d. [[1284]]). * [[1553]] - [[Prospero Alpini]], ítalskur lækninr og grasafræðingur (d. [[1617]]). * [[1608]] - [[Francisco Manuel de Melo]], portúgalskur rithöfundur (d. [[1666]]). * [[1804]] - [[Franklin Pierce]], Bandaríkjaforseti (d. [[1869]]). * [[1896]] - [[Klement Gottwald]], tékkneskur stjórnmálamaður (d. [[1953]]). * [[1919]] - [[Peter Frederick Strawson]], enskur heimspekingur (d. [[2006]]). * [[1921]] - [[Fred Buscaglione]], ítalskur tónlistarmaður (d. [[1960]]). * [[1922]] - [[Joan Fuster]], spænskur rithöfundur (d. 1992). * [[1945]] - [[Sturla Böðvarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1949]] - [[Örn Bárður Jónsson]], íslenskur prestur. * [[1964]] - [[Þórunn Egilsdóttir]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1967]] - [[Kristján B. Jónasson]], íslenskur bókaútgefandi. * [[1968]] - [[Hamid Hassani]], íranskur fræðimaður. * [[1971]] - [[Jóhann G. Jóhannsson (f. 1971)|Jóhann G. Jóhannsson]], íslenskur leikari. * [[1971]] - [[Chris Hardwick]], bandarískur leikari. * [[1974]] - [[Katrín Júlíusdóttir]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1987]] - [[Kasia Struss]], pólsk fyrirsæta. * [[1992]] - [[Miley Cyrus]], bandarísk leikkona. == Dáin == * [[955]] - [[Játráður]] Englandskonungur (f. um 923). * [[1250]] - [[Árni óreiða Magnússon]]. * [[1457]] - [[Ladislás Posthumus]], konungur Bæheims og Ungverjalands (f. [[1440]]). * [[1682]] - [[Claude Lorrain]], franskur listmálari (f. um 1600). * [[1814]] - [[Elbridge Gerry]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1744]]). * [[1929]] - [[Johannes Erhardt Böggild]], fyrsti sendiherra Dana á Íslandi (f. [[1878]]). * [[1957]] - [[Haraldur Hamar Thorsteinsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1892]]). * [[1972]] - [[Guðfinna Þorsteinsdóttir]] (Erla), íslensk skáldkona (f. 1891). * [[1974]] - [[Páll Ísólfsson]], íslenskt tónskáld (f. [[1893]]). * [[1990]] - [[Roald Dahl]], breskur rithöfundur (f. [[1916]]). * [[2006]] - [[Alexander Litvinenko]], rússneskur leyniþjónustumaður (f. [[1962]]). * [[2012]] - [[Larry Hagman]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[2013]] - [[Jay Leggett]], bandarískur leikari (f. [[1963]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Nóvember]] pv2koj79rgdb4u0sya9ifnhho84p8w5 0 2726 1979699 1784424 2026-09-21T15:35:34Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979699 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|nóvember}} '''24. nóvember''' er 328. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (329. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 37 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[496]] - [[Anastasíus 2.]] varð [[páfi]]. * [[955]] - [[Játvígur sanngjarni]] varð [[Englandskonungur]]. * [[1407]] - [[Lúðvík af Orléans]] var myrtur, sem hrinti af stað stríði milli [[Orléans]] og [[Búrgund]]a. * [[1507]] - [[Möðruvallaréttarbót]]: Konungur staðfesti að allar réttarbætur [[Hákon háleggur|Hákonar háleggs]] skyldu gilda á Íslandi. * [[1582]] - [[William Shakespeare]] giftist Anne Hathaway í [[Stratford-upon-Avon]]. * [[1643]] - [[Þrjátíu ára stríðið]]: [[Frakkland|Frakkar]] biðu ósigur fyrir [[hið Heilaga rómverska ríki|keisarahernum]] í [[orrustan við Tuttlingen|orrustunni við Tuttlingen]]. * [[1670]] - [[Loðvík 14.]] gaf út framkvæmdaleyfi fyrir byggingu öryrkjaheimilisins [[Les Invalides]] í [[París]]. * [[1848]] - Sérstök stjórnardeild um málefni [[Ísland]]s var stofnuð í fyrsta sinn innan [[Kansellíið|Kansellísins]] í [[Danmörk]]u. * [[1859]] - ''[[Uppruni tegundanna]]'' eftir [[Charles Darwin]] kom út. * [[1951]] - Þátturinn ''Óskalög sjúklinga'' í umsjá [[Björn R. Einarsson|Björns R. Einarssonar]] hóf göngu sína í [[RÚV|Ríkisútvarpinu]]. * [[1963]] - Meintur morðingi [[John F. Kennedy|Kennedys]], [[Lee Harvey Oswald]], var skotinn af [[Jack Ruby]] í [[Dallas]], [[Texas]]. * [[1965]] - [[Rjúpa|Rjúpnaveiðimaður]] fannst eftir 70 klukkustunda útivist og langa leit í [[veður|vonskuveðri]]. Flestir höfðu talið hann af. * [[1972]] - [[Suðurlandsvegur]] frá [[Reykjavík]] til [[Selfoss]] var formlega tekinn í notkun eftir endurgerð sem tók sex ár. * [[1976]] - Minnst 3.840 manns létust vegna jarðskjálfta sem nam 7,3 á Richter í [[Van]] og [[Muradiye]] í Tyrklandi. * [[1983]] - ''The Colour of Magic'', fyrsta bókin í Diskheimsbókaröð [[Terry Pratchett]], kom út í Bretlandi. * [[1992]] - 141 lést þegar flugvél frá [[China Southern Airlines]] hrapaði í Kína. * [[1992]] - [[Elísabet 2.]] lýsti þessu ári sem ''[[annus horribilis]]'' vegna brunans í Windsor-kastala og hinna ýmsu hneykslismála sem vörðuðu konungsfjölskylduna. * [[1992]] - Tölvuleikurinn ''[[Sonic the Hedgehog 2]]'' fyrir [[Sega Genesis]] kom út á sama tíma um allan heim. * [[1993]] - Tveir ellefu ára drengir voru dæmdir fyrir morðið á hinum tveggja ára gamla [[James Bulger]] í [[Liverpool]] í [[Bretland]]i. * [[1995]] - [[Stöð 3]] hóf útsendingar. Hún sameinaðist [[Stöð 2]] tveimur árum síðar. * [[1998]] - [[Marc Hodler]] ljóstraði upp um mútur í aðdraganda þess að [[Salt Lake City]] var valin til að halda [[Vetrarólympíuleikarnir 2002|Vetrarólympíuleikana 2002]]. * [[1998]] - [[Fjarreikistjarnan]] [[Gliese 86 b]] var uppgötvuð á braut um hvíta dverginn [[Gliese 86]]. <onlyinclude> * [[2006]] - Stjórnarherinn á [[Srí Lanka]] felldi 30 skæruliða [[Tamíltígrar|Tamíltígra]]. * [[2008]] - Um 10.000 mótmælendur kröfðust afsagnar forsætisráðherra Taílands, [[Somchai Wongsawats]], í Bangkok. * [[2009]] - [[Kraftlyftingafélag Akraness]] var stofnað. * [[2012]] - Nýr stjórnmálaflokkur, [[Píratar]], var stofnaður á Íslandi. * [[2013]] - [[Íran]] samþykkti að takmarka [[kjarnorkuáætlun Írans|kjarnorkuáætlun sína]] gegn því að viðskiptaþvingunum yrði aflétt. * [[2015]] - [[Borgarastyrjöldin í Sýrlandi]]: Tyrkir skutu niður rússneska herþotu. * [[2016]] - Ríkisstjórn [[Kólumbía|Kólumbíu]] samdi um frið við skæruliðasamtökin [[FARC]]. * [[2017]] - Yfir 300 létust í [[moskuárásin á Sínaí 2017|árás á mosku]] á Sínaískaga í Egyptalandi. * [[2021]] - [[DART-tilraunin]]: NASA sendi geimfar sem á að breyta braut loftsteins með því að rekast á hann.</onlyinclude> == Fædd == * [[1394]] - [[Karl hertogi af Orléans]], franskt skáld (d. [[1465]]). * [[1615]] - [[Filippus Vilhjálmur]], kjörfursti í [[Pfalz]] (d. [[1690]]). * [[1632]] - [[Baruch Spinoza]], hollenskur heimspekingur (d. [[1672]]). * [[1655]] - [[Karl 11.]] Svíakonungur (d. [[1697]]). * [[1713]] - [[Laurence Sterne]], enskur rithöfundur (d. [[1768]]). * [[1784]] - [[Zachary Taylor]], forseti Bandaríkjanna (d. [[1850]]). * [[1814]] - [[Matthias Hans Rosenørn]], stiftamtmaður á Íslandi (d. [[1902]]). * [[1849]] – [[Frances Hodgson Burnett]], bresk-bandarískur rithöfundur (d. [[1945]]). * [[1893]] - [[Guðrún Stefánsdóttir]], íslenskt skáld (d. [[1980]]). * [[1923]] - [[Halldóra Eldjárn]] forsetafrú (d. [[2008]]). * [[1929]] - [[Sigurður Hallmarsson]], íslenskur leikari. * [[1942]] - [[Billy Connolly]], skoskur leikari og uppistandari. * [[1946]] - [[Ted Bundy]], bandarískur fjöldamorðingi (d. [[1989]]). * [[1955]] - [[Einar Kárason]], íslenskur rithöfundur og ljóðskáld. * [[1963]] - [[Kristín Helga Gunnarsdóttir]], íslenskur rithöfundur. * [[1964]] - [[Þórunn Egilsdóttir]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1964]] - [[Garret Dillahunt]], bandarískur leikari. * [[1971]] - [[Lola Glaudini]], bandarísk leikkona. * [[1984]] - [[Sigurborg Ósk Haraldsdóttir]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1986]] - [[Guðmundur Pétursson]], íslenskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[1326]] - [[Hugh Despenser yngri]], enskur hirðmaður (f. um 1286). * [[1848]] - [[William Lamb, vísigreifi af Melbourne]], breskur stjórnmálamaður (f. [[1779]]). * [[1912]] - [[Björn Jónsson]], ritstjóri og ráðherra (f. [[1846]]). * [[1922]] - [[Sidney Sonnino]], forsætisráðherra Ítalíu (f. [[1847]]). * [[1929]] - [[Georges Clemenceau]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1841]]). * [[1958]] - [[Robert Cecil, vísigreifi af Chelwood]], breskur stjórnmálamaður (f. [[1864]]). * [[1963]] - [[Lee Harvey Oswald]], bandarískur morðingi (f. [[1939]]). * [[1974]] - [[Nick Drake]], enskur lagahöfundur og söngvari (f. [[1948]]). * [[1991]] - [[Freddie Mercury]], söngvari hljómsveitarinnar [[Queen]] (f. [[1946]]). * [[1998]] - [[John Chadwick]], enskur fornfræðingur (f. [[1920]]). * [[2002]] - [[John Rawls]], bandarískur heimspekingur (f. [[1921]]). * [[2005]] - [[Pat Morita]], bandarískur leikari (f. [[1932]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Nóvember]] 9ihi8n2qain7kp5kxf9e8w0h3kyjyqg 0 2727 1979698 1855764 2026-09-21T15:35:12Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979698 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|nóvember}} '''25. nóvember''' er 329. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (330. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 36 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1120]] - ''[[Hvíta skipið]]'' sökk á Ermarsundi. Með því fórust ýmsir fyrirmenn, þar á meðal [[Vilhjálmur Adelin]], einkasonur [[Hinrik 1. Englandskonungur|Hinriks 1.]] Englandskonungs. Aðeins einn maður bjargaðist. * [[1170]] - [[Knútur lávarður]] var tekinn í helgra manna tölu. * [[1277]] - [[Nikulás 3.]] (Giovanni Gaetano Orsini) varð páfi. * [[1314]] - [[Auðunn rauði]] Þorbergsson var vígður [[Hólabiskupar|Hólabiskup]]. * [[1478]] - [[Kristján 1.]] Danakonungur gaf út fyrirmæli til [[Diðrik Píning|Diðriks Pínings]] hirðstjóra og [[Magnús Eyjólfsson|Magnúsar Eyjólfssonar]] [[Skálholtsbiskupar|Skálholtsbiskups]] um að skipta eignum [[Guðmundur Arason ríki|Guðmundar Arasonar]] í þrjá hluti, milli konungs sjálfs, erfingja [[Björn Þorleifsson hirðstjóri|Björns Þorleifssonar]] og svo [[Solveig Guðmundsdóttir|Solveigar]] dóttur Guðmundar og Bjarna manns hennar. * [[1491]] - Umsátur hófst um [[Granada]], síðustu borg Mára á Spáni. * [[1641]] - [[Holland|Hollendingar]] lögðu undir sig [[Maranhão]] í [[Brasilía|Brasilíu]]. * [[1902]] - Fyrsti vélbáturinn á Íslandi, ''[[Stanley (bátur)|Stanley]]'', var sjósettur. * [[1937]] - [[Sjómannadagsráð]] var stofnað á Íslandi. * [[1940]] - Hafsvæðið milli [[Grænland]]s og [[Ísland]]s var lýst hættusvæði af bresku herstjórninni á Íslandi. Þannig var fiskimiðum lokað fyrir sjómönnum til 21. janúar 1941. * [[1958]] - [[Malí]] fékk heimastjórn. * [[1960]] - [[Mirabal-systurnar]] í Dóminíska lýðveldinu voru myrtar af útsendurum einræðisherrans [[Rafael Trujillo|Rafael Leónidas Trujillo]]. * [[1961]] - [[Sundlaug Vesturbæjar]] í Reykjavík var vígð. * [[1970]] - Japanski rithöfundurinn [[Yukio Mishima]] framdi harakírí ásamt tveimur fylgismönnum eftir misheppnað valdarán. * [[1975]] - [[Súrínam]] fékk sjálfstæði frá Hollandi. * [[1984]] - Bob Geldof skipulagði [[Band Aid]] til að aðstoða fórnarlömb þurrka í Eþíópíu. * [[1984]] - [[Julio María Sanguinetti]] var kjörinn forseti Úrúgvæ eftir 12 ára herforingjastjórn. * [[1986]] - [[Íran-Kontrahneykslið]]: Bandaríski saksóknarinn [[Edward Meese]] sagði frá því að hagnaður af vopnasölu til Íran hefði verið notaður til að styrkja [[Kontraskæruliðar|Kontraskæruliða]] í Níkaragva. * [[1988]] - [[Áfengiskaupamálið]]: Forseti Hæstaréttar, Magnús Thoroddsen, sagði af sér. * [[1989]] - [[Hellarannsóknafélag Íslands]] var stofnað í Reykjavík. * [[1992]] - [[Sambandsþing Tékkóslóvakíu]] samþykkti skiptingu landsins í tvennt frá og með 1. janúar 1993. * [[1992]] - [[Norska stórþingið]] sótti um aðild að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]]. * [[1993]] - Messósópransöngkonan [[Teresa Berganza]] kom fram á tónleikum með Sinfóníuhljómsveit Íslands í Háskólabíói. * [[1995]] - Írar samþykktu að heimila [[skilnaður|skilnað]] í þjóðaratkvæðagreiðslu. * [[1998]] - Bandaríska teiknimyndin ''[[Pöddulíf]]'' var frumsýnd. <onlyinclude> * [[1999]] - Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna ákvað að 25. nóvember skyldi vera [[alþjóðlegur baráttudagur gegn kynbundnu ofbeldi]] til minningar um Mirabal-systurnar. * [[2002]] - George W. Bush undirritaði [[Homeland Security-lögin]]. [[Heimavarnarráðuneyti Bandaríkjanna]] var stofnað. * [[2008]] - [[Grænland]] hélt þjóðaratkvæðagreiðslu um aukna sjálfsstjórn landsins. Yfir 75% kjósenda greiddu atkvæði með aukinni sjálfsstjórn. * [[2012]] - Fellibylurinn [[Bopha (fellibylur)|Bopha]] myndaðist í vestanverðu Kyrrahafi. * [[2014]] - Hörð átök milli mótmælenda og lögreglu áttu sér stað í [[Ferguson (Missouri)]] vegna morðsins á [[Michael Brown]]. * [[2019]] – [[Alþjóðaveðurfræðistofnunin]] gaf út að uppsöfnun [[gróðurhúsalofttegund]]a í lofthjúpnum hefði náð nýjum hæðum og engin merki væru um að hægðist á henni.</onlyinclude> == Fædd == * [[1562]] - [[Lope de Vega]], spænskt leikskáld (d. [[1635]]). * [[1577]] - [[Piet Heyn]], hollenskur sjóliðsforingi og sjóræningi (d. [[1629]]). * [[1638]] - [[Katrín Braganza]], Englandsdrottning (d. [[1705]]). * [[1835]] - [[Andrew Carnegie]], bandarískur iðnjöfur (d. [[1919]]). * [[1844]] - [[Karl Benz]], þýskur verkfræðingur og bifreiðahönnuður (d. [[1929]]). * [[1845]] - [[Eça de Queirós]], portúgalskur rithöfundur (d. [[1900]]). * [[1881]] - [[Jóhannes 23.]] páfi (d. [[1963]]). * [[1881]] - [[Jóhanna Egilsdóttir]], íslenskur verkalýðsforingi (d. [[1982]]). * [[1889]] - [[Jón Sveinsson (1889-1957)|Jón Sveinsson]], fyrsti bæjarstjóri Akureyrar (d. [[1957]]). * [[1900]] - [[Rudolf Höss]], þýskur fangabúðastjóri (d. [[1947]]). * [[1915]] - [[Augusto Pinochet]], einræðisherra í Chile (d. [[2006]]). * [[1923]] - [[Mauno Koivisto]], 9. forseti Finnlands (d. [[2017]]). * [[1926]] - [[Jón Skaftason]], íslenskur stjórnmálamaður (d. [[2016]]). * [[1941]] - [[Percy Sledge]], bandarískur sálarsöngvari (d. [[2015]]). * [[1944]] - [[Ben Stein]], bandarískur leikari. * [[1951]] - [[Arturo Pérez-Reverte]], spænskur rithöfundur * [[1957]] - [[Páll Jóhann Pálsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1964]] - [[Mukhriz Mahathir]], malasískur stjórnmálamaður. * [[1965]] - [[Þórey Sigþórsdóttir]], íslensk leikkona. * [[1967]] - [[Hannes Smárason]], íslenskur athafnamaður. * [[1981]] - [[Xabi Alonso]], spænskur knattspyrnumaður. * [[1985]] - [[Marcus Hellner]], sænskur skíðagöngugarpur. * [[1986]] - [[Katie Cassidy]], bandarísk leikkona. * [[1997]] - [[Annalísa Hermannsdóttir]], íslensk leikkona == Dáin == * [[1034]] - [[Melkólfur Kinaðsson]], Skotakonungur (f. fyrir [[954]]). * [[1120]] - [[Vilhjálmur Adelin]], sonur [[Hinrik 1. Englandskonungur|Hinriks 1.]] Englandskonungs, fórst með [[Hvíta skipið|Hvíta skipinu]] (f. 1103). * [[1950]] - [[Johannes V. Jensen]], danskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (f. [[1873]]). * [[1956]] - [[Samúel Thorsteinsson]], íslensk-danskur læknir og fyrsti landsliðsmaður Íslands í knattspyrnu (f. [[1893]]). * [[1970]] - [[Yukio Mishima]], japanskur rithöfundur (f. [[1925]]). * [[1974]] - [[U Thant]], aðalritari Sameinuðu þjóðanna (f. [[1909]]). * [[1997]] - [[Hastings Banda]], forseti [[Malaví]] (f. [[1906]]). * [[1998]] - [[Nelson Goodman]], bandarískur heimspekingur (f. [[1906]]). * [[2005]] - [[George Best]], norðurírskur knattspyrnumaður (f. [[1946]]). * [[2010]] - [[Sigurður Sigurðarson (f. 1944)|Sigurður Sigurðarson]], íslenskur vígslubiskup (f. [[1944]]). * [[2016]] - [[Fidel Castro]], forseti Kúbu (f. [[1926]]). * [[2020]] – [[Diego Armando Maradona]], argentískur knattspyrnumaður (f. [[1960]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Nóvember]] olyazpj2w0ev42yrkg7uusm5c9zps5w 0 2728 1979693 1784970 2026-09-21T15:29:16Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979693 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|nóvember}} '''26. nóvember''' er 330. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (331. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 35 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[579]] - [[Pelagíus 2.]] varð páfi. * [[1503]] - Giuliano della Rovere varð [[Júlíus 2.]] páfi. * [[1523]] - Giulio de’Medici varð [[Klemens 7.]] páfi. * [[1594]] - Gefin var út tilskipun um að ''[[Grallarinn]]'', messusöngsbók Guðbrands Þorlákssonar biskups á Hólum, skyldi notuð í báðum biskupsdæmunum. * [[1688]] - Loðvík 14. sagði Hollandi stríð á hendur en í stað þess að ráðast þar inn hélt hann með 100.000 manna herlið inn í Heilaga rómverska ríkið og hóf þar með [[Níu ára stríðið]]. * [[1740]] - [[Kristján 4.]] Danakonungur flutti inn í [[Kristjánsborgarhöll]]. * [[1922]] - Howard Carter og Carnarvon lávarður urðu fyrstir manna til að fara inn í gröf [[Tútankamon]]s í yfir 3000 ár. * [[1941]] - Sex japönsk flugmóðurskip lögðu úr höfn í undanfara [[árásin á Perluhöfn|árásarinnar á Perluhöfn]]. * [[1945]] - Fyrsta bókin í bókaflokknum ''[[Lína langsokkur]]'' eftir sænska rithöfundinn Astrid Lindgren kom út í Svíþjóð. * [[1973]] - [[Stafrófsmorðin]]: Michelle Maenza hvarf í [[Rochester (New York)]]. * [[1979]] - Flugvél í pílagrímaflugi frá [[Pakistan International Airlines]] hrapaði við flugvöllinn í [[Jeddah]], Sádí-Arabíu, með þeim afleiðingum að 156 farþegar létust. * [[1980]] - Fyrsta breiðskífa Utangarðsmanna, ''[[Geislavirkir]]'', kom út. * [[1981]] - ''Dagblaðið'' og ''Vísir'' sameinuðust og hófst þar með útgáfa [[DV]]. * [[1981]] - [[Broadway (skemmtistaður)|Broadway]], veitinga- og skemmtistaður við Álfabakka í Reykjavík, var opnaður. * [[1983]] - [[Brink's-MAT-ránið]] á Heathrow í London: 6800 gullstöngum var rænt. * [[1986]] - [[Íran-Kontrahneykslið]]: Ronald Reagan Bandaríkjaforseti skipaði [[Tower-nefndin]]a til að rannsaka vopnasölu til Írans. * [[1989]] - Fyrsta [[Vendée Globe]]-siglingakeppnin hófst. <onlyinclude> * [[1993]] - ''[[Skilaboðaskjóðan]]'', leikrit eftir [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvald Þorsteinsson]], var frumsýnd í [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhúsinu]] og var í gagnrýni Morgunblaðsins nefnd „fullkomið listaverk“. * [[2003]] - [[Concorde]]-flugvélarnar voru teknar úr notkun vegna einnar brotlendingar og vegna [[hryðjuverkin 11. september 2001|hryðjuverkanna 11. september 2001]]. * [[2008]] - Meðlimir íslömsku öfgasamtakanna [[Lashkar-e-Taiba]] hófu fjögurra daga herferð skot- og sprengjuárása í [[Mumbai]] sem leiddu 164 til dauða. * [[2011]] - Geimflaug með Marsbílinn ''[[Curiosity]]'' var skotið á loft frá [[Kennedy-geimferðamiðstöðin]]ni. * [[2018]] - Könnunarfarið ''[[InSight]]'' lenti á yfirborði Mars. * [[2019]] - [[Jarðskjálftinn í Albaníu 2019]]: 51 lést og yfir 2.000 særðust þegar jarðskjálfti, 6,4 að stærð, reið yfir Norðvestur-Albaníu. * [[2019]] - [[Mótmælin í Chile 2019]]: [[Human Rights Watch]] og [[Amnesty International]] gáfu út skýrslur um alvarleg mannréttindabrot lögreglu í Chile gegn mótmælendum. * [[2021]] - Alþjóðaheilbrigðisstofnunin flokkaði [[SARS-CoV-2-Omikron]] sem COVID-19-afbrigði til að hafa sérstakar áhyggjur af. </onlyinclude> == Fædd == * [[1607]] - [[John Harvard]], enskur prestur (d. [[1638]]). * [[1735]] - [[John Thomas Stanley]], enskur ferðalangur (d. [[1807]]). * [[1827]] - [[Ellen G. White]], bandarískur rithöfundur (d. [[1915]]). * [[1847]] - [[María Fjodorovna]], keisaraynja Rússlands (d. [[1928]]). * [[1857]] - [[Ferdinand de Saussure]], svissneskur málvísindamaður (d. [[1913]]). * [[1885]] - [[Heinrich Brüning]], þýskur stjórnmálamaður (d. [[1970]]). * [[1898]] - [[Héctor Scarone]], úrúgvæskur knattspyrnumaður (d. [[1967]]). * [[1903]] - [[Thor Thors]], íslenskur sendiherra (d. [[1965]]). * [[1917]] - [[Tadao Kashio]], japanskur kaupsýslumaður (d. [[1993]]). * [[1918]] - [[Patricio Aylwin]], forseti Síle (d. [[2016]]). * [[1922]] - [[Charles M. Schulz]], bandarískur skopmyndateiknari og myndasöguhöfundur (d. [[2000]]). * [[1939]] - [[Tina Turner]], bandarísk-svíssnesk söngkona. * [[1948]] - [[Elizabeth Blackburn]], ástralsk-bandarísk lífvísindakona og nóbelsverðlaunahafi. * [[1950]] - [[Ingólfur Björn Sigurðsson]], íslenskur leikari. * [[1958]] - [[Einar Eyjólfsson]], íslenskur prestur. * [[1963]] - [[Kristján Logason]], íslenskur ljósmyndari. * [[1977]] - [[Grétar Ólafur Hjartarson]], íslenskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[399]] - [[Sirikíus]] páfi. * [[1252]] - [[Blanka af Kastilíu]], kona [[Loðvík 8. Frakkakonungur|Loðvíks 8.]] Frakkakonungs og ríkisstjóri eftir lát hans (f. [[1188]]). * [[1326]] - [[Hugh Despenser yngri]], enskur aðalsmaður og vinur Játvarðar 2. (tekinn af lífi). * [[1504]] - [[Ísabella 1. af Kastilíu]] (f. [[1451]]). * [[1851]] - [[Jean-de-Dieu Soult]], franskur stjórnmálamaður (f. [[1769]]). * [[1883]] - [[Sojourner Truth]], bandarísk baráttukona (f. [[1797]]). * [[1940]] - [[Pétur Halldórsson]], borgarstjóri Reykjavíkur (f. [[1887]]). * [[1981]] - [[Max Euwe]], hollenskur skákmeistari (f. [[1901]]). * [[1981]] - [[Alfreð Clausen]], íslenskur söngvari (f. [[1918]]). * [[1984]] - [[Jóhann Svarfdælingur]], hæsti maður Íslandssögunnar (f. [[1913]]). * [[2001]] - [[Gísli Jónsson (íslenskufræðingur)|Gísli Jónsson]], íslenskufræðingur (f. [[1925]]). * [[2012]] - [[Joseph Murray]], bandarískur læknir og nóbelsverðlaunahafi (f. [[1919]]). * [[2018]] - [[Stephen Hillenburg]], bandarískur kvikari (f. [[1961]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Nóvember]] dslyu3eg7615zeydlzz64bnnswqz1tp 0 2729 1979694 1855407 2026-09-21T15:30:14Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979694 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|nóvember}} '''27. nóvember''' er 331. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (332. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 34 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[399]] - [[Anastasíus]] varð páfi. * [[1440]] - [[Karl hertogi af Orléans]], nýkominn heim eftir að hafa verið gísl í Englandi í tæpan aldarfjórðung, giftist þriðju konu sinni, [[María af Cleves|Maríu af Cleves]]. * [[1450]] - [[Langaréttarbót]] var gerð í Kaupmannahöfn af Kristjáni konungi 1. Tilgangur hennar var að koma á friði og lögum á Íslandi og þar er bann lagt við ribbaldaskap, ránsferðum og gripdeildum, fjölmennum yfirreiðum valdsmanna og fleiru slíku og mönnum bannað að halda „manndrápara, biskupsdrápara, prestadrápara, kirknabrjóta og kirknaþjófa". * [[1804]] - [[Frederik Christopher Trampe]] greifi varð amtmaður í Vesturamti. * [[1857]] - Tvö skip fórust með allri áhöfn og farþegum. Annað þeirra var póstskipið ''[[Sölöven]]'', sem fórst undan Svörtuloftum og hitt var ''[[Drei Annas]]'', sem fórst undan Mýrum. Meðal farþega voru þekktir borgarar í Reykjavík. * [[1903]] - [[Selvík á Skaga]] varð löggiltur verslunarstaður. * [[1927]] - [[Ferðafélag Íslands]] var stofnað. * [[1950]] - [[Flugbjörgunarsveitin í Reykjavík]] var stofnuð í kjölfar [[Geysisslysið|Geysisslyssins]]. * [[1956]] - [[Vilhjálmur Einarsson]], 22 ára, setti Íslandsmet og Norðurlandamet í þrístökki á Ólympíuleikunum í Melbourne í Ástralíu er hann stökk 16,25 metra. Jafnframt var þetta Ólympíumet í nokkrar mínútur, en endaði með silfurverðlaunum. * [[1974]] - Hryðjuverkalög tóku gildi í Bretlandi í kjölfar sprengjutilræðanna í [[Birmingham]]. * [[1978]] - [[Verkamannaflokkur Kúrda]] (PKK) var stofnaður í Tyrklandi. * [[1982]] - [[Yasuhiro Nakasone]] varð forsætisráðherra Japans. * [[1983]] - [[Júmbóþota]] hrapaði við Madrid á Spáni með þeim afleiðingum að 181 létust. * [[1997]] - Umhverfisrannsóknarverkefni [[NASA]], [[Tropical Rainfall Measuring Mission]], var hleypt af stokkunum. * [[1998]] - [[Saga tölvuleikjavéla (sjötta kynslóð)|Sjötta kynslóð tölvuleikjavéla]] hófst með útgáfu [[Dreamcast]] frá Sega. * [[1999]] - [[Helen Clark]] varð forsætisráðherra Nýja-Sjálands. * [[2001]] - [[Lofthjúpur]] úr [[vetni]] var uppgötvaður með [[Hubble-geimsjónaukinn|Hubble-geimsjónaukanum]] á plánetunni [[Ósíris (reikistjarna)|Ósíris]]. <onlyinclude> * [[2000]] - Lengstu veggöng heims, [[Lærdalsgöngin]] í Noregi, 25,5 km að lengd, voru opnuð. * [[2001]] - [[Anders Fogh Rasmussen]] varð forsætisráðherra Danmerkur. * [[2005]] - Fyrsta [[andlitságræðsla]]n var framkvæmd í Amiens í Frakklandi. * [[2009]] - 22 létust og 54 særðust í hryðjuverkaárás á hraðlest milli [[Moskva|Moskvu]] og [[Sankti Pétursborg]]ar. * [[2010]] - [[Kosningar til stjórnlagaþings á Íslandi 2010|Kosningar til stjórnlagaþings]] fóru fram á Íslandi. * [[2018]] - [[Úkraínudeilan]]: Úkraína lýsti yfir gildistöku herlaga eftir að rússneska strandgæslan hertók þrjú skip [[Úkraínski flotinn|úkraínska flotans]] sem höfðu reynt að sigla inn í [[Asovshaf]] um [[Kertssund]]. * [[2020]] - Helsti kjarnorkusérfræðingur Írans, [[Mohsen Fakhrizadeh]], var myrtur í nágrenni [[Teheran]]. * [[2022]] – Gos hófst í [[Mauna Loa]] á [[Havaí]].</onlyinclude> == Fædd == * [[1380]] - [[Ferdínand 1. Aragóníukonungur|Ferdínand 1.]], konungur [[Konungsríkið Aragónía|Aragóníu]] (d. [[1416]]). * [[1701]] - [[Anders Celsius]], sænskur vísindamaður (d. [[1742]]). * [[1853]] - [[Guðrún Björnsdóttir]], íslenskur stjórnmálamaður (d. [[1936]]). * [[1870]] - [[Juho Kusti Paasikivi]], sjöundi forseti Finnlands (d. [[1956]]). * [[1918]] - [[Yasuhiro Nakasone]], japanskur stjórnmálamaður (d. [[2019]]). * [[1921]] - [[Alexander Dubček]], slóvakískur stjórnmálamaður (f. [[1992]]). * [[1932]] - [[Elsa G. Vilmundardóttir]], íslenskur jarðfræðingur (d. [[2008]]). * [[1939]] - [[Laurent-Désiré Kabila]], austurkongóskur stjórnmálamaður (d. [[2001]]). * [[1940]] - [[Bruce Lee]], kínversk-bandarískur leikari og bardagalistamaður (d. 1973). * [[1942]] - [[Jimi Hendrix]], bandarískur tónlistarmaður (d. [[1970]]). * [[1951]] - [[Kathryn Bigelow]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri. * [[1957]] - [[Edda Heiðrún Backman]], íslensk leikkona (d. [[2016]]). * [[1960]] - [[Júlía Tymosjenko]], úkraínskur stjórnmálamaður. * [[1970]] - [[María Reyndal]], íslensk leikkona og leikstjóri. * [[1976]] - [[Jaleel White]], bandarískur leikari. * [[1978]] - [[The Streets]], breskur rappari. * [[1984]] - [[Sanna Nielsen]], sænsk söngkona. * [[1985]] - [[Klara Ósk Elíasdóttir]], íslensk söngkona. == Dáin == * [[8 f.Kr.]] - [[Hóratíus]], rómverskt skáld (f. [[65 f.Kr.]]). * [[1474]] - [[Guillaume Dufay]], franskt tónskáld (f. [[1397]]). * [[1680]] - [[Athanasius Kircher]], þýskur vísindamaður (f. [[1601]]). * [[1700]] - [[Innósentíus 12.]] páfi (f. [[1615]]). * [[1852]] - [[Ada Lovelace]], „fyrsti forritarinn“ (f. [[1815]]). * [[1857]] - [[Ditlev Thomsen]], danskur kaupmaður * [[1895]] - [[Sölvi Helgason]], íslenskur listamaður og flakkari (f. [[1820]]). * [[1896]] - [[Grímur Thomsen]] [[skáld]] á [[Bessastaðir|Bessastöðum]], 76 ára. * [[1923]] - [[Tage Reedtz-Thott]], danskur forsætisráðherra (f. [[1839]]). * [[1929]] - [[Eiríkur Briem]], íslenskur prestur (f. [[1846]]). * [[1936]] - [[Basil Zaharoff]], grískur athafnamaður (f. [[1849]]). * [[1937]] - [[Felix Hamrin]], sænskur stjórnmálamaður (f. [[1875]]). * [[1981]] - [[Halldóra Bjarnadóttir]], ritstjóri og skáld, f. [[1873]]. * [[1991]] - [[Vilém Flusser]], tékkneskur heimspekingur (f. [[1920]]). * [[2011]] - [[Gary Speed]], velskur knattspyrnumaður (f. [[1969]]) {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Nóvember]] j9hk3khncky26e6o2yaajvrt8hi2sgp 0 2730 1979695 1736964 2026-09-21T15:32:01Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979695 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|nóvember}} '''28. nóvember''' er 332. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (333. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 33 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1443]] - [[Orrustan við Nis]]: [[Jóhann Hunyadi]] og [[Albanía|Albanar]] undir stjórn [[Skanderbeg]]s unnu sigur á Tyrkjum. * [[1499]] - [[Játvarður af Warwick|Játvarður]] jarl af Warwick var tekinn af lífi, að sögn fyrir að hafa reynt að flýja úr [[Tower of London]]. * [[1520]] - Þrjú skip undir stjórn [[Ferdinand Magellan|Ferdinands Magellans]] komu til [[Kyrrahaf]]s eftir að hafa siglt um sundin í [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]]. * [[1660]] - [[Konunglega enska vísindafélagið]] var stofnað í [[London]]. Félagið telur sig vera elsta lærdómsfélag heims sem enn er starfandi. * [[1700]] - [[Nýi stíll]], [[gregoríska tímatalið]], gekk í gildi á [[Ísland]]i. * [[1821]] - [[Panama]] fékk sjálfstæði frá [[Spánn|Spáni]]. * [[1905]] - Gosdrykkjagerðin [[Sanitas]] var stofnuð í Reykjavík. * [[1921]] - [[Hvíta stríðið]]: Til átaka kom í [[Reykjavík]] er lögregla sótti rússneskan dreng heim til [[Ólafur Friðriksson|Ólafs Friðrikssonar]] ritstjóra, en Ólafur kom með drenginn frá [[Rússland]]i. Hann fékk ekki [[landvistarleyfi]] vegna sérstaks augnsjúkdóms sem hann var með og var því sendur úr landi aftur. * [[1922]] - Bandaríska fjölmiðlafyrirtækið [[Time Inc.]] var stofnað. * [[1960]] - [[Máritanía]] fékk sjálfstæði frá [[Frakkland]]i. * [[1971]] - Palestínsku hryðjuverkasamtökin [[Svarti september]] tóku forsætisráðherra [[Jórdanía|Jórdaníu]], [[Wasfi Tel]], af lífi. * [[1971]] - [[Bústaðakirkja]] var vígð. * [[1975]] - [[Portúgalska Tímor]] lýsti yfir sjálfstæði sem [[Austur-Tímor]]. * [[1979]] - Breska kvikmyndin ''[[The Wall]]'' var frumsýnd. * [[1979]] - Flugvél frá [[Air New Zealand]] flaug á [[Erebusfjall]] á Suðurskautslandinu með þeim afleiðingum að allir um borð, 257 manns, létust. * [[1987]] - [[South African Airways flug 295]] hrapaði í Indlandshaf við Máritíus. Allir um borð fórust. * [[1989]] - [[Flauelsbyltingin]]: Tékkneski kommúnistaflokkurinn tilkynnti að frjálsar kosningar yrðu haldnar. * [[1990]] - [[Margaret Thatcher]] sagði af sér forsætisráðherraembætti í Bretlandi. [[John Major]] tók við. * [[1991]] - [[Suður-Ossetía]] lýsti yfir sjálfstæði. * [[1994]] - Norðmenn höfnuðu [[ESB]]-aðild í þjóðaratkvæðagreiðslu. * [[1995]] - [[Bill Clinton]] afnam 55 mph (89 km/klst) hámarkshraða á tilteknum vegum í Bandaríkjunum. * [[1998]] - Stofnfundur [[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslynda flokksins]] var haldinn í [[Rúgbrauðsgerðin]]ni. <onlyinclude> * [[2000]] - Úkraínski stjórnmálamaðurinn [[Olexandr Moros]] sakaði [[Leoníd Kútsma]] forseta um aðild að morðinu á [[Georgíj Gongadse]]. * [[2002]] - Sjálfsmorðssprengjuárás olli 16 dauðsföllum á hóteli í [[Mombasa]] í Kenýa. [[Al-Kaída]] lýsti ábyrgð á hendur sér. * [[2004]] - [[Kísiliðjan]] við Mývatn hætti kísilgúrvinnslu. * [[2005]] - 12. [[Loftslagsráðstefna Sameinuðu þjóðanna]] hófst í Montreal. * [[2010]] - Uppljóstrunarvefurinn [[WikiLeaks]] hóf birtingu á um 250.000 leyniskjölum úr [[Bandaríkin|bandaríska]] utanríkisráðuneytinu. * [[2016]] - 71 fórst þegar [[LaMia flug 2933]] rakst á fjall í Kólumbíu, þar á meðal fjöldi leikmanna brasilíska knattspyrnufélagsins [[Associação Chapecoense de Futebol|Chapecoense]]. * [[2018]] - Kínverski vísindamaðurinn [[He Jiankui]] lýsti því yfir á ráðstefnu í Hong Kong að hann hefði [[erfðabreytt lífvera|breytt erfðamengi]] tvíbura sem fæddust fyrr í sama mánuði. * [[2020]] - [[Koshobe-fjöldamorðin]]: [[Boko Haram]] myrtu 43 í [[Jere]] í Nígeríu.</onlyinclude> *[[2021]] - [[Annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur|Önnur ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur]] tók við völdum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri hreyfingin grænt framboð]], [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkur]] og [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokkur]] eiga aðild að ríkisstjórninni en flokkarnir hafa setið í stjórn frá 2017. == Fædd == * [[1118]] - [[Manúel 1. Komnenos]], Býsanskeisari (d. [[1180]]). * [[1489]] - [[Margrét Tudor]], drottning Skotlands, kona Jakobs 4. (d. [[1541]]). * [[1598]] - [[Hans Nansen]], danskur stjórnmálamaður (d. [[1667]]). * [[1628]] - [[John Bunyan]], enskur rithöfundur (d. [[1688]]). * [[1632]] - [[Jean-Baptiste Lully]], ítalskt tónskáld (d. [[1687]]). * [[1757]] - [[William Blake]], enskt skáld (d. [[1827]]). * [[1772]] - [[Johann Gottfried Jakob Hermann]], þýskur fornfræðingur (d. [[1848]]). * [[1820]] - [[Friedrich Engels]], þýskur heimspekingur (d. [[1895]]). * [[1857]] - [[Alfons 12.]] Spánarkonungur (d. [[1885]]). * [[1881]] - [[Stefan Zweig]], austurrískur rithöfundur (d. [[1942]]). * [[1887]] - [[Ernst Röhm]], þýskur herforingi og nasisti (d. [[1934]]). * [[1936]] - [[Carol Gilligan]], bandarískur femínisti. * [[1947]] - [[Maria Farantouri]], grísk söngkona. * [[1953]] - [[Alistair Darling]], breskur stjórnmálamaður. * [[1962]] - [[Jon Stewart]], bandarískur sjónvarpsþáttastjórnandi. * [[1967]] - [[Anna Nicole Smith]], bandarísk fyrirsæta (d. [[2007]]). * [[1972]] - [[Snæbjörn Steingrímsson]], íslenskur lögfræðingur. * [[1979]] - [[Þórir Ólafsson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[1984]] - [[Mary Elizabeth Winstead]], bandarísk leikkona. == Dáin == * [[1122]] - [[Ottókar 2. markgreifi af Styrju]]. * [[1290]] - [[Elinóra af Kastilíu]], Englandsdrottning, kona Játvarðs 1. (f. [[1241]]). * [[1680]] - [[Gian Lorenzo Bernini]], ítalskur myndlistarmaður (f. [[1598]]). * [[1694]] - [[Matsuo Bashō]], japanskt skáld (f. [[1644]]). * [[1859]] - [[Washington Irving]], bandarískur rithöfundur (f. [[1783]]). * [[1907]] - [[Stanisław Wyspiański]], pólskur listmálari (f. [[1869]]). * [[1937]] - [[Magnús Guðmundsson]], forsætisráðherra Íslands 1926 (f. [[1879]]). * [[1954]] - [[Enrico Fermi]], ítalskur eðlisfræðingur (f. [[1901]]). * [[1962]] - [[Wilhelmina Hollandsdrottning]] (f. [[1880]]). * [[1981]] - [[Halldóra Bjarnadóttir]], íslenskur rithöfundur og skáld (f. [[1873]]). * [[1992]] - [[Sidney Nolan]], ástralskur listamaður (f. [[1917]]). * [[1994]] - [[Jeffrey Dahmer]], bandarískur raðmorðingi (f. [[1960]]). * [[1997]] - [[Álfheiður Kjartansdóttir]], íslenskur blaðamaður (f. [[1925]]). * [[2004]] - [[Sigurður Geirdal]], bæjarstjóri Kópavogs (f. [[1939]]). * [[2005]] - [[D.R. Shackleton Bailey]], enskur fornfræðingur (f. [[1917]]). * [[2006]] - [[Max Merkel]], austurrískur knattspyrnuþjálfari (f. [[1918]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Nóvember]] g55llz2x5xer0s9ne80b8ztr8rj7fcw 0 2731 1979696 1938831 2026-09-21T15:32:57Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979696 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|nóvember}} '''29. nóvember''' er 333. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (334. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 32 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1314]] - [[Loðvík 10.]] varð konungur Frakklands. * [[1378]] - [[Venseslás keisari|Venseslás]] tók við sem keisari hins [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkis]] af föður sínum, [[Karl 4. keisari|Karli 4.]] * [[1780]] - [[Jósef 2. keisari|Jósef 2.]] erfði Habsborgarríki móður sinnar, Maríu Teresu af Austurríki. * [[1899]] - Knattspyrnuliðið [[FC Barcelona]] var stofnað. * [[1906]] - Frumflutt var verkið ''Rís þú unga Íslands merki'', ljóð [[Einar Benediktsson|Einars Benediktssonar]] við lag [[Sigfús Einarsson|Sigfúsar Einarssonar]] í [[Iðnó|Iðnaðarmannahúsinu]] í [[Reykjavík]]. * [[1930]] - [[Kommúnistaflokkur Íslands]] var stofnaður eftir klofning úr Alþýðuflokknum. * [[1942]] - 548 norskir [[gyðingar]] voru fluttir í [[útrýmingarbúðir]] í [[Þýskaland]]i. * [[1945]] - [[Sósíalíska sambandslýðveldið Júgóslavía]] var stofnað. * [[1947]] - [[Sameinuðu þjóðirnar]] stungu upp á skiptingu [[Palestína|Palestínu]] í tvö ríki áður en stjórn Breta lyki þar en Arabar voru eindregið mótfallnir þeim tillögum. * [[1953]] - [[Samtök herskálabúa]] voru stofnuð í Camp Knox í [[Vesturbær Reykjavíkur|Vesturbæ Reykjavíkur]]. * [[1972]] - [[Atari]] setti á markað [[spilakassi|spilakassa]] með tölvuleiknum [[Pong]]. * [[1974]] - Þjóðverjar settu löndunarbann á íslensk skip í þýskum höfnum vegna [[landhelgisdeilan|landhelgisdeilunnar]]. * [[1976]] - Ítölsku hryðjuverkasamtökin [[Prima Linea]] gerðu árás á samtök stjórnenda [[FIAT]] í [[Tórínó]]. * [[1986]] - [[Lottó]], happdrætti rekið af [[Íslensk getspá|Íslenskri getspá]], hóf göngu sína. * [[1987]] - [[Félagið Ísland-Palestína]] var stofnað. * [[1987]] - [[Korean Air flug 858]] fórst og 115 létust þegar sprengja sprakk um borð. [[Norður-Kórea|Norðurkóreskir]] útsendarar höfðu komið henni fyrir. * [[1988]] - [[Fimleikafélagið Rán]] var stofnað í Vestmannaeyjum. * [[1989]] - Forsætisráðherra Indlands, [[Rajiv Gandhi]], sagði af sér eftir að flokkur hans tapaði helmingi þingsæta sinna. * [[1990]] - [[Fyrra Persaflóastríðið]]: Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna samþykkti [[Ályktun öryggisráðs Sþ nr. 678]] sem gaf heimild fyrir hernaðaríhlutun í Írak ef Írakar drægju herlið sitt ekki frá Kúveit fyrir 15. janúar 1991. * [[1991]] - Kvikmyndahúsakeðja [[Árni Samúelsson|Árna Samúelssonar]] tók upp nafnið ''[[Sambíóin]]''. <onlyinclude> * [[2010]] - [[Loftslagsráðstefna Sameinuðu þjóðanna 2010]] hófst í [[Cancún]] í Mexíkó. * [[2011]] - [[Alþingi]] samþykkti þingsályktunartillögu um viðurkenningu á sjálfstæði og fullveldi [[Palestína|Palestínu]]. * [[2011]] - Hópur mótmælenda réðist inn í sendiráð Bretlands í Teheran og lögðu það í rúst vegna viðskiptaþvingana sem Bretland hafði sett á Íran vegna [[Kjarnorkúáætlun Írans|kjarnorkuáætlunar landsins]]. * [[2012]] - [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti að gera [[Palestínuríki]] að áheyrnarríki í stað áheyrnarfulltrúa. * [[2017]] - Stríðsglæpamaðurinn [[Slobodan Praljak]] lést eftir að hafa drukkið flösku af eitri þegar hann beið dóms [[Alþjóðlegi stríðsglæpadómstóllinn fyrir fyrrum Júgóslavíu|Alþjóðlega stríðsglæpadómstólsins fyrir fyrrum Júgóslavíu]]. * [[2021]] - [[Magdalena Andersson]] var kjörin forsætisráðherra [[Svíþjóð]]ar fyrst kvenna. * [[2022]] - Yfir 100 létust í árás vopnaðra hópa á bæinn [[Kishishe]] í [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó|Lýðstjórnarlýðveldinu Kongó]].</onlyinclude> == Fædd == * [[1338]] - [[Lionel af Antwerpen]], hertogi af Clarence (d. [[1368]]). * [[1832]] - [[Louisa May Alcott]], bandarískur rithöfundur (d. [[1888]]). * [[1835]] - [[Cixi keisaraekkja]], einvaldur í Kína (d. [[1908]]). * [[1856]] - [[Theobald von Bethmann-Hollweg]], þýskur stjórnmálamaður (d. [[1921]]). * [[1857]] - [[Theodor Escherich]], bæverskur barnalæknir og örverufræðingur (d. [[1911]]). * [[1898]] - [[C. S. Lewis]], írskur rithöfundur (d. [[1963]]). * [[1904]] - [[Héctor Castro]], úrúgvæskur knattspyrnumaður (d. [[1960]]). * [[1909]] - [[Đorđe Vujadinović]], júgóslavneskur knattspyrnumaður (d. [[1990]]). * [[1915]] - [[Oscar Reutersvärd]], sænskur myndlistarmaður (d. [[2002]]). * [[1924]] - [[Erik Balling]], danskur kvikmyndaleikstjóri (d. [[2005]]). * [[1926]] - [[Beji Caid Essebsi]], forseti Túnis (d. [[2019]]). * [[1931]] - [[Wallace Broecker]], bandarískur jarðefnafræðingur. * [[1932]] - [[Jacques Chirac]], Frakklandsforseti (d. [[2019]]). * [[1938]] - [[Hans Jacobsen]], færeyskur athafnamaður (d. [[2011]]). * [[1949]] - [[Garry Shandling]], bandarískur leikari (d. [[2016]]). * [[1957]] - [[Janet Napolitano]], bandarísk stjórnmálakona. * [[1959]] - [[Rahm Emanuel]], bandarískur stjórnmálamaður. * [[1961]] - [[Kim Delaney]], bandarísk leikkona. * [[1962]] - [[Catherine Chabaud]], frönsk siglingakona. * [[1964]] - [[Didda (skáld)|Didda]], íslenskt skáld. * [[1965]] - [[Rósa Guðbjartsdóttir]], bæjarstjóri Hafnarfjarðar. * [[1973]] - [[Ryan Giggs]], velskur knattspyrnumaður. * [[1974]] - [[Gunnlaugur Jónsson]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[1977]] - [[Paul Goodison]], enskur siglingamaður. * [[1977]] - [[Eddie Howe]], enskur knattspyrnumaður. * [[1980]] - [[Hreiðar Levý Guðmundsson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[1999]] - [[Lukku Láki (tónlistarmaður)|Lukku Láki]], íslenskur rappari. == Dáin == * [[1211]] - [[Páll Jónsson (biskup)|Páll Jónsson]], biskup í Skálholti. * [[1268]] - [[Klemens 4.]] páfi. * [[1314]] - [[Filippus 4. Frakkakonungur]] (f. [[1268]]). * [[1330]] - [[Roger Mortimer]], fyrsti jarlinn af March og í raun stjórnandi Englands [[1327]]-[[1330]] (f. [[1287]]). * [[1378]] - [[Karl 4. keisari|Karl 4.]], keisari hins Heilaga rómverska ríkis (f. [[1316]]). * [[1530]] - [[Thomas Wolsey]], enskur kardínáli og stjórnmálamaður (f. [[1473]]). * [[1626]] - [[Ernst von Mansfeld]], þýskur herforingi (f. um [[1580]]). * [[1627]] - [[John Ray]], enskur líffræðingur (d. [[1705]]). * [[1632]] - [[Friðrik 5. kjörfursti]] í Pfalz (f. [[1596]]). * [[1643]] - [[Claudio Monteverdi]], ítalskt tónskáld (f. [[1567]]). * [[1666]] - [[Ólafur Ólafsson lærði karl]], skólameistari á Hólum. * [[1682]] - [[Róbert Rínarfursti]], herforingi í Ensku borgarastyrjöldinni (f. [[1619]]). * [[1694]] - [[Marcello Malpighi]], ítalskur læknir (f. [[1628]]). * [[1699]] - [[Patrick Gordon]], skoskur herforingi í her Rússakeisara (f. [[1635]]). * [[1780]] - [[María Teresa af Austurríki]], keisaradrottning í hinu Heilaga rómverska ríki (f. [[1717]]). * [[1907]] - [[Árni Thorsteinson (landfógeti)|Árni Thorsteinson]], landfógeti og alþingismaður (f. [[1828]]). * [[1924]] - [[Giacomo Puccini]], ítalskt tónskáld (f. [[1858]]). * [[1939]] - [[Philipp Scheidemann]], þýskur stjórnmálamaður (f. [[1865]]). * [[1962]] - [[Erik Scavenius]], danskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1877]]). * [[1986]] - [[Cary Grant]], enskur leikari (f. [[1904]]). * [[2001]] - [[George Harrison]], gítarleikari í Bítlunum (f. [[1943]]). * [[2007]] - [[Eyjólfur Jónsson (sundkappi)|Eyjólfur Jónsson]], sundkappi og lögregluþjónn (f. [[1925]]). * [[2008]] - [[Jørn Utzon]], danskur arkitekt (f. [[1918]]). * [[2019]] - [[Birgir Ísleifur Gunnarsson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1936]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Nóvember]] elgzvfawdqzg7zuhx82d1pgnrkrst1e 0 2732 1979697 1920755 2026-09-21T15:34:09Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979697 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|nóvember}} '''30. nóvember''' er 334. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (335. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 31 dagur er eftir af árinu. == Atburðir == * [[1016]] - [[Knútur mikli]] varð konungur Englands við lát Játmundar járnsíðu. * [[1406]] - [[Gregoríus 12.]] (Angelo Correr) var kjörinn páfi. * [[1450]] - [[Torfi Arason]] fékk riddarabréf hjá Kristjáni 1. Danakonungi. * [[1495]] - Sænska setuliðið í kastalanum í [[Víborg (Rússlandi)|Viborg]] sprengdi púðurtunnur svo rússneskir umsátursmenn hörfuðu. * [[1609]] - [[Galileo Galilei]] gerði kort af Tunglinu með aðstoð sjónauka. * [[1612]] - Sigur [[Breska Austur-Indíafélagið|Breska Austur-Indíafélagsins]] yfir [[Portúgal|Portúgölum]] í [[orrustan við Suvali|orrustunni við Suvali]] við strendur [[Indland]]s markaði upphafið að endalokum einokunar Portúgala á verslum í [[Austur-Indíur|Austur-Indíum]]. * [[1872]] - Englendingar og Skotar gera markalaust jafntefli í fyrsta knattspyrnulandsleik sögunnar. * [[1878]] - Þjóðsöngur [[Ástralía|Ástralíu]], ''[[Advance Australia Fair]]'', var fyrst fluttur í [[Sydney]]. * [[1886]] - Tvö skip frá [[Reykjavík]] fórust í ofsaveðri og þrettán drukknuðu. * [[1916]] - [[Goðafossstrandið 1916]]: ''[[Goðafoss (skip)|Goðafoss]]'' strandaði í hríðarveðri við [[Straumnes]] fyrir norðan [[Aðalvík]] á [[Hornstrandir|Hornströndum]]. Skipið náðist ekki aftur á flot en mannbjörg varð. Skipið var ekki orðið tveggja ára er það strandaði. * [[1918]] - [[Ásgeirsverslun]] á Ísafirði hætti starfsemi. * [[1939]] - [[Vetrarstríðið]] hófst með því að Sovétríkin gerðu innrás í Finnland. * [[1943]] - [[Hitaveita]] kom til [[Reykjavík]]ur frá Reykjum í [[Mosfellssveit]] og var fyrst tengt í [[Listasafn Einars Jónssonar]]. * [[1960]] - [[Ungmennafélagið Stjarnan]] var stofnað í [[Garðabær|Garðabæ]]. * [[1965]] - Íslenskir bankar keyptu [[Skarðsbók]] á uppboði í London, en hún var þá eina forníslenska handritið í heiminum í einkaeigu. * [[1966]] - [[Ríkissjónvarpið]] frumsýndi skákskýringarþáttinn ''[[Í uppnámi]]'' en þátturinn var einn fyrsti sjónvarpsþátturinn sem framleiddur var á Íslandi. * [[1981]] - Fulltrúar [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] og [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] hófu afvopnunarviðræður í [[Genf]]. * [[1982]] - Metsöluplata Michael Jackson, ''[[Thriller]]'', kom út. * [[1984]] - [[Tamíltígrar]] hófu að myrða fólk af [[sinhalar|sinhalískum]] ættum á [[Srí Lanka]]. * [[1994]] - Eldur kom upp í skemmtiferðaskipinu ''[[Achille Lauro (skemmtiferðaskip)|Achille Lauro]]'' sem sökk í kjölfarið við [[Horn Afríku]]. Tveir farþegar fórust en 980 var bjargað. * [[1995]] - [[Javier Solana]] var skipaður yfirmaður [[NATO]]. * [[1999]] - Samruna [[ExxonMobil]] lauk. * [[1999]] - [[Mótmælin í Seattle 1999]] gegn [[Alþjóðaviðskiptastofnun]]inni hófust. * [[1999]] - Sænsku dagblöðin ''[[Aftonbladet]]'', ''[[Dagens Nyheter]]'', ''[[Expressen]]'' og ''[[Svenska Dagbladet]]'' tóku sig saman um að birta nöfn og myndir af 62 nýnasistum og vélhjólaklíkuforingjum. * [[1999]] - Kjarnorkuverinu í [[Barsebäck]] í Svíþjóð var lokað. * [[2001]] - Bandaríski raðmorðinginn [[Gary Ridgway]] var handtekinn. * [[2006]] - Fellibylurinn [[Durian (fellibylur)|Durian]] gekk yfir [[Filippseyjar]]. * [[2007]] - [[Kárahnjúkavirkjun]] var gangsett við formlega athöfn. <onlyinclude> * [[2008]] - 300 létust í átökum kristinna og múslima í [[Nígería|Nígeríu]]. * [[2010]] - Tilkynnt var hverjir hlutu kosningu til [[Kosningar til stjórnlagaþings á Íslandi 2010|Stjórnlagaþings 2011]] * [[2013]] - Tilkynnt var um [[aðgerðaráætlun ríkisstjórnarinnar um höfuðstólslækkun húsnæðislána]], svokölluð skuldaleiðrétting verðtryggðra húsnæðislána almennings sem krafa hafði verið uppi um að eitthvað yrði gert í allt frá [[Bankahrunið á Íslandi|bankahruninu 2008]]. * [[2013]] - Tölvuhakkari braust inn í tölvukerfi [[Vodafone Ísland]] og sótti þangað trúnaðargögn viðskiptavina Vodafone, þar með talin SMS-skilaboð, og setti á netið. * [[2015]] - [[Loftslagsráðstefna Sameinuðu þjóðanna 2015]] hófst í [[París]], Frakklandi. * [[2019]] – [[Adil Abdul-Mahdi]], forsætisráðherra Íraks, sagði af sér í kjölfar [[Mótmælin í Írak 2019|mannskæðra mótmæla í landinu]]. * [[2021]] – Eyríkið [[Barbados]] lýsti yfir stofnun lýðveldis. Landstjórinn [[Sandra Mason]] varð fyrsti forseti landsins og tók við embætti þjóðhöfðingja af [[Elísabet 2. Bretadrottning|Elísabetu 2. Bretadrottningu]]. * [[2021]] – [[Magdalena Andersson]] tók við embætti forsætisráðherra Svíþjóðar, fyrst kvenna.</onlyinclude> * [[2024]] - [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningar]] fóru fram. == Fædd == * [[1427]] - [[Kasimír 4. Jagiellon]], konungur Póllands (d. [[1492]]). * [[1466]] - [[Andrea Doria]], ítalskur herforingi (d. [[1560]]). * [[1508]] - [[Andrea Palladio]], ítalskur arkitekt (d. [[1580]]). * [[1667]] - [[Jonathan Swift]], írskur rithöfundur (d. [[1745]]). * [[1699]] - [[Kristján 6.]] Danakonungur (d. [[1746]]). * [[1817]] - [[Theodor Mommsen]], þýskur fornfræðingur (d. [[1903]]). * [[1835]] - [[Mark Twain]], bandarískur rithöfundur (d. [[1910]]). * [[1868]] - [[Haraldur Níelsson]], íslenskur guðfræðingur (d. [[1928]]). * [[1874]] - [[Winston Churchill]], forsætisráðherra Bretlands (d. [[1965]]). * [[1876]] - [[Ásgeir Jónsson frá Gottorp]], íslenskur rithöfundur (d. [[1963]]). * [[1881]] - [[Hugh Marwick]], orkneyskur málfræðingur (d. [[1965]]). * [[1897]] - [[José Pérez]], úrúgvæskur knattspyrnumaður (d. [[1920]]). * [[1937]] - [[Ridley Scott]], breskur kvikmyndaleikstjóri. * [[1944]] - [[Joseph Boakai]], líberískur stjórnmálamaður. * [[1950]] - [[Friðrik G. Olgeirsson]], íslenskur sagnfræðingur. * [[1952]] - [[Henry Selick]], bandarískur leikstjóri. * [[1960]] - [[Gary Lineker]], enskur knattspyrnumaður. * [[1965]] - [[Ben Stiller]], bandarískur leikari. * [[1967]] - [[Styrmir Sigurðsson]], íslenskur leikstjóri. * [[1982]] - [[Lauren Cohan]], bandarísk leikkona. * [[1982]] - [[Elisha Cuthbert]], kanadísk leikkona. * [[1990]] - [[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1990]] - [[Magnus Carlsen]], norskur stórmeistari í skák. == Dáin == * [[1016]] - [[Játmundur járnsíða]], Englandskonungur (f. [[989]]). * [[1603]] - [[William Gilbert]], enskur vísindamaður (f. [[1544]]). * [[1705]] - [[Katrín af Braganza]], Englandsdrottning, kona Karls 2. (f. [[1638]]). * [[1718]] - [[Karl 12. Svíakonungur]] (f. [[1682]]). * [[1761]] - [[John Dollond]], enskur sjóntækjafræðingur (f. [[1706]]). * [[1897]] - [[Carl Richard Unger]], norskur málfræðingur (f. [[1817]]). * [[1900]] - [[Oscar Wilde]], írskt skáld (f. [[1854]]). * [[1935]] - [[Fernando Pessoa]], portúgalskt ljóðskáld (f. [[1888]]). * [[1957]] - [[Beniamino Gigli]], ítalskur tenórsöngvari (f. [[1890]]). * [[1959]] - [[Gísli Sveinsson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1880]]). * [[1959]] - [[Cayetano Saporiti]], úrúgvæskur knattspyrnumarkvörður (f. [[1887]]). * [[1984]] - [[Jiro Miyake]], japanskur knattspyrnumaður. * [[1986]] - [[Emil Jónsson]], forsætisráðherra Íslands (f. [[1902]]). * [[2007]] - [[J.L. Ackrill]], enskur fornfræðingur (f. [[1921]]). * [[2013]] - [[Paul Walker]], bandarískur leikari (f. [[1973]]). * [[2018]] - [[George H. W. Bush]], Bandarikjaforseti (f. [[1924]]). * [[2021]] - [[Jón Sigurbjörnsson]], íslenskur leikari (f. [[1922]]). * [[2022]] - [[Jiang Zemin]], forseti Alþýðulýðveldisins Kína (f. [[1926]]). {{Mánuðirnir}} 0wtf6vw62750yk4gboktnpahjduyuy9 0 12763 1979744 1979608 2026-09-22T09:02:29Z Bjarki S 9 nánari úrslit 2003, 2007 og 2009 1979744 wikitext text/x-wiki {{Kjördæmistafla | nafn = Norðausturkjördæmi | kort = Norðausturkjördæmi.svg | kort_alt = | kjördæmakjörnir = 9 | jöfnunarmenn = 1 | þingsæti = 10 | mannfjöldi = 43.507 | mannfjöldi_ár = 2026 | sveitarfélög = 15 | viðmiðunarkosningar = 2024 | kjörskrá = 31.071 | kjósendur_á_þingsæti = 3107 | kjörsókn = 79,8% <!-- Þingmenn --> | þingmaður1 = [[Logi Einarsson]] | flokkur1 = S | þingmaður2 = [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] | flokkur2 = M | þingmaður3 = [[Jens Garðar Helgason]] | flokkur3 = D | þingmaður4 = [[Sigurjón Þórðarson]] | flokkur4 = F | þingmaður5 = [[Ingibjörg Ólöf Isaksen]] | flokkur5 = B | þingmaður6 = [[Eydís Ásbjörnsdóttir]] | flokkur6 = S | þingmaður7 = [[Ingvar Þóroddsson]] | flokkur7 = C | þingmaður8 = [[Þorgrímur Sigmundsson]] | flokkur8 = M | þingmaður9 = [[Njáll Trausti Friðbertsson]] | flokkur9 = D | þingmaður10 = [[Þórarinn Ingi Pétursson]] | flokkur10 = B }} '''Norðausturkjördæmi''' er eitt af [[Kjördæmi Íslands|kjördæmum Íslands]]. Það hefur 10 sæti á [[Alþingi]], þar af 1 [[jöfnunarsæti]]. Kjördæmið var sameinað úr kjördæmunum [[Norðurlandskjördæmi eystra|Norðurlandi eystra]] og [[Austurlandskjördæmi|Austurlandi]] með þeim undantekningum að [[Siglufjörður]] sem áður tilheyrði [[Norðurlandskjördæmi vestra|Norðurlandi vestra]] er í Norðausturkjördæmi en [[Hornafjörður]] sem áður var í Austurlandskjördæmi tilheyrir nú [[Suðurkjördæmi]]. Kjördæmið var búið til með nýrri kjördæmaskipan árið [[2000]]. Fyrst var kosið samkvæmt nýrri kjördæmaskipan í [[Alþingiskosningar 2003|Alþingiskosningum 2003]]. Í þeim sjö Alþingiskosningum sem hafa fram samkvæmt núverandi kjördæmaskipan hafa bæði Framsóknarflokkurinn og Sjálfstæðisflokkurinn þrisvar sinnum átt fyrsta þingmann Norðausturkjördæmis en Vinstri græn einu sinni. == Sveitarfélög == Í Norðausturkjördæmi eru [[Sveitarfélög Íslands|sveitarfélögin]]: [[Fjallabyggð]], [[Dalvíkurbyggð]], [[Hörgársveit]], [[Akureyrarbær]], [[Eyjafjarðarsveit]], [[Svalbarðsstrandarhreppur]], [[Grýtubakkahreppur]], [[Þingeyjarsveit]], [[Norðurþing]], [[Tjörneshreppur]], [[Langanesbyggð]], [[Vopnafjarðarhreppur]], [[Múlaþing]], [[Fljótsdalshreppur]] og [[Fjarðabyggð]]. ==Kosningatölfræði== {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" |- ! rowspan="2" | Kosningar ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >kjörskrá ! rowspan="2" | Breyting ! rowspan="2" | Greidd<br>atkvæði ! rowspan="2" | Kjörsókn ! colspan="2" | Utankjörfundar-<br >atkvæði ! rowspan="2" | Þingsæti ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >hvert þingsæti ! rowspan="2" | Vægi^[1] |- ! Fjöldi ! Hlutfall<br >greiddra |- ! [[Alþingiskosningar 2003|2003]] | 27.298 | <small>á ekki við</small> | 23.877 | 87,5% | 2.416 | 10,1% | 10 | 2.730 | 123% |- ! [[Alþingiskosningar 2007|2007]] | 27.881 | {{Hækkun}}583 | 23.644 | 84,8% | 3.484 | 14,7% | 10 | 2.789 | 126% |- ! [[Alþingiskosningar 2009|2009]] | 28.352 | {{Hækkun}}471 | 24.249 | 85,5% | 3.642 | 15,0% | 10 | 2.835 | 128% |- ! [[Alþingiskosningar 2013|2013]] | 29.035 | {{Hækkun}}683 | 24.227 | 83,4% | 4.371 | 18,0% | 10 | 2.904 | 130% |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | 29.564 | {{Hækkun}}529 | 23.613 | 79,9% | 4.460 | 18,9% | 10 | 2.956 | 132% |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | 29.620 | {{Hækkun}}56 | 24.409 | 82,4% | 5.923 | 24,3% | 10 | 2.962 | 133% |- ! [[Alþingiskosningar 2021|2021]] | 29.887 | {{Hækkun}}227 | 24.180 | 80,9% | 5.866 | 24,3% | 10 | 2.989 | 135% |- ! [[Alþingiskosningar 2024|2024]] | 31.039 | {{hækkun}}1.152 | 24.809 | 79,9% | 7.124 | 28,7% | 10 | 3.104 | 137% |- ! colspan="10" | ^[1] Vægi atkvæða í Norðausturkjördæmi miðað við vægi atkvæða á landsvísu. |- ! colspan="10" | Heimild: [https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__kosningar__althingi/?rxid=6fcef457-8ff1-4836-84fa-573d0767e140 Hagstofa Íslands] |} ==Kosningaúrslit í kjördæminu== ===[[Alþingiskosningar 2003]]=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes1= 7722 |seats1= 4 |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes2= 5544 |seats2= 2 |sc2= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 5503 |seats3= 2 |sc3= |party4=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (U) |votes4= 3329 |seats4= 2 |sc4= |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 1329 |seats5= 0 |sc5= |party6=Nýtt afl (N) |votes6= 136 |seats6= 0 |sc6= |invalid= 58 |blank= 256 |electorate= 27298 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Valgerður Sverrisdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Halldór Blöndal]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Kristján L. Möller]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Jón Halldór Kristjánsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Steingrímur J. Sigfússon]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Tómas Ingi Olrich]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = Upphafi | til = 2004 }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Einar Már Sigurðarson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Dagný Jónsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Birkir Jón Jónsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 {{abbr|(J3)|3. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Þuríður Backman]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók síðar sæti sem aðalmaður | röð = - | nafn = [[Arnbjörg Sveinsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2004 | til = Loka }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===[[Alþingiskosningar 2007]]=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 6522 |seats1= 3 |sc1= +1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2= 5726 |seats2= 3 |sc2= -1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 4840 |seats3= 2 |sc3= – |party4=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes4= 4558 |seats4= 2 |sc4= – |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 1378 |seats5= 0 |sc5= |party6=Íslandshreyfingin (I) |votes6= 278 |seats6= 0 |sc6= |invalid= 37 |blank= 305 |electorate= 27881 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Kristján Þór Júlíusson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Valgerður Sverrisdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Kristján L. Möller]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Steingrímur J. Sigfússon]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Arnbjörg Sveinsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Birkir Jón Jónsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Einar Már Sigurðarson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þuríður Backman]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Ólöf Nordal]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 {{abbr|(J4)|4. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Höskuldur Þórhallsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===[[Alþingiskosningar 2009]]=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes1= 6937 |seats1= 3 |sc1= +1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2= 5905 |seats2= 2 |sc2= -1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 5312 |seats3= 3 |sc3= +1 |party4=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes4= 4079 |seats4= 2 |sc4= -1 |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 384 |seats5= 0 |sc5= |party6=[[Borgarahreyfingin]] (O) |votes6= 690 |seats6= 0 |sc6= |party7=[[Lýðræðishreyfingin]] (P) |votes7= 61 |seats7= 0 |sc7= |invalid= 51 |blank= 558 |electorate= 21293 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Steingrímur J. Sigfússon]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Birkir Jón Jónsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Kristján L. Möller]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Kristján Þór Júlíusson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þuríður Backman]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Höskuldur Þórhallsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Sigmundur Ernir Rúnarsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Björn Valur Gíslason]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Tryggvi Þór Herbertsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 {{abbr|(J8)|8. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jónína Rós Guðmundsdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ==Þingmenn kjörnir úr kjördæminu== <templatestyles src="Flex-einnDálkur/styles.css /> {| class="wikitable flex-singleColumn" style="font-size: 65%;" |+ Þingmenn kjörnir úr kjördæminu |- ! Kosningar ! 1. ! 2. ! 3. ! 4. ! 5. ! 6. ! 7. ! 8. ! 9. ! 10. |- ! [[Alþingiskosningar 2003|2003]] | [[Valgerður Sverrisdóttir]] {{LB|B}} | [[Halldór Blöndal]] {{LB|D}} | [[Kristján L. Möller]] {{LB|S}} | [[Jón Kristjánsson]] {{LB|B}} | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Tómas Ingi Olrich]] {{LB|D}} | [[Einar Már Sigurðarson]] {{LB|S}} | [[Dagný Jónsdóttir]] {{LB|B}} | [[Birkir Jón Jónsson]] {{LB|B}} | [[Þuríður Backman]] {{LB|V}} |- ! [[Alþingiskosningar 2007|2007]] | [[Kristján Þór Júlíusson]] {{LB|D}} | [[Valgerður Sverrisdóttir]] {{LB|B}} | [[Kristján L. Möller]] {{LB|S}} | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Arnbjörg Sveinsdóttir]] {{LB|D}} | [[Birkir Jón Jónsson]] {{LB|B}} | [[Einar Már Sigurðarson]] {{LB|S}} | [[Þuríður Backman]] {{LB|V}} | [[Ólöf Nordal]] {{LB|D}} | [[Höskuldur Þór Þórhallsson]] {{LB|B}} |- ! [[Alþingiskosningar 2009|2009]] | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Birkir Jón Jónsson]] {{LB|B}} | [[Kristján L. Möller]] {{LB|S}} | [[Kristján Þór Júlíusson]] {{LB|D}} | [[Þuríður Backman]] {{LB|V}} | [[Höskuldur Þór Þórhallsson]] {{LB|B}} | [[Sigmundur Ernir Rúnarsson]] {{LB|S}} | [[Björn Valur Gíslason]] {{LB|V}} | [[Tryggvi Þór Herbertsson]] {{LB|D}} | [[Jónína Rós Guðmundsdóttir]] {{LB|S}} |- ! [[Alþingiskosningar 2013|2013]] | [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] {{LB|B}} | [[Kristján Þór Júlíusson]] {{LB|D}} | [[Höskuldur Þór Þórhallsson]] {{LB|B}} | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Líneik Anna Sævarsdóttir]] {{LB|B}} | [[Valgerður Gunnarsdóttir]] {{LB|D}} | [[Kristján L. Möller]] {{LB|S}} | [[Þórunn Egilsdóttir]] {{LB|B}} | [[Bjarkey Gunnarsdóttir]] {{LB|V}} | [[Brynhildur Pétursdóttir]] {{LB|A}} |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | [[Kristján Þór Júlíusson]] {{LB|D}} | [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] {{LB|B}} | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Njáll Trausti Friðbertsson]] {{LB|D}} | [[Þórunn Egilsdóttir]] {{LB|B}} | [[Bjarkey Gunnarsdóttir]] {{LB|V}} | [[Einar Aðalsteinn Brynjólfsson]] {{LB|P}} | [[Valgerður Gunnarsdóttir]] {{LB|D}} | [[Logi Már Einarsson]] {{LB|S}} | [[Benedikt Jóhannesson]] {{LB|C}} |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | [[Kristján Þór Júlíusson]] {{LB|D}} | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] {{LB|M}} | [[Þórunn Egilsdóttir]] {{LB|B}} | [[Njáll Trausti Friðbertsson]] {{LB|D}} | [[Logi Már Einarsson]] {{LB|S}} | [[Bjarkey Gunnarsdóttir]] {{LB|V}} | [[Anna Kolbrún Árnadóttir]] {{LB|M}} | [[Líneik Anna Sævarsdóttir]] {{LB|B}} | [[Albertína Friðbjörg Elíasdóttir]] {{LB|S}} |- ! [[Alþingiskosningar 2021|2021]] | [[Ingibjörg Ólöf Isaksen]] {{LB|B}} | [[Njáll Trausti Friðbertsson]] {{LB|D}} | [[Bjarkey Gunnarsdóttir]] {{LB|V}} | [[Líneik Anna Sævarsdóttir]] {{LB|B}} | [[Logi Már Einarsson]] {{LB|S}} | [[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] {{LB|D}} | [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] {{LB|M}} | [[Jakob Frímann Magnússon]] {{LB|F}} | [[Þórarinn Ingi Pétursson]] {{LB|B}} | [[Jódís Skúladóttir]] {{LB|V}} |} == Tengill == *[http://www.althingi.is/lagas/nuna/2000024.html Lög um kosningar til Alþingis] {{lög2|2000|24|16. maí}} {{Kjördæmi Íslands}} {{Núverandi alþingismenn}} [[Flokkur:Kjördæmi Íslands]] 6kzmdiwhqx9squgxwijanum3d4sulvm 1979745 1979744 2026-09-22T09:21:43Z Bjarki S 9 /* Alþingiskosningar 2009 */ 1979745 wikitext text/x-wiki {{Kjördæmistafla | nafn = Norðausturkjördæmi | kort = Norðausturkjördæmi.svg | kort_alt = | kjördæmakjörnir = 9 | jöfnunarmenn = 1 | þingsæti = 10 | mannfjöldi = 43.507 | mannfjöldi_ár = 2026 | sveitarfélög = 15 | viðmiðunarkosningar = 2024 | kjörskrá = 31.071 | kjósendur_á_þingsæti = 3107 | kjörsókn = 79,8% <!-- Þingmenn --> | þingmaður1 = [[Logi Einarsson]] | flokkur1 = S | þingmaður2 = [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] | flokkur2 = M | þingmaður3 = [[Jens Garðar Helgason]] | flokkur3 = D | þingmaður4 = [[Sigurjón Þórðarson]] | flokkur4 = F | þingmaður5 = [[Ingibjörg Ólöf Isaksen]] | flokkur5 = B | þingmaður6 = [[Eydís Ásbjörnsdóttir]] | flokkur6 = S | þingmaður7 = [[Ingvar Þóroddsson]] | flokkur7 = C | þingmaður8 = [[Þorgrímur Sigmundsson]] | flokkur8 = M | þingmaður9 = [[Njáll Trausti Friðbertsson]] | flokkur9 = D | þingmaður10 = [[Þórarinn Ingi Pétursson]] | flokkur10 = B }} '''Norðausturkjördæmi''' er eitt af [[Kjördæmi Íslands|kjördæmum Íslands]]. Það hefur 10 sæti á [[Alþingi]], þar af 1 [[jöfnunarsæti]]. Kjördæmið var sameinað úr kjördæmunum [[Norðurlandskjördæmi eystra|Norðurlandi eystra]] og [[Austurlandskjördæmi|Austurlandi]] með þeim undantekningum að [[Siglufjörður]] sem áður tilheyrði [[Norðurlandskjördæmi vestra|Norðurlandi vestra]] er í Norðausturkjördæmi en [[Hornafjörður]] sem áður var í Austurlandskjördæmi tilheyrir nú [[Suðurkjördæmi]]. Kjördæmið var búið til með nýrri kjördæmaskipan árið [[2000]]. Fyrst var kosið samkvæmt nýrri kjördæmaskipan í [[Alþingiskosningar 2003|Alþingiskosningum 2003]]. Í þeim sjö Alþingiskosningum sem hafa fram samkvæmt núverandi kjördæmaskipan hafa bæði Framsóknarflokkurinn og Sjálfstæðisflokkurinn þrisvar sinnum átt fyrsta þingmann Norðausturkjördæmis en Vinstri græn einu sinni. == Sveitarfélög == Í Norðausturkjördæmi eru [[Sveitarfélög Íslands|sveitarfélögin]]: [[Fjallabyggð]], [[Dalvíkurbyggð]], [[Hörgársveit]], [[Akureyrarbær]], [[Eyjafjarðarsveit]], [[Svalbarðsstrandarhreppur]], [[Grýtubakkahreppur]], [[Þingeyjarsveit]], [[Norðurþing]], [[Tjörneshreppur]], [[Langanesbyggð]], [[Vopnafjarðarhreppur]], [[Múlaþing]], [[Fljótsdalshreppur]] og [[Fjarðabyggð]]. ==Kosningatölfræði== {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" |- ! rowspan="2" | Kosningar ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >kjörskrá ! rowspan="2" | Breyting ! rowspan="2" | Greidd<br>atkvæði ! rowspan="2" | Kjörsókn ! colspan="2" | Utankjörfundar-<br >atkvæði ! rowspan="2" | Þingsæti ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >hvert þingsæti ! rowspan="2" | Vægi^[1] |- ! Fjöldi ! Hlutfall<br >greiddra |- ! [[Alþingiskosningar 2003|2003]] | 27.298 | <small>á ekki við</small> | 23.877 | 87,5% | 2.416 | 10,1% | 10 | 2.730 | 123% |- ! [[Alþingiskosningar 2007|2007]] | 27.881 | {{Hækkun}}583 | 23.644 | 84,8% | 3.484 | 14,7% | 10 | 2.789 | 126% |- ! [[Alþingiskosningar 2009|2009]] | 28.352 | {{Hækkun}}471 | 24.249 | 85,5% | 3.642 | 15,0% | 10 | 2.835 | 128% |- ! [[Alþingiskosningar 2013|2013]] | 29.035 | {{Hækkun}}683 | 24.227 | 83,4% | 4.371 | 18,0% | 10 | 2.904 | 130% |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | 29.564 | {{Hækkun}}529 | 23.613 | 79,9% | 4.460 | 18,9% | 10 | 2.956 | 132% |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | 29.620 | {{Hækkun}}56 | 24.409 | 82,4% | 5.923 | 24,3% | 10 | 2.962 | 133% |- ! [[Alþingiskosningar 2021|2021]] | 29.887 | {{Hækkun}}227 | 24.180 | 80,9% | 5.866 | 24,3% | 10 | 2.989 | 135% |- ! [[Alþingiskosningar 2024|2024]] | 31.039 | {{hækkun}}1.152 | 24.809 | 79,9% | 7.124 | 28,7% | 10 | 3.104 | 137% |- ! colspan="10" | ^[1] Vægi atkvæða í Norðausturkjördæmi miðað við vægi atkvæða á landsvísu. |- ! colspan="10" | Heimild: [https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__kosningar__althingi/?rxid=6fcef457-8ff1-4836-84fa-573d0767e140 Hagstofa Íslands] |} ==Kosningaúrslit í kjördæminu== ===[[Alþingiskosningar 2003]]=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes1= 7722 |seats1= 4 |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes2= 5544 |seats2= 2 |sc2= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 5503 |seats3= 2 |sc3= |party4=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (U) |votes4= 3329 |seats4= 2 |sc4= |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 1329 |seats5= 0 |sc5= |party6=Nýtt afl (N) |votes6= 136 |seats6= 0 |sc6= |invalid= 58 |blank= 256 |electorate= 27298 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Valgerður Sverrisdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Halldór Blöndal]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Kristján L. Möller]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Jón Halldór Kristjánsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Steingrímur J. Sigfússon]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Tómas Ingi Olrich]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = Upphafi | til = 2004 }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Einar Már Sigurðarson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Dagný Jónsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Birkir Jón Jónsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 {{abbr|(J3)|3. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Þuríður Backman]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók síðar sæti sem aðalmaður | röð = - | nafn = [[Arnbjörg Sveinsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2004 | til = Loka }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===[[Alþingiskosningar 2007]]=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 6522 |seats1= 3 |sc1= +1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2= 5726 |seats2= 3 |sc2= -1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 4840 |seats3= 2 |sc3= – |party4=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes4= 4558 |seats4= 2 |sc4= – |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 1378 |seats5= 0 |sc5= |party6=Íslandshreyfingin (I) |votes6= 278 |seats6= 0 |sc6= |invalid= 37 |blank= 305 |electorate= 27881 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Kristján Þór Júlíusson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Valgerður Sverrisdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Kristján L. Möller]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Steingrímur J. Sigfússon]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Arnbjörg Sveinsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Birkir Jón Jónsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Einar Már Sigurðarson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þuríður Backman]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Ólöf Nordal]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 {{abbr|(J4)|4. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Höskuldur Þórhallsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===[[Alþingiskosningar 2009]]=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes1= 6937 |seats1= 3 |sc1= +1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2= 5905 |seats2= 2 |sc2= -1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 5312 |seats3= 3 |sc3= +1 |party4=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes4= 4079 |seats4= 2 |sc4= -1 |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 384 |seats5= 0 |sc5= |party6=[[Borgarahreyfingin]] (O) |votes6= 690 |seats6= 0 |sc6= |party7=[[Lýðræðishreyfingin]] (P) |votes7= 61 |seats7= 0 |sc7= |invalid= 55 |blank= 826 |electorate= 28352 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Steingrímur J. Sigfússon]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Birkir Jón Jónsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Kristján L. Möller]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Kristján Þór Júlíusson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þuríður Backman]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Höskuldur Þórhallsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Sigmundur Ernir Rúnarsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Björn Valur Gíslason]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Tryggvi Þór Herbertsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 {{abbr|(J8)|8. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jónína Rós Guðmundsdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===[[Alþingiskosningar 2013]]=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes1= 8173 |seats1= 5 |sc1= +3 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes2= 5327 |seats2= 2 |sc2= – |party4=[[Samfylkingin]] (S) |votes4= 2505 |seats4= 1 |sc4= -2 |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3= 3733 |seats3= 2 |sc3= -1 |party5=[[Björt framtíð]] (A) |votes5= 1537 |seats5= 1 |sc5= +1 |party11=[[Regnboginn]] (J) |votes11= 306 |seats11= 0 |sc11= – |party6=[[Píratar]] (Þ) |votes6= 716 |seats6= 0 |sc6= – |party7=[[Dögun]] (T) |votes7= 460 |seats7= 0 |sc7= – |party10=[[Lýðræðisvaktin]] (L) |votes10= 313 |seats10= 0 |sc10= – |party12=[[Hægri grænir]] (G) |votes12= 296 |seats12= 0 |sc12= – |party13=[[Flokkur heimilanna]] (I) |votes13= 241 |seats13= 0 |sc13= – |invalid= 51 |blank= 569 |electorate= 29035 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Kristján Þór Júlíusson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Höskuldur Þór Þórhallsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Steingrímur J. Sigfússon]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Líneik Anna Sævarsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Valgerður Gunnarsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Kristján L. Möller]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þórunn Egilsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Bjarkey Gunnarsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 {{abbr|(J3)|3. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Brynhildur Pétursdóttir]] | flokkur = Björt framtíð | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ==Þingmenn kjörnir úr kjördæminu== <templatestyles src="Flex-einnDálkur/styles.css /> {| class="wikitable flex-singleColumn" style="font-size: 65%;" |+ Þingmenn kjörnir úr kjördæminu |- ! Kosningar ! 1. ! 2. ! 3. ! 4. ! 5. ! 6. ! 7. ! 8. ! 9. ! 10. |- ! [[Alþingiskosningar 2003|2003]] | [[Valgerður Sverrisdóttir]] {{LB|B}} | [[Halldór Blöndal]] {{LB|D}} | [[Kristján L. Möller]] {{LB|S}} | [[Jón Kristjánsson]] {{LB|B}} | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Tómas Ingi Olrich]] {{LB|D}} | [[Einar Már Sigurðarson]] {{LB|S}} | [[Dagný Jónsdóttir]] {{LB|B}} | [[Birkir Jón Jónsson]] {{LB|B}} | [[Þuríður Backman]] {{LB|V}} |- ! [[Alþingiskosningar 2007|2007]] | [[Kristján Þór Júlíusson]] {{LB|D}} | [[Valgerður Sverrisdóttir]] {{LB|B}} | [[Kristján L. Möller]] {{LB|S}} | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Arnbjörg Sveinsdóttir]] {{LB|D}} | [[Birkir Jón Jónsson]] {{LB|B}} | [[Einar Már Sigurðarson]] {{LB|S}} | [[Þuríður Backman]] {{LB|V}} | [[Ólöf Nordal]] {{LB|D}} | [[Höskuldur Þór Þórhallsson]] {{LB|B}} |- ! [[Alþingiskosningar 2009|2009]] | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Birkir Jón Jónsson]] {{LB|B}} | [[Kristján L. Möller]] {{LB|S}} | [[Kristján Þór Júlíusson]] {{LB|D}} | [[Þuríður Backman]] {{LB|V}} | [[Höskuldur Þór Þórhallsson]] {{LB|B}} | [[Sigmundur Ernir Rúnarsson]] {{LB|S}} | [[Björn Valur Gíslason]] {{LB|V}} | [[Tryggvi Þór Herbertsson]] {{LB|D}} | [[Jónína Rós Guðmundsdóttir]] {{LB|S}} |- ! [[Alþingiskosningar 2013|2013]] | [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] {{LB|B}} | [[Kristján Þór Júlíusson]] {{LB|D}} | [[Höskuldur Þór Þórhallsson]] {{LB|B}} | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Líneik Anna Sævarsdóttir]] {{LB|B}} | [[Valgerður Gunnarsdóttir]] {{LB|D}} | [[Kristján L. Möller]] {{LB|S}} | [[Þórunn Egilsdóttir]] {{LB|B}} | [[Bjarkey Gunnarsdóttir]] {{LB|V}} | [[Brynhildur Pétursdóttir]] {{LB|A}} |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | [[Kristján Þór Júlíusson]] {{LB|D}} | [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] {{LB|B}} | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Njáll Trausti Friðbertsson]] {{LB|D}} | [[Þórunn Egilsdóttir]] {{LB|B}} | [[Bjarkey Gunnarsdóttir]] {{LB|V}} | [[Einar Aðalsteinn Brynjólfsson]] {{LB|P}} | [[Valgerður Gunnarsdóttir]] {{LB|D}} | [[Logi Már Einarsson]] {{LB|S}} | [[Benedikt Jóhannesson]] {{LB|C}} |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | [[Kristján Þór Júlíusson]] {{LB|D}} | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] {{LB|M}} | [[Þórunn Egilsdóttir]] {{LB|B}} | [[Njáll Trausti Friðbertsson]] {{LB|D}} | [[Logi Már Einarsson]] {{LB|S}} | [[Bjarkey Gunnarsdóttir]] {{LB|V}} | [[Anna Kolbrún Árnadóttir]] {{LB|M}} | [[Líneik Anna Sævarsdóttir]] {{LB|B}} | [[Albertína Friðbjörg Elíasdóttir]] {{LB|S}} |- ! [[Alþingiskosningar 2021|2021]] | [[Ingibjörg Ólöf Isaksen]] {{LB|B}} | [[Njáll Trausti Friðbertsson]] {{LB|D}} | [[Bjarkey Gunnarsdóttir]] {{LB|V}} | [[Líneik Anna Sævarsdóttir]] {{LB|B}} | [[Logi Már Einarsson]] {{LB|S}} | [[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] {{LB|D}} | [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] {{LB|M}} | [[Jakob Frímann Magnússon]] {{LB|F}} | [[Þórarinn Ingi Pétursson]] {{LB|B}} | [[Jódís Skúladóttir]] {{LB|V}} |} == Tengill == *[http://www.althingi.is/lagas/nuna/2000024.html Lög um kosningar til Alþingis] {{lög2|2000|24|16. maí}} {{Kjördæmi Íslands}} {{Núverandi alþingismenn}} [[Flokkur:Kjördæmi Íslands]] 4bpjsn21z714atadg2a2k69pmk77a5p 1979750 1979745 2026-09-22T10:21:52Z Bjarki S 9 /* Alþingiskosningar 2013 */ 1979750 wikitext text/x-wiki {{Kjördæmistafla | nafn = Norðausturkjördæmi | kort = Norðausturkjördæmi.svg | kort_alt = | kjördæmakjörnir = 9 | jöfnunarmenn = 1 | þingsæti = 10 | mannfjöldi = 43.507 | mannfjöldi_ár = 2026 | sveitarfélög = 15 | viðmiðunarkosningar = 2024 | kjörskrá = 31.071 | kjósendur_á_þingsæti = 3107 | kjörsókn = 79,8% <!-- Þingmenn --> | þingmaður1 = [[Logi Einarsson]] | flokkur1 = S | þingmaður2 = [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] | flokkur2 = M | þingmaður3 = [[Jens Garðar Helgason]] | flokkur3 = D | þingmaður4 = [[Sigurjón Þórðarson]] | flokkur4 = F | þingmaður5 = [[Ingibjörg Ólöf Isaksen]] | flokkur5 = B | þingmaður6 = [[Eydís Ásbjörnsdóttir]] | flokkur6 = S | þingmaður7 = [[Ingvar Þóroddsson]] | flokkur7 = C | þingmaður8 = [[Þorgrímur Sigmundsson]] | flokkur8 = M | þingmaður9 = [[Njáll Trausti Friðbertsson]] | flokkur9 = D | þingmaður10 = [[Þórarinn Ingi Pétursson]] | flokkur10 = B }} '''Norðausturkjördæmi''' er eitt af [[Kjördæmi Íslands|kjördæmum Íslands]]. Það hefur 10 sæti á [[Alþingi]], þar af 1 [[jöfnunarsæti]]. Kjördæmið var sameinað úr kjördæmunum [[Norðurlandskjördæmi eystra|Norðurlandi eystra]] og [[Austurlandskjördæmi|Austurlandi]] með þeim undantekningum að [[Siglufjörður]] sem áður tilheyrði [[Norðurlandskjördæmi vestra|Norðurlandi vestra]] er í Norðausturkjördæmi en [[Hornafjörður]] sem áður var í Austurlandskjördæmi tilheyrir nú [[Suðurkjördæmi]]. Kjördæmið var búið til með nýrri kjördæmaskipan árið [[2000]]. Fyrst var kosið samkvæmt nýrri kjördæmaskipan í [[Alþingiskosningar 2003|Alþingiskosningum 2003]]. Í þeim sjö Alþingiskosningum sem hafa fram samkvæmt núverandi kjördæmaskipan hafa bæði Framsóknarflokkurinn og Sjálfstæðisflokkurinn þrisvar sinnum átt fyrsta þingmann Norðausturkjördæmis en Vinstri græn einu sinni. == Sveitarfélög == Í Norðausturkjördæmi eru [[Sveitarfélög Íslands|sveitarfélögin]]: [[Fjallabyggð]], [[Dalvíkurbyggð]], [[Hörgársveit]], [[Akureyrarbær]], [[Eyjafjarðarsveit]], [[Svalbarðsstrandarhreppur]], [[Grýtubakkahreppur]], [[Þingeyjarsveit]], [[Norðurþing]], [[Tjörneshreppur]], [[Langanesbyggð]], [[Vopnafjarðarhreppur]], [[Múlaþing]], [[Fljótsdalshreppur]] og [[Fjarðabyggð]]. ==Kosningatölfræði== {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" |- ! rowspan="2" | Kosningar ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >kjörskrá ! rowspan="2" | Breyting ! rowspan="2" | Greidd<br>atkvæði ! rowspan="2" | Kjörsókn ! colspan="2" | Utankjörfundar-<br >atkvæði ! rowspan="2" | Þingsæti ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >hvert þingsæti ! rowspan="2" | Vægi^[1] |- ! Fjöldi ! Hlutfall<br >greiddra |- ! [[Alþingiskosningar 2003|2003]] | 27.298 | <small>á ekki við</small> | 23.877 | 87,5% | 2.416 | 10,1% | 10 | 2.730 | 123% |- ! [[Alþingiskosningar 2007|2007]] | 27.881 | {{Hækkun}}583 | 23.644 | 84,8% | 3.484 | 14,7% | 10 | 2.789 | 126% |- ! [[Alþingiskosningar 2009|2009]] | 28.352 | {{Hækkun}}471 | 24.249 | 85,5% | 3.642 | 15,0% | 10 | 2.835 | 128% |- ! [[Alþingiskosningar 2013|2013]] | 29.035 | {{Hækkun}}683 | 24.227 | 83,4% | 4.371 | 18,0% | 10 | 2.904 | 130% |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | 29.564 | {{Hækkun}}529 | 23.613 | 79,9% | 4.460 | 18,9% | 10 | 2.956 | 132% |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | 29.620 | {{Hækkun}}56 | 24.409 | 82,4% | 5.923 | 24,3% | 10 | 2.962 | 133% |- ! [[Alþingiskosningar 2021|2021]] | 29.887 | {{Hækkun}}227 | 24.180 | 80,9% | 5.866 | 24,3% | 10 | 2.989 | 135% |- ! [[Alþingiskosningar 2024|2024]] | 31.039 | {{hækkun}}1.152 | 24.809 | 79,9% | 7.124 | 28,7% | 10 | 3.104 | 137% |- ! colspan="10" | ^[1] Vægi atkvæða í Norðausturkjördæmi miðað við vægi atkvæða á landsvísu. |- ! colspan="10" | Heimild: [https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__kosningar__althingi/?rxid=6fcef457-8ff1-4836-84fa-573d0767e140 Hagstofa Íslands] |} ==Kosningaúrslit í kjördæminu== ===[[Alþingiskosningar 2003]]=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes1= 7722 |seats1= 4 |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes2= 5544 |seats2= 2 |sc2= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 5503 |seats3= 2 |sc3= |party4=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (U) |votes4= 3329 |seats4= 2 |sc4= |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 1329 |seats5= 0 |sc5= |party6=Nýtt afl (N) |votes6= 136 |seats6= 0 |sc6= |invalid= 58 |blank= 256 |electorate= 27298 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Valgerður Sverrisdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Halldór Blöndal]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Kristján L. Möller]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Jón Halldór Kristjánsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Steingrímur J. Sigfússon]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Tómas Ingi Olrich]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = Upphafi | til = 2004 }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Einar Már Sigurðarson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Dagný Jónsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Birkir Jón Jónsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 {{abbr|(J3)|3. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Þuríður Backman]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók síðar sæti sem aðalmaður | röð = - | nafn = [[Arnbjörg Sveinsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2004 | til = Loka }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===[[Alþingiskosningar 2007]]=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 6522 |seats1= 3 |sc1= +1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2= 5726 |seats2= 3 |sc2= -1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 4840 |seats3= 2 |sc3= – |party4=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes4= 4558 |seats4= 2 |sc4= – |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 1378 |seats5= 0 |sc5= |party6=Íslandshreyfingin (I) |votes6= 278 |seats6= 0 |sc6= |invalid= 37 |blank= 305 |electorate= 27881 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Kristján Þór Júlíusson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Valgerður Sverrisdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Kristján L. Möller]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Steingrímur J. Sigfússon]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Arnbjörg Sveinsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Birkir Jón Jónsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Einar Már Sigurðarson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þuríður Backman]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Ólöf Nordal]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 {{abbr|(J4)|4. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Höskuldur Þórhallsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===[[Alþingiskosningar 2009]]=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes1= 6937 |seats1= 3 |sc1= +1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2= 5905 |seats2= 2 |sc2= -1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 5312 |seats3= 3 |sc3= +1 |party4=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes4= 4079 |seats4= 2 |sc4= -1 |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 384 |seats5= 0 |sc5= |party6=[[Borgarahreyfingin]] (O) |votes6= 690 |seats6= 0 |sc6= |party7=[[Lýðræðishreyfingin]] (P) |votes7= 61 |seats7= 0 |sc7= |invalid= 55 |blank= 826 |electorate= 28352 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Steingrímur J. Sigfússon]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Birkir Jón Jónsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Kristján L. Möller]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Kristján Þór Júlíusson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þuríður Backman]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Höskuldur Þórhallsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Sigmundur Ernir Rúnarsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Björn Valur Gíslason]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Tryggvi Þór Herbertsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 {{abbr|(J8)|8. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jónína Rós Guðmundsdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===[[Alþingiskosningar 2013]]=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes1= 8173 |seats1= 4 |sc1= +2 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes2= 5327 |seats2= 2 |sc2= – |party4=[[Samfylkingin]] (S) |votes4= 2505 |seats4= 1 |sc4= -2 |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3= 3733 |seats3= 2 |sc3= -1 |party5=[[Björt framtíð]] (A) |votes5= 1537 |seats5= 1 |sc5= +1 |party11=Regnboginn (J) |votes11= 306 |seats11= 0 |sc11= – |party6=[[Píratar]] (Þ) |votes6= 716 |seats6= 0 |sc6= – |party7=[[Dögun]] (T) |votes7= 460 |seats7= 0 |sc7= – |party10=Lýðræðisvaktin (L) |votes10= 313 |seats10= 0 |sc10= – |party12=Hægri grænir (G) |votes12= 296 |seats12= 0 |sc12= – |party13=Flokkur heimilanna (I) |votes13= 241 |seats13= 0 |sc13= – |invalid= 51 |blank= 569 |electorate= 29035 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Kristján Þór Júlíusson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Höskuldur Þór Þórhallsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Steingrímur J. Sigfússon]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Líneik Anna Sævarsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Valgerður Gunnarsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Kristján L. Möller]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þórunn Egilsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Bjarkey Gunnarsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 {{abbr|(J3)|3. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Brynhildur Pétursdóttir]] | flokkur = Björt framtíð | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===[[Alþingiskosningar 2016]]=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1=6014 |seats1=3 |sc1= +1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2=4542 |seats2=2 |sc2=-2 |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3=4539 |seats3=2 |sc3= |party4=[[Píratar]] (P) |votes4=2265 |seats4=1 |sc4=+1 |party5=[[Samfylkingin]] (S) |votes5=1816 |seats5=1 |sc5= |party6=[[Viðreisn]] (C) |votes6=1482 |seats6=1 |sc6=+1 |party7=[[Björt framtíð]] (A) |votes7=774 |seats7=0 |sc7=-1 |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes8=645 |seats8=0 |sc8= |party9=[[Dögun]] (T) |votes9=415 |seats9=0 |sc9= |party10=[[Alþýðufylkingin]] (R) |votes10=211 |seats10=0 |sc10= |invalid=71 |blank=839 |electorate= 29564 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Kristján Þór Júlíusson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Steingrímur J. Sigfússon]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Njáll Trausti Friðbertsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þórunn Egilsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Bjarkey Gunnarsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Einar Aðalsteinn Brynjólfsson]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Valgerður Gunnarsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Logi Már Einarsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 {{abbr|(J3)|3. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Benedikt Jóhannesson]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ==Þingmenn kjörnir úr kjördæminu== <templatestyles src="Flex-einnDálkur/styles.css /> {| class="wikitable flex-singleColumn" style="font-size: 65%;" |+ Þingmenn kjörnir úr kjördæminu |- ! Kosningar ! 1. ! 2. ! 3. ! 4. ! 5. ! 6. ! 7. ! 8. ! 9. ! 10. |- ! [[Alþingiskosningar 2003|2003]] | [[Valgerður Sverrisdóttir]] {{LB|B}} | [[Halldór Blöndal]] {{LB|D}} | [[Kristján L. Möller]] {{LB|S}} | [[Jón Kristjánsson]] {{LB|B}} | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Tómas Ingi Olrich]] {{LB|D}} | [[Einar Már Sigurðarson]] {{LB|S}} | [[Dagný Jónsdóttir]] {{LB|B}} | [[Birkir Jón Jónsson]] {{LB|B}} | [[Þuríður Backman]] {{LB|V}} |- ! [[Alþingiskosningar 2007|2007]] | [[Kristján Þór Júlíusson]] {{LB|D}} | [[Valgerður Sverrisdóttir]] {{LB|B}} | [[Kristján L. Möller]] {{LB|S}} | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Arnbjörg Sveinsdóttir]] {{LB|D}} | [[Birkir Jón Jónsson]] {{LB|B}} | [[Einar Már Sigurðarson]] {{LB|S}} | [[Þuríður Backman]] {{LB|V}} | [[Ólöf Nordal]] {{LB|D}} | [[Höskuldur Þór Þórhallsson]] {{LB|B}} |- ! [[Alþingiskosningar 2009|2009]] | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Birkir Jón Jónsson]] {{LB|B}} | [[Kristján L. Möller]] {{LB|S}} | [[Kristján Þór Júlíusson]] {{LB|D}} | [[Þuríður Backman]] {{LB|V}} | [[Höskuldur Þór Þórhallsson]] {{LB|B}} | [[Sigmundur Ernir Rúnarsson]] {{LB|S}} | [[Björn Valur Gíslason]] {{LB|V}} | [[Tryggvi Þór Herbertsson]] {{LB|D}} | [[Jónína Rós Guðmundsdóttir]] {{LB|S}} |- ! [[Alþingiskosningar 2013|2013]] | [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] {{LB|B}} | [[Kristján Þór Júlíusson]] {{LB|D}} | [[Höskuldur Þór Þórhallsson]] {{LB|B}} | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Líneik Anna Sævarsdóttir]] {{LB|B}} | [[Valgerður Gunnarsdóttir]] {{LB|D}} | [[Kristján L. Möller]] {{LB|S}} | [[Þórunn Egilsdóttir]] {{LB|B}} | [[Bjarkey Gunnarsdóttir]] {{LB|V}} | [[Brynhildur Pétursdóttir]] {{LB|A}} |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | [[Kristján Þór Júlíusson]] {{LB|D}} | [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] {{LB|B}} | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Njáll Trausti Friðbertsson]] {{LB|D}} | [[Þórunn Egilsdóttir]] {{LB|B}} | [[Bjarkey Gunnarsdóttir]] {{LB|V}} | [[Einar Aðalsteinn Brynjólfsson]] {{LB|P}} | [[Valgerður Gunnarsdóttir]] {{LB|D}} | [[Logi Már Einarsson]] {{LB|S}} | [[Benedikt Jóhannesson]] {{LB|C}} |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | [[Kristján Þór Júlíusson]] {{LB|D}} | [[Steingrímur J. Sigfússon]] {{LB|V}} | [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] {{LB|M}} | [[Þórunn Egilsdóttir]] {{LB|B}} | [[Njáll Trausti Friðbertsson]] {{LB|D}} | [[Logi Már Einarsson]] {{LB|S}} | [[Bjarkey Gunnarsdóttir]] {{LB|V}} | [[Anna Kolbrún Árnadóttir]] {{LB|M}} | [[Líneik Anna Sævarsdóttir]] {{LB|B}} | [[Albertína Friðbjörg Elíasdóttir]] {{LB|S}} |- ! [[Alþingiskosningar 2021|2021]] | [[Ingibjörg Ólöf Isaksen]] {{LB|B}} | [[Njáll Trausti Friðbertsson]] {{LB|D}} | [[Bjarkey Gunnarsdóttir]] {{LB|V}} | [[Líneik Anna Sævarsdóttir]] {{LB|B}} | [[Logi Már Einarsson]] {{LB|S}} | [[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] {{LB|D}} | [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] {{LB|M}} | [[Jakob Frímann Magnússon]] {{LB|F}} | [[Þórarinn Ingi Pétursson]] {{LB|B}} | [[Jódís Skúladóttir]] {{LB|V}} |} == Tengill == *[http://www.althingi.is/lagas/nuna/2000024.html Lög um kosningar til Alþingis] {{lög2|2000|24|16. maí}} {{Kjördæmi Íslands}} {{Núverandi alþingismenn}} [[Flokkur:Kjördæmi Íslands]] 83omx6umzpfd5kefoo5t728cc8kbnyx 0 13083 1979763 1953743 2026-09-22T11:22:46Z Frosti Hrafn 104976 Stafsetningarvilla 1979763 wikitext text/x-wiki '''Fjölmiðlafrumvarpið''' var [[frumvarp]] til [[lög|laga]] á [[Ísland]]i á [[ár]]inu [[2004]]. Í frumvarpinu fólust takmarkanir á eignarhaldi á [[fjölmiðlar|fjölmiðlafyrirtækjum]]. Þannig mátti enginn einn aðili eiga meira en 25% í fjölmiðlafyrirtæki. Frumvarpið var lagt fram á [[Alþingi]] af [[ríkisstjórn]] Íslands og var samþykkt þar þrátt fyrir mikla andstöðu í þjóðfélaginu<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3723309 Fréttablaðið:77 prósent á móti], 27. apríl 2004, bls. 1</ref>. [[Forseti Íslands]], [[Ólafur Ragnar Grímsson]], neitaði að staðfesta lögin og vísaði þeim þar með til [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]].<ref>[http://mbl.is/mm/frettir/innlent/2004/06/02/forsetinn_stadfestir_ekki_fjolmidlalogin/ „Forsetinn staðfestir ekki fjölmiðlalögin“ ] á Mbl.is</ref> Í kjölfarið vöknuðu spurningar hvort forsetinn hefði í raun rétt til að synja málum. Ríkisstjórnin kom í veg fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu um frumvarpið (lögin) með því að fá samþykkt frumvarp, sem nam hitt úr gildi. Svokölluð fjölmiðlanefnd [[menntamálaráðuneytið|menntamálaráðuneytisins]] skilaði af sér skýrslu um eignarhald á fjölmiðlum á Íslandi í byrjun mars 2004. Eftir það voru hjólin fljót að snúast og umrætt frumvarp var samþykkt á Alþingi þann [[24. mars]] [[2004]]. Til mótmæla kom utan við skrifstofu forseta Íslands og félagasamtökin Fjölmiðlasambandið sem stofnað var 1998 af stéttarfélögum sem starfsmenn fjölmiðla voru félagsmenn í, Blaðamannafélagi Íslands, Félagi bókagerðarmanna, Félagi grafískra teiknara, Starfsmannafélagi RÚV, Verslunarmannafélagi Reykjavíkur og Rafiðnaðarsambandi Íslands, beitti sér fyrir mótstöðu við frumvarpið og afhenti Ólafi Ragnari Grímssyni undirskriftalista 31.752 Íslendinga þar sem skorað var á hann að staðfesta ekki lögin. Annan júní ákvað hann að gera það ekki vegna þess fjölda sem tók þátt í undirskriftarsöfnuninni. Það var í fyrsta skipti í sögu Íslands að forseti lýðveldisins nýtti sér málskotsrétt sinn í 26. gr. stjórnarskrárinnar og staðfesti ekki lög frá Alþingi og vísaði þeim til þjóðarinnar. Ríkisstjórn Davíðs Oddssonar dró lögin þá tilbaka og lagði fram önnur lög sem síðar voru staðfest. Sú framkvæmd ríkisstjórnarinnar var gagnrýnd og bent á að ríkisstjórninni hefði borið samkvæmt stjórnarskránni að halda þjóðaratkvæðagreiðsluna. == Neðanmálsgreinar == <div class="references-small"><references/></div> == Tenglar == * [https://www.althingi.is/altext/130/s/1525.html Fjölmiðlafrumvarpið] * [http://bella.mrn.stjr.is/utgafur/fjolmidla.pdf Greinargerð nefndar menntamálaráðherra um eignarhald á fjölmiðlum á Íslandi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070705181959/http://bella.mrn.stjr.is/utgafur/fjolmidla.pdf |date=2007-07-05 }} {{Stubbur|stjórnmál|ísland}} [[Flokkur:Íslensk stjórnmál]] [[Flokkur:Frumvörp]] rp4x2cpinkv6qm1pm8gf1jab7ourwhw 0 13734 1979765 1957547 2026-09-22T11:37:18Z ~2026-51154-09 120989 Mörgu 1979765 wikitext text/x-wiki Typpa ostur[[Mynd:Cheese market Basel.jpg|thumb|250px|Ostur á markaði á [[Basel]] í [[Sviss]].]] '''Typpa ostur''' er [[mjólkurafurð]] sem verður til við að mjólkurprótínið [[kasein]] hleypur og myndar kekki sem nefnast [[ystingur]]. Kaseinið hleypur oftast vegna [[sýra|sýru]] sem [[mjólkursýrugerlar]] búa til eða er bætt við. Oft er síðan bætt við [[ostahleypir|ostahleypi]], [[ensím]]um sem áður fyrr voru einkum unnin úr kálfsmögum. Ostur er að mestu framleiddur úr [[Kýr|kúa-]], [[buffall|buffla]]-, [[geit]]a- eða [[Sauðkind|sauðamjólk]] (þó einnig sé til ostur úr [[kaplamjólk|kapla-]] eða jafnvel [[úlfaldamjólk]]) og inniheldur bæði [[fita|fitu]] og önnur prótín úr mjólkinni, en [[mysa]]n er að mestu síuð frá. Sérstök æt [[mygla]] er notuð í ostagerð til að bragðbæta ostinn og mynda skorpu. Ostur er borðaður sem [[viðbit]] með [[brauð]]i og [[salat]]i, rifinn út á [[gratín]] og [[pasta]]rétti; eða sem [[spónamatur]] og í einstaka tilvikum jafnvel [[drykkur|drukkinn]]. [[Ostagerð]] er algeng víða um heim, og sumar þjóðir eru mjög þekktar fyrir ostagerð sína, til dæmis [[Frakkland|Frakkar]], [[Sviss]]lendingar og [[Ítalía|Ítalir]]. Yfir þúsund [[ostategundir]] eru framleiddar um allan heim. Útlit, áferð og bragð veltur á uppruna mjólkurinnar (meðal annars á [[mataræði]] dýrsins), hvort hún hefur verið [[gerilsneyðing|gerilsneydd]], innihaldi [[mjólkurfita|mjólkurfitu]], [[baktería|bakteríum]] og [[mygla|myglu]], vinnsluaðferð og hversu lengi þeir eru látnir þroskast. Auk [[salt]]s eru ostar bragðbættir með ýmsum aðferðum, eins og [[reyking]]u, [[hneta|hnetum]] og ferskum og þurrkuðum [[krydd]]um, eins og [[pipar]], [[hvítlaukur|hvítlauk]], [[graslaukur|graslauk]] og [[trönuber]]jum. Stundum eru ostar litaðir gulir eða rauðir með [[annattó]] (roðaberi). Sérstakar [[ostabúð]]ir eru starfræktar með starfsfólki sem býr yfir sérþekkingu á notkun og geymslu osta.<ref>{{cite web |url=http://www.reluctantgourmet.com/cheesemonge.htm |title=Conversation with a Cheesemonger |first=G. Stephen |last=Jones |date=January 29, 2013 |website=The Reluctant Gourmet |access-date=July 16, 2012 |archive-date=June 24, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120624065359/http://www.reluctantgourmet.com/cheesemonge.htm |url-status=live }}</ref> == Ostagerð == {{aðalgrein|Ostagerð}} Elstu heimildir um ostagerð eru frá [[Súmer]]um, um 4000 fyrir okkar tímatal. === Ostagerð á Íslandi === Á [[Ísland]]i tíðkaðist ostagerð allt frá [[landnámsöld]] og fram á 18. öld þegar hún lagðist að mestu af nema á [[Austurland]]i. Fyrstu ostarnir á Íslandi voru líklega súrmjólkurostar eða súrostar, þar sem [[mjólkursýrugerlar]] sjá um að hleypa mjólkina. Þekktasta dæmið um íslenskan súrost er [[skyr]], en líka eru heimildir um framleiðslu á hleyptum ostum (kallaðir kjúkur) og [[mysingur|mysingi]] (kallaður velliostur eða rauðseyddur drafli). Ostagerð að evrópskri fyrirmynd hófst svo aftur á Íslandi á síðari hluta 19. aldar.<ref>{{cite journal|author=Hallgerður Gísladóttir|title=Ostar sáust helzt í farteski ferðamanna|year=1988|journal=Lesbók Morgunblaðsins|volume=63|issue=41|pages=14-15|url=https://timarit.is/page/3307132}}</ref> Á Reykjum í Þingeyjarsýslu var reynt að framleiða [[mysuostur|mysuost]] með því að nota hverahita á fyrri hluta 20. aldar, en það reyndist ekki gefast vel.<ref>{{cite journal|author=Páll H. Jónsson|title=Minning: Sigtryggur Hallgrímsson|journal=Íslendingaþættir Tímans|number=38|year=1979|url=https://timarit.is/page/3575302}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengt efni == * [[Blámygluostur]] * [[Hleypiostur]] * [[Hvítmygluostur]] * [[Kíttostur]] * [[Kotasæla]] * [[Ostaskeri]] * [[Smurostur]] * [[Súrostur]] == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1745770 ''Ostar og ostagerð fyrr og nú''; grein í Morgunblaðinu 20.06.1991] * [http://www.timarit.is/?issueID=418411&pageSelected=10&lang=0 ''Ostur er alheimsfæða''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1955]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=418814&pageSelected=12&lang=0 ''Ostar úr grasi''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1961]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://timarit.is/page/3306714 ''Ostar gegn tannskemmdum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1988] * [http://www.timarit.is/?issueID=425383&pageSelected=17&lang=0 ''Ostur''; grein í Morgunblaðinu 1983]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://timarit.is/page/1724726 ''Íslenskur ostur er veislukostur''; grein í Morgunblaðinu 1990] * [https://timarit.is/page/1860105 ''Ostamaðurinn á horninu''; grein í Morgunblaðinu 1996] {{Stubbur|landbúnaður}} [[Flokkur:Ostur| ]] 39snrlgsxnp1v6skzhllht3jas2580n 1979767 1979765 2026-09-22T11:41:06Z Akigka 183 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-51154-09|~2026-51154-09]] ([[User talk:~2026-51154-09|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:MáneyMánadóttir|MáneyMánadóttir]] 1957547 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Cheese market Basel.jpg|thumb|250px|Ostur á markaði á [[Basel]] í [[Sviss]].]] '''Ostur''' er [[mjólkurafurð]] sem verður til við að mjólkurprótínið [[kasein]] hleypur og myndar kekki sem nefnast [[ystingur]]. Kaseinið hleypur oftast vegna [[sýra|sýru]] sem [[mjólkursýrugerlar]] búa til eða er bætt við. Oft er síðan bætt við [[ostahleypir|ostahleypi]], [[ensím]]um sem áður fyrr voru einkum unnin úr kálfsmögum. Ostur er að mestu framleiddur úr [[Kýr|kúa-]], [[buffall|buffla]]-, [[geit]]a- eða [[Sauðkind|sauðamjólk]] (þó einnig sé til ostur úr [[kaplamjólk|kapla-]] eða jafnvel [[úlfaldamjólk]]) og inniheldur bæði [[fita|fitu]] og önnur prótín úr mjólkinni, en [[mysa]]n er að mestu síuð frá. Sérstök æt [[mygla]] er notuð í ostagerð til að bragðbæta ostinn og mynda skorpu. Ostur er borðaður sem [[viðbit]] með [[brauð]]i og [[salat]]i, rifinn út á [[gratín]] og [[pasta]]rétti; eða sem [[spónamatur]] og í einstaka tilvikum jafnvel [[drykkur|drukkinn]]. [[Ostagerð]] er algeng víða um heim, og sumar þjóðir eru mjög þekktar fyrir ostagerð sína, til dæmis [[Frakkland|Frakkar]], [[Sviss]]lendingar og [[Ítalía|Ítalir]]. Yfir þúsund [[ostategundir]] eru framleiddar um allan heim. Útlit, áferð og bragð veltur á uppruna mjólkurinnar (meðal annars á [[mataræði]] dýrsins), hvort hún hefur verið [[gerilsneyðing|gerilsneydd]], innihaldi [[mjólkurfita|mjólkurfitu]], [[baktería|bakteríum]] og [[mygla|myglu]], vinnsluaðferð og hversu lengi þeir eru látnir þroskast. Auk [[salt]]s eru ostar bragðbættir með ýmsum aðferðum, eins og [[reyking]]u, [[hneta|hnetum]] og ferskum og þurrkuðum [[krydd]]um, eins og [[pipar]], [[hvítlaukur|hvítlauk]], [[graslaukur|graslauk]] og [[trönuber]]jum. Stundum eru ostar litaðir gulir eða rauðir með [[annattó]] (roðaberi). Sérstakar [[ostabúð]]ir eru starfræktar með starfsfólki sem býr yfir sérþekkingu á notkun og geymslu osta.<ref>{{cite web |url=http://www.reluctantgourmet.com/cheesemonge.htm |title=Conversation with a Cheesemonger |first=G. Stephen |last=Jones |date=January 29, 2013 |website=The Reluctant Gourmet |access-date=July 16, 2012 |archive-date=June 24, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120624065359/http://www.reluctantgourmet.com/cheesemonge.htm |url-status=live }}</ref> == Ostagerð == {{aðalgrein|Ostagerð}} Elstu heimildir um ostagerð eru frá [[Súmer]]um, um 4000 fyrir okkar tímatal. === Ostagerð á Íslandi === Á [[Ísland]]i tíðkaðist ostagerð allt frá [[landnámsöld]] og fram á 18. öld þegar hún lagðist að mestu af nema á [[Austurland]]i. Fyrstu ostarnir á Íslandi voru líklega súrmjólkurostar eða súrostar, þar sem [[mjólkursýrugerlar]] sjá um að hleypa mjólkina. Þekktasta dæmið um íslenskan súrost er [[skyr]], en líka eru heimildir um framleiðslu á hleyptum ostum (kallaðir kjúkur) og [[mysingur|mysingi]] (kallaður velliostur eða rauðseyddur drafli). Ostagerð að evrópskri fyrirmynd hófst svo aftur á Íslandi á síðari hluta 19. aldar.<ref>{{cite journal|author=Hallgerður Gísladóttir|title=Ostar sáust helzt í farteski ferðamanna|year=1988|journal=Lesbók Morgunblaðsins|volume=63|issue=41|pages=14-15|url=https://timarit.is/page/3307132}}</ref> Á Reykjum í Þingeyjarsýslu var reynt að framleiða [[mysuostur|mysuost]] með því að nota hverahita á fyrri hluta 20. aldar, en það reyndist ekki gefast vel.<ref>{{cite journal|author=Páll H. Jónsson|title=Minning: Sigtryggur Hallgrímsson|journal=Íslendingaþættir Tímans|number=38|year=1979|url=https://timarit.is/page/3575302}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengt efni == * [[Blámygluostur]] * [[Hleypiostur]] * [[Hvítmygluostur]] * [[Kíttostur]] * [[Kotasæla]] * [[Ostaskeri]] * [[Smurostur]] * [[Súrostur]] == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1745770 ''Ostar og ostagerð fyrr og nú''; grein í Morgunblaðinu 20.06.1991] * [http://www.timarit.is/?issueID=418411&pageSelected=10&lang=0 ''Ostur er alheimsfæða''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1955]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=418814&pageSelected=12&lang=0 ''Ostar úr grasi''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1961]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://timarit.is/page/3306714 ''Ostar gegn tannskemmdum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1988] * [http://www.timarit.is/?issueID=425383&pageSelected=17&lang=0 ''Ostur''; grein í Morgunblaðinu 1983]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://timarit.is/page/1724726 ''Íslenskur ostur er veislukostur''; grein í Morgunblaðinu 1990] * [https://timarit.is/page/1860105 ''Ostamaðurinn á horninu''; grein í Morgunblaðinu 1996] {{Stubbur|landbúnaður}} [[Flokkur:Ostur| ]] mhatafq194g99i9ncfk5b0t7ht6pa69 0 16375 1979717 1965531 2026-09-21T17:11:36Z Akigka 183 1979717 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Adolf | kyn = kk | nefnifall = Adolf | þolfall = Adolf | þágufall = Adolf | eignarfall = Adolfs | eiginnöfn = 49 | millinöfn = 56 | dagsetning = júlí 2007 | gk = 30 }} '''Adolf''' er [[íslenskt karlmannsnafn]] sem er líka (en mun sjaldnar) ritað Adolph, Aðólf og Adólf.<ref>{{cite web|url=https://mannanofn.arnastofnun.is/nafn/30/tolfraedi|title=Adolf|website=Nöfn Íslendinga|author=Guðrún Kvaran|publisher=Árnastofnun|access-date=21.9.2026}}</ref> == Dreifing á Íslandi == {{Þjóðskrártölfræði}} <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Fjöldi pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir karlmannsnafnið Adolf pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:5 bar:4 text:4 bar:3 text:3 bar:2 text:2 bar:1 text:1 LineData= color:fyrsta width:5 at:1951 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1952 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1954 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1955 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1957 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1959 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1960 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1962 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1963 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1964 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1965 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1966 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1968 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1971 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1973 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1975 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1978 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1980 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1982 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1983 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1986 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1989 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1993 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1997 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2004 frompos:40 tillpos:90 #1 color:seinna width:1 at:1952 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1953 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1954 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1955 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1957 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1959 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1960 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1961 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1963 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1964 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1965 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1969 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1970 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1971 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1972 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1973 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1974 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1975 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1976 frompos:40 tillpos:240 #4 at:1977 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1980 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1981 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1985 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1988 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1990 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1992 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1996 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2000 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2002 frompos:40 tillpos:90 #1 </timeline> <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Hlutfall pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Hlutfall nafngifta fyrir karlmannsnafnið Adolf pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:1 % bar:4 text:0.8 % bar:3 text:0.6 % bar:2 text:0.4 % bar:1 text:0.2 % LineData= color:fyrsta width:5 at:1951 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1952 frompos:40 tillpos:50 #0.04% at:1954 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1955 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1957 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1959 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1960 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1962 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1963 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1964 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1965 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1966 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1968 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1971 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1973 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1975 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1978 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1980 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1982 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1983 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1986 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1989 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1993 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1997 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:2004 frompos:40 tillpos:48 #0.03% color:seinna width:1 at:1952 frompos:40 tillpos:70 #0.12% at:1953 frompos:40 tillpos:65 #0.1% at:1954 frompos:40 tillpos:65 #0.1% at:1955 frompos:40 tillpos:63 #0.09% at:1957 frompos:40 tillpos:63 #0.09% at:1959 frompos:40 tillpos:100 #0.24% at:1960 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1961 frompos:40 tillpos:63 #0.09% at:1963 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1964 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1965 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1969 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1970 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:1971 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1972 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1973 frompos:40 tillpos:83 #0.17% at:1974 frompos:40 tillpos:88 #0.19% at:1975 frompos:40 tillpos:70 #0.12% at:1976 frompos:40 tillpos:98 #0.23% at:1977 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1980 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1981 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1985 frompos:40 tillpos:73 #0.13% at:1988 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1990 frompos:40 tillpos:68 #0.11% at:1992 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1996 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:2000 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:2002 frompos:40 tillpos:55 #0.06% </timeline> ==Þekktir nafnhafar== *[[Adolf Dassler]] ([[Adidas]]) *[[Adolf Friðrik Svíakonungur]] *[[Adolf Hitler]] == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}} [[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]] 9p437d8oqr4lr9g0m47k7fmt45nr6u8 1979718 1979717 2026-09-21T17:11:52Z Akigka 183 /* Heimildir */ 1979718 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Adolf | kyn = kk | nefnifall = Adolf | þolfall = Adolf | þágufall = Adolf | eignarfall = Adolfs | eiginnöfn = 49 | millinöfn = 56 | dagsetning = júlí 2007 | gk = 30 }} '''Adolf''' er [[íslenskt karlmannsnafn]] sem er líka (en mun sjaldnar) ritað Adolph, Aðólf og Adólf.<ref>{{cite web|url=https://mannanofn.arnastofnun.is/nafn/30/tolfraedi|title=Adolf|website=Nöfn Íslendinga|author=Guðrún Kvaran|publisher=Árnastofnun|access-date=21.9.2026}}</ref> == Dreifing á Íslandi == {{Þjóðskrártölfræði}} <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Fjöldi pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir karlmannsnafnið Adolf pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:5 bar:4 text:4 bar:3 text:3 bar:2 text:2 bar:1 text:1 LineData= color:fyrsta width:5 at:1951 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1952 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1954 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1955 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1957 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1959 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1960 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1962 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1963 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1964 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1965 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1966 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1968 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1971 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1973 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1975 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1978 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1980 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1982 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1983 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1986 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1989 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1993 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1997 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2004 frompos:40 tillpos:90 #1 color:seinna width:1 at:1952 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1953 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1954 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1955 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1957 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1959 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1960 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1961 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1963 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1964 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1965 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1969 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1970 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1971 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1972 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1973 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1974 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1975 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1976 frompos:40 tillpos:240 #4 at:1977 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1980 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1981 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1985 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1988 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1990 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1992 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1996 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2000 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2002 frompos:40 tillpos:90 #1 </timeline> <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Hlutfall pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Hlutfall nafngifta fyrir karlmannsnafnið Adolf pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:1 % bar:4 text:0.8 % bar:3 text:0.6 % bar:2 text:0.4 % bar:1 text:0.2 % LineData= color:fyrsta width:5 at:1951 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1952 frompos:40 tillpos:50 #0.04% at:1954 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1955 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1957 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1959 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1960 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1962 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1963 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1964 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1965 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1966 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1968 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1971 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1973 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1975 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1978 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1980 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1982 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1983 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1986 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1989 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1993 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1997 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:2004 frompos:40 tillpos:48 #0.03% color:seinna width:1 at:1952 frompos:40 tillpos:70 #0.12% at:1953 frompos:40 tillpos:65 #0.1% at:1954 frompos:40 tillpos:65 #0.1% at:1955 frompos:40 tillpos:63 #0.09% at:1957 frompos:40 tillpos:63 #0.09% at:1959 frompos:40 tillpos:100 #0.24% at:1960 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1961 frompos:40 tillpos:63 #0.09% at:1963 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1964 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1965 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1969 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1970 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:1971 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1972 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1973 frompos:40 tillpos:83 #0.17% at:1974 frompos:40 tillpos:88 #0.19% at:1975 frompos:40 tillpos:70 #0.12% at:1976 frompos:40 tillpos:98 #0.23% at:1977 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1980 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1981 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1985 frompos:40 tillpos:73 #0.13% at:1988 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1990 frompos:40 tillpos:68 #0.11% at:1992 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1996 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:2000 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:2002 frompos:40 tillpos:55 #0.06% </timeline> ==Þekktir nafnhafar== *[[Adolf Dassler]] ([[Adidas]]) *[[Adolf Friðrik Svíakonungur]] *[[Adolf Hitler]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}} [[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]] p8dc0abycteu413ygkjz56asavk3xra 1979719 1979718 2026-09-21T17:15:44Z Akigka 183 1979719 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Adolf | kyn = kk | nefnifall = Adolf | þolfall = Adolf | þágufall = Adolf | eignarfall = Adolfs | eiginnöfn = 49 | millinöfn = 56 | dagsetning = júlí 2007 | gk = 30 }} '''Adolf''' er [[íslenskt karlmannsnafn]] sem er líka (en mun sjaldnar) ritað Adolph, Aðólf og Adólf.<ref>{{cite web|url=https://mannanofn.arnastofnun.is/nafn/30/tolfraedi|title=Adolf|website=Nöfn Íslendinga|author=Guðrún Kvaran|publisher=Árnastofnun|access-date=21.9.2026}}</ref> Árið 2025 báru 33 Íslendingar nafnið sem fyrsta nafn, og 39 sem millinafn.<ref>{{cite web|url=https://hagstofa.is/talnaefni/ibuar/faeddir-og-danir/nofn/|title=Nöfn|website=Hagstofa Íslands|access-date=21.9.2026}}</ref> Á sama tíma bar 1 nafnið Adolph, 1 bar nafnið Aðólf, og 2 báru nafnið Adólf sem fyrsta nafn. == Dreifing á Íslandi == {{Þjóðskrártölfræði}} <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Fjöldi pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir karlmannsnafnið Adolf pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:5 bar:4 text:4 bar:3 text:3 bar:2 text:2 bar:1 text:1 LineData= color:fyrsta width:5 at:1951 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1952 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1954 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1955 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1957 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1959 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1960 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1962 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1963 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1964 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1965 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1966 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1968 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1971 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1973 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1975 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1978 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1980 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1982 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1983 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1986 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1989 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1993 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1997 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2004 frompos:40 tillpos:90 #1 color:seinna width:1 at:1952 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1953 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1954 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1955 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1957 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1959 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1960 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1961 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1963 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1964 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1965 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1969 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1970 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1971 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1972 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1973 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1974 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1975 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1976 frompos:40 tillpos:240 #4 at:1977 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1980 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1981 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1985 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1988 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1990 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1992 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1996 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2000 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2002 frompos:40 tillpos:90 #1 </timeline> <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Hlutfall pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Hlutfall nafngifta fyrir karlmannsnafnið Adolf pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:1 % bar:4 text:0.8 % bar:3 text:0.6 % bar:2 text:0.4 % bar:1 text:0.2 % LineData= color:fyrsta width:5 at:1951 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1952 frompos:40 tillpos:50 #0.04% at:1954 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1955 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1957 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1959 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1960 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1962 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1963 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1964 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1965 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1966 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1968 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1971 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1973 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1975 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1978 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1980 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1982 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1983 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1986 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1989 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1993 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1997 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:2004 frompos:40 tillpos:48 #0.03% color:seinna width:1 at:1952 frompos:40 tillpos:70 #0.12% at:1953 frompos:40 tillpos:65 #0.1% at:1954 frompos:40 tillpos:65 #0.1% at:1955 frompos:40 tillpos:63 #0.09% at:1957 frompos:40 tillpos:63 #0.09% at:1959 frompos:40 tillpos:100 #0.24% at:1960 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1961 frompos:40 tillpos:63 #0.09% at:1963 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1964 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1965 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1969 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1970 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:1971 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1972 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1973 frompos:40 tillpos:83 #0.17% at:1974 frompos:40 tillpos:88 #0.19% at:1975 frompos:40 tillpos:70 #0.12% at:1976 frompos:40 tillpos:98 #0.23% at:1977 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1980 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1981 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1985 frompos:40 tillpos:73 #0.13% at:1988 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1990 frompos:40 tillpos:68 #0.11% at:1992 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1996 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:2000 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:2002 frompos:40 tillpos:55 #0.06% </timeline> ==Þekktir nafnhafar== *[[Adolf Dassler]] ([[Adidas]]) *[[Adolf Friðrik Svíakonungur]] *[[Adolf Hitler]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}} [[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]] 7mo89g2g0frgxtxe6uwm32fkcnixthl 1979720 1979719 2026-09-21T17:16:28Z Akigka 183 1979720 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Adolf | kyn = kk | nefnifall = Adolf | þolfall = Adolf | þágufall = Adolf | eignarfall = Adolfs | eiginnöfn = 33 | millinöfn = 39 | dagsetning = 2025 | gk = 30 }} '''Adolf''' er [[íslenskt karlmannsnafn]] sem er líka (en mun sjaldnar) ritað Adolph, Aðólf og Adólf.<ref>{{cite web|url=https://mannanofn.arnastofnun.is/nafn/30/tolfraedi|title=Adolf|website=Nöfn Íslendinga|author=Guðrún Kvaran|publisher=Árnastofnun|access-date=21.9.2026}}</ref> Árið 2025 báru 33 Íslendingar nafnið sem fyrsta nafn, og 39 sem millinafn.<ref>{{cite web|url=https://hagstofa.is/talnaefni/ibuar/faeddir-og-danir/nofn/|title=Nöfn|website=Hagstofa Íslands|access-date=21.9.2026}}</ref> Á sama tíma bar 1 nafnið Adolph, 1 bar nafnið Aðólf, og 2 báru nafnið Adólf sem fyrsta nafn. == Dreifing á Íslandi == {{Þjóðskrártölfræði}} <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Fjöldi pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir karlmannsnafnið Adolf pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:5 bar:4 text:4 bar:3 text:3 bar:2 text:2 bar:1 text:1 LineData= color:fyrsta width:5 at:1951 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1952 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1954 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1955 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1957 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1959 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1960 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1962 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1963 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1964 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1965 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1966 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1968 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1971 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1973 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1975 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1978 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1980 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1982 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1983 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1986 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1989 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1993 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1997 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2004 frompos:40 tillpos:90 #1 color:seinna width:1 at:1952 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1953 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1954 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1955 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1957 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1959 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1960 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1961 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1963 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1964 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1965 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1969 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1970 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1971 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1972 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1973 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1974 frompos:40 tillpos:190 #3 at:1975 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1976 frompos:40 tillpos:240 #4 at:1977 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1980 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1981 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1985 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1988 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1990 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1992 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1996 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2000 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2002 frompos:40 tillpos:90 #1 </timeline> <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Hlutfall pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Hlutfall nafngifta fyrir karlmannsnafnið Adolf pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:1 % bar:4 text:0.8 % bar:3 text:0.6 % bar:2 text:0.4 % bar:1 text:0.2 % LineData= color:fyrsta width:5 at:1951 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1952 frompos:40 tillpos:50 #0.04% at:1954 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1955 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1957 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1959 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1960 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1962 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1963 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1964 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1965 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1966 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1968 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1971 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1973 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1975 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1978 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1980 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1982 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1983 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1986 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1989 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1993 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1997 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:2004 frompos:40 tillpos:48 #0.03% color:seinna width:1 at:1952 frompos:40 tillpos:70 #0.12% at:1953 frompos:40 tillpos:65 #0.1% at:1954 frompos:40 tillpos:65 #0.1% at:1955 frompos:40 tillpos:63 #0.09% at:1957 frompos:40 tillpos:63 #0.09% at:1959 frompos:40 tillpos:100 #0.24% at:1960 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1961 frompos:40 tillpos:63 #0.09% at:1963 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1964 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1965 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1969 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1970 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:1971 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1972 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1973 frompos:40 tillpos:83 #0.17% at:1974 frompos:40 tillpos:88 #0.19% at:1975 frompos:40 tillpos:70 #0.12% at:1976 frompos:40 tillpos:98 #0.23% at:1977 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1980 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1981 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1985 frompos:40 tillpos:73 #0.13% at:1988 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1990 frompos:40 tillpos:68 #0.11% at:1992 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1996 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:2000 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:2002 frompos:40 tillpos:55 #0.06% </timeline> ==Þekktir nafnhafar== *[[Adolf Dassler]] ([[Adidas]]) *[[Adolf Friðrik Svíakonungur]] *[[Adolf Hitler]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}} [[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]] iv2qxslrsxv6cyb5e06103mpq5w7mhf 0 16376 1979716 1965532 2026-09-21T17:09:46Z Akigka 183 Tilvísun á [[Adolf]] 1979716 wikitext text/x-wiki #tilvísun[[Adolf]] r4mkpnfjkuciq66ek8kgfbxleu9kr8r 0 20041 1979669 1926096 2026-09-21T12:39:43Z ~2026-50705-76 120899 /* */ Upplýsingar um sveitarstjóra uppfærðar miðað við núverandi aðstæður. 1979669 wikitext text/x-wiki {{Sveitarfélagstafla | nafn = Rangárþing ytra | nafn_í_eignarfalli = Rangárþings ytra | mynd = AEgissidufoss2012.JPG | mynd_texti = Ægissíðufoss í [[Ytri-Rangá]] | skjaldarmerki = | kort = Rangárþing ytra kort.png | hnit = {{hnit|63|50|N|20|24|W|region:IS-8_type:city(1604)_source:kolossus-dewiki|display=inline}} | kjördæmi = [[Suðurkjördæmi]] | þéttbýli = {{Ubl|[[Hella]]|[[Þykkvibær]]}} | sveitarstjóri_titill = [[Sveitarstjóri]] | sveitarstjóri = [https://www.ry.is/is/stjornsysla/starfsfolk-rangarthings-ytra Eiríkur Vilhelm Sigurðsson] | póstnúmer = 850, 851 | sveitarfélagsnúmer = 8614 | vefsíða = {{Url|ry.is}} }} <onlyinclude>'''Rangárþing ytra''' er [[sveitarfélag]] í [[Rangárvallasýsla|Rangárvallasýslu]]. Það varð til [[9. júní]] [[2002]] við sameiningu þriggja [[hreppur|hreppa]]: [[Rangárvallahreppur|Rangárvallahrepps]], [[Holta- og Landsveit]]ar og [[Djúpárhreppur|Djúpárhrepps]]. Aðalatvinnuvegir eru [[ferðaþjónusta]] og [[landbúnaður]]. </onlyinclude> == Myndir == <gallery> Mynd:Hekla sideview.jpg|[[Hekla]] Mynd:Hella 2024.jpg|[[Hella]] Mynd:Þykkvibær 2024 (cropped).jpg|[[Þykkvibær]] </gallery> {{CommonsCat|Rangárþing ytra|Rangárþingi ytra}} {{Stubbur|ísland|landafræði}} {{Sveitarfélög Íslands}} {{SASS}} [[Flokkur:Rangárþing ytra| ]] 7vc2aka1o8rp0owrscls4f8w40qzktx 1979670 1979669 2026-09-21T12:46:04Z Bjarki S 9 ekki ytri tengill hér 1979670 wikitext text/x-wiki {{Sveitarfélagstafla | nafn = Rangárþing ytra | nafn_í_eignarfalli = Rangárþings ytra | mynd = AEgissidufoss2012.JPG | mynd_texti = Ægissíðufoss í [[Ytri-Rangá]] | skjaldarmerki = | kort = Rangárþing ytra kort.png | hnit = {{hnit|63|50|N|20|24|W|region:IS-8_type:city(1604)_source:kolossus-dewiki|display=inline}} | kjördæmi = [[Suðurkjördæmi]] | þéttbýli = {{Ubl|[[Hella]]|[[Þykkvibær]]}} | sveitarstjóri_titill = [[Sveitarstjóri]] | sveitarstjóri = Eiríkur Vilhelm Sigurðsson | póstnúmer = 850, 851 | sveitarfélagsnúmer = 8614 | vefsíða = {{Url|ry.is}} }} <onlyinclude>'''Rangárþing ytra''' er [[sveitarfélag]] í [[Rangárvallasýsla|Rangárvallasýslu]]. Það varð til [[9. júní]] [[2002]] við sameiningu þriggja [[hreppur|hreppa]]: [[Rangárvallahreppur|Rangárvallahrepps]], [[Holta- og Landsveit]]ar og [[Djúpárhreppur|Djúpárhrepps]]. Aðalatvinnuvegir eru [[ferðaþjónusta]] og [[landbúnaður]]. </onlyinclude> == Myndir == <gallery> Mynd:Hekla sideview.jpg|[[Hekla]] Mynd:Hella 2024.jpg|[[Hella]] Mynd:Þykkvibær 2024 (cropped).jpg|[[Þykkvibær]] </gallery> {{CommonsCat|Rangárþing ytra|Rangárþingi ytra}} {{Stubbur|ísland|landafræði}} {{Sveitarfélög Íslands}} {{SASS}} [[Flokkur:Rangárþing ytra| ]] 1lkxcfrxjuhjhvlyfce04liwm42c7tz 0 21902 1979729 1415592 2026-09-21T18:57:28Z MáneyMánadóttir 103358 1979729 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Wibrator.jpg|thumb|150px|Kynlífsleikfang eða „hjálpartæki ástarlífsins“]] '''Dildó''' eða '''gervigetnaðarlimur''' er eftirmynd [[reður]]s, oftast í reistri stöðu. Gervigetnaðarlimir eru gjarnan seldir sem [[kynlífsleikfang|kynlífsleikföng]] sem nota má við [[sjálfsfróun]] eða [[mök]]. Slíkir gervigetnaðarlimir eru oftast úr [[sílíkon]]i eða [[gúmmí]]i. Það er hægt að fá ýmsar stærðir og með titringi ([[Titrari|titrarar]]). {{stubbur|kynlíf}} [[Flokkur:Kynlífsleikföng]] 29oav219jsuayehdgw5ik539trqthgx 0 23290 1979706 1979625 2026-09-21T15:51:53Z TKSnaevarr 53243 1979706 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Elenóra | mynd = Leonor de Borbón en 2023 (cropped).jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Elenóra árið 2023. | fæðingarnafn = Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz | fæðingardagur ={{fæðingardagur og aldur|2005|10|31}} | fæðingarstaður = [[Madríd]], [[Spánn|Spáni]] | þjóðerni = [[Spánn|Spænsk]] | faðir = [[Filippus 6. Spánarkonungur]] | móðir = [[Letizia Spánardrottning]] | fjölskylda = [[Búrbónar]] | undirskrift = Leonor spain sig.svg }} '''Elenóra, prinsessan af Astúríu''' (Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz; 31. október 2005) er [[krónprinsessa]] [[Spánn|Spánar]]. Hún er eldri dóttir [[Filippus 6. Spánarkonungur|Filippusar 6. Spánarkonungs]] og [[Letizia Spánardrottning|Letiziu drottningar]] Elenóra fæddist á valdatíma föðurafa síns, [[Jóhann Karl 1.|Jóhann Karls 1. Spánarkonungs]]. Hún gekk í Santa María de los Rosales-skóla, sama skóla og faðir hennar hafði gengið í. Eftir að hún lauk framhaldsnámi stundaði hún alþjóðlegt stúdentsnám ([[International Baccalaureate]]) við heimavistarskólann [[UWC Atlantic]] í [[Wales]]. Þann 17. ágúst 2023 hóf Elenóra þriggja ára nám við spænskan herskóla (sp. ''Academia General Militar''). Þegar faðir hennar tók við spænsku krúnunni eftir afsögn afa hennar árið 2014 hlaut Elenóra alla hefðbundna titla spænska ríkisarfans. Hún varð þá prinsessa af Astúríu, prinsessa af Gírona, prinsessa af Víana, hertogaynja af Montblanc, greifynja af Cervera og lafði af Balaguer. Elenóra var formlega lýst erfingi að spænsku krúnunni þann 31. október 2023, á 18 ára afmæli hennar. Fari svo að Elenóra taki við krúnunni eins og áætlað er verður hún fyrsta ríkjandi drottning Spánar frá [[Ísabella 2. Spánardrottning|Ísabellu 2.]], sem ríkti frá 1833 til 1868. == Æviágrip == Elenóra fæddist 31. október 2005 kl. 01:46 spænsku krónprinshjónunum [[Filippus 6. Spánarkonungur|Filippusi]] og [[Letizia Spánardrottning|Letiziu]] á valdatíma föðurafa hennar, [[Jóhann Karl 1.|Jóhanns Karls 1.]] konungs. Hún var fædd með keisaraskurði á Ruber-alþjóðasjúkrahúsinu í [[Madríd]].<ref>{{cite news |url=https://elpais.com/diario/2005/10/31/espana/1130713203_850215.html |title=Nace la primera hija de los príncipes de Asturias, que se llamará Leonor|location=Madrid|date=31 October 2005|access-date=5 February 2019|first=Mábel|last=Galaz|newspaper=[[El País]]|lang=es|publisher=[[Prisa]] |archive-date=7 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207020616/https://elpais.com/diario/2005/10/31/espana/1130713203_850215.html |url-status=live}}</ref> Hún hlaut konunglega titilinn ''Infanta'' við fæðingu og varð önnur í erfðaröðinni að spænsku krúnunni á eftir föður sínum.<ref>{{cite news |title=Nace la infanta Leonor |date=30 October 2005 |url=https://elpais.com/elpais/2005/10/30/album/1130660217_910215.html |access-date=20 October 2019 |newspaper=[[El País]] |publisher=[[Prisa]] |lang=es |archive-date=27 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427081742/https://elpais.com/elpais/2005/10/30/album/1130660217_910215.html |url-status=live}}</ref> Konungsfjölskyldan tilkynnti fjölmiðlum um fæðingu hennar með símskilaboðum.<ref>{{cite news |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2005/10/31/espana/1130722695.html |title=Letizia Ortiz da a luz una niña |date=31 October 2005 |access-date=5 February 2019 |first1=Charo |last1=Marcos |first2=Olalla |last2=Cernuda |newspaper=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]] |lang=es |publisher=Mundinteractivos |archive-date=7 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207015225/https://www.elmundo.es/elmundo/2005/10/31/espana/1130722695.html |url-status=live}}</ref> Elenóra var skírð þann 14. janúar 2006 í [[Zarzuela-höll]]inni af [[Antonio Rouco Varela]] kardínála, erkibiskupi Madríd.<ref>{{cite news |url=https://us.hellomagazine.com/royalty/12017103124673/princess-leonor-spain-facts-biography/2 |title=Princess Leonor of Spain - Facts about the future queen |magazine=[[hellomagazine.com]] |access-date=14 August 2018 |date=31 October 2017 |archive-date=15 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180815024309/https://us.hellomagazine.com/royalty/12017103124673/princess-leonor-spain-facts-biography/2 |url-status=live}}</ref> Líkt og faðir hennar var Elenóra skírð með vatni úr ánni [[Jórdan]] í rómverskum skírnarfonti sem hefur verið notaður til að skíra spænska prinsa frá 17. öld.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/goodlife/living/royal-christenings-around-the-world/princess-leonor-of-asturias/ |title=Royal christenings around the world |date=9 November 2015 |newspaper=[[The Telegraph (newspaper)|The Telegraph]] |access-date=23 February 2026 |issn=0307-1235 |page=8 |publisher=[[Telegraph Media Group Limited]] |archive-date=28 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528132914/https://www.telegraph.co.uk/goodlife/living/royal-christenings-around-the-world/princess-leonor-of-asturias/ |url-status=dead}}</ref> Guðforeldrar Elenóru voru afi og amma hennar, Jóhann Karl 1. konungur og [[Soffía Spánardrottning|Soffía drottning]].<ref>{{cite news |url=https://www.elperiodicodearagon.com/noticias/sociedad/reyes-seran-padrinos-de-leonor_221051.html |title=Los Reyes serán los padrinos de Leono |date=18 December 2005 |access-date=20 October 2019 |newspaper=[[El Periódico de Aragón]] |lang=es |publisher=Grupo Zeta |archive-date=20 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020000147/https://www.elperiodicodearagon.com/noticias/sociedad/reyes-seran-padrinos-de-leonor_221051.html |url-status=live}}</ref> Hún var skírð ''Leonor de Todos los Santos''.<ref>{{cite news |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2006/01/14/espana/1137250160.html |title=La Infanta Leonor sólo abrió los ojos en su bautizo al recibir el agua del río Jordán |website=elmundo.es |lang=es |access-date=18 June 2019 |archive-date=1 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210701005813/https://www.elmundo.es/elmundo/2006/01/14/espana/1137250160.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.heraldnet.com/news/spains-crown-princess-gives-birth-to-baby-girl/ |title=Spain's Crown Princess Gives Birth to Baby Girl |date=31 October 2005 |access-date=1 September 2024 |website=HeraldNet |publisher=[[Herald (newspaper)|The Daily Herald]] |author=[[Associated Press]]}}</ref> === Prinsessa af Astúríu === Í maí 2014 fór Elenóra í fyrstu opinberu heimsókn sína, til San Javier-flugherstöðvarinnar í Múrsíu. Þann 18. júní 2014 undirritaði Jóhann Karl 1. konungur tilkynningu um afsögn sína og daginn eftir á miðnætti (18.–19. júní 2014) tók faðir Elenóru við krúnunni sem Filippus 6. Spánarkonungur. Elenóra varð við það ríkisarfi og prinsessa af Astúríu. Í október 2014 var vaxmynd af Leonor afhjúpuð í Museo de Cera í Madríd. Þann 20. maí 2015 tók Elenóra við fyrsta kvöldmáltíðarsakramenti sínu samkvæmt kaþólskum sið. Samkvæmt stjórnarskrá Spánar frá 1978 fer erfðaréttur að spænsku krúnunni eftir aldursröð en karlar hafa forgang. Elenóra, sem hin eldri af tveimur dætrum Filippusar, er þar með fyrst í erfðaröðinni að krúnunni. Ef Filippus eignaðist skilgetinn son á meðan hann er enn konungur myndi Elenóra samkvæmt núgildandi lögum falla niður í annað sæti í erfðaröðinni á eftir honum og aftur hljóta titilinn ''Infanta''. Rætt hefur verið um að breyta erfðalögunum svo að erfðir fari eftir aldursröð óháð kyni en hætt var við þessar áætlanir eftir að Elenóra eignaðist yngri systur, [[Soffía Spánarprinsessa|Soffíu]]. Þótt lögum um erfðir aðalstitla hafi verið breytt árið 2009 þannig að titlar erfist óháð kyni hefur lögum um erfðir krúnunnar enn ekki verið breytt. [[Mynd:Imposición del Toisón de Oro a la princesa de Asturias 03.jpg|thumb|right|Elenóra prinsessa ásamt föður sínum, Filippusi konungi, á orðuveitingarathöfn í konungshöllinni árið 2018.]] Daginn fyrir 10 ára afmæli Elenóru veitti faðir hennar henni [[Orða gullna reyfisins|Orðu gullna reyfisins]]. Ráðherranefndin samþykkti jafnframt hönnum á persónulegum herfána og klauffána hennar. Í janúar 2018, samhliða fimmtugsafmæli konungs, veitti Filippus henni formlega kraga með Orðu gullna reyfisins við hátíðlega athöfn í konungshöllinni í Madrid. Í september 2018 tók Elenóra þátt í fyrstu opinberu athöfn sinni fyrir utan höllina með því að fylgja foreldrum sínum til Covadonga til að fagna 1.300 ára afmæli konungsríkisins Astúríu. Þann 31. október 2018 hélt Leonor sína fyrstu opinberu ræðu, sem haldin var hjá Cervantes-stofnuninni í Madrid, þar sem hún las fyrstu grein stjórnarskrár Spánar. Ræðan var flutt samhliða 40 ára afmæli stjórnarskrárinnar og 13 ára afmæli hennar. Þann 18. október 2019 hélt hún fyrstu meiriháttar ræðu sína á veitingarathöfn Verðlauna prinsessunnar af Astúríu, sem hún flutti á spænsku, katalónsku, ensku og arabísku. Hún sinnti fyrstu embættisskyldu sinni einsömul þann 24. mars 2021 með því að vera viðstödd athöfn í tilefni að 30 ára afmæli Cervantes-stofnunarinnar. Þann 16. júlí 2022 fór hún í fyrstu opinberu utanlandsferð sína. Hún fór án foreldra sinna en í fylgd með yngri systur sinni, Soffíu prinsessu. Þær mættu saman á leik Spánar og Danmerkur á [[Evrópumót kvenna í knattspyrnu 2022|EM kvenna 2022]]. Í desember 2022 heimsótti Leonóra höfuðstöðvar spænska [[Rauði krossinn|Rauða krossins]] í Madríd þar sem hún hitti sjálfboðaliða í ungliðahreyfingu Rauða krossins. Þann 7. október 2023 sór prinsessan hollustueið við spænska fánann í herskólanum í viðurvist foreldra sinna. ==Tilvísanir== <references/> {{f|2005}} [[Flokkur:Spánverjar]] [[Flokkur:Búrbónar]] bhzmrhkh3akqjk991hpr3fmpi5n4pbg 0 24966 1979751 1486344 2026-09-22T10:26:41Z Berserkur 10188 1979751 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1422]]|[[1423]]|[[1424]]|[[1425]]|[[1426]]|[[1427]]|[[1428]]| [[1411–1420]]|[[1421–1430]]|[[1431–1440]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} Árið '''1425''' ('''MCDXXV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Ísland == * [[England|Enskir]] duggarar tóku íslensku [[hirðstjóri|hirðstjórana]] höndum í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] og fluttu til [[Noregur|Noregs]] sem svar við siglingabanni frá [[1415]] sem reynt hafði verið að ítreka. * [[Hannes Pálsson]] lét af embætti hirðstjóra. * [[Jón Vilhjálmsson Craxton]] varð Hólabiskup. === Fædd === === Dáin === ==Erlendis== * [[8. september]] - Blanca 1., varð drottning [[Konungsríkið Navarra|Konungsríkisins Navarra]] eftir lát Karls 3. föður síns. * [[7. október]] - [[Karl 7. Frakkakonungur]] og Jón 5., enski hertoginn af [[Bretanía|Bretaníu]], sömdu um frið. * [[9. desember]] - Háskólinn í [[Leuven]], Belgíu, var stofnaður. * [[Peking]] varð stærsta borg heims. ===Fædd=== * [[4. janúar]] - [[Hinrik 4. af Kastilíu]] ===Dáin=== * [[27. febrúar]] - [[ Vasilíj 1.]], prins af Moskvu. * [[29. maí]] - [[Hongxi]], keisari Kína. * [[8. september]] - [[Karl 3. konungur Navarra]] [[Flokkur:1425]] [[Flokkur:1421-1430]] 69jo2tmtswxroohtq99m26m7quk60hd 0 25455 1979758 1979103 2026-09-22T11:00:45Z Berserkur 10188 1979758 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1421]]|[[1422]]|[[1423]]|[[1424]]|[[1425]]|[[1426]]|[[1427]]| [[1411–1420]]|[[1421–1430]]|[[1431–1440]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} [[Mynd:Philippa of England-Herman Wilhelm Bissen.jpg|thumb|right|[[Filippa af Englandi|Filippa]] Danadrottning.]] Árið '''1424''' ('''MCDXXIV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * Harðindavetur, kallaður [[Kynjavetur]]. * [[Mislingar]] og fleiri [[farsótt]]ir gengu um landið. * Miklar erjur voru milli [[England|Englendinga]] og fulltrúa [[Danakonungur|Danakonungs]] og rændu Englendingar konungsgarðinn á [[Bessastaðir|Bessastöðum]] bæði 1423 og 1424. ;Fædd ;Dáin == Erlendis == * [[28. mars]] - [[Jakob 1. Skotakonungur]] var leystur úr haldi Englendinga eftir 18 ára fangelsisvist. Hann var krýndur í maí sem konungur Skota. * [[1. apríl]] - Keisari [[Mingveldið|Mingveldisins]] hélt til Innri-Mongólíu með næstum milljón hermenn. * [[2. júní]] - [[Konungsríkið Napólí]] vann sigur á hershöfðingjanum Braccio da Montone við [[L'Aquila]]. * [[22. júní]] - [[Mamlúkar]] í Egyptalandi hófu að herja á [[Kýpur]]. * [[28. júlí]] - [[Hertogadæmið Mílanó]] vann sigur á [[Lýðveldið Flórens|Lýðveldinu Flórens]] í orrustunni við Zagonara. * [[17. ágúst]] - [[Hundrað ára stríðið]]: [[England|Englendingar]] unnu sigur á stærri her [[Frakkland|Frakka]] í [[Orrustan við Verneuil|orrustunni við Verneuil]]. * [[7. september]] - Zhu Gaochi, varð keisari Mingveldisins eftir lát föður síns. * [[13. september]] - [[Hússítastríðin]] - Hússítar náðu yfirráðum yfir [[Bæheimur|Bæheimi]]. * [[Eiríkur af Pommern]], Danakonungur, hélt í [[pílagrímsferð]] til [[Landið helga|Landsins helga]] og setti [[Filippa af Englandi|Filippu]] drottningu til að stýra Norðurlöndum á meðan. * Innrásarflokkur [[Skotland|Skota]] brenndi stóran hluta bæjarins [[Alnwick]] í [[Norðymbraland]]i til grunna. ;Fædd * [[31. október]] - [[Vladislás III Póllandskonungur]] (d. [[1444]]). * [[Lúðvík 4.]], kjörfursti af Pfalz (d. [[1449]]). ;Dáin * [[12. ágúst]] - [[Zhu Di]], keisari Mingveldisins. [[Flokkur:1424]] [[Flokkur:1421-1430]] r0h7js26hrrjj9rc0x5t3crb6rjsxtl 0 25459 1979748 1486346 2026-09-22T10:08:05Z Berserkur 10188 1979748 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1423]]|[[1424]]|[[1425]]|[[1426]]|[[1427]]|[[1428]]|[[1429]]| [[1411–1420]]|[[1421–1430]]|[[1431–1440]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} Árið '''1426''' ('''MCDXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Ísland == * [[Balthazar van Damme]] lét af embætti hirðstjóra. * [[Jón Gerreksson]], hinn danski, tók við embætti [[Skálholtsbiskup]]s af [[Árni Ólafsson|Árna Ólafssyni]]. ===Fædd=== ===Dáin=== ==Erlendis== * [[22. apríl]] - Annað Skútarí-stríðið: [[Lýðveldið Feneyjar]] börðust við Serba um yfirráð á Skútarí ([[Shkodër]]). * [[16. júní]] - [[Bæheimsku styrjaldirnar]]: [[Hússítar]] sigruðu krossfara úr [[Fjórða bæheimska krossferðin|fjórðu bæheimsku krossferðinni]] í [[Orrustan við Ústí nad Labem|orrustunni við Usti nad Labem]]. * [[7. júlí]] - [[Mamlúkar]] réðust inn í [[Kýpur]] og handsömuðu Janus, konung hennar og héldu í 10 mánuði fyrir lausnargjald. * Um sumarið komu [[Hansasambandið|Hansakaupmenn]] og greifarnir í [[Holsetaland]]i saman og lýstu stríði á hendur [[Eiríkur af Pommern|Eiríki af Pommern]] og viðskiptabanni á öll [[Norðurlönd]]. * [[7. nóvember]] - Vítnamar gerðu uppreisn gegn kínversku valdi og sigruðu her [[Mingveldið|Mingveldisins]] nálægt þar sem nú er [[Hanoí]]. Tugþúsundir Kínverja létust. * [[30. desember]] - [[Lýðveldið Feneyjar]] og [[Hertogadæmið Mílanó]] skrifuðu undir friðarsamning. Mílanó lét af hendi [[Brescia]] og Vercelli en hélt löndum í [[Lígúría|Lígúríu]]. === Fædd === * [[Febrúar]] - [[Kristján I]] Danakonungur (d. [[1481]]). === Dáin === * [[Thomas Hoccleve]], enskt skáld (f. um [[1368]]). [[Flokkur:1426]] [[Flokkur:1421-1430]] f2nns5vjzg3kogrst6442q63af0llop 0 25460 1979721 1919904 2026-09-21T17:24:55Z Berserkur 10188 1979721 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1424]]|[[1425]]|[[1426]]|[[1427]]|[[1428]]|[[1429]]|[[1430]]| [[1411–1420]]|[[1421–1430]]|[[1431–1440]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} [[Mynd:Azores - Theatrvm orbis terrarvm 1592 (4739970).jpg|thumb|right|Asóreyjar fundust þetta ár.]] Árið '''1427''' ('''MCDXXVII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Guðmundur ríki Arason]], sýslumaður á [[Reykhólar|Reykhólum]] fór ránsferðir um [[Húnaþing]]. * [[Jón Vilhjálmsson Craxton]] Hólabiskup kom til Íslands. * [[Loftur Guttormsson]] varð [[Hirðstjórar á Íslandi|hirðstjóri]] norðan og vestan, líklega með [[Þorsteinn Ólafsson (lögmaður)|Þorsteini Ólafssyni]]. ;Fædd ;Dáin == Erlendis == * [[29. mars]] - [[Mingveldið]] í Kína réðst inn í [[Víetnam]]. * [[4. ágúst]] - [[Bæheimsku styrjaldirnar]]: [[Hússítar]] vinna lokasigur á krossförum úr fjórðu bæheimsku krossferðinni í [[Orrustan við Tachov|orrustunni við Tachov]]. * [[5. september]] - [[Hundrað ára stríðið]]: Frakkar lögðu gildru fyrir Englendinga þegar þeir sátu fyrir þeim í umsátrinu um Montargis sem þeir ensku hófu 7 vikum áður. Yfir 1.000 Englendingar dóu þegar Frakkar opnuðu hlið borgarinnar. * [[29. desember]] - Mingveldið hörfaði frá Víetnam þegar Đại Việt-veldið skilaði yfir 85.000 kínverksum föngum. * [[Portúgal]]inn Diogo de Silves fann [[Asóreyjar]]. * [[Bremen]] rekin úr [[Hansasambandið|Hansasambandinu]]. * [[Belgrad]] sem var undir ógn Ottómana féll í hendur [[Ungverjaland]]s eftir að hafa verið höfuðborg sjálfstæðs ríkis [[Serbía|Serba]] frá [[1403]]. * [[Eiríkur af Pommern]] Danakonungur lagði [[Eyrarsundstollurinn|Eyrarsundstoll]] á öll skip sem fóru um [[Eyrarsund]]. * [[Hansasambandið]] réðist á [[Kaupmannahöfn]] en dansk-sænskur floti hrakti lið þeirra á brott. * [[Bremen]] var rekin úr Hansasambandinu. ;Fædd * [[26. október]] - [[Sigmundur erkihertogi af Austurríki|Sigmundur]] erkihertogi af Austurríki (d. [[1496]]). * [[30. nóvember]] - [[Kasimír 4. Jagiellon]], konungur Póllands (d. [[1492]]). ;Dáin * [[17. apríl]] - [[Jóhann 4,. hertogi af Brabant|Jóhann 4.]], hertogi af Brabant (f. [[1403]]). [[Flokkur:1427]] [[Flokkur:1421-1430]] c1gshf7a7ll96xf2rg99dby7xtnqdmj 1979737 1979721 2026-09-22T00:38:33Z Berserkur 10188 1979737 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1424]]|[[1425]]|[[1426]]|[[1427]]|[[1428]]|[[1429]]|[[1430]]| [[1411–1420]]|[[1421–1430]]|[[1431–1440]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} [[Mynd:Azores - Theatrvm orbis terrarvm 1592 (4739970).jpg|thumb|right|Asóreyjar fundust þetta ár.]] Árið '''1427''' ('''MCDXXVII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Guðmundur ríki Arason]], sýslumaður á [[Reykhólar|Reykhólum]] fór ránsferðir um [[Húnaþing]]. * [[Jón Vilhjálmsson Craxton]] Hólabiskup kom til Íslands. * [[Loftur Guttormsson]] varð [[Hirðstjórar á Íslandi|hirðstjóri]] norðan og vestan, líklega með [[Þorsteinn Ólafsson (lögmaður)|Þorsteini Ólafssyni]]. ;Fædd ;Dáin == Erlendis == * [[29. mars]] - [[Mingveldið]] í Kína réðst inn í [[Víetnam]]. * [[4. ágúst]] - [[Bæheimsku styrjaldirnar]]: [[Hússítar]] unnu lokasigur á krossförum úr fjórðu bæheimsku krossferðinni í [[Orrustan við Tachov|orrustunni við Tachov]]. * [[5. september]] - [[Hundrað ára stríðið]]: Frakkar lögðu gildru fyrir Englendinga þegar þeir sátu fyrir þeim í umsátrinu um Montargis sem þeir ensku hófu 7 vikum áður. Yfir 1.000 Englendingar voru drepnir þegar Frakkar opnuðu hlið borgarinnar. * [[29. desember]] - Mingveldið hörfaði frá Víetnam þegar Đại Việt-veldið samþykkti að skila yfir 85.000 kínverskum föngum. ===Ódagsett=== * [[Portúgal]]inn Diogo de Silves fann [[Asóreyjar]]. * [[Bremen]] var rekin úr [[Hansasambandið|Hansasambandinu]]. * [[Belgrad]] sem var undir ógn Ottómana féll í hendur [[Ungverjaland]]s eftir að hafa verið höfuðborg sjálfstæðs ríkis [[Serbía|Serba]] frá [[1403]]. * [[Eiríkur af Pommern]] Danakonungur lagði [[Eyrarsundstollurinn|Eyrarsundstoll]] á öll skip sem fóru um [[Eyrarsund]]. * [[Hansasambandið]] réðist á [[Kaupmannahöfn]] en dansk-sænskur floti hrakti lið þeirra á brott. * [[Bremen]] var rekin úr Hansasambandinu. ;Fædd * [[26. október]] - [[Sigmundur erkihertogi af Austurríki|Sigmundur]] erkihertogi af Austurríki (d. [[1496]]). * [[30. nóvember]] - [[Kasimír 4. Jagiellon]], konungur Póllands (d. [[1492]]). ;Dáin * [[17. apríl]] - [[Jóhann 4,. hertogi af Brabant|Jóhann 4.]], hertogi af Brabant (f. [[1403]]). [[Flokkur:1427]] [[Flokkur:1421-1430]] pgbroxhxtgttcrtrv94kknas3ofgkwe 0 29622 1979708 1917622 2026-09-21T15:55:33Z TKSnaevarr 53243 1979708 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = [[Rússneska keisaradæmið|Keisaraynja Rússlands]] | ætt = [[Rómanovættin|Holstein-Gottorp-Rómanov-ætt]] | skjaldarmerki = Russian COA 1796 a.jpg | nafn = Katrín 2. | mynd = Catherine II by F.Rokotov after Roslin (c.1770, Hermitage).jpg | myndatexti = | skírnarnafn = Sophie Augusta Frederike von Anhalt-Zerbst | fæðingardagur = [[2. maí]] [[1729]] | fæðingarstaður = [[Stettin]], [[Pommern]], [[Prússland]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1796|11|17|1729|5|2}} | dánarstaður = [[Vetrarhöllin]]ni, [[Sankti Pétursborg]], [[Rússneska keisaradæmið|Rússlandi]] | grafinn = Dómkirkja Péturs og Páls | ríkisár = [[9. júlí]] [[1762]] – [[17. nóvember]] [[1796]] | undirskrift = Catherine The Great Signature.svg | faðir = [[Kristján Ágúst fursti af Anhalt-Zerbst]] | móðir = [[Jóhanna Elísabet af Holstein-Gottorp]] | maki = [[Pétur 3. Rússakeisari]] | titill_maka = Eiginmaður | börn = 4, þ. á m. [[Páll 1. Rússakeisari|Páll 1.]] }} '''Katrín 2.''', jafnan kölluð '''mikla''' (Екатерина II Великая (''Jekatérína II Vélíkaja''), [[2. maí]] [[1729]] – [[17. nóvember]] [[1796]], fædd sem ''Sophie Augusta Frederike von Anhalt-Zerbst'') — ríkti sem keisaraynja [[Rússland]]s í rúm 34 ár frá [[28. júní]] [[1762]] til dauðadags. Hún var fjarskyld [[Gústaf 3.|Gústafi þriðja]] og [[Karl 13. Svíakonungur|Karli þrettánda]] Svíakonungum. == Æviágrip == Katrín fæddist undir nafninu Soffía Ágústa Friðrikka af Anhal-Serbst í [[Stettin]] í [[Pommern]] árið 1729.<ref name=morgunblaðið>{{Vefheimild|titill=Katrín mikla|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1781054|útgefandi=''Morgunblaðið''|ár=1993|mánuður=18. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=28. janúar}}</ref> Móðir Soffíu, [[Jóhanna Elísabet af Holstein-Gottorp]], sýndi henni lítinn áhuga en eyddi aftur á móti miklum tíma með bróður hennar, [[Vilhjálmur Kristján Friðrik af Anhalt-Zerbst|Vilhjálmi Kristjáni Friðrik]]. Hann dó svo þegar hann var 12 ára gamall. Þegar Soffía var barnung að aldri var hún trúlofuð frænda sínum, Karli Ulrich, sem kallaður var [[Pétur 3. Rússakeisari|Pétur stórhertogi]] og var erfingi að [[Rússneska keisaradæmið|rússnesku keisarakrúnunni]]. Talið er að [[Friðrik mikli]] Prússakonungur hafi staðið að baki ráðahagnum og hafi gert sér í hugarlund að lág staða Soffíu meðal konungsættaðra Þjóðverja myndi auðvelda Þjóðverjum að hafa áhrif á hana síðar meir.<ref name=morgunblaðið/> Trúlofun Soffíu og Péturs var opinberuð árið 1744 og þau gengu í hjónaband næsta ár. Til þess að innsigla stöðu sína sem verðandi keisaradrottning Rússlands tók Soffía upp [[Rétttrúnaðarkirkjan|rússneskan rétttrúnað]] og hlaut nýtt nafn, Jekaterína Aleksejevna.<ref name=morgunblaðið/> Pétur var veikgeðja, áfengissjúkur, þrjóskur og uppreisnargjarn. Katrín þótti ekki mjög fríð, en hafði mikla persónutöfra, var atorkusöm auk þess að vera sérstaklega gáfuð. Hjónaband þeirra Péturs entist í 18 ár og niðurlægði hann Katrínu ítrekað. Katrín varð því fyrir miklum vonbrigðum með hjónabandið. Hún eignaðist þrjú börn og það er vafi á um að þau hafi öll verið með Pétri. Talið er að hún hafi haldið reglulega framhjá Pétri með þremur mönnum meðan á hjónabandinu stóð en alls hafi hún átt 12 elskhuga yfir ævina. Sá fyrsti þeirra var herbergisþjónninn [[Sergej Saltykov]]. Ástarsamband þeirra var opið leyndarmál meðal rússnesks hefðarfólks en Pétur lét sér fátt um finnast enda hafði hann ímugust á konu sinni.<ref name=morgunblaðið/> Fyrsta barn Katrínar var [[Páll 1. Rússakeisari|Páll Petróvítsj stórhertogi]], sem fæddist árið 1754. [[Elísabet Rússakeisaraynja|Elísabet keisaraynja]] lét taka Pál frá móður sinni og tók Katrín aðskilnaðinn mjög nærri sér. Opinberlega var Páll skilgetinn sonur Katrínar með Pétri en Katrín átti síðar eftir að gefa í skyn að hann væri í raun sonur hennar með Saltykov.<ref>{{cite news |last1 = Zagare |first1 = Liena |title = Dangerous Liaisons |url = http://www.nysun.com/arts/dangerous-liaisons/18801/ |department = Arts+ |newspaper = The New York Sun |publication-date = 2005-08-18 |page = 15 |access-date = 2016-02-17 |quote = [...] it is very strongly suggested, that the later Romanovs were not, in fact, Romanovs. |language = [[enska]] |archive-date = 2016-03-01 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160301081350/http://www.nysun.com/arts/dangerous-liaisons/18801/ |url-status = dead }}</ref> Annað barn Katrínar var [[Aleksej Grígorjevítsj Bobrínskíj]] og þriðja var [[Anna Petrovna]]. Anna var aðeins eins og hálfs árs þegar hún dó en ekki er vitað hvað olli andlátinu. ===Valdarán Katrínar=== Elísabet keisaraynja lést í byrjun ársins 1762. Pétur varð þar með nýr keisari Rússlands og Katrín varð keisarafrú hans. Um þessar mundir geisaði [[sjö ára stríðið]] í Evrópu en Pétur, sem hafði alist upp í Þýskalandi og var mikill aðdáandi Friðriks mikla, andstæðings Rússa í styrjöldinni, var fljótur að semja um afar óhagstæðan frið við Prússa. Þetta gerði Pétur strax mjög óvinsælan meðal rússneskra aðalsmanna. Katrín var orðin mun vinsælli þar sem hún þótti hafa lagt sig fram við að aðlagast rússneskum siðum og menningu. Auk þess naut hún áhrifa meðal rússneskra herforingja vegna ástarsambands síns við hershöfðingjann [[Grígoríj Orlov]].<ref name=morgunblaðið/> Katrín leiddi því hallarbyltingu gegn Pétri um vorið árið 1762 er Pétur var fjarverandi frá [[Sankti Pétursborg]]. Pétur afsalaði sér krúnunni og þann 9 júlí 1762 lét Katrín krýna sig keisaraynju og einvald í Rússlandi í dómkirkjunni í [[Kazan]]. Pétur var myrtur átta dögum síðar og talið er að einhver af stuðningsmönnum Katrínar hafi verið þar að verki. Gjarnan er talið að stuðningsmaður Katrínar, [[Aleksej Orlov]] (bróðir Grígoríjs) hafi framið morðið í greiðaskyni við Katrínu og er til stuðnings þess vísað til bréfs sem fannst eftir dauða hennar.<ref>{{Tímarit.is|3556821|Fátæka og ófríða stúlkan, sem varð drottning|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=24. desember 1967|blaðsíða=1136-1139; 1150}}</ref> ===Valdatíð (1762–1796)=== Sem keisaraynju var Katrínu mjög í mun að stjórna ríkinu í anda [[Upplýst einveldi|upplýsts einveldis]]. Hún var vel lesin í bókmenntum og heimspekiritum [[Upplýsingin|Upplýsingarinnar]] og hún átti vingott með frægum menntamönnum á borð við [[Voltaire]] og [[Denis Diderot|Diderot]]. Hún bauð franska rithöfunda velkomna til Rússlands, styrkti unga Rússa til náms í Evrópu og lét byggja fjölda nýrra háskóla og leikhúsa.<ref name=morgunblaðið/> Meðal annars lét hún stofna rússnesku Akademíuna árið 1783 og fól henni það verk að semja sérstaka ''Orðabók rússneskrar tungu'' til þess að staðla [[Rússneska|rússneska tungumálið]] og gera það nothæft á alþjóðavettvangi.<ref name=lentin/> Árið 1762 setti Katrín á fót sérstaka löggjafarnefnd til þess að semja heildarlög fyrir Rússaveldi. Hún skrifaði sjálf leiðbeiningar fyrir nefndina og byggði þær á lestri sínum á hugmyndum heimspekinganna [[Montesquieu]] og [[Cesare Beccaria|Beccaria]]. Hún létti einnig á skattbyrði rússnesku borgarastéttarinnar og stuðlaði að aukinni framleiðslu í landinu. Fyrir vikið margfaldaðist vöruútflutningur frá Rússlandi.<ref name=morgunblaðið/> Árið 1767 kallaði Katrín saman fulltrúasamkomu til þess að staðfesta nýjan lagabálk þar sem meðal annars var tilgreint að Rússland væri evrópskt ríki.<ref name=lentin/> [[Mynd:Allegory of the 1st partition of Poland crop.jpg|thumb|left|Katrín (til vinstri) [[Skiptingar Póllands|skiptir Póllandi upp]] ásamt [[Friðrik mikli|Friðriki mikla]] frá Prússlandi og [[Jósef 2. (HRR)|Jósef 2. keisara]] frá Austurríki.]] Katrín hafði hug á að koma á frjálslyndisumbótum í rússnesku samfélagi og á að afnema [[bændaánauð]]ina sem hélt bændastéttinni í viðjum. Erfitt reyndist hins vegar að gera róttækar breytingar á rússnesku samfélagi fyrir tilstilli ríkisvaldsins þar sem aðallinn var mjög mótfallinn breytingum á kjörum bænda. Árið 1773 gerðu rússneskir bændur meiriháttar uppreisn gegn Katrínu undir forystu Don-kósakka að nafni [[Jemeljan Púgatsjov]]. Púgatsjov þóttist vera hinn látni eiginmaður Katrínar, Pétur 3. Rússakeisari, og gerði tilkall til keisarakrúnunnar undir hans nafni. Það tók rússneska keisaraherinn tæp tvö ár að vinna bug á uppreisnarsveitum Púgatsjovs en vegna uppreisnarinnar varð Katrín afhuga frekari tilraunum til þess að koma á róttækum samfélagsbreytingum í Rússlandi.<ref name=lentin>{{Vefheimild|titill=Katrín mikla snýr aftur|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3315111|höfundur=Tony Lentin|útgefandi=''Morgunblaðið''|ár=1999|mánuður=18. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=28. janúar}}</ref> Rússar unnu glæsta hernaðarsigra og þöndu veldi sitt verulega út á stjórnartíð Katrínar. Árin 1772 til 1775 gerði Katrín samninga við Prússa og Austurríkismenn um að [[Skiptingar Póllands|skipta Póllandi]] milli veldanna þriggja. [[Pólsk-litháíska samveldið]] var þurrkað af kortinu í þremur áföngum árin 1772, 1793 og 1795. Rússar fóru einnig í suðaustur til [[Kákasus]], inn á áhrifasvæði Tyrkja og Persa. Katrín háði [[Stríð Rússlands og Tyrklands|tvö stríð]] gegn [[Tyrkjaveldi]]; [[Stríð Rússlands og Tyrklands (1768–1774)|hið fyrra]] árin 1768–1774 og [[Stríð Rússlands og Tyrklands (1787–1792)|hið seinna]] árin 1787–1792. Rússar unnu bæði stríðin og tryggðu sér með þeim aðgang að [[Svartahaf]]i með innlimun sinni á [[Krímkanatið|Krímkanatinu]] frá Tyrkjum.<ref>{{Cite book|title=Katrín mikla: Konan sem breytti Rússlandi|page=186}}</ref> Á efri árum fylgdist Katrín grannt með gangi mála í Frakklandi þegar [[franska byltingin]] skall á. Hún taldi stjórnleysi ríkja í Frakklandi og viðraði hugmyndir um að lönd Evrópu skyldu gera sameiginlega innrás í Frakkland til að endurreisa franska konungdæmið.<ref>{{Cite book|title=Katrín mikla: Konan sem breytti Rússlandi|page=223}}</ref> Katrín dó úr [[heilablóðfall]]i þegar hún var 67 ára gömul og var þá af mörgum talin fremst í hópi konunga og keisara Evrópu.<ref>{{Cite book|title=Katrín mikla: Konan sem breytti Rússlandi|page=226}}</ref> ==Einkahagir== Frægasti elskhugi Katrínar var herforinginn [[Grígoríj Potemkín]], sem stjórnaði ríkinu lengi við hlið hennar sem eins konar óformlegur meðkeisari.<ref>{{Cite book|title=Katrín mikla: Konan sem breytti Rússlandi|page=121}}</ref> Þau urðu elskendur árið 1774 og gjarnan hefur verið talið að þau hafi gifst á laun.<ref>{{Cite book|title=Katrín mikla: Konan sem breytti Rússlandi|page=129}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> == Heimildaskrá == * {{Cite book|author=[[Jón Þ. Þór]]|title=Katrín mikla: Konan sem breytti Rússlandi|publisher=Urður bókafélag|year=2018|place=Hella|isbn=978-9935-9194-9-6}} * {{Vefheimild|mánuður=31. október|ár=2017|titill=Catherine II.|vefsíða=biography.com|útgefandi=Biography.com|mánuðurskoðað= 12. nóvember|árskoðað=2017|url=https://www.biography.com/people/catherine-ii-9241622|tungumál= enska}} * {{Vefheimild|höfundur=Zoé Oldenbourg-Idalie|mánuður=15. nóvember|ár=2017|titill=Catherine the Great|vefsíða=britannica.com|útgefandi=Encyclopedia Britannica|mánuðurskoðað= 12. nóvember|árskoðað=2017|url=https://www.britannica.com/biography/Catherine-the-Great|tungumál= enska}} {{commons|Category:Catherine II of Russia|Katrínu miklu}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Pétur 3. Rússakeisari|Pétur 3.]] | titill=[[Rússneska keisaradæmið|Keisaraynja Rússlands]] | frá=[[9. júlí]] [[1762]] | til=[[17. nóvember]] [[1796]] | eftir=[[Páll 1. Rússakeisari|Páll 1.]] }} {{Töfluendir}} {{Rússakeisarar}} {{fd|1729|1796}} [[Flokkur:Rússakeisarar]] [[Flokkur:Rómanov-ætt]] ht001ng9hgblm8z36jcqpmqypdx4sss 0 32494 1979754 1923274 2026-09-22T10:45:54Z TKSnaevarr 53243 1979754 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Adolf Eichmann | búseta = | mynd = Adolf Eichmann, 1942.jpg | myndastærð = 200px | myndatexti = {{small|Adolf Eichmann árið 1942.}} | fæðingardagur = [[19. mars]] [[1906]] | fæðingarstaður = [[Solingen]], [[Þýska keisaraveldið|þýska keisaraveldinu]] | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|1962|5|31|1906|3|19}} | dauðastaður = [[Ramla]], [[Ísrael]] | orsök_dauða = [[Henging|Hengdur]] | þekkt_fyrir = | stjórnmálaflokkur = [[Nasistaflokkurinn]] | starf = Ofursti | trú = | maki = Veronika Liebl (g. 1935) | börn = Klaus, Horst Adolf, Dieter Helmut, Ricardo Francisco | foreldrar = Adolf Karl Eichmann & Maria Schefferling | undirskrift = Adolf Eichmann (signature).svg }} '''Adolf Otto Eichmann''' (þekktur sem Adolf Eichmann; [[19. mars]] [[1906]] – [[31. maí]] [[1962]]) var háttsettur foringi í [[SS-sveitirnar|SS-sveitunum]] (SS-Obersturmbannführer eða ofursti) og [[Nasistaflokkurinn|Nasistaflokki]] [[Þriðja ríkið|Þýskalands]] í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]]. Hann var einn af helstu skipuleggjendum [[Helförin|Helfararinnar]].<ref>{{Tímarit.is|1334793|Saga Eichmanns |útgáfudagsetning=3. mars 1961|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=10-11}}</ref> Nasistar [[Innrásin í Sovétríkin|réðust inn í Sovétríkin]] í júní árið 1941 og hófust handa við að útrýma [[Gyðingar|gyðingum]] á hernumdu svæðunum. Eichmann safnaði upplýsingum fyrir [[Reinhard Heydrich]] og var viðstaddur [[Wannsee-ráðstefnan|Wannsee-ráðstefnuna]] þann 20. janúar 1942 ásamt öðrum skipuleggjendum „[[Lokalausnin|lokalausnar]]“ nasistanna við „gyðingavandanum“. Vegna skipulagshæfileika Eichmanns fól Heydrich honum að sjá um nauðungarflutninga gyðinga í [[gettó]] og síðar í útrýmingarbúðir [[Austur-Evrópa|Austur-Evrópu]] þar sem þeir voru drepnir með eiturgasi. Þjóðverjar réðust inn í Ungverjaland í mars árið 1944 og Eichmann skipulagði nauðungarflutninga stórs hluta ungverska gyðingasamfélagsins. Gyðingarnir voru flestir fluttir til [[Auschwitz]]-fangabúðanna þar sem mikill meirihluti gyðinganna var drepinn við komu þeirra. Þegar nauðungarflutningunum var hætt í júlí árið 1944 höfðu 437.000 af 725.000 gyðingum Ungverjalands látið lífið. Undir lok stríðsins sagði Eichmann að hann myndi „stökkva í gröfina hlæjandi því tilhugsunin um að hafa líf fimm milljóna á samviskunni veitti [honum] mikla ánægju“. Eftir að Þýskaland var sigrað árið 1945 flúði Eichmann til [[Austurríki]]s og bjó þar til ársins 1950, en þá flutti hann til [[Argentína|Argentínu]] með fölsuðum skilríkjum. Hann var numinn brott af leyniþjónustu Ísraela, [[Mossad]], árið 1960 og fluttur til [[Ísrael]]s. Þar var hann ákærður fyrir [[Glæpir gegn mannúð|glæpi gegn mannúð]], sakfelldur og [[henging|hengdur]].<ref>{{Tímarit.is|2794274|Eichmann dæmdur til þess að hengjast |útgáfudagsetning=16. desember 1961|blað=[[Þjóðviljinn]]|blaðsíða=1}}</ref> [[Hannah Arendt]] skrifaði um réttarhöldin yfir Eichmann og samdi bókina ''Eichmann in Jerusalem: The Banality of Evil'' um þau. Arendt þótti lítið til persónuleika Eichmanns koma og fannst sláandi hve hversdagslegur hann væri í útliti og fasi.<ref>{{cite web|title=Hversdagsleiki hins illa |date=21. febrúar 2009|accessdate=2. júní |publisher=''[[Morgunblaðið]]''|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1270466/|url-access=subscription}}</ref> Undirtitill bókarinnar, „hversdagsleiki hins illa“, vísaði til kenningar Arendt um að venjulegt og hversdagslegt fólk væri fært um að vinna mikil vonskuverk og þyrfti ekki að vera hatursfullt eða illgjarnt til þess. ==Tilvísanir== <references/> {{fd|1906|1962}} {{DEFAULTSORT:Eichmann, Adolf}} [[Flokkur:Dæmdir stríðsglæpamenn]] [[Flokkur:Liðsmenn í SS-sveitunum]] 1n7t7gnwpq9t5bu61brlhtqqot9b4qo 0 33851 1979757 1973188 2026-09-22T10:59:40Z Berserkur 10188 1979757 wikitext text/x-wiki Bærinn og kirkjan í '''Hvalseyjarfirði''' (í seinni tíma heimildum er kirkjustaðurinn nefndur ''Hvalsey'' eftir styttingu í lýsingu af brúðkaupinu 1408) er einn af þekktari stöðum frá tímum norrænna manna á [[Grænland]]i. Bæði er að þar eru mestu rústir uppistandandi frá þessum tímum og að síðustu rituðu heimildir frá norrænu Grænlendingunum fjalla um þennan stað. Í [[Landnámabók]] er Þorkell farserkur nefndur sem landnámsmaður þar, einnig er sagt að hann hafi verið heygður í túninu og gengið aftur til að fylgjast með afkomendum sínum. Hvalseyjarfjörður var í miðri [[Eystribyggð]] ekki langt frá [[Brattahlíð]] og biskupssetrinu á [[Garðar (Grænlandi)|Görðum]]. í kirkjulýsingu [[Ívar Bárðarson|Ívars Bárðarsonar]] er bærinn sagður norsk konungsjörð og heiti Þjóðhildarstaðir en kirkjan Hvalseyjarfjarðarkirkja. Hvalseyjarfjörður er í næsta nágrenni við [[Qaqortoq]], höfuðbyggð Suður-Grænlands, og nefnist nú Qaqortukulooq, fjörðurinn sjálfur Qaqortup Imaa og eyjan Hvalsey heitir Arpatsivik. ==Rústir og bæjarstæði== [[Mynd:Hvalsey_Church.jpg|thumb|Rúst af kirkjunni í Hvalseyjarfirði.]] Miðaldabærinn í Hvalseyjarfirði stóð undir því fjalli sem nú heitir Qaqortoq og er um 1000 m hátt. Hvað hinir fornu Grænlendingar kölluðu fjallið er ekki vitað. Undirlendi er fremur lítið, mest löng og mjó landræma milli fjalls og fjöru. Góð höfn var í firðinum og hefur það verið mikill kostur. Fjölda rústa er að finna í Hvalseyjarfirði og hafa 14 hús verið á heimabænum. Er kirkjan í sérflokki enda eftir atvikum mjög vel varðveitt, hlaðin úr sérvöldu grjóti og standa veggirnir enn. Að ytra máli er kirkjubyggingin um 16 x 8 m og veggirnir um 1,5 á þykkt. Gaflarnir eru enn á milli 5 og 6 m á hæð og hafa sennilega verið um tveimur metrum hærri þegar þeir voru óskemmdir. Langveggirnir eru um 4 m á hæð en hafa verið eitthvað hærri í upphafi. Sennilegast hefur kirkjan verið timburklædd að innan og með [[Torf|tyrfðu]] timburþaki, en engar leifar hafa fundist af því né aðrir hlutir í kirkjunni. Af byggingarlagi álykta fræðimenn að byggingin hafi verið reist í upphafi [[14. öld|14. aldar]]. Knut Poulsen, bæjarverkfræðingur Qaqortoq, fann brot úr bronsklukkum í fjörunni í Hvalsey, gegnt kirkjustæðinu um 1990. Rústir af tveimur veisluskálum hafa fundist. Svonefndur "Gamli skáli" er fyrir miðju í bæjarstæðinu. Hann hefur verið 14 metra langur og þrír til fjórir og hálfur metrar á breidd en er mjög illa farinn af aurskriðum úr fjallshlíðinni, sem hafa runnið yfir hann. Svokallaður "Nýi veisluskáli" er sennilega með yngstu byggingum í Hvalseyjarfirði, um 8 metra langur og 5 metra breiður. Hann er vel varðveittur enda hlaðinn á sama hátt og kirkjan. Mögulega hefur hann verið aðalbygging konungsjarðarinnar. [[Mynd:KirchenruineHvalsey.jpg|300 px|thumb|Kirkjurústin undir fjallinu]] Fyrir utan íbúðarhús, [[fjós]] (reyndar tvö með básum fyrir 16 [[kýr]] samanlagt) og önnur [[gripahús]] og [[smiðja|smiðju]] hefur fundist rúst af [[Skemma|skemmu]]. Var það algengt við stærri bæi í Eystribyggð og var þar sennilega safnað [[Rostungur|rostungstönnum]] og [[Feldur|feldum]] og öðru sem selt var til kaupmanna. Í Grænlandslýsingu ([[Ívar Bárðarson]], sem bjó að Görðum 1347-1360) segir svo: “Næst Einarsfirði liggr Hvalseyjarfjörðr. Þar er kirkja, sem heitir Hvalseyjarfjarðarkirkja. Hún á allan fjörðinn ok svá allan Kambstaðafjörð, sem er næstr. Í þessum firði stendur bær mikill, sem konungi tilheyrir og heitir Þjóðhildarstaðir." Eðlilegt er að ætla að þar með heiti höfuðból Hvalseyjarfjarðar Þjóðhildarstaðir, þar sem ekkert höfuðból er í næsta firði, sem er svo til óbyggilegur. Kirkjan er því væntanlega byggð af Noregskonungi. Henni er auk þess valinn staður mitt á milli biskupssetursins að Görðum og Brattahlíðar, þar sem höfuðætt Grænlendinga bjó. Konungur skipti auk þess með sér og kirkjunni öðrum helstu jörðum Eystribyggðar, nema gamla ættarsetrinu í Brattahlíð. Þetta skýrir m.a. hvers vegna svo stór kirkja stendur mitt á milli tveggja höfuðbóla Grænlands, hver byggði hana og hvers vegna bær sem ekki stóð á eynni Hvalsey er í nýrri heimildum kallaður Hvalsey. Auk þess má minna á að Ívar Bárðarson skrifaði ekki Grænlandslýsingu sína, heldur er hún höfð eftir honum, sem og að upphaflega handritið er glatað. Elsta handritið er dönsk 16. aldar þýðing sem segir ekki skýrt að kirkjan standi á bænum, heldur einfaldlega í firðinum. Þarna er bara eitt höfuðból, og ein kirkja. ==Brúðkaupið 1408== „Þúsund og fjögurhundruð átta árum eftir fæðingu Herra vors Jesú Krists vorum við viðstaddir, sáum og hlýddum á á Hvalsey á Grænlandi, að Sigríður Björnsdóttir giftist [[Þorsteinn Ólafsson (lögmaður)|Þorsteini Ólafssyni]].“ Þetta gerðist á fyrsta sunnudegi eftir krossmessu (Exaltatio Sancte Crucis). [[Krossmessa|Krossmessu]] (á hausti sem álitið er að hér sé um að ræða) ber alltaf upp á [[14. september]] og sunnudagurinn næsti þar á eftir árið [[1408]] var [[16. september]]. Um þetta brúðkaup vitnuðu þeir Brandur Halldórsson, Þórður Jörundarson, Þórbjörn Bárðarson og Jón Jónsson á Ökrum í [[Blönduhlíð]] á Íslandi árið [[1414]]. Tíu árum síðar, [[1424]], vitna þeir Sæmundur Oddsson og Þorgrímur Sölvason einnig um það sama á sama stað. Í bréfi sem dagsett er [[19. apríl]] [[1409]] og skrifað á biskupssetrinu í Görðum á Grænlandi vitna þeir prestarnir Eindriði Andrésson og Páll Hallvarðsson um að þeir hafi lýst rétt með þeim hjónum og að margmenni hafi verið við brúðkaupið. Þau Þorsteinn og Sigríður voru bæði stórættuð af Norðurlandi eins og öll ofannefnd vitni og settust að á [[Stóru-Akrar|Ökrum]] þegar þau sneru aftur frá Grænlandi. Sennilega hafa erfðadeilur gert að þau hjón þurftu á þessum staðfestingum að halda um brúðkaup sem átt hafði sér stað mörgum árum áður. Allir þessir Íslendingar voru á skipi sem var á leið frá [[Noregur|Noregi]] til [[Ísland]]s [[1406]] en rak af leið og náði loks landi á Grænlandi. Í [[Íslenskir Annálar |Íslenskum annálum]] er sagt frá því að þau hafi komið aftur til Noregs [[1410]] en líklega ekki til Íslands fyrr en 1413. Þetta eru síðustu ritaðar heimildir um hina norrænu Grænlendinga en fornleifarannsóknir sýna að þeir héldu áfram búsetu þar að minnsta kosti í 50 ár í viðbót. == Heimildir == * ''Saga trails'', Jette Arneborg, Danmarks Nationalmuseeum, ISBN 87-988378-3-4 * ''Grønlands forhistorie'', red. Hans Christian Gulløv, Gyldendal 2005, ISBN 87-02-01724-5 * ''Á hjara veraldar'', Guðmundur J. Guðmundsson, Sögufélagið, 2005, ISBN 9979-9636-8-9 {{Norrænir Grænlendingar}} [[Flokkur:Saga Grænlands]] [[Flokkur:Heimsminjar]] 1gv08kxq3s57rkj82g9xxcjxuy8mwbe 0 38023 1979725 1979097 2026-09-21T18:13:18Z InternetArchiveBot 75347 Bætir við 1 bók til að [[Wikipedia:Sannreynanleikareglan|sannreyna]] (20260921sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1979725 wikitext text/x-wiki [[Mynd:JohannesBrahms.jpg|thumb|Johannes Brahms árið 1889.]] '''Johannes Brahms''' ([[7. maí]] [[1833]] – [[3. apríl]] [[1897]]) var [[Þýskaland|þýskt]] [[tónskáld]] á [[Rómantíska tímabilið|rómantíska tímabilinu]]. Hann var fæddur í [[Hamborg]], en bjó lengst af í [[Vínarborg]] og er oftast talinn til tónskálda þeirrar borgar. Tónlist Brahms er oft talin dæmigerð fyrir rómantíska tónlist og mörg af verkum hans eru mjög þekkt. Þeirra á meðal eru til dæmis [[Fiðlukonsert (Brahms)|fiðlukonsert]] (ópus 77), ''[[Ein deutsches Requiem]]'', og lítið [[Vögguljóð (Brahms)|vögguljóð]] (ópus 49, númer 4) sem hann samdi 1868. Brahms var undir miklum áhrifum frá tónlist [[Beethoven]]s,<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=BF29_4kLipcC&q=ernst+naumann+brahms&pg=PA6|title=Recollections of Johannes Brahms|first1=Albert Hermann|last1=Dietrich|first2=J. V.|last2=Widmann|date=2000|publisher=Minerva Group|access-date=8 October 2017|via=Google Books|isbn=978-0-89875-141-3|oclc=50646747}}</ref> en líka eldri tónskálda eins og [[Mozart]]s og [[Joseph Haydn|Haydn]]s,<ref>{{cite book|editor1-last=Fisk|editor1-first=Josiah|editor2-last=Nichols|editor2-first=Jeff|title=Composers On Music: Eight Centuries of Writings|year=1997|publisher=University Press of New England|pages=134–135|url=https://archive.org/details/composersonmusic0000unse/page/n5/mode/2up|url-access=registration|isbn=978-1-55553-279-6}}</ref> og jafnvel [[Bach]]s. Hann hafði mikinn áhuga á enn eldri tónlist, frá því fyrir [[barokk]]tímabilið, löngu áður en flest önnur tónskáld voru farin að veita þeirri tónlist nokkra athygli. Hann vann einnig mikið úr [[þjóðlag|þjóðlögum]] og eru ''[[Ungverskir dansar|Ungversku dansar]]'' hans einna þekktastir.<ref>{{cite journal|author=Parmer, Dillon|year=1995|title=Brahms, Song Quotation, and Secret Programs|url=https://archive.org/details/sim_nineteenth-century-music_fall-1995_19_2/page/161|journal=19th-century Music|volume=19|number=2|pages=161–190|doi=10.2307/746660}}</ref> Meðal vina Brahms voru tónskáldin [[Johann Strauss yngri]], [[Clara Schumann|Clara Wieck]] og [[Robert Schumann]]. == Tilvísanir == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Brahms, Johannes}} {{fd|1833|1897}} [[Flokkur:Þýsk tónskáld]] [[Flokkur:Rómantísk tónskáld]] qjyuvhmip17a7krs4x03lm51k974lq1 0 50942 1979675 1917428 2026-09-21T14:20:02Z Akigka 183 1979675 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Náttúrufræðingurinn_cover.jpg|right|thumb|Ritrýnt íslenskt fræðirit.]] '''Ritrýni''' er það ferli að bera fræðileg ritverk höfundar undir sérfræðinga á viðeigandi sviði áður en það er gefið út. Ritrýni er form af [[jafningjamat]]i. Mikilvægt er að nafnleyndar sé gætt í þessu ferli — bæði er höfundur ritverksins sem rýna skal ónafngreindur og eins eru ritrýnendur ónafngreindir. Þannig vita ritrýnendur ekki hver höfundur ritverksins er né heldur veit höfundur frá hverjum athugasemdir sem honum gætu borist eru. [[Ritstjóri|Ritstjórar]] fræðitímarita styðjast einkum við ritrýni til þess að velja greinar í tímaritið. Ritrýninni er ætlað að tryggja að ritverk standist fræðilegar kröfur og að ákvarðanir um útgáfu byggist einungis á verðleikum ritverksins. Innan fræðasamfélagsins eru tímarit sem eru ekki ritrýnd gjarnan talin óáreiðanlegri en þau sem eru ritrýnd. Á endanum er ritstjóri tímarits ábyrgur fyrir því að efni sem valið er til birtingar standist fræðilegar kröfur enda þótt höfundurinn beri einn ábyrgð á innihaldinu. Þegar ritstjóri vísar handriti til ritrýnanda mælir ritrýnandinn yfirleitt með því: * að handritið sé samþykkt, * að handritið sé samþykkt ef höfundur lagfærir það á einhvern tiltekinn máta, * að handritinu sé hafnað en ritstjóri hvetji þó til að það sé endurbætt og sent inn að nýju síðar, * að handritinu sé hafnað. Venjulega er hver grein send til tveggja eða þriggja ritrýnenda. Ritrýni er venjulega ekki launuð. Í rannsókn frá 2021 var áætlað að um 15.000 [[mannár]] hefðu farið í ritrýni árið 2020, sem gefur hugmynd um umfang þessarar vinnu.<ref>{{cite news|author=Dalmeet Singh Chawla|title=Researchers spent an estimated 130 million hours peer-reviewing papers in 2020|date=2. desember 2021|publisher=ChemistryWorld|language=en|url=https://www.chemistryworld.com/news/researchers-spent-an-estimated-130-million-hours-peer-reviewing-papers-in-2020/4014841.article}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Útgáfa fræðirita]] [[Flokkur:Vísindi]] gjcirlbpk6rp54g46dyiplaoln2q0bd 0 55427 1979676 1967979 2026-09-21T14:26:04Z InternetArchiveBot 75347 Bætir við 1 bók til að [[Wikipedia:Sannreynanleikareglan|sannreyna]] (20260921sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1979676 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Spices1.jpg|thumb|right|Krydd á markaði í [[Agadir]] í Marokkó.]] [[Mynd:Common_Indian_spices.jpg|thumb|right|Túrmerik, sinnepsfræ, eldpiparduft og broddkúmen.]] '''Krydd''' er bragðmikið eða ilmríkt náttúrulegt efni sem einkum er notað til að bragðbæta eða lita [[Matur|mat]], [[kaka|kökur]] og jafnvel [[sælgæti]]. Oftast er um að ræða [[jurt]]ir ([[ber]], [[rót (planta)|rætur]], [[börkur|börk]] eða [[lauf]]) sem eru steyttar eða rifnar yfir rétti til að bæta [[bragð]] eða útlit.<ref>{{cite journal|url=https://timarit.is/page/1708036|title=Krydd í tilveruna|date=18. ágúst 1989|journal=Morgunblaðið}}</ref> Einstaka dæmi eru til um annars konar lífverur sem notaðar eru í krydd, eins og [[rækja|rækjur]] sem fást bæði sem rækjuduft og rækjumauk, og [[jarðsveppur]] þurrkaður eða í olíu. Krydd eru líka notuð í [[lyf]], [[trúarathöfn|trúarathafnir]], [[snyrtivara|snyrtivörur]] og [[ilmvatn]]sgerð. [[Vanilla]] er til dæmis mikið notuð í gerð [[ilmefni|ilmefna]].<ref>{{cite book |doi=10.1016/B978-0-08-102659-5.00048-3 |chapter=Vanilla |title=Medicinal Plants of South Asia |year=2020 |last1=Ahmad |first1=Hafsa |last2=Khera |first2=Rasheed Ahmad |last3=Hanif |first3=Muhammad Asif |last4=Ayub |first4=Muhammad Adnan |last5=Jilani |first5=Muhammad Idrees |pages=657–669 |isbn=978-0-08-102659-5 |s2cid=241855294 }}</ref> Bæði þurrkuð krydd og kryddjurtir eru notuð í [[jurtalækningar|jurtalækningum]], en til eru mjög margar [[lækningajurt]]ir sem eru aldrei notaðar sem krydd. Áhrif kryddneyslu á [[heilsa manna|heilsu manna]] eru óviss.<ref name=":3">{{cite journal| display-authors=3|last1=Vázquez-Fresno|first1=Rosa|last2=Rosana | first2=Albert Remus R. | last3=Sajed | first3=Tanvir | last4=Onookome-Okome | first4=Tuviere | last5=Wishart | first5=Noah A. | last6=Wishart | first6=David S.|title=Herbs and Spices - Biomarkers of Intake Based on Human Intervention Studies – A Systematic Review|journal=Genes and Nutrition|volume=14|issue=18|doi=10.1186/s12263-019-0636-8|pmid=31143299|pmc=6532192|date=22 May 2019}}</ref> Krydd kemur fyrir á ýmsu formi, sem malað duft, heilt, ferskt eða þurrkað. Oftast eru krydd geymd þurrkuð og stundum eru þau möluð til hagræðingar, en heil krydd endast lengur en möluð krydd. Heil þurrkuð krydd endast lengst og eru þannig ódýrust, enda hægt að geyma þau lengur og í meira magni. Fersk krydd, eins og [[engifer]], eru oftast bragðmeiri en þurrkuð, en endast mun skemur. Sum krydd, eins og [[túrmerik]], fást bæði fersk og þurrkuð og mulin. Fræ, eins og [[fennel]] og [[sinnep]], fást oftast þurrkuð bæði heil og mulin. Möluð krydd eru stundum sett saman í kryddblöndur eins og [[ras el hanout]], [[garam masala]] og [[za'atar]]. Fersk krydd eru stundum maukuð til að búa til kryddmauk eins og [[adobo]], [[sambal oelek]] og [[gremolata]]. [[Kryddjurt]]ir eru jurtir sem eru aðallega notaðar ferskar bæði vegna næringar og bragðs, eins og margir [[laukar]], [[garðablóðberg]], [[steinselja]] og [[minta]]. Bragðsterkt krydd er til dæmis [[pipar]] og [[eldpipar]]. [[Indland]] ber ábyrgð á 75% af kryddframleiðslu heimsins. Kryddnotkun er eitt af einkennum [[indversk matargerð|indverskrar matargerðar]] og alþjóðleg [[kryddverslun]] þróaðist fyrst þar og síðan í [[Mið-Austurlönd]]um og [[Austur-Asía|Austur-Asíu]]. Eitt af því sem hratt [[landafundatímabilið|landafundatímabilinu]] af stað á [[árnýöld]] var óþrjótandi eftirspurn Evrópumanna eftir kryddi. == Heiti og afmörkun == Íslenska orðið „krydd“ kemur úr dönsku ''Krydderi'' sem aftur kemur úr [[lágþýska|lágþýsku]], ''krûde'' og ''krût'', sem merkir jurtir eða bætiefni í mat.<ref>{{vefheimild|url=https://malid.is/leit/krydd|vefsíða=Málið.is|skoðað=19.5.2023|höfundur=Ásgeir Blöndal Magnússon|dags=1989|titill=Íslensk orðsifjabók: Krydd}}</ref> Áður fyrr var krydd stundum nefnt „urtarkram“ og „smekkbætir“. Eldra orð er „spíss“, úr [[Latína|latínu]] ''species''.<ref name=":1">{{Cite web |title=Definition of SPICE |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/spice |access-date=12. ágúst, 2022 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> Ókryddaður matur nefndist „óbreyttur matur“. Í forníslensku var (bragðsterkt) krydd sem vekur (eða eykur) matarlystina nefnt „brýni“, sem gæti verið skylt orðinu ''brine'' „saltlögur“.<ref>{{vefheimild|url=https://malid.is/leit/br%C3%BDni|vefsíða=Málið.is|skoðað=19.5.2023|höfundur=Ásgeir Blöndal Magnússon|dags=1989|titill=Íslensk orðsifjabók: Brýni}}</ref> Krydd eru bragðefni, en til eru fleiri bragðefni en teljast vera krydd. Munurinn er samt ekki endilega alltaf skýr. Oft eru [[salt]], [[MSG]], [[laukur|laukduft]] og önnur [[bragðaukandi efni]] flokkuð sem bragðefni fremur en krydd af því þau draga fram bragðið af öðrum innihaldsefnum fremur en leggja mikið til þess sjálf.<ref>{{vísindavefurinn|67031|Er salt krydd?}}</ref> [[Sykur]] og önnur [[sætuefni]] eru líka útilokuð af því þau geta haft áhrif á næringarsamsetningu matarins, sem krydd gera yfirleitt ekki. Sykur var þó áður fyrr talinn til krydda meðan hann var sjaldséður og notaður í litlu magni.<ref>{{cite book|author=Mintz, S. W.|year=1986|title=Sweetness and power: The place of sugar in modern history|url=https://archive.org/details/sweetnesspowerpl00mint|publisher=Penguin}}</ref> Bragðmiklar [[matarolía|olíur]] og ýmis konar bragðefni úr dýra- eða svepparíkinu, eins og [[terasi]] og [[jarðsveppur]], eru líka oft útilokuð, auk bragðefna sem hafa verið búin til með aðferðum efnafræðinnar á síðustu tveimur öldum. == Saga == [[Mynd:New Kingdom Egyptian Vessel HARGM9961.jpg|thumb|right|Bikar undir fórnargjafir frá tímum [[Nýja ríkið|Nýja ríkisins]] í Egyptalandi, litaður af kanelolíu.]] Notkun krydds hefur tíðkast frá forsögulegum tíma.<ref>{{cite journal|authors=Saul, H., Madella, M., Fischer, A., Glykou, A., Hartz, S., & Craig, O. E.|date=2013|title=Phytoliths in pottery reveal the use of spice in European prehistoric cuisine|journal=PloS one|volume=8|number=8|page=e70583|url=https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0070583}}</ref> Bæði [[sesam]] og ýmsar kryddjurtir eru nefndar í elstu heimildum frá menningarríkjum [[frjósami hálfmáninn|frjósama hálfmánans]]. Þar er meðal annars minnst á [[óreganó]], [[timian]], [[dill]], [[broddkúmen]], [[kardemomma|kardemommur]], [[fennel]] og [[saffran]]. Í [[Egyptaland hið forna|Egyptalandi hinu forna]] þróaðist markaður fyrir framandi krydd, reykelsi og ilmolíur sem komu langt að, allt frá [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]], [[Afríka sunnan Sahara|Afríku sunnan Sahara]] og [[Magreb]]-svæðinu. Í fornegypskum lækningatexta er talað um broddkúmen, [[kóríander]], fennel, [[hvítlaukur|hvítlauk]], [[laukur|lauk]], [[valmúafræ]], [[minta|mintu]] og [[piparminta|piparmintu]]. Frá Asíu fengu Egyptar [[múskat (krydd)|múskat]], [[kassía|kassíu]] og [[kanill|kanil]], saffran frá Magreb, [[mastix]] og [[grikkjasmári|grikkjasmára]] frá [[Eyjahaf]]i og [[myrra|myrru]] og [[reykelsisviður|reykelsisvið]] frá [[Púnt]]. Krydd var notað í lækningaskyni, í [[reykelsi]], ilmolíur og til að smyrja [[múmía|múmíur]].<ref>{{cite book|author=Parry, J. W.|year=1955|title=The story of spices. Economic Botany|pages=190-207|url=https://www.jstor.org/stable/pdf/4287851.pdf}}</ref> Alþjóðlega kryddverslunin milli Suðaustur- og [[Suður-Asía|Suður-Asíu]] og Miðjarðarhafssvæðisins er talin hafa hafist um 1800 f.o.t. Tamning [[úlfaldi|úlfalda]] um 900 f.o.t. auðveldaði flutninga á kryddförmum yfir Arabíuskagann.<ref name="yeshoua">{{cite journal|author1=Ben‐Yehoshua, S.|author2=Borowitz, C.|author3=Hanuš, L. O.|year=2011|title=Frankincense, myrrh, and balm of Gilead: ancient spices of Southern Arabia and Judea|journal=Horticultural Reviews|volume=39|pages=1-76}}</ref> Krydd kemur víða fyrir í [[Biblían|Biblíunni]]. Þar er meðal annars talað um krydduð smyrsl, krydduð vín og kryddsósur. Í ''[[Fyrsta Mósebók|Fyrstu Mósebók]]'' (37:28) er sagt frá því þegar [[Jósef (sonur Jakobs)|Jósef]] er seldur til kryddkaupmanna.<ref>{{vefheimild|titill=Fyrsta Mósebók: Biblía 21. aldar|url=https://biblian.is/biblian/fyrsta-mosebok-37-kafli/|vefsíða=Hið íslenzka biblíufélag}}</ref> Í ''[[Ljóðaljóðin|Ljóðaljóðunum]]'' (4:14-15) líkir ljóðmælandinn ástmey sinni við ýmis krydd: : Laut þín sem garður af [[granatepli|granateplum]], : með gómsæta ávexti, : [[henna]] og [[nardus]], : nardus og saffran, : [[ilmreyr]] og kanel, : myrru og [[alóe vera|alóe]] : og allar dýrustu ilmjurtir.<ref>{{vefheimild|url=https://biblian.is/biblian/ljodaljodin-4-kafli/|titill=Ljóðaljóðin: Biblía 21. aldar|vefsíða=Hið íslenzka biblíufélag}}</ref> [[Mynd:Saffron gatherers, fresco from Akrotiri, 17th c BC, MPTh, 226310x.jpg|thumb|right|Stúlkur safna saffrani á fresku frá Santorini í Eyjahafi 17. öld f.o.t.]] Í fornleifarannsóknum á minjastöðum sem tengjast [[Grikkland hið forna|Grikklandi hinu forna]] hafa fundist leifar af hvítlauk, dilli, [[sellerí]], [[kapers]], valmúa og [[portulakka|portulökku]].<ref>{{cite journal|author=Megaloudi, F.|year=2005|title=Wild and cultivated vegetables, herbs and spices in Greek antiquity (900 BC to 400 BC)|journal=Environmental Archaeology|volume=10|number=1|pages=73-82}}</ref> Eftir landvinninga [[Alexander mikli|Alexanders mikla]] á 4. öld f.o.t. blómstraði kryddverslunin milli austurs og vesturs.<ref name="yeshoua" /> Bæði [[Selevkídaríkið]] og [[Ptólemajaveldið]] högnuðust á kryddversluninni. Ptólemajarnir reyndu að færa meginsiglingaleiðina með krydd frá [[Persaflói|Persaflóa]] ([[Spasínú Karax]]) til hafna í [[Rauðahaf]]i ([[Bereníke (Egyptalandi)|Bereníke]]).<ref>{{cite book|author=Gupta, S.|year=2018|chapter=The Western Indian Ocean Interaction Sphere: Significance of the Red Sea and the Arabian/Persian Gulf Routes from the Mediterranean to India (First Century BCE–Third Century CE)|title=Stories of Globalisation: The Red Sea and the Persian Gulf from late prehistory to early modernity|pages=353-393|publisher=Brill}}</ref> Þegar [[Rómaveldi]] lagði Selevkídaríkið undir sig árið [[63 f.Kr.]] varð [[Palmýra]] helsta endastöð úlfaldalesta sem fluttu krydd frá Indlandi og Persaflóa og miðstöð kryddverslunar til annarra borgar Rómaveldis. Kanell, nardus, kassía, [[kardemomma|kardemommur]] og sérstaklega mikið magn af pipar, voru seld sem lúxusvörur um allt Rómaveldi.<ref>{{cite book|title=Rome in the East: The Transformation of an Empire|url=https://archive.org/details/romeineasttransf0000ball|author=Warwick Ball|publisher=Psychology Press|year=2000|isbn=0415113768}}</ref> [[Pliníus eldri]] kvartaði yfir piparneyslu Rómverja því að 50 milljón [[sestertía|sestertíur]] færu til Indlands í skiptum fyrir krydd.<ref>{{cite journal|author=Cobb, M.|year=2018|title=Black pepper consumption in the Roman Empire|journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient|volume=61|number=4|pages=519-559}}</ref> Í Róm voru reist stór vöruhús til að geyma innflutt krydd og kennd við piparinn, ''Horrea Piperataria''. En Rómverjar notuðust líka við mörg krydd sem fengust frá Miðjarðarhafssvæðinu, eins og ''[[silphium]]'' (óþekkt, en líklega skylt [[djöflatað]]i), [[fennel]], [[rósmarín]], [[basil]], [[ísópur|ísóp]] og [[steinselja|steinselju]]. Auk kryddjurta, notuðu Rómverjar bragðmiklar [[Sósa|sósur]] eins og ''[[garum]]'' og ''[[defrutum]]'' til að bragðbæta mat.<ref>{{cite journal|author=Bruere, R. T.|year=1959|title=Reviewed Work(s): Apicii "Artis magiricae" libri X. The Roman Cookery Book: A Critical Translation of "The Art of Cooking" by Apicius for Use in the Study and the Kitchen by Barbara Flower and Elisabeth Rosenbaum|url=https://archive.org/details/sim_classical-philology_1959-04_54_2/page/128|journal=Classical Philology|volume=54|number=2|pages=128-130}}</ref> [[Mynd:Spice_Trade_Map_1000-1500_CE.svg|thumb|right|Kort sem sýnir helstu verslunarleiðir krydds á síðmiðöldum.]] Þar sem jurtirnar sem gefa af sér þurrkuð krydd vaxa aðallega í [[hitabeltið|hitabeltinu]] og kryddin voru flutt um langan veg, voru þau dýr lúxusvara í Evrópu. Sérstaklega átti það við um [[svartur pipar|svartan pipar]], kanil, broddkúmen, múskat, [[engifer]] og [[negull|negul]]. Á [[síðmiðaldir|síðmiðöldum]], sérstaklega eftir [[fall Konstantínópel]], voru kaupmenn í [[Genúa]] og [[Feneyjar|Feneyjum]] nánast einráðir á Evrópumarkaði með verslunarvörur frá [[Arabalönd|Arabaheiminum]] þangað sem mörg krydd bárust eftir verslunarleiðum um [[Indlandshaf]] og meginland [[Asía|Asíu]]. [[Mongólaveldið]] skapaði stöðugleika sem jók landflutninga á kryddum um borgir [[Mið-Asía|Mið-Asíu]] milli 13. og 14. aldar.<ref name="freedman2" /> Krydd voru hentug verslunarvara vegna þess hve þau varðveittust vel og voru dýr, þannig að jafnvel gat borgað sig að flytja lítið magn í einu. Á síðmiðöldum voru ýmis krydd notuð í evrópskri matargerð sem síðan hafa fallið í gleymsku, eins og [[paradísarkorn]], [[langpipar]], [[múskatsblóm]], nardusjurt, [[galgantrót]] og [[jövupipar]].<ref>{{cite book|title=Dangerous Tastes: The Story of Spices|url=https://archive.org/details/dangeroustastess0000dalb|series=California Studies in Food and Culture|author=Andrew Dalby|publisher=University of California Press|date=2000|isbn=0520236742}}</ref> Krydd voru ekki bara notuð í mat, heldur líka (og stundum aðallega) sem lyf.<ref>{{cite journal|author=Nam, J. K.|year=2014|title=Medieval European medicine and Asian spices|journal=Korean Journal of Medical History|volume=23|number=2|pages=319-342}}</ref> [[Vessakenningin]] leiddi til þess að krydd voru notuð til að bæta meint áhrif mataræðis á vessabúskap líkamans.<ref name="freedman2">{{cite book|author=Freedman, Paul|chapter=The Medieval Spice Trade|editor=Jeffrey M. Pilcher|title=The Oxford Handbook of Food History|url=https://archive.org/details/oxfordhandbookof0000unse_i9u6|series=Oxford Handbooks|year=2012|via=Oxford Academic|doi=10.1093/oxfordhb/9780199729937.013.0018}}</ref> Leitin að nýjum verslunarleiðum með krydd, framhjá einokun [[Mamlúkar|Mamlúka]], [[Ottómanar|Ottómana]] og [[Feneyjar|Feneyinga]], á Miðjarðarhafinu, var eitt af því sem rak [[Portúgal]]a áfram í leit að siglingaleiðum suður fyrir [[Afríka|Afríku]]. Árið 1503 sneri [[Vasco da Gama]] aftur úr leiðangri til [[Indland]]s með jafn mikið af pipar í lestinni og nam árssölu Feneyinga.<ref>{{cite journal|author=O'Rourke, K. H., & Williamson, J. G.|year=2009|title=Did Vasco da Gama matter for European markets?|url=https://archive.org/details/sim_economic-history-review_2009-08_62_3/page/n134|journal=The Economic History Review|volume=62|number=3|pages=655-684}}</ref> Portúgalar versluðu auk þess beint við hafnarborgir í Norður-Evrópu, meðan Feneyingar héldu allri verslun hjá sér. Ein áhrifin af þessari auknu kryddverslun Portúgala voru að ''hækka'' verð á kryddum, þar sem hún leiddi til aukinnar eftirspurnar í upphafi.<ref name="chile">{{cite journal|author=Wright, C. A.|year=2007|title=The medieval spice trade and the diffusion of the chile|url=https://archive.org/details/gastronomica_spring-2007_7_2/page/35|journal=Gastronomica|volume=7|number=2|pages=35-43}}</ref> Hollendingar náðu svo að leggja undir sig stóran hluta þessarar verslunar á 17. öld og fluttu múskat, negul, kanel og pipar, beint frá [[Mólúkkaeyjar|Mólúkkaeyjum]], [[Srí Lanka]] og [[Malabar]], til ört vaxandi kryddmarkaða í Norður-Evrópu. Eftir að Evrópubúar uppgötvuðu [[Ameríka|Ameríku]] bárust þaðan nýjar kryddtegundir, eins og [[allrahanda]], [[eldpipar]], [[vanilla]] og [[kakó]]. [[Kristófer Kólumbus]] lýsti reynslu sinni af eldpipar í fyrsta skipti á nýársdag 1493 og á 16. öld breiddist plantan hratt út um sunnanverða Evrópu, sem staðgengill fyrir svartan pipar.<ref name="chile" /> Eldpiparinn breiddist líka hratt út í [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríku]] og [[Austur-Indíur|Austur-Indíum]] þangað sem hann barst með portúgölskum skipum. Í matreiðslubókinni ''Pipar í öllum mat'' nefnir [[Eggert Ólafsson]] ýmis krydd sem hafa fengist innflutt á Íslandi um miðja 18. öld, eins og pipar, múskatsblóm og múskatshnetu, kúrennur, kanil, saffran, engifer og [[piparrót]]. Hann minnist þar líka á [[einir|einiber]], þurrkuð [[bláber]], [[blóðberg]], [[vallhumall|vallhumal]], [[mjaðjurt]] og [[hvönn|hvannarrót]] sem innlendar kryddjurtir.<ref>{{vefheimild|titill=Pipar í öllum mat|höfundur=Eggert Ólafsson|url=https://nannarognvaldar.com/pipar-i-ollum-mat/|vefsíða=Konan sem kyndir ofninn sinn|skoðað=18.5.2023}}</ref> Í bókinni ''[[Einfalt matreiðsluvasakver fyrir heldri manna húsfreyjur]]'' frá aldamótunum 1800 er auk þess minnst á negul, timian, [[kúmen]], [[kerfill|kerfil]], sellerí og steinselju.<ref>{{cite book|title=Einfalt matreiðsluvasakver fyrir heldri manna húsfreyjur|year=1800|author=Marta María Stephensen|publisher=Leirárgarðar|url=https://baekur.is/bok/8ec415bb-937a-40bc-a4be-1c84d51616cb|access-date=2023-05-18|archive-date=2023-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230518170330/https://baekur.is/bok/8ec415bb-937a-40bc-a4be-1c84d51616cb|url-status=dead}}</ref> Þetta eru svipuð krydd og eru oftast nefnd í enskum matreiðslubókum frá sama tíma, þótt þar sé kryddúrvalið mun fjölbreyttara.<ref>{{vefheimild|url=https://savoringthepast.net/2012/11/15/spices-in-the-18th-century-english-kitchen/|titill=Spices in the 18th Century English Kitchen|höfundur=Kevin Carter|dags=15.11.2012|vefsíða=Savoring the past}}</ref> [[Mynd:Brausendercurrylolli.JPG|thumb|right|[[Efnafræðileg matargerð]] frá lokum 20. aldar notar ýmis efni og aðferðir til að búa til mat með óvenjulega áferð, bragð eða útlit.]] Með þróun [[efnafræði]] á 18. og 19. öld urðu til [[bragðefni|bragð-]] og [[litarefni]] fyrir matvælaframleiðslu sem oft voru búin til með því að vinna efni úr þekktum kryddum eða áður óþekktum jurtum. Stundum eru talað um slík bragðefni sem „krydd“ þótt þau séu ekki náttúruleg. Önnur náttúruleg bragðefni, til dæmis [[bonítóflögur]] og [[næringarger]], eru svo oft ekki kölluð krydd af því þau eru ekki hefðbundin og/eða ekki úr jurtaríkinu. Sænski efnafræðingurinn [[Jöns Jacob Berzelius]] uppgötvaði árið 1831 aðferð til að sundra grænmetisprótíni til að búa til bragðefnið [[HPV]] sem gefur kjötbragð í súpur,<ref>{{cite book | work = Ullmanns Encyclopedia of Technical Chemistry | title = Würzen | edition = 3rd | volume = 18 | location = Munich, Berlin, Vienna | date = 1967}}</ref> og [[MSG]] var fyrst unnið úr þangi árið 1908 af japanska efnafræðingnum [[Kikunae Ikeda]]. Hann stakk upp á hugtakinu [[umami]] („ljúffengt“) yfir bragðið af efninu sem hann einangraði úr soðnu þangi ([[dashi]]).<ref>{{cite journal|author1=Lindemann, B.|author2=Ogiwara, Y.|author3=Ninomiya, Y. |year=2002|title=The discovery of umami|journal=Chemical senses|volume=27|number=9|pages=843-844}}</ref> Árið 1858 tókst franska efnafræðingnum [[Nicolas-Theodore Gobley]] að einangra bragðefnið [[vanillín]] úr vanillu og seinna á 19. öld tókst að framleiða vanillín úr [[negulolía|negulolíu]] í stað vanillu.<ref>{{cite journal| last = Gobley| first = N.-T.| title = Recherches sur le principe odorant de la vanille| journal = Journal de Pharmacie et de Chimie| year = 1858| volume = 34| pages = 401–405| url = https://books.google.com/books?id=Yrs8AAAAcAAJ&pg=PA401| ref = gobley1858}}</ref> Nú er vanillín framleitt úr olíuafleiðum.<ref>{{cite book |author1=Kamlet, Jonas |author2=Mathieson, Olin |name-list-style=amp |title=Manufacture of vanillin and its homologues U.S. Patent 2,640,083 |year=1953 |publisher=U.S. Patent Office |url=https://docs.google.com/viewer?url=patentimages.storage.googleapis.com/pdfs/US2640083.pdf |author1-link=Jonas Kamlet }}</ref> Notkun bragðefna í matvælum krefst sérstakra leyfa og í Evrópu eru slík efni merkt með [[E-númer]]i.<ref>{{vefheimild|url=https://www.mast.is/is/matvaelafyrirtaeki/efni-i-matvaelum/aukefni|titill=Aukefni|vefsíða=Matvælastofnun|skoðað=17.5.2023}}</ref> Sum E-efni eru unnin úr kryddum sem hafa verið notuð í þúsundir ára, eins og [[kúrkúmín]] (E100) unnið úr túrmeriki, [[karmín]] (E120) unnið úr kaktuslús og [[paprika|paprikuþykkni]] (E160c). Mismunandi reglur um litarefni unnið úr kryddinu [[roðaber]]i eða annattó (bixin og norbixin, E160b) urðu til dæmis til þess að ekki mátti lengur flytja morgunkornið [[Cocoa Puffs]] til Íslands frá Bandaríkjunum árið 2021.<ref>{{vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20212171555d/harka-faerist-i-bar-attuna-um-fram-tid-cocoa-puffs-a-is-landi|titill=Harka færist í baráttuna um framtíð Cocoa Puffs á Íslandi|höfundur=Eiður Þór Árnason|dags=21. október 2021|vefsíða=Vísir.is}}</ref> Dæmi um „módernísk krydd“ eru ýmis ávaxtaduft, [[agar]], [[sojalesítín]] og [[algínat]], sem eru notuð til að breyta bæði áferð, bragði og lykt.<ref>{{vefheimild|url=https://chefs.spiceology.com/modernist/|titill=Modernist|skoðað=29.6.2023|vefsíða=Spiceology Chefs}}</ref> == Notkun og meðhöndlun == Krydd er fyrst og fremst notað til að [[bragð]]bæta mat í þeim tilgangi að gera hann fjölbreyttari og skemmtilegri átu<ref name=":4">{{Cite news |last=Dennett |first=Carrie |date=January 26, 2017 |title=How a full spice cabinet can keep you healthy |url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/wellness/spices-and-herbs-do-more-than-add-flavor-to-food--they-are-nutritional-powerhouses/2017/01/25/79dbedb4-e24c-11e6-a453-19ec4b3d09ba_story.html |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> en hefur takmörkuð áhrif á [[næring]]argildi. Krydd eru líka notuð sem [[ilmefni]] í [[snyrtivara|snyrtivörur]] og [[reykelsi]]. Krydd voru lengst af í sögunni framandi og dýr vara og [[sýnileg neysla]] þeirra var því leið til að auglýsa stétt og stöðu fólks.<ref name="freedman">{{cite book|author=Paul Freedman|title=Out of the East: Spices and the Medieval Imagination|url=https://archive.org/details/outofeastspicesm0000free|year=2008|isbn=9780300151350|pages=[https://archive.org/details/outofeastspicesm0000free/page/2 2]-3}}</ref> === Geymsla og eldun === [[Mynd:Spice-shelf.jpg|thumb|right|Dæmigerð vestræn kryddhilla með heilum og möluðum kryddum, þurrkuðum kryddjurtum og kryddblöndum.]] [[Mynd:Peugeot_pepper_mill.jpg|thumb|right|Piparkvörn frá Peugeot.]] Krydd eru oftast geymd í lokuðum ílátum þar sem sól skín ekki á þau, til að varðveita rokgjörn efni og [[ilmolía|ilmolíur]] sem þau innihalda. Heil þurrkuð krydd geymast vel á þann hátt, en mörg möluð krydd missa bragðeiginleika sína hratt. Venjulega geymist heilt krydd í allt að fjögur ár, meðan malað krydd geymist í 1-3 ár.<ref>{{vefheimild|url=https://www.bhg.com/recipes/how-to/cooking-basics/how-to-store-herbs-and-spices/|titill=How to Keep Spices Fresh Longer to Make Cooking So Much Easier|höfundur=Karla Walsh|vefsíða=Better Homes & Gardens|dags=7.10.2022}}</ref> Til að mala heil krydd fyrir notkun í [[matargerð]] er notast við [[mortél]], [[piparkvörn]] eða [[rifjárn]]. Stundum er [[kaffikvörn]] notuð til að mala mikið krydd í einu. Krydd sem er mikið notað í eldhúsinu, eins og svartur pipar, er stundum geymt í sérstakri kvörn þar sem hægt er að grípa til þess. Bragðefni í þurrkuðum kryddum eru ýmist vatnsleysanleg eða fituleysanleg og stundum er mælt með því að hita kryddin á lágum hita (þurrkuð krydd brenna auðveldlega við) í upphafi matargerðar til að losa úr þeim ilm og bragð. Krydd er þannig oftast sett út í mat í upphafi matargerðar af því það þarf tíma til að gefa frá sér bragð, meðan ferskar kryddjurtir eru oft settar út í í lokin eða eftir að eldun lýkur. === Meint rotvarnargildi === Oft er því haldið fram að krydd hafi verið notað á miðöldum ýmist til að hindra skemmdir í mat eða fela bragð af skemmdum matvælum.<ref name="freedman"/><ref name="ThomasDaoust2012">{{cite journal |last1=Thomas |first1=Frédéric |last2=Daoust |first2=Simon P. |last3=Raymond |first3=Michel |title=Can we understand modern humans without considering pathogens?: Human evolution and parasites |journal=Evolutionary Applications |date=June 2012 |volume=5 |issue=4 |pages=368–379 |doi=10.1111/j.1752-4571.2011.00231.x |pmid=25568057 |pmc=3353360 }}</ref> Enginn fótur er fyrir þessum hugmyndum.<ref>{{cite book|author=Paul Freedman|chapter=Food Histories of the Middle Ages|editor=Kyri W. Claflin, Peter Scholliers|title=Writing Food History: A Global Perspective|isbn=1847888097|page=24}}</ref><ref>{{cite book|author=[[Andrew Dalby]]|title=Dangerous Tastes: The Story of Spices|url=https://archive.org/details/dangeroustastess0000dalb|year=2000|isbn=0520236742|page=[https://archive.org/details/dangeroustastess0000dalb/page/156 156]}}</ref><ref>{{cite book|author=Andrew Jotischky|title=A Hermit's Cookbook: Monks, Food and Fasting in the Middle Ages|year=2011|isbn=1441159916|page=170}}</ref><ref name="freedman" /> Krydd hafa raunar lítið gildi sem rotvarnarefni miðað við til dæmis [[salt]], sem auk þess var miklu ódýrara og aðgengilegra. Aðrar aðferðir sem notaðar voru á miðöldum, eins og [[súrsun]], [[reyking]] og [[þurrkun]] eru margfalt áhrifaríkari varðveisluaðferðir. Auk þess hafa krydd lengst af verið mjög dýr. Eitt pund af pipar kostaði álíka mikið og heilt svín á miðöldum og því afar ólíklegt að nokkrum hafi dottið í hug að nota piparinn til að fela óbragð af kjötinu.<ref name="freedman"/> Auk þess eru engar heimildir um slíka notkun úr matreiðslubókum.<ref name="krondl">{{cite book|author=Michael Krondl|title=The Taste of Conquest: The Rise and Fall of the Three Great Cities of Spice|url=https://archive.org/details/tasteofconquestr0000kron_u6r5|year=2007|isbn=9780345480835|page=[https://archive.org/details/tasteofconquestr0000kron_u6r5/page/n21 6]}}</ref> Raunar vöruðu sumir höfundar við því að kryddnotkun gæti aukið hættuna á að matur skemmdist hratt.<ref name="krondl"/> === Sýkingarhætta === [[Bandaríska matvæla- og lyfjaeftirlitið]] gerði árin 2007-2009 rannsókn á kryddförmum sem fluttir voru inn til Bandaríkjanna sem sýndi að um 7% farmsins væru smituð af [[salmónella|salmónellu]] sem í sumum tilvikum var [[fjölónæmar bakteríur|fjölónæm]].<ref>{{cite journal|last=Van Dorena|first=Jane M.|author2=Daria Kleinmeiera |author3=Thomas S. Hammack |author4=Ann Westerman |title=Prevalence, serotype diversity, and antimicrobial resistance of Salmonella in imported shipments of spice offered for entry to the United States, FY2007–FY2009|journal=Food Microbiology|date=June 2013|volume=34|issue=2|pages=239–251|doi=10.1016/j.fm.2012.10.002|pmid=23541190|quote=Shipments of imported spices offered for entry to the United States were sampled during the fiscal years 2007–2009. The mean shipment prevalence for Salmonella was 0.066 (95% CI 0.057–0.076)|url=https://zenodo.org/record/1258953}}</ref> Flest krydd eru elduð fyrir neyslu svo salmónellusmit hefur engin áhrif, en sum krydd, sérstaklega pipar, eru oftast borðuð hrá og höfð uppi á borðum. Mesta smithættan reyndist í sendingum frá Mexíkó og Indlandi, sem er stærsti kryddframleiðandinn.<ref name=NYT82713>{{cite news |title=Salmonella in Spices Prompts Changes in Farming |url=https://www.nytimes.com/2013/08/28/world/asia/farmers-change-over-spices-link-to-food-ills.html |access-date=August 28, 2013 |newspaper=The New York Times |date=August 27, 2013|author=Gardiner Harris}}</ref> [[Geislun]] er notuð til að draga úr hættu á bakteríusmiti.<ref>{{Cite journal|title=Effects of gamma-irradiation on the free radical and antioxidant contents in nine aromatic herbs and spices.|year = 2003|pmid = 12568551|last1 = Calucci|first1 = L.|last2 = Pinzino|first2 = C.|last3 = Zandomeneghi|first3 = M.|last4 = Capocchi|first4 = A.|last5 = Ghiringhelli|first5 = S.|last6 = Saviozzi|first6 = F.|last7 = Tozzi|first7 = S.|last8 = Galleschi|first8 = L.|journal = Journal of Agricultural and Food Chemistry|volume = 51|issue = 4|pages = 927–34|doi = 10.1021/jf020739n}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 28, 2017 |title=Myths about Food Irradiation |url=https://ccr.ucdavis.edu/food-irradiation/myths-about-food-irradiation |access-date=July 30, 2022 |website=Center for Consumer Research |language=en}}</ref> === Bönnuð og varasöm krydd === Sum hefðbundin krydd hafa verið bönnuð vegna lyfjavirkni eða hættu á að þau skaði heilsu neytenda. Dæmi um slík „bönnuð krydd“ eru [[kannabis]] og [[hass]] (áður notuð í kryddblöndur í Marokkó og Indlandi), [[spanskfluga]] og [[tonkabaun]]ir. Fræ [[draumsóley]]jar, sem eru algengt krydd víða um heim (til dæmis seld sem [[birkes]] á Íslandi og í Danmörku), eru bönnuð í [[Singapúr]] þar sem þau innihalda lítið magn af [[morfín]]skyldu efni.<ref>{{vefheimild|url=https://www.cnb.gov.sg/drug-information/precursor-control/list-of-controlled-substance/importation-of-food-products-containing-poppy-seeds|titill=Importation of Food Products Containing Poppy Seeds|vefsíða=Central Narcotics Bureau of Singapore|skoðað=29.6.2023}}</ref> Verslun með kryddjurtir hefur líka verið bönnuð eða takmörkuð vegna ótta við að þær lendi í útrýmingarhættu. Dæmi um það er [[kava-kava]] sem er víða bönnuð og villt [[amerískt ginseng]] er líka talið í hættu. == Kryddblöndur == [[Mynd:Five_spices_detailed.jpg|thumb|right|Kínversku kryddin fimm eru tengd við [[frumefnin fimm]] í kínverskum alþýðulækningum: eld, vatn, við, málm og jörð.]] Mismunandi úrval krydda af ýmsu tagi hefur verið tengt við ákveðin menningarsvæði, eins og [[frönsku kryddin fjögur]] (''quatre épices'': pipar, negull, múskat og þurrkað engifer), [[kínversku kryddin fimm]] (五香粉: stjörnuanís, negull, kínverskur kanill, sesúanpipar og fennelfræ) og indversku kryddin sjö sem eru algeng í kryddboxum eða [[masala dabba]] (sem eru raunar mjög breytileg eftir landsvæðum, en eitt dæmi væri broddkúmen, negull, kóríander, kanill, túrmerik, grikkjasmári og kardemommur). [[Kökukrydd]], graskersbökukrydd (Bandaríkin) og búðingskrydd (Bretland), eru krydd sem er algengt að nota í kökubakstur á vesturlöndum (kanill, múskat, engifer, negull og stundum allrahanda). Sömu krydd eru notuð í norrænar [[piparkökur]] að viðbættum kardimommum. Fjölbreyttar og flóknar kryddblöndur eru eitt af því sem einkennir matargerð í Suður-Asíu. Dæmi um þekktar kryddblöndur frá þeim heimshluta eru [[garam masala]], [[chai masala]], [[chana masala]], [[chaat masala]] og [[biryani masala]]. Frá Persíu og Mið-Austurlöndum eru þekktar kryddblöndur eins og [[advieh]] og [[baharat]] úr þurrkuðum kryddum, og [[za'atar]] úr þurrkuðum kryddjurtum. Þekktar kryddblöndur frá Afríku eru meðal annars [[ras el hanout]] og [[harissa]] (Marokkó), [[dukkah]] (Egyptaland), [[braai]] (sunnanverð Afríka), [[berbere]] og [[mitmita]] (Eþíópía), og [[peri peri]] (Malaví).<ref>{{cite book|author=Harris, J. B.|year=1998|title=The Africa Cookbook: Tastes of a Continent|url=https://archive.org/details/africacookbookta0000harr_a9x9|publisher=Simon and Schuster}}</ref> Dæmi um kryddblöndur frá Evrópu eru [[herbes de provence]] (Frakkland), [[khmeli-sumeli]] og [[adjika]] (Georgía), [[sharena sol]] (Búlgaría) og [[salamoia bolognese]] (Ítalía). [[Mynd:Merkén.JPG|thumb|right|[[Merkén]] er kryddblanda með reyktum chili-pipar frá [[Mapuche-frumbyggjar|Mapuche-frumbyggjum]] í Chile.]] Í [[Nýi heimurinn|Nýja heiminum]] þróuðust sérstakar hefðir fyrir notkun á kryddum. [[Molé-sósa]] er sterk kryddsósa sem er líklega upprunnin meðal frumbyggja Ameríku og inniheldur eldpipar og ýmis önnur krydd, meðal annars kakó í sumum útgáfum.<ref>{{vefheimild|url=https://theculturetrip.com/north-america/mexico/articles/a-brief-history-of-mole-mexicos-national-dish/|titill=A Brief History Of Mole, Mexico's National Dish|höfundur=Lauren Cocking|vefsíða=Culture Trip|dags=11. nóvember 2016}}</ref> [[Jerk-krydd]] eru kryddblanda sem þróaðist út frá aðferðum [[Taínóar|Taínóa]] til að hægelda svínakjöt í holum og notast við allrahanda og eldpipar.<ref>{{vefheimild|url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/brief-history-jamaican-jerk-180976597/|vefsíða=Smithsonian Magazine|höfundur=Vaughn Stafford Gray|dags=22.12.2020|titill=A Brief History of Jamaican Jerk}}</ref> Frumbyggjar Norður-Ameríku þekktu [[sassafras]] sem er notað í [[gumbo-krydd]] í [[cajun-matargerð]] og [[kreólamatargerð]].<ref>{{vefheimild|url=https://www.thespruceeats.com/what-is-file-powder-3050538|titill=What is File Powder|vefsíða=The Spruce Eats|höfundur=Diana Rattray|dags=8.5.2022}}</ref> Eldpipar, sellerí, laukur, annattó og fleiri krydd eru notuð í [[sazon]]-kryddblönduna frá Púertó Ríkó.<ref>{{vefheimild|titill=What is sazón? This spice blend is a staple in Latin American cooking|url=https://www.today.com/food/what-saz-n-spice-blend-staple-latin-american-cooking-t231917|vefsíða=Today.com|höfundur=Yi-Jin Yu|dags=6.10.2021}}</ref> [[Chimichurri]] er kryddmauk sem er algengt meðlæti með grilluðu kjöti í Suður-Ameríku.<ref>{{vefheimild|url=https://www.bbc.com/travel/article/20210531-chimichurri-the-argentinian-sauce-eaten-as-a-ritual|titill=Chimichurri: The Argentinian sauce eaten as a ritual|höfundur=Agostino Petroni|dags=1.6.2021|vefsíða=BBC.com}}</ref> Ýmsar tegundir af mikið krydduðu [[chili con carne]] eru vinsælar í Mexíkó og Bandaríkjunum.<ref>{{vefheimild|url=https://www.texasmonthly.com/food/bloody-san-antonio-origins-chili-con-carne/|titill=The Bloody San Antonio Origins of Chili Con Carne|vefsíða=Texas Monthly|höfundur=John Nova Lomax|dags=10.8.2017}}</ref> Í Suðaustur-Asíu er algengara að mauka kryddblöndur úr ferskum hráefnum en blanda saman þurrkuðum kryddum. Þá er byrjað á að merja saman léttsteiktan skalottlauk, hvítlauk, engifer, galgantrót og eldpipar. Við þetta er svo bætt kanil, túrmerik, múskatsblómi, sítrónugrasi, pandan, karrílaufi, ristuðum jarðhnetum og öðrum innihaldsefnum. Stundum eru bragðmikil mauk eins og gerjað rækjumauk ([[terasi]]), gerjað sojamauk ([[tauco]]) og sojasíróp ([[ketjap manis]]) notuð í blönduna. Dæmi um kryddmauk af þessu tagi eru ýmsar tegundir af [[sambal]] og [[bumbu]] (Indónesía); [[rempah]] (Malasía); grænt, gult og rautt [[karrímauk]] (Taíland); [[jeow bong]] (Laos) og [[kroeung]] (Kambódía). == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Krydd| ]] 1s2ts9mbcrpjap1ab7ebqb79432o5tn 0 56028 1979709 1837130 2026-09-21T16:09:30Z TKSnaevarr 53243 1979709 wikitext text/x-wiki [[Mynd:2019_Annual_winter_photocall_with_the_Dutch_Royal_Family_in_Lech,_Austria_-_04.jpg|thumb|hægri|Alexía Hollandsprinsessa.]] '''Alexía Hollandsprinsessa''' (''Alexia Juliana Marcela Laurentien'') (fædd [[26. júní]] [[2005]]), er miðdóttir [[Vilhjálmur Alexander Hollandskonungur|Vilhjálms Alexanders Hollandskonungs]] og [[Máxima Hollandsdrottning|Máximu Hollandsdrottningar]]. == Skírn og daglegt líf == Alexía var skírð [[19. nóvember]] [[2005]] í Wassenaar. Guðforeldrar hennar eru [[Mathilde, hertogaynjan af Brabant]], fröken Alexandra Jankovich de Jeszenice, föðurbróðir hennar [[Johan Friso|Johan Friso Hollandsprins]]. {{stubbur|æviágrip}} {{f|2005}} [[Flokkur:Hollenska konungsfjölskyldan]] [[Flokkur:Óraníuættin]] jsrdb09ze2443lhvlj275m0pal9v8gm 0 56029 1979710 1584420 2026-09-21T16:10:14Z TKSnaevarr 53243 1979710 wikitext text/x-wiki '''Aríanna Hollandsprinsessa''' (''Ariane Wilhelmina Máxima Ines'') (f. [[10. apríl]] [[2007]]). Hún er yngsta dóttir [[Vilhjálmur Alexander Hollandskonungur|Vilhjálms Alexanders Hollandskonungs]] og [[Máxima Hollandsdrottning|Máximu Hollandsdrottningar]]. == Skírn og daglegt líf == Aríanna var skírð þann [[20. október]] [[2007]]. Guðforeldrar hennar eru Valeria Delger, móðursystir hennar Inés Zorreguieta, [[Vilhjálmur, erfðahertoginn af Lúxemborg]], Tijo Baron Collot d´Escury og Anton Frilling. {{Stubbur|æviágrip}} {{f|2007}} [[Flokkur:Óraníuættin]] q0gqsh2ztnbm500o3dtmyse5vlgd7mf 0 66303 1979727 1822837 2026-09-21T18:53:03Z MáneyMánadóttir 103358 1979727 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Fleshlight-300.jpg|thumb|right|Hinir ýmsu framendar [[bleikur|bleikrar]] útgáfu sjálfsfróunarmúffunnar]] '''Sjálfsfróunarmúffa''', '''rúnkmúffa''' eða '''runkmúffa''' ([[enska]] ''fleshlight'' eða ''fleshjack'') er [[kynlífsleikfang]] [[iðnhönnun|hannað]] og [[markaðssetning|markaðssett]] af [[fyrirtæki]]nu Interactive Life Forms (ILF).<ref name="vv">{{cite web| first=Rachel Kramer| last=Bussel| url=http://www.villagevoice.com/people/0639,bussel,74537,24.html| title="Boys' Toys"| publisher=''[[The Village Voice]]''| date=[[September 21]], [[2006]]| access-date=2008-06-13| archive-date=2008-06-15| archive-url=https://web.archive.org/web/20080615134810/http://www1.villagevoice.com/people/0639,bussel,74537,24.html| url-status=dead}}</ref> Það samanstendur af hörðum [[plast]][[hólkur|hólki]] og mjúkum fjarlægjanlegum innri hluta sem [[getnaðarlimur]] passar inn í. == Orðsifjar== [[Ísland|Íslenska]] [[netfyrirtæki]]ð [[AVK ehf]] sem byrjaði að selja sjálfsfróunarmúffuna á íslenskum markaði árið [[2008]] leitaði samkvæmt [[talsmaður|talsmanni]] þess, Ágústi Smára Beaumont, til [[Orðabók Háskóla Íslands|Orðabókar Háskóla Íslands]] eftir aðstoð við smíði [[nýyrði]]sins. „Þetta var þeirra tillaga. [[Múffa]] er eitthvað sem maður setur eitthvað inn í þannig að sú nafngift passaði vel við vöruna“.<ref name="word">{{cite web | url= http://www4.visir.is/article/20080613/LIFID01/537879130/-1/LIFID | title= "Íslenskir karlmenn fá loks hjálpartæki fyrir ástarlífið" | publisher= ''[[Vísir.is]]'' | date= [[13. júní]] [[2008]] }}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [http://www.fleshlight.com/ fleshlight.com - Opinber vefsíða sjálfsfróunarmúffunnar] * [http://fleshlight.is/ fleshlight.is - Vefsíða íslensks dreifingaraðila tækisins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080610003455/http://www.fleshlight.is/ |date=2008-06-10 }} * [http://www4.visir.is/article/20080613/LIFID01/537879130/-1/LIFID Frétt á visir.is um tækið]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{stubbur|kynlíf}} [[Flokkur:Kynlífsleikföng]] 9huj24mj5u8eq9itoiqo10r8vf7680y 0 67069 1979728 1459805 2026-09-21T18:56:25Z MáneyMánadóttir 103358 Af hverju eru eiginlega ensk nöfn í öllum þessum greinum um kynlífsleikföng? 1979728 wikitext text/x-wiki [[Mynd:strapon01.jpg|thumb|right|275px|Beltislimur með áföstum ''Eggerti'']] '''Beltislimur''' er [[gervigetnaðarlimur]] sem er festur á annan aðilann með [[belti (fatnaður)|belti]] (eða útbúnaði sem minnir nokkuð á [[beisli]]). Beltislimurinn er oftast notaður sem venjulegur [[getnaðarlimur]] í [[kynlíf]]i, og er bæði notaður af gagnkynhneigðu fólki sem og samkynhneigðu. {{Stubbur|kynlíf}} [[Flokkur:Kynlífsleikföng]] [[de:Dildo#Strap-on]] 4ptxwa2kgrg6m4xzhgradif97k60er8 0 84255 1979724 1976827 2026-09-21T18:11:05Z InternetArchiveBot 75347 Bætir við 1 bók til að [[Wikipedia:Sannreynanleikareglan|sannreyna]] (20260921sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1979724 wikitext text/x-wiki '''Fimbulvetur''' er hinn kaldi og veðrasami [[vetur]] sem kemur á undan [[ragnarök]]um í [[norræn trú|norrænni trú]]. Í ''[[Snorra-Edda|Snorra-Eddu]]'' er vetrinum lýst þannig: „Hár segir: Mikil tíðindi eru þaðan að segja mörg. Þau hin fyrstu að vetur sá kemur er kallaður Fimbulvetur. Þá drífur snær úr öllum áttum. Frost eru þá mikil og vindar hvassir. Ekki nýtur sólar. Þeir fara þrír saman og ekki sumar á milli. En áður ganga svo aðrir þrír vetur að þá er um alla veröld orustur miklar.“ Til er tilgáta um að sögnin um Fimbulvetur eigi við um árið [[536]] þegar eldvirkni af óþekktum uppruna olli [[hnattræn myrkvun|hnattrænni myrkvun]] og mikilli kólnun í allri Evrópu.<ref>{{cite journal|author1=Gräslund B|author2=Price N.|title=Twilight of the gods? The ‘dust veil event’ of AD 536 in critical perspective|url=https://archive.org/details/sim_antiquity_2012-06_86_332/page/428|journal=Antiquity|year=2012|volume=86|number=332|pages=428-443|doi=10.1017/S0003598X00062852}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{Norræn goðafræði}} {{stubbur|trúarbrögð|bókmenntir}} [[Flokkur:Atburðir í norrænni goðafræði]] ss393skdsqyuc2fzmjfag3yldp9t3h2 0 85249 1979749 825914 2026-09-22T10:10:19Z Berserkur 10188 1979749 wikitext text/x-wiki '''Hannes Pálsson''' var fógeti eða hirðstjóri á Íslandi á 15. öld og umboðsmaður Danakonungs. Hann var norskur eða danskur að ætt. Hannes kom fyrst til landsins [[1419]] með Íslandsfari frá [[Bergen|Björgvin]] ásamt [[Jón Tófason|Jóni Tófasyni]], nývígðum Hólabiskupi, og fleiri erlendum mönnum, og átti að gefa [[Eiríkur af Pommern|Eiríki konungi]] af [[Pommern]] skýrslu. Hann er kallaður „kóngsins þénari og kapellán“ og titlaður herra. Hannes virðist hafa verið á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum]] með biskupi um veturinn því á gamlársdag er hann nefndur þar í dóm ásamt öðrum mönnum. Hann er svo nefndur ásamt [[Helgi Styrsson|Helga Styrssyni]] í bréfi frá [[11. apríl]] [[1420]], um óleyfilega vetursetu sex enskra kaupmanna í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]]. Á [[Alþingi]] um sumarið eru þeir Helgi Styrsson og [[Þorsteinn Ólafsson (lögmaður)|Þorsteinn Ólafsson]] kallaðir hirðstjórar og skrifa ásamt öðrum undir bréf þar sem sagt er að Hannes hafi rækt erindi þau sem konungur fól honum og muni hann og [[Þorleifur Árnason (sýslumaður)|Þorleifur Árnason]] geta frætt konunginn um landsins nauð, nauðþurft og gagn. Hannes fékk líka meðmælabréf hjá Jóni biskupi Tófasyni enda mun hann hafa haft illt orð á sér í Björgvin og talið þess þörf. Hann er sagður hafa ferðast víða um land og kannað ástandið, ekki síst yfirgang Englendinga, og segir hann sjálfur í bréfi síðar að þeir hafi meðal annars drepið þjón hans en tekið hann höndum og haldið í skipi sínu í níu daga. Þorleifur Árnason sigldi utan þetta sumar á konungsfund en við [[Færeyjar]] réðust Englendigar á skipið, sem þó náði naumlega landi í eyjunum. Sjálfur mun Hannes hafa farið utan seint um sumarið en kom aftur 1422 ásamt [[Balthazar van Damme]]. Fóru þeir í land í Vestmannaeyjum en skipið hélt áfram og ætlaði í [[Þerneyjarsund]] en fórst á leiðinni og með því Jón Hallfreðarson ábóti í [[Þykkvabæjarklaustur|Þykkvabæjarklaustri]]. Næstu ár voru Hannes og Balthazar helstu valdsmenn á landinu. Balthazar hefur líklega verið hinn eiginlegi hirðstjóri en Hannes fógeti og umboðsmaður konungs en þeir eru þó oft taldir báðir hirðstjórar. Miklar erjur voru milli Englendinga og fulltrúa Danakonungs þessi ár og rændu Englendingar konungsgarðinn á [[Bessastaðir|Bessastöðum]] að minnsta kosti tvisvar. Þeir Hannes og Balthazar voru hins vegar óvinsælir meðal landsmanna, einkum Hannes, sem þótti yfirgangssamur og illur, einkum eftir að sveinar hans saurguðu [[Helgafellsklaustur]] [[1425]], brutu upp klaustur og kirkju og skutu mann í kirkjugarðinum. Sumarið 1425 fóru þeir Hannes og Balthazar að Englendingum í Vestmannaeyjum og ætluðu að taka þá fasta en Englendingar brutu báta þeirra, handtóku þá, rændu fé þeirra og fluttu þá síðan til Englands og „hörmuðu það fáir“, segir í ''[[Lögmannsannál]]''. Þegar út kom skrifaði Hannes Englandsstjórn langt og ítarlegt kvörtunarbréf og kærði meðferðina á þeim og skaða sem þeir höfðu hlotið. Sennilega hafa þeir þó þurft að borga ríflegt lausnargjald til að sleppa en úr þessu varð milliríkjamál. Hannes kom ekki til landsins aftur en Balthazar kom með ensku skipi sumarið [[1426]]. == Heimildir == * ''[[Safn til sögu Íslands]]''. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886. * ''[[Íslenskt fornbréfasafn]]'', 9. bindi, Reykjavík 1909-1913. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Helgi Styrsson]]<br>[[Þorsteinn Ólafsson (lögmaður)|Þorsteinn Ólafsson]] | titill=[[Hirðstjórar á Íslandi|Hirðstjóri]]<br/><small>með Balthazar van Damme | frá=[[1423]] | til=[[1425]] | eftir=[[Balthazar van Damme]] }} {{Töfluendir}} [[Flokkur:Hirðstjórar á Íslandi]] th1mtemand290e5qtglitjxd4c71px3 0 129014 1979731 1876746 2026-09-21T21:56:56Z ~2026-51155-43 120964 er - var 1979731 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Map_of_fertile_crescent.svg|thumb|right|Kort sem sýnir frjósama hálfmánann]] '''Frjósami hálfmáninn''' var hugtak sem bandaríski fornleifafræðingurinn [[Maður|James Henry Breasted]] setti fram árið [[1916]] og á við hálfmánalaga svæði í [[Vestur-Asía|Vestur-Asíu]] sem nær frá botni [[Persaflói|Persaflóa]], eftir ánum [[Efrat]] og [[Tígris]] að [[botn Miðjarðarhafs|botni Miðjarðarhafs]]. Þetta svæði er einstaklega frjósamt miðað við þurr svæði allt í kring. Í dag eru [[Kýpur]] og [[Egyptaland]] oft líka talin til frjósama hálfmánans. Á þessu svæði hófst [[landbúnaðarbyltingin]] fyrir 10-8.000 árum og þar þróuðust í [[fornöld]] stór menningarsamfélög ([[Mesópótamía]], [[Assýría]], [[Fönikía]] og [[Egyptaland hið forna]]) með [[ritmál]]i, [[gler]]vinnslu, notkun [[hjól]]sins og [[áveita|áveitur]]. Vegna þessa hefur svæðið líka verið kallað „[[vagga siðmenningar]]“ með vísun í eitt eða fleiri þessara menningarsamfélaga. Í dag eru löndin [[Írak]], [[Kúveit]], [[Sýrland]], [[Líbanon]], [[Jórdanía]], [[Ísrael]], [[Palestínuríki]], Kýpur og Egyptaland að stórum hluta innan þessa svæðis. {{stubbur}} [[Flokkur:Mannkynssaga]] [[Flokkur:Mið-Austurlönd]] lsyu4tmhztin5ssi5nhif6apdbut7zc 1979732 1979731 2026-09-21T21:58:11Z ~2026-51155-43 120964 1979732 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Map_of_fertile_crescent.svg|thumb|right|Kort sem sýnir frjósama hálfmánann]] '''Frjósami hálfmáninn''' er hugtak sem bandaríski fornleifafræðingurinn [[Maður|James Henry Breasted]] setti fram árið [[1916]] og á við hálfmánalaga svæði í [[Vestur-Asía|Vestur-Asíu]] sem nær frá botni [[Persaflói|Persaflóa]], eftir ánum [[Efrat]] og [[Tígris]] að [[botn Miðjarðarhafs|botni Miðjarðarhafs]]. Þetta svæði er einstaklega frjósamt miðað við þurr svæði allt í kring. Í dag eru [[Kýpur]] og [[Egyptaland]] oft líka talin til frjósama hálfmánans. Á þessu svæði hófst [[landbúnaðarbyltingin]] fyrir 10-8.000 árum og þar þróuðust í [[fornöld]] stór menningarsamfélög ([[Mesópótamía]], [[Assýría]], [[Fönikía]] og [[Egyptaland hið forna]]) með [[ritmál]]i, [[gler]]vinnslu, notkun [[hjól]]sins og [[áveita|áveitur]]. Vegna þessa hefur svæðið líka verið kallað „[[vagga siðmenningar]]“ með vísun í eitt eða fleiri þessara menningarsamfélaga. Í dag eru löndin [[Írak]], [[Kúveit]], [[Sýrland]], [[Líbanon]], [[Jórdanía]], [[Ísrael]], [[Palestínuríki]], Kýpur og Egyptaland að stórum hluta innan þessa svæðis. {{stubbur}} [[Flokkur:Mannkynssaga]] [[Flokkur:Mið-Austurlönd]] 47b17p3ebu4itauzod5c8xf5glx8v9s 1979733 1979732 2026-09-21T22:28:08Z Akigka 183 Tók aftur breytingar frá [[Special:Contributions/~2026-51155-43|~2026-51155-43]] ([[User talk:~2026-51155-43|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Berserkur|Berserkur]] 1494693 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Map_of_fertile_crescent.svg|thumb|right|Kort sem sýnir frjósama hálfmánann]] '''Frjósami hálfmáninn''' er hugtak sem bandaríski fornleifafræðingurinn [[James Henry Breasted]] setti fram árið [[1916]] og á við hálfmánalaga svæði í [[Vestur-Asía|Vestur-Asíu]] sem nær frá botni [[Persaflói|Persaflóa]], eftir ánum [[Efrat]] og [[Tígris]] að [[botn Miðjarðarhafs|botni Miðjarðarhafs]]. Þetta svæði er einstaklega frjósamt miðað við þurr svæði allt í kring. Í dag eru [[Kýpur]] og [[Egyptaland]] oft líka talin til frjósama hálfmánans. Á þessu svæði hófst [[landbúnaðarbyltingin]] fyrir 10-8.000 árum og þar þróuðust í [[fornöld]] stór menningarsamfélög ([[Mesópótamía]], [[Assýría]], [[Fönikía]] og [[Egyptaland hið forna]]) með [[ritmál]]i, [[gler]]vinnslu, notkun [[hjól]]sins og [[áveita|áveitur]]. Vegna þessa hefur svæðið líka verið kallað „[[vagga siðmenningar]]“ með vísun í eitt eða fleiri þessara menningarsamfélaga. Í dag eru löndin [[Írak]], [[Kúveit]], [[Sýrland]], [[Líbanon]], [[Jórdanía]], [[Ísrael]], [[Palestínuríki]], Kýpur og Egyptaland að stórum hluta innan þessa svæðis. {{stubbur}} [[Flokkur:Mannkynssaga]] [[Flokkur:Mið-Austurlönd]] b7ex9i2ozgc8vd50c982t395jwy2ztd 2 130616 1979759 1979065 2026-09-22T11:03:02Z Berserkur 10188 1979759 wikitext text/x-wiki {{Möppudýr}} {{#babel:is|en-3|sv-2|es-2|fo-1|pizza|trúleysi}} Ég er Vesturbæingur fæddur 1980, virkur á Wikipedia síðan um 2010 og möppudýr 2016-2026 og stjórnandi síðan 2026. Áhugamál eru meðal annars landafræði, saga, dýr og náttúra, skógrækt, íþróttir, tónlist: Rokk, þungarokk og framsækin tónlist. Einnig: Málefni líðandi stundar, pólitík, heilsa og félagsleg málefni. Reyni að bæta eða stofna síður af þeim toga á Wikipedia. =='''Síður á döfinni:'''== '''Geð+ heilsa:''' [[Óhefðbundnar lækningar]], [[Teygjur]], [[gjörgæsla]]. '''Félagsmál''': [[Fæðingarorlof]], [[búrka]], [[níkab]]. [[Menningarnám]]. '''Dýr:''' [[Sverðköttur]], [[Virginíuhjörtur]], [[Múlhjörtur]], [[Gúanakka]], [[víkúnja]], [[andesrefur]], [[Mistilþröstur]] '''Skordýr''': [[Bitmý]] , [[Skordýr á Íslandi]] ===Landafræði=== '''Ísland:''' {{Friðlönd}} {{Náttúruvætti}} {{Fólkvangar}} '''N-Ameríka''': '''Þjóðgarðar Bandaríkjanna og Kanada''' Bæta við: [[Þjóðgarður]] '''S-Ameríka''' Ath borgir... Argentína: [[Mendoza]], [[San Miguel de Tucumán]], [[Mar del Plata]], [[Salta]], [[Resistencia]], [[Santiago del Estero]], [[Corrientes]], [[Posadas]], [[San Salvador de Jujuy]], [[Neuquén]], [[Formosa (Argentína)]], [[San Luis (Argentína)]] '''Fjöll/Eldfjöll''': Mið og S Ameríka '''Borgir í BNA''': , [[Kenai]], [[Charleston (aðgreining)]], [[Wilmington]], [[Fargo]], '''Borgir í Kanada''': [[Brampton]], [[Kanata]], [[Laval]], [[Red Deer]], [[Abbotsford]], [[Nanaimo]], [[Vernon]], [[Chilliwack]], [[Burnaby]] '''Evrópa''': '''Skotland''': [[Kirkintilloch]], [[Haddington]], [[Musselburgh]], [[Giffnock]], [[Abroath]], [[Forfar]], [[Lochgilphead]], [[Alloa]] [[Dalkeith]], [[Elgin]], [[Irvine (Skotlandi)|Irvine]], [[Kilwinning]], [[Galashiels]], [[Hawick]], [[Ayr]], [[Dumbbarton]]. '''Borgir í Englandi:''' [[Cheltenham]], [[Mansfield]], [[Chatham]], [[Gillingham (Kent)]], [[Farnborough (Hampshire)]], [[Aldershot]], [[Paignton]], [[Torbay]] '''N-Írland/Írland''': [[Bangor (Norður-Írlandi)]], [[Kilkenny]] '''Wales''': [[Wrexham]] '''Borgir á Spáni''':, [[L'Hospitalet de Llobregat]], [[Badalona]], [[Sabadell]], [[Móstoles]], [[Alcorcón]],... '''[[Héruð Spánar]]''' '''Borgir á Ítalíu''': [[Latina]], [[Giugliano in Campania]], [[Trento]], [[Forlì]], [[Vicenza]], [[Bolzano]], [[Andria]], [[Cesena]], [[Pesaro]], [[Barletta]], [[Guidonia Montecelio]], [[Torre del Greco]], [[Treviso]], [[L'Aquila]] '''Borgir í Frakklandi''' [[Limoges]], [[Nîmes]], [[Villeurbanne]] '''Borgir í Noregi''': [[Ski]], [[Egersund]], [[Flekkefjord]], [[Grimstad]], [[Holmestrand]], [[Kongsvinger]], [[Mandal]], [[Notodden]], '''Borgir í Finnlandi''': [[Järvenpää]], [[Hamina]], [[Kangasala]], [[Kerava]], [[Riihimäki]], [[Rauma (Finlandi)]], [[Savonlinna]], [[Tornio]], [[Valkeakoski]] '''Borgir í Póllandi''': [[Gdynia]] '''Þéttbýlisstaðir Færeyjum''': , [[Rituvík]], [[Nes (Austurey)]] '''Filippseyjar''': [[Quezon City]] '''Grikkland''' *[[Listi yfir eyjar Grikklands]] og undirkafli landafræði [[Grikkland]]s '''Sagan''' * Kastalar: [[São Jorge-kastali]], [[Blarney-kastali]], [[Häme-kastali]], [[Buda-kastali]], [[Prag-kastali]], [[De Haar-kastali]], [[Krak des Chevaliers]], [[Caerlaverock-kastali]], [[Stirling-kastali]] ===Annað=== '''Tré/plöntur:''' [[Gullsópur]], [[Skógræktarfélag Reykjavíkur]] '''Tónlist''': [[Krummi Björgvinsson]], [[Eurythmics]], [[Back to the Beginning]] '''Fornminjar''' '''Fólk:''' [[Lára Ómarsdóttir]], [[Robert Wadlow]], [[Sveinn Ólafur Gunnarsson]], [[Anton Sveinn McKee]] '''Mannslíkaminn''': [[Öln]], ==Íþróttir== '''Knattspyrnumenn''': [[Hugo Ekitike]], [[Ederson]], [[Gabriel Batistuta]], [[Alessandro Del Piero]], [[Paolo Maldini]], [[Ruud Gullit]], [[Marco van Basten]], [[Jimmy Floyd Hasselbaink]], [[Enska úrvalsdeildin]]: toppskorarar... '''Körfuboltamenn''': [[Kringlukast]] [[Frjálsar íþróttir]] (bæta síðu) =='''Síður með þörf á úrbætum:'''== *Pólitík:, nútímasaga [[Túnis]], [[Evrópski flóttamannavandinn]] uppfæra *Dýr: [[dingó]], [[krókódílar]] *Líffærafræði: [[mannsheilinn]] *Landafræði: [[Wales]], [[Kína]], [[Kalifornía]], [[Noregur]], [[Kamsjatka]], [[Tyrkland]], [[Calgary]], Saga Alberta, Fylki Bandaríkjanna. *Náttúrufar: Rússlands, Kaliforníu, Tyrklands, Síle, Svíþjóðar og Noregs. Gróðurfar N-ameríku. http://www.visindavefur.is/svar.php?id=61941 *Saga, Líbíu, Túnis... [[Skotland]]s, [[Síle]]...[[Víetnam]] Evrópu http://www.visindavefur.is/svar.php?id=52081 Englands http://www.visindavefur.is/svar.php?id=62729 [[Frumbyggjar Ameríku]] http://www.icelandonline.is/ferdaheimurisl/thjodflokkar_indianar.htm Félagsleg málefni: [[Vændi]], [[dauðarefsing]]. Umskurður stúlkubarna Geðheilsa, heilsa o.fl : [[Jákvæð sálfræði]], [[Hamingja]], [[Andleg heilsa]], [[einelti]],[[Alzheimer]], [[hjartasjúkdómur]] l9jgbn28kk5ebahuuy26oen0uxk0fk4 14 138853 1979756 1599819 2026-09-22T10:58:16Z TKSnaevarr 53243 1979756 wikitext text/x-wiki {{skoða meira|Forseti Finnlands|Listi yfir forseta Finnlands}} [[Flokkur:Finnskir stjórnmálamenn]] [[Flokkur:Forsetar eftir löndum|Finnland]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Finnlands]] mpd8x3jd0bk1cpvuxej1n3hristglbg 0 139354 1979680 1652949 2026-09-21T14:43:05Z InternetArchiveBot 75347 Bætir við 1 bók til að [[Wikipedia:Sannreynanleikareglan|sannreyna]] (20260921sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1979680 wikitext text/x-wiki {{taxobox | image = Hampa Cannabis sativa L.jpg | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Rósaættbálkur]] (''Rosales'') | familia = [[Humlaætt]] (''Cannabaceae'') | genus = ''[[Cannabis]]'' | species = '''''C. sativa''''' | binomial = ''Cannabis sativa'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | subdivision_ranks = [[Undirtegund]]ir | subdivision = *''C. sativa'' ssp. ''sativa'' *[[Cannabis indica|''C. sativa'' ssp. ''indica'']] *[[Cannabis ruderalis|''C. sativa'' ssp. ''ruderalis'']] }} Cannabis sativa er einær tegund í hampættkvísl. Hún hefur verið ræktuð alla skráða sögu mannkyns. Ýmist fyrir iðnaðartrefjar, fræolíu, til matar, skemmtunar, í trúarathöfnum og sem lyf. Ágreiningur er um hvort C. sativa og C. indica séu aðskildar tegundir.<ref>{{cite journal|last1=Russo|first1=EB|title=History of cannabis and its preparations in saga, science, and sobriquet.|journal=Chemistry & Biodiversity|date=August 2007|volume=4|issue=8|pages=1614–48|pmid=17712811|doi=10.1002/cbdv.200790144}}</ref> Efnafræðilegur munur styður þó aðskilnað tegundanna.<ref name="Hillig">{{cite journal |author1=Karl W. Hillig |author2=Paul G. Mahlberg |year=2004 |title=A chemotaxonomic analysis of cannabinoid variation in ''Cannabis'' (Cannabaceae) |url=https://archive.org/details/american-journal-of-botany_2004-06_91_6/page/966 |journal=[[American Journal of Botany]] |volume=91 |issue=6 |pages=966–975 |pmid=21653452 |doi=10.3732/ajb.91.6.966}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{commonscat|Cannabis sativa}} {{wikilífverur|Cannabis sativa}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Humlaætt]] tjlcu31pptnbgon0bfla0upqo04cxbi 0 139565 1979715 1955939 2026-09-21T16:45:04Z Berserkur 10188 1979715 wikitext text/x-wiki [[File:Mayor of Reykjavik, Jón Gnarr, designates the 2011 Reykjavik Tree.jpg|thumb|Borgarstjóri Reykjavíkur, [[Jón Gnarr]], tilnefnir Reykjavíkurtréð 2011]] [[Skógræktarfélag Íslands]] útnefnir árlega '''Tré ársins''' og hefur gert svo síðan [[1989]]. {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:89%; margin-top:0.5em;" ! Ár !Tré !Staðsetning !Hnit !Mynd |- | 1989||Birki ([[Betula pubescens]])||[[Vaglaskógur|Vaglaskógi]]|| || |- | 1993||Birki (Betula pubescens)||[[Fljótsdalur|Fljótsdal]]|| {{hnit|65|3|47.84|N|14|51|7.44|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 1993}} || |- | 1994||Garðahlynur ([[Acer pseudoplatanus]])||[[Suðurgata|Suðurgötu]], [[Reykjavík]]|| {{hnit|64|8|48.26|N|21|56|34.92|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 1994}} || [[File:Hlynur við Suðurgötu.jpg|200px]] |- | 1995||Ilmreynir ([[Sorbus aucuparia]])||Ferstiklu, Hvalfirði|| {{hnit|64|24|36.96|N|21|35|48.96|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 1995}} || [[Mynd:FB IMG 1727646419189.jpg|200px]] |- | 1996||Evrópulerki ([[Larix decidua]])||[[Skrúður|Skrúð]], Dýrafirði|| {{hnit|65|55|45.15|N|23|34|18.85|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 1996}} || [[File:Evropulerki.jpg|200px]] |- | 1997||Tvö lerkitré, líklega rússalerki ([[Larix sibirica|Larix sukaczewii]])||Aðalstræti 52, [[Akureyri]]|| {{hnit|65|40|3.06|N|18|5|11.81|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 1997}}|| [[File:Tré ársins 1997 Aðalstræti Akureyri 0352.jpg|200px]] |- | 1998||Birki (Betula pubescens)||Sniðgötu, [[Akureyri]]|| {{hnit|65|41|3.52|N|18|5|45.19|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 1998}} || [[File:Tré ársins 1998.jpg|200px]] |- | 1999||Álmur ([[Ulmus glabra]])||Túngötu 6, Reykjavík|| {{hnit|64|8|50.98|N|21|56|37.84|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 1999}}|| [[File:Almur, túngötu.jpg|200px]] |- | 2000||Garðahlynur (Acer pseudoplatanus)||húsið Sólheimar, [[Bíldudalur|Bíldudal]]|| {{hnit|65|41|6.62|N|23|36|4.24|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2000}} || [[Mynd:Tré ársins 2000.jpg|200px]] |- | 2001||Strandavíðir ([[Salix phylicifolia]] ‘Strandir’)||Tröllatungu, [[Arnkötludalur|Arnkötludal]]|| {{hnit|65|37|40.49|N|21|41|29.84|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2001}} || |- | 2002||Tvö [[sitkagreni]] ([[Picea sitchensis]])||Stóru-Giljá, [[Austur-Húnavatnssýsla|Austur-Húnavatnssýslu]]||{{hnit|65|33|3.1|N|20|20|43.6|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2002}}|| [[File:Stóra Giljá Tré ársins 2002 (778).jpg|200px]] |- | 2003||Garðahlynur (Acer pseudoplatanus)||Bröttuhlíð 4, [[Hveragerði]]|| {{hnit|64|0|13.36|N|21|11|22.64|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2003}}|| |- | 2004||Evrópulerki (Larix decidua)||Hafnargötu 48, [[Seyðisfjörður|Seyðisfirði]]|| {{hnit|65|15|59.39|N|13|59|26.44|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2004}}|| [[File:Tré ársins 2004.jpg|200px]] |- | 2005||Rússalerki (Larix sukaczewii)||Digranesvegi, austurhluta Kópavogs|| {{hnit|64|6|24.49|N|21|52|52.55|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2005}} || |- | 2006||Gráösp ([[Populus x canescens]])||Austurgötu 12, Hafnarfirði||{{hnit|64|4|11.54|N|21|57|23.29|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2006}} || |- | 2007||Lindifura ([[Pinus sibirica]])||Mörkinni, Hallormsstað||{{hnit|65|5|30.85|N|14|45|21.44|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2007}} || [[Mynd:TA2007.jpg|200px|Tré ársins 2007.]] |- | 2008||Garðahlynur (Acer pseudoplatanus ‘Purpureum’)||Borgarbraut 27, [[Borgarnes|Borgarnesi]]|| {{hnit|64|32|25.57|N|21|55|6.2|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2008}}||[[Mynd:BorgarnesTreArsins2008.jpg|200px|Tré ársins 2008, hlynur í Borgarnesi]] |- | 2009||Hengibjörk ([[Betula pendula]])||[[Kjarnaskógur|Kjarnaskógi]], [[Akureyri]]||{{hnit|65|38|40.78|N|18|5|3.28|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2009}} ||[[File:Hengibirki.jpg|200px]] |- | 2010||Álmur (Ulmus glabra)||Heiðarvegi 35, Vestmannaeyjum|| {{hnit|63|26|20.86|N|20|16|38.97|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2010}}|| |- | 2011||Fjallagullregn ([[Laburnum alpinum]])||Greniteigi 9, [[Reykjanesbær]]|| {{hnit|64|0|24.16|N|22|33|56.45|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2011}}|| [[File:Tré ársins 2011 Greniteigi 9 0071.jpg|200px]] |- | 2012||Gráösp (Populus x canescens)||Brekkugötu 8, [[Akureyri]]|| {{hnit|65|40|59.96|N|18|5|35.39|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2012}}||[[File:GRÁOSP.jpg|200px|Tré ársins 2012]] |- | 2013||Alaskaösp ([[Populus balsamifera]] ssp. trichocarpa)||Freyshólum, [[Fljótsdalur|Fljótsdal]]|| {{hnit|65|8|3|N|14|39|58.9|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2013}}|| |- | 2014||Evrópulerki (Larix decidua)||Arnarholti, [[Stafholtstungnahreppur|Stafholtstungum]]|| {{hnit|64|40|30.8|N|21|37|49.7|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2014}}|| [[Mynd:TA2014.jpg|200px|Tré ársins 2014.]] |- | 2015||Ilmreynir (Sorbus aucuparia)||[[Sandfell í Öræfum|Sandfelli]], Öræfum||{{hnit|63|56|37.5|N|16|47|29.4|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2015}} ||[[Mynd:SandfellTreArsins2015.jpg|200px|Tré ársins 2015. Sandfelli í Öræfum.]] |- | 2016||Alaskaösp (Populus balsamifera ssp. trichocarpa)||Garðastræti 11a, Reykjavík|| {{hnit|64|8|55.58|N|21|56|35.73|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2016}}|| [[File:Reykjavík - tree of the year 2016.jpeg|200px]] |- | 2017||Skógarbeyki ([[Fagus sylvatica]])||[[Hellisgerði]], Hafnarfirði||{{hnit|64|4|17.68|N|21|57|34.66|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2017}} ||[[Mynd:HellisgerdiTreArsins2017.jpg|200px|Tré ársins 2017. Skógarbeyki (Fagus sylvatica) í Hellisgerði, Hafnarfirði.]] |- | 2018||Vesturbæjarvíðir ([[Salix viminalis]])||[[Skógar|Ytri Skógar]]||{{hnit|63|31|46.31|N|19|30|3.39|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2018}}||[[Mynd:TA2018.jpg|200px|Tré ársins 2018.]] |- | 2019||Rauðgreni ([[Picea abies]])||[[Elliðaárhólmi]] <ref>[https://www.skog.is/tre-arsins-2019/ Tré ársins 2019] Skog.is, Skoðað 4. nóv, 2019.</ref>||{{hnit|64|7|1.06|N|21|49|49.48|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2019}} ||[[Mynd:TA2019.jpg|200px|Tré ársins 2019.]] |- | 2020||[[Gráreynir]] ([[Sorbus hybrida]])<ref>{{Cite web|url=http://www.bb.is/2020/09/tre-arsins-2020-er-grareynir/|title=Tré ársins 2020 er gráreynir|last=Bjarnason|first=Björgvin|date=2020-09-03|website=Bæjarins Besta|language=is|access-date=2020-11-06}}</ref>||[[Þorskafjörður|Skógar, Þorskafirði]]||{{hnit|65|35|59.54|N|22|5|14.45|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2020}}||[[Mynd:TA2020.jpg|200px|Tré ársins 2020.]] |- | 2021||[[Heggur]] ([[Prunus padus]])<ref>{{Cite web|url=https://www.skogur.is/is/um-skograektina/frettir-og-vidburdir/frettir-og-pistlar/riflega-aldargamall-heggur-er-tre-arsins-2021|title=Ríflega aldargamall heggur er tré ársins 2021|last=|date=2021-08-26|website=Skógræktin|language=is|access-date=2022-01-11|archive-date=2022-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111190346/https://www.skogur.is/is/um-skograektina/frettir-og-vidburdir/frettir-og-pistlar/riflega-aldargamall-heggur-er-tre-arsins-2021|url-status=dead}}</ref>||[[Rauðavatn]], Reykjavík || {{hnit|64|6|11.9|N|21|45|29|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2021}} || |- | 2022||Sitkagrenitré ([[Picea sitchensis]]) nálægt [[Systrafoss|Systrafossi]]. Þetta er fyrsta tréð á Íslandi í nútímanum sem nær 30 metra hæð. Það var gróðursett árið 1949. Við verðlaunaafhendinguna var hæð trésins mæld af [[Katrín Jakobsdóttir]] forsætisráðherra. Mæld hæð var 30,15 metrar og stofnþvermál í brjósthæð var 49,9 cm.<ref>{{Cite web|url=https://www.skog.is/2022-sitka-spruce/|title=2022 – Sitka spruce (Picea sitchensis) in Kirkjubæjarklaustur, S-Iceland|last=|date=2023-01-06|website=Skógræktarfélag Íslands|language=en|access-date=2025-06-16}}</ref>|| [[Kirkjubæjarklaustur|Kirkjubæjarklaustri]]||{{hnit|63|47|12.63|N|18|3|37.12|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2022}} || |- | 2023||[[Sitkagreni]] ([[Picea sitchensis]] sem stóð af sér aurskriðu á Seyðisfirði.|| [[Seyðisfjörður|Seyðisfirði]]||{{hnit|65|15|52.9|N|13|59|32.8|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2023}} || |- |2024||[[Skógarfura]] ([[Pinus sylvestris]]) í Varmahlíð, Skagafirði.|| [[Varmahlíð]]|| {{hnit|65|33|5.64|N|19|26|43.09|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2024}} || [[Mynd:Tré ársins 2024 474.jpg|200px]] |- |2025|| [[Sitkagreni]] á Jórukletti í Ölfusá|| Selfoss|| {{hnit|63|56|23.2|N|21|00|01.6|W|display=inline|region:IS|name=Tré ársins 2025}}|| [[Mynd:Ölfusá at Selfoss, Iceland.jpg|200px]] |- |2026|| [[Evrópuaskur]] við [[Mógilsá]] <ref>[https://www.skog.is/tre-arsins-2026-utnefnt/ Tré ársins útnefnt] Skógræktarfélag Íslands, sótt 21. september 2026</ref> ||Undir [[Esja|Esju]]|| |} ==Tenglar== * [https://w.wiki/4fWh Kort] {{Commonscat|Tree of the Year in Iceland}} ==Tilvísanir== <references/> ==Heimildir== * {{Cite web | title = Tré ársins | work = skog.is | accessdate = 2025-06-14 | url = https://www.skog.is/tre-arsins/ }} [[Flokkur:Skógrækt á Íslandi]] [[Flokkur:Tré]] [[Flokkur:stofnað 1989]] noqeh1ragwo8i9ynr8okdwx3qo788do 0 146189 1979690 1918225 2026-09-21T15:08:14Z TKSnaevarr 53243 1979690 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Wilhelm Marx | búseta = | mynd = Bundesarchiv Bild 146-1973-011-02, Wilhelm Marx.jpg | myndastærð = | myndatexti = | titill= [[Kanslari Þýskalands]] | stjórnartíð_start2 = [[30. nóvember]] [[1923]] | stjórnartíð_end2 = [[15. janúar]] [[1925]] | forseti2 = [[Friedrich Ebert]] | forveri2 = [[Gustav Stresemann]] | eftirmaður2 =[[Hans Luther]] | stjórnartíð_start = [[17. maí]] [[1926]] | stjórnartíð_end = [[12. júní]] [[1928]] | forseti = [[Paul von Hindenburg]] | forveri = [[Hans Luther]] | eftirmaður =[[Hermann Müller]] | fæðingarnafn = | fæddur = [[15. janúar]] [[1863]] | fæðingarstaður = [[Köln]], [[Prússland|Prússlandi]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1946|8|5|1863|1|15}} | dánarstaður = [[Bonn]], [[Þýskaland]]i | orsök_dauða = | stjórnmálaflokkur = [[Miðflokkurinn (Þýskaland)|Miðflokkurinn]] | þekktur_fyrir = | starf = Lögfræðingur, stjórnmálamaður | laun = | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] | maki = Johanna Verkoyen | börn = 4 | háskóli = [[Háskólinn í Bonn]] | foreldrar = | heimasíða = | niðurmál = | hæð = | þyngd = |undirskrift = }} '''Wilhelm Marx''' (15. janúar 1863 – 5. ágúst 1946) var þýskur lögfræðingur, stjórnmálamaður og meðlimur í kaþólska [[Miðflokkurinn (Þýskaland)|Miðflokknum]]. Hann var tvisvar [[kanslari Þýskalands]], frá 1923 til 1925 og aftur frá 1926 til 1925. Hann var einnig forsætisráðherra [[Prússland]]s í stuttan tíma árið 1925. Samanlagt sat hann lengst allra kanslara [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins]]. ==Æviágrip== Marx var sonur skólastjóra í [[Köln]]. Hann ólst upp í borginni, gekk þar í Dreikönigsskólann og fékk þaðan bakkalársgráðu árið 1881. Hann stundaði síðan laganám í háskólanum í [[Bonn]]. Eftir útskrift úr laganámi vann hann ýmis störf sem lögfræðingur og dómari auk þess sem hann hóf þátttöku í stjórnmálum sem meðlimur kaþólska [[Miðflokkurinn (Þýskaland)|Miðflokksins]]. Sem kaþólikki átti Marx erfitt uppdráttar í lagageiranum á tíma [[Þýska keisaraveldið|þýska keisaraveldisins]] þar sem [[Prússland|prússneskir]] [[Mótmælandatrú|mótmælendur]] nutu ýmissa forréttinda.<ref name=Bio>{{cite web|url=http://www.deutsche-biographie.de/sfz58854.html|title=Biografie Wilhelm Marx (German)|publisher=Bayerische Nationalbibliothek|accessdate=30. ágúst 2018}}</ref> Marx sat lengi bæði á prússneska héraðsþinginu og þýska ríkisþinginu og var þar þekktur sem óumdeildur stjórnmálamaður og samningamaður sem tókst vel að miðla málum.<ref>Ulrich von Hehl, ''Wilhelm Marx'', Matthias-Grünewald-Verlag, 1987, bls. 12.</ref> Eftir að keisaraveldið hrundi og [[Weimar-lýðveldið]] var stofnað var Marx skipaður forseti hæstaréttarins<ref>Michael Fröhlich, ''Die Weimarer Republik: Portrait einer Epoche in Biographien'', Primus, 2002, bls. 55.</ref> og síðar forseti hæstaréttar [[Berlín]]ar. Eftir að ríkisstjórn [[Gustav Stresemann|Gustavs Stresemann]] sprakk í nóvember árið 1923 fól [[Friedrich Ebert]] forseti Marx að mynda nýja ríkisstjórn og gerast kanslari. Marx myndaði [[minnihlutastjórn]] með Miðflokknum, [[Þýski Þjóðarflokkurinn|þýska Þjóðarflokknum]], [[Bæverski Þjóðarflokkurinn|bæverska Þjóðarflokknum]] og þýska [[Þýski demókrataflokkurinn|Demókrataflokknum]]. Ríkisstjórn Marx kynnti nýjan gjaldmiðil, þýska rentenmarkið, til að styrkja bágstaddan efnahaginn,<ref>Andreas Wirsching, ''Die Weimarer Republik: Politik und Gesellschaft'', Oldenbourg Verlag, 2000, bls. 15.</ref> samdi við aðskilnaðarsinna í [[Rínarland-Pfalz|Rínarlandi-Pfalz]]<ref>Eugen Mayer, ''Skizzen aus dem Leben der Weimarer Republik'', Duncker & Humblot, 1962, bls. 38.</ref> og dró úr spennu á svæðum sem Frakkar og Belgar höfðu hernumið.<ref name=Bio/> Marx tókst ekki að endurnýja ríkisstjórn sína eftir þingkosningar í lok ársins 1924. Eftir að Ebert forseti lést árið 1925 bauð Marx sig fram í forsetakosningum sem frambjóðandi Miðflokksins. Hann hlaut 14,5% atkvæða í fyrri umferð kosninganna. Hann tapaði að endingu fyrir [[Paul von Hindenburg]]<ref>Christoph Wagner, ''Entwicklung, Herrschaft und Untergang der nationalsozialistischen Bewegung in Passau 1920 bis 1945'', Frank & Timme GmbH, 2007, bls. 50.</ref> þar sem kommúnistinn [[Ernst Thälmann]] var einnig í framboði og klauf atkvæðahóp frjálslyndra og miðvinstrimanna sem vildu ekki harðlínumanninn Hindenburg sem forseta. Í janúar árið 1926 varð Marx dómsmálaráðherra í ríkisstjórn [[Hans Luther|Hans Luthers]]. Hann tók við sem kanslari eftir að Luther sagði af sér í maí sama ár. Ríkisstjórn Marx hrundi eftir að Jafnaðarmaðurinn [[Philipp Scheidemann]] leiddi í ljós á þingfundi að þýski herinn hefði átt í samstarfi við [[Rauði herinn|rauða herinn]]. Marx tókst að halda í stjórnartaumana með því að fá öfgahægriflokkinn DNVP inn í stjórnarsamstarfið en ríkisstjórn hans hrundi endanlega í júní árið 1928 vegna deilna um skólalög sem Marx hugðist setja. ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill = [[Kanslari Þýskalands]] | frá = [[30. nóvember]] [[1923]] | til = [[15. janúar]] [[1925]] | fyrir = [[Gustav Stresemann]] | eftir = [[Hans Luther]] }} {{Erfðatafla |titill = [[Kanslari Þýskalands]] | frá = [[17. maí]] [[1926]] | til = [[12. júní]] [[1928]] | fyrir = [[Hans Luther]] | eftir = [[Hermann Müller]] }} {{Töfluendir}} {{Kanslarar Þýskalands}} {{fd|1863|1946}} {{DEFAULTSORT:Marx, Wilhelm}} [[Flokkur:Kanslarar Þýskalands]] eeyxbi54cid8plrj0juprld5o9mpuk2 0 151246 1979672 1958477 2026-09-21T13:51:24Z TKSnaevarr 53243 1979672 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Sirimavo Bandaranaike | nafn_á_frummáli = {{nobold|සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක}} | mynd = Bandaranaike 1974.jpg | titill= Forsætisráðherra Srí Lanka | stjórnartíð_start3 = [[21. júní]] [[1960]] | stjórnartíð_end3 = [[27. mars]] [[1965]] | einvaldur3 = [[Elísabet 2. Bretadrottning|Elísabet 2.]] | landstjóri3 = [[Oliver Goonetilleke]]<br>[[William Gopallawa]] | forveri3 = [[Dudley Senanayake]] | eftirmaður3 = [[Dudley Senanayake]] | stjórnartíð_start2 = [[29. maí]] [[1970]] | stjórnartíð_end2 = [[23. júlí]] [[1977]] | einvaldur2 = [[Elísabet 2. Bretadrottning|Elísabet 2.]] (1970–1972) | forseti2 = [[William Gopallawa]] (1972–1977) | landstjóri2 =[[William Gopallawa]] (1970–1972) | forveri2 = [[Dudley Senanayake]] | eftirmaður2 = [[J. R. Jayewardene]] | stjórnartíð_start = [[14. nóvember]] [[1994]] | stjórnartíð_end = [[10. ágúst]] [[2000]] | forseti = [[Chandrika Kumaratunga]] | forveri = [[Chandrika Kumaratunga]] | eftirmaður = [[Ratnasiri Wickremanayake]] | myndatexti1 = Sirimavo Bandaranaike árið 1974. | fæddur = [[17. apríl]] [[1916]] | fæðingarstaður = [[Ratnapura]], [[Srí Lanka|Ceylon]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2000|10|10|1916|4|17}} | dánarstaður = [[Kadawatha]], [[Srí Lanka]] | þjóderni = [[Srí Lanka|Srílönsk]] | maki = [[Solomon Bandaranaike]] (g. 1940; d. 1959) | stjórnmálaflokkur = [[Frelsisflokkurinn (Srí Lanka)|Frelsisflokkurinn]] | börn = 3 | trúarbrögð = [[Búddismi]] }} '''Sirima Ratwatte Dias Bandaranaike''' (17. apríl 1916 – 10. október 2000), yfirleitt kölluð '''Sirimavo Bandaranaike''', var [[Srí Lanka|srílanskur]] stjórnmálamaður sem var þrisvar sinnum forsætisráðherra Srí Lanka. Hún var fyrsti kvenkyns forsætisráðherra í heimi. ==Æviágrip== Sirimavo Bandaranaike fæddist árið 1916 til einnar auðugustu fjölskyldu Srí Lanka, sem þá hét Ceylon og var undir breskum yfirráðum. Hún gekk í búddískan klausturskóla sem barn og giftist árið 1940 að undirlagi foreldra sinna [[Solomon Bandaranaike]], einum helsta stjórnmálaleiðtoga eyjunnar. Solomon stofnaði nýjan vinstriflokk undir nafninu [[Frelsisflokkurinn (Srí Lanka)|Frelsisflokkurinn]] og var útnefndur forsætisráðherra landsins fyrir flokkinn árið 1956.<ref name=mbl2000>{{Vefheimild|titill=Fyrsta konan í embætti forsætisráðherra látin|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1980876|útgefandi=''Morgunblaðið''|ár=2000|mánuður=11. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=16. maí}}</ref> Árið 1959 var Solomon myrtur af [[Búddismi|búddískum]] öfgamanni. Í kjölfarið tók Sirimavo við formennsku í frelsisflokknum og leiddi hann til afgerandi sigurs í kosningum sem haldnar voru árið 1960. Bandaranaike varð þar með fyrst kvenna til að vera kjörin forsætisráðherra ríkis síns.<ref>{{Vefheimild|titill=Fyrsti kvenforsætisráðherra í heimi|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4996129|útgefandi=''Melkorka''|ár=1960|mánuður=1. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=16. maí}}</ref> Sem forsætisráðherra tók Bandaranaike upp róttæka vinstristefnu og lét lýsa því yfir í stjórnarskrá landsins að Srí Lanka væri [[Sósíalismi|sósíalískt]] [[lýðveldi]].<ref>{{Vefheimild|höfundur=Lína H. Blöndal|titill=Sirimavo Bandaranaike: Forsætisráðherrann á Sri Lanka|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000553990|útgefandi=''Vera''|ár=1999|mánuður=1. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=16. maí}}</ref> Hún þjóðnýtti ýmis einkafyrirtæki, bannaði vöruinnflutning til eyjunnar, lokaði sendiráði Ísraels á Srí Lanka og bannaði bandarískum friðargæslusveitum að hafa starfsemi á eyjunni.<ref name=mbl2000/> Uppreisn var gerð gegn Bandaranaike snemma á valdatíð hennar en henni tókst að kæfa hana niður.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Jörgen Bast|titill=„Sterka ekkjan“ á Ceylon|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1049009|útgefandi=''Tíminn''|ár=1962|mánuður=8. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=16. maí}}</ref> Hún sat sem forsætisráðherra til ársins 1965, en þá tapaði flokkur hennar þingkosningum vegna efnahagsörðugleika. Bandaranaike tókst að komast til valda á ný þegar flokksbandalag hennar vann kosningasigur árið 1970. Stefnuskrá hennar í aðdraganda kosningarinnar var mjög róttæk og kvað m. a. á um að bankar Srí Lanka skyldu þjóðnýttir og að landið myndi viðhalda ævarandi hlutleysi.<ref>{{Vefheimild|titill=Grátandi ekkjan verður forsætisráðherra í annað sinn|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3683494|útgefandi=''Tíminn''|ár=1970|mánuður=3. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=16. maí}}</ref> Frelsisflokkurinn tapaði þingkosningum árið 1977 og Bandaranaike varð aftur leiðtogi stjórnarandstöðunnar. Árið 1980 sakaði srílanska þingið Bandaranaike um að hafa misnotað vald sitt og vék henni því úr þingsæti sínu. Jafnframt var Bandaranaike svipt pólitískum réttindum sínum og henni bannað að gegna opinberu embætti í sjö ár. Eftir að þetta bann rann út bauð Bandaranaike sig fram til forseta í kosningum árið 1988 en bað ósigur.<ref name=mbl2000/> Árið áður hafði stjórnarskrá landsins verið breytt svo að völd forsetans jukust gífurlega á kostnað forsætisráðherrans. Dóttir Bandaranaike, [[Chandrika Kumaratunga]], varð formaður Frelsisflokksins árið 1993 og var kjörin forseti Srí Lanka næsta ár. Kumaratunga útnefndi móður sína sem forsætisráðherra og þar með var komin upp sú fordæmalausa staða að þjóðhöfðingi og ríkisstjórnarleiðtogi landsins væru mæðgur. Forsætisráðherraembættið var á þessum tíma orðið valdalítið og að mestu táknrænt, en Bandaranaike naut þó enn talsverðra áhrifa innan Frelsisflokksins. Kumaratunga leysti móður sína úr embætti sökum aldurs í ágúst árið 2000<ref>{{Vefheimild|titill=Forsætisráðherra Sri Lanka hættir|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2437414|útgefandi=''Dagur''|ár=2000|mánuður=11. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=16. maí}}</ref> og Bandaranaike lést aðeins tveimur mánuðum síðar.<ref name=mbl2000/> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=Forsætisráðherra Srí Lanka |frá=[[21. júní]] [[1960]] |til=[[27. mars]] [[1965]] |fyrir=[[Dudley Senanayake]] |eftir=[[Dudley Senanayake]] }} {{Erfðatafla |titill=Forsætisráðherra Srí Lanka |frá=[[29. maí]] [[1970]] |til=[[23. júlí]] [[1977]] |fyrir=[[Dudley Senanayake]] |eftir=[[J. R. Jayewardene]] }} {{Erfðatafla |titill=Forsætisráðherra Srí Lanka |frá=[[14. nóvember]] [[1994]] |til=[[10. ágúst]] [[2000]] |fyrir=[[Chandrika Kumaratunga]] |eftir=[[Ratnasiri Wickremanayake]] }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Bandaranaike, Sirimavo}} {{fd|1916|2000}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Srí Lanka]] ibwft54pzgof4akz8t587vdr5dpagem 0 151781 1979704 1965934 2026-09-21T15:46:26Z Makenzis 56151 /* Leikmenn */ 1979704 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|núverandi= |Fullt nafn=Futbolo klubas Žalgiris |mynd= |Gælunafn=žalgiriečiai (grænn-hvítur) |Stytt nafn=FK Žalgiris |Stofnað=1947 FK Dinamo <br /> 2009 VMFD Žalgiris |Leikvöllur=FK Žalgiris namų stadionas|Stærð=5,400 |Stjórnarformaður= {{LTU}} Mindaugas Kasperūnas |Knattspyrnustjóri= {{LTU}} [[Andrius Skerla]] |Deild=[[TOPLYGA]] |Tímabil=2025 |Staðsetning= '''3.''' ''([[A lyga]])'' | pattern_la1 = | pattern_b1 = _rioave1819h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _nikeblack | pattern_so1 = _nikeblack | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _rioave1819h | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _nikewhite | pattern_so2 = _nikewhite | leftarm2 = 00A650 | body2 = FFFFFF | rightarm2 = 00A650 | shorts2 = 00A650 | socks2 = 00A650 | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = _nikewhite | pattern_so3 = _nikewhite | leftarm3 = 880000 | body3 = 880000 | rightarm3 = 880000 | shorts3 = 880000 | socks3 = 880000 }} [[File:Gdansk autokar Zalgiris Vilnius.jpg|thumb|FK Žalgiris]] [[File:LFF2 by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|250px|right|FK Žalgiris]] [[File:Fans of Zalgiris Vilnius.JPG|300px|thumb|Pietų IV]] '''Futbolo klubas Žalgiris''' er lið sem er í [[A lyga|litáísku úrvalsdeildinni í knattspyrnu]]. Liðið var stofnað árið 1947. Núverandi völlur [[FK Žalgiris namų stadionas]] tekur tæp 5.400 í sæti. == Nafn breytingaskrá == * 1947: FK Dinamo * 1948–1962: FK Spartakas * 1962–1993: FK Žalgiris * 1993–1995: FK Žalgiris-EBSW * 1995–2009: FK Žalgiris * 2009–2015: VMFD Žalgiris * 2015–....: FK Žalgiris ==Titlar== *''Meistarar i [[A lyga]]'' (11): 1991, 1992, 1999, 2013, 2014, 2015, 2016, 2020, 2021, 2022, 2024 *''LFF taurė'' (14): 1991, 1993, 1994, 1997, 2003 (r), 2012, 2013, 2014, 2015, 2016 (p), 2016 (r), 2018, 2021, 2022 *''LFF Supertaurė'' (8): 2003, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2020, 2023 == Árangur (2009–...) == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2009 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito09.html#1lyga</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2010 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2010.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2011.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2012.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2021 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2022 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2023 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2024 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2025 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2026 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[TOPLYGA]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Leikmenn == Uppfært: [[5. júní]] 2026. {{Fs start}} {{Fs player|no= 1|nat=VEN|pos=GK|name=[[Carlos Olses]]}} {{Fs player|no=12|nat=LTU|name=[[Vincentas Šarkauskas]]|pos=GK}} {{Fs player|no=95|nat=LTU|name=Dominykas Čekavičius|pos=GK}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs player|no=60|nat=LTU|pos=DF|name=[[Tomas Bakšys]]}} {{Fs player|no=5|nat=ROM|name=[[Grigore Turda]]|pos=DF}} {{Fs player|no=13|nat=LTU|pos=DF|name=[[Klaudijus Upstas]]}} {{Fs player|no=15|nat=CRO|pos=DF|name=[[Petar Bosančić]]}} {{Fs player|no=25|nat=LTU|name=[[Vytis Pavilonis]]|pos=DF}} {{Fs player|no=26|nat=FRA|pos=DF|name=[[Younn Zahary]]}} {{Fs player|no=|nat=GER|name=[[Dominik Franke]]|pos=DF}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs player|no= 6|nat=CRO|pos=MF|name=[[Marko Capan]]}} {{Fs player|no= 7|nat=SRB|pos=MF|name=[[Nemanja Mihajlović]]}} {{Fs player|no=17|nat=LTU|pos=MF|name=[[Giedrius Matulevičius]]}} {{fs player|no=18|nat=LTU|pos=MF|name=[[Deividas Šešplaukis]]}} {{Fs player|no=22|pos=MF|nat=LTU|name=[[Ovidijus Verbickas]]}} {{Fs player|no=29|pos=MF|nat=LTU|name=[[Kajus Bička]]}} {{Fs player|no=33|nat=LTU|pos=MF|name=[[Nedas Klimavičius]]}} {{Fs player|no=77|pos=MF|nat=BLR|name=[[Jurij Kendyš]]}} {{Fs player|no=88|pos=MF|nat=LTU|name=Dariuš Stankevičius}} {{Fs player|no=99|nat=LTU|pos=MF|name=[[Gustas Jarusevičius]]}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs player|no= 8|nat=ROM|pos=FW|name=[[Liviu Antal]]}} {{Fs player|no=11|nat=SRB|pos=FW|name=[[Nikola Petković]]}} {{Fs player|no=44|nat=LTU|pos=FW|name=[[Patrik Matyžonok]]}} {{Fs player|no=90|pos=FW|nat=FRA|name=[[Bryan Teixeira]]}} {{Fs end}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [http://fkzalgiris.lt FK Žalgiris] * [https://int.soccerway.com/teams/lithuania/fk-zalgiris-vilnius/1406/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/zalgiris/fuLOijFI/ FLASHSCORE] * [https://www.transfermarkt.com/zalgiris-vilnius/startseite/verein/602 Transfermarkt] * [https://toplyga.lt/komanda/zalgiris toplyga.lt (FK Žalgiris)] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-zalgiris-vilnius/15837/ Globalsportsarchive] {{DEFAULTSORT:Žalgiris}} [[Flokkur:Litáísk knattspyrnufélög]] f37jpwobyfpz4vwdccddi3iferqn9qq 1979705 1979704 2026-09-21T15:46:37Z Makenzis 56151 /* Leikmenn */ 1979705 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|núverandi= |Fullt nafn=Futbolo klubas Žalgiris |mynd= |Gælunafn=žalgiriečiai (grænn-hvítur) |Stytt nafn=FK Žalgiris |Stofnað=1947 FK Dinamo <br /> 2009 VMFD Žalgiris |Leikvöllur=FK Žalgiris namų stadionas|Stærð=5,400 |Stjórnarformaður= {{LTU}} Mindaugas Kasperūnas |Knattspyrnustjóri= {{LTU}} [[Andrius Skerla]] |Deild=[[TOPLYGA]] |Tímabil=2025 |Staðsetning= '''3.''' ''([[A lyga]])'' | pattern_la1 = | pattern_b1 = _rioave1819h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _nikeblack | pattern_so1 = _nikeblack | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _rioave1819h | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _nikewhite | pattern_so2 = _nikewhite | leftarm2 = 00A650 | body2 = FFFFFF | rightarm2 = 00A650 | shorts2 = 00A650 | socks2 = 00A650 | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = _nikewhite | pattern_so3 = _nikewhite | leftarm3 = 880000 | body3 = 880000 | rightarm3 = 880000 | shorts3 = 880000 | socks3 = 880000 }} [[File:Gdansk autokar Zalgiris Vilnius.jpg|thumb|FK Žalgiris]] [[File:LFF2 by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|250px|right|FK Žalgiris]] [[File:Fans of Zalgiris Vilnius.JPG|300px|thumb|Pietų IV]] '''Futbolo klubas Žalgiris''' er lið sem er í [[A lyga|litáísku úrvalsdeildinni í knattspyrnu]]. Liðið var stofnað árið 1947. Núverandi völlur [[FK Žalgiris namų stadionas]] tekur tæp 5.400 í sæti. == Nafn breytingaskrá == * 1947: FK Dinamo * 1948–1962: FK Spartakas * 1962–1993: FK Žalgiris * 1993–1995: FK Žalgiris-EBSW * 1995–2009: FK Žalgiris * 2009–2015: VMFD Žalgiris * 2015–....: FK Žalgiris ==Titlar== *''Meistarar i [[A lyga]]'' (11): 1991, 1992, 1999, 2013, 2014, 2015, 2016, 2020, 2021, 2022, 2024 *''LFF taurė'' (14): 1991, 1993, 1994, 1997, 2003 (r), 2012, 2013, 2014, 2015, 2016 (p), 2016 (r), 2018, 2021, 2022 *''LFF Supertaurė'' (8): 2003, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2020, 2023 == Árangur (2009–...) == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2009 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito09.html#1lyga</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2010 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2010.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2011.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2012.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2021 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2022 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2023 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2024 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2025 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2026 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[TOPLYGA]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Leikmenn == Uppfært: [[5. júní]] 2026. {{Fs start}} {{Fs player|no= 1|nat=VEN|pos=GK|name=[[Carlos Olses]]}} {{Fs player|no=12|nat=LTU|name=[[Vincentas Šarkauskas]]|pos=GK}} {{Fs player|no=95|nat=LTU|name=Dominykas Čekavičius|pos=GK}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs player|no=60|nat=LTU|pos=DF|name=[[Tomas Bakšys]]}} {{Fs player|no=5|nat=ROM|name=[[Grigore Turda]]|pos=DF}} {{Fs player|no=13|nat=LTU|pos=DF|name=[[Klaudijus Upstas]]}} {{Fs player|no=15|nat=CRO|pos=DF|name=[[Petar Bosančić]]}} {{Fs player|no=25|nat=LTU|name=[[Vytis Pavilonis]]|pos=DF}} {{Fs player|no=26|nat=FRA|pos=DF|name=[[Younn Zahary]]}} {{Fs player|no=21|nat=GER|name=[[Dominik Franke]]|pos=DF}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs player|no= 6|nat=CRO|pos=MF|name=[[Marko Capan]]}} {{Fs player|no= 7|nat=SRB|pos=MF|name=[[Nemanja Mihajlović]]}} {{Fs player|no=17|nat=LTU|pos=MF|name=[[Giedrius Matulevičius]]}} {{fs player|no=18|nat=LTU|pos=MF|name=[[Deividas Šešplaukis]]}} {{Fs player|no=22|pos=MF|nat=LTU|name=[[Ovidijus Verbickas]]}} {{Fs player|no=29|pos=MF|nat=LTU|name=[[Kajus Bička]]}} {{Fs player|no=33|nat=LTU|pos=MF|name=[[Nedas Klimavičius]]}} {{Fs player|no=77|pos=MF|nat=BLR|name=[[Jurij Kendyš]]}} {{Fs player|no=88|pos=MF|nat=LTU|name=Dariuš Stankevičius}} {{Fs player|no=99|nat=LTU|pos=MF|name=[[Gustas Jarusevičius]]}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs player|no= 8|nat=ROM|pos=FW|name=[[Liviu Antal]]}} {{Fs player|no=11|nat=SRB|pos=FW|name=[[Nikola Petković]]}} {{Fs player|no=44|nat=LTU|pos=FW|name=[[Patrik Matyžonok]]}} {{Fs player|no=90|pos=FW|nat=FRA|name=[[Bryan Teixeira]]}} {{Fs end}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [http://fkzalgiris.lt FK Žalgiris] * [https://int.soccerway.com/teams/lithuania/fk-zalgiris-vilnius/1406/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/zalgiris/fuLOijFI/ FLASHSCORE] * [https://www.transfermarkt.com/zalgiris-vilnius/startseite/verein/602 Transfermarkt] * [https://toplyga.lt/komanda/zalgiris toplyga.lt (FK Žalgiris)] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-zalgiris-vilnius/15837/ Globalsportsarchive] {{DEFAULTSORT:Žalgiris}} [[Flokkur:Litáísk knattspyrnufélög]] p3kjrulfqe7tjb02fl8zncgh98rkwqj 0 156009 1979691 1929515 2026-09-21T15:17:57Z TKSnaevarr 53243 1979691 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Óscar Arias Sánchez | mynd = Óscar Arias (cropped).jpg | myndastærð= | titill= Forseti Kosta Ríka | stjórnartíð_start2 = [[8. maí]] [[1986]] | stjórnartíð_end2 = [[8. maí]] [[1990]] | vara_forseti2 = [[Jorge Manuel Dengo Obregón]]<br>[[Victoria Garrón de Doryan]] | forveri2 = [[Luis Alberto Monge]] | eftirmaður2 = [[Rafael Ángel Calderón Fournier]] | stjórnartíð_start = [[8. maí]] [[2006]] | stjórnartíð_end = [[8. maí]] [[2010]] | vara_forseti = [[Laura Chinchilla]]<br>[[Kevin Casas]] | forveri = [[Abel Pacheco]] | eftirmaður = [[Laura Chinchilla]] | myndatexti1 = Óscar Arias árið 2018. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1940|9|13}} | fæðingarstaður = [[San José]], [[Kosta Ríka]] | þjóderni = [[Kosta Ríka|Kostarískur]] | maki = Margarita Penón Góngora (skilin) | stjórnmálaflokkur = [[Þjóðfrelsisflokkurinn (Kosta Ríka)|Þjóðfrelsisflokkurinn]] | börn = 2 | háskóli = [[Boston-háskóli]]<br>[[Háskóli Kosta Ríka]]<br>[[London School of Economics|Hagfræði- og stjórnmálafræðiháskólinn í London]]<br>[[Háskólinn í Essex]] | verðlaun =[[File:Nobel prize medal.svg|15px]] [[Friðarverðlaun Nóbels]] (1987) | undirskrift =FirmaOAS.jpg }} '''Óscar Rafael de Jesús Arias Sánchez''' (f. 13. september 1940) er [[Kosta Ríka|kostarískur]] stjórnmálamaður sem hefur tvívegis verið forseti Kosta Ríka; frá 1986 til 1990 og frá 2006 til 2010. Arias hlaut [[friðarverðlaun Nóbels]] árið 1987 fyrir að vinna að gerð friðaráætlunar til að binda enda á [[Mið-Ameríkukreppan|Mið-Ameríkukreppuna]].<ref>{{Vefheimild|titill=Samið um rás byltingarinnar|url=https://timarit.is/page/1666424|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=1987|mánuður=23. október|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=12. febrúar}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Friðarsamkomulagið í Mið-Ameríku|url=https://timarit.is/page/2680684|útgefandi=''[[Dagur (dagblað 1918)|Dagur]]''|ár=1987|mánuður=19. október|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=12. febrúar}}</ref> == Æviágrip == Óscar Arias er kominn úr ríkri [[kaffi]]ræktarfjölskyldu. Hann hóf nám sitt heima í Kosta Ríka en gekk síðan í [[Boston-háskóli|Boston-háskóla]] í Bandaríkjunum og í [[London School of Economics|Hagfræði- og stjórnmálafræðiháskólann í London]]. Hann gekk í kostaríska [[Þjóðfrelsisflokkurinn (Kosta Ríka)|Þjóðfrelsisflokkinn]] (PLN) á áttunda áratugnum og var útnefndur ráðherra landsskipulags og efnahagsstjórnar í ríkisstjórn forsetans [[José Figueres Ferrer]] árið 1972. Arias varð aðalritari PLN árið 1979 og átti eftir að verða forseti lýðveldisins fyrir flokkinn á tveimur tímabilum. === Forsetatíðir === Arias var kjörinn forseti í fyrra skiptið árið 1986. Ásamt honum var í fyrsta sinn kjörin kona í embætti varaforseta landsins, [[Victoria Garrón]]. Á stjórnartíð Arias var mikill efnahagsuppgangur og atvinnuleysi lækkaði í Kosta Ríka. Forsetatíð Arias einkenndist þó fyrst og fremst af friðarumleitunum hans og harðri andstöðu hans gegn stuðningi [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] við [[Kontraskæruliðar|kontraskæruliða]] í borgarastyrjöldinni í [[Níkaragva]]. Þar sem Arias viðhélt formlegu hlutleysi Kosta Ríka var hann í aðstöðu til að gerast óhlutdrægur milligöngumaður og sem slíkur gerðist hann helsti hönnuður friðaráætlunar sem fulltrúar [[El Salvador]], [[Gvatemala]], [[Hondúras]] og Níkaragva undirrituðu þann 7. ágúst árið 1987. Andstaða Bandaríkjamanna við samninginn gerði hann erfiðan í framkvæmd en Arias var engu að síður sæmdur [[Friðarverðlaun Nóbels|friðarverðlaunum Nóbels]] hið sama ár fyrir að standa að gerð hans. Eftir að kjörtímabili Arias lauk árið 1990 reyndi hann mörgum sinnum að koma á stjórnarskrárbreytingum til að nema úr gildi bann gegn því að fyrrum forsetar byðu sig fram til endurkjörs. Árið 2003 lögðu stuðningsmenn Arias fram kæru til hæstaréttar Kosta Ríka þar sem dregið var í efa að bannið við endurframboði fyrrum forseta stæðist stjórnarskrá landsins. Í apríl sama ár féllst hæstirétturinn á rök þeirra og dæmdi bannákvæðið ógilt.<ref>[http://impreso.elnuevodiario.com.ni/2007/07/18/nacionales/54109 "Reeleccion seduce a los presidentes de America"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130913040137/http://impreso.elnuevodiario.com.ni/2007/07/18/nacionales/54109 |date=13. september 2013 }}, El Nuevo Diario, Managua, 18. júlí 2007, geymt í júlí 2009; [http://wvw.nacion.com/ln_ee/2003/abril/05/pais1.html "Reelecion presidencial: Arias sin prohobicion para postularse"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201002165307/http://wvw.nacion.com/ln_ee/2003/abril/05/pais1.html |date=2020-10-02 }}, La Nacion, Kosta Ríka, 5. apríl 2003.</ref> Arias bauð sig í kjölfarið fram til endurkjörs í forsetakosningum árið 2006.<ref>{{Vefheimild|tungumál=spænska|útgefandi=''Nacionales''|titill=Reelección presidencial: Arias sin prohibición para postularse|url=http://wvw.nacion.com/ln_ee/2003/abril/05/pais1.html|ár=2003|mánuður=5. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=13. febrúar|höfundur=Rónald Matute}}</ref> Fyrrum forsetinn [[Luis Alberto Monge]] lýsti fyrirhuguðu endurframboði Arias sem „valdaráni“.<ref>{{Vefheimild|tungumál=spænska|útgefandi=''Nacionales''|titill=Reelección: desafío a la Constitución|url=http://wvw.nacion.com/ln_ee/2004/marzo/20/opinion8.html|ár=2003|mánuður=20. mars|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=13. febrúar|höfundur=Luis Alberto Monge}}</ref> Arias var kjörinn forseti á ný með 40,5 % atkvæða þann 8. maí. Árið 2007 viðurkenndi hann formlega [[Kína|Alþýðulýðveldið Kína]], 58 árum eftir stofnun þess.<ref>{{Vefheimild|tungumál=fr|höfundur=Guillaume Beaulande|titill=L’Amérique centrale lâche Taipei|útgefandi=''Le Monde diplomatique''|ár=2016|mánuður=1. maí|url=https://www.monde-diplomatique.fr/2016/05/BEAULANDE/55450|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=13. febrúar}}</ref> Arias var milligöngumaður í stjórnarkreppunni sem fylgdi í kjölfar [[Valdaránið í Hondúras 2009|valdaránsins í Hondúras]] árið 2009.<ref>{{Vefheimild|titill=Hondúras á barmi borgarastyrjaldar?|url=https://timarit.is/page/5259319|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|höfundur=Baldur Arnarson|ár=2009|mánuður=21. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=13. febrúar}}</ref><ref>Jean-Michel Caroit, [https://www.lemonde.fr/ameriques/article/2009/07/10/au-costa-rica-la-mediation-d-oscar-arias-sur-le-honduras-s-annonce-laborieuse_1217462_3222.html Au Costa Rica, la médiation d'Oscar Arias sur le Honduras s'annonce laborieuse], ''[[Le Monde]]'', 10. júlí 2009.</ref> Hann reyndi að hvetja til þess að hinum brottrekna forseta Hondúras, [[Manuel Zelaya]], yrði hleypt aftur til landsins og leyft að ljúka kjörtímabili sínu. Arias stóð fyrir samningu samkomulags þess efnis<ref>{{Vefheimild|titill=Brottrekinn forseti sest í valdastól á nýjan leik|url=https://timarit.is/page/5265593|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|höfundur=Karl Blöndal|ár=2009|mánuður=31. október|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=13. febrúar}}</ref> en að endingu fór samningurinn út um þúfur.<ref>{{Vefheimild|titill=Segir samkomulagið farið út um þúfur|url=https://timarit.is/page/5265968|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=2009|mánuður=7. nóvember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=13. febrúar}}</ref> === Að lokinni embættistíð === Arias er meðlimur í samtökunum [[PeaceJam]] og heiðursmeðlimur í [[Búdapest-klúbburinn|Búdapest-klúbbnum]].<ref>[http://www.clubofbudapest.org/p-amb-arias.php The Club of Budapest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111112211535/http://www.clubofbudapest.org/p-amb-arias.php |date=2011-11-12 }}.</ref> Í september árið 2017 var hann meðal þeirra sem skrifuðu undir opið bréf til Sameinuðu þjóðanna þar sem hvatt var til aðgerða gegn ofsóknum á [[Róhingjar|róhingjum]] í [[Mjanmar]].<ref>{{Cite web |url=https://fr.news-front.info/2017/09/14/12-prix-nobel-appellent-a-faire-cesser-les-violences-contre-les-rohingyas/ |title=12 prix Nobel appellent à faire cesser les violences contre les Rohingyas. News-front, 14.09.2017 |access-date=2020-02-13 |archive-date=2017-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170916052725/https://fr.news-front.info/2017/09/14/12-prix-nobel-appellent-a-faire-cesser-les-violences-contre-les-rohingyas/ |url-status=dead }}</ref> Árið 2019 sakaði sálfræðingurinn og aðgerðasinninn Alexandra Arce von Herold Arias formlega um [[nauðgun]] við almannaráðuneytið. Eftir að hún bar fram ásökun sína stigu þrjár konur til viðbótar fram og sökuðu Arias um [[Kynferðisleg áreitni|kynferðislega áreitni]].<ref name="robles" /><ref>{{cite web |last1=Cordoba |first1=Javier |title=Costa Rica ex-leader Oscar Arias accused of sexual assault |url=https://www.washingtonpost.com/world/the_americas/costa-rica-ex-leader-oscar-arias-accused-of-sexual-assault/2019/02/05/752e767e-2976-11e9-906e-9d55b6451eb4_story.html |accessdate=7 February 2019 |agency=[[The Washington Post]] |date=5 February 2019 |archive-date=5 febrúar 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205234257/https://www.washingtonpost.com/world/the_americas/costa-rica-ex-leader-oscar-arias-accused-of-sexual-assault/2019/02/05/752e767e-2976-11e9-906e-9d55b6451eb4_story.html |url-status=dead }}</ref> Arias neitaði ásökununum.<ref name="robles">{{cite web|last1=Robles |first1=Francis |title=Former President of Costa Rica Is Accused of Sexual Assault |url=https://www.nytimes.com/2019/02/05/world/americas/oscar-arias-sanchez-sexual-assault.html |accessdate=7 February 2019 |agency=[[The New York Times]] |date=5 February 2019}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Forseti Kosta Ríka| frá = [[8. maí]] [[1986]]| til = [[8. maí]] [[1990]]| fyrir = [[Luis Alberto Monge]] | eftir = [[Rafael Ángel Calderón Fournier]] | }} {{Erfðatafla | titill = Forseti Kosta Ríka| frá = [[8. maí]] [[2006]]| til = [[8. maí]] [[2010]]| fyrir = [[Abel Pacheco]] | eftir = [[Laura Chinchilla]] | }} {{Töfluendir}} {{Friðarverðlaun Nóbels}} {{DEFAULTSORT:Arias Sánchez, Óscar}} {{f|1940}} [[Flokkur:Forsetar Kosta Ríka]] [[Flokkur:Handhafar friðarverðlauna Nóbels]] 82yzpu8slmvl7122dy6mp197bj2gb2x 0 157575 1979671 1879897 2026-09-21T13:50:02Z TKSnaevarr 53243 /* Stjórnmálaferill */ 1979671 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Chandrika Kumaratunga | nafn_á_frummáli= {{nobold|චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග}} | mynd = Chandrika Kumaratunga with PM Modi (cropped).jpg | myndatexti1 = {{small|Chandrika Kumaratunga árið 2015.}} | titill= Forseti Srí Lanka | stjórnartíð_start = [[12. nóvember]] [[1994]] | stjórnartíð_end = [[19. nóvember]] [[2005]] | forsætisráðherra = [[Sirimavo Bandaranaike]]<br>[[Ratnasiri Wickremanayake]]<br>[[Ranil Wickremesinghe]]<br>[[Mahinda Rajapaksa]] | forveri = [[Dingiri Banda Wijetunga]] | eftirmaður = [[Mahinda Rajapaksa]] | titill2= Forsætisráðherra Srí Lanka | stjórnartíð_start2 = [[19. ágúst]] [[1994]] | stjórnartíð_end2 = [[12. nóvember]] [[1994]] | forseti2 = [[Dingiri Banda Wijetunga]] | forveri2 = [[Ranil Wickremesinghe]] | eftirmaður2 = [[Sirimavo Bandaranaike]] | myndatexti = | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1945|6|29}} | fæðingarstaður = [[Kólombó]], [[Srí Lanka|Ceylon]] | þjóderni = [[Srí Lanka|Srílönsk]] | maki = Vijaya Kumaranatunga (g. 1978; d. 1988) | stjórnmálaflokkur = [[Frelsisflokkurinn (Srí Lanka)|Frelsisflokkurinn]] | börn = 2 | bústaður = | atvinna = | háskóli = [[Institut d'études politiques de Paris]]<br>[[École pratique des hautes études]] | starf = | foreldrar = [[Solomon Bandaranaike]] og [[Sirimavo Bandaranaike]] | trúarbrögð = [[Búddismi]] |undirskrift = Signature of Chandrika Kumaratunga.svg }} '''Chandrika Kumaratunga''' (f. 29. júní 1945) er [[Srí Lanka|srílanskur]] stjórnmálamaður. Hún var forsætisráðherra Srí Lanka árið 1994 og síðan forseti Srí Lanka frá 1994 til 2005. Kumaratunga er dóttir tveggja fyrrum forsætisráðherra Srí Lanka; [[Solomon Bandaranaike|Solomons]] og [[Sirimavo Bandaranaike]]. Hún er eina konan sem hefur verið forseti landsins og var leiðtogi srílanska [[Frelsisflokkurinn (Srí Lanka)|Frelsisflokksins]] frá 1994 til 2006. == Æviágrip == Chandrika Kumaratunga nam við klausturskóla Heilagrar Birgittu í [[Kólombó]] og síðan við Akvínasarháskólann í borginni. Hún gekk síðan í [[Institut d'études politiques de Paris|Sciences Po]] í [[París]] og í [[Aix-en-Provence]]. Hún hóf síðan doktorsnám við skólann [[École pratique des hautes études]] í París á árunum 1968 til 1970.<ref>{{Vefheimild | url = https://www.wikiwand.com/en/Chandrika_Kumaratunga | titill = Chandrika Kumaratunga - Wikiwand | vefsíða = wikiwand.com | árskoðað = 2020 | mánuðurskoðað = 22. maí }}</ref> Þegar Kumaratunga sneri aftur til Srí Lanka árið 1972 hóf hún ekki strax bein afskipti af stjórnmálum en tók þó við ýmsum stöðum hjá ríkisstjórninni. Hún var framkvæmdastjóri nefndar sem fjallaði um landeignarumbætur á árunum 1972 til 1976 og varð síðan forseti Janawasa-nefndarinnar, sem sá um skipulagningu [[samyrkjubú]]a, frá 1976 til 1977. Frá 1976 til 1979 var hún jafnframt meðlimur í sérfræðingaráði [[Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna|Matvæla- og landbúnaðarstofnunar Sameinuðu þjóðanna]] Á námsárum sínum í Frakklandi fékk Kumaratunga reynslu af pólitískri blaðamennsku sem starfsmaður hjá blaðinu ''[[Le Monde]]''. Eftir heimkomuna til Srí Lanka varð hún ritstjóri dagblaðsins ''Dinakara Sinhala'' frá 1977 til 1985.<ref name=answers>[http://www.answers.com/topic/chandrika-kumaratunga Notice biographique]</ref> === Einkahagir === Chandrika giftist kvikmyndastjörnunni og stjórnmálamanninum [[Vijaya Kumaratunga]] árið 1978 en hann var myrtur tíu árum síðar þann 16. febrúar árið 1988, beint fyrir framan Chandriku og börn þeirra, sem þá voru fimm og sjö ára. Morðinginn var úr marxíska öfgahópnum [[Janatha Vimukthi Peramuna]]. Dóttir þeirra, Yasodhara Kumaratunga (f. 1980), nam við [[Corpus Christi College, Cambridge|Corpus Christi-skólann]] við [[Cambridge-háskóli|Cambridge]], við Læknisfræðiskóla Heilags Georgs og við Lundúnaháskóla, og gerðist læknir. Hún giftist Roger Walker, læknisfræðiráðgjafa í [[Dorset]].<ref>{{cite web |url=http://www.asiantribune.com/index.php?q=node%2F6417 |title=Photos d'un mois du mariage de Yasodhara Kumaratunga à Londres |access-date=2021-01-16 |archive-date=2018-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180901182640/http://www.asiantribune.com/index.php?q=node%2F6417 |url-status=dead }}</ref> Sonur þeirra, Vimukthi Kumaratunga (f. 1982), nam við [[Bristol-háskóli|Bristol-háskóla]] og gerðist dýralæknir. == Stjórnmálaferill == === Valdataka === Eftir morðið á eiginmanni sínum flúði Chandrika Kumaratunga í tvö ár til London. Hún hóf þátttöku í stjórnmálum eftir heimkomuna til Srí Lanka og var kjörin forsætisráðherra Vesturhéraðs Srí Lanka.<ref>{{Vefheimild |tungumál=franska|höfundur=Bruno Philip |titill=« Chandrika » sous la menace des « Tigres » |útgefandi=''Le Monde''|mánuður=27. nóvember|ár=1996 |issn= |url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1996/11/27/chandrika-sous-la-menace-des-tigres_3747364_1819218.html |árskoðað=2020|mánuðurskoðað=22. maí}}</ref> Eftir þingkosningar í ágúst árið 1994 var Kumaratunga útnefnd forsætiráðherra Srí Lanka. Hún var kjörin forseti landsins síðar sama ár með 62,2 % atkvæða. Hún útnefndi móður sína, [[Sirimavo Bandaranaike]], til að taka við af sér í embætti forsætisráðherra. Hún var endurkjörin þann 21. desember árið 1999 til annars sex ára kjörtímabils með 51,12 % atkvæða gegn [[Ranil Wickremesinghe]] úr Sameinaða þjóðernisflokknum og tólf öðrum frambjóðendum. Árið 2005 tók forsætisráðherrann [[Mahinda Rajapakse]] við af henni á forsetastól eftir að hafa unnið 50,33 % atkvæða í forsetakosningum. === Að liðinni forsetatíð === Í forsetakosningum Srí Lanka árið 2010 lýsti Kumaratunga yfir stuðningi við frambjóðandann [[Sarath Fonseka]], sem bað ósigur.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8477727.stm Sri Lanka ex-president delivers poll blow to Rajapaksa], ''[[BBC]]'', 24. janúar 2010</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=Forsætisráðherra Srí Lanka |frá=[[19. ágúst]] [[1994]] |til=[[12. nóvember]] [[1994]] |fyrir=[[Ranil Wickremesinghe]] |eftir=[[Sirimavo Bandaranaike]] }} {{Erfðatafla |titill=Forseti Srí Lanka |frá=[[12. nóvember]] [[1994]] |til=[[19. nóvember]] [[2005]] |fyrir=[[Dingiri Banda Wijetunga]] |eftir=[[Mahinda Rajapaksa]] }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Kumaratunga, Chandrika}} {{f|1945}} [[Flokkur:Forsetar Srí Lanka]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Srí Lanka]] q988dyhnpl6hxmb9ffoyn5spdy814eb 0 159096 1979738 1684397 2026-09-22T07:29:02Z LexLuxor05 104571 /* */ date of birth from Íslendigabók 1979738 wikitext text/x-wiki '''Júlíus Ingvar Brjánsson''' (f. 28. apríl 1951) er [[Ísland|íslenskur]] [[leikari]]. Hann lék meðal annars í [[Kaffibrúsakarlarnir - Kaffibrúsakarlarnir|Kaffibrúsakörlunum]], [[Fastir liðir, eins og venjulega|Föstum liðum eins og venjulega]], [[Heilsubælið|Heilsubælinu]] og [[Íslenski draumurinn|Íslenska draumnum]] svo eitthvað sé nefnt. {{Stubbur}} [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] cuht7uk2y08vy6v8tm1ppu0jd1yca12 0 159225 1979692 1936107 2026-09-21T15:22:02Z InternetArchiveBot 75347 Bætir við 1 bók til að [[Wikipedia:Sannreynanleikareglan|sannreyna]] (20260921sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1979692 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hadean.png|thumb|right|Tilgátumynd af því hvernig yfirborð jarðar gæti hafa litið út á hadesaröld.]] '''Hadesaröld''' er [[jarðsögulegt tímabil]] sem nær frá [[myndun jarðar]], fyrir um 4,6 milljörðum ára, og lauk með myndun [[storkuberg]]s, fyrir um 4 milljörðum ára, þegar [[upphafsöld]] tók við.<ref>{{cite journal |last=Dalrymple |first=G. Brent |year=2001 |title=The age of the Earth in the twentieth century: a problem (mostly) solved |journal=Geological Society, London, Special Publications |bibcode=2001GSLSP.190..205D |s2cid=130092094 |doi=10.1144/gsl.sp.2001.190.01.14 |volume=190 |issue=1 |pages=205–221 |url=https://www.lyellcollection.org/doi/10.1144/GSL.SP.2001.190.01.14 |access-date=2022-10-02|url-access=subscription }}</ref> Hugmyndin að sérstöku tímabili fyrir upphafsöld kom frá bandaríska jarðfræðingnum [[Preston Cloud]] árið 1972 sem dró nafnið af [[Hades|grískum guði undirheima]].<ref>{{cite journal |last=Cloud |first=Preston |year=1972 |title=A working model of the primitive Earth |journal=American Journal of Science |volume=272 |issue=6 |pages=537–548 |bibcode=1972AmJS..272..537C |doi=10.2475/ajs.272.6.537}}</ref> Nokkru síðar stakk [[W. Brian Harland]] upp á heitinu „priskusaröld“ yfir þennan tíma.<ref>{{cite book|author=Harland, W. B.|year=1990|title=A geologic time scale 1989|publisher=Cambridge University Press}}</ref> Aðrir höfundar hafa stundum talað um for-upphafsöld.<ref>{{cite conference |last=Shaw |first=D.M. |year=1975 |title=Early history of the Earth |conference=Proceedings of the NATO Advanced Study Institute |publisher=John Wiley |location=Leicester |isbn=0-471-01488-5 |pages=33–53}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Jarvis |first1=Gary T. |last2=Campbell |first2=Ian H. |date=December 1983 |title=Archean komatiites and geotherms: Solution to an apparent contradiction |url=https://archive.org/details/geophysical-research-letters_1983-12_10_12/page/1133 |journal=Geophysical Research Letters |doi=10.1029/GL010i012p01133 |bibcode=1983GeoRL..10.1133J |volume=10 |issue=12 |pages=1133–1136}}</ref> Mjög lítið af bergi frá þessum tíma hefur fundist á jörðinni.<ref name=Korenaga2021>{{cite journal |last=Korenaga |first=J |year=2021 |title=Was There Land on the Early Earth? |journal=Life |doi=10.3390/life11111142 |doi-access=free |pmid=34833018 |pmc=8623345 |volume=11 |issue=11 |page=1142|bibcode=2021Life...11.1142K }}</ref> Samkvæmt [[Þeiutilgátan|Þeiutilgátunni]] rakst pláneta á stærð við [[Mars (reikistjarna)|Mars]] á jörðina snemma á hadesaröld. Áreksturinn þeytti upp miklu magni af ryki sem þéttist og myndaði [[tunglið]]. Endalok hadesaraldar miðast við elstu heilu bergmyndanir á jörðinni.<ref>{{cite web |title=Global Boundary Stratotype Section and Point |url=https://stratigraphy.org/gssps/ |publisher=International Commission of Stratigraphy |access-date=21 April 2023}}</ref> Undir lok þessa tímabils varð [[loftsteinaregnið mikla]] sem myndaði marga gíga á tunglinu fyrir 4,1 til 3,8 milljörðum ára, samkvæmt vinsælli tilgátu.<ref name=taylor1>{{cite web |author=Taylor, G. Jeffrey. |url=http://www.psrd.hawaii.edu/Aug06/cataclysmDynamics.html |title=Wandering Gas Giants and Lunar Bombardment |date=August 2006 |publisher=University of Hawaii}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Jarðsöguleg tímabil]] meqhs4tigr0prtnvy276q1njk5obeig 0 163757 1979753 1912246 2026-09-22T10:35:54Z TKSnaevarr 53243 1979753 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur |flokksnafn_íslenska = Sameinað Rússland |flokksnafn_formlegt=Единая Россия |mynd = [[Mynd:ЕдРо (лог).svg|150px|center|]] |litur = #2E4EA4 |leiðtogi = [[Vladímír Pútín]] (óformlega) |formaður = [[Dmítríj Medvedev]]<ref>{{cite web|url=https://www.interfax.ru/russia/772959|title=Не вошедший в первую пятерку Медведев останется председателем ЕР|website=interfax.ru|date=19 June 2021|access-date=4 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184351/https://www.interfax.ru/russia/772959|url-status=live}}</ref> |aðalritari = [[Vladímír Jakúshev]] |þingflokksformaður = [[Vladímír Vasíljev]] |frkvstjr = |stofnendur = [[Sergej Shojgú]], [[Júríj Lúzhkov]], [[Míntímer Shajmíjev]] |stofnár = {{start date and age|2001|12|1}} |höfuðstöðvar = 39. byggingin, Kútúsovskíj-götu, [[Moskva|Moskvu]], [[Rússland]]i, 121170<ref>{{cite web|url=http://er.ru/press/society/|title=Единая Россия официальный сайт Партии / Пресс-служба / Контакты|website=er.ru|access-date=2021-05-20|archive-date=2020-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200917025315/https://er.ru/press/society/|url-status=dead}}</ref> |félagatal = 2.073.772 (2013)<ref name="Membership">{{cite web|url=http://www.minjust.ru/common/img/uploaded/docs/2011.02.01_Edinaya_Rossiya_perechen.doc|script-title=ru:ИНФОРМАЦИЯ о численности членов Всероссийской политической партии "ЕДИНАЯ РОССИЯ" в каждом из ее региональных отделений (по состоянию на 1 января 2011 года)|language=ru|format=DOC|publisher=minjust.ru|date=1. febrúar 2011|access-date=20. maí 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025025351/http://www.minjust.ru/common/img/uploaded/docs/2011.02.01_Edinaya_Rossiya_perechen.doc|archive-date=25. október 2012}}</ref> |hugmyndafræði = [[Ríkishyggja]], [[íhaldsstefna]], [[Rússland|rússnesk]] [[þjóðernishyggja]] |einkennislitur = Hvítur, blár og rauður {{Colorbox|#2E4EA4}} |vettvangur1 = Sæti á sambandsráðinu |sæti1 = 136 |sæti1alls = 170 |vettvangur2 = Sæti á ríkisdúmunni |sæti2 = 321 |sæti2alls = 450 |vefsíða = [https://er.ru/ er.ru/] |bestu kosningaúrslit = |verstu kosningaúrslit = }} '''Sameinað Rússland''' ([[kyrillískt letur]]: Единая Россия; ''Jedínaja Rossíja'') er [[Rússland|rússneskur]] stjórnmálaflokkur. Flokkurinn er sá stærsti í Rússlandi og telur til sín um þrjá fjórðu þingsætanna á rússnesku ríkisdúmunni. Sameinað Rússland hefur haft þingmeirihluta frá árinu 2007. ==Saga== Sameinað Rússland var stofnað í desember 2001 með samruna flokkanna [[Eining (Rússland)|Einingar]] og [[Föðurlandið/Allt Rússland|Föðurlandsins/Alls Rússlands]].<ref>{{Tímarit.is|3501628|Kremlverjar hafa bæði tögl og hagldir|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=13. desember 2003|höfundur=Vjatsjeslav Níkonov|blaðsíða=50-51}}</ref> Flokkurinn styður stefnumál [[Vladímír Pútín|Vladímírs Pútín]] Rússlandsforseta, sem er eiginlegur en óformlegur leiðtogi flokksins.<ref>{{Cite web|url=https://www.rline.tv/news/2018-12-07-peskov-putin-lider-edinoy-rossii/|title=Песков: Путин – лидер "Единой России"|website=Телеканал «Красная Линия»}}</ref> Bestu kosningaúrslit Sameinaðs Rússlands voru í þingkosningum árið 2007, en þá fékk flokkurinn 64,4% atkvæðanna. Fylgi flokkurins dalaði niður í 49,32% árið 2011 en hann var áfram stærsti þingflokkurinn, á undan [[Kommúnistaflokkur rússneska sambandsríkisins|Kommúnistaflokki Rússlands]], sem hlaut 19,19% atkvæða. Í kosningunum 2016 hlaut flokkurinn 54,2% atkvæða en Kommúnistaflokkurinn 13,3%. Sameinað Rússland hlaut um helming atkvæða í þingkosningum ársins 2021 samkvæmt opinberum talningum en talið er að kosningasvindl hafi verið útbreitt og hart var sótt að fjölmiðlum og stjórnarandstæðingum í aðdraganda þeirra.<ref>{{Vefheimild|titill=Ásakanir um eitt mesta kosningasvindl síðari tíma|url=https://www.ruv.is/frett/2021/09/21/asakanir-um-eitt-mesta-kosningasvindl-sidari-tima|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Dagný Hulda Erlendsdóttir|ár=2021|mánuður=21. september|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=21. september}}</ref> Í þingkosningum Rússlands árið 2026 hlaut Sameinað Rússland um 355 af 450 þingsætum á dúmunni með um það bil 57,5% atkvæða, sem var met.<ref>{{Vefheimild|titill=Flokkur Pútíns setti met í kosningunum|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2026/09/21/flokkur_putins_setti_met_i_kosningunum/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=21. september 2026|skoðað=22. september 2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Pútín sló öll met|url=https://www.visir.is/g/20262937564d/putin-slo-oll-met|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=21. september 2026|skoðað=22. september 2026|höfundur=Samúel Karl Ólason }}</ref> ==Hugmyndafræði== Sameinað Rússland fylgir engri einsleitri hugmyndafræði en flokkurinn styður fjölbreyttan hóp stjórnmálamanna og embættismanna<ref>{{cite book|last=Roberts|first=S. P.|title=Putin's United Russia Party|url=https://books.google.com/books?id=3QLJBQAAQBAJ&pg=PT189|series=Routledge Series on Russian and East European Studies|year=2012|publisher=Routledge|isbn=9781136588334|page=189}}</ref> sem styðja ríkisstjórn Pútíns.<ref>{{citation|first=Lucan|last=Way|title=Resistance to Contagion: Sources of Authoritarian Stability in the Former Soviet Union|work=Democracy and Authoritarianism in the Postcommunist World|publisher=Cambridge University Press|year=2010|pages=246–247}}</ref> Flokkurinn höfðar síður til hugmyndafræðilegra kjósenda<ref>{{cite book|first=Derek S.|last=Hutcheson|title=Political marketing techniques in Russia|work=Global Political Marketing|publisher=Routledge|year=2010|page=225}}</ref> og því er gjarnan litið á Sameinað Rússland sem „breiðfylkingu“<ref>{{cite book|first=Richard|last=Sakwa|title=The Crisis of Russian Democracy: The Dual State, Factionalism and the Medvedev Succession|url=https://archive.org/details/crisisofrussiand0000sakw|publisher=Cambridge University Press|year=2011|pages=[https://archive.org/details/crisisofrussiand0000sakw/page/n236 217]–218}}</ref><ref>{{cite book|first1=Svetlana S.|last1=Bodrunova|first2=Anna A.|last2=Litvinenko|title=New media and political protest: The formation of a public counter-sphere in Russia, 2008–12|work=Russia's Changing Economic and Political Regimes: The Putin years and afterwards|publisher=Routledge|year=2013|pages=29–65, at p. 35}}</ref><ref>{{cite book|first=Richard|last=Rose|title=Understanding Post-Communist Transformation: A bottom up approach|url=https://archive.org/details/understandingpos0000rose|publisher=Routledge|year=2009|page=[https://archive.org/details/understandingpos0000rose/page/n142 131]}}</ref> eða „valdaflokk“.<ref>{{cite book|first=Thomas|last=Remington|title=Patronage and the Party of Power: President—Parliament Relations under Vladimir Putin|work=Power and Policy in Putin's Russia|publisher=Routledge|year=2013|page=106|access-date=22 August 2016|url=https://books.google.com/books?id=6QjcAAAAQBAJ|isbn=9781317989943}}</ref><ref>{{cite book|first=Bryon J.|last=Moraski|title=The Duma's electoral system: Lessons in endogeneity|work=Routledge Handbook of Russian Politics and Society|publisher=Routledge|year=2013|page=109|access-date=22 August 2016|url=https://books.google.com/books?id=yGOpAgAAQBAJ|isbn=9781136641022}}</ref> Árið 2009 lýsti flokkurinn yfir að hugmyndafræði sín væri „rússnesk íhaldsstefna“.<ref name="Mezhuev115">{{cite book|first=Boris V.|last=Mezhuev|title=Democracy in Russia: Problems of Legitimacy|work=Power and Legitimacy—Challenges from Russia|publisher=Routledge|year=2013|page=115}}</ref><ref name="White2011_362">{{cite book|first=Stephen|last=White|title=Understanding Russian Politics|url=https://archive.org/details/understandingrus00whit|url-access=limited|publisher=Cambridge University Press|year=2011|page=[https://archive.org/details/understandingrus00whit/page/n379 362]}}</ref> ==Ásakanir um spillingu== Stjórnarandstaðan hefur ítrekað sakað Sameinað Rússland um að standa fyrir kerfislægri [[spilling]]u og hefur gjarnan kallað það „flokk bófa og ræningja“ (rússneska: ''партия жуликов и воров''; uppnefnið er upprunnið hjá aðgerðasinnanum [[Aleksej Navalnyj]]).<ref>{{Vefheimild |tungumál=rússneska|titill=Большинство тех, кто голосовал против ПЖиВ, не читали Навального, не ужасались происшествию на Ленинском проспекте. У каждого из них случился какой-то свой персональный Ленинский проспект|url=https://www.novayagazeta.ru/articles/2011/12/06/47195-bolshinstvo-teh-kto-golosoval-protiv-pzhiv-ne-chitali-navalnogo-ne-uzhasalis-proisshestviyu-na-leninskom-prospekte-u-kazhdogo-iz-nih-sluchilsya-kakoy-to-svoy-personalnyy-leninskiy-prospekt|útgefandi=''[[Novaja Gazeta]]''|mánuður=7. desember|ár=2011|mánuðurskoðað=3. apríl|árskoðað=2022}}</ref> Í október 2011 birti ''[[Novaja Gazeta]]'' grein sem fjallaði um fólk sem hafði skrifað slagorðið „flokkur bófa og ræningja“ á peningaseðla í mótmælaskyni.<ref>{{Vefheimild|tungumál=rússneska|titill=«Жулики и воры» пошли по рукам |url=https://www.novayagazeta.ru/articles/2011/10/12/46273-171-zhuliki-i-vory-187-poshli-po-rukam |útgefandi=''[[Novaja Gazeta]]'' |mánuður=12. október|ár=2011 |mánuðurskoðað=3. apríl|árskoðað=2022}}</ref> Þann 24. nóvember 2011 sagði ríkisþingmaðurinn [[Aleksandr Khínshtejn]], sem er meðlimur í Sameinuðu Rússlandi, í sjónvarpsumræðum á stöðinni ''Russia-1'': {{Tilvitnun2|Sameinað Rússland virkar. Það gerir allt til að bæta lífsskilyrði í landinu okkar. Þeir tala við okkur um „flokk bófa og ræninga.“ Ég skal svara þeim. Það er betra að vera í „flokki bófa og ræningja“ en í „flokki morðingja, nauðgara og ruplara.“<ref>[http://www.ura.ru/content/svrd/25-11-2011/news/1052137155.html «Партия жуликов и воров» схлестнулась в прямом эфире с «Партией убийц и насильников». Жириновский двум уральским единороссам из ФСБ: «Нам с вами срать на одном поле противно» // УРА.ru: 25.11.2011]</ref>}} ==Gengi í kosningum== === Forsetakosningar === {| class=wikitable style=text-align:right |- ! rowspan="2" | Kosningar ! rowspan="2" | Frambjóðandi ! colspan="2" scope="col" | Fyrri umferð ! colspan="2" | Seinni umferð ! rowspan="2" | Niðurstaða |- ! Atkvæði ! % ! Atkvæði ! % |- ! 2004 | align=left| Flokkurinn studdi '''[[Vladímír Pútín]]'''{{efn|name=putin|Pútín hafnaði tilnefningu Sameinaðs Rússlands og var formlega óháður frambjóðandi.}} | 49.565.238 | 71,31 |colspan=2 {{N/A}} | {{Já|Vann}} |- ! 2008 | align=left| '''[[Dmítríj Medvedev]]''' | 52.530.712 | 70,28 |colspan=2 {{N/A}} | {{Já|Vann}} |- ! 2012 | align=left| '''[[Vladímír Pútín]]''' | 46.602.075 | 63,60 |colspan=2 {{N/A}} | {{Já|Vann}} |- ! 2018 | align=left| Flokkurinn studdi '''[[Vladímír Pútín]]'''{{efn|name=putin}} | 56.430.712 | 76,69 |colspan=2 {{N/A}} | {{Já|Vann}} |- ! 2024 | align=left| Flokkurinn studdi '''[[Vladímír Pútín]]'''{{efn|name=putin}} | 76.277.708 | 88,48 |colspan=2 {{N/A}} | {{Já|Vann}} |} {{notelist}} === Þingkosningar === {| class=wikitable style=text-align:right |- ! Kosningar ! Leiðtogi ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/– ! Sæti ! Stjórnarþátttaka |- ! 2003 | align=left rowspan=2 |[[Borís Gryzlov]] | 22.779.279 | 37,57 | {{composition bar|223|450|hex=#2E4EA4}} | {{hækkun}} 122{{efn|name=rc|Miðað við sameinað fylgi [[Eining (Rússland)|Einingar]] og [[Föðurlandið/Allt Rússland|Föðurlandsins/Alls Rússlands]] í síðustu kosningum}} | {{hækkun}} '''1.''' | {{já|Meirihluti}} |- ! 2007 | 44.714.241 | 64,20 | {{composition bar|315|450|hex=#2E4EA4}} | {{hækkun}} 92 | {{stöðugt}} '''1.''' | {{já|Meirihluti}} |- ! 2011 | align=left| [[Vladímír Pútín]] | 32.379.135 | 49,32 | {{composition bar|238|450|hex=#2E4EA4}} | {{lækkun}} 77 | {{stöðugt}} '''1.''' | {{já|Meirihluti}} |- ! 2016 | align=left| [[Dmítríj Medvedev]] | 28.527.828 | 54,20 | {{composition bar|343|450|hex=#2E4EA4}} | {{hækkun}} 105 | {{stöðugt}} '''1.''' | {{já|Meirihluti}} |- ! 2021 | align=left| [[Sergej Shojgú]] | 28.064.258 | 49,82 | {{composition bar|324|450|hex=#2E4EA4}} | {{lækkun}} 19 | {{stöðugt}} '''1.''' | {{já|Meirihluti}} |- |} {{notelist}} ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|Rússland|stjórnmál}} {{s|2001}} [[Flokkur:Rússneskir stjórnmálaflokkar]] mlaxnyitopagfqe33aqk75cqeh9w9uy 0 165510 1979734 1979245 2026-09-21T22:44:13Z Torfifagri 33930 Bætti við upplýsingaboxi fyrir plötuna og flokknum Íslenskar breiðskífur. 1979734 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Bláir draumar | týpa = Breiðskífa | flytjandi = [[Bubbi|Bubba]] og [[Megas]] | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1988 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Stúdíó Sýrland, Hljóðriti | stefna = [[Djass]], [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 37:23 | tungumál = | útgefandi = Gramm | leikstjóri = | upptökustjóri = Brian Pugsley | samansafn = | tímaröð = [[Bubbi]] | síðasti_titill = ''[[Serbian Flower]]'' | síðasta_ár = 1988 | ár = 1988 | næsti_titill = ''[[Nóttin langa]]'' | næsta_ár = 1989 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Megas]] | type = | síðasti_titill = ''[[Höfuðlausnir]]'' | síðasta_ár = 1988 | titill = Bláir draumar | ár = 1988 | næsti_titill = ''[[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]'' | næsta_ár = 1990 }} | litakóði = }} '''Bláir draumar''' er plata eftir íslensku tónlistarmennina [[Bubbi Morthens|Bubba Morthens]] og [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas) sem kom út þann 25. nóvember [[1988]]<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/2551727?iabr=on|titill=Bláir draumar|höfundur=Snorri Már Skúlason|mánuður=nóvember|ár=1988|mánuðurskoðað=ágúst|árskoðað=2026}}</ref>. Bubbi hafði verið tíður gestur í hljóðverinu þar sem að Megas tók upp plötu sína frá sama ári, Höfuðlausnir, og þar kom upp hugmyndin um að gera plötu saman. Þar sem þeir voru báðir hjá plötufyrirtækinu [[Gramm (útgáfa)|Gramminu]] var ákveðið að henda í plötu. Brian Pugsley, breskur upptökustjóri sem vann plötuna Loftmynd með Megasi árið áður, var fenginn til að taka upp plötuna. 23. desember 1988, eða á Þorláksmessu, fengu Bubbi og Megas afhendna platínuplötu, en þá höfðu 7.500 eintök verið seld. Platan var sumpart umdeild þegar hún kom út, sérstaklega fyrir texta Megasar við lagið Litlir sætir strákar. Árið [[2002]] kom út platan Englaryk í tímaglasi þar sem lög Megasar af Bláum draumum eru endurútgefin, ásamt aukalögum (úr hljóðveri og demóum). == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Filterslaus kamel blús | writer1 = Bubbi | length1 = 02.26 | title2 = Einum of heví | writer2 = Bubbi og Megas | length2 = 03:53 | title3 = Seinasti dagurinn | writer3 = Bubbi | length3 = 03:19 | title4 = Flæðarmál | writer4 = Megas | length4 = 02:59 | title5 = Ég bið að heilsa | writer5 = Jónas Hallgrímsson / Ingi T. Lárusson | length5 = 02:38 | title6 = Tvær stjörnur | writer6 = Megas | length6 = 03:06 |total_length = 18:21 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Menn að hnýta snörur | writer1 = Bubbi | length1 = 02:58 | title2 = Vatnsrennibrautin | writer2 = Megas | length2 = 04:03 | title3 = Eitt til fimmtán glös | writer3 = Bubbi og Megas | length3 = 02:53 | title4 = Litlir sætir strákar | writer4 = Megas | length4 = 03:51 | title5 = Hann er svo blár | writer5 = Bubbi | length5 = 05:17 |total_length = 19:02 }} == Hljóðfæraleikarar == *Bubbi: Söngur, gítar *Megas: Söngur *[[Birgir Baldursson]]: Trommur *[[Tómas R. Einarsson]]: Bassi *[[Jón Páll Bjarnason|Jón Páll Bjarnarson]]: Gítar *Kenneth Knudsen: Píanó, synthar *Karl Sighvatsson: Hammond orgel *[[Össur Geirsson]]: Básúna *Ólafur Flosason: Óbó *Telpnakór Öldutúnsskóla Útsetningar: Bubbi/Megas == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/> [[Flokkur:Bubbi Morthens]] [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1988]] loh939j7u1b5ce52ubt8ewt2v7wvgw5 1979735 1979734 2026-09-21T22:44:57Z Torfifagri 33930 1979735 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Bláir draumar | týpa = Breiðskífa | flytjandi = [[Bubbi|Bubba]] og [[Megas]] | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1988 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Stúdíó Sýrland, Hljóðriti | stefna = [[Djass]], [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 37:23 | tungumál = | útgefandi = Gramm | leikstjóri = | upptökustjóri = Brian Pugsley | samansafn = | tímaröð = [[Bubbi]] | síðasti_titill = ''[[Serbian Flower]]'' | síðasta_ár = 1988 | ár = 1988 | næsti_titill = ''[[Nóttin langa]]'' | næsta_ár = 1989 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Megas]] | type = | síðasti_titill = ''[[Höfuðlausnir]]'' | síðasta_ár = 1988 | titill = Bláir draumar | ár = 1988 | næsti_titill = ''[[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]'' | næsta_ár = 1990 }} | litakóði = }} '''Bláir draumar''' er plata eftir íslensku tónlistarmennina [[Bubbi Morthens|Bubba Morthens]] og [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas) sem kom út þann 25. nóvember [[1988]]<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/2551727?iabr=on|titill=Bláir draumar|höfundur=Snorri Már Skúlason|mánuður=nóvember|ár=1988|mánuðurskoðað=ágúst|árskoðað=2026}}</ref>. Bubbi hafði verið tíður gestur í hljóðverinu þar sem að Megas tók upp plötu sína frá sama ári, Höfuðlausnir, og þar kom upp hugmyndin um að gera plötu saman. Þar sem þeir voru báðir hjá plötufyrirtækinu [[Gramm (útgáfa)|Gramminu]] var ákveðið að henda í plötu. Brian Pugsley, breskur upptökustjóri sem vann plötuna Loftmynd með Megasi árið áður, var fenginn til að taka upp plötuna. 23. desember 1988, eða á Þorláksmessu, fengu Bubbi og Megas afhenta platínuplötu, en þá höfðu 7.500 eintök verið seld. Platan var sumpart umdeild þegar hún kom út, sérstaklega fyrir texta Megasar við lagið Litlir sætir strákar. Árið [[2002]] kom út platan Englaryk í tímaglasi þar sem lög Megasar af Bláum draumum eru endurútgefin, ásamt aukalögum (úr hljóðveri og demóum). == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Filterslaus kamel blús | writer1 = Bubbi | length1 = 02.26 | title2 = Einum of heví | writer2 = Bubbi og Megas | length2 = 03:53 | title3 = Seinasti dagurinn | writer3 = Bubbi | length3 = 03:19 | title4 = Flæðarmál | writer4 = Megas | length4 = 02:59 | title5 = Ég bið að heilsa | writer5 = Jónas Hallgrímsson / Ingi T. Lárusson | length5 = 02:38 | title6 = Tvær stjörnur | writer6 = Megas | length6 = 03:06 |total_length = 18:21 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Menn að hnýta snörur | writer1 = Bubbi | length1 = 02:58 | title2 = Vatnsrennibrautin | writer2 = Megas | length2 = 04:03 | title3 = Eitt til fimmtán glös | writer3 = Bubbi og Megas | length3 = 02:53 | title4 = Litlir sætir strákar | writer4 = Megas | length4 = 03:51 | title5 = Hann er svo blár | writer5 = Bubbi | length5 = 05:17 |total_length = 19:02 }} == Hljóðfæraleikarar == *Bubbi: Söngur, gítar *Megas: Söngur *[[Birgir Baldursson]]: Trommur *[[Tómas R. Einarsson]]: Bassi *[[Jón Páll Bjarnason|Jón Páll Bjarnarson]]: Gítar *Kenneth Knudsen: Píanó, synthar *Karl Sighvatsson: Hammond orgel *[[Össur Geirsson]]: Básúna *Ólafur Flosason: Óbó *Telpnakór Öldutúnsskóla Útsetningar: Bubbi/Megas == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/> [[Flokkur:Bubbi Morthens]] [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1988]] oj4lqblo21l7n9k2wpq3iq46xlzq9j5 1979736 1979735 2026-09-21T22:55:51Z Torfifagri 33930 1979736 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Bláir draumar | týpa = Breiðskífa | flytjandi = [[Bubbi|Bubba]] og [[Megas]] | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1988 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Stúdíó Sýrland, Hljóðriti | stefna = [[Djass]], [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 37:23 | tungumál = | útgefandi = Gramm | leikstjóri = | upptökustjóri = Brian Pugsley | samansafn = | tímaröð = [[Bubbi]] | síðasti_titill = ''[[Serbian Flower]]'' | síðasta_ár = 1988 | ár = 1988 | næsti_titill = ''[[Nóttin langa]]'' | næsta_ár = 1989 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Megas]] | type = | síðasti_titill = ''[[Höfuðlausnir]]'' | síðasta_ár = 1988 | titill = Bláir draumar | ár = 1988 | næsti_titill = ''[[Hættuleg_Hljómsveit_og_Glæpakvendið_Stella|Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]'' | næsta_ár = 1990 }} | litakóði = }} '''Bláir draumar''' er plata eftir íslensku tónlistarmennina [[Bubbi Morthens|Bubba Morthens]] og [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas) sem kom út þann 25. nóvember [[1988]]<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/2551727?iabr=on|titill=Bláir draumar|höfundur=Snorri Már Skúlason|mánuður=nóvember|ár=1988|mánuðurskoðað=ágúst|árskoðað=2026}}</ref>. Bubbi hafði verið tíður gestur í hljóðverinu þar sem að Megas tók upp plötu sína frá sama ári, Höfuðlausnir, og þar kom upp hugmyndin um að gera plötu saman. Þar sem þeir voru báðir hjá plötufyrirtækinu [[Gramm (útgáfa)|Gramminu]] var ákveðið að henda í plötu. Brian Pugsley, breskur upptökustjóri sem vann plötuna Loftmynd með Megasi árið áður, var fenginn til að taka upp plötuna. 23. desember 1988, eða á Þorláksmessu, fengu Bubbi og Megas afhenta platínuplötu, en þá höfðu 7.500 eintök verið seld. Platan var sumpart umdeild þegar hún kom út, sérstaklega fyrir texta Megasar við lagið Litlir sætir strákar. Árið [[2002]] kom út platan Englaryk í tímaglasi þar sem lög Megasar af Bláum draumum eru endurútgefin, ásamt aukalögum (úr hljóðveri og demóum). == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Filterslaus kamel blús | writer1 = Bubbi | length1 = 02.26 | title2 = Einum of heví | writer2 = Bubbi og Megas | length2 = 03:53 | title3 = Seinasti dagurinn | writer3 = Bubbi | length3 = 03:19 | title4 = Flæðarmál | writer4 = Megas | length4 = 02:59 | title5 = Ég bið að heilsa | writer5 = Jónas Hallgrímsson / Ingi T. Lárusson | length5 = 02:38 | title6 = Tvær stjörnur | writer6 = Megas | length6 = 03:06 |total_length = 18:21 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Menn að hnýta snörur | writer1 = Bubbi | length1 = 02:58 | title2 = Vatnsrennibrautin | writer2 = Megas | length2 = 04:03 | title3 = Eitt til fimmtán glös | writer3 = Bubbi og Megas | length3 = 02:53 | title4 = Litlir sætir strákar | writer4 = Megas | length4 = 03:51 | title5 = Hann er svo blár | writer5 = Bubbi | length5 = 05:17 |total_length = 19:02 }} == Hljóðfæraleikarar == *Bubbi: Söngur, gítar *Megas: Söngur *[[Birgir Baldursson]]: Trommur *[[Tómas R. Einarsson]]: Bassi *[[Jón Páll Bjarnason|Jón Páll Bjarnarson]]: Gítar *Kenneth Knudsen: Píanó, synthar *Karl Sighvatsson: Hammond orgel *[[Össur Geirsson]]: Básúna *Ólafur Flosason: Óbó *Telpnakór Öldutúnsskóla Útsetningar: Bubbi/Megas == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/> [[Flokkur:Bubbi Morthens]] [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1988]] ixq26nemxxblomaau46c48ijgqdsdtp 1979743 1979736 2026-09-22T08:58:22Z Torfifagri 33930 1979743 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Bláir draumar | týpa = Breiðskífa | flytjandi = [[Bubbi|Bubba]] og [[Megas]] | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1988 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Stúdíó Sýrland, Hljóðriti | stefna = [[Djass]], [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 37:23 | tungumál = | útgefandi = Gramm | leikstjóri = | upptökustjóri = Brian Pugsley | samansafn = | tímaröð = [[Bubbi]] | síðasti_titill = ''[[Serbian Flower]]'' | síðasta_ár = 1988 | ár = 1988 | næsti_titill = ''[[Nóttin langa]]'' | næsta_ár = 1989 | misc = {{Extra chronology | artist = [[Megas]] | type = | síðasti_titill = ''[[Höfuðlausnir]]'' | síðasta_ár = 1988 | titill = Bláir draumar | ár = 1988 | næsti_titill = ''[[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]'' | næsta_ár = 1990 }} | litakóði = }} '''Bláir draumar''' er plata eftir íslensku tónlistarmennina [[Bubbi Morthens|Bubba Morthens]] og [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas) sem kom út þann 25. nóvember [[1988]]<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/2551727?iabr=on|titill=Bláir draumar|höfundur=Snorri Már Skúlason|mánuður=nóvember|ár=1988|mánuðurskoðað=ágúst|árskoðað=2026}}</ref>. Bubbi hafði verið tíður gestur í hljóðverinu þar sem að Megas tók upp plötu sína frá sama ári, Höfuðlausnir, og þar kom upp hugmyndin um að gera plötu saman. Þar sem þeir voru báðir hjá plötufyrirtækinu [[Gramm (útgáfa)|Gramminu]] var ákveðið að henda í plötu. Brian Pugsley, breskur upptökustjóri sem vann plötuna Loftmynd með Megasi árið áður, var fenginn til að taka upp plötuna. 23. desember 1988, eða á Þorláksmessu, fengu Bubbi og Megas afhenta platínuplötu, en þá höfðu 7.500 eintök verið seld. Platan var sumpart umdeild þegar hún kom út, sérstaklega fyrir texta Megasar við lagið Litlir sætir strákar. Árið [[2002]] kom út platan Englaryk í tímaglasi þar sem lög Megasar af Bláum draumum eru endurútgefin, ásamt aukalögum (úr hljóðveri og demóum). == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Filterslaus kamel blús | writer1 = Bubbi | length1 = 02.26 | title2 = Einum of heví | writer2 = Bubbi og Megas | length2 = 03:53 | title3 = Seinasti dagurinn | writer3 = Bubbi | length3 = 03:19 | title4 = Flæðarmál | writer4 = Megas | length4 = 02:59 | title5 = Ég bið að heilsa | writer5 = Jónas Hallgrímsson / Ingi T. Lárusson | length5 = 02:38 | title6 = Tvær stjörnur | writer6 = Megas | length6 = 03:06 |total_length = 18:21 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Menn að hnýta snörur | writer1 = Bubbi | length1 = 02:58 | title2 = Vatnsrennibrautin | writer2 = Megas | length2 = 04:03 | title3 = Eitt til fimmtán glös | writer3 = Bubbi og Megas | length3 = 02:53 | title4 = Litlir sætir strákar | writer4 = Megas | length4 = 03:51 | title5 = Hann er svo blár | writer5 = Bubbi | length5 = 05:17 |total_length = 19:02 }} == Hljóðfæraleikarar == *Bubbi: Söngur, gítar *Megas: Söngur *[[Birgir Baldursson]]: Trommur *[[Tómas R. Einarsson]]: Bassi *[[Jón Páll Bjarnason|Jón Páll Bjarnarson]]: Gítar *Kenneth Knudsen: Píanó, synthar *Karl Sighvatsson: Hammond orgel *[[Össur Geirsson]]: Básúna *Ólafur Flosason: Óbó *Telpnakór Öldutúnsskóla Útsetningar: Bubbi/Megas == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/> [[Flokkur:Bubbi Morthens]] [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1988]] oj4lqblo21l7n9k2wpq3iq46xlzq9j5 0 165523 1979762 1822188 2026-09-22T11:18:43Z TKSnaevarr 53243 1979762 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | forskeyti = | nafn = Magdalena Andersson | mynd = Swedish Prime Minister Andersson (2021).jpg | myndastærð = | myndatexti1 = Magdalena Andersson árið 2021. | titill= [[Forsætisráðherra Svíþjóðar]] | stjórnartíð_start = [[30. nóvember]] [[2021]] | stjórnartíð_end = [[18. október]] [[2022]] | einvaldur = [[Karl 16. Gústaf]] | forveri = [[Stefan Löfven]] | eftirmaður = [[Ulf Kristersson]] | titill2= Fjármálaráðherra Svíþjóðar | stjórnartíð_start2 = [[3. október]] [[2014]] | stjórnartíð_end2 = [[30. nóvember]] [[2021]] | forsætisráðherra2 = [[Stefan Löfven]] | forveri2 = [[Anders Borg]] | eftirmaður2 = [[Mikael Damberg]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1967|1|23}} | fæðingarstaður = [[Uppsalir|Uppsölum]], [[Svíþjóð]] | þjóderni = [[Svíþjóð|Sænsk]] | maki = Richard Friberg | stjórnmálaflokkur = [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Svíþjóð)|Jafnaðarmannaflokkurinn]] | börn = 2 | háskóli = [[Hagfræðiskólinn í Stokkhólmi]] }} '''Eva Magdalena Andersson''' (f. 23. janúar 1967) er [[Svíþjóð|sænsk]] stjórnmálakona og hagfræðingur. Hún hefur verið leiðtogi sænska [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Svíþjóð)|Jafnaðarmannaflokksins]] frá 5. nóvember 2021 og var [[forsætisráðherra Svíþjóðar]] frá 30. nóvember 2021 til 18. október 2022. Hún var áður fjármálaráðherra í ríkisstjórn [[Stefan Löfven|Stefans Löfven]] frá árinu 2014 til 2021. Andersson er fyrsti kvenforsætisráðherra Svíþjóðar og með embættistöku hennar varð Svíþjóð síðasta [[Norðurlönd|Norðurlandið]] til að kjósa konu sem ríkisstjórnarleiðtoga. ==Æviágrip== Magdalena Andersson fæddist þann 23. janúar 1967 í [[Uppsalir|Uppsölum]] og keppti í [[sund]]i þegar hún var barn.<ref name=nísk/> Hún gekk sextán ára gömul í ungliðadeild sænska [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Svíþjóð)|Jafnaðarmannaflokksins]].<ref>{{Vefheimild|titill=Líkur að Andersson verði fyrst kvenna forsætisráðherra|url=https://www.ruv.is/frett/2021/11/04/likur-ad-andersson-verdi-fyrst-kvenna-forsaetisradherra|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson|ár=2021|mánuður=4. nóvember|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Hún er menntuð í [[hagfræði]] og starfaði frá 2007 til 2009 sem aðstoðarmaður [[Mona Sahlin|Monu Sahlin]], leiðtoga Jafnaðarmannaflokksins. Árið 2009 hóf Andersson störf sem yfirmaður hjá sænskum skattayfirvöldum og vann hún þar til ársins 2012. Tveimur árum síðar varð Andersson [[fjármálaráðherra]] Svíþjóðar í fyrstu ríkisstjórn [[Stefan Löfven|Stefans Löfven]].<ref name=nísk>{{Vefheimild|titill=„Nískasti fjár­mála­ráð­herra ESB“ lík­legastur til að taka við|url=https://www.visir.is/g/20212146651d/-niskasti-fjar-mala-rad-herra-esb-lik-legastur-til-ad-taka-vid|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Atli Ísleifsson|ár=2021|mánuður=24. ágúst|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Sem fjármálaráðherra hefur Andersson þótt fara varlega með fé sænskra skattgreiðenda og því hefur hún verið kölluð „nískasti fjármálaráðherra [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]].“<ref name=nísk/> Hún hefur þó hækkað skatta og varið meira fé í velferðarkerfið á embættistíð sinni. Andersson hefur látið þau orð falla að hún telji háa skatta, sterk verkalýðsfélög og jöfnuð undirstöðu velgengni í alþjóðavæddum heimi.<ref>{{Vefheimild|titill=Segir háa skatta undirstöðu velgengni|url=https://www.vb.is/frettir/segir-haa-skatta-undirstodu-velgengni/137903/?q=,|útgefandi=''[[Viðskiptablaðið]]''|ár=2017|mánuður=8. maí|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Þegar Stefan Löfven lýsti yfir að hann hygðist segja af sér sem forsætisráðherra og leiðtogi Jafnaðarmannaflokksins sumarið 2021 var fljótt litið til Andersson, hinnar svokölluðu „krónprinsessu“ flokksins, sem líklegs eftirmanns hans.<ref name=nísk/><ref>{{Vefheimild|titill=„Allt tekur enda“|url=https://kjarninn.is/frettir/allt-tekur-enda/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|ár=2021|mánuður=22. ágúst|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=7. nóvember|höfundur=Arnar Þór Ingólfsson}}</ref> Þann 5. nóvember 2021 var Andersson einróma kjörin nýr leiðtogi flokksins. Hún var ein í framboði og hafði verið tilnefnd til embættisins af 26 aðildarfélögum Jafnaðarmannaflokksins.<ref>{{Vefheimild|titill=Anders­son tekin við sem for­maður af Löfven|url=https://www.visir.is/g/20212179220d|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Atli Ísleifsson|ár=2021|mánuður=5. nóvember|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Þann 24. nóvember kaus [[sænska þingið]] að staðfesta Andersson sem nýjan forsætisráðherra Svíþjóðar.<ref>{{Vefheimild|titill=Fyrst kvenna til að gegna em­bætti for­sætis­ráð­herra í Sví­þjóð|url=https://www.visir.is/g/20212187212d/fyrst-kvenna-til-ad-gegna-em-baetti-for-saetis-rad-herra-i-svi-thjod|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Atli Ísleifsson|ár=2021|mánuður=24. nóvember|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=24. nóvember}}</ref> Andersson sagði hins vegar af aðeins sjö klukkustundum síðar þegar fjárlagafrumvarp hennar komst ekki í gegnum þingið. [[Miðflokkurinn (Svíþjóð)|Miðflokkurinn]], sem hafði kosið með útnefningu Anderssons í embætti forsætisráðherra, greiddi atkvæði með fjárlagafrumvarpi [[Kristilegi demókrataflokkurinn (Svíþjóð)|Kristilegra demókrata]] og [[Svíþjóðardemókratar|Svíþjóðardemókrata]], sem var samþykkt af þinginu. [[Græni flokkurinn (Svíþjóð)|Græni flokkurinn]] dró í kjölfarið til baka stuðning sinn við stjórn Anderssons vegna óánægju með nýju fjárlögin. Andersson kvaðst ekki geta leitt ríkisstjórn undir þessum kringumstæðum og baðst lausnar en lýsti þó yfir vilja til að mynda nýja minnihlutastjórn Jafnaðarmannaflokksins.<ref>{{Vefheimild|titill=Andersson biðst lausnar eftir sjö tíma í embætti|url=https://www.ruv.is/frett/2021/11/24/andersson-bidst-lausnar-eftir-sjo-tima-i-embaetti|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Alexander Kristjánsson|höfundur2=Ásgeir Tómasson|ár=2021|mánuður=24. nóvember|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=24. nóvember}}</ref> Þingið kaus Andersson aftur forsætisráðherra þann 29. nóvember, í þetta sinn sem leiðtoga minnihlutastjórnar.<ref>{{Vefheimild|titill=Magda­lena Anders­son for­sætis­ráð­herra aftur á ný|url=https://www.visir.is/g/20212189427d/magda-lena-anders-son-aftur-nyr-for-saetis-rad-herra|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Atli Ísleifsson|ár=2021|mánuður=29. nóvember|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=30. nóvember}}</ref> Hún tók við embættinu næsta dag. Kosningabandalag vinstriflokkanna tapaði naumlega þingkosningunum í september 2022. Andersson baðst því lausnar úr embætti forsætisráðherra þann 14. september. Hún situr hins vegar áfram sem formaður Jafnaðarmannaflokksins.<ref>{{Vefheimild|titill=Andersson játar ósigur og biðst lausnar|url=https://www.ruv.is/frett/2022/09/14/andersson-jatar-osigur-og-bidst-lausnar|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Pétur Magnússon|ár=2022|mánuður=14. september|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=14. september}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Stefan Löfven]]|titill=[[Forsætisráðherra|Forsætisráðherra Svíþjóðar]]|frá=[[30. nóvember]] [[2021]]|til=[[18. október]] [[2022]]|eftir=[[Ulf Kristersson]]}} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Svíþjóðar}} {{stubbur|æviágrip|stjórnmál|Svíþjóð}} {{DEFAULTSORT:Andersson, Magdalena}} {{f|1967}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Svíþjóðar]] 9la93fz3imsslv17j6idjmvzrjzz64u 0 168437 1979673 1883851 2026-09-21T13:58:21Z TKSnaevarr 53243 1979673 wikitext text/x-wiki '''Guðrún Aspelund''' (f. [[12. febrúar]] [[1971]]<ref>{{Vefheimild|titill=Spennt fyrir krefjandi starfi sem sóttvarnalæknir|url=https://www.frettabladid.is/frettir/spennt-fyrir-krefjandi-starfi-sem-sottvarnalaeknir/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|höfundur=Sigurjón Björn Torfason|mánuður=25. júní|ár=2022|mánuðurskoðað=9. júlí|árskoðað=2022|safnslóð=https://web.archive.org/web/20220709203844/https://www.frettabladid.is/frettir/spennt-fyrir-krefjandi-starfi-sem-sottvarnalaeknir/|safndags=9. júlí 2022}}</ref>) er [[sóttvarnalæknir]] [[Ísland]]s. Hún var áður yfirlæknir á sviði [[sóttvarnir|sóttvarna]] hjá [[Landlæknir|embætti landlæknis]]. Guðrún hefur embættispróf í [[læknisfræði]] frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og sérfræðimenntun í almennum skurðlækningum frá Yale háskóla í Bandaríkjunum og barnaskurðlækningum frá Toronto-háskóla í Kanada. Hún var [[lektor]] og barnaskurðlæknir við [[Columbia-háskóli|Columbia-háskóla]] í New York frá 2007 til 2017. Hún hefur jafnframt lokið meistaranámi í [[líftölfræði]] frá Columbia háskóla og diplómanámi á sviði [[Opinber stjórnsýsla|opinberrar stjórnsýslu]] frá Háskóla Íslands.<ref>{{Vefheimild|titill=Guðrún Aspelund ráðin sóttvarnalæknir|url=https://www.landlaeknir.is/um-embaettid/frettir/frett/item49861/gudrun-aspelund-radin-sottvarnalaeknir|útgefandi=[[Embætti landlæknis]]|höfundur=[[Alma Möller|Alma D. Möller]]|mánuður=21. júní|ár=2022|mánuðurskoðað=9. júlí|árskoðað=2022}}</ref> Guðrún sótti um stöðu sóttvarnalæknis eftir að [[Þórólfur Guðnason]] tilkynnti að hann hygðist hætta störfum árið 2022. Hún var eini umsækjandinn um starfið og tilkynnt var að ákvörðun hefði verið tekin um ráðningu hennar þann 21. júní sama ár. Guðrún tók við störfum þann 1. september 2022.<ref>{{Vefheimild|titill=Guðrún Aspelund nýr sóttvarnalæknir|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2022/06/21/gudrun_aspelund_nyr_sottvarnalaeknir/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=25. júní|ár=2022|mánuðurskoðað=21. júní|árskoðað=2022}}</ref> Bróðir Guðrúnar er [[Thor Aspelund]], prófessor í [[líftölfræði]]. ==Tilvísanir== <references/> {{f|1971}} [[Flokkur:Íslenskir læknar]] fvl2kij7cjxx2nijd02k0uych3g4cl3 0 170029 1979761 1979578 2026-09-22T11:17:45Z TKSnaevarr 53243 1979761 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Ulf Kristersson | mynd = Ulf Kristersson, June 2023 (cropped).jpg | myndatexti1 = Ulf Kristersson árið 2023. | titill= [[Forsætisráðherra Svíþjóðar]] | stjórnartíð_start = [[18. október]] [[2022]] | stjórnartíð_end = | einvaldur = [[Karl 16. Gústaf]] | forveri = [[Magdalena Andersson]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1963|12|29}} | fæðingarstaður = [[Lundur (Svíþjóð)|Lundi]], [[Svíþjóð]] | þjóðerni = [[Svíþjóð|Sænskur]] | starf = Stjórnmálamaður | maki = Birgitta Ed (g. 1991) | börn = 3 | háskóli = [[Uppsalaháskóli]] | stjórnmálaflokkur = [[Hægriflokkurinn (Svíþjóð)|Hægriflokkurinn]] | undirskrift = Ulf Kristersson signature 2026.svg }} '''Ulf Hjalmar Ed Kristersson''' (f. 29. desember 1963) er sænskur stjórnmálamaður, hagfræðingur og rithöfundur. Hann hefur verið [[forsætisráðherra Svíþjóðar]] frá árinu 2022 og leiðtogi [[Hægriflokkurinn (Svíþjóð)|Hægriflokksins]] frá árinu 2017. Hann var áður félagsmálaráðherra í ríkisstjórn [[Fredrik Reinfeldt|Fredriks Reinfeldt]] frá 2010 til 2014. ==Æviágrip== Ulf Kristersson er fæddur í [[Lundur (Svíþjóð)|Lundi]] og bjó þar til fimm ára aldurs. Eftir það ólst hann upp í [[Torshälla]] fyrir utan [[Eskilstuna]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sydsvenskan.se/2017-09-01/fodd-i-lund-gillar-kent-gjort-milen-pa-4304-har-ar-allt-du-inte-visste-om-ulf-kristersson|titill=Född i Lund, gillar Kent, gjort milen på 43.04. Här är allt du inte visste om Ulf Kristersson|útgefandi= ''[[Sydsvenskan]]''|skoðað=16. október 2022}}</ref> Foreldrar hans voru hagfræðingurinn Lars Kristersson (1938-2015) og aðjúnktinn Karin Kristersson (fædd Axelsson, 1938). Kristersson gekk í gagnfræðaskóla í Eskilstuna og útskrifaðist þaðan árið 1983. Hann gegndi síðan herþjónustu í fyrstu merkjasveit [[Uppland]]s í [[Enköping]] frá 1983 til 1984.<ref name = "cv" /> Kristersson flutti síðar til [[Uppsalir|Uppsala]] til að nema viðskiptahagfræði og félagshagfræði við [[Uppsalaháskóli|Uppsalaháskóla]]. Hann útskrifaðist þaðan árið 1992. Á námsárunum var hann meðlimur í stúdentahreyfingunni Södermanlands-Nerikes Nation og var meðal annars fundarritari hennar. Árið 2013 varð hann heiðursmeðlimur samtakanna.<Ref name = "cv" /> Kristersson býr í [[Strängnäs]] og hefur verið kvæntur Birgittu Ed frá árinu 1991. Hjónin eiga saman þrjár dætur sem þau ættleiddu frá [[Kína]].<ref>{{Vefheimild|titill=Fem saker du inte visste om Ulf Kristersson – Moderaternas nye partiledare|url=https://www.expressen.se/nyheter/5-saker-du-inte-visste-om-ulf-kristersson-/|útgefandi=[[Expressen]]|skoðað=16. október 2022|tungumál=sænska}}</ref> Ed hefur unnið sem almannatengill en hóf nám til þess að gerast prestur árið 2018.<ref>[https://www.expressen.se/nyheter/val-2018/birgitta-eds-livsbeslut-hjalpa-maken-till-makten/ ”Birgitta Eds liv”]. ''[[Expressen]]''. Skoðað 16. október 2022.</ref> Kristersson var markaðsstjóri útgáfufélagsins Timbro Publisher frá 1995 til 1998, samhliða störfum sínum sem þingmaður á [[Sænska þingið|sænska ríkisþinginu]].<ref name="cv"/> Árið 1994 gaf Kristersson út bókina ''Non-working Generation'' þar sem hann gagnrýndi [[norræna velferðarkerfið]] og sænska velferðarríkið, sem hann líkti við [[Aðskilnaðarstefnan í Suður-Afríku|aðskilnaðarstefnuna]]. Kristersson sagði kerfið stuðla að framtaksleysi og aðgerðaleysi.<ref name="dagensarena.se">{{Vefheimild|höfundur=Eric Rosén|titill=Ulf Kristersson: "Den svenska modellen är som apartheid" - Dagens Arena|url=http://www.dagensarena.se/innehall/ulf-kristersson-den-svenska-modellen-ar-som-apartheid/|útgefandi=Dagens Arena|dags=13. ágúst 2012|skoðað=16. október 2022|tungumál=sænska}}</ref><ref name="tidslinje">[https://www.sydsvenskan.se/2017-10-01/tidslinje-det-har-ar-ulf-kristersson ”Tidslinje: Det här är Ulf Kristersson”]. [[Sydsvenskan]]. Skoðað 16. október 2022.</ref> Á árunum 2000 til 2002 vann Kristersson sem samskiptastjóri hjá upplýsingatæknifyrirtækinu Connecta í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]].<ref name="dn"/> Kristersson var framkvæmdastjóri sænsku Ættleiðingamiðstöðvarinnar frá 2003 til 2005.<ref name="dn">{{Vefheimild|forfatter=|titill=Kommunikatören får förvalta arvet|url=http://www.dn.se/nyheter/politik/kommunikatoren-far-forvalta-arvet/|útgefandi=[[Dagens Nyheter]]|dags=1. september 2017|skoðað=16. október 2022|tungumál=sænska}}</ref> == Stjórnmálaferill == Þann 1. september 2017 tilkynnti Kristersson að hann myndi bjóða sig fram til embættis leiðtoga [[Hægriflokkurinn (Svíþjóð)|Hægriflokksins]] eftir afsögn [[Anna Kinberg Batra|Önnu Kinberg Batra]].<ref>{{Vefheimild|titill=Kristersson kandiderar till M-ledare|url=http://www.di.se/nyheter/ulf-kristersson-kandiderar-till-m-ledare/|útgefandi=Di.se|dags=1. september 2017|tungumál=sænska}}</ref> Þann 21. september var hann tilnefndur af kjörstjórn flokksins sem nýr leiðtogi.<ref>[http://www.aftonbladet.se/nyheter/samhalle/a/XKVRn/ulf-kristersson-foreslas-bli-ny-m-ledare ”Ulf Kristersson föreslås bli ny M-ledare”]. ''[[Aftonbladet]]''. Skoðað 16. október 2022</ref> Kristersson var félagsmálaráðherra í ríkisstjórn [[Fredrik Reinfeldt|Fredriks Reinfeldt]] frá 2010 til 2014.<ref name="cv">[https://moderaterna.se/sites/default/files/page_attachments/2018-06/CV%20foto.pdf ”CV: Ulf Kristersson”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126023339/https://moderaterna.se/sites/default/files/page_attachments/2018-06/CV%20foto.pdf |date=2021-01-26 }}. ''moderaterna.se''. Skoðað 16. október 2022.</ref> Í þingkosningum Svíþjóðar þann 11. september 2022 hlaut bandalag Hægriflokksins, [[Svíþjóðardemókratar|Svíþjóðardemókrata]], [[Kristilegi demókrataflokkurinn (Svíþjóð)|Kristilegra demókrata]] og [[Frjálslyndi flokkurinn (Svíþjóð)|Frjálslynda flokksins]] samanlagðan 176 þingsæta meirihluta, þremur sætum meira en bandalag vinstriflokkanna. Kristersson hlaut stjórnarmyndunarumboð í kjölfar kosninganna<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20222313472d|titill=Leið­togi hægrimanna fær stjórnar­myndunar­um­boð|útgefandi= ''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|skoðað=16. október 2022|dags=19. september 2022|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> og þann 14. október var tilkynnt að Kristersson myndi taka við sem [[forsætisráðherra Svíþjóðar]] í [[minnihlutastjórn]] Hægriflokksins, Kristilegra demókrata og Frjálslynda flokksins sem Svíþjóðardemókratar myndu verja vantrausti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.frettabladid.is/frettir/svithjodardemokratar-verja-nyja-stjorn-gegn-vantrausti/|titill=Sví­þjóðardemó­kratar verja nýja stjórn gegn van­trausti|útgefandi= ''[[Fréttablaðið]]''|skoðað=14. október 2022|dags=16. október 2022|höfundur=Sigurjón Björn Torfason|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230401090252/https://www.frettabladid.is/frettir/svithjodardemokratar-verja-nyja-stjorn-gegn-vantrausti/|safndags=1. apríl 2023}}</ref> Árið 2026 boðaði Kristersson að ef stjórn hans héldi velli í þingkosningum sama ár myndu Svíþjóðardemókratar hljóta beina aðild að henni og myndu fá umsjón með innflytjendamálum í landinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262864196d/aetla-ad-fa-thjodernis-flokki-voldin-i-inn-flytj-enda-malum|titill= Ætla að fá þjóðernis­flokki völdin í inn­flytj­enda­málum|útgefandi= ''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|skoðað=18. apríl 2026|dags= 1. apríl 2026 |höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Kristersson sagði af sér þann 17. september 2026 eftir þingkosningar í Svíþjóð þar sem stjórn hans missti þingmeirihluta sinn.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262936097d/kristersson-sagdi-af-ser-eftir-ad-oll-at-kvaedi-voru-talin|titill= Kristersson sagði af sér eftir að öll at­kvæði voru talin|útgefandi= ''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|skoðað=17. september 2026|dags= 18. september 2026 |höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> ==Tilvísanir== <references /> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Magdalena Andersson]]|titill=[[Forsætisráðherra Svíþjóðar]]|frá=[[18. október]] [[2022]]|til=|eftir=Enn í embætti}} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Svíþjóðar}} {{DEFAULTSORT:Kristersson, Ulf}} {{f|1963}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Svíþjóðar]] [[Flokkur:Sænskir hagfræðingar]] rxpn7jozm3410h5ud6tiks7oinpjyq2 0 174116 1979668 1824760 2026-09-21T12:33:24Z ~2026-50705-76 120899 /* */ Leiðrétt innsláttarvilla. 1979668 wikitext text/x-wiki '''Landsveit''' eða Land, er svæði sem svarar til hins gamla Landmannahrepps, eins konar tunga í norður og skilgreinist af [[Þjórsá]] í vestur, [[Ytri-Rangá]] í austur og skilunum við Holtahrepp og Ásahrepp í suður. Austur af Landsveit, fyrir austan Ytri-Rangá eru Rangárvellir, sem ná að Eystri Rangá. Landsveit er tæplega 30 km. löng, frá norðri til suðurs. Landnámsmenn á svæðinu voru helstir Ketill Örriði, Ketill einhendi, Þorsteinn lunan og Steinn snjalli Baugsson. Bera Lunansholt og Snjallsteinshöfði enn nöfn þeirra. Þar sem mörg býli á svæðinu bera nöfn sem víðar koma fyrir eru þau jafnan aðgreind með -á Landi, Skarð á Landi, Mörk, Stóruvellir. [[Flokkur:Rangárþing ytra]] [[Flokkur:Íslenskar sveitir]] 7w8odn2x1nfquhodzeudjs5pebvilr9 0 179136 1979711 1914006 2026-09-21T16:13:54Z TKSnaevarr 53243 1979711 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Warren Buffett | mynd = Warren Buffett at the 2015 SelectUSA Investment Summit (cropped).jpg | myndatexti = Warren Buffett árið 2015. | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1930|8|30}} | fæðingarstaður = [[Omaha]], [[Nebraska]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | maki =[[Susan Buffett|Susan Thompson]] (g. 1952; d. 2004)<br>Astrid Menks (g. 2006) | þjóðerni = [[Bandaríkin|Bandarískur]] | börn = 3 | háskóli = [[Pennsylvaníuháskóli]]<br>[[Háskólinn í Nebraska]] ([[Baccalaureus Scientiarum|BS]])<br>[[Columbia-háskóli]] ([[Magister Scientiae|MS]]) | stjórnmálaflokkur = [[Demókrataflokkurinn]] | þekktur_fyrir = Að stofna [[Berkshire Hathaway]] og fyrir góðgerðastörf | undirskrift = Warren Buffett Signature.svg }} '''Warren Edward Buffett''' (f. 30. ágúst 1930) er [[Bandaríkin|bandarískur]] athafnamaður, fjárfestir og mannúðarvinur sem er formaður og framkvæmdastjóri fjárfestingafélagsins [[Berkshire Hathaway]]. Vegna mikillar velgengni sinnar í fjárfestingum er Buffett einn frægasti fjárfestir í heimi. Hann er stundum kallaður „véfréttin frá Omaha“ vegna mikillar forsjálni sinnar í fjárfestingum. Í desember 2023 voru eignir hans metnar upp á 120 milljarða Bandaríkjadala, sem gerði hann að níunda ríkasta manni í heimi. ==Æviágrip== Warren Buffett fæddist þann 30. ágúst árið 1930 í [[Omaha]]. Faðir hans var verðbréfasali og sat um skeið á [[fulltrúadeild Bandaríkjaþings]].<ref name=frbl>{{Tímarit.is|4002976|Hugsaðu um það sem þú gerir|blað=[[Fréttablaðið]]|útgáfudagsetning=9. júlí 2008|blaðsíða=8-9|höfundur=Ingimar Karl Helgason}}</ref> Hann útskrifaðist með [[Baccalaureus Scientiarum|BS-gráðu]] í [[viðskiptafræði]] frá [[Háskólinn í Nebraska|Háskólanum í Nebraska]] árið 1950 og hlaut framhaldsgráðu frá [[Columbia-háskóli|Columbia-háskóla]] ári síðar. Hann var þar nemandi virðisfjárfestisins [[Benjamin Graham|Benjamins Graham]].<ref>{{Tímarit.is|5200466|Warren Buffett og hans framúrskarandi árangur|blað=[[Frjáls verslun]]|útgáfudagsetning=1. október 2003|blaðsíða=52-53}}</ref> Buffett varð fylgismaður hugmynda Grahams um [[öryggisvikmörk]] í fjárfestingum.<ref>{{Tímarit.is|6222396|Sonur kreppunnar|blað=[[Frjáls verslun]]|útgáfudagsetning=1. júlí 2013|blaðsíða=8-10|höfundur=Gísli Kristjánsson}}</ref> Buffett hóf störf í fjárfestingum árið 1956 og varði þá alls 100 þúsund dölum. Um áratugi síðar keypti hann sig inn í vefnaðarfyrirtækið [[Berkshire Hathaway]] og hefur stýrt því síðan. Buffett breytti fyrirtækinu úr vefnaðarfélagi í alhliða fjárfestingarfélag. Á næstu áratugum fjárfesti Buffett í ýmsum fyrirtækjum og vörumerkjum, þar á meðal [[American Express]] árið 1963, ''[[The Washington Post]]'' árið 1973, [[Coca-Cola]] árið 1988 og [[Gillette]] árið 1989.<ref name=frbl/> „Buffett-aðferðin“ í fjárfestingum er kennd við Warren Buffett, en hún felst í tólf reglum sem skipt er í fyrirtækjareglur, stjórnunarreglur og fjármálareglur.<ref>{{Tímarit.is|3176436|Reglur Buffetts við kaupin á Coca-Cola|blað=[[Frjáls verslun]]|útgáfudagsetning=1. apríl 1995|blaðsíða=36-43|höfundur=Jón G. Hauksson}}</ref> Árið 2006 lofaði Buffett því að gefa verulegan hluta auðæfa sinna til góðgerðamála. Hann gaf frá sér rúm­lega 123 millj­arða króna, eða um 870 millj­ón­ir doll­ara, til fjögurra fjölskyldurekinna góðgerðasjóða árið 2023.<ref>{{Vefheimild|titill=Gefur frá sér rúmlega 123 milljarða í góðgerðarmál|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2023/11/22/gefur_fra_ser_rumlega_123_milljarda_i_godgerdarmal/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=22. nóvember 2023|skoðað=4. janúar 2024}}</ref> Buffett tilkynnti þann 3. maí 2025 að hann myndi hætta sem forstjóri Berskhire Hathaway í lok ársins.<ref>{{Vefheimild|titill= Buffet hættir sem for­stjóri við lok árs|url=https://www.visir.is/g/20252721568d/buffet-haettir-sem-for-stjori-vid-lok-ars|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 3. maí 2025 |skoðað=3. maí 2025|höfundur=Lovísa Arnardóttir}}</ref> Hann lét af störfum sem stjórnarformaður fyrirtækisins í september 2026 og sonur hans, Howard G. Buffett, tók við. Buffett varð í staðinn útnefndur heiðursformaður.<ref>{{Vefheimild|titill=Buffett lætur af störfum|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2026/09/18/buffett_laetur_af_storfum/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=18. september 2026|skoðað=21. september 2026}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Buffett, Warren}} {{f|1930}} [[Flokkur:Bandarískir athafnamenn]] [[Flokkur:Bandarískir milljarðamæringar]] [[Flokkur:Mannvinir]] dep6r0vp4z6314hk7fecm8g6ftlew8t 0 180752 1979723 1863032 2026-09-21T17:37:34Z Steinninn 952 Mynd 1979723 wikitext text/x-wiki [[File:Kattarauga 1.jpg|thumb|Kattarauga]] '''Kattarauga''' er djúp [[tjörn (landslagsþáttur)|tjörn]] í [[Áshreppur|Áshreppi]] í [[Húnabyggð]] með lindarauga í botninum og dregur nafn sitt af því. Kattarauga var friðlýst sem [[náttúruvætti]] árið 1975. {{stubbur}} {{náttúruvætti}} [[Flokkur:Stöðuvötn á Íslandi]] [[Flokkur:Húnabyggð]] 8muuzflyeyu43k6bplewn9u6y9jkgur 0 183119 1979667 1888269 2026-09-21T12:27:57Z TKSnaevarr 53243 1979667 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Millvina dean-april 1999.jpg|thumb|Dean árið 1999.]] '''Eliza Gladys Dean''' (fædd [[2. febrúar]] [[1912]]; látin [[31. maí]] [[2009]]), betur þekkt sem '''Millvina Dean''', var síðasti farþeginn á lífi sem var um borð í [[Titanic]] þegar það fórst í Jómfrúarferð sinni [[15. apríl]] [[1912]]. Millvina var ekki nema tveggja mánaða þegar skipið fórst og gat því aldrei munað eftir ferðinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2009/05/31/sidasti_titanic_fartheginn_latinn/|title=Síðasti Titanic-farþeginn látinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-10-28}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Dean, Millvina}} {{stubbur|æviágrip}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1912]] [[Flokkur:Fólk dáið árið 2009]] ldt3kcn6vhvax4pw7murdiqbk00hpjf 0 186542 1979677 1918722 2026-09-21T14:30:31Z InternetArchiveBot 75347 Bætir við 1 bók til að [[Wikipedia:Sannreynanleikareglan|sannreyna]] (20260921sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1979677 wikitext text/x-wiki {{Aðgreiningartengill1|[[Íkon (viðmót)|íkon]] í viðmóti tölva}} [[Mynd:The_Ladder_of_Divine_Ascent_Monastery_of_St_Catherine_Sinai_12th_century.jpg|thumb|right|„Himnastiginn“ sýnir munka ganga upp stiga til [[Jesú]] í [[Himnaríki]] efst til hægri, á egypskum íkon frá 12. öld.]] '''Íkon''' eða '''helgimynd''' (úr forngrísku: εἰκών ''eikón'' „mynd“) er [[trú]]arleg mynd, oftast [[málverk]], sem hefur sérstaka stöðu í [[kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunni]], [[Austrænar rétttrúnaðarkirkjur|austrænu rétttrúnaðarkirkjunum]] og [[gríska rétttrúnaðarkirkjan|grísku rétttrúnaðarkirkjunni]]. Algengt myndefni á íkonum eru [[Jesús]], [[María mey]], [[dýrlingur|dýrlingar]] og [[engill|englar]]. Hugtakið er aðallega tengt við [[mannamynd]]ir, en margir íkonar sýna atriði úr [[Biblían|Biblíunni]] eða ævisögum dýrlinga. Íkonar eru oftast málaðir með [[eggtempera|eggtemperu]] á viðarspjöld. Stundum eru þeir gerðir úr slegnum eða steyptum málmum, [[lágmynd|höggnir í stein]], [[útsaumur|saumaðir út]] eða með [[mósaík]]. Sams konar myndir í [[Vesturkirkjan|Vesturkirkjunni]] eru stundum kallaðar íkonar, þótt þær hafi ekki sömu stöðu innan trúarinnar. Orðið er líka notað yfir myndir þar sem framsetning myndefnisins er í helgimyndastíl. Samkvæmt hefðum Austurkirkjunnar nær gerð helgimynda aftur til [[frumkristni]] og á sér samfellda hefð síðan þá. Í [[listasaga|listasögu]] er almennt talið að íkonagerð megi rekja til 3. aldar, þótt til séu eldri dæmi um helgimyndir.<ref>{{cite book|author=Barasch, M., & Serrano, L.|year=1992|title=Icon: Studies in the History of an Idea|publisher=NYU Press}}</ref> Hægt er að tala um samfellda hefð í íkonagerð frá 5. öld þótt lítið sé enn til af svo gömlum helgimyndum. Margir eldri íkonar voru eyðilagðir í [[myndastríðið|myndastríðinu]] í Býsantíum á 8. öld.<ref>{{cite journal|author=Elsner, J.|year=1988|title=Image and iconoclasm in Byzantium|url=https://archive.org/details/art-history_1988-12_11_4/page/473|journal=Art History|volume=11|number=4|pages=471-491}}</Ref> Á íslensku er orðið „íkon“ oftast í karlkyni þegar það vísar til helgimyndar, en í hvorugkyni þegar það vísar til táknmyndar á tölvuskjá.<ref>{{cite web|url=https://bin.arnastofnun.is/beyging/479309|title=íkon karlkynsnafnorð|website=Beygingarlýsing íslensks nútímamáls|access-date=29.5.2025}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Íkonar|Íkonar]] [[Flokkur:Rétttrúnaðarkirkjan]] [[Flokkur:Kristnir helgidómar]] 6dpj0kjnzquvnb2lc81ruhf61s3a19r 0 186693 1979768 1926119 2026-09-22T11:45:36Z TKSnaevarr 53243 /* Æska og menntun */ 1979768 wikitext text/x-wiki {{Forseti | nafn = Joseph Boakai | mynd = President-elect Joseph Boakai (cropped).jpg | myndatexti1 = Boakai árið 2023. | titill= Forseti Líberíu | stjórnartíð_start = 22. janúar 2024 | stjórnartíð_end = | vara_forseti = [[Jeremiah Koung]] | forveri = [[George Weah]] | eftirmaður = | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1944|11|30}} | fæðingarstaður = [[Worsonga]], [[Líbería|Líberíu]] | stjórnmálaflokkur = [[Einingarflokkurinn (Líbería)|Einingarflokkurinn]] | starf = Stjórnmálamaður | þjóðerni = [[Líbería|Líberískur]] | háskóli = [[Háskóli Líberíu]]<br>[[Ríkisháskólinn í Kansas]] | maki = {{gifting|Katumu Yatta|1972}} | börn = 4 }} '''Joseph Nyumah Boakai''' (f. 30. nóvember 1944) er [[Líbería|líberískur]] stjórnmálamaður sem hefur verið forseti Líberíu frá árinu 2024. Hann var áður varaforseti Líberíu frá 2006 til 2018. Boakai er meðlimur í [[Einingarflokkurinn (Líbería)|Einingarflokknum]] og var varaforseti á tveimur kjörtímabilum [[Ellen Johnson Sirleaf|Ellenar Johnson Sirleaf]] forseta. Hann bauð sig fram til forseta árið 2017 en tapaði fyrir [[George Weah]] með 38,5 % atkvæða í seinni umferð. Hann bauð sig aftur fram í forsetakosningum Líberíu árið 2023 og sigraði í þetta sinn Weah með 50,6 % atkvæða. Hann er þriðji lýðræðislega kjörni forsetinn í sögu Líberíu. == Æviágrip == === Æska og menntun === Joseph Boakai fæddist 30. nóvember 1944 í Worsonga, þorpi í [[Lofa-sýsla|Lofa-sýslu]] í norðvesturhluta Líberíu, nálægt landamærunum við [[Gínea|Gíneu]]. Hann er af fátækum bændaættum<ref name=":1">{{Lien web |langue=fr |titre=Liberia: Joseph Boakai, vieux routier de la politique, revient au pouvoir pour «sauver le pays» |url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20231119-liberia-joseph-boakai-vieux-routier-de-la-politique-revient-au-pouvoir-pour-sauver-le-pays |site=RFI |date=2023-11-19 |consulté le=2023-11-19}}</ref> og báðir foreldrar hans voru ólæsir, en Boakai fékk engu að síður haldgóða menntun.<ref name=":2">{{Lien web |langue=fr-FR |titre=Liberia : Joseph Boakai contre George Weah, deux hommes que tout oppose – Jeune Afrique |url=https://www.jeuneafrique.com/505395/politique/liberia-joseph-boakai-contre-george-weah-deux-hommes-que-tout-oppose/ |site=JeuneAfrique.com |consulté le=2023-11-19}}</ref> Boakai er líberískur frumbyggi og er ekki kominn af yfirstétt afkomenda bandarísk-líberískra leysingja, sem hafa ráðið lögum og lofum í stjórnmálum Líberíu um árabil.<ref name=":0">{{Lien web|titre=Liberia : qui est Joseph Boakai, l'opposant qui a pris sa revanche sur Weah ?|url=https://information.tv5monde.com/afrique/liberia-qui-est-joseph-boakai-lopposant-qui-pris-sa-revanche-sur-weah-2676254 |site=information.tv5monde.com |date=2023-11-18 |consulté le=2023-11-19}}</ref> Boakai gekk í skóla í [[Síerra Leóne]]<ref>{{lien web|langue=en-GB|titre=Joseph Boakai: Who is Liberia's next president, set to replace George Weah|périodique=BBC News|date=2017-12-22|lire en ligne=https://www.bbc.com/news/world-africa-41837299|consulté le=2023-11-19}}</ref> en sneri síðan aftur til líberísku höfuðborgarinnar [[Monróvía|Monróvíu]] og gekk þar í meþódistaskólann College of West Africa og í [[Háskóli Líberíu|Háskóla Líberíu]].<ref>{{lien web|langue=fr|titre=Liberia : Joseph Boakai dribble George Weah et décroche la présidence|périodique=Le Monde.fr|date=2023-11-18|lire en ligne=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2023/11/18/liberia-joseph-boakai-dribble-george-weah-et-decroche-la-presidence_6200916_3212.html|consulté le=2023-11-19}}</ref> Hann hlaut gráðu þaðan frá [[Alþjóðaþróunarstofnun Bandaríkjanna]]. === Stjórnmálaferill === Boakai hóf feril í stjórnmálum á níunda áratugnum með hagsmunabaráttu í þágu pálmaolíu- og kakóbænda.<ref name=":1" /> Boakai var landbúnaðarráðherra frá 1983 til 1985 í ríkisstjórn [[Samuel Doe|Samuels Doe]]. Hann var síðan framkvæmdastjóri líberíska olíuhreinsunarfélagsins (LPRC) og siðan ráðgjafi hjá [[Alþjóðabankinn|Alþjóðabankanum]].<ref name=":2" /> Árið 2005, eftir langa [[Seinni borgarastyrjöldin í Líberíu|borgarastyrjöld í landinu]], var Joseph Boakai kjörinn varaforseti Líberíu í forsetaframboði [[Ellen Johnson Sirleaf|Ellenar Johnson Sirleaf]], sem varð fyrsti þjóðkjörni kvenforseti í Afríku. Á tíma [[Ebólufaraldurinn í Vestur-Afríku|ebólufaraldursins í Vestur-Afríku]] árin 2014-2015 biðlaði Boakai til erlendra sendiráða og ræðismannsskrifstofa í Monróvíu um hjálp og fór í nokkrar ferðir til [[New York-borg|New York]] til að biðja um aðstoð frá [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]] og vekja athygli á ástandinu í Líberíu. Beiðnunum var svarað og ýmis hjálpargögn voru send til Líberíu, meðal annars sýklalyf. Boakai er meðlimur í [[Einingarflokkurinn (Líbería)|Einingarflokknum]]. Hann var frambjóðandi flokksins í forsetakosningum Líbaríu árið 2017. Hann komst í aðra kosningaumferð en tapaði fyrir George Weah með 38,46 % greiddra atkvæða.<ref>{{lien web|langue=fr-FR|auteur1=|titre=Liberia : Joseph Boakai veut reporter le second tour face à George Weah|périodique=La Tribune|date=2017|lire en ligne=https://afrique.latribune.fr/politique/2017-12-15/liberia-joseph-boakai-veut-reporter-le-second-tour-face-a-george-weah-761937.html|consulté le=2018-01-25|pages=}}</ref><ref>{{lien web|langue=fr-FR|titre=George Weah, l’ex star du foot qualifié pour le second tour des élections présidentielles du Liberia|périodique=La Croix|date=2017-10-13|issn=0242-6056|lire en ligne=https://www.la-croix.com/Monde/Afrique/George-Weah-lex-star-foot-qualifie-second-tour-elections-presidentielles-Liberia-2017-10-13-1200884090|consulté le=2018-01-25}}</ref> Boakai bauð sig fram á ný í forsetakosningum Líberíu 2023 og bar sigur úr býtum í seinni kosningaumferð með 50,64 % atkvæða gegn sitjandi forsetanum George Weah.<ref>{{Vefheimild|titill= Boakai nýr forseti Líberíu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2024/01/22/boakai_nyr_forseti_liberiu/|útgefandi=mbl.is|dags= 22. janúar 2024|skoðað=16. júní 2025}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill= For­seta­tíð Geor­ge Weah senn á enda|url=https://www.visir.is/g/20232492344d/f/skodanir|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 21. nóvember 2023 |skoðað=16. júní 2025|höfundur=Atli Ísleifsson}}</ref> Boakai tók við embætti þann 22. janúar 2024.<ref>{{Lien web|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2024/01/22/liberia-le-president-joseph-boakai-vainqueur-de-george-weah-prete-serment-lundi-a-monrovia_6212255_3212.html|titre=Liberia : le président Joseph Boakai, vainqueur de George Weah, prête serment lundi à Monrovia|périodique=[[Le Monde]]|date=22 janvier 2024}}</ref> === Preststörf === Boakai er [[djákni]] í baptistakirjunni í Effort í Paynesville.<ref>David A. Yates, [https://www.liberianobserver.com/remain-resilient ‘Remain Resilient’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131011351/https://www.liberianobserver.com/remain-resilient |date=2023-01-31 }}, liberianobserver.com, USA, 05 octobre 2021</ref> ==Einkahagir== Boakai er kvæntur og á fjögur börn.<ref name=":0" /> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Líberíu| frá=22. janúar 2024| til=| fyrir=[[George Weah]]| eftir=Enn í embætti| }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Líberíu}} {{DEFAULTSORT:Boakai, Joseph}} {{f|1944}} [[Flokkur:Forsetar Líberíu]] o7fki7bpi6gehc5f8ob0uv83cy4ncjv 0 187210 1979755 1941661 2026-09-22T10:46:53Z TKSnaevarr 53243 /* Æviágrip */ 1979755 wikitext text/x-wiki {{Forseti | nafn = Charles Taylor | mynd =Charles Taylor 1984 mugshot (cropped).jpg | myndatexti1 = Fangamynd af Taylor frá 1984. | titill= Forseti Líberíu | stjórnartíð_start = 2. ágúst 1997 | stjórnartíð_end = 12. ágúst 2003 | vara_forseti = [[Enoch Dogolea]]<br>[[Moses Blah]] | forveri = [[Ruth Perry]] {{small|(sem formaður ríkisráðs)}} | eftirmaður = [[Moses Blah]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1948|1|28}} | fæðingarstaður = [[Arthington]], [[Líbería|Líberíu]] | stjórnmálaflokkur = [[Þjóðlegi föðurlandsflokkurinn]] | starf = | þjóðerni = [[Líbería|Líberískur]] | háskóli = [[Bentley-háskóli]] | maki = {{gifting|Enid Tupee|1979|1997|orsök=skildu}}<br>{{gifting|[[Jewel Taylor|Jewel Howard]]|1997|2006|orsök=skildu}}<br>{{gifting|Victoria Addison|2012}} | börn = 14 }} '''Charles McArthur Ghankay Taylor''' (f. 28. janúar 1948) er [[Líbería|líberískur]] fyrrum stjórnmálamaður og dæmdur [[Stríðsglæpir|stríðsglæpamaður]] sem var 22. [[forseti Líberíu]]. Hann gegndi forsetaembættinu frá 2. ágúst 1997 þar til hann neyddist til að segja af sér 11. ágúst 2003 vegna [[Seinni borgarastyrjöldin í Líberíu|seinni borgarastyrjaldarinnar í Líberíu]] og vegna aukins þrýstings frá alþjóðasamfélaginu. ==Æviágrip== Charles Taylor fæddist 28. janúar árið 1948.<ref name=dv14>{{Tímarit.is|6408324|Stríðsglæpamaður ósáttur í fangelsi|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|útgáfudagsetning=26. júní 2014|blaðsíða=18|höfundur=Einar Þór Sigurðsson}}</ref> Hann komst fyrst til metorða þegar hann studdi valdarán [[Samuel Doe|Samuels Doe]] gegn [[William R. Tolbert]] forseta árið 1980. Taylor hlaut áhrifamikla stöðu í nýrri stjórn Doe og hafði umsjón með öllum erlendum innkaupum Líberíu. Hann var hins vegar rekinn úr embætti árið 1983 eftir að upp komst að hann hafði dregið sér andvirði um einnar milljónar Bandaríkjadala úr innkaupafénu sem hann hafði til umráða. Taylor flúði til [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] en var handtekinn þar árið 1984.<ref name=dv11>{{Tímarit.is|6378812|Blóðdemantar og blóðþorsti|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|útgáfudagsetning=11. febrúar 2011|blaðsíða=11–12|höfundur=Björn Teitsson}}</ref> Taylor tókst að flýja til [[Líbía|Líbíu]] árið 1985 en hann hélt því fram að Bandaríkjastjórn hefði sleppt honum með það í huga að hann gæti snúið aftur til Líberíu og steypt Doe af stóli. Taylor vingaðist við líbíska leiðtogann [[Muammar Gaddafi]], sem kenndi honum byltingarræður og skæruhernað. Árið 1989 sneri Taylor heim til Líberíu og stofnaði stjórnmálaflokkinn og hernaðarsamtökin [[Þjóðernisher Líberíu]] (NPLF). Hann hóf [[Fyrri borgarastyrjöldin í Líberíu|borgarastyrjöld í landinu]] gegn stjórn Doe með fjárstuðningi frá Líbíu.<ref name=dv11/> Eftir ár hafði her Taylors lagt undir sig meirihluta Líberíu, að undanskilinni höfuðborginni [[Monróvía|Monróvíu]]. Fyrrum samherji Taylors, [[Prince Johnson]], hertók Monróvíu og handsamaði og líflét Doe árið 1990 en borgarastríðið hélt áfram til ársins 1996. Í stríðinu fórust um 200 þúsund manns og hungur, nauðganir og barnamisnotkun urðu útbreidd. Í lok stríðsins var boðað til forsetakosninga þar sem Taylor gaf kost á sér. Hann vann öruggan sigur í kosningunum, sem [[Sameinuðu þjóðirnar]] töldu hafa farið sómasamlega fram. Kosningaslagorð Taylors var: „Hann drap mömmu mína, hann drap pabba minn. En ég ætla samt að kjósa hann.“<ref name=dv11/> Þrátt fyrir að samið hefði verið um frið heima fyrir hélt Taylor áfram að stýra hernaði í [[Borgarastyrjöldin í Síerra Leóne|borgarastríðinu í Síerra Leóne]]. Taylor var vændur um að veita hryðjuverkamönnum í Síerra Leóne stuðning sinn í skiptum fyrir svokallaða „[[Blóðdemantar|blóðdemanta]]“.<ref name=dv14/> Friðurinn í Líberíu varði heldur ekki lengi og árið 1999 braust út [[Seinni borgarastyrjöldin í Líberíu|önnur borgarastyrjöld]]. Seinni borgarastyrjöldin í Líberíu varði til ársins 2003 og í henni fórust um 150 þúsund manns. Undir lok styrjaldarinnar tók Taylor boði [[Olusegun Obasanjo|Oluseguns Obasanjo]] forseta [[Nígería|Nígeríu]] um hæli í Nígeríu, með því skilyrði að hann mætti aldrei fara aftur til Líberíu.<ref name=dv11/> Í mars 2003 gaf [[Sérstakur dómstóll fyrir Síerra Leone|Sérstaki dómstóllinn fyrir Síerra Leone]] út handtökuskipun gegn Taylor fyrir stríðsglæpi í borgarastríðinu. Nýr forseti Líberíu, [[Ellen Johnson Sirleaf]], lagði síðar fram beiðni um framsal hans sem Obasanjo samþykkti að endingu. Taylor reyndi að forðast handtöku en hann náðist við landamærin að Nígeríu í [[Range Rover]]-lúxusjeppa með mikið magn af peningaseðlum og nokkur kíló af [[heróín]]i.<ref name=dv11/> Taylor var framseldur til Líberíu árið 2006 og sendur til [[Holland]]s til þess að hægt væri að rétta yfir honum.<ref name=dv14/> Í réttarhöldunum var Taylor sakaður um að hafa séð uppreisnarhreyfingunni [[RUF]] fyrir vopnum í skiptum fyrir demanta þrátt fyrir að hafa vitað af ofbeldisglæpum samtakanna gegn almennum borgurum.<ref>{{Tímarit.is|6501395|Réttað yfir stríðsherra|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|útgáfudagsetning=10. janúar 2010|blaðsíða=8–9|höfundur=Kolbeinn Þorsteinsson}}</ref> Ofurfyrirsætan [[Naomi Campbell]] var meðal þeirra sem voru fengin til að bera vitni gegn Taylor, en hún greindi frá því að hann hefði gefið henni demant til að heilla hana.<ref>{{Tímarit.is|6374900|Í bobba vegna blóðdemants|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|útgáfudagsetning=5. júlí 2010|blaðsíða=16–17|höfundur=Kolbeinn Þorsteinsson}}</ref> Árið 2012 var Taylor sakfelldur í ellefu ákæruliðum og dæmdur í 50 ára fangelsi fyrir að hafa hvatt til stríðsins í Síerra Leóne og lagt uppreisnarmönnum lið. Hann var einnig sakfelldur fyrir ábyrgð á mannúðarglæpum á borð við morð, nauðganir, aflimanir á fólki, þjófnaði og barnahernað. Taylor var gert að afplána dóminn í fangelsi í [[Bretland]]i.<ref>{{Vefheimild|titill=Charles Taylor: 50 ár fyrir stríðsglæpi|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/charles-taylor-50-ar-fyrir-stridsglaepi|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 30. maí 2012|skoðað=11. ágúst 2025}}</ref> Þetta var í fyrsta sinn sem alþjóðlegur dómstóll dæmdi fyrrverandi þjóðhöfðingja fyrir stríðsglæpi síðan [[Karl Dönitz]] var dæmdur í [[Nürnberg-réttarhöldin|Nürn­berg-réttarhöldunum]] eftir [[seinni heimsstyrjöldin]]a.<ref>{{Vefheimild|titill= Mikilvæg skilaboð til stríðsherra|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2012/04/27/mikilvaeg_skilabod_til_stridsherra/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 27. apríl 2012 |skoðað=13. ágúst 2025}}</ref> Dómurinn yfir Taylor var staðfestur eftir áfrýjun árið 2013.<ref>{{Vefheimild|titill=Dómur yfir Taylor staðfestur|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/domur-yfir-taylor-stadfestur|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 26. september 2013 |skoðað=13. ágúst 2025}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Líberíu| frá= 2. ágúst 1997| til=12. ágúst 2003| fyrir=[[Ruth Perry]]<br>{{small|(sem formaður ríkisráðs)}}| eftir=[[Moses Blah]] | }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Líberíu}} {{DEFAULTSORT:Taylor, Charles}} {{f|1948}} [[Flokkur:Dæmdir stríðsglæpamenn]] [[Flokkur:Forsetar Líberíu]] q3seazskoj48csyphqwivitw2bebibw 0 188059 1979665 1935104 2026-09-21T12:20:00Z ~2026-50916-36 120945 Málfar. 1979665 wikitext text/x-wiki '''Júlíus Viggó Ólafsson''' (f. [[25. apríl]] [[2001]]) er formaður [[Samband ungra sjálfstæðismanna|Sambands ungra Sjálfstæðismanna]] og var kjörinn í það embætti á 48. sambandsþingi SUS þann 5. október, 2025. <ref>{{Cite web|url=http://www.islendingur.is/julius-viggo-kjoerinn-formaur-sus-nytt-merki|title=Júlíus Viggó kjörinn formaður SUS - nýtt merki kynnt|date=2025-10-05|website=www.islendingur.is|language=is|access-date=2025-10-06}}</ref> Júlíus ólst upp á Sandgerði og stundar nám við Háskóla Íslands í [[hagfræði]]. Á árunum 2023-2025 var hann formaður [[Heimdallur (félag)|Heimdallar]], sambands ungra Sjálfstæðismanna í Reykjavík.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/09/15/julius_viggo_bydur_sig_fram_til_formennsku/|title=Júlíus Viggó býður sig fram til formennsku|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-06}}</ref> Hann skipaði 7. sæti á lista [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] í Reykjavíkurkjördæmi norður í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningum 2024]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/10/27/fedgar_i_frambodi_fyrir_sitthvorn_flokkinn/|title=Feðgar í framboði fyrir sitthvorn flokkinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-28}}</ref> ==Tilvísanir== {{F|2001}} nfvdxriu66so6t4wqbsqpvtuxyl1lo0 0 189305 1979666 1942228 2026-09-21T12:26:22Z TKSnaevarr 53243 1979666 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography | name = Ebony Dickinson | image = | position = Framherji | birth_date = {{fæðingardagur|1977|9|8|}} | birth_place = [[Detroit]], [[Michigan]], Bandaríkin | death_date = {{dánardagur og aldur|2009|9|29|1977|9|8}} | death_place = | height_cm = 178 | weight= | college= *Lansing CC (1995–1997) *St. John's (1997–1999) | career_start = 1999 | career_end = 2004 | years1 = 1999–2000 | team1 = [[Vestri (körfuknattleikur kvenna)|KFÍ]] | years2 = 2002 | team2 = [[Njarðvík (körfuknattleikur kvenna)|Njarðvík]] | years3 = 2003 | team3 = Grand Rapids Blizzard | years4 = 2003–2004 | team4 = Eskilstuna BBK | stats_league = Úrvalsdeild kvenna | stat1label = Stig | stat1value = 670 (31,9) | stat2label = Fráköst | stat2value = 384 (18,3) | stat3label = Stolnir | stat3value = 70 (3,3) }} '''Ebony Jenise Dickinson'''<ref>{{cite web |title=Ebony Jenise Dickinson () - Basketball Stats, Height, Age |url=https://www.fiba.basketball/en/players/134345-ebony-jenise-dickinson |website=FIBA Basketball |access-date=9 November 2025}}</ref> (8.s eptember 1977 – 29. september 2009) var bandarísk körfuknattleikskona. Eftir útskrift úr háskóla árið 1999 lék hún körfubolta sem atvinnumaður í Bandaríkjunum, Svíþjóð, Grikklandi, Kína og á Íslandi. Hún lék fyrst hér á landi með KFÍ veturinn 1999–2000 í efstu deild kvenna. Hún leiddi deildina í bæði stigaskorun og fráköstum og var valinn besti erlendi leikmaður deildarinnar eftir veturinn. Hún gekk stuttlega til liðs við við Njarðvík árið 2002 til að leika með liðinu í úrslitum [[Bikarkeppni kvenna í körfuknattleik|bikarkeppninni]].<ref>{{cite news|title=Dickinson til Njarðvíkur|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=200832&pageId=3027505|accessdate=10 August 2017|work=[[Dagblaðið Vísir]]|date=31 January 2002}}</ref> Hún lék þó einn deildarleik fyrst þar sem hún var með 27 stig, 11 fráköst og 5 stolna bolta í 75–60 sigri á Grindavík.<ref>{{cite news|title=Enn tap hjá Grindavík|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=200841&pageId=3027679|accessdate=10 August 2017|work=[[Dagblaðið Vísir]]|date=4 February 2002|language=Icelandic}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.kki.is/mot/1500001396_00050001.htm |title=Leikur |date=2011-07-16 |access-date=2016-05-01 |url-status=unfit |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716221451/http://www.kki.is/mot/1500001396_00050001.htm |archivedate=July 16, 2011 }}</ref> Í bikarúrslitunum á móti KR<ref>{{cite news|title=Leikur einn leik með Njarðvík|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=250187&pageId=3432886|accessdate=10 August 2017|date=7 February 2002|language=Icelandic}}</ref><ref>{{cite news|title=Það getur allt gerst – segir Ebony Dickinson|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=200847&pageId=3027775|accessdate=10 August 2017|work=[[Dagblaðið Vísir]]|date=7 February 2002|language=Icelandic}}</ref> var hún með 27 stig, 18 fráköst, 7 stoðsendingar og 5 stolna bolta. Þrátt fyrir frammistöðu hennar tapaði Njarðvík leiknum eftir framlengingu, 81–74.<ref>{{cite news|title=Bæði liðin sigurvegarar|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=200856&pageId=3027943|accessdate=10 August 2017|date=11 February 2002|language=Icelandic}}</ref><ref>{{cite news|author1=Íris Björk Eysteinsdóttir|title=Reynslan færði KR bikarinn|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=250197&pageId=3433198|accessdate=10 August 2017|date=12 February 2002|language=Icelandic}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.kki.is/mot/1500001396_00050001.htm |title=Leikur |date=2011-07-16 |access-date=2016-05-01 |url-status=unfit |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716221451/http://www.kki.is/mot/1500001396_00050001.htm |archivedate=July 16, 2011 }}</ref> Eftir að hafa leikið með Grand Rapids Blizzard í [[National Women's Basketball League]] (NWBL) árið 2003,<ref>[https://web.archive.org/web/20030830062759/http://nwbl.com/player.asp?id=76 Ebony Dickinson – NWBL Profile]</ref> samdi hún við Eskilstuna BBK í Svíþjóð.<ref>{{cite web|title=Amerikanska till Eskilstuna Basket|url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=87&artikel=332601|website=Sverigesradio.se|publisher=[[Sveriges Radio]]|accessdate=10 August 2017|language=Swedish|date=3 December 2003}}</ref> Í 11 leikjum með Eskilstuna, var hún með 13,7 stig og 9,4 fráköst að meðaltali í leik.<ref>[http://www.basket.se/Resultat/Spelare?id=18455&season_id=8593&player_id=56318 Ebony Dickinson Basketligan stats]</ref> Ebony lést 29. september 2009 úr [[Brjóstakrabbamein|brjóstakrabbameini]].<ref name="redstormsports">{{cite news|url=http://www.redstormsports.com/sports/w-baskbl/spec-rel/022510aac.html|title=Women's Basketball To Honor Memory Of Ebony Dickinson|date=February 25, 2010|accessdate=September 27, 2013|archive-date=October 2, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002150529/http://www.redstormsports.com/sports/w-baskbl/spec-rel/022510aac.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |title=Women's Basketball To Honor Memory Of Ebony Dickinson |url=http://www.redstormsports.com/sports/w-baskbl/spec-rel/022510aac.html |accessdate=16 February 2020 |work=[[St. John's University (New York City)|St. John's University]] |date=25 February 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180122033459/http://www.redstormsports.com/sports/w-baskbl/spec-rel/022510aac.html |archivedate=22 January 2018}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.korfustatt.is/Leikmadur/602410 Tölfræði úr Úrvalsdeild] á Körfustatt.is *[http://www.basket.se/Resultat/Spelare?id=18455&season_id=8593&player_id=56318 Tölfræði úr Basketligan Dam] á basket.se {{DEFAULTSORT:Dickinson, Ebony}} {{f|1977}} {{d|2009}} [[Flokkur:Bandarískir körfuknattleiksmenn]] [[Flokkur:Leikmenn Úrvalsdeildar kvenna í körfuknattleik]] c5rx9ekdejq1xheb93dgcmzykc19jy5 0 192500 1979722 1976326 2026-09-21T17:36:14Z InternetArchiveBot 75347 Bætir við 1 bók til að [[Wikipedia:Sannreynanleikareglan|sannreyna]] (20260921sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1979722 wikitext text/x-wiki [[File:fibreoptic.jpg|thumb|right|upright|Ljósleiðaraþræðir]] '''Ljósleiðari''' er fíngerður þráður úr [[gler]]i eða [[plast]]i sem flytur [[ljós]] frá einum enda til annars. Algengasta hagnýting slíkra þráða er í [[Fjarskipti|fjarskiptum]] þar sem ljóspúlsar eru notaðir til að senda [[Gögn|gagnamerki]] eftir þræðinum. Ljósleiðarar geta borið slík merki um lengri veg en unnt er með rafboðum um vír. Þeir bjóða einnig upp á meiri [[bandvídd]] og verða ekki fyrir truflunum vegna [[rafsegulgeislun]]ar í umhverfinu.<ref>{{cite book |ref=Senior |last1=Senior |first1=John M. |last2=Jamro |first2=M. Yousif |title=Optical fiber communications: principles and practice |url=https://archive.org/details/opticalfibercomm0000seni_u8a2 |date=2009 |publisher=Pearson Education |isbn=978-0130326812 |pages=[https://archive.org/details/opticalfibercomm0000seni_u8a2/page/7 7]–9}}</ref> Ljósleiðarar eru einnig notaðir til lýsingar og í sérhæfðri myndatöku.<ref>{{cite web |title=Birth of Fiberscopes |url=http://www.olympus-global.com/en/corc/history/story/endo/fiber/|website=www.olympus-global.com |publisher=Olympus Corporation |access-date=17 April 2015}}</ref> Ljósleiðarar byggja á fyrirbæri sem kallað er [[alspeglun]]. Þegar ljós lendir á skilum tveggja efna verður vanalega [[ljósbrot]] þar sem stefna geislans breytist vegna þess að [[ljóshraði|hraði ljóss]] er mismikill eftir efnum. Ef seinna efnið hefur lægri brotstuðul (hærri ljóshraða) en hið fyrra og áfallshorn ljóssins er nógu krappt verður hins vegar ekkert ljósbrot inn í seinna efnið og ljósið speglast að öllu leyti af skilfleti þeirra og helst innan fyrra efnisins. Þannig getur ljósið skoppað innan ljósleiðaraþráðar án þess að sleppa út.<ref>{{Vísindavefurinn|2610|Hvað er ljósleiðari?}}</ref> ==Saga== Á fyrri hluta [[19. öldin|19. aldar]] sýndu [[Daniel Colladon]] og [[Jacques Babinet]] fram á það í París að leiða mætti ljós eftir bognum vatnsstraumi með ljósbroti.<ref>{{cite journal |first=Jean-Daniel |last=Colladon |title=On the reflections of a ray of light inside a parabolic liquid stream |journal=Comptes Rendus |year=1842}}</ref> [[John Tyndall]] kynnti síðan fyrirbærið almenningi í London og útskýrði alspeglun, sem er grunnur ljósleiðaratækninnar..<ref name=regis>{{cite book|last =Bates|first =Regis J|title =Optical Switching and Networking Handbook|url =https://archive.org/details/opticalswitching0000bate|publisher =McGraw-Hill|year= 2001|location =New York|isbn=978-0-07-137356-2|page =[https://archive.org/details/opticalswitching0000bate/page/10 10]}}</ref> Síðar á 19. öld og fyrri hluta þeirrar [[20. öldin|20.]] voru gerðar tilraunir með að leiða ljós um glerstangir og senda myndir í gegnum búnt af ljósleiðurum, meðal annars til læknisfræðilegra rannsókna. Árið 1956 fékkst [[einkaleyfi]] á sveigjanlegt tæki sem hægt var að nota við [[magaspeglun]] sem byggði á myndflutningi um búnt af ljósleiðurum.<ref>{{cite journal |author1=Hopkins, H. H. |author2=Kapany, N. S. |year=1954 |journal=Nature |doi=10.1038/173039b0 |volume=173 |pages=39–41 |title=A flexible fiberscope, using static scanning |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1954-01-02_173_4392/page/39 |issue=4392 |bibcode=1954Natur.173...39H |s2cid=4275331}}</ref> Áhugi vaknaði á möguleikum ljósleiðara í fjarskiptum á sjöunda áratugnum. Rannsóknarstofa þýska raftækjaframleiðandans [[Telefunken]] sótti um einkaleyfi á tækni sem notaðist við ljósleiðara 1966<ref>{{cite patent |country=DE |number=1254513 |status=patent |title=Mehrstufiges Übertragungssystem für Pulscodemodulation dargestellte Nachrichten. |gdate=1967-11-16 |inventor=Börner, Manfred |assign1=Telefunken Patentverwertungsgesellschaft m.b.H.}}</ref><ref>{{cite patent |country=US |number=3845293 |status=patent |title=Electro-optical transmission system utilizing lasers| inventor=Börner, Manfred}}</ref> og um sama leyti náðust miklar framfarir í því að draga úr merkjatapi með hreinna gleri. Á áttunda og níunda áratugnum var bandaríska fyrirtækið [[Corning]] í farabroddi við þróun framleiðslutækni sem gerði mögulegt að framleiða ljósleiðaraþræði hraðar og með ódýrari hætti.<ref name=hecht1999b>{{cite book |last=Hecht |first=Jeff |title=City of Light, The Story of Fiber Optics |publisher=[[Oxford University Press]] |location=New York |year=1999 |url=https://books.google.com/books?id=4oMu7RbGpqUC&pg=PA114 |isbn=978-0-19-510818-7 |page=271}}</ref> Ljósleiðarastrengur var fyrst grafinn í jörð í [[Tórínó]] á Ítalíu 1977 til að tengja símstöðvar.<ref>{{cite conference |last1=Catania |first1=B. |last2=Michetti |first2=L. |last3=Tosco |first3=F. |last4=Occhini |first4=E. |last5=Silvestri |first5=L. |title=First Italian Experiment with a Buried Optical Cable |pages=315–322 |url=http://www.chezbasilio.org/immagini/cos1_tests.pdf |book-title=Proceedings of 2nd European Conference on Optical Communication (II ECOC) |date=September 1976 |access-date=2022-08-18}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://archiviostorico.telecomitalia.com/italia-al-telefono-oltre/15-settembre-1977-torino-prima-stesura-al-mondo-di-fibra-ottica-in-esercizi |title=15 settembre 1977, Torino, prima stesura al mondo di una fibra ottica in esercizio.|website=Archivio storico Telecom Italia |access-date=2017-02-15 |archive-date=2017-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170917171214/http://archiviostorico.telecomitalia.com/italia-al-telefono-oltre/15-settembre-1977-torino-prima-stesura-al-mondo-di-fibra-ottica-in-esercizi |url-status=dead}}</ref> Víðtæk ljósleiðaravæðing fjarskiptakerfa fór af stað á 9. áratugnum, þá sér í lagi í grunnkerfum á milli símstöðva. Fyrsti ljósleiðara-[[sæstrengur|sæstrengurinn]] á milli heimsálfa var tekinn í notkun 1988. Það var [[TAT-8]] sem lá á milli [[New Jersey]] í Bandaríkjunum og Englands og Frakklands.<ref name=HAC>{{Cite web|url=https://atlantic-cable.com//Cables/1982-SL-SeaTrials/index.htm|title=History of the Atlantic Cable & Submarine Telegraphy - 1982 SL Lightguide Cable Sea Trials|website=atlantic-cable.com |access-date=2025-09-10}}</ref> ==Tilvísanir== <div class="references-small"></div> [[Flokkur:Fjarskipti]] suiigr2qzg3q1plhjpicpk0plysh81y 0 192561 1979674 1979650 2026-09-21T14:13:03Z Torfifagri 33930 Lagaði tengil á Loftmynd 1979674 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Í góðri trú | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1986 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Sýrland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = | tungumál = | útgefandi = Hitt leikhúsið | leikstjóri = | upptökustjóri = Tómas M. Tómasson | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Megas allur]]'' | síðasta_ár = 1986 | ár = 1986 | næsti_titill = ''[[Loftmynd_(hljómplata)|Loftmynd]]'' | næsta_ár = 1987 | misc = | litakóði = }} '''Í góðri trú''' er sjöunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom hún út árið [[1986]]. Hún var endurútgefin á geisladisk [[1996]] og aftur [[2002]] með níu aukalögum. Platan var endurkoma Megasar eftir talsvert hlé frá útgáfu. Síðasta plata hans þar á undan var platan [[Nú er ég klæddur og kominn á ról]] ([[1978]]) og tónleikaplatan [[Drög að sjálfsmorði]] ([[1979]]). Nokkur lög komu út á plötum með öðrum listamönnum í millitíðinni; [[Fingraför_(breiðskífa)|Fingraför]] [[Bubbi Morthens|Bubba Morthens]] ([[1983]]) og á tveimur plötum með [[Íkarus_(hljómsveit)|Íkarus]]; The boys from Chicago (1983) og Rás 5-20 ([[1984]]) og komu þau lög út á safnkassanum [[Megas allur]] 1986. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi | headline = Hlið A | title1 = Lóa Lóa | length1 = 03:27 | title2 = Helmingurinn lygi | length2 = 02:34 | title3 = Þú bíður (allavegana) eftir mér | length3 = 03:43 | title4 = Löng eru þau lík | length4 = 05:05 | title5 = Þú & ég | length5 = 03:45 | title6 = Lítill fjólublár skódablús | length6 = 03:06 |total_length = 21:40 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Undir rós | length1 = 03:25 | title2 = Birta | length2 = 05:19 | title3 = Fríða fríða | length3 = 04:39 | title4 = Táraborg | length4 = 04:56 | title5 = Árstíð | length5 = 03:21 |total_length = 21:40 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Lóa Lóa | length1 = 03:31 | title2 = Helmingurinn lygi | length2 = 02:44 | title3 = Löng eru þau lík | length3 = 04:49 | title4 = Þú og ég | length4 = 03:35 | title5 = Lítill fjólublár skódablús | length5 = 03:01 | title6 = Undir rós | length6 = 04:44 | title7 = Birta | length7 = 04:50 | title8 = Fríða Fríða | length8 = 04:43 | title9 = Helmingurinn lygi | length9 = 03:29 |total_length = 35:26 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur *Tómas Tómasson: Bassi, hljómborð *Sigtryggur Baldursson: Trommur *Þorsteinn Magnússon: Gítar *Guðmundur Ingólfsson: Píanó, orgel *Reynir Jónasson: Harmóníka *Ásbjörn Kristinsson: Bakrödd - Undir rós [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1986]] s2vdchigmuwmdube3x0i5ysqvrvr33x 1979686 1979674 2026-09-21T14:53:24Z Torfifagri 33930 /* Hljóðfæraleikur */ 1979686 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Í góðri trú | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1986 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Sýrland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = | tungumál = | útgefandi = Hitt leikhúsið | leikstjóri = | upptökustjóri = Tómas M. Tómasson | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Megas allur]]'' | síðasta_ár = 1986 | ár = 1986 | næsti_titill = ''[[Loftmynd_(hljómplata)|Loftmynd]]'' | næsta_ár = 1987 | misc = | litakóði = }} '''Í góðri trú''' er sjöunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom hún út árið [[1986]]. Hún var endurútgefin á geisladisk [[1996]] og aftur [[2002]] með níu aukalögum. Platan var endurkoma Megasar eftir talsvert hlé frá útgáfu. Síðasta plata hans þar á undan var platan [[Nú er ég klæddur og kominn á ról]] ([[1978]]) og tónleikaplatan [[Drög að sjálfsmorði]] ([[1979]]). Nokkur lög komu út á plötum með öðrum listamönnum í millitíðinni; [[Fingraför_(breiðskífa)|Fingraför]] [[Bubbi Morthens|Bubba Morthens]] ([[1983]]) og á tveimur plötum með [[Íkarus_(hljómsveit)|Íkarus]]; The boys from Chicago (1983) og Rás 5-20 ([[1984]]) og komu þau lög út á safnkassanum [[Megas allur]] 1986. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi | headline = Hlið A | title1 = Lóa Lóa | length1 = 03:27 | title2 = Helmingurinn lygi | length2 = 02:34 | title3 = Þú bíður (allavegana) eftir mér | length3 = 03:43 | title4 = Löng eru þau lík | length4 = 05:05 | title5 = Þú & ég | length5 = 03:45 | title6 = Lítill fjólublár skódablús | length6 = 03:06 |total_length = 21:40 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Undir rós | length1 = 03:25 | title2 = Birta | length2 = 05:19 | title3 = Fríða fríða | length3 = 04:39 | title4 = Táraborg | length4 = 04:56 | title5 = Árstíð | length5 = 03:21 |total_length = 21:40 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Lóa Lóa | length1 = 03:31 | title2 = Helmingurinn lygi | length2 = 02:44 | title3 = Löng eru þau lík | length3 = 04:49 | title4 = Þú og ég | length4 = 03:35 | title5 = Lítill fjólublár skódablús | length5 = 03:01 | title6 = Undir rós | length6 = 04:44 | title7 = Birta | length7 = 04:50 | title8 = Fríða Fríða | length8 = 04:43 | title9 = Helmingurinn lygi | length9 = 03:29 |total_length = 35:26 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur *[[Tómas Magnús Tómasson|Tómas Tómasson]]: Bassi, hljómborð *[[Sigtryggur Baldursson]]: Trommur *Þorsteinn Magnússon: Gítar *Guðmundur Ingólfsson: Píanó, orgel *Reynir Jónasson: Harmóníka *[[Bubbi Morthens|Ásbjörn Kristinsson]]: Bakrödd - Undir rós [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1986]] pxkva745uijhi65yefyxu8iar8dz3jj 0 192580 1979678 1979243 2026-09-21T14:38:52Z Torfifagri 33930 Bætti við upplýsingaboxi um plötuna og flokknum Íslenskar breiðskífur. 1979678 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Loftmynd | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1987 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Stúdíó Stemma, Stúdíó Sýrland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 39:24 (LP) / 61:01 (CD) | tungumál = | útgefandi = Gramm | leikstjóri = | upptökustjóri = Brian Pugsley | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Í góðri trú]]'' | síðasta_ár = 1986 | ár = 1987 | næsti_titill = ''[[Höfuðlausnir]]'' | næsta_ár = 1988 | misc = | litakóði = }} '''Loftmynd''' er áttunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom hún út árið [[1987]]. Hún var endurútgefin á geisladisk [[2002]] með einu aukalagi. Platan kom út árið eftir 200 ára afmæli [[Reykjavík]]urborgar og er að einhverju leyti sýn Megasar á borgarlífið og andsvar við þeirri glansmynd sem birtist á afmælisárinu. == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Við Birkiland | length1 = 02:33 | title2 = Björg | length2 = 04:13 | title3 = Plastpokablús | length3 = 04:22 | title4 = Skúli fógeti | length4 = 02:33 | title5 = Á horninu | length5 = 03:44 | title6 = Ástarsaga | length6 = 04:46 |total_length = 22:11 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög á geisladisk 1987 og 2002 | title1 = Magister Lyngdal | length1 = 01:57 | title2 = Jón | length2 = 02:04 | title3 = Nótt | length3 = 03:14 | title4 = Enginn vegur fær | length4 = 04:42 | title5 = Veinaðu úlfur úlfur | length5 = 02:29 |total_length = 14:26 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Það sem best er | length1 = 02:47 | title2 = Börn í borg | length2 = 01:59 | title3 = Reykjavíkurnætur | length3 = 04:45 | title4 = Björt ljós borgarljós | length4 = 05:30 | title5 = Innréttingablús | length5 = 03:40 | title6 = Fílahirðirinn frá Súrín | length6 = 05:43 |total_length = 17:13 }} {{Lagalisti | headline = Aukalag 2002 | title1 = Reykjavíkurnætur (demó) | length1 = 05:56 |total_length = 05:56 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur *[[Björk Guðmundsdóttir]]: Söngur *Inga Guðmundsdóttir: Söngur *Guðlaugur Kristinn Óttarsson: Gítarar *Haraldur Þorsteinsson: Rafmagnsbassi *[[Sigtryggur Baldursson]]: Trommur og allur ásláttur *Eyþór Gunnarsson: píanó og syntar *Þorsteinn Magnússon: Gítar í Börn í borg, Á horninu *Þorgeir Rúnar Kjartansson: Saxófónar *Karl Sighvatsson: Hammondorgel *Wilma Young: Fiðla *Reynir Jónasson: Harmonikka *Ásbjörn Kristinsson: Munnharpa ==Annað== *Upptökumeistari: Brian Pugsley *Þriðja eyrað: Guðlaugur Kristinn Óttarsson *Útsetningar: Megas *Ljósmynd á framhlið: Ljósmyndasafnið *Ljósmynd á bakhlið: Kristján Sigurðsson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1987]] 6d23p98vsr9wqqxnx5rb3mdy0zu3q22 1979679 1979678 2026-09-21T14:40:23Z Torfifagri 33930 1979679 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Loftmynd | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1987 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Stúdíó Stemma, Stúdíó Sýrland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 39:24 (LP) / 61:01 (CD) | tungumál = | útgefandi = Gramm | leikstjóri = | upptökustjóri = Brian Pugsley | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Í góðri trú]]'' | síðasta_ár = 1986 | ár = 1987 | næsti_titill = ''[[Höfuðlausnir]]'' | næsta_ár = 1988 | misc = | litakóði = }} '''Loftmynd''' er áttunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom hún út árið [[1987]]. Hún var endurútgefin á geisladisk [[2002]] með einu aukalagi. Platan kom út árið eftir 200 ára afmæli [[Reykjavík]]urborgar og er að einhverju leyti sýn Megasar á borgarlífið og andsvar við þeirri glansmynd sem birtist á afmælisárinu. == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Við Birkiland | length1 = 02:33 | title2 = Björg | length2 = 04:13 | title3 = Plastpokablús | length3 = 04:22 | title4 = Skúli fógeti | length4 = 02:33 | title5 = Á horninu | length5 = 03:44 | title6 = Ástarsaga | length6 = 04:46 |total_length = 22:11 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög á geisladisk 1987 og 2002 | title1 = Magister Lyngdal | length1 = 01:57 | title2 = Jón | length2 = 02:04 | title3 = Nótt | length3 = 03:14 | title4 = Enginn vegur fær | length4 = 04:42 | title5 = Veinaðu úlfur úlfur | length5 = 02:29 |total_length = 14:26 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Það sem best er | length1 = 02:47 | title2 = Börn í borg | length2 = 01:59 | title3 = Reykjavíkurnætur | length3 = 04:45 | title4 = Björt ljós borgarljós | length4 = 05:30 | title5 = Innréttingablús | length5 = 03:40 | title6 = Fílahirðirinn frá Súrín | length6 = 05:43 |total_length = 17:13 }} {{Lagalisti | headline = Aukalag 2002 | title1 = Reykjavíkurnætur | note1 = demó | length1 = 05:56 |total_length = 05:56 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur *[[Björk Guðmundsdóttir]]: Söngur *Inga Guðmundsdóttir: Söngur *Guðlaugur Kristinn Óttarsson: Gítarar *Haraldur Þorsteinsson: Rafmagnsbassi *[[Sigtryggur Baldursson]]: Trommur og allur ásláttur *Eyþór Gunnarsson: píanó og syntar *Þorsteinn Magnússon: Gítar í Börn í borg, Á horninu *Þorgeir Rúnar Kjartansson: Saxófónar *Karl Sighvatsson: Hammondorgel *Wilma Young: Fiðla *Reynir Jónasson: Harmonikka *Ásbjörn Kristinsson: Munnharpa ==Annað== *Upptökumeistari: Brian Pugsley *Þriðja eyrað: Guðlaugur Kristinn Óttarsson *Útsetningar: Megas *Ljósmynd á framhlið: Ljósmyndasafnið *Ljósmynd á bakhlið: Kristján Sigurðsson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1987]] 6cfm8s83fdtog881173stajrn6t9dfm 1979684 1979679 2026-09-21T14:50:48Z Torfifagri 33930 /* Hljóðfæraleikur */ 1979684 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Loftmynd | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1987 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Stúdíó Stemma, Stúdíó Sýrland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 39:24 (LP) / 61:01 (CD) | tungumál = | útgefandi = Gramm | leikstjóri = | upptökustjóri = Brian Pugsley | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Í góðri trú]]'' | síðasta_ár = 1986 | ár = 1987 | næsti_titill = ''[[Höfuðlausnir]]'' | næsta_ár = 1988 | misc = | litakóði = }} '''Loftmynd''' er áttunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom hún út árið [[1987]]. Hún var endurútgefin á geisladisk [[2002]] með einu aukalagi. Platan kom út árið eftir 200 ára afmæli [[Reykjavík]]urborgar og er að einhverju leyti sýn Megasar á borgarlífið og andsvar við þeirri glansmynd sem birtist á afmælisárinu. == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Við Birkiland | length1 = 02:33 | title2 = Björg | length2 = 04:13 | title3 = Plastpokablús | length3 = 04:22 | title4 = Skúli fógeti | length4 = 02:33 | title5 = Á horninu | length5 = 03:44 | title6 = Ástarsaga | length6 = 04:46 |total_length = 22:11 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög á geisladisk 1987 og 2002 | title1 = Magister Lyngdal | length1 = 01:57 | title2 = Jón | length2 = 02:04 | title3 = Nótt | length3 = 03:14 | title4 = Enginn vegur fær | length4 = 04:42 | title5 = Veinaðu úlfur úlfur | length5 = 02:29 |total_length = 14:26 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Það sem best er | length1 = 02:47 | title2 = Börn í borg | length2 = 01:59 | title3 = Reykjavíkurnætur | length3 = 04:45 | title4 = Björt ljós borgarljós | length4 = 05:30 | title5 = Innréttingablús | length5 = 03:40 | title6 = Fílahirðirinn frá Súrín | length6 = 05:43 |total_length = 17:13 }} {{Lagalisti | headline = Aukalag 2002 | title1 = Reykjavíkurnætur | note1 = demó | length1 = 05:56 |total_length = 05:56 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur *[[Björk Guðmundsdóttir]]: Söngur *Inga Guðmundsdóttir: Söngur *Guðlaugur Kristinn Óttarsson: Gítarar *Haraldur Þorsteinsson: Rafmagnsbassi *[[Sigtryggur Baldursson]]: Trommur og allur ásláttur *Eyþór Gunnarsson: píanó og syntar *Þorsteinn Magnússon: Gítar í Börn í borg, Á horninu *Þorgeir Rúnar Kjartansson: Saxófónar *Karl Sighvatsson: Hammondorgel *Wilma Young: Fiðla *Reynir Jónasson: Harmonikka *[[Bubbi Morthens|Ásbjörn Kristinsson]]: Munnharpa ==Annað== *Upptökumeistari: Brian Pugsley *Þriðja eyrað: Guðlaugur Kristinn Óttarsson *Útsetningar: Megas *Ljósmynd á framhlið: Ljósmyndasafnið *Ljósmynd á bakhlið: Kristján Sigurðsson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1987]] 6dmgratsbqukp6tiwi3hdirxkizh1xg 0 192582 1979685 1976887 2026-09-21T14:52:14Z InternetArchiveBot 75347 Bætir við 1 bók til að [[Wikipedia:Sannreynanleikareglan|sannreyna]] (20260921sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1979685 wikitext text/x-wiki '''Einingarnar þrjár''' eru hugmynd um klassíska uppbyggingu [[harmleikur|harmleikja]] sem byggjast á riti [[Aristóteles]]ar ''[[Mælskufræðin]]''. Þessi hugmynd kom fyrst fram á Ítalíu á 16. öld í ritinu ''[[Sofonisba]]'' eftir [[Gian Giorgio Trissino]] og hafði áhrif á [[leikritun]] næstu þrjár aldirnar.<ref>{{cite book|author=Ascoli, Albert Russell|title=Renaissance Drama 36/37: Italy in the Drama of Europe|publisher=Northwestern University Press|year=2010|pages=46–56|isbn=9780810124158}}</ref> Einingarnar þrjár eru athöfn, tími og staður. Samkvæmt hugmyndinni á hvert leikrit að fela í sér eina atburðarás, gerast á innan við sólarhring, og á einum efnislegum stað.<ref>{{vísindavefurinn|81084|Hvers konar bókmenntastefna er klassisismi?|höfundur=Sveinn Yngvi Egilsson|dags=8.2.2023}}</ref> Hugmyndin um einingarnar þrjár náði talsverðum vinsældum í [[Frakkland]]i á 17. og 18. öld þar sem leikskáldið [[Pierre Corneille]] varð sérstakur talsmaður þeirra.<ref>{{cite book|author=Simpson-Baikie, Edwin|title=The Dramatic Unities|publisher=Trubner & Co.|year=1878|pages=7, 88}}</ref> Þegar [[rómantíkin]] hélt innreið sína á 19. öld óx andstaða við hugmyndina um einingarnar og [[Victor Hugo]] hæddist að þeim í inngangi að leikriti sínu ''Cromwell'' 1827.<ref>{{cite journal|author=Beck, Theodore Toulon|title=A Note on the Preface de Cromwell|url=https://archive.org/details/sim_italica_1962-09_39_3/page/197|journal=Italica|volume=39|number=3|year=1962|pages=197-204|doi=10.2307/477072}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Leiklist]] 7qzmf2r95u5ye2vs8xuqgchzss89lv6 0 192583 1979681 1979244 2026-09-21T14:45:03Z Torfifagri 33930 Bætti inn hljóðfæraleikurum fyrir lag nr. 17. 1979681 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Höfuðlausnir | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1988 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Stúdíó Sýrland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 46:23 | tungumál = | útgefandi = Gramm | leikstjóri = | upptökustjóri = Hilmar Örn Hilmarsson | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Loftmynd]]'' | síðasta_ár = 1987 | ár = 1988 | næsti_titill = ''[[Bláir draumar]]'' | næsta_ár = 1988 | misc = | litakóði = }} '''Höfuðlausnir''' er níunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom út árið [[1988]]. Hún var endurútgefin [[2002]] með sjö aukalögum. Á plötunni eru tíu lög og hafa sum hver þeirra tengingu við Tæland en Megas hafði dvalið þar um stund. == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Drukknuð börn | length1 = 04:55 | title2 = Tæblús | length2 = 03:26 | title3 = (Borðið þér) Orma frú Norma | length3 = 05:03 | title4 = Borgarblús | length4 = 03:30 | title5 = Drengirnir í Bangkok | length5 = 07:35 |total_length = 24:29 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Í Öskjuhlíð | length1 = 03:09 | title2 = Leiðréttingarblús | length2 = 04:08 | title3 = Aðeins eina nótt | length3 = 03:16 | title4 = Álafossúlpan | length4 = 06:55 | title5 = Litla stúlkan með eldspýturnar | length5 = 04:26 |total_length = 21:54 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Telpurnar í Bangkok | length1 = 07:19 | title2 = (Öskjuhlíðarendi) Homage À Baden Powel | length2 = 03:07 | title3 = Aðeins eina nótt | length3 = 03:18 | title4 = Drukknuð börn | length4 = 03:48 | title5 = Í Öskjuhlíð | length5 = 02:22 | title6 = Drengirnir í Bangkok | length6 = 05:29 | title7 = (Borðið þér) Orma frú Norma | length7 = 05:07 |total_length = 30:30 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur og hljómborð *[[Björk Guðmundsdóttir]]: Söngur *Inga Guðmundsdóttir: Söngur *Rose McDowall: Söngur *Guðlaugur Kristinn Óttarsson: Gítar og bassi *Hilmar Örn Hilmarsson: Hljómborð, slagverk, bassi og fortónun Lag nr. 17 *Sigtryggur Baldursson: Trommur og ásláttur *Þorsteinn Magnússon: Gítarar *Tómas M. Tómasson: Bassi og hljómborð *Guðmundur Ingólfsson: Píanó og orgel *Reynir Jónasson: Harmóníka ==Annað== *Upptökumeistari: HÖH með Gulla sem Þriðja Eyrað og Hægri Hönd *Útsetningar: Megas, HÖH og GKÓ *Ljósmyndir: Gunnar Kristinn Hilmarsson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2002]] qhvqbu9efx0v4lnjpm2gn1fe9hvs5w6 1979682 1979681 2026-09-21T14:46:56Z Torfifagri 33930 Bætti inn tengli á HÖH og flokknum Íslenskar breiðskífur 1979682 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Höfuðlausnir | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1988 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Stúdíó Sýrland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 46:23 | tungumál = | útgefandi = Gramm | leikstjóri = | upptökustjóri = Hilmar Örn Hilmarsson | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Loftmynd]]'' | síðasta_ár = 1987 | ár = 1988 | næsti_titill = ''[[Bláir draumar]]'' | næsta_ár = 1988 | misc = | litakóði = }} '''Höfuðlausnir''' er níunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom út árið [[1988]]. Hún var endurútgefin [[2002]] með sjö aukalögum. Á plötunni eru tíu lög og hafa sum hver þeirra tengingu við Tæland en Megas hafði dvalið þar um stund. == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Drukknuð börn | length1 = 04:55 | title2 = Tæblús | length2 = 03:26 | title3 = (Borðið þér) Orma frú Norma | length3 = 05:03 | title4 = Borgarblús | length4 = 03:30 | title5 = Drengirnir í Bangkok | length5 = 07:35 |total_length = 24:29 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Í Öskjuhlíð | length1 = 03:09 | title2 = Leiðréttingarblús | length2 = 04:08 | title3 = Aðeins eina nótt | length3 = 03:16 | title4 = Álafossúlpan | length4 = 06:55 | title5 = Litla stúlkan með eldspýturnar | length5 = 04:26 |total_length = 21:54 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Telpurnar í Bangkok | length1 = 07:19 | title2 = (Öskjuhlíðarendi) Homage À Baden Powel | length2 = 03:07 | title3 = Aðeins eina nótt | length3 = 03:18 | title4 = Drukknuð börn | length4 = 03:48 | title5 = Í Öskjuhlíð | length5 = 02:22 | title6 = Drengirnir í Bangkok | length6 = 05:29 | title7 = (Borðið þér) Orma frú Norma | length7 = 05:07 |total_length = 30:30 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur og hljómborð *[[Björk Guðmundsdóttir]]: Söngur *Inga Guðmundsdóttir: Söngur *Rose McDowall: Söngur *Guðlaugur Kristinn Óttarsson: Gítar og bassi *[[Hilmar Örn Hilmarsson]]: Hljómborð, slagverk, bassi og fortónun Lag nr. 17 *Sigtryggur Baldursson: Trommur og ásláttur *Þorsteinn Magnússon: Gítarar *Tómas M. Tómasson: Bassi og hljómborð *Guðmundur Ingólfsson: Píanó og orgel *Reynir Jónasson: Harmóníka ==Annað== *Upptökumeistari: HÖH með Gulla sem Þriðja Eyrað og Hægri Hönd *Útsetningar: Megas, HÖH og GKÓ *Ljósmyndir: Gunnar Kristinn Hilmarsson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2002]] junrq2piim9r5dpc5y1qm0lfaw3qybl 1979683 1979682 2026-09-21T14:47:39Z Torfifagri 33930 1979683 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Höfuðlausnir | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1988 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Stúdíó Sýrland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 46:23 | tungumál = | útgefandi = Gramm | leikstjóri = | upptökustjóri = Hilmar Örn Hilmarsson | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Loftmynd_(hljómplata)|Loftmynd]]'' | síðasta_ár = 1987 | ár = 1988 | næsti_titill = ''[[Bláir draumar]]'' | næsta_ár = 1988 | misc = | litakóði = }} '''Höfuðlausnir''' er níunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom út árið [[1988]]. Hún var endurútgefin [[2002]] með sjö aukalögum. Á plötunni eru tíu lög og hafa sum hver þeirra tengingu við Tæland en Megas hafði dvalið þar um stund. == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Drukknuð börn | length1 = 04:55 | title2 = Tæblús | length2 = 03:26 | title3 = (Borðið þér) Orma frú Norma | length3 = 05:03 | title4 = Borgarblús | length4 = 03:30 | title5 = Drengirnir í Bangkok | length5 = 07:35 |total_length = 24:29 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Í Öskjuhlíð | length1 = 03:09 | title2 = Leiðréttingarblús | length2 = 04:08 | title3 = Aðeins eina nótt | length3 = 03:16 | title4 = Álafossúlpan | length4 = 06:55 | title5 = Litla stúlkan með eldspýturnar | length5 = 04:26 |total_length = 21:54 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Telpurnar í Bangkok | length1 = 07:19 | title2 = (Öskjuhlíðarendi) Homage À Baden Powel | length2 = 03:07 | title3 = Aðeins eina nótt | length3 = 03:18 | title4 = Drukknuð börn | length4 = 03:48 | title5 = Í Öskjuhlíð | length5 = 02:22 | title6 = Drengirnir í Bangkok | length6 = 05:29 | title7 = (Borðið þér) Orma frú Norma | length7 = 05:07 |total_length = 30:30 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur og hljómborð *[[Björk Guðmundsdóttir]]: Söngur *Inga Guðmundsdóttir: Söngur *Rose McDowall: Söngur *Guðlaugur Kristinn Óttarsson: Gítar og bassi *[[Hilmar Örn Hilmarsson]]: Hljómborð, slagverk, bassi og fortónun Lag nr. 17 *Sigtryggur Baldursson: Trommur og ásláttur *Þorsteinn Magnússon: Gítarar *Tómas M. Tómasson: Bassi og hljómborð *Guðmundur Ingólfsson: Píanó og orgel *Reynir Jónasson: Harmóníka ==Annað== *Upptökumeistari: HÖH með Gulla sem Þriðja Eyrað og Hægri Hönd *Útsetningar: Megas, HÖH og GKÓ *Ljósmyndir: Gunnar Kristinn Hilmarsson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2002]] em5w255j3chdntyie7p8jzvanpnvr6l 1979687 1979683 2026-09-21T14:54:44Z Torfifagri 33930 /* Hljóðfæraleikur */ 1979687 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Höfuðlausnir | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1988 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Stúdíó Sýrland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 46:23 | tungumál = | útgefandi = Gramm | leikstjóri = | upptökustjóri = Hilmar Örn Hilmarsson | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Loftmynd_(hljómplata)|Loftmynd]]'' | síðasta_ár = 1987 | ár = 1988 | næsti_titill = ''[[Bláir draumar]]'' | næsta_ár = 1988 | misc = | litakóði = }} '''Höfuðlausnir''' er níunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom út árið [[1988]]. Hún var endurútgefin [[2002]] með sjö aukalögum. Á plötunni eru tíu lög og hafa sum hver þeirra tengingu við Tæland en Megas hafði dvalið þar um stund. == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Drukknuð börn | length1 = 04:55 | title2 = Tæblús | length2 = 03:26 | title3 = (Borðið þér) Orma frú Norma | length3 = 05:03 | title4 = Borgarblús | length4 = 03:30 | title5 = Drengirnir í Bangkok | length5 = 07:35 |total_length = 24:29 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Í Öskjuhlíð | length1 = 03:09 | title2 = Leiðréttingarblús | length2 = 04:08 | title3 = Aðeins eina nótt | length3 = 03:16 | title4 = Álafossúlpan | length4 = 06:55 | title5 = Litla stúlkan með eldspýturnar | length5 = 04:26 |total_length = 21:54 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Telpurnar í Bangkok | length1 = 07:19 | title2 = (Öskjuhlíðarendi) Homage À Baden Powel | length2 = 03:07 | title3 = Aðeins eina nótt | length3 = 03:18 | title4 = Drukknuð börn | length4 = 03:48 | title5 = Í Öskjuhlíð | length5 = 02:22 | title6 = Drengirnir í Bangkok | length6 = 05:29 | title7 = (Borðið þér) Orma frú Norma | length7 = 05:07 |total_length = 30:30 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur og hljómborð *[[Björk Guðmundsdóttir]]: Söngur *Inga Guðmundsdóttir: Söngur *Rose McDowall: Söngur *Guðlaugur Kristinn Óttarsson: Gítar og bassi *[[Hilmar Örn Hilmarsson]]: Hljómborð, slagverk, bassi og fortónun Lag nr. 17 *[[Sigtryggur Baldursson]]: Trommur og ásláttur *Þorsteinn Magnússon: Gítarar *[[Tómas Magnús Tómasson|Tómas M. Tómasson]]: Bassi og hljómborð *Guðmundur Ingólfsson: Píanó og orgel *Reynir Jónasson: Harmóníka ==Annað== *Upptökumeistari: HÖH með Gulla sem Þriðja Eyrað og Hægri Hönd *Útsetningar: Megas, HÖH og GKÓ *Ljósmyndir: Gunnar Kristinn Hilmarsson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2002]] 9apip2zah75dj2e228ow6hxtfi8pmnn 1979726 1979687 2026-09-21T18:42:45Z Akigka 183 /* Hljóðfæraleikur */ 1979726 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Höfuðlausnir | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1988 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Stúdíó Sýrland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 46:23 | tungumál = | útgefandi = Gramm | leikstjóri = | upptökustjóri = Hilmar Örn Hilmarsson | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Loftmynd_(hljómplata)|Loftmynd]]'' | síðasta_ár = 1987 | ár = 1988 | næsti_titill = ''[[Bláir draumar]]'' | næsta_ár = 1988 | misc = | litakóði = }} '''Höfuðlausnir''' er níunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom út árið [[1988]]. Hún var endurútgefin [[2002]] með sjö aukalögum. Á plötunni eru tíu lög og hafa sum hver þeirra tengingu við Tæland en Megas hafði dvalið þar um stund. == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Drukknuð börn | length1 = 04:55 | title2 = Tæblús | length2 = 03:26 | title3 = (Borðið þér) Orma frú Norma | length3 = 05:03 | title4 = Borgarblús | length4 = 03:30 | title5 = Drengirnir í Bangkok | length5 = 07:35 |total_length = 24:29 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Í Öskjuhlíð | length1 = 03:09 | title2 = Leiðréttingarblús | length2 = 04:08 | title3 = Aðeins eina nótt | length3 = 03:16 | title4 = Álafossúlpan | length4 = 06:55 | title5 = Litla stúlkan með eldspýturnar | length5 = 04:26 |total_length = 21:54 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Telpurnar í Bangkok | length1 = 07:19 | title2 = (Öskjuhlíðarendi) Homage À Baden Powel | length2 = 03:07 | title3 = Aðeins eina nótt | length3 = 03:18 | title4 = Drukknuð börn | length4 = 03:48 | title5 = Í Öskjuhlíð | length5 = 02:22 | title6 = Drengirnir í Bangkok | length6 = 05:29 | title7 = (Borðið þér) Orma frú Norma | length7 = 05:07 |total_length = 30:30 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur og hljómborð *[[Björk Guðmundsdóttir]]: Söngur *Inga Guðmundsdóttir: Söngur *[[Rose McDowall]]: Söngur *[[Guðlaugur Kristinn Óttarsson]]: Gítar og bassi *[[Hilmar Örn Hilmarsson]]: Hljómborð, slagverk, bassi og fortónun Lag nr. 17 *[[Sigtryggur Baldursson]]: Trommur og ásláttur *Þorsteinn Magnússon: Gítarar *[[Tómas Magnús Tómasson|Tómas M. Tómasson]]: Bassi og hljómborð *[[Guðmundur Ingólfsson]]: Píanó og orgel *Reynir Jónasson: Harmóníka ==Annað== *Upptökumeistari: HÖH með Gulla sem Þriðja Eyrað og Hægri Hönd *Útsetningar: Megas, HÖH og GKÓ *Ljósmyndir: Gunnar Kristinn Hilmarsson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2002]] d8il1454orehbt7iqqb8iif2qtkmnnu 0 192708 1979739 1977839 2026-09-22T08:56:24Z Torfifagri 33930 Torfifagri færði [[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella]] á [[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]: Stafsetningarvilla í titli: Var með hástafi í orðunum "hljómsveit" og "glæpakvendið" 1977839 wikitext text/x-wiki '''Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella''' er ellefta breiðskífa [[Megas]]ar og kom út árið [[1990]] á tvöföldum vínyl og geisladisk. Platan kom út í 2999 tölusettum eintökum, en 3000 eintök þurfti til að plata teldist vera gullplata á þeim árum. Platan var endurútgefin á geisladisk [[2006]] með aukadiski ('''Óspillt Stella ung og stök''') sem innihélt 17 lög, þar af eitt áður óútgefið. {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Pæklaðar plómur | length1 = 04:02 | title2 = Furstinn | length2 = 04:14 | title3 = Greip & eplasafi | length3 = 04:44 | title4 = Rauðar rútur | length4 = 04:36 | title5 = Heilræðavísur | length5 = 02:58 |total_length = 20:34 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Ekki heiti ég Elísabet | length1 = 04:49 | title2 = Marta smarta | length2 = 03:09 | title3 = Ungfrú Reykjavík | length3 = 04:55 | title4 = Keflavíkurkajablús | length4 = 03:06 |total_length = 15:59 }} {{Lagalisti | headline = Hlið C | title1 = Styrjaldarminni | length1 = 03:08 | title2 = Hafmeyjarblús | length2 = 05:40 | title3 = Svefn er allt sem þarf | length3 = 04:41 | title4 = Partí/Elskhuginn | length4 = 04:02 |total_length = 17:31 }} {{Lagalisti | headline = Hlið D | title1 = Ekkert hefur skeð | length1 = 04:22 | title2 = Hríðin | length2 = 05:24 | title3 = Dansleikur | length3 = 07:56 | title4 = Söngur um ekkert/ekkineitt | length4 = 04:22 |total_length = 22:04 }} {{Lagalisti | headline = Óspillt Stella ung og stök (demó) | title1 = Pæklaðar plómur | length1 = 02:55 | title2 = Svefn er allt sem þarf | length2 = 04:54 | title3 = Ungfrú Reykjavík | length3 = 04:35 | title4 = Partí | length4 = 02:50 | title5 = Hafmeyjarblús | length5 = 04:36 | title6 = Rauðar rútur | length6 = 04:38 | title7 = Furstinn | length7 = 05:48 | title8 = Ekki heiti ég Elísabet | length8 = 04:01 | title9 = Marta smarta | length9 = 03:15 | title10 = Styrjaldarminni | length10 = 02:18 | title11 = Keflavíkurkajablús | length11 = 02:42 | title12 = Hríðin | length12 = 05:12 | title13 = Afmælissöngur | note13 = áður óútgefið | length13 = 01:27 | title14 = Greip og eplasafi | length14 = 03:59 | title15 = Dansleikur | length15 = 07:39 | title16 = Söngur um ekki neitt | length16 = 10:15 | title17 = Elskhuginn | length17 = 02:52 |total_length = 73:56 }} [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1990]] fimmrnkrg0m1aabnh8in28vmapuyb0j 1979746 1979739 2026-09-22T09:39:33Z Torfifagri 33930 Bætti inn upplýsingaboxi fyrir plötuna og flokknum Íslenskar hljómplötur. 1979746 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1990 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Stúdíó Sýrland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 76:08 | tungumál = | útgefandi = HMH | leikstjóri = | upptökustjóri = Hilmar Örn Hilmarsson | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Bláir draumar]]'' | síðasta_ár = 1988 | ár = 1990 | næsti_titill = ''[[Þrír blóðdropar]]'' | næsta_ár = 1992 | misc = | litakóði = }} '''Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella''' er ellefta breiðskífa [[Megas]]ar og kom út árið [[1990]] á tvöföldum vínyl og geisladisk. Platan kom út í 2999 tölusettum eintökum, en 3000 eintök þurfti til að plata teldist vera gullplata á þeim árum. Platan var endurútgefin á geisladisk [[2006]] með aukadiski ('''Óspillt Stella ung og stök''') sem innihélt 17 demóútgáfur af lögunum auk eins sem var áður óútgefið. {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Pæklaðar plómur | length1 = 04:02 | title2 = Furstinn | length2 = 04:14 | title3 = Greip & eplasafi | length3 = 04:44 | title4 = Rauðar rútur | length4 = 04:36 | title5 = Heilræðavísur | length5 = 02:58 |total_length = 20:34 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Ekki heiti ég Elísabet | length1 = 04:49 | title2 = Marta smarta | length2 = 03:09 | title3 = Ungfrú Reykjavík | length3 = 04:55 | title4 = Keflavíkurkajablús | length4 = 03:06 |total_length = 15:59 }} {{Lagalisti | headline = Hlið C | title1 = Styrjaldarminni | length1 = 03:08 | title2 = Hafmeyjarblús | length2 = 05:40 | title3 = Svefn er allt sem þarf | length3 = 04:41 | title4 = Partí/Elskhuginn | length4 = 04:02 |total_length = 17:31 }} {{Lagalisti | headline = Hlið D | title1 = Ekkert hefur skeð | length1 = 04:22 | title2 = Hríðin | length2 = 05:24 | title3 = Dansleikur | length3 = 07:56 | title4 = Söngur um ekkert/ekkineitt | length4 = 04:22 |total_length = 22:04 }} {{Lagalisti | headline = Óspillt Stella ung og stök | title1 = Pæklaðar plómur | length1 = 02:55 | title2 = Svefn er allt sem þarf | length2 = 04:54 | title3 = Ungfrú Reykjavík | length3 = 04:35 | title4 = Partí | length4 = 02:50 | title5 = Hafmeyjarblús | length5 = 04:36 | title6 = Rauðar rútur | length6 = 04:38 | title7 = Furstinn | length7 = 05:48 | title8 = Ekki heiti ég Elísabet | length8 = 04:01 | title9 = Marta smarta | length9 = 03:15 | title10 = Styrjaldarminni | length10 = 02:18 | title11 = Keflavíkurkajablús | length11 = 02:42 | title12 = Hríðin | length12 = 05:12 | title13 = Afmælissöngur | note13 = áður óútgefið | length13 = 01:27 | title14 = Greip og eplasafi | length14 = 03:59 | title15 = Dansleikur | length15 = 07:39 | title16 = Söngur um ekki neitt | length16 = 10:15 | title17 = Elskhuginn | length17 = 02:52 |total_length = 73:56 }} [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1990]] agct2kjnmh37v89mhwgngm1c9wd05zz 1979747 1979746 2026-09-22T09:42:29Z Torfifagri 33930 1979747 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1990 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Stúdíó Sýrland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 76:08 | tungumál = | útgefandi = HMH | leikstjóri = | upptökustjóri = Hilmar Örn Hilmarsson | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Bláir draumar]]'' | síðasta_ár = 1988 | ár = 1990 | næsti_titill = ''[[Þrír blóðdropar]]'' | næsta_ár = 1992 | misc = | litakóði = }} '''Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella''' er ellefta breiðskífa [[Megas]]ar og kom út árið [[1990]] á tvöföldum vínyl og geisladisk. Platan kom út í 2999 tölusettum eintökum, en 3000 eintök þurfti til að plata teldist vera gullplata á þeim árum. Platan var endurútgefin á geisladisk [[2006]] með aukadiski ('''Óspillt Stella ung og stök''') sem innihélt 17 demóútgáfur af lögunum auk eins sem var áður óútgefið. {{Lagalisti | all_writing = Megasi | headline = Hlið A | title1 = Pæklaðar plómur | length1 = 04:02 | title2 = Furstinn | length2 = 04:14 | title3 = Greip & eplasafi | length3 = 04:44 | title4 = Rauðar rútur | length4 = 04:36 | title5 = Heilræðavísur | length5 = 02:58 |total_length = 20:34 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Ekki heiti ég Elísabet | length1 = 04:49 | title2 = Marta smarta | length2 = 03:09 | title3 = Ungfrú Reykjavík | length3 = 04:55 | title4 = Keflavíkurkajablús | length4 = 03:06 |total_length = 15:59 }} {{Lagalisti | headline = Hlið C | title1 = Styrjaldarminni | length1 = 03:08 | title2 = Hafmeyjarblús | length2 = 05:40 | title3 = Svefn er allt sem þarf | length3 = 04:41 | title4 = Partí/Elskhuginn | length4 = 04:02 |total_length = 17:31 }} {{Lagalisti | headline = Hlið D | title1 = Ekkert hefur skeð | length1 = 04:22 | title2 = Hríðin | length2 = 05:24 | title3 = Dansleikur | length3 = 07:56 | title4 = Söngur um ekkert/ekkineitt | length4 = 04:22 |total_length = 22:04 }} {{Lagalisti | headline = Óspillt Stella ung og stök | title1 = Pæklaðar plómur | length1 = 02:55 | title2 = Svefn er allt sem þarf | length2 = 04:54 | title3 = Ungfrú Reykjavík | length3 = 04:35 | title4 = Partí | length4 = 02:50 | title5 = Hafmeyjarblús | length5 = 04:36 | title6 = Rauðar rútur | length6 = 04:38 | title7 = Furstinn | length7 = 05:48 | title8 = Ekki heiti ég Elísabet | length8 = 04:01 | title9 = Marta smarta | length9 = 03:15 | title10 = Styrjaldarminni | length10 = 02:18 | title11 = Keflavíkurkajablús | length11 = 02:42 | title12 = Hríðin | length12 = 05:12 | title13 = Afmælissöngur | note13 = áður óútgefið | length13 = 01:27 | title14 = Greip og eplasafi | length14 = 03:59 | title15 = Dansleikur | length15 = 07:39 | title16 = Söngur um ekki neitt | length16 = 10:15 | title17 = Elskhuginn | length17 = 02:52 |total_length = 73:56 }} [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1990]] 4um10mfka3vlm22ii6h9st4gk4df83h 0 192884 1979688 2026-09-21T15:04:31Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Forsetaþingræði]] 1979688 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Forsetaþingræði]] ke442vnr9mbi5j4a4s1ag5dobtnc09j 0 192885 1979689 2026-09-21T15:05:12Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Þingrof]] 1979689 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Þingrof]] pnnxndwuoutks73pof96nbow5pm9au4 0 192886 1979712 2026-09-21T16:20:04Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Adolf Friðrik Svíakonungur]] 1979712 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Adolf Friðrik Svíakonungur]] tif20uhmi0tg730wn5gsnx996c3qi5e 0 192887 1979730 2026-09-21T20:43:22Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Míkhaíl Botvínník]] 1979730 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Míkhaíl Botvínník]] 7ezgykb46dlsbd6n2ly8pc5xr5z8yh7 0 192888 1979740 2026-09-22T08:56:24Z Torfifagri 33930 Torfifagri færði [[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella]] á [[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]: Stafsetningarvilla í titli: Var með hástafi í orðunum "hljómsveit" og "glæpakvendið" 1979740 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]] 5rt4ayv9ql03ow9lmj5scimcnarsoo8