Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall Skjátexti Skjátextaspjall Module Module talk Event Event talk 0 1591 1979990 1978851 2026-09-23T15:30:49Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979990 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1967''' ('''MCMLXVII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 67. [[ár]] 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[sunnudagur|sunnudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. == Atburðir == === Janúar === [[Mynd:Be-In_poster.jpg|thumb|right|Veggspjald fyrir Human Be-In-hátíðina í San Francisco.]] * [[1. janúar]] - Í [[Kanada]] hófust hátíðahöld vegna 100 ára afmælis sambandsríkisins. * [[2. janúar]] - [[Ronald Reagan]] tók við embætti ríkisstjóra í Kaliforníu. * [[5. janúar]] - Síðasta kvikmynd [[Charlie Chaplin]], ''[[Greifynjan frá Hong Kong]]'', var frumsýnd í London. * [[5. janúar]] - [[Menningarbyltingin]] í Kína: [[Sjanghækommúnan]] var stofnuð. * [[8. janúar]] - [[Víetnamstríðið]]: [[Cedar Falls-aðgerðin]], stærsta aðgerð Bandaríkjahers á jörðu niðri, hófst. * [[13. janúar]] - [[Étienne Eyadema]] leiddi herforingjabyltingu í [[Tógó]]. * [[14. janúar]] - Útihátíðin [[Human Be-In]] átti sér stað í [[Golden Gate Park]] í [[San Francisco]] þar sem [[Timothy Leary]] mælti hin frægu orð „Turn on, tune in, drop out“. * [[15. janúar]] - Gífurlegt hrun varð úr Innstahaus, nyrst við [[Steinsholtsjökull|Steinsholtsjökul]], sem er skriðjökull norður úr [[Eyjafjallajökull|Eyjafjallajökli]]. * [[18. janúar]] - [[Albert DeSalvo]] var dæmdur í lífstíðarfangelsi fyrir nauðganir og rán, en deilt er um hvort hann hafi verið raðmorðinginn sem var kallaður [[Boston-kyrkjarinn]]. * [[23. janúar]] - Í München hófust réttarhöld yfir [[Wilhelm Harster]] sem var yfirmaður leynilögreglu nasista í Hollandi í síðari heimsstyrjöld. * [[23. janúar]] - Bærinn [[Milton Keynes]] var stofnaður á Englandi. * [[26. janúar]] - [[Breska þingið]] ákvað að þjóðnýta 90% af breska stáliðnaðinum. * [[26. janúar]] - 58 cm af snjó féllu í [[Chicago-hríðin 1967|Chicago-hríðinni 1967]] sem var met. * [[27. janúar]] - Þrír bandarískir geimfarar fórust þegar kviknaði í [[Apollo-áætlunin|Apollo-geimflaug]] á lendingarpalli við æfingar. * [[27. janúar]] - Bandaríkin, Sovétríkin og Bretland undirrituðu [[Útgeimssamningurinn|Útgeimssamninginn]] um bann við gjöreyðingarvopnum í geimnum. === Febrúar === [[Mynd:Leonardo_da_vinci,_Double_manuscript_page_on_the_Sforza_monument.jpg|thumb|right|Opna úr Madrídarhandriti Leonardo da Vinci.]] * [[3. febrúar]] - Síðasta aftakan með [[henging]]u átti sér stað í Ástralíu, þegar [[Ronald Ryan]] var hengdur fyrir morð á fangaverði. * [[5. febrúar]] - Herforinginn [[Anastasio Somoza Debayle]] varð forseti Níkaragva. * [[5. febrúar]] - NASA sendi geimkönnunarfarið ''[[Lunar Orbiter 3]]'' á loft. * [[6. febrúar]] - Forsætisráðherra Sovétríkjanna, [[Alexej Kosygin]], kom í átta daga opinbera heimsókn til Bretlands. * [[7. febrúar]] - Yfir 60 fórust og 2500 ferkílómetrar lands eyðilögðust í [[kjarreldur|kjarreldum]] á [[Tasmanía|Tasmaníu]]. * [[7. febrúar]] - Stjórn [[Alþýðulýðveldið Kína|Alþýðulýðveldisins Kína]] tilkynnti að hún gæti ekki lengur ábyrgst öryggi starfsfólks sovéska sendiráðsins í Beijing vegna mótmæla. * [[8. febrúar]] - Sænska orrustuþotan [[Saab 37 Viggen]] flaug jómfrúarflug sitt. * [[11. febrúar]] - Rannsóknarstofnunin [[British Antarctic Survey]] kortlagði í fyrsta sinn [[Burgess-ísdrögin]] á Suðurskautslandinu. * [[13. febrúar]] - Bandarískir rannsakendur uppgötvuðu Madrídarhandrit [[Leonardo da Vinci]] í [[Landsbókasafn Spánar|Landsbókasafni Spánar]]. * [[18. febrúar]] - Héraðssaksóknari í [[New Orleans]], [[Jim Garrison]], lýsti því yfir að hann hygðist leysa gátuna um [[morðið á Kennedy]]. * [[22. febrúar]] - [[Suharto]] tók við völdum í Indónesíu. * [[22. febrúar]] - [[Donald Sangster]] varð forsætisráðherra Jamaíku. * [[23. febrúar]] - [[25. viðauki bandarísku stjórnarskrárinnar]] var samþykktur. * [[23. febrúar]] - Trínidad og Tóbagó varð fyrsta samveldislandið sem gerðist aðili að [[Samtök Ameríkuríkja|Samtökum Ameríkuríkja]]. * [[24. febrúar]] - [[Sovétríkin]] bönnðu leppríkjum sínum að eiga í stjórnmálasambandi við [[Vestur-Þýskaland]]. * [[25. febrúar]] - Stjórn [[Alþýðulýðveldið Kína|Alþýðulýðveldisins Kína]] fyrirskipaði hernum að taka þátt í vorsáningunni. === Mars === [[Mynd:Disney and pirate heads (cropped).jpg|thumb|right|Walt Disney skoðar plasthöfuð fyrir Pirates of the Caribbean draugalestina í Disneylandi.]] * [[1. mars]] - Austurríski fangabúðastjórinn [[Franz Stangl]] var handtekinn í Brasilíu. * [[1. mars]] - Tónlistarhúsið [[Queen Elizabeth Hall]] var opnað á [[South Bank]] í London. * [[1. mars]] - [[Óscar Gestido]] tók við embætti forseta Úrúgvæ. * [[4. mars]] - Fyrsta [[Norðursjávargas]]leiðslan var tekin í notkun við [[Easington]] í [[Austur-Yorkshire]]. * [[9. mars]] - [[Svetlana Allilujeva|Svetlana]], dóttir [[Jósef Stalín|Jósefs Stalín]], leitaði hælis á Vesturlöndum og fékk landvistarleyfi í Bandaríkjunum. * [[10. mars]] - Stórbruni varð á horni [[Vonarstræti]]s og [[Lækjargata|Lækjargötu]] í Reykjavík og brunnu þar þrjú hús til grunna. * [[10. mars]] - Fyrsta smáskífa [[Pink Floyd]] kom út í London. * [[11. mars]] - [[Borgarastyrjöldin í Kambódíu]] hófst. * [[12. mars]] - Þing Indónesíu lýsti [[Sukarno]] forseta valdalausan og skipaði [[Suharto]] starfandi forseta. * [[12. mars]] - Fyrsta breiðskífa [[Velvet Underground]], ''[[The Velvet Underground & Nico]]'', kom út í Bandaríkjunum. * [[17. mars]] - Fyrsta hljómplata [[Grateful Dead]] kom út. * [[18. mars]] - [[Torrey Canyon-slysið]]: Olíuflutningaskipið ''[[Torrey Canyon]]'' strandaði milli [[Land's End]] og [[Scilly-eyjar|Scilly-eyja]] á [[Bretland]]i. * [[18. mars]] - Draugalestin [[Pirates of the Caribbean]] var opnuð í Disneylandi. * [[19. mars]] - Meirihluti íbúa í [[Franska Sómalíland]]i kaus með áframhaldandi sambandi við Frakkland í umdeildri þjóðaratkvæðagreiðslu. * [[21. mars]] - [[Charles Manson]] var leystur úr fangelsinu [[Terminal Island]] þrátt fyrir að hafa óskað eftir að fá að vera lengur. * [[26. mars]] - 10.000 manns mættu á [[Central Park be-in]] í New York-borg. * [[29. mars]] - Fyrsti franski kjarnorkukafbáturinn, ''[[Le Redoutable]]'', var sjósettur. * [[29. mars]] - Sæstrengurinn [[SEACOM]] milli Hong Kong og Malasíu var tekinn í notkun. * [[31. mars]] - Á [[Raufarhöfn]] mældist 205 cm snjódýpt sem þótti með fádæmum í þéttbýli á Íslandi. === Apríl === [[Mynd:Draft_card_burning_NYC_1967.jpg|thumb|right|Mótmæli gegn Víetnamstríðinu í New York 15. apríl.]] * [[4. apríl]] - [[Martin Luther King Jr.]] fordæmdi [[Víetnamstríðið]] í predikun í New York-borg. * [[7. apríl]] - [[Sex daga stríðið]] (aðdragandi): Ísraelskar orrustuþotur skutu niður sex sýrlenskar [[MIG-21]]-orrustuþotur. * [[8. apríl]] - Bretland sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1967]] með laginu „[[Puppet On a String]]“ sem [[Sandie Shaw]] söng. * [[9. apríl]] - Fyrsta [[Boeing 737]]-flugvélin flaug jómfrúarflug sitt. * [[10. apríl]] - Kvikmyndin ''[[Maður allra tíma]]'' (''A Man for All Seasons'') vann Óskarsverðlaun sem besta myndin. * [[15. apríl]] - Um 250 þúsund Bandaríkjamenn mótmæltu [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] í [[New York-borg]] í Bandaríkjunum. * [[20. apríl]] - Lendingarfarið ''[[Surveyor 3]]'' lenti á tunglinu. * [[21. apríl]] - [[Herforingjastjórn]] undir forystu [[Georgíos Papadopoulos]] framdi [[Valdaránið í Grikklandi 1967|valdarán í Grikklandi]]. * [[24. apríl]] - Sovéski geimfarinn Vladimir Komarov fórst þegar geimflaugin ''[[Sojús 1]]'' hrapaði til jarðar. * [[24. apríl]] - [[Russell-dómstóllinn]] eða „Alþjóðlegi stríðsglæpadómstóllinn“ kom saman í Stokkhólmi. * [[28. apríl]] - Bandaríski hnefaleikamaðurinn [[Muhammad Ali]] hafnaði herþjónustu og var þá sviptur öllum titlum og bannað að keppa í þrjú ár. * [[28. apríl]] - Heimssýningin [[Expo 67]] var opnuð í [[Montreal]] í Quebéc, Kanada. * [[28. apríl]] - Flugvélaframleiðandinn [[McDonnell Douglas]] var stofnaður við sameiningu tveggja framleiðenda. * [[29. apríl]] - [[Þorskastríðin]]: Breskur togari sem tekinn hafði verið fyrir landhelgisbrot sigldi úr höfn í Reykjavík með tvo íslenska lögregluþjóna um borð. === Maí === [[Mynd:1967_Hong_Kong_riots-Communists_and_Police.jpg|thumb|right|Óeirðalögregla býr sig undir átök í Hong Kong 12. maí.]] * [[1. maí]] - [[IBM á Íslandi]] var stofnað. * [[1. maí]] - [[Elvis Presley]] giftist [[Priscilla Presley|Priscillu Beaulieu]] í [[Las Vegas]]. * [[1. maí]] - [[Anastasio Somoza Debayle]] varð forseti Níkaragva. * [[4. maí]] - Bandaríkjamenn sendu geimkönnunarfarið ''[[Lunar Orbiter 4]]'' á braut um tunglið. * [[6. maí]] - [[Zakir Husain]] varð fyrsti forseti Indlands úr röðum múslima. * [[6. maí]] - [[Uppþotin í Hong Kong 1967]] hófust. * [[9. maí]] - Argentínski hjartalæknirinn [[René Gerónimo Favaloro]] framkvæmdi fyrstu [[kransæðahjáveita|kransæðahjáveituaðgerð]] sögunnar. * [[10. maí]] - [[Russell-dómstóllinn]] í Stokkhólmi úrskurðaði að Bandaríkin hefðu brotið alþjóðalög með stríðsrekstri í Indókína. * [[12. maí]] - Hljómsveitin [[Jimi Hendrix Experience]] gaf út metsöluplötuna ''[[Are You Experienced]]''. * [[15. maí]] - Fyrsta íslenska [[sjónvarpsleikrit]]ið var frumsýnt: ''Jón gamli'' eftir [[Matthías Johannessen]]. * [[15. maí]] - [[Biðtíminn]] í aðdraganda [[sex daga stríðið|sex daga stríðsins]] hófst með liðssöfnun Egypta á Sínaískaga. * [[22. maí]] - Yfir 300 létu lífið þegar eldur braust út í stórmarkaðnum [[À l'Innovation]] í Brussel. * [[23. maí]] - Kanadíska almenningssamgöngukerfið [[GO Transit]] hóf starfsemi. * [[23. maí]] - Egyptaland lokaði [[Tíransund]]i fyrir ísraelskum skipum. * [[26. maí]] - Áttunda breiðskífa Bítlanna, ''[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]'', kom út. * [[30. maí]] - Suðausturhluti [[Nígería|Nígeríu]] lýsti yfir sjálfstæði undir nafninu [[Biafra]]. Í ágúst gerðu nígerískar hersveitir innrás í Biafra og þar með hófst [[Biafrastyrjöldin]], sem stóð til 1970. === Júní === [[Mynd:צנחנים_בכותל_המערבי.jpg|thumb|right|Ísraelskir fallhlífarhermenn eftir hernám gömlu Jerúsalem 7. júní.]] * [[2. júní]] - Mótmæli gegn heimsókn [[Mohammad Reza Pahlavi]] í Vestur-Berlín leiddu til stofnunar [[2. júní-hreyfingin|2. júní-hreyfingarinnar]]. * [[4. júní]] - [[Reykjavíkurganga]] var haldin til að minna á baráttuna gegn erlendri hersetu. * [[5. júní]] - [[Surtsey|Surtseyjargosinu]] lauk. Það hafði þá staðið yfir í þrjú og hálft ár. * [[5. júní]] - [[Sex daga stríðið]] hófst með loftárásum Ísraelshers á flugvelli í Egyptalandi. * [[6. júní]] - [[Sex daga stríðið]]: Ísrael lagði [[Gasaströndin]]a undir sig og Egyptar lokuðu fyrir umferð um [[Súesskurðurinn|Súesskurðinn]]. * [[7. júní]] - [[Sex daga stríðið]]: Ísraelsher lagði [[Austur-Jerúsalem]] undir sig. * [[8. júní]] - Ísraelsher réðist fyrir mistök á bandaríska njósnaskipið ''[[USS Liberty]]'' á Miðjarðarhafi. * [[10. júní]] - [[Margrét Þórhildur|Margrét]], krónprinsessa Dana, giftist [[Hinrik Danaprins|Henri de Laborde de Monpezat]] í Kaupmannahöfn. * [[10. júní]] - [[Sex daga stríðið|Sex daga stríðinu]] lauk með vopnahléi milli Ísraels og Sýrlands fyrir milligöngu Sameinuðu þjóðanna. * [[11. júní]] - [[Alþingiskosningar 1967|Alþingiskosningar]] voru haldnar á Íslandi. [[Viðreisnarstjórnin]] hélt meirihluta sínum. * [[12. júní]] - Sovétríkin sendu geimkönnunarfarið ''[[Venera 4]]'' til Venus. * [[14. júní]] - Haldið var upp á 800 ára afmæli [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] með kaffi og pönnukökum á [[Strikið|Strikinu]]. * [[14. júní]] - Bandaríkjamenn sendu geimkönnunarfarið ''[[Mariner 5]]'' til Venus. * [[16. júní]] - Tónlistarhátíðin [[Monterey International Pop Festival]] var haldin í Kaliforníu. * [[17. júní]] - [[Alþýðulýðveldið Kína]] framkvæmdi sína fyrstu tilraun með [[vetnissprengja|vetnissprengju]]. * [[19. júní]] - Kvennaheimilið [[Hallveigarstaðir]] var vígt í Reykjavík. * [[22. júní]] - Fyrsta [[farþegaþota]]n kom til Íslands. <ref>[https://www.visir.is/g/20242640861d/dagurinn-thegar-fyrsta-thotan-lenti-i-reykjavik Dagurinn þegar fyrsta þotan lenti í Reykjavík] Vísir, 27. október 2024</ref> * [[25. júní]] - 400 milljónir manna sáu sjónvarpsþáttinn ''[[Our World]]'' sem sýndur var í beinni í gegnum gervihnött. Bítlarnir frumfluttu þar lagið „[[All You Need Is Love]]“. * [[27. júní]] - Fyrsti [[hraðbanki]] heims var settur upp í [[Barclays]] í [[Enfield Town]] á Englandi. === Júlí === [[Mynd:Detroit_1967.jpg|thumb|right|Brunarústir eftir uppþotin í Detroit.]] * [[1. júlí]] - [[Kanada]] fagnaði [[100 ára afmæli kanadíska ríkjasambandsins]]. * [[1. júlí]] - [[Evrópubandalagið]] var myndað með sameiningu stofnana [[Efnahagsbandalag Evrópu|Efnahagsbandalags Evrópu]], [[Kola- og stálbandalag Evrópu|Kola- og stálbandalags Evrópu]] og [[Kjarnorkubandalag Evrópu|Kjarnorkubandalags Evrópu]]. * [[1. júlí]] - Breska sjónvarpsstöðin [[BBC2]] hóf útsendingar [[litasjónvarp|í lit]]. * [[3. júlí]] - Belgíski málaliðinn [[Jean Schramme]] hóf uppreisn í [[Katanga]] í [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó|Lýðstjórnarlýðveldinu Kongó]]. * [[3. júlí]] - [[Virðisaukaskattur]] upp á 10% var tekinn upp í Danmörku. * [[5. júlí]] - Hersveitir [[Jean Schramme]] reyndu að hertaka [[Stanleyville]] í Lýðstjórnarlýðveldinu Kongó, en mistókst þrátt fyrir mikið mannfall innan kongóska hersins. * [[6. júlí]] - [[Borgarastyrjöldin í Nígeríu]]: [[Nígeríuher]] gerði innrás í aðskilnaðarhéraðið [[Bíafra]]. * [[10. júlí]] - Yfir 370 létust í miklum rigningum í [[Kobe]] og [[Kure (Hiroshima)|Kure]] í Japan. * [[10. júlí]] - Nýja-Sjáland tók upp [[nýsjálenskur dalur|dali]] í stað [[nýsjálenskt pund|punda]]. * [[12. júlí]] - [[Langa heita sumarið 1967]]: [[Uppþotin í Newark 1967]] leiddu til 26 dauðsfalla. * [[18. júlí]] - [[Breski herinn]] tilkynnti lokun herstöðva í [[Malasía|Malasíu]] og [[Singapúr]], þrátt fyrir mótmæli frá Ástralíu og Bandaríkjunum. * [[23. júlí]] - [[Langa heita sumarið 1967]]: [[Uppþotin í Detroit 1967]] ollu 43 dauðsföllum. 1400 byggingar brunnu. * [[24. júlí]] - [[Charles De Gaulle]] mælti orðin „Vive le Québec libre“ í ræðu í [[Québec]] og var litið á þau sem stuðningsyfirlýsingu við sjálfstæði fylkisins. * [[29. júlí]] - 240 létu lífið þegar jarðskjálfti reið yfir [[Caracas]] í Venesúela. * [[30. júlí]] - [[Langa heita sumarið 1967]]: [[Uppþotin í Milwaukee 1967]] hófust. === Ágúst === [[Mynd:Thurgoodmarshall1967.jpg|thumb|right|Hæstaréttardómarinn Thurgood Marshall árið 1967.]] * [[1. ágúst]] - Bandaríska hraðlestin [[UAC TurboTrain]] fór í jómfrúarferð sína. * [[2. ágúst]] - Tyrkneska knattspyrnuliðið [[Trabzonspor]] var stofnað í [[Trabzon]]. * [[5. ágúst]] - Fyrsta breiðskífa [[Pink Floyd]], ''[[The Piper at the Gates of Dawn]]'', kom út. * [[6. ágúst]] - [[Jocelyn Bell]] og [[Antony Hewish]] námu merki frá [[tifstjarna|tifstjörnu]] í fyrsta skipti með sérstökum stjörnukíki. * [[8. ágúst]] - [[Samband Suðaustur-Asíuríkja]] (ASEAN) var stofnað í Bangkok, Taílandi. * [[10. ágúst]] - Tvær hraðlestar [[hraðlestarslysið í Danmörku 1967|skullu saman]] utan við Óðinsvé í Danmörku með þeim afleiðingum að 11 létust og 36 slösuðust, * [[13. ágúst]] - Fyrsta útgáfa hljómsveitarinnar [[Fleetwood Mac]] kom fram á Windsor Jazz and Blues Festival í Bretlandi. * [[14. ágúst]] - Sjóræningjaútvarpsstöðin [[Wonderful Radio London]] hætti útsendingum kl. 3 síðdegis daginn áður en [[Lög um útsendingabrot á sjó 1967]] tóku gildi í Bretlandi. * [[21. ágúst]] - Tvær bandarískar orrustuþotur voru skotnar niður í kínverskri lofthelgi. Flugmanninum [[Robert J. Flynn]] var haldið föngnum til 1973. * [[23. ágúst]] - Frægur [[1967 Danmörk á móti Íslandi|knattspyrnuleikur]] milli landsliða Íslendinga og Dana fór fram á [[Parken|Idrætsparken]] í Kaupmannahöfn. Danir sigruðu 14:2. * [[25. ágúst]] - Foringi [[Bandaríski nasistaflokkurinn|Bandaríska nasistaflokksins]], [[George Lincoln Rockwell]], var myrtur í [[Arlington (Virginíu)|Arlington]], Virginíu. * [[25. ágúst]] - [[Marburgvírus]] var einangraður í fyrsta sinn eftir að tugir starfsmanna rannsóknarstofu í [[Marburg]] í Þýskalandi veiktust. * [[27. ágúst]] - Umboðsmaður Bítlanna, [[Brian Epstein]], fannst látinn í læstu svefnherbergi. * [[30. ágúst]] - [[Thurgood Marshall]] varð fyrsti þeldökki dómarinn við [[Hæstiréttur Bandaríkjanna|Hæstarétt Bandaríkjanna]]. === September === [[Mynd:Kungsgatan_1967.jpg|thumb|right|Kungsgatan í Stokkhólmi 3. september.]] * [[1. september]] - [[Ilse Koch]], „nornin frá Buchenwald“, framdi sjálfsmorð í fangelsi í Bæjaralandi. * [[2. september]] - Brúin yfir [[Jökulsá á Breiðamerkursandi]] var vígð og þar með komst [[Öræfasveit]] í vegasamband. * [[2. september]] - Furstadæmið [[Sealand]] lýsti yfir sjálfstæði. * [[3. september]] - [[Hægri umferð]] var tekin upp í [[Svíþjóð]]. * [[3. september]] - [[Nguyễn Văn Thiệu]] varð forseti Suður-Víetnam. * [[4. september]] - [[Víetnamstríðið]]: Yfir 100 bandarískir hermenn og 300 norðurvíetnamskir hermenn létust í bardögum í [[Swift-aðgerðin]]ni. * [[6. september]] - [[Olof Palme]] varð síðasti kirkjumálaráðherra Svíþjóðar. * [[10. september]] - Aðeins 44 af yfir 12 þúsund kjósendum á [[Gíbraltar]] kusu með samruna við Spán í [[þjóðaratkvæðagreiðsla um fullveldi Gíbraltar|þjóðaratkvæðagreiðslu um fullveldi Gíbraltar]]. * [[11. september]] - Sænska kvikmyndin ''[[Ég er forvitin - gul]]'' var frumsýnd. * [[15. september]] - Þjóðgarðurinn í [[Skaftafell]]i var stofnaður. * [[17. september]] - Hljómsveitin [[The Doors]] kom fram í ''[[The Ed Sullivan Show]]'' á [[CBS]] þar sem [[Jim Morrison]] söng orðið „higher“ sem hann var beðinn um að gera ekki. * [[20. september]] - Farþegaskipið ''[[Queen Elizabeth 2]]'' var sjósett. * [[28. september]] - Fyrsti sjúklingurinn lagðist inn á [[Borgarspítalinn|Borgarspítalann]] í Fossvogi. * [[29. september]] - Hljómsveitin [[Tangerine Dream]] var stofnuð í [[Vestur-Berlín]]. * [[30. september]] - [[BBC]] endurskipulagði útvarpsstöðvar sínar sem fengu nöfnin [[BBC Radio 1]] (áður [[BBC Light Programme]]), [[BBC Radio 2]], [[BBC Radio 3]] (áður [[BBC Third Programme]]) og [[BBC Radio 4]] (áður [[BBC Home Service]]). === Október === [[Mynd:CoronationShahanshahShahbanou.jpg|thumb|right|Krýningarathöfn Múhameðs Resa Palaví og Farah Diba í Teheran.]] * [[1. október]] - Indland vann sigur í [[átökin um Nathu La og Cho La|átökunum um Nathu La og Cho La]]. * [[4. október]] - [[Ómar Alí Saifuddin 3.]] soldán Brúnei afsalaði sér völdum í hendur sonar síns, [[Hassanal Bolkiah]]. * [[6. október]] - Skemmtigarðinum [[Pacific Ocean Park]] í Suður-Kaliforníu var lokað. * [[8. október]] - [[Che Guevara]] og skæruliðar hans voru teknir höndum í Bólivíu. Þeir voru teknir af lífi daginn eftir. * [[10. október]] - Póstverslunin [[Hagkaup]] hóf að selja matvöru í verslun sinni við [[Miklatorg]] í Reykjavík með lægri álagningu en áður þekktist. * [[12. október]] - Bókin ''[[Nakti apinn]]'' eftir enska dýrafræðinginn [[Desmond Morris]] kom út. * [[17. október]] - Söngleikurinn ''[[Hárið]]'' var frumsýndur í New York-borg. * [[18. október]] - 19. teiknimynd Disney í fullri lengd og sú síðasta sem [[Walt Disney]] hafði sjálfur umsjón með, ''[[Skógarlíf (kvikmynd frá 1967)|Skógarlíf]]'', var frumsýnd. * [[18. október]] - Geimkönnunarfarið ''[[Venera 4]]'' fór inn í lofthjúp [[Venus (reikistjarna)|Venus]]. * [[19. október]] - Geimkönnunarfarið ''[[Mariner 5]]'' flaug framhjá [[Venus (reikistjarna)|Venus]]. * [[21. október]] Um 70.000 manns mótmæltu [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] við [[Lincoln-minnismerkið]] í [[Washington-borg]] og 50.000 héldu mótmælum áfram við [[Pentagon]]. * [[25. október]] - [[Lög um fóstureyðingar 1967]] voru samþykkt í Bretlandi. * [[26. október]] - Krýningarathöfn [[Múhameð Resa Pahlavi]] Íranskeisara fór fram. * [[26. október]] - Bandaríski orrustuflugmaðurinn [[John McCain]] var skotinn niður yfir Norður-Víetnam og tekinn höndum. Hann var stríðsfangi í fimm ár. * [[27. október]] - [[Charles de Gaulle]] beitti neitunarvaldi gegn inngöngu Breta í Evrópusambandið í annað sinn. === Nóvember === [[Mynd:8th_Infantry_Rgt._descending_Hill_742_during_Operation_MacArthur_1967-11.jpg|thumb|right|Bandarískir hermenn í orrustunni um Dak To í Víetnam.]] * [[Nóvember]] - [[Íslamabad]] tók við af [[Karachi]] sem höfuðborg Pakistans. * [[3. nóvember]] - [[Víetnamstríðið]]: Bandaríkjaher vann sigur í [[orrustan um Dak To|orrustunni um Dak To]] þrátt fyrir mikið mannfall. * [[4. nóvember]] - Málaliðaher [[Jean Schramme]] hörfaði frá [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó|Lýðstjórnarlýðveldinu Kongó]] til [[Rúanda]] * [[6. nóvember]] - Þing [[Ródesía|Ródesíu]] samþykkti lög um [[kynþáttaaðskilnaður|kynþáttaaðskilnað]]. * [[9. nóvember]] - [[Apollo-áætlunin]]: [[NASA]] tókst að flytja ómannaða prufugeimfarið ''[[Apollo 4]]'' á braut um jörðu með [[Saturn V]]-eldflaug. * [[10. nóvember]] - [[Strákagöng]] við [[Siglufjörður|Siglufjörð]] voru opnuð. * [[12. nóvember]] - [[Flatey á Skjálfanda]] fór í eyði. * [[15. nóvember]] - [[Georgios Grivas]] var kallaður heim til Grikklands ásamt liði sínu eftir að [[Kýpverski þjóðvörðurinn]] hafði drepið 27 Kýpur-Tyrki í tveimur þorpum á [[Kýpur]]. * [[26. nóvember]] - 462 létust þegar fljóðbylgja skall á [[Lissabon]]. * [[27. nóvember]] - Tvöfalda breiðskífan ''[[Magical Mystery Tour]]'' með [[Bítlarnir|Bítlunum]] kom út í Bandaríkjunum. * [[27. nóvember]] - [[Omar Bongo]] varð forseti Gabon við lát [[Léon M'ba]]. * [[30. nóvember]] - [[Zulfikar Ali Bhutto]] stofnaði [[Pakistanski alþýðuflokkurinn|Pakistanska alþýðuflokkinn]]. * [[30. nóvember]] - [[Alþýðulýðveldið Suður-Jemen]] hlaut sjálfstæði frá Bretlandi. === Desember === [[Mynd:11.12.67 Présentation officielle du Concorde (1967) - 53Fi1792.jpg|thumb|right|Flugvélin Concorde afhjúpuð.]] * [[3. desember]] - Læknirinn [[Christiaan Barnard]] framkvæmdi fyrstu [[hjartaígræðsla|hjartaígræðsluna]] í [[Höfðaborg]] í [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]]. * [[5. desember]] - Barnalæknirinn [[Benjamin Spock]] og skáldið [[Allen Ginsberg]] voru handteknir í New York-borg fyrir að mótmæla Víetnamstríðinu. * [[9. desember]] - [[Nicolae Ceaușescu]] varð forseti ríkisráðs Rúmeníu og þar með leiðtogi landins í reynd. * [[9. desember]] - Söngvarinn [[Jim Morrison]] var handtekinn fyrir að reyna að efna til uppþota á tónleikum [[The Doors]] í [[New Haven (Connecticut)|New Haven]] í Connecticut. * [[11. desember]] - Hljóðfráa farþegavélin [[Concorde]] var afhjúpuð í [[Toulouse]] í Frakklandi. * [[14. desember]] - [[Konstantín 2. Grikkjakonungur]] varð að flýja land eftir misheppnaða [[gagnbylting]]u. * [[17. desember]] - Forsætisráðherra Ástralíu, [[Harold Holt]], hvarf á sundi í úfnum sjó við [[Cheviot-strönd]]. * [[19. desember]] - Bandaríski eðlisfræðiprófessorinn [[John Archibald Wheeler]] lagði til heitið „[[svarthol]]“. * [[26. desember]] - Kvikmynd [[Bítlarnir|Bítlanna]], ''[[Magical Mystery Tour (kvikmynd)|Magical Mystery Tour]]'' var frumsýnd. * [[28. desember]] - [[Borgarspítalinn |Borgarspítalinn]] í Fossvogi var formlega tekinn í notkun. * [[29. desember]] - Kóreski bílaframleiðandinn [[Hyundai Motor]] var stofnaður. === Ódagsettir atburðir === * [[Síldarkreppan]] hófst og olli atvinnuleysi og samdrætti í einkaneyslu á Íslandi. Hún náði hámarki árið 1969. * [[Ástarsumarið]] átti sér stað í San Francisco í Bandaríkjunum. == Fædd == * [[1. janúar]] - [[Felix Bergsson]], íslenskur leikari, söngvari og útvarpsmaður. * [[2. janúar]] - [[Jón Gnarr]], íslenskur leikari, skemmtikraftur og stjórnmálamaður. * [[5. janúar]] - [[Markus Söder]], þýskur stjórnmálamaður. * [[8. janúar]] - [[R. Kelly]], bandarískur rappari. * [[9. janúar]] - [[Teitur Örlygsson]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[14. janúar]] - [[Zakk Wylde]], bandarískur tónlistarmaður. * [[16. janúar]] - [[Helena Stefánsdóttir]], íslenskur leikstjóri. * [[18. janúar]] - [[Anjem Choudary]], breskur íslamisti. * [[23. janúar]] - [[Magdalena Andersson]], sænsk stjórnmálakona. * [[24. janúar]] - [[Phil LaMarr]], bandarískur leikari. * [[25. janúar]] - [[David Ginola]], franskur knattspyrnumaður. * [[4. febrúar]] - [[Þorsteinn Guðmundsson (f. 1967)|Þorsteinn Guðmundsson]], íslenskur skemmtikraftur. * [[14. febrúar]] - [[Mark Rutte]], hollenskur stjórnmálamaður. * [[18. febrúar]] - [[Roberto Baggio]], ítalskur knattspyrnumaður. * [[20. febrúar]] - [[Kurt Cobain]], bandarískur tónlistarmaður (d. [[1994]]). * [[20. febrúar]] - [[David Herman]], bandarískur leikari. * [[25. febrúar]] - [[Nick Leeson]], breskur verðbréfasali. * [[7. mars]] - [[Mustapha Ishak Boushaki]], alsírskur eðlisfræðingur. * [[13. mars]] - [[Andrés Escobar]], kólumbískur knattspyrnumaður (d. [[1994]]). * [[15. mars]] - [[Baldur Trausti Hreinsson]], íslenskur leikari. * [[16. mars]] - [[John Darnielle]], bandarískur tónlistarmaður. * [[19. mars]] - [[Björgólfur Thor Björgólfsson]], íslenskur kaupsýslumaður. * [[23. mars]] - [[John og Lorena Bobbitt|John Wayne Bobbitt]], bandarískur leikari. * [[29. mars]] - [[Margrét Lóa Jónsdóttir]], íslenskt skáld og rithöfundur. * [[30. mars]] - [[Gerald McCullouch]], bandarískur leikari. * [[17. apríl]] - [[Birgitta Jónsdóttir]], íslenskt skáld og stjórnmálamaður. * [[21. apríl]] - [[Guðmundur Bragason]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[22. apríl]] - [[Víðir Reynisson]], íslenskur lögregluþjónn. * [[23. apríl]] - [[Melina Kanakaredes]], bandarísk leikkona. * [[27. apríl]] - [[Willem Alexander]] konungur Hollands. * [[30. apríl]] - [[Fílípp Kírkorov]], rússneskur söngvari. * [[1. maí]] - [[Tim McGraw]], bandarískur sveitasöngvari. * [[14. maí]] - [[Rondey Robinson]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[18. maí]] - [[Heinz-Harald Frentzen]], þýskur ökuþór. * [[29. maí]] - [[Noel Gallagher]], breskur tónlistarmaður. * [[6. júní]] - [[David Dayan Fisher]], enskur leikari. * [[9. júní]] - [[Helgi Hjörvar]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[10. júní]] - [[Heimir Hallgrímsson]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[16. júní]] - [[Jürgen Klopp]], þýskur knattspyrnuþjálfari. * [[20. júní]] - [[Nicole Kidman]], áströlsk leikkona. * [[20. júní]] - [[Angela Melillo]], ítölsk leikkona. * [[23. júní]] - [[Stella Hjaltadóttir]], íslensk skíðagöngukona. * [[1. júlí]] - [[Pamela Anderson]], bandarísk leikkona. * [[12. júlí]] - [[Rebekka A. Ingimundardóttir]], íslensk leikkona. * [[12. júlí]] - [[John Petrucci]], bandarískur gítarleikari. * [[13. júlí]] - [[Sóley Elíasdóttir]], íslensk leikkona. * [[16. júlí]] - [[Will Ferrell]], bandarískur leikari. * [[20. júlí]] - [[Magnús Gylfason]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[23. júlí]] - [[Philip Seymour Hoffman]], bandarískur leikari (d. [[2014]]). * [[25. júlí]] - [[Matt LeBlanc]], bandarískur leikari. * [[8. ágúst]] - [[Sung Jae-ki]], suðurkóreskur mannréttindafrömuður (d. [[2013]]). * [[9. ágúst]] - [[Ralph Hasenhuttl]], austurrískur knattspyrnustjóri. * [[11. ágúst]] - [[Sigursteinn Másson]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður. * [[11. ágúst]] - [[Joe Rogan]], bandarískur þáttastjórnandi. * [[13. ágúst]] - [[Jeanine Áñez]], bólivísk stjórnmálakona. * [[15. ágúst]] - [[Tristan Elizabeth Gribbin]], íslensk leikkona. * [[26. ágúst]] - [[Illugi Gunnarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[5. september]] - [[Matthias Sammer]], þýskur knattspyrnumaður. * [[16. september]] - [[Hrannar Björn Arnarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[19. september]] - [[Roland Schimmelpfennig]], þýskt leikskáld. * [[21. september]] - [[Faith Hill]], bandarísk söngkona. * [[29. september]] - [[Lilly Wachowski]], bandarískur leikstjóri. * [[30. september]] - [[Ragnheiður Elín Árnadóttir]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[10. október]] - [[Gavin Newsom]], bandarískur stjórnmálamaður. * [[16. október]] - [[Marteinn Þórsson]], íslenskur kvikmyndaleikstjóri. * [[16. október]] - [[Örn Marinó Arnarson]], íslenskur kvikmyndaleikstjóri. * [[22. október]] - [[Carlos Mencia]], bandarískur leikari. * [[26. október]] - [[Keith Urban]], bandarískur kántrísöngvari. * [[28. október]] - [[Julia Roberts]], bandarísk leikkona. * [[3. nóvember]] - [[Steven Wilson]], enskur tónlistarmaður * [[5. nóvember]] - [[Judy Reyes]], dóminísk leikkona. * [[7. nóvember]] - [[David Guetta]], franskur plötusnúður. * [[13. nóvember]] - [[Steve Zahn]], bandarískur leikari. * [[23. nóvember]] - [[Kristján B. Jónasson]], íslenskur útgefandi. * [[25. nóvember]] - [[Hannes Smárason]], kaupsýslumaður. * [[28. nóvember]] - [[Anna Nicole Smith]], bandarísk fyrirsæta (d. [[2007]]). * [[30. nóvember]] - [[Styrmir Sigurðsson]], íslenskur leikstjóri. * [[2. desember]] - [[Júlíus Kemp]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður. * [[5. desember]] - [[Kjartan Magnússon]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[13. desember]] - [[Jamie Foxx]], bandarískur leikari. * [[17. desember]] - [[Gigi D'Agostino]], ítalskur plötusnúður. * [[19. desember]] - [[Guðlaugur Þór Þórðarson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[21. desember]] - [[Mikheil Saakashvili]], georgískur stjórnmálamaður. == Dáin == * [[3. janúar]] - [[Jack Ruby]], maðurinn sem drap [[Lee Harvey Oswald]] (f. 1911). * [[14. febrúar]] - [[Forugh Farrokhzad]], írönsk kvikmyndagerðarkona og skáld (f. [[1934]]). * [[18. febrúar]] - J. [[Robert Oppenheimer]], bandarískur eðlisfræðingur, kallaður „faðir atómsprengjunnar“ (f. [[1904]]). * [[23. febrúar]] - [[Sigurður Einarsson í Holti]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1898]]). * [[5. mars]] - [[Múhameð Mossadek]], íranskur stjórnmálamaður (f. [[1882]]). * [[4. apríl]] - [[Héctor Scarone]], úrúgvæskur knattspyrnumaður (f. [[1898]]). * [[13. apríl]] - [[Friðþjófur Thorsteinsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1895]]). * [[19. apríl]] - [[Konrad Adenauer]], vesturþýskur stjórnmálamaður (f. [[1876]]). * [[5. maí]] - [[Jón Dúason]], íslenskur hagfræðingur (f. [[1888]]). * [[14. maí]] - [[Osvaldo Moles]], brasilískur blaðamaður (f. [[1913]]). * [[22. maí]] - [[Langston Hughes]], bandarískt skáld (f. [[1902]]). * [[10. júní]] - [[Spencer Tracy]], bandarískur leikari (f. [[1900]]). * [[29. júní]] - [[Jayne Mansfield]], bandarísk leikkona og fyrirsæta (f. [[1933]]). * [[7. júlí]] - [[Vivien Leigh]], bresk leikkona (f. [[1904]]). * [[21. júlí]] - [[Albert Luthuli]], suðurafrískur stjórnmálamaður (f. [[1898]]). * [[22. júlí]] - [[Carl Sandburg]], bandarískur rithöfundur og skáld (f. [[1878]]). * [[19. ágúst]] - [[Hugo Gernsback]], bandarískur útgefandi (f. [[1884]]). * [[25. ágúst]] - [[George Lincoln Rockwell]], stofnandi bandaríska nasistaflokksins, myrtur (f. [[1918]]). * [[27. ágúst]] - [[Brian Epstein]], umboðsmaður Bítlanna (f. [[1934]]). * [[19. september]] - [[Sigfús Bergmann Bjarnason]], íslenskur forstjóri (f. [[1913]]). * [[7. október]] - [[Norman Angell]], enskur blaðamaður (f. [[1872]]). * [[8. október]] - [[Clement Attlee]], breskur stjórnmálamaður (f. [[1893]]). * [[9. október]] - [[Che Guevara]], byltingarmaður og einn af hershöfðingjum [[Fidel Castro]] (f. [[1928]]). * [[17. október]] - [[Pu-Yi]], síðasti keisari Kína (f. [[1900]]). * [[19. nóvember]] - [[Casimir Funk]], pólskur lífefnafræðingur (f. [[1884]]). * [[9. desember]] - [[Haraldur Björnsson]], íslenskur leikari (f. [[1891]]). * [[10. desember]] - [[Otis Redding]], bandarískur söngvari (f. [[1941]]). * [[17. desember]] - [[Harold Holt]], ástralskur stjórnmálamaður (f. [[1908]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Hans Albrecht Bethe]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Manfred Eigen]], [[Ronald George Wreyford Norrish]], [[George Porter]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Ragnar Granit]], [[Haldan Keffer Hartline]], [[George Wald]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Miguel Angel Asturias]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - Voru ekki veitt þetta árið ==Tilvísanir== [[Flokkur:1967]] i7litina9m0tx0pnz3aap3uh4orrta7 0 1595 1979992 1960625 2026-09-23T15:38:30Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1979992 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1963''' (MCMLXIII í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 63. [[ár]] 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[þriðjudagur|þriðjudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. == Atburðir == === Janúar === [[Mynd:Bundesarchiv_B_145_Bild-P106816,_Paris,_Unterzeichnung_Elysée-Vertrag.jpg|thumb|right|Undirritun Elysée-samningsins.]] * [[1. janúar]]: ** Þriðja útvarpsrás [[Danmarks Radio]], P3, hóf útsendingar. ** [[Bogle-Chandler-málið]]: Lík tveggja vísindamanna fundust nærri Sydney í Ástralíu án þess að tækist að staðfesta dánarorsök. * [[2. janúar]] - [[Víetnamstríðið]]: Víetkong unnu sinn fyrsta stóra hersigur í [[orrustan um Ap Bac|orrustunni um Ap Bac]]. * [[13. janúar]] - [[Valdaránið í Tógó 1963]]: [[Emmanuel Bodjollé]] varð forseti eftir herforingjabyltingu í Tógó. Fyrrum forsetinn [[Sylvanus Olympio]] var skotinn til bana þegar hann reyndi að komast í bandaríska sendiráðið. * [[14. janúar]] - Yfir 100 fórust þegar eldur kom upp í indónesísku ferjunni ''Djandji Raja'' á Norður-[[Súmatra|Súmötru]]. * [[15. janúar]] - Friðargæslulið Sameinuðu þjóðanna færði stjórn [[Katanga]] aftur til [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó|Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó]]. * [[16. janúar]] - [[Níkíta Khrústsjov]] fór í opinbera heimsókn til [[Austur-Þýskaland]]s og hélt ræðu við [[Berlínarmúrinn]]. * [[19. janúar]] - Sovéski njósnarinn [[Gheorghe Pintilie]] var settur af sem aðstoðarinnanríkisráðherra Rúmeníu. * [[20. janúar]] - Indónesíski utanríkisráðherrann [[Subandrio]] lýsti yfir [[konfrontasi|vopnuðum átökum]] vegna andstöðu við stofnun [[Malasía|Malasíu]]. * [[22. janúar]] - [[Charles de Gaulle]] og [[Konrad Adenauer]] undirrituðu [[Élysée-samningurinn|Élysée-samninginn]] um vinsamleg samskipti Frakklands og Vestur-Þýskalands. * [[24. janúar]] - Sænsku ökuþórarnir [[Erik Carlsson]] og [[Ewy Rosqvist]] sigruðu bæði [[Monte Carlo-rallýið]], hvort í sínum flokki. * [[26. janúar]]: ** Ástralski raðmorðinginn [[Eric Edgar Cooke]] skaut 2 til bana og særði 3 á [[Ástralíudagurinn|Ástralíudeginum]] í Perth. ** [[Mohammad Reza Pahlavi]] Íranskeisari hratt af stað „[[hvíta byltingin|hvítu byltingunni]]“, röð efnahagslegra og félagslegra umbóta sem meðal annars fól í sér [[kosningaréttur kvenna|kosningarétt kvenna]]. * [[29. janúar]] - Frakkar beittu neitunarvaldi gegn inngöngu Breta í [[Evrópubandalagið]]. === Febrúar === [[Mynd:Syncom,_the_First_Geosynchronous_Satellite_-_GPN-2002-000123.jpg|thumb|right|Fyrsti jarðsamtakta gervihnötturinn, Syncom 1.]] * [[1. febrúar]]: ** [[Hastings Banda]] var skipaður forsætisráðherra Nýasalands. ** [[Flugáreksturinn í Ankara 1963|Tvær flugvélar rákust á]] og önnur þeirra hrapaði niður á fjölmennt torg í [[Ankara]]. 87 létu lífið. ** 104 létust þegar þak kapellu hrundi í úrhellisrigningu í [[Biblián]] í Ekvador. * [[8. febrúar]]: ** [[Ramadanbyltingin]] hófst í Írak þar sem [[Ba'ath-flokkurinn]] rændi völdum. ** Ríkisstjórn [[John F. Kennedy]] bannaði bandarískum borgurum að ferðast til [[Kúba|Kúbu]]. * [[9. febrúar]] - [[Boeing 727]] fór í jómfrúarflug sitt. * [[10. febrúar]] - Fimm borgir á norðurströnd [[Kyushu]] voru sameinaðar í borgina [[Kitakyushu]] með yfir milljón íbúa. * [[11. febrúar]] - Matreiðsluþáttur [[Julia Child|Juliu Child]], ''The French Chef'', hóf göngu sína á sjónvarpsstöðinni [[WGBH-TV]] í Boston. * [[12. febrúar]] - Farþegavélin [[Northwest Orient Airlines flug 705]] hrapaði í [[Everglades]] í Flórída. Allir um borð, 43, fórust. * [[14. febrúar]]: ** [[Harold Wilson]] tók við formennsku í [[Breski verkamannaflokkurinn|Breska verkamannaflokknum]]. ** Hundruð létust þegar [[Marj-jarðskjálftinn]] reið yfir Líbíu. ** [[Syncom]] 1 var fyrsta [[jarðsamtakta gervitungl]]ið en virkaði aldrei sem fjarskiptahnöttur vegna skemmda. ** The Coca-Cola Company setti fyrsta [[megrunardrykkur|megrunardrykk]] fyrirtækisins, kóladrykkinn [[Tab]], á markað. * [[19. febrúar]] - Bókin ''The Feminine Mystique'' eftir [[Betty Friedan]] hleypti [[önnur bylgja femínismans|annarri bylgju femínismans]] af stokkunum í Bandaríkjunum. * [[22. febrúar]]: ** Kennedy Bandaríkjaforseti stofnaði [[frelsisorða Bandaríkjaforseta|frelsisorðu Bandaríkjaforseta]] með tilskipun. ** [[Kína]] og [[Pakistan]] gerðu samning um landamæri ríkjanna milli [[Xinjiang]] og [[Gilgit-Baltistan]]. * [[27. febrúar]] - [[Juan Bosch]] varð forseti Dóminíska lýðveldisins. === Mars === [[Mynd:Besakih_Temple_1963_foto_B._Pahor.jpg|thumb|right|Eldgosið í Agung á Balí.]] * [[Mars (mánuður)|Mars]] - Fyrsta tölublað ''[[The Amazing Spider-Man]]'' eftir [[Stan Lee]] og [[Steve Ditko]] kom út. * [[1. mars]] - [[Evrópustofnun um öryggi flugleiðsögu]] hóf starfsemi. * [[4. mars]] - Sex manns voru dæmdir til dauða fyrir banatilræði við [[Charles de Gaulle]] forsætisráðherra Frakklands. De Gaulle náðaði 5 en forsprakkinn var leiddur fyrir aftökusveit nokkrum dögum síðar. * [[5. mars]] - Bandaríska kántrístjarnan [[Patsy Cline]] fórst í flugslysi í Tennessee ásamt hljómsveit og umboðsmanni. * [[7. mars]]: ** Pan Am-byggingin (nú [[MetLife-byggingin]]), 58 hæða háhýsi, var opnuð í [[New York-borg]]. ** [[Front de libération du Québec]] framdi sína fyrstu hryðjuverkaárás. * [[8. mars]] - [[Ba'ath-flokkurinn]] rændi völdum í Sýrlandi. * [[10. mars]] - [[Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1963|Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu]] hófst í Bólivíu. * [[16. mars]] - [[Maarten Schmidt]] greindi frá skoðun á [[dulstirni]]nu [[3C 273]] í grein í ''[[Nature (tímarit)|Nature]]''. * [[17. mars]] - Eldfjallið [[Agung]] gaus á [[Balí]] með þeim afleiðingum að 1.500 létust. * [[21. mars]] - Fangelsinu á [[Alcatraz]] í Bandaríkjunum var lokað. * [[22. mars]] - ''[[Please Please Me]]'', fyrsta breiðskífa Bítlanna, kom út. * [[23. mars]] - Danmörk vann [[Eurovision]] með laginu „Dansevise“ sem [[Grethe Ingmann|Grethe]] og [[Jørgen Ingmann]] fluttu. * [[27. mars]] - [[Skagafjarðarskjálftinn|Mikill jarðskjálfti]], um sjö stig, átti upptök norður af mynni [[Skagafjörður|Skagafjarðar]]. Skjálftinn fannst víða og flúðu sumir hús sín. * [[28. mars]] - Hrollvekjan ''[[Fuglarnir (kvikmynd)|Fuglarnir]]'' eftir [[Alfred Hitchcock]] var frumsýnd. * [[31. mars]] - Herforinginn [[Enrique Peralta Azurdia]] rændi völdum í Gvatemala að undirlagi Bandaríkjastjórnar. === Apríl === [[Mynd:Ioannes_XXIII,_signing_of_Pacem_in_Terris,_1963.jpg|thumb|right|Jóhannes 23. undirritar umburðarbréfið ''Pacem in terris''.]] * [[2. apríl]] - Sovétríkin sendu geimfarið ''[[Luna 4]]'' til tunglsins. * [[4. apríl]] - [[Norska friðarsveitin]] var stofnuð. * [[7. apríl]] - [[Júgóslavía]] var yfirlýst sósíalistaríki og [[Josip Broz Tito]] var lýstur forseti til dauðadags. * [[8. apríl]] - Kvikmyndin ''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|Arabíu-Lawrence]]'' hlaut sjö óskarsverðlaun. * [[9. apríl]]: ** [[Aprílhretið]]: Norðanrok og hörkufrost skall á á Íslandi og fórust sextán sjómenn þennan dag og hinn næsta. Mikið frost gerði eftir hlýindi á [[Suðurland]]i. Mörg tré kólu og drápust.<ref>{{cite web|url=https://sumarogsol.blogspot.com/2013/04/af-facebook-siu-si-skogrktarriti-senn.html?m=1|title=Aprílhretið mikla, Skógræktarritið|website=Sumarogsol.blogspot}}</ref> ** [[Winston Churchill]] var gerður að heiðursborgara í Bandaríkjunum. * [[10. apríl]] - Bandaríski kjarnorkukafbáturinn ''[[Thresher (kafbátur)|Thresher]]'' sökk við [[Þorskhöfði|Þorskhöfða]]. Allir 129 um borð fórust. * [[11. apríl]]: ** [[Jóhannes 23.]] páfi gaf út umburðarbréfið ''[[Pacem in terris]]'' sem fjallaði um friðsamleg samskipti ríkja. ** [[Buddy Rogers]] varð fyrsti [[Heimsmeistari í þungavigt í glímu]] með sigri á [[Antonino Rocca]] í Brasilíu. * [[14. apríl]] - ''Hrímfaxi'', vél [[Flugfélag Íslands|Flugfélags Íslands]], [[Hrímfaxaslysið|fórst við Fornebu-flugvöll]] í Ósló í Noregi. Tólf voru um borð og fórust þau öll. * [[15. apríl]] - Um 70.000 manns tóku þátt í mótmælagöngu gegn [[kjarnavopn]]um í Bretlandi. * [[17. apríl]] - Fulltrúar [[Egyptaland]]s, [[Sýrland]]s og [[Írak]]s undirrituðu yfirlýsingu um sameiningu ríkjanna í „sameinað arabískt lýðveldi“ sem aldrei varð að veruleika. * [[20. apríl]]: ** [[Front de libération du Québec]] sprengdu skráningarskrifstofu [[Kanadaher]]s í Quebec. Einn lést. ** Hellunum í [[Lascaux]] í Frakklandi var lokað til að vernda viðkvæm forsöguleg hellamálverk. * [[22. apríl]] - [[Lester Bowles Pearson]] frá Frjálslynda flokknum varð forsætisráðherra Kanada. * [[28. apríl]] - [[Þingkosningar á Ítalíu 1963|Þingkosningar voru haldnar á Ítalíu]] í fyrsta sinn með nýju kosningakerfi eftir að [[Ítalski sósíalistaflokkurinn]] gekk til liðs við stjórn [[Kristilegir demókratar (Ítalíu)|Kristilegra demókrata]]. [[Ítalski kommúnistaflokkurinn]] tvöfaldaði þingmannafjölda sinn. === Maí === [[Mynd:Cooper_-_GPN-2000-000997.jpg|thumb|right|Geimfarið ''Faith 7'' tekst á loft frá Canaveral-höfða.]] * [[1. maí]] - Síðasta nýlenda Hollendinga í [[Austur-Indíur|Austur-Indíum]], [[Vestur-Nýja-Gínea]], var afhent [[Indónesía|Indónesíu]]. * [[2. maí]] - Hundruð svartra Bandaríkjamanna, þar á meðal mörg börn, voru handtekin í [[Birmingham (Alabama)|Birmingham]] eftir mótmælagöngu gegn kynþáttaaðskilnaði. * [[4. maí]] - Nær 200 pílagrímar frá [[Maghagha]] fórust þegar bátur sökk á ánni [[Níl]]. * [[5. maí]] - Ríkisstjórn Sovétríkjanna viðurkenndi að hafa fundið og fjarlægt brunnar líkamsleifar [[Adolf Hitler|Adolfs Hitler]] 18 árum fyrr. * [[6. maí]] - [[Timothy Leary]] var rekinn úr kennarastöðu sinni við [[Harvard-háskóli|Harvard-háskóla]] fyrir að missa úr kennslu. * [[7. maí]] - Fjarskiptahnötturinn [[Telstar II]] var sendur á braut um jörðu. * [[8. maí]] - [[Búddistakreppan]] hófst í Víetnam eftir að her [[Suður-Víetnam]] skaut á hóp búddista sem fagnaði [[Vesak]], fæðingarhátíð [[Gautama Búdda]]. Átta létu lífið. * [[13. maí]] - Myndasagan [[Modesty Blaise]] hóf göngu sína í breska blaðinu ''Evening Standard''. * [[15. maí]] - [[L. Gordon Cooper]] var síðasti geimfarinn sem mannaði geimfar frá [[Mercury-áætlunin]]ni þegar hann fór 22 sinnum umhverfis jörðina um borð í ''[[Mercury 9|Faith 7]]''. * [[20. maí]] - Armenski stórmeistarinn [[Tigran Petrosjan]] varð heimsmeistari í skák eftir sigur á [[Míkhaíl Botvínník]]. * [[22. maí]] - Gríski stjórnmálamaðurinn [[Grigoris Lambrakis]] var myrtur af hægriöfgamönnum í Þessalóniki. * [[25. maí]] - [[Afríska einingarbandalagið]] var stofnað af fulltrúum 32 Afríkulanda í [[Addis Abeba]]. * [[27. maí]] - Önnur stúdíóplata [[Bob Dylan]], ''[[The Freewheelin' Bob Dylan]]'', með laginu „Blowin' in the Wind“, kom út hjá Columbia Records. * [[28. maí]] - Yfir 20.000 fórust þegar fellibylur gekk yfir [[Austur-Pakistan]]. * [[29. maí]] - [[Munch-safnið]] í Osló var opnað. * [[30. maí]] - Yfir 500 búddamunkar mótmæltu stjórn [[Ngô Đình Diệm]] við þinghúsið í Saígon. === Júní === [[Mynd:JFK_speech_Ich_bin_ein_berliner_1.jpg|thumb|right|Berlínarræða Kennedys.]] * [[3. júní]]: ** [[Efnaárásin í Huế]]: Her [[Suður-Víetnam]] sprautaði vökva úr táragassprengjum á höfuð mótmælenda. Bandaríkin hættu aðstoð við stjórn [[Ngô Đình Diệm]] í kjölfarið. ** 101 fórst þegar [[Northwest Airlines flug 293]] fórst á leið til [[Anchorage]] í Alaska. * [[5. júní]] - Breski stjórnmálamaðurinn [[John Profumo]] sagði af sér eftir kynlífshneyksli. * [[7. júní]] - Breska hljómsveitin [[The Rolling Stones]] gaf út sína fyrstu smáskífu, með [[Chuck Berry]]-laginu „Come on“. * [[9. júní]] - [[Alþingiskosningar 1963|Alþingiskosningar]] voru haldnar á Íslandi. * [[11. júní]]: ** Búddamunkurinn [[Thích Quảng Đức]] kveikti í sjálfum sér til að mótmæla skorti á trúfrelsi í [[Suður-Víetnam]]. ** Fylkisstjóri Alabama, [[George C. Wallace]], stóð sjálfur í dyrum [[Alabamaháskóli|Alabamaháskóla]] til að varna svörtum nemendum inngöngu. ** [[James Hardy]] við [[Mississippiháskóli|Mississippiháskóla]] framkvæmdi fyrstu [[lungnaígræðsla|lungnaígræðsluna]]. * [[13. júní]] - [[Gemini-verkefnið]], með tveimur geimförum í stað eins, tók við af [[Mercury-verkefnið|Mercury-verkefninu]] sem aðalverkefni NASA á sviði mannaðra geimferða. * [[15. júní]] - Franska verslunarkeðjan [[Carrefour]] opnaði fyrsta stórmarkaðinn í Evrópu í einu af úthverfum Parísar. * [[16. júní]] - [[Valentína Tereskhova]] fór í geimferð með sovéska geimskipinu ''[[Vostok 6]]'', fyrst kvenna. * [[17. júní]] - [[ASCII]]-staðallinn var samþykktur af [[Staðlaráð Bandaríkjanna|Staðlaráði Bandaríkjanna]]. * [[20. júní]]: ** [[Beint símasamband milli Moskvu og Washington]] („rauði síminn“) var samþykkt. ** Sænski flugherforinginn [[Stig Wennerström]] var handtekinn fyrir njósnir. * [[21. júní]]: ** Erkibiskup Mílanó, Giovanni Battista Montini, var kjörinn páfi eftir lát Jóhannesar 23. og tók sér nafnið [[Páll 6.]] ** [[Charles de Gaulle]] dró franska flotann úr samstarfi NATO-ríkja. * [[25. júní]] - [[Ísbjörn]] var skotinn í [[Hornvík]] á Vestfjörðum. * [[26. júní]] - [[John F. Kennedy]] hélt ræðu í Vestur-Berlín og mælti hin fleygu orð „Ég er Berlínarbúi“. * [[30. júní]] - [[Ciaculli-blóðbaðið]]: Sjö menn létu lífið í sprengjutilræði [[sikileyska mafían|sikileysku mafíunnar]] í Palermó. === Júlí === [[Mynd:Ågestaverket_reaktorhall.jpg|thumb|right|Kjarnaofninn í Ågesta.]] * [[1. júlí]] - [[Bandaríska póstþjónustan]] tók upp samræmd [[ZIP-númer]] fyrir allt landið. * [[4. júlí]] - [[Stjórnarskrá Austurríkis]] var breytt þannig að meðlimir keisarafjölskyldunnar mættu heimsækja landið ef þau afsöluðu sér valdatilkalli. * [[6. júlí]] - [[Kaþólska kirkjan]] slakaði á banni við [[bálför]]um þegar [[Páll 6.]] lýsti því yfir að eyðilegging líkamans hefði engin áhrif á sálina. * [[7. júlí]] - [[Suður-Víetnam|Suðurvíetnamskar]] öryggislögreglusveitir undir stjórn [[Ngô Đình Nhu]], bróður forsetans [[Ngô Đình Diệm]], réðust á bandaríska blaðamenn sem fylgdust með mótmælum búddamunka í Saígon. * [[11. júlí]]: ** Lögregla réðist inn á [[Lilliesleaf Farm]] í [[Jóhannesarborg]] og handtók fjölda leiðtoga [[Afríska þjóðarráðið|Afríska þjóðarráðsins]]. ** [[Carlos Julio Arosemena Monroy]] forseta Ekvador var steypt af stóli og [[Ramón Castro Jijón]] tók við. * [[17. júlí]]: ** [[Minjasafnið á Akureyri]] var opnað. ** Fyrsta sænska [[kjarnorkuver]]ið hóf starfsemi í [[Ågesta]]. * [[18. júlí]] - [[Gasstöðin við Hlemm|Gasverksmiðjan Ísaga]] við Hlemmtorg í Reykjavík brann. Miklar sprengingar urðu í brunanum og skemmdust nálæg hús. * [[19. júlí]] - Bandaríski flugmaðurinn [[Joe Walker]] náði 105,9 km hæð í eldflaugaknúnu flugvélinni [[North American X-15]]. * [[21. júlí]] - Ný [[Skálholtskirkja]] var vígð við hátíðlega athöfn. Voru þar saman komnir áttatíu prestar, prófastar, og biskupar. * [[26. júlí]]: ** Harður jarðskjálfti varð í [[Skopje]] í Júgóslavíu (nú í [[Lýðveldið Makedónía|Lýðveldinu Makedóníu]]). 1100 manns fórust í skjálftanum. ** Fjarskiptahnötturinn [[Syncom 2]] var sendur á braut um jörðu. * [[31. júlí]] - Hryðjuverkahópur sem síðar varð þekktur sem [[Tupamaros]] rændi vopnum og skotfærum frá skotfélagi í [[Montevídeó]]. === Ágúst === [[Mynd:Martin_Luther_King_-_March_on_Washington.jpg|thumb|right|Martin Luther King Jr. flytur „Ég á mér draum“-ræðuna.]] * [[5. ágúst]] - Bandaríkin, Bretland og Sovétríkin undirrituðu [[Samningur um bann við kjarnavopnatilraunum að hluta|Samning um bann við kjarnavopnatilraunum að hluta]]. * [[8. ágúst]] - [[Lestarránið mikla]]: 15 ræningjar rændu póstlest á milli Glasgow og London og náðu 2,6 milljón pundum í reiðufé. * [[14. ágúst]] - Yfir 100 fórust í skógareldum í [[Paraná-fylki]] í Brasilíu. * [[15. ágúst]] - [[Þrír dýrðardagar]]: Forseta Lýðveldisins Kongó, [[Fulbert Youlou]], var steypt af stóli eftir þriggja daga uppreisn í [[Brazzaville]]. * [[16. ágúst]]: ** Tímaritið ''[[Iceland Review]]'' hóf göngu sína. ** [[Guðrún Bjarnadóttir]], tvítug kona frá Njarðvík, var kjörin [[Miss International]]. * [[19. ágúst]] - Sæsímastrengurinn [[Icecan]] var tekinn í notkun. * [[21. ágúst]] - [[Pagóðuárásirnar í Xá Lợi]]: Sérsveit suðurvíetnamska hersins, undir stjórn [[Ngô Đình Nhu]], skemmdi búddahof um allt [[Suður-Víetnam]], handtók þúsundir og myrti hundruð manna. * [[24. ágúst]] - Fyrstu leikirnir fóru fram í þýsku knattspyrnudeildinni [[Bundesliga]]. * [[28. ágúst]] - [[Martin Luther King, Jr.]] flutti fræga ræðu á tröppum [[Abraham Lincoln-minnismerkið|Abraham Lincoln-minnismerkisins]] þar sem hann mælti hin fleygu orð „Ég á mér draum“. * [[30. ágúst]] - Hollenska tæknifyrirtækið [[Philips]] kynnti [[kassettutæki]]ð til sögunnar á vörusýningu í Berlín. * [[31. ágúst]] - [[Samvinnubanki Íslands]] hóf starfsemi í Bankastræti 7 í Reykjavík. === September === [[Mynd:Congress_of_Racial_Equality_and_members_of_the_All_Souls_Church,_Unitarian_march_in_memory_of_the_16th_Street_Baptist_Church_bombing_victims.jpg|thumb|right|Ganga til minningar um fórnarlömb sprengjutilræðisins í Birmingham.]] * [[1. september]] - Skipting [[Belgía|Belgíu]] í tungumálasvæði tók gildi. * [[10. september]] - Sikileyski mafíuforinginn [[Bernardo Provenzano]] var eftirlýstur fyrir morð, en náðist fyrst 43 árum síðar. * [[11. september]] - [[Nökkvi (félag)|Sjóferðafélag Akureyrar]], sem síðar fékk nafnið Nökkvi, var stofnað á Akureyri. * [[15. september]] - Fjögur börn létust þegar [[Ku Klux Klan]] stóð fyrir sprengjutilræði í kirkju baptista í [[Birmingham (Alabama)|Birmingham]], Alabama. * [[16. september]]: ** [[Lyndon B. Johnson]], varaforseti Bandaríkjanna, kom til Íslands í opinbera heimsókn og var vel tekið. ** [[Malasía]] var stofnuð við sameiningu [[Malajabandalagið|Malajabandalagsins]], [[Singapúr]], [[Norður-Borneó]] og [[Sarawak]]. * [[18. september]] - Hópur 10.000 mótmælenda kveikti í breska sendiráðinu í [[Jakarta]] vegna andstöðu við stofnun Malasíu. * [[20. september]] - Í [[borgarstjórn Reykjavíkur]] var samþykkt að leyfa kvöldsölu um lúgur til klukkan 22 og borgarráði var heimilað að framlengja söluleyfi til klukkan 23.30 á kvöldin. Rúmur aldarfjórðungur leið þar til sölutími var gefinn frjáls. * [[21. september]] - [[Eiríkur Kristófersson]], fyrrverandi skipherra á skipum Landhelgisgæslunnar, var sæmdur [[breska heimsveldisorðan|bresku heimsveldisorðunni]], æðstu orðu Breta, sem erlendir menn geta fengið, fyrir framgöngu sína við björgun breskra sjómanna. * [[23. september]] - [[Badmintondeild KR]] var stofnuð í Reykjavík. * [[24. september]] - Mesta hækkun [[mjólk]]urvara sem vitað var um varð á Íslandi, 25%. Næsta dag hækkuðu [[kjöt]]vörur um þriðjung. Þessar hækkanir urðu þó að [[verðbólga]] á ársgrundvelli væri aðeins 14%. * [[25. september]] - [[Juan Bosch]] var steypt af stóli sem forseta Dóminíska lýðveldisins, og herforingjastjórn tók við völdum. * [[29. september]] - Önnur umferð [[Annað Vatíkansráðið|Annars Vatíkansráðsins]] hófst í Róm. === Október === [[Mynd:Campanile_Pirago.jpg|thumb|right|Ummerki um flóðið í Vajont.]] * [[1. október]] ** [[Leðurskjaldbaka]] veiddist í [[Steingrímsfjörður|Steingrímsfirði]]. ** Tímaritið ''[[Neisti (tímarit)|Neisti]]'' hóf göngu sína á Íslandi. * [[2. október]] ** [[Nígería]] varð lýðveldi með nýrri stjórnarskrá. ** Hvíta húsið tilkynnti um afturköllun bandarískra hermanna frá [[Suður-Víetnam]]. * [[3. október]] - Forseta Hondúras, [[Ramón Villeda Morales]], var steypt af stóli af herforingjanum [[Oswaldo López Arellano]]. * [[4. október]] - Stormurinn ''[[Flora (fellibylur)|Flora]]'' reið yfir á Hispaniólu og Kúbu með þeim afleiðingum að 7.000 fórust. * [[5. október]] ** Hljómsveitin [[Hljómar]] var stofnuð í Keflavík. ** Skemmtistaðurinn [[Sigtún (skemmtistaður)|Sigtún]] var opnaður við Austurvöll í Reykjavík. ** Kennedy-stjórnin í Bandaríkjunum ákvað að hætta fjárhagsaðstoð við stjórn [[Suður-Víetnam]]s nema hún réðist í lýðræðisumbætur. * [[7. október]] - [[Trần Lệ Xuân]], mágkona forseta Suður-Víetnam, [[Ngô Đình Diệm]], fór í ferð um Bandaríkin þar sem hún gagnrýndi stjórn Kennedys harðlega. * [[8. október]] - Bandaríski tónlistarmaðurinn [[Sam Cooke]] og hljómsveit hans voru handtekin fyrir að reyna að skrá sig á hótel fyrir hvíta í [[Louisiana]]. * [[9. október]] ** ''Skáldatími'' eftir [[Halldór Laxness]] kom út. Bókin vakti mikla athygli, enda gerir höfundurinn upp við sósíalismann í henni. ** [[Vajont-slysið]]: Skriða féll ofan í uppistöðulón í [[Vajont-dalur|Vajont-dal]] nærri [[Pordenone]] á Ítalíu. Flóðbylgja reið yfir byggðina í dalnum með þeim afleiðingum að nærri 2000 fórust. * [[14. október]] - Uppreisn gegn breskum yfirráðum hófst í [[Suður-Jemen]]. * [[21. október]] - Fyrsta blaðagreinin um [[Bítlaæðið]] (''Beatlemania'') birtist í breska dagblaðinu ''[[Daily Mail]]''. * [[23. október]] - Í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] mældist 10 mínútna meðalvindhraði 200&nbsp;km/klst. Þetta var vindhraðamet á Íslandi og var ekki jafnað fyrr en 3. febrúar 1991, þá einnig í Vestmannaeyjum. * [[30. október]] - Bifreiðaframleiðandinn [[Lamborghini]] var stofnaður á Ítalíu. * [[31. október]] - Yfir 80 létust í gassprengingu á skautasýningu í [[Corteva Coliseum]] í [[Indianapolis]]. === Nóvember === [[Mynd:Surtsey_eruption_2.jpg|thumb|right|Surtseyjargosið.]] * [[2. nóvember]] - [[Valdaránið í Suður-Víetnam 1963]]: Forseti Suður-Víetnam, [[Ngo Dinh Diem]], var handtekinn og myrtur. * [[6. nóvember]] - [[Valdaránið í Suður-Víetnam 1963]]: Herforinginn [[Dương Văn Minh]] tók við völdum í Suður-Víetnam. * [[7. nóvember]] - [[Kraftaverkið í Lengede]]: 11 þýskum námaverkamönnum var bjargað úr fallinni námu eftir 14 daga. * [[9. nóvember]]: ** Sprenging varð í [[Miike-kolanáman|Miike-kolanámunni]] í Japan þar sem 458 létust og yfir 800 lögðust inn á spítala með [[kolmónoxíðeitrun]]. ** [[Lestarslysið í Tsurumi]]: 161 lést í lestarslysi í [[Yokohama]]. * [[10. nóvember]] - [[Malcolm X]] hélt sögulega ræðu („[[Skilaboð til grasrótarinnar]]“) í [[Detroit]], [[Michigan]]. * [[14. nóvember]]: ** [[Surtsey]] reis úr sjó sunnan við [[Vestmannaeyjar]]. ** [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] tók við embætti forsætisráðherra. ([[Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar 1963-1970]]). * [[22. nóvember]] - [[John F. Kennedy]], bandaríkjaforseti, var [[Morðið á John F. Kennedy|myrtur]] í Texas. [[Lyndon B. Johnson]], varaforseti tók við. * [[23. nóvember]] ** Fyrsti þáttur bresku þáttaraðarinnar ''[[Doctor Who]]'' var sýndur á BBC. ** 63 létust í eldsvoða í [[Golden Age-hjúkrunarheimilið|Golden Age-hjúkrunarheimilinu]] í Ohio. * [[24. nóvember]]: ** [[Lee Harvey Oswald]], meintur morðingi John F. Kennedy, var skotinn til bana í haldi lögreglu af [[Jack Ruby]]. ** [[Lyndon B. Johnson]] lofaði áframhaldandi stuðningi við stjórn Suður-Víetnam. * [[29. nóvember]] - [[Warren-nefndin]]ni var komið á fót til að rannsaka morðið á John F. Kennedy. === Desember === [[Mynd:TIROS_8_PAYLOAD.JPG|thumb|right|Veðurtunglið TIROS-8.]] * [[6. desember]] - Þrír franskir blaðamenn stigu fyrstir manna á land í [[Surtsey]]. Viku síðar komust Vestmannaeyingar til Surtseyjar. * [[8. desember]]: ** [[Pan Am flug 214]] fórst vegna [[elding]]ar við [[Elkton]] í Maryland með þeim afleiðingum að 81 lést. ** 19 ára syni [[Frank Sinatra]], [[Frank Sinatra Jr.]], var rænt af þremur mönnum og haldið gegn lausnargjaldi. * [[10. desember]] - [[Sansibar]] varð sjálfstætt frá Bretlandi. * [[11. desember]] - Fyrsta [[Bantústan]]ríkið í Suður-Afríku, [[Transkei]], var formlega stofnað. * [[12. desember]] - [[Kenía]] varð sjálfstætt frá Bretlandi. * [[14. desember]] - [[Baldwin Hills-stíflan]] í útjaðri [[Los Angeles]] brast með þeim afleiðingum að 200 heimili eyðilögðust, og fimm létu lífið. * [[15. desember]] - Flugfélagið [[Royal Jordanian]] var stofnað. * [[16. desember]] - [[Kópavogskirkja]] var vígð af Sigurbirni Einarssyni. * [[20. desember]]: ** [[Auschwitz-réttarhöldin í Frankfurt]] hófust. ** Íbúar [[Vestur-Berlín]]ar fengu leyfi til að heimsækja fjölskyldumeðlimi í [[Austur-Berlín]] samkvæmt sérstöku samkomulagi. * [[21. desember]]: ** Átök brutust út milli [[Kýpur-Grikkir|Kýpur-Grikkja]] og [[Kýpur-Tyrkir|Kýpur-Tyrkja]]. ** Fyrsta [[veðurtungl]]ið sem sendi stafrænar myndir í rauntíma til jarðar, [[TIROS-8]], var sent á braut um jörðu. * [[22. desember]] - Eldur braust út í skemmtiferðaskipinu ''[[Lakonia (skemmtiferðaskip)|Lakonia]]'' um 320 km norðan við [[Madeira]]. 128 farþegar fórust. * [[29. desember]] - Borginni [[Nikósía|Nikósíu]] á Kýpur var skipt með „grænni línu“ sem varð [[Varðbelti Sameinuðu þjóðanna á Kýpur]] og er enn til staðar. * [[31. desember]] - [[Sambandsríki Ródesíu og Nýasalands]] leystist upp þegar tveir hlutar þess, [[Norður-Ródesía]] og [[Nýasaland]], fengu sjálfstæði frá Bretlandi og urðu að [[Sambía|Sambíu]] og [[Malaví]]. === Ódagsettir atburðir === * [[Þjóðvarnarflokkur Íslands]] var lagður niður. * Reggísveitin [[Bob Marley and the Wailers]] var stofnuð. * Rokksveitin [[The Kinks]] var stofnuð. * [[Háskólinn í York]] var stofnaður á Englandi. == Fædd == * [[3. janúar]] - [[Till Lindemann]], þýskur söngvari. * [[7. janúar]] - [[Rand Paul]], bandarískur stjórnmálamaður. * [[14. janúar]] - [[Steven Soderbergh]], bandarískur leikstjóri. * [[16. janúar]] - [[James May]], breskur blaðamaður. * [[17. janúar]] - [[Tryggvi Þór Herbertsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[26. janúar]]: ** [[Andrew Ridgeley]], breskur tónlistarmaður. ** [[José Mourinho]], portúgalskur knattspyrnuþjálfari. * [[17. febrúar]] - [[Larry the Cable Guy]], bandarískur leikari. * [[17. febrúar]] - [[Michael Jordan]], körfuknattleiksmaður. * [[18. febrúar]] - [[Þorsteinn M. Jónsson]], íslenskur athafnamaður. * [[20. febrúar]] - [[Charles Barkley]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[20. febrúar]] - [[Páll Hreinsson]], íslenskur dómari. * [[25. febrúar]] - [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]], íslenskur tónlistarmaður. * [[2. mars]] - [[Anthony Albanese]], ástralskur stjórnmálamaður. * [[4. mars]] - [[Jason Newsted]], bandarískur tónlistarmaður. * [[5. mars]] - [[Lotta Engberg]], sænsk söngkona. * [[15. mars]] - [[Richard Amos]], breskur karatemaður. * [[15. mars]] - [[Bret Michaels]], bandarískur tónlistarmaður. * [[18. mars]] - [[Vanessa Williams]], bandarísk söngkona. * [[21. mars]] - [[Ronald Koeman]], hollenskur knattspyrnumaður. * [[27. mars]] - [[Quentin Tarantino]], bandarískur leikstjóri. * [[31. mars]] - [[Áslaug Jónsdóttir]], íslenskur barnabókahöfundur. * [[1. apríl]] - [[Joe Wright]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[6. apríl]] - [[Rafael Correa]], ekvadorskur stjórnmálamaður. * [[7. apríl]] - [[Ólafur Rafnsson]], íslenskur lögfræðingur (d. [[2013]]). * [[8. apríl]] - [[Julian Lennon]], enskur tónlistarmaður. * [[9. apríl]] - [[Runólfur Ágústsson]], íslenskur lögfræðingur. * [[13. apríl]] - [[Garrí Kasparov]], [[Rússland|rússneskur]] [[stjórnmálamaður]] og [[skák]]meistari. * [[15. apríl]] - [[Beata Szydło]], pólsk stjórnmálakona. * [[15. apríl]] - [[Kristín Guðrún Gunnlaugsdóttir]], íslensk myndlistarkona. * [[25. apríl]] - [[David Moyes]], skoskur knattspyrnustjóri. * [[26. apríl]] - [[Jet Li]], kínverskur leikari. * [[18. maí]] - [[Davíð Tencer]], slóvakískur biskup. * [[22. maí]] - [[Steindór Ívarsson]], íslenskur rithöfundur. * [[25. maí]] - [[Mike Myers]], kanadískur leikari. * [[30. maí]] - [[Nasrin Sotoudeh]], íranskur mannréttindalögfræðingur. * [[31. maí]] - [[Viktor Orbán]], ungverskur stjórnmálamaður. * [[9. júní]] - [[Johnny Depp]], bandarískur leikari. * [[10. júní]] - [[Jeanne Tripplehorn]], bandarísk leikkona. * [[13. júní]] - [[Félix Tshisekedi]], kongóskur stjórnmálamaður. * [[18. júní]] - [[Rúmen Radev]], búlgarskur herforingi. * [[22. júní]] - [[Guðrún Gunnarsdóttir]], íslensk söngkona. * [[23. júní]] - [[Jóhamar]], íslenskur rithöfundur. * [[25. júní]] - [[George Michael]], breskur tónlistarmaður (d. [[2016]]). * [[25. júní]] - [[Yann Martel]], kanadískur rithöfundur. * [[27. júní]] - [[Jay Karnes]], bandarískur leikari. * [[8. júlí]] - [[Rocky Carroll]], bandarískur leikari. * [[13. júlí]] - [[Kenny Johnson]], bandarískur leikari. * [[16. júlí]] - [[Fatboy Slim]], breskur tónlistarmaður. * [[17. júlí]] - [[Ólafur Þór Gunnarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[24. júlí]] - [[Karl Malone]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[29. júlí]] - [[Jón Gústafsson]], íslenskur dagskrárgerðarmaður. * [[1. ágúst]] - [[Coolio]], bandarískur rappari (d. [[2022]]). * [[3. ágúst]] - [[James Hetfield]], söngvari og gítarleikari bandarísku hljómsveitarinnar [[Metallica]]. * [[3. ágúst]] - [[Graham Arnold]], ástralskur knattspyrnumaður. * [[6. ágúst]] - [[Kevin Mitnick]], bandarískur tölvuþrjótur (d. [[2023]]). * [[9. ágúst]] - [[Whitney Houston]], söngkona, lagahöfundur, leikkona og framleiðandi (d. [[2012]]). * [[9. ágúst]] - [[Jay Leggett]], bandarískur leikari (d. [[2013]]). * [[12. ágúst]] - [[Sveinn Andri Sveinsson]], íslenskur lögfræðingur. * [[14. ágúst]] - [[Meinolf Finke]], þýskt skáld. * [[15. ágúst]] - [[Alejandro González Iñárritu]], mexíkóskur kvikmyndagerðarmaður. * [[23. ágúst]] - [[Park Chan-wook]], suðurkóreskur leikstjóri. * [[24. ágúst]] - [[Yrsa Sigurðardóttir]], íslenskur verkfræðingur og rithöfundur. * [[25. ágúst]] - [[Ævar Örn Jósepsson]], íslenskur blaðamaður. * [[6. september]] - [[Geert Wilders]], hollenskur stjórnmálamaður. * [[6. september]] - [[Sverrir Stormsker]], íslenskur tónlistarmaður. * [[19. september]] - [[David Seaman]], enskur knattspyrnumaður. * [[20. september]] - [[Guðmundur Árnason]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[28. september]] - [[Luis Arce]], bólivískur stjórnmálamaður. * [[1. október]] - [[Pekka Salminen]], finnskur körfuknattleiksmaður. * [[2. október]] - [[Maria Ressa]], filippeysk-bandarískur blaðamaður. * [[2. október]] - [[Björk Vilhelmsdóttir]], íslensk stjórnmálakona. * [[6. október]] - [[Elisabeth Shue]], bandarísk leikkona. * [[20. október]] - [[Julie Payette]], kanadískur geimfari. * [[28. október]] - [[Lauren Holly]], bandarísk leikkona. * [[31. október]] - [[Rob Schneider]], bandarískur leikari. * [[31. október]] - [[Guðmundur Franklín Jónsson]], íslenskur athafnamaður. * [[1. nóvember]] - [[Logi Gunnarsson]], íslenskur heimspekingur. * [[1. nóvember]] - [[Mark Hughes]], enskur knattspyrnustjóri. * [[5. nóvember]] - [[Yair Lapid]], ísraelskur stjórnmálamaður. * [[5. nóvember]] - [[Hans Gillhaus]], hollenskur stjórnmálamaður. * [[18. nóvember]] - [[Peter Schmeichel]], danskur knattspyrnumaður. * [[24. nóvember]] - [[Kristín Helga Gunnarsdóttir]], íslenskur rithöfundur. * [[26. nóvember]] - [[Kristján Logason]], íslenskur ljósmyndari, ljóðskáld, listamaður. * [[8. desember]] - [[Lee Jae-myung]], suðurkóreskur stjórnmálamaður. * [[15. desember]] - [[Cristiana Oliveira]], brasilísk leikkona. * [[17. desember]] - [[Jón Kalman Stefánsson]], íslenskur rithöfundur. * [[18. desember]] - [[Brad Pitt]], bandarískur leikari. * [[26. desember]] - [[Lars Ulrich]], dansk/bandarískur trommari. * [[27. desember]] - [[Claus Meyer]], danskur athafnamaður. * [[29. desember]] - [[Ulf Kristersson]], sænskur stjórnmálamaður. * [[30. desember]] - [[Mike Pompeo]], bandarískur stjórnmálamaður. == Dáin == * [[16. janúar]] - [[Magnús Olsen]], norskur málvísindamaður (f. [[1878]]). * [[23. janúar]] - [[Józef Gosławski]], pólskur myndhöggvari (f. [[1908]]). * [[11. febrúar]] - [[Sylvia Plath]], bandarískt ljóðskáld, rithöfundur og smásagnahöfundur (f. [[1932]]). * [[10. mars]] - [[André Maschinoti]], franskur knattspyrnumaður (f. [[1903]]). * [[16. mars]] - [[Valtýr Stefánsson]], íslenskur ritstjóri (f. [[1893]]). * [[29. mars]] - [[August Rei]], eistneskur stjórnmálamaður (f. [[1886]]). * [[14. apríl]] - [[Anna Borg]], íslensk leikkona (f. [[1903]]). * [[23. maí]] - [[Ásgeir Jónsson frá Gottorp]], íslenskur bóndi (f. [[1876]]). * [[28. maí]] - [[Pétur J.H. Magnússon]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1894]]). * [[31. maí]] - [[Edith Hamilton]], bandarískur fornfræðingur (f. [[1868]]). * [[2. júní]] - [[Ivan Bek]], júgóslavneskur knattspyrnumaður (f. [[1909]]). * [[3. júní]] - [[Jóhannes 23. páfi]] (f. 1881). * [[20. júlí]] - [[Magnús Björnsson á Syðra-Hóli]], íslenskur rithöfundur (f. [[1889]]). * [[4. ágúst]] - [[Vilhjálmur frá Skáholti]], íslenskt skáld (f. [[1907]]). * [[4. september]] - [[Robert Schuman]], franskur stjórnmálamaður (f. [[1886]]). * [[10. október]] - [[Édith Piaf]], frönsk söngkona (f. [[1915]]). * [[11. október]] - [[Jean Cocteau]], franskt skáld (f. [[1889]]). * [[25. október]] - [[Björn Þórðarson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1879]]). * [[2. nóvember]] - [[Ngô Đình Diệm]], víetnamskur stjórnmálamaður (f. [[1901]]). * [[13. nóvember]] - [[Margaret Murray]], breskur fornleifafræðingur (f. [[1863]]). * [[21. nóvember]] - [[Ulises Saucedo]], bólivískur knattspyrnuþjálfari og -dómari (f. [[1896]]). * [[22. nóvember]] - [[John F. Kennedy]], forseti [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] (f. [[1917]]). * [[22. nóvember]] - [[Aldous Huxley]], bandarískur rithöfundur (f. [[1894]]). * [[22. nóvember]] - [[C. S. Lewis]], írskur rithöfundur (f. [[1898]]). * [[24. nóvember]] - [[Lee Harvey Oswald]], bandarískur uppgjafarhermaður (f. [[1939]]). * [[12. desember]] - [[Theodor Heuss]], þýskur blaðamaður (f. [[1884]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Eugene Paul Wigner]], [[Maria Goeppert-Mayer]], [[J. Hans D. Jensen]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Karl Ziegler]], [[Giulio Natta]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - Sir [[John Carew Eccles]], [[Alan Lloyd Hodgkin]], [[Andrew Huxley|Andrew Fielding Huxley]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Giorgos Seferis]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - Alþjóðaráð og alþjóðasamband [[Rauði krossinn|Rauða krossins]] ==Tilvísanir== [[Flokkur:1963]] qz82np6qeqe5dh09mf58i8xeludhy49 0 1599 1980010 1979793 2026-09-23T17:04:53Z Akigka 183 1980010 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1960''' (MCMLX í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 60. ár 20. aldar og [[hlaupár]] sem hófst á [[föstudagur|föstudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. Árið 1960 er gjarnan kallað „ár [[Afríka|Afríku]]“ þar sem 17 Afríkuríki fengu sjálfstæði þetta ár: 14 fyrrum franskar nýlendur, 2 breskar og 1 belgísk. == Atburðir == === Janúar === * [[9. janúar]] - Hafið var að byggja [[Asvanstíflan|Asvanstífluna]] í Egyptalandi. * [[22. janúar]] - [[Maríanadjúpáll]]inn: Menn komust fyrst niður tæpa 11 kílómetra niður í djúpsjávarsprunguna. * [[24. janúar]] - Uppreisn hófst gegn nýlenduveldi Frakklands í [[Alsír]]. * [[28. janúar]] - Varðskipið [[Varðskipið Óðinn (1960)|''Óðinn'']] var tekið í notkun. === Febrúar === * [[3. febrúar]] - [[Harold Macmillan]], forsætisráðherra Bretlands, hélt hina frægu [[Wind of Change-ræðan|Wind of Change-ræðu]] í Höfðaborg. * [[18. febrúar]] - [[28. febrúar]] - [[Vetrarólympíuleikarnir 1960]] voru haldnir í Kaliforníu. * [[29. febrúar]] - Jarðskjálfti varð í [[Agadir]], [[Marokkó]]. 12.000 létust. === Mars === * [[6. mars]] - Bandaríkin ákváðu að senda 3.500 hermenn til [[Víetnam]]. * [[29. mars]] - Frakkland vann [[Eurovision]]. === Apríl === * [[19. apríl]] - [[SWAPO]]-flokkurinn var stofnaður í Namibíu. * [[21. apríl]] - [[Brasilía (borg)|Brasilíuborg]] var vígð. === Maí === * [[1. maí]] - [[Kalda stríðið]]: [[Njósnavélardeilan]]: Bandarísk njósnavél var skotin niður af Sovétmönnum. * [[3. maí]] - [[Fríverslunarsamtök Evrópu]] (EFTA) voru stofnuð. * 3. maí - Safn var opnað í [[hús Önnu Frank|húsi Önnu Frank]] í Amsterdam. * [[11. maí]] - Ísraelska leyniþjónustan [[Mossad]] rændi þýska stríðsglæpamanninum [[Adolf Eichmann]] frá Argentínu og fluttu til Ísraels þar sem hann var síðar dæmdur og tekinn af lífi. * [[13. maí]] - [[Dhaulagiri]], 7. hæsta fjall heims var klifið af Svisslendingum og Austurríkismönnum. * [[22. maí]] - Jarðskjálfti varð í [[Valdivia]], [[Chile]]. Hann var 9,5 að stærð, sá stærsti sem mælst hefur. Þúsundir létust af völdum hans og flóðbylgju. * [[27. maí]] - Valdarán hersins varð í [[Tyrkland]]i án blóðsúthellinga. === Júní === * [[4. júní]] - [[Litla kaffistofan]] hóf starfsemi við Suðurlandsveg. * [[5. júní]] - [[Morðin við Bodomsvatn]]: Fjöldamorð voru framin í Finnlandi. * [[16. júní]] - Kvikmyndin ''[[Psycho]]'' var frumsýnd. * [[19. júní]]- [[Keflavíkurgangan 1960|Fyrsta Keflavíkurgangan]] var farin til að mótmæla bandarískri herstöð. * [[23. júní]] - Ungmennafélagið [[Þór Þorlákshöfn]] var stofnað í Meitilsbyggingunni í Þorlákshöfn. * [[30. júní]] - [[Austur-Kongó]] fékk sjálfstæði frá Belgíu. === Júlí === * [[1. júlí]] - [[Sómalía]] fékk sjálfstæði. * [[6. júlí]] - [[10. júlí]] - [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1960]] var haldin. * [[11. júlí]] - Skáldsagan, ''[[Að drepa hermikráku]]'' (To Kill a Mockingbird) eftir bandaríska rithöfundinn [[Harper Lee]] kom út. * [[20. júlí]] - [[Sirimavo Bandaranaike]] varð fyrsti kosni kvenleiðtogi heims þegar hún varð forsætisráðherra [[Ceylon]]. === Ágúst === * Bresk hljómsveit sem áður hafði gengið undir ýmsum nöfnum, tók upp heitið ''the Beatles'' ([[Bítlarnir]]). * [[11. ágúst]] - [[Tjad]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi. * 11. ágúst - [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu]] hófst á leik B-liða KR og Fram. * [[25. ágúst]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1960]] hófust í Róm. * [[30. ágúst]] - [[Fæðingarheimili Reykjavíkur]] hóf starfsemi við Eiríksgötu í Reykjavík. === September === * [[10. september]] - [[Samtök hernámsandstæðinga]] voru stofnuð. * [[28. september]] - [[Evrópukeppni bikarhafa]] í knattspyrnu hófst formlega. === Október === * [[1. október]] - [[Nígería]] fékk sjálfstæði frá [[Bretland]]i. * [[2. október]] - [[Ísafjarðarflugvöllur]] var tekinn í notkun. === Nóvember === * [[8. nóvember]] - [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1960|Forsetakosningar í Bandaríkjunum]]: [[John F. Kennedy]] var kjörinn 35. forseti Bandaríkjanna. * [[30. nóvember]] - [[Ungmennafélagið Stjarnan]] var stofnað í Garðahreppi. === Desember === * [[9. desember]] - Skyndibitakeðjan [[Domino's Pizza]] var stofnuð í [[Michigan]] í Bandaríkjunum. * [[13. desember]] - [[Eþíópíska valdaránstilraunin 1960|Tilraun til valdaráns var í Eþíópíu]]. ===Ódagsett=== * [[Samtök herskálabúa]] voru lögð niður í Reykjavík. * Býlið [[Bakkasel]] á Öxnadalsheiði fór í eyði. == Fædd == * [[4. janúar]] - [[Michael Stipe]], bandarískur söngvari sveitarinnar [[R.E.M.]]. * [[6. janúar]] - [[Atli Harðarson]], íslenskur heimspekingur. * [[12. janúar]] - [[Dominique Wilkins]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[20. janúar]] - [[Will Wright]], bandarískur tölvuleikjahönnuður. * [[22. janúar]] - [[Pálmi Haraldsson (athafnamaður)|Pálmi Haraldsson]], íslenskur athafnamaður. * [[23. janúar]] - [[Max Keiser]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri. * [[25. janúar]] - [[Halldór Þorgeirsson]], íslenskur kvikmyndaframleiðandi. * [[27. janúar]] - [[Samia Suluhu]], tansanísk stjórnmálakona. * [[3. febrúar]] - [[Joachim Löw]], þýskur knattspyrnumaður. * [[5. febrúar]] - [[Iwona Chmielewska]], pólskur rithöfundur. * [[8. febrúar]] - [[Benigno Aquino III]], filippeyskur stjórnmálamaður (d. [[2021]]). * [[15. febrúar]] - [[Margeir Pétursson]], íslenskur athafnamaður. * [[19. febrúar]] - [[Andrew Mountbatten-Windsor]], meðlimur bresku konungsfjölskyldunnar. * [[21. febrúar]] - [[Isaac Julien]], breskur myndlistarmaður. * [[23. febrúar]] - [[Naruhito]], Japanskeisari. * [[9. mars]] - [[Hideaki Ōmura]], japanskur stjórnmálamaður. * [[18. mars]] - [[Steinunn Sigurðardóttir (fatahönnuður)|Steinunn Sigurðardóttir]], íslenskur fatahönnuður. * [[21. mars]] - [[Ayrton Senna]], brasilískur akstursíþróttamaður (d. [[1994]]). * [[4. apríl]] - [[Hugo Weaving]], breskur leikari. * [[5. apríl]] - [[Susanne Bier]], danskur kvikmyndaleikstjóri. * [[13. apríl]] - [[Illugi Jökulsson]], íslenskur útvarpsmaður. * 13. apríl - [[Rudi Völler]], þýskur knattspyrnumaður. * [[15. apríl]] - [[Filippus Belgíukonungur]]. * [[16. apríl]] - [[Rafael Benítez]], spænskur knattspyrnustjóri. * [[19. apríl]] - [[Gustavo Petro]], kólumbískur stjórnmálamaður. * [[20. apríl]] - [[Miguel Díaz-Canel]], kúbverskur stjórnmálamaður. * [[22. apríl]] - [[Mart Laar]], eistneskur stjórnmálamaður. * [[26. apríl]] - [[Roger Andrew Taylor]], breskur trommari ([[Duran Duran]]). * [[28. apríl]]- [[Jón Páll Sigmarsson]], íslenskur kraftlyftingamaður (d. [[1993]]). * 28. apríl - [[Ian Rankin]], skoskur rithöfundur. * [[10. maí]] - [[Bono]], írskur tónlistarmaður ([[U2]]). * [[21. maí]] - [[Jeffrey Dahmer]], bandarískur raðmorðingi (d. [[1994]]). * [[1. júní]] - [[Einar Vilhjálmsson]], íslenskur frjálsíþróttamaður. * [[6. júní]] - [[Steve Vai]], bandarískur gítarleikari. * [[9. júní]] - [[Þór Saari]], íslenskur hagfræðingur. * [[29. júní]] - [[Svein Harald Øygard]], norskur hagfræðingur. * [[2. júlí]] - [[Karl Garðarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[11. júlí]] - [[Jafar Panahi]], íranskur kvikmyndaleikstjóri. * [[14. júlí]] - [[Jane Lynch]], bandarísk leikkona. * [[20. júlí]] - [[Valdimar Leó Friðriksson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[22. júlí]] - [[Torben Grael]], brasilískur siglingamaður. * [[23. júlí]] - [[Jon Landau]], bandarískur kvikmyndaframleiðandi (d. [[2024]]). * [[30. júlí]] - [[Árni Þór Sigurðsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1. ágúst]] - [[Micheál Martin]], írskur stjórnmálamaður. * [[4. ágúst]] - [[José Luis Rodríguez Zapatero]], spænskur stjórnmálamaður. * [[7. ágúst]] - [[David Duchovny]], bandarískur leikari. * [[10. ágúst]] - [[Antonio Banderas]], spænskur leikari. * [[17. ágúst]] - [[Sean Penn]], bandarískur leikari. * [[22. ágúst]] - [[Regina Taylor]], bandarísk leikkona. * [[25. ágúst]] - [[Jonas Gahr Støre]], norskur stjórnmálamaður. * [[26. ágúst]] - [[Óli Björn Kárason]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[31. ágúst]] - [[Hassan Nasrallah]], aðalritari Hizbollah-samtakanna (d. [[2024]]). * [[1. september]] - [[Eric Adams]], bandarískur stjórnmálamaður. * 1. september - [[Brynjar Níelsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[4. september]] - [[Elín Hirst]], íslenskur fréttastjóri. * [[9. september]] - [[Hugh Grant]], breskur leikari. * 9. september - [[Robert Tchenguiz]], íranskur athafnamaður. * [[10. september]] - [[Colin Firth]], breskur leikari. * [[19. september]] - [[Sigurður Einarsson]], íslenskur kaupsýslumaður. * [[22. september]] - [[Isaac Herzog]], ísraelskur stjórnmálamaður. * [[27. september]] - [[Guðrún Nordal]], íslenskufræðingur. * [[2. október]] - [[Joe Sacco]], maltverskur myndasöguhöfundur. * [[8. október]] - [[Bryndís Hlöðversdóttir]], íslensk stjórnmálakona. * [[23. október]] - [[Randy Pausch]], bandarískur tölvunarfræðingur (d. [[2008]]). * [[27. október]] - [[Jeffrey Bostic]], barbadoskur stjórnmálamaður. * [[30. október]] - [[Diego Maradona]], argentínskur knattspyrnumaður (d. [[2020]]). * [[5. nóvember]] - [[Tilda Swinton]], bresk leikkona. * 5. nóvember - [[Ríkharður H. Friðriksson]], íslenskur tónlistarmaður. * [[7. nóvember]] - [[Þorvaldur Þorsteinsson]], íslenskur myndlistarmaður (d. [[2013]]). * 7. nóvember - [[Tommy Thayer]], bandarískur gítarleikari ([[KISS]]). * [[9. nóvember]] - [[Andreas Brehme]], þýskur knattspyrnumaður (d. [[2024]]). * [[10. nóvember]] - [[Neil Gaiman]], enskur rithöfundur. * [[13. nóvember]] - [[Jón L. Árnason]], íslenskur stórmeistari í skák. * 13. nóvember - [[Neil Flynn]], bandarískur leikari. * [[19. nóvember]] - [[Pétur Eggerz]], íslenskur leikari. * [[27. nóvember]] - [[Júlía Tymosjenko]], úkraínskur stjórnmálamaður. * [[30. nóvember]] - [[Gary Lineker]], enskur knattspyrnumaður. * [[3. desember]] - [[Julianne Moore]], bandarísk leikkona. * [[8. desember]] - [[Sólveig Anspach]], íslenskur kvikmyndaleikstjóri (d. [[2015]]). * [[10. desember]] - [[Kenneth Branagh]], norðurírskur leikari. * 10. desember - [[Flosi Sigurðsson]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[12. desember]] - [[Vésteinn Hafsteinsson]], íslenskur frjálsíþróttamaður. * [[14. desember]] - [[Ebrahim Raisi]], íranskur stjórnmálamaður (d. [[2024]]). * 14. desember - [[Chris Waddle]], enskur knattspyrnumaður. * [[15. desember]] - [[Irma Boom]], hollenskur hönnuður. * [[18. desember]] - [[Yoon Suk-yeol]], suðurkóreskur stjórnmálamaður. * [[23. desember]] - [[Guðmundur Þórður Guðmundsson]], íslenskur handknattleiksþjálfari. * [[26. desember]] - [[Temuera Morrison]], nýsjálenskur leikari. * [[31. desember]] - [[Steve Bruce]], enskur knattspyrnustjóri. == Dáin == * [[3. janúar]] - [[Gunnar Salómonsson]], íslenskur aflraunamaður (f. [[1907]]). * [[4. janúar]] - [[Albert Camus]], franskur rithöfundur (f. [[1913]]). * [[14. janúar]] - [[Ralph Chubb]], breskt skáld og listamaður (f. [[1892]]). * [[3. febrúar]] - [[Fred Buscaglione]], ítalskur tónlistarmaður (f. [[1921]]). * [[8. febrúar]] - [[John L. Austin]], breskur heimspekingur (f. [[1911]]). * [[19. febrúar]] - [[H. C. Hansen]], danskur stjórnmálamaður (f. [[1906]]). * [[14. mars]] - [[Steinunn Jóhannesdóttir]], íslensk-bandarískur læknir (f. [[1870]]). * [[24. apríl]] - [[Max von Laue]], þýskur eðlisfræðingur (f. [[1879]]). * [[12. maí]] - [[Evelyn Dunbar]], bresk myndlistarkona (f. [[1906]]). * [[30. maí]] - [[Borís Pasternak]], rússneskur rithöfundur (f. [[1890]]). * [[8. júlí]] - [[Holger Cahill]], bandarískur listfræðingur (f. [[1887]]). * [[31. júlí]] - [[Júlíus Havsteen]], íslenskur sýslumaður og þýðandi (f. [[1886]]). * [[5. ágúst]] - [[Arthur Meighen]], ástralskur stjórnmálamaður (f. [[1874]]). * [[7. september]] - [[Tryggvi Magnússon]], íslenskur teiknari (f. [[1900]]). * [[15. september]] - [[Héctor Castro]], úrúgvæskur knattspyrnumaður (f. [[1904]]). * [[27. september]] - [[Karl Ísfeld]], íslenskur þýðandi (f. [[1906]]). * [[11. október]] - [[Vilhjálmur Finsen]], íslenskur blaðamaður (f. [[1883]]). * [[16. nóvember]] - [[Clark Gable]], bandarískur leikari (f. [[1901]]). * [[17. nóvember]] - [[Halldór Friðgeir Sigurðsson]], íslenskur skipstjóri (f. [[1880]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Donald Arthur Glaser]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Willard Frank Libby]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - Sir [[Frank Macfarlane Burnet]], [[Peter Brian Medawar]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Saint-John Perse]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Albert Lutuli]] [[Flokkur:1960]] ok1slu63pe4jyp9m2w0lhb1n5cfxrel 1980013 1980010 2026-09-23T17:08:31Z Akigka 183 /* Desember */ 1980013 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1960''' (MCMLX í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 60. ár 20. aldar og [[hlaupár]] sem hófst á [[föstudagur|föstudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. Árið 1960 er gjarnan kallað „ár [[Afríka|Afríku]]“ þar sem 17 Afríkuríki fengu sjálfstæði þetta ár: 14 fyrrum franskar nýlendur, 2 breskar og 1 belgísk. == Atburðir == === Janúar === * [[9. janúar]] - Hafið var að byggja [[Asvanstíflan|Asvanstífluna]] í Egyptalandi. * [[22. janúar]] - [[Maríanadjúpáll]]inn: Menn komust fyrst niður tæpa 11 kílómetra niður í djúpsjávarsprunguna. * [[24. janúar]] - Uppreisn hófst gegn nýlenduveldi Frakklands í [[Alsír]]. * [[28. janúar]] - Varðskipið [[Varðskipið Óðinn (1960)|''Óðinn'']] var tekið í notkun. === Febrúar === * [[3. febrúar]] - [[Harold Macmillan]], forsætisráðherra Bretlands, hélt hina frægu [[Wind of Change-ræðan|Wind of Change-ræðu]] í Höfðaborg. * [[18. febrúar]] - [[28. febrúar]] - [[Vetrarólympíuleikarnir 1960]] voru haldnir í Kaliforníu. * [[29. febrúar]] - Jarðskjálfti varð í [[Agadir]], [[Marokkó]]. 12.000 létust. === Mars === * [[6. mars]] - Bandaríkin ákváðu að senda 3.500 hermenn til [[Víetnam]]. * [[29. mars]] - Frakkland vann [[Eurovision]]. === Apríl === * [[19. apríl]] - [[SWAPO]]-flokkurinn var stofnaður í Namibíu. * [[21. apríl]] - [[Brasilía (borg)|Brasilíuborg]] var vígð. === Maí === * [[1. maí]] - [[Kalda stríðið]]: [[Njósnavélardeilan]]: Bandarísk njósnavél var skotin niður af Sovétmönnum. * [[3. maí]] - [[Fríverslunarsamtök Evrópu]] (EFTA) voru stofnuð. * 3. maí - Safn var opnað í [[hús Önnu Frank|húsi Önnu Frank]] í Amsterdam. * [[11. maí]] - Ísraelska leyniþjónustan [[Mossad]] rændi þýska stríðsglæpamanninum [[Adolf Eichmann]] frá Argentínu og fluttu til Ísraels þar sem hann var síðar dæmdur og tekinn af lífi. * [[13. maí]] - [[Dhaulagiri]], 7. hæsta fjall heims var klifið af Svisslendingum og Austurríkismönnum. * [[22. maí]] - Jarðskjálfti varð í [[Valdivia]], [[Chile]]. Hann var 9,5 að stærð, sá stærsti sem mælst hefur. Þúsundir létust af völdum hans og flóðbylgju. * [[27. maí]] - Valdarán hersins varð í [[Tyrkland]]i án blóðsúthellinga. === Júní === * [[4. júní]] - [[Litla kaffistofan]] hóf starfsemi við Suðurlandsveg. * [[5. júní]] - [[Morðin við Bodomsvatn]]: Fjöldamorð voru framin í Finnlandi. * [[16. júní]] - Kvikmyndin ''[[Psycho]]'' var frumsýnd. * [[19. júní]]- [[Keflavíkurgangan 1960|Fyrsta Keflavíkurgangan]] var farin til að mótmæla bandarískri herstöð. * [[23. júní]] - Ungmennafélagið [[Þór Þorlákshöfn]] var stofnað í Meitilsbyggingunni í Þorlákshöfn. * [[30. júní]] - [[Austur-Kongó]] fékk sjálfstæði frá Belgíu. === Júlí === * [[1. júlí]] - [[Sómalía]] fékk sjálfstæði. * [[6. júlí]] - [[10. júlí]] - [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1960]] var haldin. * [[11. júlí]] - Skáldsagan, ''[[Að drepa hermikráku]]'' (To Kill a Mockingbird) eftir bandaríska rithöfundinn [[Harper Lee]] kom út. * [[20. júlí]] - [[Sirimavo Bandaranaike]] varð fyrsti kosni kvenleiðtogi heims þegar hún varð forsætisráðherra [[Ceylon]]. === Ágúst === * Bresk hljómsveit sem áður hafði gengið undir ýmsum nöfnum, tók upp heitið ''the Beatles'' ([[Bítlarnir]]). * [[11. ágúst]] - [[Tjad]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi. * 11. ágúst - [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu]] hófst á leik B-liða KR og Fram. * [[25. ágúst]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1960]] hófust í Róm. * [[30. ágúst]] - [[Fæðingarheimili Reykjavíkur]] hóf starfsemi við Eiríksgötu í Reykjavík. === September === * [[10. september]] - [[Samtök hernámsandstæðinga]] voru stofnuð. * [[28. september]] - [[Evrópukeppni bikarhafa]] í knattspyrnu hófst formlega. === Október === * [[1. október]] - [[Nígería]] fékk sjálfstæði frá [[Bretland]]i. * [[2. október]] - [[Ísafjarðarflugvöllur]] var tekinn í notkun. === Nóvember === * [[8. nóvember]] - [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1960|Forsetakosningar í Bandaríkjunum]]: [[John F. Kennedy]] var kjörinn 35. forseti Bandaríkjanna. * [[30. nóvember]] - [[Ungmennafélagið Stjarnan]] var stofnað í Garðahreppi. === Desember === * [[9. desember]] - Skyndibitakeðjan [[Domino's Pizza]] var stofnuð í [[Michigan]] í Bandaríkjunum. * [[13. desember]] - [[Eþíópíska valdaránstilraunin 1960|Tilraun til valdaráns]] var gerð í Eþíópíu. ===Ódagsett=== * [[Samtök herskálabúa]] voru lögð niður í Reykjavík. * Býlið [[Bakkasel]] á Öxnadalsheiði fór í eyði. == Fædd == * [[4. janúar]] - [[Michael Stipe]], bandarískur söngvari sveitarinnar [[R.E.M.]]. * [[6. janúar]] - [[Atli Harðarson]], íslenskur heimspekingur. * [[12. janúar]] - [[Dominique Wilkins]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[20. janúar]] - [[Will Wright]], bandarískur tölvuleikjahönnuður. * [[22. janúar]] - [[Pálmi Haraldsson (athafnamaður)|Pálmi Haraldsson]], íslenskur athafnamaður. * [[23. janúar]] - [[Max Keiser]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri. * [[25. janúar]] - [[Halldór Þorgeirsson]], íslenskur kvikmyndaframleiðandi. * [[27. janúar]] - [[Samia Suluhu]], tansanísk stjórnmálakona. * [[3. febrúar]] - [[Joachim Löw]], þýskur knattspyrnumaður. * [[5. febrúar]] - [[Iwona Chmielewska]], pólskur rithöfundur. * [[8. febrúar]] - [[Benigno Aquino III]], filippeyskur stjórnmálamaður (d. [[2021]]). * [[15. febrúar]] - [[Margeir Pétursson]], íslenskur athafnamaður. * [[19. febrúar]] - [[Andrew Mountbatten-Windsor]], meðlimur bresku konungsfjölskyldunnar. * [[21. febrúar]] - [[Isaac Julien]], breskur myndlistarmaður. * [[23. febrúar]] - [[Naruhito]], Japanskeisari. * [[9. mars]] - [[Hideaki Ōmura]], japanskur stjórnmálamaður. * [[18. mars]] - [[Steinunn Sigurðardóttir (fatahönnuður)|Steinunn Sigurðardóttir]], íslenskur fatahönnuður. * [[21. mars]] - [[Ayrton Senna]], brasilískur akstursíþróttamaður (d. [[1994]]). * [[4. apríl]] - [[Hugo Weaving]], breskur leikari. * [[5. apríl]] - [[Susanne Bier]], danskur kvikmyndaleikstjóri. * [[13. apríl]] - [[Illugi Jökulsson]], íslenskur útvarpsmaður. * 13. apríl - [[Rudi Völler]], þýskur knattspyrnumaður. * [[15. apríl]] - [[Filippus Belgíukonungur]]. * [[16. apríl]] - [[Rafael Benítez]], spænskur knattspyrnustjóri. * [[19. apríl]] - [[Gustavo Petro]], kólumbískur stjórnmálamaður. * [[20. apríl]] - [[Miguel Díaz-Canel]], kúbverskur stjórnmálamaður. * [[22. apríl]] - [[Mart Laar]], eistneskur stjórnmálamaður. * [[26. apríl]] - [[Roger Andrew Taylor]], breskur trommari ([[Duran Duran]]). * [[28. apríl]]- [[Jón Páll Sigmarsson]], íslenskur kraftlyftingamaður (d. [[1993]]). * 28. apríl - [[Ian Rankin]], skoskur rithöfundur. * [[10. maí]] - [[Bono]], írskur tónlistarmaður ([[U2]]). * [[21. maí]] - [[Jeffrey Dahmer]], bandarískur raðmorðingi (d. [[1994]]). * [[1. júní]] - [[Einar Vilhjálmsson]], íslenskur frjálsíþróttamaður. * [[6. júní]] - [[Steve Vai]], bandarískur gítarleikari. * [[9. júní]] - [[Þór Saari]], íslenskur hagfræðingur. * [[29. júní]] - [[Svein Harald Øygard]], norskur hagfræðingur. * [[2. júlí]] - [[Karl Garðarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[11. júlí]] - [[Jafar Panahi]], íranskur kvikmyndaleikstjóri. * [[14. júlí]] - [[Jane Lynch]], bandarísk leikkona. * [[20. júlí]] - [[Valdimar Leó Friðriksson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[22. júlí]] - [[Torben Grael]], brasilískur siglingamaður. * [[23. júlí]] - [[Jon Landau]], bandarískur kvikmyndaframleiðandi (d. [[2024]]). * [[30. júlí]] - [[Árni Þór Sigurðsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1. ágúst]] - [[Micheál Martin]], írskur stjórnmálamaður. * [[4. ágúst]] - [[José Luis Rodríguez Zapatero]], spænskur stjórnmálamaður. * [[7. ágúst]] - [[David Duchovny]], bandarískur leikari. * [[10. ágúst]] - [[Antonio Banderas]], spænskur leikari. * [[17. ágúst]] - [[Sean Penn]], bandarískur leikari. * [[22. ágúst]] - [[Regina Taylor]], bandarísk leikkona. * [[25. ágúst]] - [[Jonas Gahr Støre]], norskur stjórnmálamaður. * [[26. ágúst]] - [[Óli Björn Kárason]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[31. ágúst]] - [[Hassan Nasrallah]], aðalritari Hizbollah-samtakanna (d. [[2024]]). * [[1. september]] - [[Eric Adams]], bandarískur stjórnmálamaður. * 1. september - [[Brynjar Níelsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[4. september]] - [[Elín Hirst]], íslenskur fréttastjóri. * [[9. september]] - [[Hugh Grant]], breskur leikari. * 9. september - [[Robert Tchenguiz]], íranskur athafnamaður. * [[10. september]] - [[Colin Firth]], breskur leikari. * [[19. september]] - [[Sigurður Einarsson]], íslenskur kaupsýslumaður. * [[22. september]] - [[Isaac Herzog]], ísraelskur stjórnmálamaður. * [[27. september]] - [[Guðrún Nordal]], íslenskufræðingur. * [[2. október]] - [[Joe Sacco]], maltverskur myndasöguhöfundur. * [[8. október]] - [[Bryndís Hlöðversdóttir]], íslensk stjórnmálakona. * [[23. október]] - [[Randy Pausch]], bandarískur tölvunarfræðingur (d. [[2008]]). * [[27. október]] - [[Jeffrey Bostic]], barbadoskur stjórnmálamaður. * [[30. október]] - [[Diego Maradona]], argentínskur knattspyrnumaður (d. [[2020]]). * [[5. nóvember]] - [[Tilda Swinton]], bresk leikkona. * 5. nóvember - [[Ríkharður H. Friðriksson]], íslenskur tónlistarmaður. * [[7. nóvember]] - [[Þorvaldur Þorsteinsson]], íslenskur myndlistarmaður (d. [[2013]]). * 7. nóvember - [[Tommy Thayer]], bandarískur gítarleikari ([[KISS]]). * [[9. nóvember]] - [[Andreas Brehme]], þýskur knattspyrnumaður (d. [[2024]]). * [[10. nóvember]] - [[Neil Gaiman]], enskur rithöfundur. * [[13. nóvember]] - [[Jón L. Árnason]], íslenskur stórmeistari í skák. * 13. nóvember - [[Neil Flynn]], bandarískur leikari. * [[19. nóvember]] - [[Pétur Eggerz]], íslenskur leikari. * [[27. nóvember]] - [[Júlía Tymosjenko]], úkraínskur stjórnmálamaður. * [[30. nóvember]] - [[Gary Lineker]], enskur knattspyrnumaður. * [[3. desember]] - [[Julianne Moore]], bandarísk leikkona. * [[8. desember]] - [[Sólveig Anspach]], íslenskur kvikmyndaleikstjóri (d. [[2015]]). * [[10. desember]] - [[Kenneth Branagh]], norðurírskur leikari. * 10. desember - [[Flosi Sigurðsson]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[12. desember]] - [[Vésteinn Hafsteinsson]], íslenskur frjálsíþróttamaður. * [[14. desember]] - [[Ebrahim Raisi]], íranskur stjórnmálamaður (d. [[2024]]). * 14. desember - [[Chris Waddle]], enskur knattspyrnumaður. * [[15. desember]] - [[Irma Boom]], hollenskur hönnuður. * [[18. desember]] - [[Yoon Suk-yeol]], suðurkóreskur stjórnmálamaður. * [[23. desember]] - [[Guðmundur Þórður Guðmundsson]], íslenskur handknattleiksþjálfari. * [[26. desember]] - [[Temuera Morrison]], nýsjálenskur leikari. * [[31. desember]] - [[Steve Bruce]], enskur knattspyrnustjóri. == Dáin == * [[3. janúar]] - [[Gunnar Salómonsson]], íslenskur aflraunamaður (f. [[1907]]). * [[4. janúar]] - [[Albert Camus]], franskur rithöfundur (f. [[1913]]). * [[14. janúar]] - [[Ralph Chubb]], breskt skáld og listamaður (f. [[1892]]). * [[3. febrúar]] - [[Fred Buscaglione]], ítalskur tónlistarmaður (f. [[1921]]). * [[8. febrúar]] - [[John L. Austin]], breskur heimspekingur (f. [[1911]]). * [[19. febrúar]] - [[H. C. Hansen]], danskur stjórnmálamaður (f. [[1906]]). * [[14. mars]] - [[Steinunn Jóhannesdóttir]], íslensk-bandarískur læknir (f. [[1870]]). * [[24. apríl]] - [[Max von Laue]], þýskur eðlisfræðingur (f. [[1879]]). * [[12. maí]] - [[Evelyn Dunbar]], bresk myndlistarkona (f. [[1906]]). * [[30. maí]] - [[Borís Pasternak]], rússneskur rithöfundur (f. [[1890]]). * [[8. júlí]] - [[Holger Cahill]], bandarískur listfræðingur (f. [[1887]]). * [[31. júlí]] - [[Júlíus Havsteen]], íslenskur sýslumaður og þýðandi (f. [[1886]]). * [[5. ágúst]] - [[Arthur Meighen]], ástralskur stjórnmálamaður (f. [[1874]]). * [[7. september]] - [[Tryggvi Magnússon]], íslenskur teiknari (f. [[1900]]). * [[15. september]] - [[Héctor Castro]], úrúgvæskur knattspyrnumaður (f. [[1904]]). * [[27. september]] - [[Karl Ísfeld]], íslenskur þýðandi (f. [[1906]]). * [[11. október]] - [[Vilhjálmur Finsen]], íslenskur blaðamaður (f. [[1883]]). * [[16. nóvember]] - [[Clark Gable]], bandarískur leikari (f. [[1901]]). * [[17. nóvember]] - [[Halldór Friðgeir Sigurðsson]], íslenskur skipstjóri (f. [[1880]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Donald Arthur Glaser]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Willard Frank Libby]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - Sir [[Frank Macfarlane Burnet]], [[Peter Brian Medawar]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Saint-John Perse]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Albert Lutuli]] [[Flokkur:1960]] ry8nxf6q1fjxw7bhinguqevoqk93r0r 4 1746 1980040 1979782 2026-09-23T19:51:33Z Kippur 102542 Nýr hluti: /* Heimildir og tungumál */ 1980040 wikitext text/x-wiki <!-- Skiljið þessa línu eftir -->{{Potturinn}}__NEWSECTIONLINK____TOC__ == Pilibhit-tígursfriðlandið == I am not sure where to report this. [[Pilibhit-tígursfriðlandið]] was written on 3 November by [[Notandi:Pixel009]], who has been blocked on en Wikipedia as a sockpuppet and globally locked for spamming around 100 different language versions on the same subject, see [[:meta:Steward requests/Global/2025-w48#Global block/unblock for Pixel009]]. The article probably needs to be reviewed for neutrality and use of Icelandic, or possibly it should be deleted as spam. [[:en:Pilibhit Tiger Reserve]] has existed since 2008, so presumably the subject is notable. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] may have already dealt with any problems. [[Notandi:TSventon|TSventon]] ([[Notandaspjall:TSventon|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:24 (UTC) : I sometimes delete those translated sites but I decided to give this one a fix. Might need more repairing. Thanx for notifying. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:43 (UTC) == 25 ára afmæli Wikipedíu 15. janúar 2026 == þann 15. janúar næstkomandi verður 25 afmæli alþjóðlega Wikipedia verkefnisins. Ættum við ekki að minnast þess með einhverjum hætti og hafa hitting eða stafrænan viðburð? Eða baka afmælisköku? Einfalt væri að hafa mitting (stafrænan hitting t.d. í Zoom eða á einhverjum fundastað) sem byrjaði rúmlega kl. 16 það gæti tengst fyrirhuguðu "A 15-minute pre-party" sem á að byrja kl. 15:45 og vera bara afmælisóskir og svoleiðis. Hér er nánar um þann viðburð: [[metawiki:Event:Wikipedia_25_Virtual_Celebration|Event:Wikipedia 25 Virtual Celebration - Meta-Wiki]] @salvor [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. desember 2025 kl. 19:05 (UTC) :Um að gera [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-24148-9|&#126;2026-24148-9]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-24148-9|spjall]]) 12. janúar 2026 kl. 09:15 (UTC) :Hérna er frétt á RÚV um viðtalið sem ég fór í lestinni: [https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-01-26-aetladi-ser-ad-eyda-eftirlaunaarunum-a-wikipedia-464484 Ætlaði sér að eyða eftirlaunaárunum á Wikipedia] :Hér er tengill beint á upptökuna á viðtalinu (þetta var bara notalegt spjall) https://www.ruv.is/utvarp/spila/lestin/23619/bj4729 [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 17:40 (UTC) ::Vel gert! Fínt viðtal. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 18:48 (UTC) ::: Já, þetta var skemmtilegt, takk. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 19:52 (UTC) : Rás1 eða þátturinn Lestin spyr í gegnum skilaboð Vina Wikipedía á fb hvort einhver vilji koma í viðtal næstkomandi mánudag og ræða Wikipedíu og 25 ára afmælið. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. janúar 2026 kl. 15:45 (UTC) :Ég bauð mig fram ef enginn annar hefði gert það. Mikilvægt að nýta öll tækifæri til að kynna Wikipediu. Fer í viðtal á morgun mánudag. Held að það verði spurt um íslensku wikipedia, hvað sé skrifað, og t.d. hvaða grein er oftast breytt og hvaða grein er lengsta greinin og svo t.d. um wikipedíu á gervigreindartímum. Ég veit reyndar ekki hvar ég get flett upp svona statistik um íslensku wikipedíu eins og lengd greinar eða hvaða grein fólk sé áhugasamast um. Endilega komið með ábendingar [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 22:10 (UTC) == Mig vantar réttan 'fána' Hamas inn svoleiðis að ég geti tengt hana í grein Hamas. == Hæhæ. Ég er enn aðeins að læra. Mér er pínulítið óskýrt hví ég get ekki einfaldlega notað 'https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_Hamas.svg' í einu formi eða öðru [https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Qassam_Brigades í skiptum fyrir fána al-Qassam] í greininni um [[Hamas]]. Það væri kúl ef einhver gæti upphalað myndinni, það sem væri enn meira kúl væri ef einhver gæti sagt mér hvort ég geti hreinlega hlekkjað beint í efni frá wikimedia eða hvort þau sé aðskilið/mögulega frátekið ecosystem fyrir Enska alfræðiritið, hvað ég sé að gera vitlaust, og/eða hvernig ég ætti að snúa mér í þessu, hvort sé þessvegna mögulega auðveldasta launsnin að endurupphala myndinni einfaldlega á Íslenska alfræðiritið sbr Wikipedia:Hlaða_inn_skrá. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 02:24 (UTC) :Fáni Hamas sem notaður er í ensku greininni er varinn höfundarrétti, og er þess vegna ekki til sem mynd inni á Wikimedia Commons. Það þýðir að það er ekki hægt að nota hann utan ensku Wiki. Það væri hægt að hlaða honum sérstaklega upp á íslensku Wikipediu, en það er spurning hvort það væri strangt til tekið löglegt. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 05:06 (UTC) ::Takk fyrir svarið. ::Er fáni al-Qassam ekki varinn höfundarrétti? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 14:04 (UTC) :::Hann er of almennur til að njóta verndar. Þetta er bara trúarjátningin á grænum bakgrunni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 18:18 (UTC) ::::Hvað gerist ef ég brýt höfundarréttarlögin og upphel fánanum bara samt eins og [https://no.wikipedia.org/wiki/Hamas gert hefur t.d. verið hér]? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 19:54 (UTC) :::::Skránni verður eytt á endanum. Það er t.d. eyðingartillaga á [[:c:File:Emblem_of_Hamas_Vector_Graphic.svg|þessu]]. Málið með Commons er að það er mjög undirmannað og efni getur hangið inni heillengi þó að það sé höfundarréttarvarið af því að það er tímafrekt að fara í gegnum þetta. Ég mæli ekki með því að bæta í þann haug með því að brjóta vísvitandi reglur. Ef þú vilt fá þetta inn í íslensku greinina þá er ekki annað í boði en hlaða mynd inn hér og rökstyðja notkunina með svipuðum hætti og gert er á ensku útgáfunni. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 20:50 (UTC) ::::::Oki. Þá gerum við það ekki. ::::::Þá er bara að skoða aðrar leiðir sem valda ekki veseni og brjóta ekki reglur. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 23. desember 2025 kl. 00:00 (UTC) == Report concerning User:~2026-17683-2 == [[Special:Contributions/~2026-17683-2|~2026-17683-2]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:00 (UTC) :{{done}} [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:05 (UTC) == Forðist þessa tröllasíðu með rangar talsetningarupplýsingar. == Sælir, íslenska er ekki móðurmál mitt svo það gætu verið nokkrar stafsetningarvillur. Ég einfaldlega bara hef mikinn áhuga á íslenskum talsetningum og miðlum. Þess vegna hef ég gert nokkrar breytingar hér og þar, bæði til að æfa málið og til að gera upplýsingar aðgengilegar. Ég hef nýlega tekið eftir því að mikið af talsetningarupplýsingum á Wikipedia hefur verið bætt inn frá trollasíðu sem kallast The Dubbing Database. Þetta er síða sem ég hélt áður að væri í lagi, þegar skjáskot af kreditlistum voru til staðar. En smám saman fór ég að átta mig á því að þar eru margir krakkar og nettröll að breyta efni í þeim tilgangi að dreifa rangar upplýsingar. Þessi nettröll hafa gengið mjög langt í að búa til falskar upplýsingar. Á síðunni hafa til dæmis verið skáldaðar staðhæfingar á borð við að Ólafur Darri Ólafsson hafi leikið Black Bart í Sverðinu í steininum, og það sett fram sem staðreynd. Það var líka einhver gæi á síðunni sem bjó til falskt sænskt kreditlistaskjáskot úr Gravity Falls í Photoshop, eingöngu til að dreifa rangar upplýsingar. Sem rannsakandi fer þetta gríðarlega í taugarnar á mér, þar sem nettröllum tekst þannig að koma röngum upplýsingum í almenna dreifingu. Upplýsingarnar frá þessari síðu hafa allar verið settar inn af sama notanda. Ég held ekki að viðkomandinn geri sér grein fyrir að hann sé að bæta inn rangar upplýsingar en það væri þó ástæða til að fara yfir allar þessar greinar og ræða við notandann sem bætir þessu inn. Síðurnar sem ég hef hingað til séð með upplýsingum frá þessari síðu eru: Edda Björg Eyjólfsdóttir Sverðið í steininum Svampur Sveinsson Ef ekki er hægt að finna upplýsingar um talsetningar í traustum heimildum, ætti frekar að nota opinbera kreditlista frá Disney+, DVD-diskum, VHS-spólum og þess háttar. Ég veit að tilvísun eins og „VHS leikaralisti“ er ekki sú auðveldasta að sannreyna, en hún er samt þúsund sinnum betri en þessi fyrrnefnda tröllasíða. Vona að þið getið skoðað þetta nánar. Með góðri kveðju. [[Notandi:LexLuxor05|LexLuxor05]] ([[Notandaspjall:LexLuxor05|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 15:30 (UTC) :''Ofangreint fært frá [[Spjall:Forsíða]]'' --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 19:17 (UTC) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16. janúar 2026 kl. 19:45 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Misvísandi upplýsingar == Góðan daginn. Rak augun í eftirfarandi: Neðangreindar upplýsingar er að finna á síðunni "Hlaupár – Wikipedia": ''Á [[Ísland|Íslandi]] var gregoríska tímatalið tekið upp '''í byrjun október árið 1700. Þá var 10 dögum sleppt úr, svo að í stað 1. október kom 11. október.''' Dagarnir 1. til 10. október árið 1700 hafa því aldrei verið til á Íslandi.'' Allt aðrar upplysingar um sama efni koma hins vegar fram á síðunni „Gregoríska tímatalið – Wikipedia“ ''Gregoríska tímatalið var tekið upp á Íslandi árið 1700 ásamt flestum ríkjum [[Mótmælendatrú|mótmælenda]] í Evrópu. Var skekkjan þá orðin 11 dagar frá júlíska tímatalinu, en hafði verið 10 dagar þegar tímatalið var fyrst tekið í notkun árið 1582 o'''g voru þessir 11 dagar felldir niður úr árinu, þannig að 28. nóvember kom í stað 17. nóvember.''''' Sko, ég lærði þetta einhvern tíma, þ.e. hvaða dagsetningar duttu út en man ekki lengur hvort það var í okt. eða nóv.. Ég treysti mér því ekki til að laga þetta sjálf. Er ekki einhver sem getur lagað þetta til að það séu ekki misvísandi upplýsingar á síðunum? [[Notandi:DisaIvars|DisaIvars]] ([[Notandaspjall:DisaIvars|spjall]]) 17. janúar 2026 kl. 14:28 (UTC) : Kærar þakkir fyrir ábendinguna. Búinn að laga. Leiðréttingin er inni á [[Gregoríska tímatalið]]. Misskilningurinn stafar af breytingunni 1583 þegar kaþólsk lönd tóku upp nýja stíl, en þá var 10 dögum sleppt í byrjun október. Það gilti hins vegar aldrei á Íslandi og þegar nýi stíll var tekinn upp í Danaveldi árið 1700 var skekkjan orðin 11 dagar. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 14:18 (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 13:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Síður um sjónvarpsumfjöllun og íþróttir == það er mikið að greinum um íþróttatengd mál á Wikipedia en er ekki eðlilegt að hafa einhverja stefnu varðandi hvað er viðeigandi. Ég sá t.d. að einhver hafði sett inn grein um sjónvarpumfjöllun um ákveðna tegund íþrótta. Á ekki að eyða slíkum greinum? [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:01 (UTC) : Ég er sammála með síðuna um sjónvarpsumfjöllunina og gruna notanda sem er í banni um að hafa stofnað hana.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:22 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 19. janúar 2026 kl. 21:01 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Úrelt orðanotkun == Hæ, ég er með pælingu. Vitið þið um greinar þar sem er enn til staðar orðanotkun eða orðafar sem þykir úrelt í dag. Ég gerði nokkrar lagfæringar varðandi frumbyggja Ameríku og var að pæla hvort þið vitið um fleiri dæmi um orðanotkun sem þarf nauðsynlega að lagfæra í samræmi við nútíma málvenjur og samfélagslegar breytingar. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-49679-3|&#126;2026-49679-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-49679-3|spjall]]) 23. janúar 2026 kl. 12:35 (UTC) :Hæ Björn, ég hélt að þú værir í banni. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 23. janúar 2026 kl. 21:54 (UTC) == Report concerning User:LI Mintian == [[Special:Contributions/LI Mintian|LI Mintian]] &ndash; Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:PieWriter|PieWriter]] ([[Notandaspjall:PieWriter|spjall]]) 5. febrúar 2026 kl. 07:51 (UTC) == Report concerning User:~2026-92643-0 == [[Special:Contributions/~2026-92643-0|~2026-92643-0]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Notandaspjall:Quinlan83|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 23:04 (UTC) == Þýddir kvikmyndatitlar == Ég velti því fyrir mér á pottinum í fyrra hvort það væri einhver viðmiðunarregla um hvort það eigi að nota íslenska titla í greinum fyrir kvikmyndir, eða hvort það eigi að halda sig við frumtitla. Það voru skiptar skoðanir um það en það komst engin afgerandi niðurstaða. Ég sé að @[[Notandi:Akigka|Akigka]] hefur verið að gera greinar um James Bond-myndirnar með íslensku titlunum í heiti greinanna, sem mér finnst alveg fínt, en það pirrar mig pínu að það sé ekkert samræmi á milli greina um það hvort íslenskur eða enskur titill sé notaður. Ég myndi vilja semja um einhver skýr viðmið. Við höfðum rætt um að það mætti kannski nota enska titla ef þeir væru mun þekktari en sá íslenski, en það er náttúrlega huglægt mat hvers og eins. Persónulega myndi ég frekar vilja nota íslenska titla í greinarheitum þar sem það á við, enda þótt þeir séu ekki mikið notaðir, enda er það í meira samræmi við markmið þess að skrifa alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:21 (UTC) :Ég finn ekki gömlu umræðuna, nema það sé [[Spjall:Gene Wilder#Íslensk eða ensk (upprunaleg) nöfn á kvikmyndum|þessi]], en mig minnir að niðurstaðan hafi verið að nota íslenska titla ''ef þeir eru til'' (ekki búa til nýjar þýðingar), annars upprunalegan titil. Það er alla vega það sem yfirleitt er gert á öðrum útgáfum wp. Það getur samt verið í andstöðu við þá reglu að nota þekktasta heitið. Sem dæmi þá er tiltekinn ítalskur spagettívestri frá 1966 örugglega þekktastur á Íslandi undir enska titlinum ''The Good, the Bad and the Ugly'', en íslenska heitið (frá 1971) er ''Einn var góður, annar illur, þriðji grimmur''. Upprunalega heitið er hins vegar ''Il buono, il brutto, il cattivo''. Væri ekki dálítið hallærislegt að hafa greinina undir enska titlinum, þótt hann sé örugglega þekktari en hinir tveir? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:57 (UTC) ::NB. Er alveg sammála þér með ósamræmið. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:01 (UTC) :::Þetta var [https://is.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Potturinn/Safn_28#%C3%8Dslenskir_kvikmyndatitlar þessi umræða]. Það var ekki beint nein niðurstaða, en sumum fannst ekki skýrt hvenær íslensk þýðing á titli hefði öðlast formlegt gildi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:54 (UTC) ::::Ég held að það sé ekki hægt að setja eina reglu sem eigi við um allar kvikmyndir, stundum er þetta matsatriði. En meginreglan hefur alltaf verið og á við um allar greinar að nota þann titil sem flestir þekkja viðfangsefnið sem. Í fyrri umræðu nefndi ég Ísöld og Hringadrottingssögu sem dæmi um íslenska titla. The Good, the Bad and the Ugly finnst mér dæmi um mynd sem flestir þekkja undir enska titlinum. Ég hef til dæmis aldrei séð titilinn [[Segðu aldrei aftur aldrei]] og það stingur soldið. Það ætti frekar að nota enska titilinn. Sama á við um allar Bond myndirnar. En það er bara mín persónulega skoðun. Ef það á að komast einhver niðurstaða í þetta þá þarf eiginlega bara að kjósa. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 19. febrúar 2026 kl. 02:56 (UTC) :::::Bond er svolítið spes, því sumar þýðingarnar eru vel þekktar (Víg í sjónmáli, Njósnarinn sem elskaði mig, Í leyniþjónustu hennar hátignar), en aðrar held ég nánast alveg óþekktar (Þú lifir aðeins tvisvar, Logandi hræddir, Leyfið afturkallað). Hið sama virðist gilda um aðrar tungumálaútgáfur wp. Spænska og danska wp víkja þarna sum staðar út af þeirri reglu að nota innlend heiti. Mér fannst einmitt þurfa að gæta samræmis og valdi því að nota íslenska titilinn alls staðar. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 11:11 (UTC) ::::::Hitt málið er líka, eins og það stendur fyrir mínum dyrum, að meirihluti allra greina á íslensku Wikipediu notast við titla sem eru faktískt minna notaðir en alþjóðlegir titlar, því við erum jú að skrifa á tungumáli sem fáir tala. Það eiginlega hluti af eðli þess verkefnis að skrifa alfræðiefni á íslensku að notast við ýmis heiti sem eru ekki endilega vel þekkt, stundum jafnvel ekki meðal Íslendinga. Þess vegna hef ég ekkert það miklar áhyggjur þótt íslensku titlarnir séu minna notaðir en þeir ensku. ::::::Svo er hitt, að tregi til að nota íslenska kvikmyndatitla því enginn annar gerir það er hálfpartinn sjálf-uppfyllandi spádómur ef svo má að orði komast. Enginn notar þá vegna þess að enginn notar þá. Þannig að mér finnst við í raun vera að ýta undir ákveðna hneigð með því að setja íslensku titlana ekki í forgrunn þótt þetta eigi að vera alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 12:53 (UTC) : Sammála Steininum. Íslensku titlarnir mega koma svo eftir á eða í sviga.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 20:53 (UTC) ::@[[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] Þetta er áhugaverð pæling varðandi sjálf-uppfyllandi spádóm. En mér finnst ekki að það sé hlutverk Wikipedia að spyrna á móti þróun íslenskrar málnotkunar. Wikipedia á að vera hlutlaus hvað það varðar. Við notum þá titla sem fólk notar í almennu tali. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 20. febrúar 2026 kl. 00:59 (UTC) :::Það sem samt stingur mig mest núna er þessi skortur á samræmi. Eins og staðan er núna erum við með dæmi þar sem sumar greinar um kvikmyndir í sömu kvikmyndaseríunni eru með titla á íslensku en aðrar á ensku. (t.d. [[Charlie's Angels (kvikmynd)]] og síðan [[Englar Charlies gefa í botn]]). Þess vegna finnst mér ekki alveg ganga að hafa þetta algjörlega matskennt eftir greinarhöfundi. :::Akigka er líka með góðan punkt hvað varðar myndir eins og spagettívestrana, þar sem frumtitillinn er ekki sá enski, þótt hann sé líklega þekktari. Eða t.d. kóresku myndina sem flestir kalla ''Parasite'', en hét ''Gisaengchung'' á frummálinu og var þýdd sem ''Sníkjudýrin'' á íslensku. Mér finnst svakalegur ósiður þegar fólk notar ensk heiti yfir hluti sem voru ekki upphaflega á ensku, þannig að ég myndi alltaf mæla með því að íslenskur titill sé notaður í slíkum tilfellum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 09:22 (UTC) ::::Ég er frekar á því að nota íslenska titilinn sem greinarheiti ef hann er til, en annars upprunalegan titil. Mér finnst að upprunalegi titillinn eigi að koma í sviga þar sem titillinn kemur fyrst fyrir, og í listum (t.d. listum yfir myndir tiltekins leikstjóra). Í samfelldu máli inni í greinum finnst mér kannski eðlilegt að nota algengasta titilinn, ef það passar að öðru leyti. Annars er íslenski titillinn yfirleitt þjálli í samfelldu máli (beygist t.d.). Ég held að pistlar Arnaldar Indriðasonar og Ævars Arnar Jósepssonar hafi átt stóran þátt í að gera íslenska kvikmyndatitla erlendra mynda þekkta. Það er ólíkt að skrifa um kvikmynd í samfelldu löngu máli, eða setja saman topp-10-lista eða svipað; en það er oft eina samhengið þar sem vissir kvikmyndatitlar koma fyrir á Íslandi - umfjöllunina vantar. Það er líka ástæðan fyrir því að oft eru íslenskir titlar "listrænna" kvikmynda þekktari en titlar hasarmynda: af því þær hafa fengið sérstaka umfjöllun. Kvikmyndagreinar hér á is.wp eru líka dæmi um umfjöllun, svo þær hafa áhrif, hvort sem okkur líkar það betur eða verr :) [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 12:24 (UTC) :::Einn annar punktur sem mig langar til að benda á er að ef íslenskir titlar væru meginreglan í greinum hér væri þröskuldurinn aðeins hærri til að skrifa greinar. Eins og staðan er núna eru mjög margar greinar um kvikmyndir skrifaðar af fólki sem bersýnilega kann ekki íslensku og hendir bara inn örgreinum sem innihalda engar upplýsingar. Ef það væri meginregla að taka a.m.k. fram íslenskan titil myndi slíkum greinum mögulega fækka. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. febrúar 2026 kl. 01:34 (UTC) ::::Meginreglan að nota íslenskan titil er til á [[Wikipedia:Nafnavenjur greina]]. Þetta er frekar um eftirfylgni. Sammála að eyða greinum sem eru bara "Titill er bandarísk kvikmynd". [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:18 (UTC) :::::Þannig að þú myndir segja að samkvæmt núgildandi venjum sé rétt að kvikmyndatitlarnir séu á íslensku, ef íslenskur titill er fyrir hendi? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:52 (UTC) == Ágreiningur um hlutlægni og notkun stjórnunarheimilda á [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] == Góðir Wikipedíuþátttakendur. Ég legg hér fram tvo tengda málaflutning er varða greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] og óska eftir sjónarmiðum óháðra ritstjóra og stjórnenda. === 1. Efnislegur ágreiningur: „Umræða um alþjóðamál" === Bætt var við kafla í greinina sem fjallar um persónulegar skoðanir einstakra flokksleiðtoga á Kína, Rússlandi og Norður-Kóreu. Ég ([[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]]) lagði til að kaflinn yrði annaðhvort fjarlægður eða orðaður á hlutlægan hátt, með vísan til [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] og [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]: * Kaflinn er í óhófi langur miðað við aðra hluta greinarinnar og gefur persónulegum skoðunum óhóflegt vægi. * Engin sambærileg grein um íslenskt stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur slíkan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. * Heimildin sjálf (Vísir) staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir, ekki flokksstefna. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er ósammála og við höfum verið í samningaviðræðum um málamiðlun á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]]. Kjarnaágreiningurinn snýst um orðalag: ég lagði til „rætt hvað megi læra af" en TKSnaevarr krefst „hrósað." Munurinn er grundvallarmunur á hlutlægri lýsingu og dómsályktun. Ég bið óháða ritstjóra um að kynna sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og gefa sjálfstætt álit á því hvort kaflinn standist kröfur [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. === 2. Notkun stjórnunarheimilda af aðila í ágreiningi (WP:INVOLVED) === Tímaröð atburða 21. febrúar 2026: # Klukkan '''16:43 UTC''' læsti [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] með þeim rökum að bíða skyldi eftir samkomulagi. # [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er sjálfur virkur þátttakandi í efnislegum ágreiningi um greinina — hann hefur lagt fram fjölmörg rök á spjallsíðunni gegn breytingum mínum. # Klukkan '''23:26 UTC''' — meðan greinin var læst öðrum ritstjórum — gerði [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] verulegar breytingar á greininni (+1.793 bæti) '''án nokkurrar breytingarlýsingar'''. # Í þeim breytingum notaði hann orðalagið „hrósað" — það sama orðalag sem ég hafði gert skýrar athugasemdir við á spjallsíðunni og sem við höfðum ekki náð samkomulagi um. Með öðrum orðum: TKSnaevarr læsti greinina fyrir öðrum, og notaði síðan stjórnunarrétt sinn til að breyta greininni einhliða í ágreiningi þar sem hann er sjálfur hlutaðeigandi. Enginn annar ritstjóri gat brugðist við eða gert gagnbreytingar meðan á þessu stóð. Á enskri Wikipedíu er þetta brot á [[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]], sem kveður skýrt á um: ''"editors should not act as administrators in disputes in which they have been involved"''. Á íslensku er samsvarandi meginregla skráð á [[Wikipedia:Deilumál|reglum um deilumál]], þar sem fram kemur að ''„moppudýr eru ekki dómarar"''. Ég vil taka það fram að ég geri mér fulla grein fyrir að [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] hefur að öllum líkindum lagt þetta fram í góðri trú. Hér er ekki um persónulegar ásakanir að ræða. Vandinn er meginreglulegar: þegar stjórnandi er virkur þátttakandi í ágreiningi, á hann ekki að nota stjórnunarheimildir til að úrskurða í þeim sama ágreiningi. Tveir aðrir stjórnendur, [[Notandi:Bjarki S|Bjarki S]] og [[Notandi:Berserkur|Berserkur]], hafa einnig tekið þátt í ágreiningnum á sama hlið og TKSnaevarr, sem þýðir að þrír af hlutaðeigandi aðilum eru stjórnendur. === Beiðni === # Að '''óháðir ritstjórar''' kynni sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og taki afstöðu til efnislegs ágreinings um kaflann „Umræða um alþjóðamál" með hliðsjón af [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. # Að '''óháður stjórnandi''' endurskoði hvort lásingin og breytingarnar 21. febrúar 2026 hafi verið í samræmi við meginreglur um hlutlægar stjórnunarheimildir. # Að greinin verði opnuð aftur fyrir almennar breytingar þar til efnislegur ágreiningur hefur fengið réttilega meðferð á spjallsíðunni. Takk fyrir tímann. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 00:04 (UTC) :Ég hef ekki kynnt mér spjallsíðuna, hef ekki mikinn áhuga á því og er líka ekki stjórnandi á síðunni. Vildi bara benda á að það er enginn ritstjóri á Wikipedia. Og svo verður líka erfit að finna óháðann stjórnanda, það hafa allir sínar skoðanir. Ertu þá að tala um einhvern sem hefur ekki nú þegar tekið þátt í spjallsíðunni? [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 22. febrúar 2026 kl. 02:30 (UTC) :@[[Notandi:Steinninn|Steinninn]] Takk fyrir athugasemdina. Ég er að biðja um álit stjórnenda sem hafa ekki þegar tekið þátt í umræðunni á spjallsíðunni — sérstaklega vegna þess að annar hluti málsins snýr að notkun stjórnunarheimilda. Þrír stjórnendur hafa þegar tekið afstöðu á sömu hlið í efnislegum ágreiningi, og einn þeirra læsti greinina og breytti henni síðan sjálfur meðan hún var læst. Ég taga hér þá stjórnendur sem hafa ekki tekið þátt og bið um álit: @[[Notandi:Akigka|Akigka]] @[[Notandi:Bragi H|Bragi H]] @[[Notandi:Krun|Krun]] @[[Notandi:Salvor|Salvor]] @[[Notandi:Stalfur|Stalfur]] @[[Notandi:Stefán Örvar Sigmundsson|Stefán Örvar Sigmundsson]] @[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:49 (UTC) Ég vil árétta að '''aðalkrafa mín er að kaflinn „Umræða um alþjóðamál" verði fjarlægður alveg'''. Rökin eru: * '''[[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]''' — Kaflinn gefur persónulegum skoðunum einstakra meðlima óhóflegt vægi í yfirlitsgrein um stjórnmálaflokk. Heimildin sjálf staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir sem flokkurinn hefur ekki samþykkt sem stefnu. * '''[[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]''' — Kaflinn gefur þá mynd að flokkurinn sem slíkur hafi afstöðu til þessara ríkja, þegar heimildirnar segja hið gagnstæða. * '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]''' — Aðalheimildin (Vísir, 29. des. 2025) er fréttaskýring/greining, ekki bein frétt. Uppruni efnisins er athugasemdir á samfélagsmiðlum. * '''[[:en:WP:LABEL|WP:LABEL]]''' — Orðalagið „hrósað" er gildishlaðin dómsályktun. Viðkomandi ræddu um innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu, sem er fjarri „hrósi" við ríkisstjórnir. * '''Enginn fordæmi''' — Engin önnur grein um íslenskan stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur sambærilegan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. Kaflinn sem nú stendur í greininni var málamiðlun af minni hálfu — upphaflega fjarlægði ég hann alveg. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:53 (UTC) :Þar sem ég er beðin sérstaklega sem stjórnandi um álit á greininni þá las ég hana yfir og hef strax eftirfarandi athugasemdir. :Það þarf að lagfæra greinina þannig að hún sér hlutlæg, upplýsandi og byggi á heimildum og inntakið sér atriði sem skipta máli. Eins og er þá virðist sumt vera efni sem á meira heima í fréttabréfi innan félagsins og hefur lítið upplýsingagildi og er of hlutdrægt til að passa í alfræðiriti og Wikipedíugrein. Kaflinn umræða um alþjóðamál ætti að fara út í heilu lagi. Það kemur okkur ekkert við hvað einhverjir hafa rætt á samfélagsmiðlum og wikipediagrein er ekki réttur vettvangur fyrir hugleiðingar fólks í stjórnmálum (t.d. setning eins og: "Sósíalistaflokkurinn hefur áréttað að viðhorf flokksmeðlima til þessara ríkja séu persónubundin og að flokkurinn hafi ekki mótað formlega stefnu í þeirra garð..... :Þetta er satt að segja bara orðavaðall og jafnvel atriði úr stefnuskrá flokka ættu ekki heima í wikipediagrein ekki nema í mjög knöppu formi (t.d. ef flokkur er með að móti ESB aðild þá má segja það og vitna í stefnuskrá flokksins en wikipedia er ekki vettvangur til að rökstyðja hvers vegna einhver flokkur er með eða móti ESB eða reka áróður fyrir einhverju ákveðnu viðhorfi. :Það er líka margt annað rugl í greinni og orðalagið og heimildanotkunin "samkvæmt Gunnari Smára..." er viðvaningsleg og ekki rétt heimildanotkun. það verður að vísa í birtar áreiðanlegar heimildir og það eru ákveðnar reglur um hvernig það er gert. :Hér er dæmi um eina breytingu á setningu sem ég sting upp á: Í stað setningarinnar "Mikil bylting og innanflokks átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025, þar sem að meðal annars Gunnar Smári var sakaður um ofríki og andlegt ofbeldi. Sólveig Anna Jónsdóttir formaður Eflingar sem að hafði verið virk innan flokksins sagði meðal annars af sér" komi setning eins og "Mikil átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025 sem endaði með......" Ég veit ekki hvað gerðist, mig minnir að það hafi verið þannig að flokkurinn klofnaði og fyrrum forusta varð undir í kosningum og stofnaði aðra hreyfingu með oddvita flokksins í borginni, það hlýtur að vera hægt að segja það á hlutlausu og knöppu máli og með því að vísa í áreiðanlegar heimildir (at huga að dagblöð eru ekki alltaf áreiðanlegar heimildir, innnanhússkjöl stjórnmálaflokks eða munnlegar heimildir eru aldrei áreiðanlegar heimildir sem passa í wikipedia grein) það er bara rugl að hafa með að einhver sem "hafi verið virk innan flokksins" hafi sagt af sér. [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 00:58 (UTC) ::Umfjöllunin um þessi alþjóðamál var ekki bara byggð á umræðum á samfélagsmiðlum. Þetta voru mál sem margir fjölmiðlar voru búnir að fjalla um og fleiri en einn meðlimur í flokknum voru búnir að tjá sig um við fjölmiðla. Á slíku stigi er ekki hægt að láta eins og þessi ummæli séu einkamál eða að þau eigi ekki erindi í heildstæðri umfjöllun um flokkinn. Hlutlaus umfjöllun getur ekki byggt eingöngu á sjálfsmynd flokksins eða eingöngu á frumgögnum sem koma frá honum sjálfum. ::Ég vil annars benda á að '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]'''-reglan sem @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] vísar til hér leggur ekkert bann við notkun fréttaskýringa sem heimilda, heldur nefnir hún skoðanapistla. Þetta er ekki sami hluturinn og ekkert í reglunni gefur til kynna að greinar á borð við þá sem var vísað til hér séu óviðeigandi. ::Grein Vísis sem vitnað var í var samantekt á ýmsum ummælum meðlima Sósíalistaflokksins, auk viðtals við leiðtoga flokksins þar sem hann gerði stuttlega grein fyrir viðhorfum sínum. Þegar greinin inniheldur viðtal við ytri aðila er bersýnilega ekki um að ræða bara viðhorf greinarhöfundar. ::Þar fyrir utan var ekkert af orðalagi greinarhöfundarins sem telja mætti gildishlaðið (t.d. "harðstjórnarríki") endurtekið í málsgreininni á Wikipediasíðunni. Eingöngu var vitnað í staðreyndir sem hlutrænt sé mátti telja réttar samkvæmt upplýsingunum í heimildinni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:36 (UTC) :Fyrir mitt leyti get ég ekki fallist á að téður kafli verði alveg fjarlægður. :WP:UNDUE lýsingin er afbökun. Hér er ekki um hvaða einstaka meðlim sem er heldur þann sem Sósíalistar hafa kjörið í stöðu sem samkvæmt hefðum og venjum er álitin vera ein æðsta staða stjórnmálaflokks. Að mér vitandi hefur Wikipedia ekki sett neina stefnu að öll umfjöllun um flokka þurfi að byggjast eingöngu á formlega samþykktri stefnu. Það er ekki fjarri lagi að fjalla um hvað formaður flokksins telur góða stefnu, og í þessu tilviki er hann að vísa í aðgerðir annarra ríkja sem honum hugnast. Það er varla ósanngjarnt að nefna slíkt enda gefur það einhverja mynd af því hvert hann myndi vilja að flokkurinn myndi stefna, á meðan það er nógu góð tenging við almenna stefnu flokksins (sósíalismi). Slík umfjöllun gæti þó úreldast ef það koma aðrir leiðtogar síðar sem eru andstæðrar skoðunar. :Fellst ekki á að WP:NPOV eigi við eins og greinin er núna, sbr. fyrri rökstuðning. :WP:RSOPINION-rökin eru fjarstæð og tek ég undir rök [[Notandi:TKSnaevarr|Notandi:TKSnaevarrs]] um að fréttaskýring er alveg nothæf heimild, einkum í ljósi þeirra gagna sem fylgja með henni. Athuga skal að verið er að vísa í athugasemdir sem Sæþór á að hafa ritað, og sýnist mér hann ekki hafa andmælt því að hafa skrifað þær. :WP:LABEL - Ef ummælin „Xi er bókstaflega besti leiðtogi jarðar og nýtur hæsta viðurkenningareinkunnar“ og „Við værum mjög heppin að fá þá [Pútin, Kim Yong-Un, o.fl.] sem leiðtoga í stað hinna ólýðræðislegu trúða á þingi“, ásamt því að segja hversu góðar tilteknar aðgerðir stjórnvalda á Rússlandi og Norður-Kóreu er ekki hrós gagnvart einstökum ríkisstjórnum og leiðtogum, þá veit ég varla hvað hrós er. :Engin fordæmi - Það eitt og sér er ekki ástæða til þess að fjarlægja umfjöllun, á meðan hún hlítir reglum Wikipediu. Þó yrði að gjalda varhug við því ef einhver sem er virkur í stjórnmálastarfi í íslenskum stjórnmálaflokk færi að setja inn slíka umfjöllun, hvort sem það er um eiginn flokk eða annan. Hið sama gildir um breytingar á efni slíkra umfjallana. :Þó ég taki undir að greinin er ekki fullkomlega vel framsett, þá virðist ekki vera slíkir annmarkar á efnisvalinu að það réttlæti eins mikla hreinsun og verið er að krefjast. :Þá vil ég minnast sérstaklega á regluna [[:en:WP:COI|WP:COI]] en hún felur í sér að frambjóðendur, fólk sem starfar beint fyrir frambjóðendur, og annað fólk sem tekur þátt í kosningabaráttunni eigi ekki að breyta síðunni um eigið framboð eða annarra. -[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] ([[Notandaspjall:Svavar Kjarrval|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 20:31 (UTC) ::@Svavar Kjarrval @Berserkur — WP:COI krafan byggir á þeirri forsendu að þið þekkið raunverulega deili á mér. Ég vil taka það skýrt fram: Ég hef aldrei gefið upp raunverulegt nafn mitt, deili eða tengsl við stjórnmálastarf á Wikipedia. Notandanafnið mitt er „Gudrodur" — þetta er handahófskennt notandanafn sem tengist ekki endilega raunverulegu nafni mínu. ::Þegar þið gefið í skyn að þið vitið hverjir ég er í raun og veru, og notið þær upplýsingar til að rýra framlag mitt, er það í besta falli WP:SPECULATION og í versta falli í andstöðu við WP:OUTING, sem kveður á um að persónulegar upplýsingar um ritstjóra skuli aldrei birtar eða notaðar án samþykkis þeirra. ::WP:COI kröfur verða að byggjast á upplýsingum sem ritstjórar hafa sjálfir birt á Wikipedia, ekki á grunni um hver einhver sé í raun. Ég hafna þess vegna þessari kröfu. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 22:21 (UTC) '''Uppfærsla:''' Ég hef grisjað kaflann „Umræða um alþjóðamál" í greininni og vil reyna að ná sátt við [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]]. Kaflinn er nú styttur úr þremur málsgreinum í tvær: # Fjarlægði málsgrein um Kristinn Hannesson (5. sæti á framboðslista, ekki forystumaður). # Breytti „hrósað" í „rætt hvað megi læra af" — nákvæmara gagnvart heimildinni þar sem viðkomandi ræddu innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu. # Fjarlægði setningu um „bandarískan áróður" sem var tekin úr samhengi. # Styttingin styður við [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] — kaflinn gefur nú ekki lengur óhóflegt vægi. Ég hef spurt TKSnaevarr á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]] hvort hann sé sáttur við þessa útgáfu. Ef sátt næst þar þá er efnislegur ágreiningur leystur. Spurningin um notkun stjórnunarheimilda ([[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]]) stendur þó enn — óháð niðurstöðu efniságreiningsins er það meginregluatriði að stjórnandi eigi ekki að læsa grein og breyta henni síðan sjálfur í eigin þágu í ágreiningi. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 12:54 (UTC) :Þetta er slatti að kíkja á, skoða. [[Notandi:Stalfur|Stalfur]] ([[Notandaspjall:Stalfur|spjall]]) 24. febrúar 2026 kl. 20:14 (UTC) :Ég læsti síðunni tímabundið til að koma í veg fyrir breytingastríð, þar sem þú hafðir ítrekað tekið setninguna út án samráðs eða umræðu. :Breytingarnar sem ég gerði voru ekki "í eigin þágu", heldur voru þær byggðar á málamiðlunartillögum sem þú hafðir lýst þig fylgjandi eða voru beinlínis frá þér komnar, þ.e. að færa umfjöllunina í sér kafla, bæta við fleiri heimildum (meðal annars heimild sem þú lagðir sjálfur til um Norður-Kóreuferðina) og bæta við samhengi um ummælin sem vísað var í. :En nei, ég er annars ekki sáttur við breytingarnar eins og þær standa, því þær fela hreinlega í sér yfirvarp. Það er til dæmis fáránlegt að halda því fram að notkun orðsins "hrósa" gefi skakka mynd af ummælunum sem voru viðhöfð. Á spjallsíðunni talar þú um að hugtakið gefi í skyn "blinda aðdáun", sem er afbökun á merkingu orðsins. Ef ég segi að einhver standi sig vel er ég að hrósa honum. Ummælin í tilvitnuðum greinum verða ekki túlkuð sem neitt annað en hrós, og það að halda öðru fram er í besta falli orðhengilsháttur og í versta falli vísvitandi útúrsnúningur. :Ég hafna því líka alfarið að ég hafi tekið orðin um bandarískan áróður úr samhengi og bið þig um að rökstyðja það frekar. Þetta eru tilvitnanirnar í Sæþór þar sem hann notaði orðið: :: ''Hugmyndin að þetta séu vondir leiðtogar (eða Assad) er hreinn vestrænn áróður.'' :og :: '' Við erum með mjög sjúka fjölmiðla sem eru oft að endurtaka lygi og áróður Bandaríkjanna'' :Setningin sem ég skrifaði, og þú tókst út, var á þessa leið: ''Sæþór hefur gagnrýnt umfjöllun vestrænna fjölmiðla um þessi ríki og leiðtoga þeirra og segir hana einkennast af bandarískum áróðri.'' :Ég fæ ekki séð að setningin sem ég skrifaði sé á nokkurn hátt röng, ósanngjörn eða tekin úr samhengi. Hún er rétt lýsing á afstöðu sem viðkomandi hefur lýst yfir að minnsta kosti í tvígang. :Ég sé ekki að @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn þar sem hann reynir að þurrka út umfjöllun sem hann telur að geti skapað neikvæð hughrif hjá lesendum, enda þótt hún sé ekki annað en hlutræn upptalning á afstöðum sem leiðtogar í flokknum hafa sannanlega viðrað á opinberum vettvangi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:05 (UTC) ::Ég vil annars bæta við að ef umfjöllunin um þessi viðhorf þykir ekki eiga heima í greininni um flokkinn ætti að mega færa hana í nýlega skapaða grein um Sæþór sjálfan sem Guðröður gerði. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:08 (UTC) ::''Ég sé ekki að @Gudrodur sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn'' ::Augljóslega. Guðröður var á lista Sósíalista fyrir síðustu Alþingiskosningar, þannig að sniðið ''hagsmunaárekstrar'' getur átt við breytingar hans. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 11:07 (UTC) == Report concerning User:Ormur12345 == [[Special:Contributions/Ormur12345|Ormur12345]] &ndash; Vandalism. https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%9Eorskur&diff=prev&oldid=1949779 <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 9. mars 2026 kl. 08:53 (UTC) == Tillaga um fjöldaeyðingu == Ég sting upp á fjöldaeyðingu á greinum eftir @[[Notandi:NewPC2024|NewPC2024]]. Notandinn ber ábyrgð á mörgum algerlega innihaldslausum greinum um kvikmyndir. Það er ekki hægt að líta svo á að flestar þessar greinar innihaldi neinar upplýsingar. Notandinn hefur verið settur í altækt bann frá öllum útgáfum Wikipediu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:53 (UTC) :Þessu skylt, þá finnst mér spurn hvort það ætti að fara í allsherjarhreinsun gegn öllum sams konar einnar setningar örgreinum um kvikmyndir. Þær innihalda engar upplýsingar og virðast eingöngu hafa verið stofnaðar til að fjölga leitarniðurstöðum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:59 (UTC) ::Sammála. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 00:08 (UTC) :::Sammála báðu, en veistu hvað þetta eru sirka margar greinar? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 11:48 (UTC) :::: Tók eyðingarsyrpu yfir kvikmyndir flokkaðar síðustu 10-12 ár. Stundum eru síðurnar með heimildir og uppl. um talsetningu. Er tregari til að eyða þeim.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:08 (UTC) :::::Já, það mætti hlífa greinum sem hafa eitthvað að segja um talsetningu eða þannig. :::::Eitt sem ég ætti að nótera er að NewPC2024 er að öllum líkindum sama manneskja og MarchPro og HienPCWiki og fleiri aðgangar sem allir hafa verið settir í altækt bann vegna svipaðrar hegðunar á öðrum tungumálaútgáfum. Þannig að það er sama manneskjan sem stendur líklega fyrir flestum þessum örgreinum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:12 (UTC) ::::::Á meðal greina með minna en 200 stafi (ekki bæti eins og í breytingarsögu) eru þessar greinar sem mætti líka eyða: [[Little Miss Sunshine]], [[G.I. Joe: The Rise of Cobra]], [[The Vow]], [[G.I. Joe: Retaliation]], [[Hrói höttur: Karlmenn í sokkabuxum]], [[Aleinn heima 4]] og [[Aleinn heima 5]]. [[meta:Steward_requests/Checkuser/2022-06#NewHenry2022@is.wikipedia]] er staðfesting á því að HienProWiki notar nokkra aðganga. Ég tel að HienProWiki og hinir aðgangarnir sem TKSnaevarr nefndi sé langtímavargurinn Bambifan101, [[:En:Wikipedia:Long-term abuse/Bambifan101]] fyrir skýrslu um hann, hann hefur verið virkur í yfir einn áratug.--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 16:57 (UTC) :::::::Aldeilis karakter. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 19:46 (UTC) ::::::::Mögnuð lesning! [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:39 (UTC) == Kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia == Ég las mig nýverið til um helstu gagnrýnisraddir á Wikipedia og þar kemur fram að um 80 til 90 prósent þeirra sem breyta Wikipedia eru karlmenn sem gerir það að verkum að oft eru síður skrifaðar út frá karllægu sjónarhorni. Ég vil því leggja til að íslenska Wikipedia ráðist í átak við að jafna kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia dags daglega. [[Notandi:Herra Jafnrétti|Herra Jafnrétti]] ([[Notandaspjall:Herra Jafnrétti|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:59 (UTC) : Sæll, geturðu staðfest að þú heitir Björn? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:16 (UTC) :Tæknilega séð gætirðu jafnað kynjahlutföllin örlítið með því að hætta að skrifa hér sjálfur, Björn. Þá myndi karlkyns notendum fækka um einn. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:31 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|spjall]])</bdi> 19. mars 2026 kl. 11:15 (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] == :Moved to [[Wikipedia:Vélmenni#SchlurcherBot]].--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 00:23 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 3. apríl 2026 kl. 17:11 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Report concerning User:Nikkilasi == [[Special:Contributions/Nikkilasi|Nikkilasi]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 14. apríl 2026 kl. 11:27 (UTC) == Report concerning User:~2026-23045-73 == [[Special:Contributions/~2026-23045-73|~2026-23045-73]] &ndash; Vandalism. Using many temporary accounts. Sorry for posting in English. <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[User:lp0 on fire|<span style="color:#c56030;background:inherit;">lp0&nbsp;on&nbsp;fire</span>]]&nbsp;[[User talk:lp0 on fire|<span style="color:#64cea0;background:inherit">()</span>]] 14. apríl 2026 kl. 13:14 (UTC) == Report concerning User:~2026-22837-55 == [[Special:Contributions/~2026-22837-55|~2026-22837-55]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 17. apríl 2026 kl. 09:59 (UTC) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 26. apríl 2026 kl. 00:57 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Report concerning User:~2026-25639-48 == [[Special:Contributions/~2026-25639-48|~2026-25639-48]] &ndash; Vandalism. Please check IP <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 27. apríl 2026 kl. 12:04 (UTC) == Report concerning User:Harry Maguuuiiirrreee == [[Special:Contributions/Harry Maguuuiiirrreee|Harry Maguuuiiirrreee]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 26. maí 2026 kl. 11:31 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27. maí 2026 kl. 17:14 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Sniðmátsgögn (TemplateData) og Breytur == Mér finnst bara smá þörf á að ávarpa þetta, þar sem ég hef verið að kynnast sniðmátsgögnunum í notkun og uppsetningu. Það er verið að tala um gildi út um allt í þessu þegar verið er að tala um breytur og það truflar mig heil ósköp. Hvernig á maður þá að tala um gildin sem eiga að fara inn í þessar breytur? Á ensku þetta kallaðar parameters. Réttast væri að kalla það Breytur eða Færibreytur. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 08:41 (UTC) :Fór í gegnum þetta á translatewiki ([https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-templatedata-user&language=is&action_source=search&filter=&optional=1&action=translate Þýðing á TemplateData]) en það má endilega einhver yfirfara það. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 10:37 (UTC) ::Fínt. Þetta var eflaust óviljaverk að þýða parameter sem gildi. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 13:23 (UTC) == Report concerning User:~2026-33230-90 == [[Special:Contributions/~2026-33230-90|~2026-33230-90]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 11:29 (UTC) == Stubbar og Stubbaflokkar þurfa uppfærslu == Ég hef verið að vinna í að setja upp [[Snið:Asbox]] til að uppfæra stubbasniðin okkar, þetta er allt að koma (þetta eina staka [[Snið:Stubbur|stubbasnið]] er orðið ansi feitt og frekar fráhrindandi að fara bæta við fleirri breytum inn í það, en núna er hægt að umbreyta því öllu og leyfa stubbum að vera stök stubbasnið. Það væri ekkert mál í rauninni að láta allt svo vísa á rétta leið frá gamla stubbinum á meðan því er skipt út. En útfrá þessu þá fór ég að pæla í stubbaflokkunum, það er allt <code>Flokkur:Wikipedia:</code> og sýnist það fela flokkinn. Veit ekki alveg af hverju við erum að fela að einhver grein sé stubbur með því að hafa flokkinn ósýnilegan og Enska Wikipedia er ekki að notast við falda flokka. Væri ekki bara tilvalið að uppfæra flokkana fyrir stubba í leiðinni? Það er nú eftir allt saman hægt að breyta gömlum flokkum í tilvísun, eins og allt annað. Ef fólk færi að bæta efni við stubb, þá er gott að geta séð stubba flokkinn líka, detta inn í að uppfæra fleirra af sama tagi, það ættu að vera margar leiðir að öllu, ekki endilega að þurfa leita að því, heldur að geta bara dottið óvart inn í það líka. [[w:Category:Stubs|Category:Stubs]] Hvað finnst fólki? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 16:34 (UTC) :: Nægir ekki að merkja stubba? Til hvers að flokka? Hvernig erum við að fela að grein sé stubbur? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 19:31 (UTC) :::Stubbarnir eru flokkaðir svo að fólk geti bætt við greinar innan þeirra áhugasviðs. Stubbaflokkarnir eru faldir með <nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki>. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:40 (UTC) :::Að bæta stubbasniði bætir sjálfkrafa viðeigandi stubbaflokki, svo það var alltaf til staðar þessi flokkun. En það er hægt að birta þessa földu flokka í stillingunum, var að finna það sjálf. Datt í hug að [[:Flokkur:Wikipedia:Allir stubbar|Wikipedia:Allir stubbar]] gæti verið eini sýnilegi flokkurinn í þessu og hinir haldið áfram að vera faldir, því útfrá því getur fólk fundið aðra falda flokka (hægt er að sjá þá ef maður er inn í sjálfum flokknum eftir allt saman). Þá getur fólk fundið flokkinn og alla hina stubbaflokkana ef þeim dettur í hug að hjálpa til að bæta við efni [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 09:31 (UTC) :Það er alveg hægt að einfalda Snið:Stubbur svo það sé auðveldara að bæta við það. Snið:Asbox notast við snið fyrir hvern flokk, sem gerir það að verkum að það þyrfti þá að breyta yfir 10 þúsund greinum. Jafnvel með vélmenni, sem keyra sjálfgefið með 6 breytingar á mínútu, þá tæki það yfir 27 klukkustundir og myndi fylla nýlegar breytingar. Það útaf því að sniðið sé flókið og flokkarnir faldir er IMO ekki þess virði. :Tillögur geta verið opnar í 2 vikur, sem er lengri tími en á ensku wikipediu, en þetta er líka smærra samfélag og þessi tími er í takt við minni wikipediur. :Wikipedia forskeytið í flokkunum var líka gagnrýnt af Logiston. Ég man ekki eftir umræðu um Wikipedia forskeytið, þannig það er líklega ekki meirihluti fyrir því. Það þyrfti að kljást við árekstra eins og Flokkur:Trjástubbar gæti innihaldið felld tré eða stuttar síður um tré og ætti ekki að innihalda bæði. Það er þó leysanlegt vandamál. :Það að gera flokkana sýnilega aftur er lítið mál en það þarf meirihluta fyrir því. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:38 (UTC) ::málið er að það þarf ekki að fara og breyta síðum sem nota {{tl|stubbur}} í núverandi mynd því það er frekar einfalt mál að umbreyta honum til að nota þetta switch case til að lauma inn nýju stubbunum og bara venja sig af því að vera nota bara þetta eina snið. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:43 (UTC) ::Ein leið til að halda nokkuð í hvernig stubburinn virkar núna væri að notfæra okkur undirsnið til að búa til sérhæfðu stubbasniðin, þá gæti það verið {{tl|Stubbur/dagblað}} í staðinn fyrir {{tl|Stubbur|dagblað}} [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 22:25 (UTC) :::Það myndi laga það ákveðna vandamál. Snið:Stubbur tekur líka við allt að þremur stubbaflokkum. Algengt dæmi er <nowiki>{{Stubbur|æviágrip|Ísland}}</nowiki> sem hefur textann "æviágrip sem tengist Íslandi" sem fer líka í sér flokk, af því að æviágripastubbarnir voru orðnir margir. Stubba undirsniðin myndu annaðhvort taka upp það orðalag eða vera með allt að þrjú stubbabox. Asbox þyrfti alltaf að styðja aðra beygingarmynd en nefnifall. Ef það er eitt stubbabox fyrir þrjá eða tvo stubbaflokka, þá þarf það að styðja enn fleiri beygingarmyndir. Ef það þarf að teygja sig það langt til að fá Asbox til að virka fyrir íslensku þá er alveg eins hægt að búa til module frá grunni. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:22 (UTC) ::::Mér sýndist að beyging á orðum í núverandi {{tl|Stubbur}} vera skrifað sérstaklega, en ekki eitthvað module sem kann að beygja orðin. {{Tl|Asbox}} styður það, bæði á undan og eftir orðinu "grein" og hægt er að bæta tenglum því það er bara strengur sem það bætir inn [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:32 (UTC) :Þannig að það virðist vera í lagi að ég fari yfir og uppfæri stubbasniðin til að nota {{tl|Asbox}}, enginn virðist mótfallinn því. Set upp á {{tl|Stubbur/sandkassi}} hvernig hægt væri að umbreyta upprunalega {{tl|stubbur}} til að nota síðan nýja dæmið svo það verði engin þörf á að fara í gegnum fjall af gömlum stubbum til að byrja að nota nýtt kerfi, svo það verði auðveldara að bæta nýjum gerðum af stubbum í framtíðinni. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 25. júní 2026 kl. 09:04 (UTC) :Langar að ræða aðeins meira um nafnasamræminguna sem stungið var uppá: [[Flokkaspjall:Wikipedia:Íslandsstubbar]], @[[Notandi:Snævar|Snævar]]. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 3. júlí 2026 kl. 10:41 (UTC) Hvað með að Snið:Stubbur verði að module og stubbaflokkarnir séu skilgreindir eins og tafla1 eða tafla2? Mætti orðalagið í flokkum "Stubbar sem tengjast x" hverfa, nema þar sem þörf er á aðgreiningu. Til dæmis "Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku" yrði að "Wikipedia:Afríkustubbar" eða "Afríkustubbar"? Tafla1 <syntaxhighlight lang=lua> local conf = { -- mynd, greinarheiti stubbaflokks, nefnifall stubbaflokks, þágufall stubbaflokks, eignarfall stubbaflokks, flokkur {"LocationAfrica.png", "Afríka", "Afríka", "Afríku", "Afríku", "Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku"}, } </syntaxhighlight> Tafla2 <syntaxhighlight lang=lua> local conf = { -- mynd, greinarheiti stubbaflokks, nefnifall stubbaflokks, þágufall stubbaflokks, eignarfall stubbaflokks, flokkur {mynd="LocationAfrica.png", greinarheiti="Afríka", nefnifall="Afríka", ["þágufall"]="Afríku", eignarfall="Afríku", flokkur="Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku"}, } </syntaxhighlight> --[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:08 (UTC) :Það væri alveg hægt að taka til í hvernig stubbaflokkar eru nefndir og áframsenda/tilvísa þangað frá þeim gamla. :Veit ekki alveg hvernig það væri einfaldara að umbreyta {{tl|Stubbur}} í module (hef ekki prófað að skapa module frá grunni sjálf), [[Snið:Asbox]] (nýja stubba grunnsniðið) notar stubba module [[Module:Article stub box]] sem kemur frá upphaflega wikipedia. Búin að prófa að gera nýtt stubbasnið til sýnis með {{tl|Stubbur/dagblað}}, og við að hafa það sem undirsíðu/snið þá er alltaf smá vísun á grunnsniðið {{tl|Stubbur}} efst í horninu, sem er frekar þæginlegt. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:19 (UTC) === Uppfæra snið:Stubbur til að nota nýju stubbana === Þá er komið að því að yfirfæra {{tl|stubbur}} til að nota nýju stubbasniðin, sýnist að allir stubbaflokkar og meðfylgjandi stubbasnið sem núverandi stubbur sér um að höndla séu komin, og komin með ágætan kóða í {{tl|stubbur/sandkassi}} sem getur tekið við stubba-orðunum og unnið úr þeim til að finna samsetnings flokkun (t.d. æviágrip tengd afríku, íslensk kvikmyndagerð) sem er ekki háð orðum heldur það athugar hvort samsetningin er til í stubbasniðum: er snið:stubbur/1/2 til eða snið:stubbur/2/1. Þannig að það gæti virkað fyrir nýja stubba á þann hátt í framtíðinni ef fólk vill halda í gömlu notkun stubbsins. Þegar það finnur ekki samsetningu þá er það að setja allt að 3 aðskild stubbasnið eftir umfangsefni (enska wikipedia leyfir allt að 4 aðskilin stubbasnið, þ.e.a.s. stubbaflokka). * [[Snið:Stubbur/sandkassi]] (tilraunar/nýja snið útgáfa af stubbur) * [[Snið:Stubbur/prufudæmi]] (sjá hvernig nýja sniðið virkar samhliða núverandi) Ég hef verið að setja upp stubbasniðin þannig að hægt væri að bæta við 2 aukaflokkum og eigindalýsingu í gegnum sniðin ef fólk vildi aukalega sérhæfingu á flokkun, en held ég taki það út þegar ég yfirfer stubbasniðin af því að í fyrsta lagi er það flóknara en að bæta aukaflokkum í núverandi {{tl|stubbur}} því að þá þarf að hafa nafn flokksins og bæta við eigindalýsingu <code><nowiki>{{stubbur/gerð|flokkur1=NafnFlokks|eigindi=sem tengist einhverju}}</nowiki></code>, en það væri mikil vinna að uppfæra slíka notkun ef t.d. stubbaflokkur er færður. Enska wikipedia er ekki að leyfa nein aukaleg gildi í sínum stubbasniðum, bætir bara auka flækjustigi. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júlí 2026 kl. 07:16 (UTC) == Þýðing á Module og TimedText nafnrými == Legg til að breyta Module nafnrými í Sniðmát. Spjallið verður Sniðmátsspjall. Module inniheldur samskonar síður og snið, en það er hægt að gera meira með module. Til dæmis er hægt að leita að orðum í module, en það þyrfti að nota [[Module:Strengur]] til að gera það sama í sniðum. Á sama hátt er merkingarmunurinn á orðunum sniði og sniðmáti sá að sniðmát gerir meira. Module er skrifað í Lua og snið í wikikóða. Mun færa síðurnar sjálfur, ef það er samþykkt. TimedText yrði skjátexti. Spjallið verður skjátextaspjall. TimedText geymir texta fyrir myndbönd og hljóðskrár. Það er það sama og þegar valinn er íslenskur texti fyrir kvikmynd. Engar síður eru í þessu nafnrými. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 7. júní 2026 kl. 11:44 (UTC) :Snið og sniðmát er sami hluturinn (snið er nafnrýmið, sniðmát kallast það á snið síðunni sjálfri). Hinsvegar hafa modules verið kallaðar skriftur hér á þessari wiki hef ég séð [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 7. júní 2026 kl. 11:49 (UTC) :Að kalla Module þá Skrifta er ekki svo galið að mínu mati, prófaði að kalla á aðstoð google til að finna tilvitnanir í þetta orð og fann „Uppsetning og aðlögun (þ.á.m. aðlögun sniðmáta, endurritun fjölva/skrifta, nýir sniðfletir og fleira)“ [https://www.stjornarradid.is/media/forsaetisraduneyti-media/media/onnur_gogn_innri/parx_os_notkun_opins_hugbunadar_v0.20.pdf Opinn hugbúnaður, PARX viðskiptaráðgjöf IBM]. Og svo annað nefndi að ''skrifta'' er manneskja sem skrifar niður hvernig hver og ein upptaka var sem léttir klipparanum vinnu sína([https://www.facebook.com/groups/20515436122/posts/10156016893841123/ fundið á facebook]). Fyrir utan það að hér á þessari íslensku wiki Lua nú þegar kallað [[Hjálp:Lua skrifta|skrifta]]. :Hefði haldið að það yrði erfitt að venja fólk á að kalla module sniðmát fyrst Snið er kallað sniðmát á mörgum stöðum eins og einföld stytting á orðinu, það þyrfti að fara í gegnum mikið af texta og breyta lýsingum og upplýsingum á ýmsum stöðum. Svo erum við erum með Sniðmátsgögn (TemplateData). :En þegar það kemur að SkjáTexti, er það ekki næmt á há og lágstafi? Annars finnst mér það passa vel við [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 8. júní 2026 kl. 23:51 (UTC) :Snið og sniðmát eru of lík og í raun samheiti. Skrifta eða skriftueining eða bara eining kemur allt til greina. Módúll er líka gilt tökuorð sem virðist vera talsvert notað, en virkar letilegra. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:13 (UTC) :Ef það er ennþá verið að pæla í að þýða heilt nafnarými, og ef '''skrifta''' er ekki ásættanlegt orð fyrir þetta (sé að það er að játa syndir sínar á [https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/37126 nútímamálsorðabókinni]), hvað þá með '''eining''', '''kóðaeining''' eða '''Luaeining''' (þetta er nú þegar kallað eining í flipanum hliðina á ''spjall'', og það er vissulega beinasta þýðingin)? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 30. júní 2026 kl. 07:22 (UTC) == Þýða Documentation? == Ætti {{tl|Documentation}} ekki að vera {{tl|Upplýsingar}}? Veit að þetta er mikið notað (á að vera allstaðar) og mögulega seint að pæla í þessu, en það væri hægt að færa sniðið á nýja nafnið og aframsend tilvísunin lætur þá sniðið virka undir báðum nöfnum og ef einhver bot-guru gæti kannski farið yfir til að umbreyta tilfellum af Documentation yfir í Upplýsingar? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 08:05 (UTC) :Documentation er oft þýtt sem skjölun. Það er meira að segja til [[Snið:Skjölun]] nú þegar (sem tilvísun á Snið:Documentation) og [[Module:Skjölun]]. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 10:49 (UTC) ::Já, en skjölun hljómar meira eins og flokkun og skipulag, svo að „Upplýsingar“ virtist meira viðeigandi í þessum tilgangi. En vissi ekki af þessu þýdda sniði og skriftu. Virkaði það ekki? Held það væri samt ekki beint þörf að þýða heiti á skriftunni, sniðið er aðal málið og það brýtur ekkert að nota áframsendingu eftir allt saman (þá er það bara samheiti til að nota sama sniðið, dæmi: {{tl|Unbulleted list}} og {{tl|ubl}}) [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:25 (UTC) Bætti þá bara {{tl|Upplýsingar}} sem nýrri tilvísun í {{tl|Documentation}} til að hafa flott samheiti fyrir sniðið :Þ Er ekki verið að reyna að gera þetta Wiki alíslenskt eftir allt saman? Er ekki að fara uppfæra öll snið til að vera svona rosalega íslensk í skjölun, það má henda botta í það verk. Það væri vissulega gaman ef Upplýsingar yrði þá grunnsniðið frekar en öfugt í framtíðinni (ekki að það skipti neinu máli fyrir síður sem kalla á þessi snið, eins lengi og það kallar á rétta innihaldið). [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:36 (UTC) :Skýrslutæknifélagið þýðir documentation sem skjölun. :Ef þú vilt nota snið:skjölun í staðinn fyrir snið:documentation þá er það þitt val. :Það er minna viðhald að hafa sniðið á enska heitinu, upp á uppfærslur frá ensku wikipediu að gera. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:38 (UTC) ::Það er alveg vel gilt að hafa innleiðingu sniða frá enska wikipedia auðvelt, sérstaklega þegar hlutir eru ekki beint sýnilegir nema í kóðanum. Hvernig væri samt að kalla það „Upplýsingaskjölun“ þá þegar það er birt (ekki að tala um heiti á sniðinu þá, bara þýðingin sem leynist í skriftunni sem framkallar sniðið), frekar en bara skjölun eða upplýsingar, þá ætti þetta að hitta beint í mark. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:44 (UTC) === Notkun á {{tl|Documentation}} í Modules nafnrými ekki alveg að virka === Nokkuð tengt þessu efni, en hef tekið eftir því að skriftur/modules eru ekki alveg eins og hver önnur síða þegar það kemur að skjölun. Það hefur sjálfgefið tilvísun í að búa til <code>/doc</code> fyrir upplýsingar án þess að {{tl|documentation}} sniðið sé notað en það má ekki beint nota það snið inn í module <code>/doc</code> því það veldur villum eins og það sé nú þegar verið að nota documentation sniðið (''Viðvörun: Þessi síða notar sniðið Snið:Documentation sem veldur sniðmátslykkju (óendanlegt endurkvæmt kall). '') . Þetta virðist vera eitthvað sem möppudýrin þurfa að kíkja á, til að virkja að modules geti notfært sér documentation sniðið að fullu. [[w:Module:Documentation|Module:Documentation á Enska Wikipedia]] hefur dálk um notkun þess í öðrum modules. Er hægt að kíkja á þetta? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 15:07 (UTC) :Til að losna við lykkjuna þá er hægt að gera <nowiki>{{Documentation|content=<texti>}}</nowiki> þar sem <texti> er innihald síðunnar. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 17:43 (UTC) ::Prófaði það líka, en þá skellir það þessu í sér flokk fyrir síður sem nota Documentation sniðið furðulega... [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 19:03 (UTC) == Upplýsingaskjölun, Sandkassar og Dæmasíður == Það ætti kannski að ræða það, afsaka ef ég fór út í eitthvað án samþykkis. Upplýsingaskjölun og hjálparsíður er eitthvað sem ég hef furðu mikinn áhuga á að viðhalda og þrátt fyrir að það sé eitthvað sem er einstaklega mikilvægt fyrir wikipedia, þar sérstaklega fyrir <code>Snið:</code> og <code>Modules:</code> (bráðum <code>Skrifta:</code>? miðað við efri uppástungu), þá er þetta ekki svo staðlað hérna, engar upplýsingar voru um notkun þess og þar af leiðandi ekki mikið notað útfyrir <code>/doc</code> undirsíðuna. Ég sjálf áttaði mig ekki á hefðbundinni notkun <code>/sandbox</code> og <code>/testcases</code> sem eru hluti af {{tl|Documentation}} fyrr en ég fór út í að byrja þýða upplýsingarnar og skoða þetta nánar. Sandkassi fyrir snið er ekki alveg það sama og notenda sandkassi, þar sem hjá sniðinu á að vera afrit af kóðanum af sjálfu sniðinu til þess að fikta í og gera tillögur um breytingar fyrir raunverulegt sniðið. Sýnidæmin eru svo til staðar til að bæði sýna hvernig sniðið kemur út, og bera það saman við sandkassa útgáfuna. [[w:Wikipedia:Template sandbox and test cases|Template sandbox and test cases]] (langar svoldið til toga þessar upplýsingar hingað og leggja smá grunn um staðlaða notkun á þessu). Ég sá að aðeins örfáa snið voru að nýta sér <code>/testcases</code> og þess vegna tilvalið að íslenska þetta fyrst það er sýnilegt nafn og nú þegar búið að þýða sandkassann. En fyrst það er svo lítið notað, þá er ennþá tækifæri til að hugsa út í þetta, jafnvel gagnrýna ef nafnið sem varð fyrir valinu er agalegt. Fannst prófunarsíða ekki alveg smella, og það eru í raun engar tilraunir gerðar þar, bara {{tl|Sýnidæmi}} til samanburðs, síða full af dæmum: <code>/dæmasíða</code>. Afakið vesenið í mér, og það er alltaf hægt að senda línu í spjallið (enginn les hugsanir eftir allt saman). [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 10. júní 2026 kl. 07:26 (UTC) === Sýnidæmi og Prufudæmi === Mér finnst eins og ég hef mögulega verið að rugla saman „test cases“ við „demos“ ([[w:Template:Demo|Template:Demo]]), því að þá virðist eins og það ætti að vera kallað Prufudæmi og Sýnidæmi. En þá þyrfti ég að færa sýnidæmi á prufudæmi til að leiðrétta þetta. Held að engin síða nema {{tl|Sýnidæmi}} noti sniðið undir því nafni hvort er eð, þeir sem hafa notað sniðið eru að kalla á {{tl|test case}}, svo það væri engin vinna að bara breyta tilvísun á {{tl|Prufudæmi}} ef ég færi út í það. Þetta er alveg ótengt því að <code>/testcases</code> síðan var endurskýrð <code>/dæmasíða</code> af því að það tilgreinir ekki tegund af dæmum og þarf þess vegna ekkert að breytast [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 10. júní 2026 kl. 23:01 (UTC) :Þessar síður voru búnar til sem prufusíður, en það er ákveðin skörun á milli prufusíðna og dæmasíðna. Jafnvel síður sem voru ekki búnar til af mér eru prufusíður eins og sést af breytingum sama notanda yfir sama tímabil. Það að /testcases síður voru endurskýrðar /dæmasíður tengist ekki tæknilega, en það er sama umræðuefnið. :Snið:Sýnidæmi á að vera á snið:prufudæmi. Þó svo ég sé ekki alveg sammála færslu /testcases á /dæmasíður þá er ég ekki nægjanlega ósammála til að leiðrétta það. Það er hinsvegar eitt að vera með síðu á /dæmasíður og annað að vera með snið sem reynir að neita því að þetta er prufusíða. Það að hafa snið:sýnidæmi á þeim titli hvað mig varðar kemur ekki til greina, það er aðeins of langt gengið. :Bæði prufusíða og dæmisíða myndi sýna helstu gildi. :* Prufusíða: Síða sem er hægt að forskoða með "Forskoða síðu með þessu sniði", fyrir neðan breytingarbox, til að forðast breytingar á sniðum og modules sem fjarlægja möguleika óvart. Getur notað modules á borð við [[Module:UnitTests]], sem hentar illa í dæmasíðu. Notað af þeim sem viðhalda sniðum. :* Dæmasíða: Síða sem er notuð af almennum notendum til að finna sambærilegt dæmi við það sem þeir hafa í huga. Ólíkt prufusíðu og notkun þeirra sem viðhalda síðum er almennum notanda sama um mun á aðalsniði og sandkassanum. :[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 02:45 (UTC) ::Ég væri alveg til í að fara útí að leiðrétta þetta sjálf, ef fólk er þá sammála að <code>/testcases</code> hefði átt að vera <code>/prufusíða</code>. Og að {{tl|test case}} hefði átt að vera {{tl|prufudæmi}}. Þetta voru ekki of mörg tilvik (þá geta demos verið sýnidæmi, þetta nýja heiti var ekki komið í neina notkun til að það sé neitt vvesenað breyta þessu, og sama gildir um testcases). Er samt á því máli að þetta ætti að vera þýtt. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 07:14 (UTC) :Þá erum við komin með {{tl|Prufudæmi}} og {{tl|Sýnidæmi}} ([[w:emplate:Demo]] var ekki komið inn hjá okkur fyrr en nú, og prufudæmi er ekki alveg hugsað í sama tilgangi). Þarf bara að fara eitthvað yfir til að taka til eftir mig og bæta við {{tl|Eyða}} á það sem hefur aftengst í þessum breytingum. :Undirsíðan <code>/testcases</code> er núna <code>/prufudæmi</code> sem tengist allt við {{tl|Documentation}}, væri hægt að búa til skilaboðasnið sem bætir við tengli á tileinkaðar <code>/sýnidæmi</code> undirsíðu ef þörf er á (það gæti alltaf verið einhver tilfelli þar sem sýnidæmin séu of mörg til þess að þæginlegt sé að sýna það allt á <code>/doc</code>), því að Upplýsingaskjölunin er ekki að búa til tengil fyrir það, bara sandkassar og prufudæmi. Langar svoldið að flokka betur skilaboðasniðin. :Vona að allt sé núna á hreinu í samband við documentation og fólk geti þá farið að nota þetta af alvöru eins og Enska Wikipedia hefur í huga. Gæti skellt inn Hjálparsíðu um þetta svo allir séu á sömu síðu með þetta. Ég afsaka aftur allt vesenið á mér með þetta. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 12. júní 2026 kl. 12:03 (UTC) == Vélmenni og Þjarkur == Ætla bara að draga athygli að umræðunni sem er í gangi: '''[[Spjall:Þjarkur (tækni)]]'''. „Vélmenni“ er orðið miklu víðara en áður fyrr, og útfrá innihaldi greinar þá sé um að ræða „Þjarkur“ sem er íslenska orðið yfir fyrirbærið. Aðgreining myndaðist því að þjarkur á einnig við tilbúna steypta stólpa. Vélmenni virðist vera orðið samheiti fyrir „android“ og „bots“ og annan hugbúnað. Alveg þess virði að taka upp umræðuna þar sem tæknin hefur þróast og orðaval vanist í ákveðnum geirum. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 08:40 (UTC) == Hvernig vel þarf ég að kunna íslensku? == Ég hef verið að hugsa um að ég gæti bætt við íslensku wikipediu, en ég er ekki viss hvort ég sé nógu góð í íslensku til þess að geta gert það. Íslenska er móðurmálið mitt en ég bý í öðru landi svo að íslenskan mín er þaraðleiðandi ekkert sérstaklega sterk. Ég tala íslensku vel en ég þekki ekki "official" orðaforða mjög vel (Til dæmis svoleiðis sem er notað í fréttum og vísindarlegum hlutum). [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-36329-72|&#126;2026-36329-72]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-36329-72|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:31 (UTC) :Ég hefði sagt að ef þú ert alveg öruggur í þeim upplýsingum sem þú vilt bæta við, þá er alltaf mjög fínt að styðja sig við allar síðurnar hjá [https://málið.is/ Árnastofnun] til að finna út hvort orð sé gilt eða beygt rétt og hvernig orð eru á íslensku yfir höfuð (það er svo margt gagnlegt þar), svo fann ég {{tl|Yfirlestur}} snið sem þú gætir skellt á hluti sem þú vilt að einhver fari yfir það. Mæli með að gera aðgang samt, þá getur þú fylgst með breytingum og margt annað gagnlegt, gert þér notendasíðu og sandkassa til að prófa þig áfram. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:47 (UTC) ::Ok, takk. Ég hugleiði það. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-36329-72|&#126;2026-36329-72]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-36329-72|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:53 (UTC) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|spjall]])</bdi> 23. júní 2026 kl. 17:11 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 25. júní 2026 kl. 13:29 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == WikiVerkefni == erum við ekki með það á íslenska wikipedia? [[w:Wikipedia:WikiProject|WikiProjects]], átti þetta ekki að hafa eigið nafnrými? Formleg verkefni sem fólk setur af stað, ég hef verið að stússast í stubbum, sá að það var eitthvað hnita verkefni og ljósmyndaverkefni í gangi. Var helst að pæla í þessu útfrá því að ákveðin WikiVerkefni geta verið með umsjá yfir ákveðnum flokkum og svoleiðis (sniðið sem ég er að setja upp frá enska wikipedia er að vísa í WikiProjects {{tl|Stubbaflokkur}}) [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 27. júní 2026 kl. 17:36 (UTC) :Ég var nokkuð viss um að það væri sér nafnrými fyrir það, en svo viðist ekki vera. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 09:10 (UTC) :Íslenska wikipedia er einfandlega of lítil fyrir Wikiverkefni. Það er ekkert slíkt til. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 09:39 (UTC) ::var nokkuð viss um að það var einhverntíman sitt eigið nafnrými, en núna virðist það bara falla undir wikipedia nafnrýmið, svo mér datt í hug að vera einfaldlega með <code>Wikipedia:Verkefni:Stubbar</code> sem dæmi. Við erum kannski lítil, en alveg þess virði að hafa einhvern stað fyrir verkefni sem fólk vill gjarnan sjá gerast. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 10:13 (UTC) :::Ef það er eitthvað sem þú vilt gjarnar sjá gerast þá er best að gera það sjálf/ur. Ég sé ekki ástæðu til að vera með WikiProjects hér. Umræða um stubba getur átt sér stað hér: [[Sniðaspjall:Stubbur]]. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 13. júlí 2026 kl. 20:33 (UTC) == Stubbaflokkar == Útfrá breytingum með tengingar á [[sagnfræði]] og [[saga]], þá þarf ég bara að spyrja hvað eigi að gera við [[:Flokkur:Wikipedia:Sagnfræðistubbar]] og [[:Flokkur:Wikipedia:Sögustubbar]]. Grunar að þetta séu tveir flokkar sem eru að gera sama hlutinn. Kannski ætti [[Snið:Stubbur/saga]] bara að vera tilvísun í [[Snið:Stubbur/sagnfræði]], væri þá flýtileið/samheitasnið. Þurfum við kannski stubbaflokk fyrir sögur (eins og [[frásögn|frásagnir]] og [[bók|bækur]])? Held að það yrði stærðarinnar verkefni að breyta því, annars erum við með [[:Flokkur:Wikipedia:Bókmenntastubbar]] sem getur alveg tekið við því og sögu stubbasniðið verður tilvísun í sagnfræði. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 8. júlí 2026 kl. 12:06 (UTC) :Frekar hafa það öfugt: að sagnfræðistubbar séu tilvísun á sögustubbar. Saga ætti að vera almennara heitið, því sagnfræði er rannsókn á sögu. Svipað og fiskar vs. fiskifræði, eða dýr vs. dýrafræði. Maður segir t.d. ekki "sagnfræði Íslands" heldur "saga Íslands". [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 8. júlí 2026 kl. 23:18 (UTC) == Drög að grein um Eimverk — óskað eftir óháðri yfirferð (hagsmunatengsl gefin upp) == Sæl öll. Ég er stofnandi og eigandi Eimverks og hef því hagsmunatengsl við þetta efni — sjá yfirlýsingu á notandasíðunni minni í samræmi við notendaskilmála Wikimedia um launuð framlög. Ég hef skrifað drög að grein um fyrirtækið í sandkassa: [[Notandi:Halli Thorkelsson/Eimverk]]. Drögin styðjast eingöngu við óháðar heimildir (Vísi, mbl.is, Whisky Magazine o.fl.). Eimverk er nú rauður tengill í sniðinu um [[Vaxtarsprotinn|Vaxtarsprotann]] (verðlaun 2016). Vegna hagsmunatengsla birti ég greinina ekki sjálfur, en væri þakklátur ef óháður notandi vildi fara yfir drögin og færa þau í aðalnafnrými ef þau standast kröfur — og að sjálfsögðu breyta að vild. Takk fyrir. [[Notandi:Halli Thorkelsson|Halli Thorkelsson]] ([[Notandaspjall:Halli Thorkelsson|spjall]]) 13. júlí 2026 kl. 19:36 (UTC) :Sæll Halli, takk fyrir að gefa þér tíma til að bíða eftir að óháðir notendur fari yfir greinina þína. Það hefur verið lögð vinna í greinina og að læra á að tæknilegar ritreglur en því miður er hún að megni til efni sem passar ekki á wikipedia, hún er eins og auglýsing fyrir ákveðnar áfengistegundir og það er alls ekki viðeigandi á Wikipedia. Ég fór yfir greinina og það eina sem ég myndi segja að væri viðeigandi af þeim upplýsingum sem koma fram í greininni sem þú hefur skrifað er þetta: "Eimverk (Eimverk Distillery) er  eimingarverksmiðja staðsett í Garðabæ sem framleiðir viskí úr íslensku byggi. Auk viskís framleiðir Eimverk  gin og  brennivín." Það ættu líka að koma fram upplýsingar um hvenær verksmiðjan hóf starfsemi og um fyrirtækið (þ.e. nafn eins og það er í fyrirtækjaskrá) sem stendur að rekstrinum. Það er áhugavert hvenær fyrst var eimað viskí á Íslandi og ýmislegt í kringum slíka eimun en það ætti að vera í sérstakri grein sem fjallaði um eimun áfengis og einn undirkafli í þeirri grein gæti verið slík iðja á Íslandi. [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 10. september 2026 kl. 12:25 (UTC) == Probably hoax article: [[Stefán Gunnarsson (ullarmatsmaður)]] == Sorry for writing in English; though I'm still able to read quite a bit of Icelandic (having tried to learn the language out of interest for some years), I'm not that good at writing (and talking even less). Well, this is a heads-up regarding a larger hoax affair in German-language Wikipedia that also seems to spill over here. If you read German (or use a translating tool), see [[:de:Wikipedia:Checkuser/Anfragen/Isländischer Fake-Komplex: Mærviksen, Sannvarðr et al.]] and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?oldid=30846487#Global_lock_for_Iceland_hoax_socks this steward request]. In short, someone using a lot of accounts has created elaborate hoax articles in German about supposed, actually non-existing instruments invented in Iceland (a nautical instrument and a tool for measuring characteristics of wool) and has gone to great lengths to "support" the hoax, including uploading fake historical documents and photos to Wikimedia Commons, archive.org and flickr. For example, they took a digitized page of the newspaper Ísafold from timarit.is and then changed one notice on that page to a text that supported their hoax, then uploaded it to Commons. They also cited books that don't exist. - [[Stefán Gunnarsson (ullarmatsmaður)]] was created here by one of these accounts, the now globally locked [[Notandi:Dulsvik]], and Dulsvik even has a teasing German text on their user page here ("Dass du bis hierher gekommen bist, beweist nur, dass du die Quellen genau in der Reihenfolge gelesen hast, in der ich sie für dich geschrieben habe. ;)" - translated: ''The fact that you've made it this far only proves that you've read the sources in the exact order I wrote them for you. ;)''). I believe that the article is a a hoax as well, using fake sources (including the document at archive.org, uploaded there recently). As I'm not familiar with the processes here, I leave it to you to deal with this; I think the article should be deleted and probably all edits by Dulsvik reverted. [[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 23. júlí 2026 kl. 22:17 (UTC) : The books used as sources are not fake. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 00:34 (UTC) ::But do they support the content of the article? I can't check. Perhaps you can. --[[Notandi:Lymantria|Lymantria]] ([[Notandaspjall:Lymantria|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 06:14 (UTC) :::The book ''Handtak og auga'', supposedly the subject's memoirs, is not in the [https://leitir.is/discovery/search?query=any,contains,Handtak%20og%20auga&tab=MyLibrary&search_scope=10000_MYLIB&vid=354ILC_NETWORK:10000_UNION&offset=0 Icelandic library database]. The document on archive.org is the only mention of it that I can find. The other three books cited are real, but one would have to find physical copies of them to determine if they actually support the article. :::I'll go to a library and look at them when I have the time. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:18 (UTC) ::::Ég kíkti á bókasafn og fann þessa Byggðasögu Skagafjarðar. Ekkert þar um þennan mann eða ullarvinnslu yfirleitt á þeirri síðu sem vísað er í. Þessi texti á archive.org virkar mjög ótrúverðugur, þetta er skjal sem notandi hlóð inn þar í þessum mánuði. Notandi sem stofnaður var nylega og hefur ekki gert neitt annað. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 10:11 (UTC) ::::: Það er enginn Stefán Gunnarsson fæddur 1861 fyrir norðan hvorki í Íslendingabók né á manntalsvef Þjóðskjalasafns. Ég hallast að því að eyða öllum framlögum notanda. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 10:48 (UTC) ::::::Já, eyða þá. Miðað við þetta og sögu notandans hlýtur þetta að vera bull. ::::::Gæti síðan [[Kalrinwage]] verið sams konar gabb? Efnistökin eru svipuð og í greininni um ullarmatsmanninn, og það er nákvæmlega ekkert að finna um efni greinarinnar annars staðar á netinu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 11:01 (UTC) :::::::Já, var einmitt að spá í því. Það er erfitt að staðfesta nema eiga þessar ágætu bækur um þjóðsögur frá Skáni. Í öllu falli er hún þá ekki nógu markverð til að vera efni í grein. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 11:04 (UTC) ::::::::Þakka ykkur öllum kærlega fyrir hjálpina í þessu máli! - "Kalrinwage" sounds suspiciously similar to "Kaldrin-Nadel", one of his fake entries (the supposed nautical instrument) in the German Wikipedia. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 18:41 (UTC) : The faker has used a mix of strategies in his German articles - sources that don't exist, sources that exist and were manipulated (like the Ísafold page), and sources that exist but don't support the content. So, I suppose that for example the article ''Ull verður gull'' cited many times here probably doesn't contain what it's supposed to, but it's hard to check as it's not available digitally (another strategy by the faker). <s>{But I see something implausible with that reference in itself: "Magnús Guðmundsson (1988). ''Ull verður gull: Ullariðnaður Íslendinga á síðari hluta 19. aldar og á 20. öld (Safn til iðnsögu Íslendinga, 2. bindi).'' Hið íslenska bókmenntafélag. bls. 161." The article does exist, see [https://leitir.is/permalink/354ILC_NETWORK/10c1517/alma991003831719706886 catalogue entry at leitir.is] - but per that entry, it spans pages 224-228 (''bls. 224-228'') in the publication, and our author cites ''bls. 161'', that is, page 161. So they cite a page which isn't actually part of that article ''Ull verður gull'' in the book. And it was published in 1989, not in 1988. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:25 (UTC) ::{{ping|Berserkur|Lymantria|TKSnaevarr}} Oh, now I see it: What they have done is they haven't actually cited the book ''Ull verður gull'' which was indeed published in 1988, but a '''1989 review of that book''', which is [https://timarit.is/page/5277848#page/n225/mode/2up available at TÍmarit]. That's very typical of such probably AI-generated fake references, they can't distinguish reviews from the works themselves, I have seen this kind of fake reference before. There's nothing about a Stefán Gunnarsson in that review, and probably not in the reviewed book either, I would guess. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:40 (UTC)</s> ::::{{ping|Berserkur|Lymantria|TKSnaevarr}} Sorry, I retract my above comments - I think I was misled by finding the review in timarit.is first before the book. The reference is about the book, right. So one now would need to get that book and check page 161. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:43 (UTC) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 24. júlí 2026 kl. 12:24 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Report concerning User:Sigurjón2013 == [[Special:Contributions/Sigurjón2013|Sigurjón2013]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 28. júlí 2026 kl. 13:16 (UTC) == Drög að grein & hagsmunaárekstur == Góðan dag, Ég gerði drög að grein um hugveituna Vörðu [[https://is.wikipedia.org/wiki/Notandi:Councilgem/Var%C3%B0a]], en sem aðstandandi er hagsmunaárekstur og því ekki eðlilegt að ég geri hana að alvöru síðu (skilst mér!) Myndi þiggja ef einhver hefur tíma yfirferð og færslu í alvöru síðu. Get gert sjálfur en vil ekki sökum hagsmunaáreksturs. kv. [[Notandi:Councilgem|Councilgem]] ([[Notandaspjall:Councilgem|spjall]]) 20. ágúst 2026 kl. 08:59 (UTC) == Ósk um yfirferð og eyðingu greinarinnar „Skúlason ehf“ == Góðan daginn, Ég hef lagt fram rökstudda beiðni á spjallsíðu greinarinnar „Skúlason ehf“ um að greinin verði tekin til eyðingar. Greinin fjallar um eldra og óskylt fyrirtæki með sama heiti og getur ranglega tengt núverandi Skúlason ehf., kt. 500920-1220, við alvarlegar ásakanir sem tengjast því ekki. Ég er eigandi núverandi fyrirtækis og hef gert skýrt grein fyrir tengslum mínum. Ég óska eftir að óháður ritstjóri eða möppudýr fari yfir beiðnina og hefji formlegt eyðingarferli. Umræðan er hér: [[Spjall:Skúlason ehf|https://is.wikipedia.org/wiki/Spjall:Sk%C3%BAlason_ehf]] <code><nowiki>~~~~</nowiki></code> [[Notandi:Arnithorskulason|Arnithorskulason]] ([[Notandaspjall:Arnithorskulason|spjall]]) 21. ágúst 2026 kl. 10:54 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-09-23|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' * You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-09-23|en}}. * If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': * Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 15. september 2026 kl. 12:58 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 22. september 2026 kl. 15:16 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> == Heimildir og tungumál == Eru heimildir á öðrum tungumálum en íslensku og ensku leyfilegar? Á sama hátt, er það sanngjarnt að koma hingað meiri upplýsingum um erlendar hluti? (Fyrirgefðu ef ég hljóma hugsjónarík.) [[Notandi:Kippur|Kippur]] ([[Notandaspjall:Kippur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 19:51 (UTC) eh3yjs3j054dp001i6jzqr85uxis80q 1980065 1980040 2026-09-23T22:10:39Z TKSnaevarr 53243 /* Heimildir og tungumál */ Svar 1980065 wikitext text/x-wiki <!-- Skiljið þessa línu eftir -->{{Potturinn}}__NEWSECTIONLINK____TOC__ == Pilibhit-tígursfriðlandið == I am not sure where to report this. [[Pilibhit-tígursfriðlandið]] was written on 3 November by [[Notandi:Pixel009]], who has been blocked on en Wikipedia as a sockpuppet and globally locked for spamming around 100 different language versions on the same subject, see [[:meta:Steward requests/Global/2025-w48#Global block/unblock for Pixel009]]. The article probably needs to be reviewed for neutrality and use of Icelandic, or possibly it should be deleted as spam. [[:en:Pilibhit Tiger Reserve]] has existed since 2008, so presumably the subject is notable. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] may have already dealt with any problems. [[Notandi:TSventon|TSventon]] ([[Notandaspjall:TSventon|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:24 (UTC) : I sometimes delete those translated sites but I decided to give this one a fix. Might need more repairing. Thanx for notifying. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:43 (UTC) == 25 ára afmæli Wikipedíu 15. janúar 2026 == þann 15. janúar næstkomandi verður 25 afmæli alþjóðlega Wikipedia verkefnisins. Ættum við ekki að minnast þess með einhverjum hætti og hafa hitting eða stafrænan viðburð? Eða baka afmælisköku? Einfalt væri að hafa mitting (stafrænan hitting t.d. í Zoom eða á einhverjum fundastað) sem byrjaði rúmlega kl. 16 það gæti tengst fyrirhuguðu "A 15-minute pre-party" sem á að byrja kl. 15:45 og vera bara afmælisóskir og svoleiðis. Hér er nánar um þann viðburð: [[metawiki:Event:Wikipedia_25_Virtual_Celebration|Event:Wikipedia 25 Virtual Celebration - Meta-Wiki]] @salvor [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. desember 2025 kl. 19:05 (UTC) :Um að gera [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-24148-9|&#126;2026-24148-9]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-24148-9|spjall]]) 12. janúar 2026 kl. 09:15 (UTC) :Hérna er frétt á RÚV um viðtalið sem ég fór í lestinni: [https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-01-26-aetladi-ser-ad-eyda-eftirlaunaarunum-a-wikipedia-464484 Ætlaði sér að eyða eftirlaunaárunum á Wikipedia] :Hér er tengill beint á upptökuna á viðtalinu (þetta var bara notalegt spjall) https://www.ruv.is/utvarp/spila/lestin/23619/bj4729 [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 17:40 (UTC) ::Vel gert! Fínt viðtal. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 18:48 (UTC) ::: Já, þetta var skemmtilegt, takk. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 19:52 (UTC) : Rás1 eða þátturinn Lestin spyr í gegnum skilaboð Vina Wikipedía á fb hvort einhver vilji koma í viðtal næstkomandi mánudag og ræða Wikipedíu og 25 ára afmælið. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. janúar 2026 kl. 15:45 (UTC) :Ég bauð mig fram ef enginn annar hefði gert það. Mikilvægt að nýta öll tækifæri til að kynna Wikipediu. Fer í viðtal á morgun mánudag. Held að það verði spurt um íslensku wikipedia, hvað sé skrifað, og t.d. hvaða grein er oftast breytt og hvaða grein er lengsta greinin og svo t.d. um wikipedíu á gervigreindartímum. Ég veit reyndar ekki hvar ég get flett upp svona statistik um íslensku wikipedíu eins og lengd greinar eða hvaða grein fólk sé áhugasamast um. Endilega komið með ábendingar [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 22:10 (UTC) == Mig vantar réttan 'fána' Hamas inn svoleiðis að ég geti tengt hana í grein Hamas. == Hæhæ. Ég er enn aðeins að læra. Mér er pínulítið óskýrt hví ég get ekki einfaldlega notað 'https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_Hamas.svg' í einu formi eða öðru [https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Qassam_Brigades í skiptum fyrir fána al-Qassam] í greininni um [[Hamas]]. Það væri kúl ef einhver gæti upphalað myndinni, það sem væri enn meira kúl væri ef einhver gæti sagt mér hvort ég geti hreinlega hlekkjað beint í efni frá wikimedia eða hvort þau sé aðskilið/mögulega frátekið ecosystem fyrir Enska alfræðiritið, hvað ég sé að gera vitlaust, og/eða hvernig ég ætti að snúa mér í þessu, hvort sé þessvegna mögulega auðveldasta launsnin að endurupphala myndinni einfaldlega á Íslenska alfræðiritið sbr Wikipedia:Hlaða_inn_skrá. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 02:24 (UTC) :Fáni Hamas sem notaður er í ensku greininni er varinn höfundarrétti, og er þess vegna ekki til sem mynd inni á Wikimedia Commons. Það þýðir að það er ekki hægt að nota hann utan ensku Wiki. Það væri hægt að hlaða honum sérstaklega upp á íslensku Wikipediu, en það er spurning hvort það væri strangt til tekið löglegt. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 05:06 (UTC) ::Takk fyrir svarið. ::Er fáni al-Qassam ekki varinn höfundarrétti? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 14:04 (UTC) :::Hann er of almennur til að njóta verndar. Þetta er bara trúarjátningin á grænum bakgrunni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 18:18 (UTC) ::::Hvað gerist ef ég brýt höfundarréttarlögin og upphel fánanum bara samt eins og [https://no.wikipedia.org/wiki/Hamas gert hefur t.d. verið hér]? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 19:54 (UTC) :::::Skránni verður eytt á endanum. Það er t.d. eyðingartillaga á [[:c:File:Emblem_of_Hamas_Vector_Graphic.svg|þessu]]. Málið með Commons er að það er mjög undirmannað og efni getur hangið inni heillengi þó að það sé höfundarréttarvarið af því að það er tímafrekt að fara í gegnum þetta. Ég mæli ekki með því að bæta í þann haug með því að brjóta vísvitandi reglur. Ef þú vilt fá þetta inn í íslensku greinina þá er ekki annað í boði en hlaða mynd inn hér og rökstyðja notkunina með svipuðum hætti og gert er á ensku útgáfunni. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 20:50 (UTC) ::::::Oki. Þá gerum við það ekki. ::::::Þá er bara að skoða aðrar leiðir sem valda ekki veseni og brjóta ekki reglur. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 23. desember 2025 kl. 00:00 (UTC) == Report concerning User:~2026-17683-2 == [[Special:Contributions/~2026-17683-2|~2026-17683-2]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:00 (UTC) :{{done}} [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:05 (UTC) == Forðist þessa tröllasíðu með rangar talsetningarupplýsingar. == Sælir, íslenska er ekki móðurmál mitt svo það gætu verið nokkrar stafsetningarvillur. Ég einfaldlega bara hef mikinn áhuga á íslenskum talsetningum og miðlum. Þess vegna hef ég gert nokkrar breytingar hér og þar, bæði til að æfa málið og til að gera upplýsingar aðgengilegar. Ég hef nýlega tekið eftir því að mikið af talsetningarupplýsingum á Wikipedia hefur verið bætt inn frá trollasíðu sem kallast The Dubbing Database. Þetta er síða sem ég hélt áður að væri í lagi, þegar skjáskot af kreditlistum voru til staðar. En smám saman fór ég að átta mig á því að þar eru margir krakkar og nettröll að breyta efni í þeim tilgangi að dreifa rangar upplýsingar. Þessi nettröll hafa gengið mjög langt í að búa til falskar upplýsingar. Á síðunni hafa til dæmis verið skáldaðar staðhæfingar á borð við að Ólafur Darri Ólafsson hafi leikið Black Bart í Sverðinu í steininum, og það sett fram sem staðreynd. Það var líka einhver gæi á síðunni sem bjó til falskt sænskt kreditlistaskjáskot úr Gravity Falls í Photoshop, eingöngu til að dreifa rangar upplýsingar. Sem rannsakandi fer þetta gríðarlega í taugarnar á mér, þar sem nettröllum tekst þannig að koma röngum upplýsingum í almenna dreifingu. Upplýsingarnar frá þessari síðu hafa allar verið settar inn af sama notanda. Ég held ekki að viðkomandinn geri sér grein fyrir að hann sé að bæta inn rangar upplýsingar en það væri þó ástæða til að fara yfir allar þessar greinar og ræða við notandann sem bætir þessu inn. Síðurnar sem ég hef hingað til séð með upplýsingum frá þessari síðu eru: Edda Björg Eyjólfsdóttir Sverðið í steininum Svampur Sveinsson Ef ekki er hægt að finna upplýsingar um talsetningar í traustum heimildum, ætti frekar að nota opinbera kreditlista frá Disney+, DVD-diskum, VHS-spólum og þess háttar. Ég veit að tilvísun eins og „VHS leikaralisti“ er ekki sú auðveldasta að sannreyna, en hún er samt þúsund sinnum betri en þessi fyrrnefnda tröllasíða. Vona að þið getið skoðað þetta nánar. Með góðri kveðju. [[Notandi:LexLuxor05|LexLuxor05]] ([[Notandaspjall:LexLuxor05|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 15:30 (UTC) :''Ofangreint fært frá [[Spjall:Forsíða]]'' --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 19:17 (UTC) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16. janúar 2026 kl. 19:45 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Misvísandi upplýsingar == Góðan daginn. Rak augun í eftirfarandi: Neðangreindar upplýsingar er að finna á síðunni "Hlaupár – Wikipedia": ''Á [[Ísland|Íslandi]] var gregoríska tímatalið tekið upp '''í byrjun október árið 1700. Þá var 10 dögum sleppt úr, svo að í stað 1. október kom 11. október.''' Dagarnir 1. til 10. október árið 1700 hafa því aldrei verið til á Íslandi.'' Allt aðrar upplysingar um sama efni koma hins vegar fram á síðunni „Gregoríska tímatalið – Wikipedia“ ''Gregoríska tímatalið var tekið upp á Íslandi árið 1700 ásamt flestum ríkjum [[Mótmælendatrú|mótmælenda]] í Evrópu. Var skekkjan þá orðin 11 dagar frá júlíska tímatalinu, en hafði verið 10 dagar þegar tímatalið var fyrst tekið í notkun árið 1582 o'''g voru þessir 11 dagar felldir niður úr árinu, þannig að 28. nóvember kom í stað 17. nóvember.''''' Sko, ég lærði þetta einhvern tíma, þ.e. hvaða dagsetningar duttu út en man ekki lengur hvort það var í okt. eða nóv.. Ég treysti mér því ekki til að laga þetta sjálf. Er ekki einhver sem getur lagað þetta til að það séu ekki misvísandi upplýsingar á síðunum? [[Notandi:DisaIvars|DisaIvars]] ([[Notandaspjall:DisaIvars|spjall]]) 17. janúar 2026 kl. 14:28 (UTC) : Kærar þakkir fyrir ábendinguna. Búinn að laga. Leiðréttingin er inni á [[Gregoríska tímatalið]]. Misskilningurinn stafar af breytingunni 1583 þegar kaþólsk lönd tóku upp nýja stíl, en þá var 10 dögum sleppt í byrjun október. Það gilti hins vegar aldrei á Íslandi og þegar nýi stíll var tekinn upp í Danaveldi árið 1700 var skekkjan orðin 11 dagar. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 14:18 (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 13:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Síður um sjónvarpsumfjöllun og íþróttir == það er mikið að greinum um íþróttatengd mál á Wikipedia en er ekki eðlilegt að hafa einhverja stefnu varðandi hvað er viðeigandi. Ég sá t.d. að einhver hafði sett inn grein um sjónvarpumfjöllun um ákveðna tegund íþrótta. Á ekki að eyða slíkum greinum? [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:01 (UTC) : Ég er sammála með síðuna um sjónvarpsumfjöllunina og gruna notanda sem er í banni um að hafa stofnað hana.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:22 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 19. janúar 2026 kl. 21:01 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Úrelt orðanotkun == Hæ, ég er með pælingu. Vitið þið um greinar þar sem er enn til staðar orðanotkun eða orðafar sem þykir úrelt í dag. Ég gerði nokkrar lagfæringar varðandi frumbyggja Ameríku og var að pæla hvort þið vitið um fleiri dæmi um orðanotkun sem þarf nauðsynlega að lagfæra í samræmi við nútíma málvenjur og samfélagslegar breytingar. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-49679-3|&#126;2026-49679-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-49679-3|spjall]]) 23. janúar 2026 kl. 12:35 (UTC) :Hæ Björn, ég hélt að þú værir í banni. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 23. janúar 2026 kl. 21:54 (UTC) == Report concerning User:LI Mintian == [[Special:Contributions/LI Mintian|LI Mintian]] &ndash; Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:PieWriter|PieWriter]] ([[Notandaspjall:PieWriter|spjall]]) 5. febrúar 2026 kl. 07:51 (UTC) == Report concerning User:~2026-92643-0 == [[Special:Contributions/~2026-92643-0|~2026-92643-0]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Notandaspjall:Quinlan83|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 23:04 (UTC) == Þýddir kvikmyndatitlar == Ég velti því fyrir mér á pottinum í fyrra hvort það væri einhver viðmiðunarregla um hvort það eigi að nota íslenska titla í greinum fyrir kvikmyndir, eða hvort það eigi að halda sig við frumtitla. Það voru skiptar skoðanir um það en það komst engin afgerandi niðurstaða. Ég sé að @[[Notandi:Akigka|Akigka]] hefur verið að gera greinar um James Bond-myndirnar með íslensku titlunum í heiti greinanna, sem mér finnst alveg fínt, en það pirrar mig pínu að það sé ekkert samræmi á milli greina um það hvort íslenskur eða enskur titill sé notaður. Ég myndi vilja semja um einhver skýr viðmið. Við höfðum rætt um að það mætti kannski nota enska titla ef þeir væru mun þekktari en sá íslenski, en það er náttúrlega huglægt mat hvers og eins. Persónulega myndi ég frekar vilja nota íslenska titla í greinarheitum þar sem það á við, enda þótt þeir séu ekki mikið notaðir, enda er það í meira samræmi við markmið þess að skrifa alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:21 (UTC) :Ég finn ekki gömlu umræðuna, nema það sé [[Spjall:Gene Wilder#Íslensk eða ensk (upprunaleg) nöfn á kvikmyndum|þessi]], en mig minnir að niðurstaðan hafi verið að nota íslenska titla ''ef þeir eru til'' (ekki búa til nýjar þýðingar), annars upprunalegan titil. Það er alla vega það sem yfirleitt er gert á öðrum útgáfum wp. Það getur samt verið í andstöðu við þá reglu að nota þekktasta heitið. Sem dæmi þá er tiltekinn ítalskur spagettívestri frá 1966 örugglega þekktastur á Íslandi undir enska titlinum ''The Good, the Bad and the Ugly'', en íslenska heitið (frá 1971) er ''Einn var góður, annar illur, þriðji grimmur''. Upprunalega heitið er hins vegar ''Il buono, il brutto, il cattivo''. Væri ekki dálítið hallærislegt að hafa greinina undir enska titlinum, þótt hann sé örugglega þekktari en hinir tveir? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:57 (UTC) ::NB. Er alveg sammála þér með ósamræmið. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:01 (UTC) :::Þetta var [https://is.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Potturinn/Safn_28#%C3%8Dslenskir_kvikmyndatitlar þessi umræða]. Það var ekki beint nein niðurstaða, en sumum fannst ekki skýrt hvenær íslensk þýðing á titli hefði öðlast formlegt gildi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:54 (UTC) ::::Ég held að það sé ekki hægt að setja eina reglu sem eigi við um allar kvikmyndir, stundum er þetta matsatriði. En meginreglan hefur alltaf verið og á við um allar greinar að nota þann titil sem flestir þekkja viðfangsefnið sem. Í fyrri umræðu nefndi ég Ísöld og Hringadrottingssögu sem dæmi um íslenska titla. The Good, the Bad and the Ugly finnst mér dæmi um mynd sem flestir þekkja undir enska titlinum. Ég hef til dæmis aldrei séð titilinn [[Segðu aldrei aftur aldrei]] og það stingur soldið. Það ætti frekar að nota enska titilinn. Sama á við um allar Bond myndirnar. En það er bara mín persónulega skoðun. Ef það á að komast einhver niðurstaða í þetta þá þarf eiginlega bara að kjósa. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 19. febrúar 2026 kl. 02:56 (UTC) :::::Bond er svolítið spes, því sumar þýðingarnar eru vel þekktar (Víg í sjónmáli, Njósnarinn sem elskaði mig, Í leyniþjónustu hennar hátignar), en aðrar held ég nánast alveg óþekktar (Þú lifir aðeins tvisvar, Logandi hræddir, Leyfið afturkallað). Hið sama virðist gilda um aðrar tungumálaútgáfur wp. Spænska og danska wp víkja þarna sum staðar út af þeirri reglu að nota innlend heiti. Mér fannst einmitt þurfa að gæta samræmis og valdi því að nota íslenska titilinn alls staðar. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 11:11 (UTC) ::::::Hitt málið er líka, eins og það stendur fyrir mínum dyrum, að meirihluti allra greina á íslensku Wikipediu notast við titla sem eru faktískt minna notaðir en alþjóðlegir titlar, því við erum jú að skrifa á tungumáli sem fáir tala. Það eiginlega hluti af eðli þess verkefnis að skrifa alfræðiefni á íslensku að notast við ýmis heiti sem eru ekki endilega vel þekkt, stundum jafnvel ekki meðal Íslendinga. Þess vegna hef ég ekkert það miklar áhyggjur þótt íslensku titlarnir séu minna notaðir en þeir ensku. ::::::Svo er hitt, að tregi til að nota íslenska kvikmyndatitla því enginn annar gerir það er hálfpartinn sjálf-uppfyllandi spádómur ef svo má að orði komast. Enginn notar þá vegna þess að enginn notar þá. Þannig að mér finnst við í raun vera að ýta undir ákveðna hneigð með því að setja íslensku titlana ekki í forgrunn þótt þetta eigi að vera alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 12:53 (UTC) : Sammála Steininum. Íslensku titlarnir mega koma svo eftir á eða í sviga.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 20:53 (UTC) ::@[[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] Þetta er áhugaverð pæling varðandi sjálf-uppfyllandi spádóm. En mér finnst ekki að það sé hlutverk Wikipedia að spyrna á móti þróun íslenskrar málnotkunar. Wikipedia á að vera hlutlaus hvað það varðar. Við notum þá titla sem fólk notar í almennu tali. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 20. febrúar 2026 kl. 00:59 (UTC) :::Það sem samt stingur mig mest núna er þessi skortur á samræmi. Eins og staðan er núna erum við með dæmi þar sem sumar greinar um kvikmyndir í sömu kvikmyndaseríunni eru með titla á íslensku en aðrar á ensku. (t.d. [[Charlie's Angels (kvikmynd)]] og síðan [[Englar Charlies gefa í botn]]). Þess vegna finnst mér ekki alveg ganga að hafa þetta algjörlega matskennt eftir greinarhöfundi. :::Akigka er líka með góðan punkt hvað varðar myndir eins og spagettívestrana, þar sem frumtitillinn er ekki sá enski, þótt hann sé líklega þekktari. Eða t.d. kóresku myndina sem flestir kalla ''Parasite'', en hét ''Gisaengchung'' á frummálinu og var þýdd sem ''Sníkjudýrin'' á íslensku. Mér finnst svakalegur ósiður þegar fólk notar ensk heiti yfir hluti sem voru ekki upphaflega á ensku, þannig að ég myndi alltaf mæla með því að íslenskur titill sé notaður í slíkum tilfellum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 09:22 (UTC) ::::Ég er frekar á því að nota íslenska titilinn sem greinarheiti ef hann er til, en annars upprunalegan titil. Mér finnst að upprunalegi titillinn eigi að koma í sviga þar sem titillinn kemur fyrst fyrir, og í listum (t.d. listum yfir myndir tiltekins leikstjóra). Í samfelldu máli inni í greinum finnst mér kannski eðlilegt að nota algengasta titilinn, ef það passar að öðru leyti. Annars er íslenski titillinn yfirleitt þjálli í samfelldu máli (beygist t.d.). Ég held að pistlar Arnaldar Indriðasonar og Ævars Arnar Jósepssonar hafi átt stóran þátt í að gera íslenska kvikmyndatitla erlendra mynda þekkta. Það er ólíkt að skrifa um kvikmynd í samfelldu löngu máli, eða setja saman topp-10-lista eða svipað; en það er oft eina samhengið þar sem vissir kvikmyndatitlar koma fyrir á Íslandi - umfjöllunina vantar. Það er líka ástæðan fyrir því að oft eru íslenskir titlar "listrænna" kvikmynda þekktari en titlar hasarmynda: af því þær hafa fengið sérstaka umfjöllun. Kvikmyndagreinar hér á is.wp eru líka dæmi um umfjöllun, svo þær hafa áhrif, hvort sem okkur líkar það betur eða verr :) [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 12:24 (UTC) :::Einn annar punktur sem mig langar til að benda á er að ef íslenskir titlar væru meginreglan í greinum hér væri þröskuldurinn aðeins hærri til að skrifa greinar. Eins og staðan er núna eru mjög margar greinar um kvikmyndir skrifaðar af fólki sem bersýnilega kann ekki íslensku og hendir bara inn örgreinum sem innihalda engar upplýsingar. Ef það væri meginregla að taka a.m.k. fram íslenskan titil myndi slíkum greinum mögulega fækka. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. febrúar 2026 kl. 01:34 (UTC) ::::Meginreglan að nota íslenskan titil er til á [[Wikipedia:Nafnavenjur greina]]. Þetta er frekar um eftirfylgni. Sammála að eyða greinum sem eru bara "Titill er bandarísk kvikmynd". [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:18 (UTC) :::::Þannig að þú myndir segja að samkvæmt núgildandi venjum sé rétt að kvikmyndatitlarnir séu á íslensku, ef íslenskur titill er fyrir hendi? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:52 (UTC) == Ágreiningur um hlutlægni og notkun stjórnunarheimilda á [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] == Góðir Wikipedíuþátttakendur. Ég legg hér fram tvo tengda málaflutning er varða greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] og óska eftir sjónarmiðum óháðra ritstjóra og stjórnenda. === 1. Efnislegur ágreiningur: „Umræða um alþjóðamál" === Bætt var við kafla í greinina sem fjallar um persónulegar skoðanir einstakra flokksleiðtoga á Kína, Rússlandi og Norður-Kóreu. Ég ([[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]]) lagði til að kaflinn yrði annaðhvort fjarlægður eða orðaður á hlutlægan hátt, með vísan til [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] og [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]: * Kaflinn er í óhófi langur miðað við aðra hluta greinarinnar og gefur persónulegum skoðunum óhóflegt vægi. * Engin sambærileg grein um íslenskt stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur slíkan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. * Heimildin sjálf (Vísir) staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir, ekki flokksstefna. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er ósammála og við höfum verið í samningaviðræðum um málamiðlun á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]]. Kjarnaágreiningurinn snýst um orðalag: ég lagði til „rætt hvað megi læra af" en TKSnaevarr krefst „hrósað." Munurinn er grundvallarmunur á hlutlægri lýsingu og dómsályktun. Ég bið óháða ritstjóra um að kynna sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og gefa sjálfstætt álit á því hvort kaflinn standist kröfur [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. === 2. Notkun stjórnunarheimilda af aðila í ágreiningi (WP:INVOLVED) === Tímaröð atburða 21. febrúar 2026: # Klukkan '''16:43 UTC''' læsti [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] með þeim rökum að bíða skyldi eftir samkomulagi. # [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er sjálfur virkur þátttakandi í efnislegum ágreiningi um greinina — hann hefur lagt fram fjölmörg rök á spjallsíðunni gegn breytingum mínum. # Klukkan '''23:26 UTC''' — meðan greinin var læst öðrum ritstjórum — gerði [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] verulegar breytingar á greininni (+1.793 bæti) '''án nokkurrar breytingarlýsingar'''. # Í þeim breytingum notaði hann orðalagið „hrósað" — það sama orðalag sem ég hafði gert skýrar athugasemdir við á spjallsíðunni og sem við höfðum ekki náð samkomulagi um. Með öðrum orðum: TKSnaevarr læsti greinina fyrir öðrum, og notaði síðan stjórnunarrétt sinn til að breyta greininni einhliða í ágreiningi þar sem hann er sjálfur hlutaðeigandi. Enginn annar ritstjóri gat brugðist við eða gert gagnbreytingar meðan á þessu stóð. Á enskri Wikipedíu er þetta brot á [[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]], sem kveður skýrt á um: ''"editors should not act as administrators in disputes in which they have been involved"''. Á íslensku er samsvarandi meginregla skráð á [[Wikipedia:Deilumál|reglum um deilumál]], þar sem fram kemur að ''„moppudýr eru ekki dómarar"''. Ég vil taka það fram að ég geri mér fulla grein fyrir að [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] hefur að öllum líkindum lagt þetta fram í góðri trú. Hér er ekki um persónulegar ásakanir að ræða. Vandinn er meginreglulegar: þegar stjórnandi er virkur þátttakandi í ágreiningi, á hann ekki að nota stjórnunarheimildir til að úrskurða í þeim sama ágreiningi. Tveir aðrir stjórnendur, [[Notandi:Bjarki S|Bjarki S]] og [[Notandi:Berserkur|Berserkur]], hafa einnig tekið þátt í ágreiningnum á sama hlið og TKSnaevarr, sem þýðir að þrír af hlutaðeigandi aðilum eru stjórnendur. === Beiðni === # Að '''óháðir ritstjórar''' kynni sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og taki afstöðu til efnislegs ágreinings um kaflann „Umræða um alþjóðamál" með hliðsjón af [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. # Að '''óháður stjórnandi''' endurskoði hvort lásingin og breytingarnar 21. febrúar 2026 hafi verið í samræmi við meginreglur um hlutlægar stjórnunarheimildir. # Að greinin verði opnuð aftur fyrir almennar breytingar þar til efnislegur ágreiningur hefur fengið réttilega meðferð á spjallsíðunni. Takk fyrir tímann. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 00:04 (UTC) :Ég hef ekki kynnt mér spjallsíðuna, hef ekki mikinn áhuga á því og er líka ekki stjórnandi á síðunni. Vildi bara benda á að það er enginn ritstjóri á Wikipedia. Og svo verður líka erfit að finna óháðann stjórnanda, það hafa allir sínar skoðanir. Ertu þá að tala um einhvern sem hefur ekki nú þegar tekið þátt í spjallsíðunni? [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 22. febrúar 2026 kl. 02:30 (UTC) :@[[Notandi:Steinninn|Steinninn]] Takk fyrir athugasemdina. Ég er að biðja um álit stjórnenda sem hafa ekki þegar tekið þátt í umræðunni á spjallsíðunni — sérstaklega vegna þess að annar hluti málsins snýr að notkun stjórnunarheimilda. Þrír stjórnendur hafa þegar tekið afstöðu á sömu hlið í efnislegum ágreiningi, og einn þeirra læsti greinina og breytti henni síðan sjálfur meðan hún var læst. Ég taga hér þá stjórnendur sem hafa ekki tekið þátt og bið um álit: @[[Notandi:Akigka|Akigka]] @[[Notandi:Bragi H|Bragi H]] @[[Notandi:Krun|Krun]] @[[Notandi:Salvor|Salvor]] @[[Notandi:Stalfur|Stalfur]] @[[Notandi:Stefán Örvar Sigmundsson|Stefán Örvar Sigmundsson]] @[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:49 (UTC) Ég vil árétta að '''aðalkrafa mín er að kaflinn „Umræða um alþjóðamál" verði fjarlægður alveg'''. Rökin eru: * '''[[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]''' — Kaflinn gefur persónulegum skoðunum einstakra meðlima óhóflegt vægi í yfirlitsgrein um stjórnmálaflokk. Heimildin sjálf staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir sem flokkurinn hefur ekki samþykkt sem stefnu. * '''[[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]''' — Kaflinn gefur þá mynd að flokkurinn sem slíkur hafi afstöðu til þessara ríkja, þegar heimildirnar segja hið gagnstæða. * '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]''' — Aðalheimildin (Vísir, 29. des. 2025) er fréttaskýring/greining, ekki bein frétt. Uppruni efnisins er athugasemdir á samfélagsmiðlum. * '''[[:en:WP:LABEL|WP:LABEL]]''' — Orðalagið „hrósað" er gildishlaðin dómsályktun. Viðkomandi ræddu um innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu, sem er fjarri „hrósi" við ríkisstjórnir. * '''Enginn fordæmi''' — Engin önnur grein um íslenskan stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur sambærilegan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. Kaflinn sem nú stendur í greininni var málamiðlun af minni hálfu — upphaflega fjarlægði ég hann alveg. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:53 (UTC) :Þar sem ég er beðin sérstaklega sem stjórnandi um álit á greininni þá las ég hana yfir og hef strax eftirfarandi athugasemdir. :Það þarf að lagfæra greinina þannig að hún sér hlutlæg, upplýsandi og byggi á heimildum og inntakið sér atriði sem skipta máli. Eins og er þá virðist sumt vera efni sem á meira heima í fréttabréfi innan félagsins og hefur lítið upplýsingagildi og er of hlutdrægt til að passa í alfræðiriti og Wikipedíugrein. Kaflinn umræða um alþjóðamál ætti að fara út í heilu lagi. Það kemur okkur ekkert við hvað einhverjir hafa rætt á samfélagsmiðlum og wikipediagrein er ekki réttur vettvangur fyrir hugleiðingar fólks í stjórnmálum (t.d. setning eins og: "Sósíalistaflokkurinn hefur áréttað að viðhorf flokksmeðlima til þessara ríkja séu persónubundin og að flokkurinn hafi ekki mótað formlega stefnu í þeirra garð..... :Þetta er satt að segja bara orðavaðall og jafnvel atriði úr stefnuskrá flokka ættu ekki heima í wikipediagrein ekki nema í mjög knöppu formi (t.d. ef flokkur er með að móti ESB aðild þá má segja það og vitna í stefnuskrá flokksins en wikipedia er ekki vettvangur til að rökstyðja hvers vegna einhver flokkur er með eða móti ESB eða reka áróður fyrir einhverju ákveðnu viðhorfi. :Það er líka margt annað rugl í greinni og orðalagið og heimildanotkunin "samkvæmt Gunnari Smára..." er viðvaningsleg og ekki rétt heimildanotkun. það verður að vísa í birtar áreiðanlegar heimildir og það eru ákveðnar reglur um hvernig það er gert. :Hér er dæmi um eina breytingu á setningu sem ég sting upp á: Í stað setningarinnar "Mikil bylting og innanflokks átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025, þar sem að meðal annars Gunnar Smári var sakaður um ofríki og andlegt ofbeldi. Sólveig Anna Jónsdóttir formaður Eflingar sem að hafði verið virk innan flokksins sagði meðal annars af sér" komi setning eins og "Mikil átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025 sem endaði með......" Ég veit ekki hvað gerðist, mig minnir að það hafi verið þannig að flokkurinn klofnaði og fyrrum forusta varð undir í kosningum og stofnaði aðra hreyfingu með oddvita flokksins í borginni, það hlýtur að vera hægt að segja það á hlutlausu og knöppu máli og með því að vísa í áreiðanlegar heimildir (at huga að dagblöð eru ekki alltaf áreiðanlegar heimildir, innnanhússkjöl stjórnmálaflokks eða munnlegar heimildir eru aldrei áreiðanlegar heimildir sem passa í wikipedia grein) það er bara rugl að hafa með að einhver sem "hafi verið virk innan flokksins" hafi sagt af sér. [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 00:58 (UTC) ::Umfjöllunin um þessi alþjóðamál var ekki bara byggð á umræðum á samfélagsmiðlum. Þetta voru mál sem margir fjölmiðlar voru búnir að fjalla um og fleiri en einn meðlimur í flokknum voru búnir að tjá sig um við fjölmiðla. Á slíku stigi er ekki hægt að láta eins og þessi ummæli séu einkamál eða að þau eigi ekki erindi í heildstæðri umfjöllun um flokkinn. Hlutlaus umfjöllun getur ekki byggt eingöngu á sjálfsmynd flokksins eða eingöngu á frumgögnum sem koma frá honum sjálfum. ::Ég vil annars benda á að '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]'''-reglan sem @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] vísar til hér leggur ekkert bann við notkun fréttaskýringa sem heimilda, heldur nefnir hún skoðanapistla. Þetta er ekki sami hluturinn og ekkert í reglunni gefur til kynna að greinar á borð við þá sem var vísað til hér séu óviðeigandi. ::Grein Vísis sem vitnað var í var samantekt á ýmsum ummælum meðlima Sósíalistaflokksins, auk viðtals við leiðtoga flokksins þar sem hann gerði stuttlega grein fyrir viðhorfum sínum. Þegar greinin inniheldur viðtal við ytri aðila er bersýnilega ekki um að ræða bara viðhorf greinarhöfundar. ::Þar fyrir utan var ekkert af orðalagi greinarhöfundarins sem telja mætti gildishlaðið (t.d. "harðstjórnarríki") endurtekið í málsgreininni á Wikipediasíðunni. Eingöngu var vitnað í staðreyndir sem hlutrænt sé mátti telja réttar samkvæmt upplýsingunum í heimildinni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:36 (UTC) :Fyrir mitt leyti get ég ekki fallist á að téður kafli verði alveg fjarlægður. :WP:UNDUE lýsingin er afbökun. Hér er ekki um hvaða einstaka meðlim sem er heldur þann sem Sósíalistar hafa kjörið í stöðu sem samkvæmt hefðum og venjum er álitin vera ein æðsta staða stjórnmálaflokks. Að mér vitandi hefur Wikipedia ekki sett neina stefnu að öll umfjöllun um flokka þurfi að byggjast eingöngu á formlega samþykktri stefnu. Það er ekki fjarri lagi að fjalla um hvað formaður flokksins telur góða stefnu, og í þessu tilviki er hann að vísa í aðgerðir annarra ríkja sem honum hugnast. Það er varla ósanngjarnt að nefna slíkt enda gefur það einhverja mynd af því hvert hann myndi vilja að flokkurinn myndi stefna, á meðan það er nógu góð tenging við almenna stefnu flokksins (sósíalismi). Slík umfjöllun gæti þó úreldast ef það koma aðrir leiðtogar síðar sem eru andstæðrar skoðunar. :Fellst ekki á að WP:NPOV eigi við eins og greinin er núna, sbr. fyrri rökstuðning. :WP:RSOPINION-rökin eru fjarstæð og tek ég undir rök [[Notandi:TKSnaevarr|Notandi:TKSnaevarrs]] um að fréttaskýring er alveg nothæf heimild, einkum í ljósi þeirra gagna sem fylgja með henni. Athuga skal að verið er að vísa í athugasemdir sem Sæþór á að hafa ritað, og sýnist mér hann ekki hafa andmælt því að hafa skrifað þær. :WP:LABEL - Ef ummælin „Xi er bókstaflega besti leiðtogi jarðar og nýtur hæsta viðurkenningareinkunnar“ og „Við værum mjög heppin að fá þá [Pútin, Kim Yong-Un, o.fl.] sem leiðtoga í stað hinna ólýðræðislegu trúða á þingi“, ásamt því að segja hversu góðar tilteknar aðgerðir stjórnvalda á Rússlandi og Norður-Kóreu er ekki hrós gagnvart einstökum ríkisstjórnum og leiðtogum, þá veit ég varla hvað hrós er. :Engin fordæmi - Það eitt og sér er ekki ástæða til þess að fjarlægja umfjöllun, á meðan hún hlítir reglum Wikipediu. Þó yrði að gjalda varhug við því ef einhver sem er virkur í stjórnmálastarfi í íslenskum stjórnmálaflokk færi að setja inn slíka umfjöllun, hvort sem það er um eiginn flokk eða annan. Hið sama gildir um breytingar á efni slíkra umfjallana. :Þó ég taki undir að greinin er ekki fullkomlega vel framsett, þá virðist ekki vera slíkir annmarkar á efnisvalinu að það réttlæti eins mikla hreinsun og verið er að krefjast. :Þá vil ég minnast sérstaklega á regluna [[:en:WP:COI|WP:COI]] en hún felur í sér að frambjóðendur, fólk sem starfar beint fyrir frambjóðendur, og annað fólk sem tekur þátt í kosningabaráttunni eigi ekki að breyta síðunni um eigið framboð eða annarra. -[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] ([[Notandaspjall:Svavar Kjarrval|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 20:31 (UTC) ::@Svavar Kjarrval @Berserkur — WP:COI krafan byggir á þeirri forsendu að þið þekkið raunverulega deili á mér. Ég vil taka það skýrt fram: Ég hef aldrei gefið upp raunverulegt nafn mitt, deili eða tengsl við stjórnmálastarf á Wikipedia. Notandanafnið mitt er „Gudrodur" — þetta er handahófskennt notandanafn sem tengist ekki endilega raunverulegu nafni mínu. ::Þegar þið gefið í skyn að þið vitið hverjir ég er í raun og veru, og notið þær upplýsingar til að rýra framlag mitt, er það í besta falli WP:SPECULATION og í versta falli í andstöðu við WP:OUTING, sem kveður á um að persónulegar upplýsingar um ritstjóra skuli aldrei birtar eða notaðar án samþykkis þeirra. ::WP:COI kröfur verða að byggjast á upplýsingum sem ritstjórar hafa sjálfir birt á Wikipedia, ekki á grunni um hver einhver sé í raun. Ég hafna þess vegna þessari kröfu. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 22:21 (UTC) '''Uppfærsla:''' Ég hef grisjað kaflann „Umræða um alþjóðamál" í greininni og vil reyna að ná sátt við [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]]. Kaflinn er nú styttur úr þremur málsgreinum í tvær: # Fjarlægði málsgrein um Kristinn Hannesson (5. sæti á framboðslista, ekki forystumaður). # Breytti „hrósað" í „rætt hvað megi læra af" — nákvæmara gagnvart heimildinni þar sem viðkomandi ræddu innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu. # Fjarlægði setningu um „bandarískan áróður" sem var tekin úr samhengi. # Styttingin styður við [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] — kaflinn gefur nú ekki lengur óhóflegt vægi. Ég hef spurt TKSnaevarr á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]] hvort hann sé sáttur við þessa útgáfu. Ef sátt næst þar þá er efnislegur ágreiningur leystur. Spurningin um notkun stjórnunarheimilda ([[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]]) stendur þó enn — óháð niðurstöðu efniságreiningsins er það meginregluatriði að stjórnandi eigi ekki að læsa grein og breyta henni síðan sjálfur í eigin þágu í ágreiningi. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 12:54 (UTC) :Þetta er slatti að kíkja á, skoða. [[Notandi:Stalfur|Stalfur]] ([[Notandaspjall:Stalfur|spjall]]) 24. febrúar 2026 kl. 20:14 (UTC) :Ég læsti síðunni tímabundið til að koma í veg fyrir breytingastríð, þar sem þú hafðir ítrekað tekið setninguna út án samráðs eða umræðu. :Breytingarnar sem ég gerði voru ekki "í eigin þágu", heldur voru þær byggðar á málamiðlunartillögum sem þú hafðir lýst þig fylgjandi eða voru beinlínis frá þér komnar, þ.e. að færa umfjöllunina í sér kafla, bæta við fleiri heimildum (meðal annars heimild sem þú lagðir sjálfur til um Norður-Kóreuferðina) og bæta við samhengi um ummælin sem vísað var í. :En nei, ég er annars ekki sáttur við breytingarnar eins og þær standa, því þær fela hreinlega í sér yfirvarp. Það er til dæmis fáránlegt að halda því fram að notkun orðsins "hrósa" gefi skakka mynd af ummælunum sem voru viðhöfð. Á spjallsíðunni talar þú um að hugtakið gefi í skyn "blinda aðdáun", sem er afbökun á merkingu orðsins. Ef ég segi að einhver standi sig vel er ég að hrósa honum. Ummælin í tilvitnuðum greinum verða ekki túlkuð sem neitt annað en hrós, og það að halda öðru fram er í besta falli orðhengilsháttur og í versta falli vísvitandi útúrsnúningur. :Ég hafna því líka alfarið að ég hafi tekið orðin um bandarískan áróður úr samhengi og bið þig um að rökstyðja það frekar. Þetta eru tilvitnanirnar í Sæþór þar sem hann notaði orðið: :: ''Hugmyndin að þetta séu vondir leiðtogar (eða Assad) er hreinn vestrænn áróður.'' :og :: '' Við erum með mjög sjúka fjölmiðla sem eru oft að endurtaka lygi og áróður Bandaríkjanna'' :Setningin sem ég skrifaði, og þú tókst út, var á þessa leið: ''Sæþór hefur gagnrýnt umfjöllun vestrænna fjölmiðla um þessi ríki og leiðtoga þeirra og segir hana einkennast af bandarískum áróðri.'' :Ég fæ ekki séð að setningin sem ég skrifaði sé á nokkurn hátt röng, ósanngjörn eða tekin úr samhengi. Hún er rétt lýsing á afstöðu sem viðkomandi hefur lýst yfir að minnsta kosti í tvígang. :Ég sé ekki að @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn þar sem hann reynir að þurrka út umfjöllun sem hann telur að geti skapað neikvæð hughrif hjá lesendum, enda þótt hún sé ekki annað en hlutræn upptalning á afstöðum sem leiðtogar í flokknum hafa sannanlega viðrað á opinberum vettvangi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:05 (UTC) ::Ég vil annars bæta við að ef umfjöllunin um þessi viðhorf þykir ekki eiga heima í greininni um flokkinn ætti að mega færa hana í nýlega skapaða grein um Sæþór sjálfan sem Guðröður gerði. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:08 (UTC) ::''Ég sé ekki að @Gudrodur sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn'' ::Augljóslega. Guðröður var á lista Sósíalista fyrir síðustu Alþingiskosningar, þannig að sniðið ''hagsmunaárekstrar'' getur átt við breytingar hans. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 11:07 (UTC) == Report concerning User:Ormur12345 == [[Special:Contributions/Ormur12345|Ormur12345]] &ndash; Vandalism. https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%9Eorskur&diff=prev&oldid=1949779 <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 9. mars 2026 kl. 08:53 (UTC) == Tillaga um fjöldaeyðingu == Ég sting upp á fjöldaeyðingu á greinum eftir @[[Notandi:NewPC2024|NewPC2024]]. Notandinn ber ábyrgð á mörgum algerlega innihaldslausum greinum um kvikmyndir. Það er ekki hægt að líta svo á að flestar þessar greinar innihaldi neinar upplýsingar. Notandinn hefur verið settur í altækt bann frá öllum útgáfum Wikipediu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:53 (UTC) :Þessu skylt, þá finnst mér spurn hvort það ætti að fara í allsherjarhreinsun gegn öllum sams konar einnar setningar örgreinum um kvikmyndir. Þær innihalda engar upplýsingar og virðast eingöngu hafa verið stofnaðar til að fjölga leitarniðurstöðum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:59 (UTC) ::Sammála. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 00:08 (UTC) :::Sammála báðu, en veistu hvað þetta eru sirka margar greinar? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 11:48 (UTC) :::: Tók eyðingarsyrpu yfir kvikmyndir flokkaðar síðustu 10-12 ár. Stundum eru síðurnar með heimildir og uppl. um talsetningu. Er tregari til að eyða þeim.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:08 (UTC) :::::Já, það mætti hlífa greinum sem hafa eitthvað að segja um talsetningu eða þannig. :::::Eitt sem ég ætti að nótera er að NewPC2024 er að öllum líkindum sama manneskja og MarchPro og HienPCWiki og fleiri aðgangar sem allir hafa verið settir í altækt bann vegna svipaðrar hegðunar á öðrum tungumálaútgáfum. Þannig að það er sama manneskjan sem stendur líklega fyrir flestum þessum örgreinum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:12 (UTC) ::::::Á meðal greina með minna en 200 stafi (ekki bæti eins og í breytingarsögu) eru þessar greinar sem mætti líka eyða: [[Little Miss Sunshine]], [[G.I. Joe: The Rise of Cobra]], [[The Vow]], [[G.I. Joe: Retaliation]], [[Hrói höttur: Karlmenn í sokkabuxum]], [[Aleinn heima 4]] og [[Aleinn heima 5]]. [[meta:Steward_requests/Checkuser/2022-06#NewHenry2022@is.wikipedia]] er staðfesting á því að HienProWiki notar nokkra aðganga. Ég tel að HienProWiki og hinir aðgangarnir sem TKSnaevarr nefndi sé langtímavargurinn Bambifan101, [[:En:Wikipedia:Long-term abuse/Bambifan101]] fyrir skýrslu um hann, hann hefur verið virkur í yfir einn áratug.--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 16:57 (UTC) :::::::Aldeilis karakter. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 19:46 (UTC) ::::::::Mögnuð lesning! [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:39 (UTC) == Kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia == Ég las mig nýverið til um helstu gagnrýnisraddir á Wikipedia og þar kemur fram að um 80 til 90 prósent þeirra sem breyta Wikipedia eru karlmenn sem gerir það að verkum að oft eru síður skrifaðar út frá karllægu sjónarhorni. Ég vil því leggja til að íslenska Wikipedia ráðist í átak við að jafna kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia dags daglega. [[Notandi:Herra Jafnrétti|Herra Jafnrétti]] ([[Notandaspjall:Herra Jafnrétti|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:59 (UTC) : Sæll, geturðu staðfest að þú heitir Björn? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:16 (UTC) :Tæknilega séð gætirðu jafnað kynjahlutföllin örlítið með því að hætta að skrifa hér sjálfur, Björn. Þá myndi karlkyns notendum fækka um einn. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:31 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|spjall]])</bdi> 19. mars 2026 kl. 11:15 (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] == :Moved to [[Wikipedia:Vélmenni#SchlurcherBot]].--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 00:23 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 3. apríl 2026 kl. 17:11 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Report concerning User:Nikkilasi == [[Special:Contributions/Nikkilasi|Nikkilasi]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 14. apríl 2026 kl. 11:27 (UTC) == Report concerning User:~2026-23045-73 == [[Special:Contributions/~2026-23045-73|~2026-23045-73]] &ndash; Vandalism. Using many temporary accounts. Sorry for posting in English. <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[User:lp0 on fire|<span style="color:#c56030;background:inherit;">lp0&nbsp;on&nbsp;fire</span>]]&nbsp;[[User talk:lp0 on fire|<span style="color:#64cea0;background:inherit">()</span>]] 14. apríl 2026 kl. 13:14 (UTC) == Report concerning User:~2026-22837-55 == [[Special:Contributions/~2026-22837-55|~2026-22837-55]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 17. apríl 2026 kl. 09:59 (UTC) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 26. apríl 2026 kl. 00:57 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Report concerning User:~2026-25639-48 == [[Special:Contributions/~2026-25639-48|~2026-25639-48]] &ndash; Vandalism. Please check IP <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 27. apríl 2026 kl. 12:04 (UTC) == Report concerning User:Harry Maguuuiiirrreee == [[Special:Contributions/Harry Maguuuiiirrreee|Harry Maguuuiiirrreee]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 26. maí 2026 kl. 11:31 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27. maí 2026 kl. 17:14 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Sniðmátsgögn (TemplateData) og Breytur == Mér finnst bara smá þörf á að ávarpa þetta, þar sem ég hef verið að kynnast sniðmátsgögnunum í notkun og uppsetningu. Það er verið að tala um gildi út um allt í þessu þegar verið er að tala um breytur og það truflar mig heil ósköp. Hvernig á maður þá að tala um gildin sem eiga að fara inn í þessar breytur? Á ensku þetta kallaðar parameters. Réttast væri að kalla það Breytur eða Færibreytur. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 08:41 (UTC) :Fór í gegnum þetta á translatewiki ([https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-templatedata-user&language=is&action_source=search&filter=&optional=1&action=translate Þýðing á TemplateData]) en það má endilega einhver yfirfara það. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 10:37 (UTC) ::Fínt. Þetta var eflaust óviljaverk að þýða parameter sem gildi. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 13:23 (UTC) == Report concerning User:~2026-33230-90 == [[Special:Contributions/~2026-33230-90|~2026-33230-90]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 11:29 (UTC) == Stubbar og Stubbaflokkar þurfa uppfærslu == Ég hef verið að vinna í að setja upp [[Snið:Asbox]] til að uppfæra stubbasniðin okkar, þetta er allt að koma (þetta eina staka [[Snið:Stubbur|stubbasnið]] er orðið ansi feitt og frekar fráhrindandi að fara bæta við fleirri breytum inn í það, en núna er hægt að umbreyta því öllu og leyfa stubbum að vera stök stubbasnið. Það væri ekkert mál í rauninni að láta allt svo vísa á rétta leið frá gamla stubbinum á meðan því er skipt út. En útfrá þessu þá fór ég að pæla í stubbaflokkunum, það er allt <code>Flokkur:Wikipedia:</code> og sýnist það fela flokkinn. Veit ekki alveg af hverju við erum að fela að einhver grein sé stubbur með því að hafa flokkinn ósýnilegan og Enska Wikipedia er ekki að notast við falda flokka. Væri ekki bara tilvalið að uppfæra flokkana fyrir stubba í leiðinni? Það er nú eftir allt saman hægt að breyta gömlum flokkum í tilvísun, eins og allt annað. Ef fólk færi að bæta efni við stubb, þá er gott að geta séð stubba flokkinn líka, detta inn í að uppfæra fleirra af sama tagi, það ættu að vera margar leiðir að öllu, ekki endilega að þurfa leita að því, heldur að geta bara dottið óvart inn í það líka. [[w:Category:Stubs|Category:Stubs]] Hvað finnst fólki? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 16:34 (UTC) :: Nægir ekki að merkja stubba? Til hvers að flokka? Hvernig erum við að fela að grein sé stubbur? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 19:31 (UTC) :::Stubbarnir eru flokkaðir svo að fólk geti bætt við greinar innan þeirra áhugasviðs. Stubbaflokkarnir eru faldir með <nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki>. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:40 (UTC) :::Að bæta stubbasniði bætir sjálfkrafa viðeigandi stubbaflokki, svo það var alltaf til staðar þessi flokkun. En það er hægt að birta þessa földu flokka í stillingunum, var að finna það sjálf. Datt í hug að [[:Flokkur:Wikipedia:Allir stubbar|Wikipedia:Allir stubbar]] gæti verið eini sýnilegi flokkurinn í þessu og hinir haldið áfram að vera faldir, því útfrá því getur fólk fundið aðra falda flokka (hægt er að sjá þá ef maður er inn í sjálfum flokknum eftir allt saman). Þá getur fólk fundið flokkinn og alla hina stubbaflokkana ef þeim dettur í hug að hjálpa til að bæta við efni [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 09:31 (UTC) :Það er alveg hægt að einfalda Snið:Stubbur svo það sé auðveldara að bæta við það. Snið:Asbox notast við snið fyrir hvern flokk, sem gerir það að verkum að það þyrfti þá að breyta yfir 10 þúsund greinum. Jafnvel með vélmenni, sem keyra sjálfgefið með 6 breytingar á mínútu, þá tæki það yfir 27 klukkustundir og myndi fylla nýlegar breytingar. Það útaf því að sniðið sé flókið og flokkarnir faldir er IMO ekki þess virði. :Tillögur geta verið opnar í 2 vikur, sem er lengri tími en á ensku wikipediu, en þetta er líka smærra samfélag og þessi tími er í takt við minni wikipediur. :Wikipedia forskeytið í flokkunum var líka gagnrýnt af Logiston. Ég man ekki eftir umræðu um Wikipedia forskeytið, þannig það er líklega ekki meirihluti fyrir því. Það þyrfti að kljást við árekstra eins og Flokkur:Trjástubbar gæti innihaldið felld tré eða stuttar síður um tré og ætti ekki að innihalda bæði. Það er þó leysanlegt vandamál. :Það að gera flokkana sýnilega aftur er lítið mál en það þarf meirihluta fyrir því. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:38 (UTC) ::málið er að það þarf ekki að fara og breyta síðum sem nota {{tl|stubbur}} í núverandi mynd því það er frekar einfalt mál að umbreyta honum til að nota þetta switch case til að lauma inn nýju stubbunum og bara venja sig af því að vera nota bara þetta eina snið. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:43 (UTC) ::Ein leið til að halda nokkuð í hvernig stubburinn virkar núna væri að notfæra okkur undirsnið til að búa til sérhæfðu stubbasniðin, þá gæti það verið {{tl|Stubbur/dagblað}} í staðinn fyrir {{tl|Stubbur|dagblað}} [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 22:25 (UTC) :::Það myndi laga það ákveðna vandamál. Snið:Stubbur tekur líka við allt að þremur stubbaflokkum. Algengt dæmi er <nowiki>{{Stubbur|æviágrip|Ísland}}</nowiki> sem hefur textann "æviágrip sem tengist Íslandi" sem fer líka í sér flokk, af því að æviágripastubbarnir voru orðnir margir. Stubba undirsniðin myndu annaðhvort taka upp það orðalag eða vera með allt að þrjú stubbabox. Asbox þyrfti alltaf að styðja aðra beygingarmynd en nefnifall. Ef það er eitt stubbabox fyrir þrjá eða tvo stubbaflokka, þá þarf það að styðja enn fleiri beygingarmyndir. Ef það þarf að teygja sig það langt til að fá Asbox til að virka fyrir íslensku þá er alveg eins hægt að búa til module frá grunni. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:22 (UTC) ::::Mér sýndist að beyging á orðum í núverandi {{tl|Stubbur}} vera skrifað sérstaklega, en ekki eitthvað module sem kann að beygja orðin. {{Tl|Asbox}} styður það, bæði á undan og eftir orðinu "grein" og hægt er að bæta tenglum því það er bara strengur sem það bætir inn [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:32 (UTC) :Þannig að það virðist vera í lagi að ég fari yfir og uppfæri stubbasniðin til að nota {{tl|Asbox}}, enginn virðist mótfallinn því. Set upp á {{tl|Stubbur/sandkassi}} hvernig hægt væri að umbreyta upprunalega {{tl|stubbur}} til að nota síðan nýja dæmið svo það verði engin þörf á að fara í gegnum fjall af gömlum stubbum til að byrja að nota nýtt kerfi, svo það verði auðveldara að bæta nýjum gerðum af stubbum í framtíðinni. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 25. júní 2026 kl. 09:04 (UTC) :Langar að ræða aðeins meira um nafnasamræminguna sem stungið var uppá: [[Flokkaspjall:Wikipedia:Íslandsstubbar]], @[[Notandi:Snævar|Snævar]]. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 3. júlí 2026 kl. 10:41 (UTC) Hvað með að Snið:Stubbur verði að module og stubbaflokkarnir séu skilgreindir eins og tafla1 eða tafla2? Mætti orðalagið í flokkum "Stubbar sem tengjast x" hverfa, nema þar sem þörf er á aðgreiningu. Til dæmis "Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku" yrði að "Wikipedia:Afríkustubbar" eða "Afríkustubbar"? Tafla1 <syntaxhighlight lang=lua> local conf = { -- mynd, greinarheiti stubbaflokks, nefnifall stubbaflokks, þágufall stubbaflokks, eignarfall stubbaflokks, flokkur {"LocationAfrica.png", "Afríka", "Afríka", "Afríku", "Afríku", "Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku"}, } </syntaxhighlight> Tafla2 <syntaxhighlight lang=lua> local conf = { -- mynd, greinarheiti stubbaflokks, nefnifall stubbaflokks, þágufall stubbaflokks, eignarfall stubbaflokks, flokkur {mynd="LocationAfrica.png", greinarheiti="Afríka", nefnifall="Afríka", ["þágufall"]="Afríku", eignarfall="Afríku", flokkur="Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku"}, } </syntaxhighlight> --[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:08 (UTC) :Það væri alveg hægt að taka til í hvernig stubbaflokkar eru nefndir og áframsenda/tilvísa þangað frá þeim gamla. :Veit ekki alveg hvernig það væri einfaldara að umbreyta {{tl|Stubbur}} í module (hef ekki prófað að skapa module frá grunni sjálf), [[Snið:Asbox]] (nýja stubba grunnsniðið) notar stubba module [[Module:Article stub box]] sem kemur frá upphaflega wikipedia. Búin að prófa að gera nýtt stubbasnið til sýnis með {{tl|Stubbur/dagblað}}, og við að hafa það sem undirsíðu/snið þá er alltaf smá vísun á grunnsniðið {{tl|Stubbur}} efst í horninu, sem er frekar þæginlegt. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:19 (UTC) === Uppfæra snið:Stubbur til að nota nýju stubbana === Þá er komið að því að yfirfæra {{tl|stubbur}} til að nota nýju stubbasniðin, sýnist að allir stubbaflokkar og meðfylgjandi stubbasnið sem núverandi stubbur sér um að höndla séu komin, og komin með ágætan kóða í {{tl|stubbur/sandkassi}} sem getur tekið við stubba-orðunum og unnið úr þeim til að finna samsetnings flokkun (t.d. æviágrip tengd afríku, íslensk kvikmyndagerð) sem er ekki háð orðum heldur það athugar hvort samsetningin er til í stubbasniðum: er snið:stubbur/1/2 til eða snið:stubbur/2/1. Þannig að það gæti virkað fyrir nýja stubba á þann hátt í framtíðinni ef fólk vill halda í gömlu notkun stubbsins. Þegar það finnur ekki samsetningu þá er það að setja allt að 3 aðskild stubbasnið eftir umfangsefni (enska wikipedia leyfir allt að 4 aðskilin stubbasnið, þ.e.a.s. stubbaflokka). * [[Snið:Stubbur/sandkassi]] (tilraunar/nýja snið útgáfa af stubbur) * [[Snið:Stubbur/prufudæmi]] (sjá hvernig nýja sniðið virkar samhliða núverandi) Ég hef verið að setja upp stubbasniðin þannig að hægt væri að bæta við 2 aukaflokkum og eigindalýsingu í gegnum sniðin ef fólk vildi aukalega sérhæfingu á flokkun, en held ég taki það út þegar ég yfirfer stubbasniðin af því að í fyrsta lagi er það flóknara en að bæta aukaflokkum í núverandi {{tl|stubbur}} því að þá þarf að hafa nafn flokksins og bæta við eigindalýsingu <code><nowiki>{{stubbur/gerð|flokkur1=NafnFlokks|eigindi=sem tengist einhverju}}</nowiki></code>, en það væri mikil vinna að uppfæra slíka notkun ef t.d. stubbaflokkur er færður. Enska wikipedia er ekki að leyfa nein aukaleg gildi í sínum stubbasniðum, bætir bara auka flækjustigi. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júlí 2026 kl. 07:16 (UTC) == Þýðing á Module og TimedText nafnrými == Legg til að breyta Module nafnrými í Sniðmát. Spjallið verður Sniðmátsspjall. Module inniheldur samskonar síður og snið, en það er hægt að gera meira með module. Til dæmis er hægt að leita að orðum í module, en það þyrfti að nota [[Module:Strengur]] til að gera það sama í sniðum. Á sama hátt er merkingarmunurinn á orðunum sniði og sniðmáti sá að sniðmát gerir meira. Module er skrifað í Lua og snið í wikikóða. Mun færa síðurnar sjálfur, ef það er samþykkt. TimedText yrði skjátexti. Spjallið verður skjátextaspjall. TimedText geymir texta fyrir myndbönd og hljóðskrár. Það er það sama og þegar valinn er íslenskur texti fyrir kvikmynd. Engar síður eru í þessu nafnrými. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 7. júní 2026 kl. 11:44 (UTC) :Snið og sniðmát er sami hluturinn (snið er nafnrýmið, sniðmát kallast það á snið síðunni sjálfri). Hinsvegar hafa modules verið kallaðar skriftur hér á þessari wiki hef ég séð [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 7. júní 2026 kl. 11:49 (UTC) :Að kalla Module þá Skrifta er ekki svo galið að mínu mati, prófaði að kalla á aðstoð google til að finna tilvitnanir í þetta orð og fann „Uppsetning og aðlögun (þ.á.m. aðlögun sniðmáta, endurritun fjölva/skrifta, nýir sniðfletir og fleira)“ [https://www.stjornarradid.is/media/forsaetisraduneyti-media/media/onnur_gogn_innri/parx_os_notkun_opins_hugbunadar_v0.20.pdf Opinn hugbúnaður, PARX viðskiptaráðgjöf IBM]. Og svo annað nefndi að ''skrifta'' er manneskja sem skrifar niður hvernig hver og ein upptaka var sem léttir klipparanum vinnu sína([https://www.facebook.com/groups/20515436122/posts/10156016893841123/ fundið á facebook]). Fyrir utan það að hér á þessari íslensku wiki Lua nú þegar kallað [[Hjálp:Lua skrifta|skrifta]]. :Hefði haldið að það yrði erfitt að venja fólk á að kalla module sniðmát fyrst Snið er kallað sniðmát á mörgum stöðum eins og einföld stytting á orðinu, það þyrfti að fara í gegnum mikið af texta og breyta lýsingum og upplýsingum á ýmsum stöðum. Svo erum við erum með Sniðmátsgögn (TemplateData). :En þegar það kemur að SkjáTexti, er það ekki næmt á há og lágstafi? Annars finnst mér það passa vel við [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 8. júní 2026 kl. 23:51 (UTC) :Snið og sniðmát eru of lík og í raun samheiti. Skrifta eða skriftueining eða bara eining kemur allt til greina. Módúll er líka gilt tökuorð sem virðist vera talsvert notað, en virkar letilegra. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:13 (UTC) :Ef það er ennþá verið að pæla í að þýða heilt nafnarými, og ef '''skrifta''' er ekki ásættanlegt orð fyrir þetta (sé að það er að játa syndir sínar á [https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/37126 nútímamálsorðabókinni]), hvað þá með '''eining''', '''kóðaeining''' eða '''Luaeining''' (þetta er nú þegar kallað eining í flipanum hliðina á ''spjall'', og það er vissulega beinasta þýðingin)? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 30. júní 2026 kl. 07:22 (UTC) == Þýða Documentation? == Ætti {{tl|Documentation}} ekki að vera {{tl|Upplýsingar}}? Veit að þetta er mikið notað (á að vera allstaðar) og mögulega seint að pæla í þessu, en það væri hægt að færa sniðið á nýja nafnið og aframsend tilvísunin lætur þá sniðið virka undir báðum nöfnum og ef einhver bot-guru gæti kannski farið yfir til að umbreyta tilfellum af Documentation yfir í Upplýsingar? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 08:05 (UTC) :Documentation er oft þýtt sem skjölun. Það er meira að segja til [[Snið:Skjölun]] nú þegar (sem tilvísun á Snið:Documentation) og [[Module:Skjölun]]. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 10:49 (UTC) ::Já, en skjölun hljómar meira eins og flokkun og skipulag, svo að „Upplýsingar“ virtist meira viðeigandi í þessum tilgangi. En vissi ekki af þessu þýdda sniði og skriftu. Virkaði það ekki? Held það væri samt ekki beint þörf að þýða heiti á skriftunni, sniðið er aðal málið og það brýtur ekkert að nota áframsendingu eftir allt saman (þá er það bara samheiti til að nota sama sniðið, dæmi: {{tl|Unbulleted list}} og {{tl|ubl}}) [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:25 (UTC) Bætti þá bara {{tl|Upplýsingar}} sem nýrri tilvísun í {{tl|Documentation}} til að hafa flott samheiti fyrir sniðið :Þ Er ekki verið að reyna að gera þetta Wiki alíslenskt eftir allt saman? Er ekki að fara uppfæra öll snið til að vera svona rosalega íslensk í skjölun, það má henda botta í það verk. Það væri vissulega gaman ef Upplýsingar yrði þá grunnsniðið frekar en öfugt í framtíðinni (ekki að það skipti neinu máli fyrir síður sem kalla á þessi snið, eins lengi og það kallar á rétta innihaldið). [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:36 (UTC) :Skýrslutæknifélagið þýðir documentation sem skjölun. :Ef þú vilt nota snið:skjölun í staðinn fyrir snið:documentation þá er það þitt val. :Það er minna viðhald að hafa sniðið á enska heitinu, upp á uppfærslur frá ensku wikipediu að gera. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:38 (UTC) ::Það er alveg vel gilt að hafa innleiðingu sniða frá enska wikipedia auðvelt, sérstaklega þegar hlutir eru ekki beint sýnilegir nema í kóðanum. Hvernig væri samt að kalla það „Upplýsingaskjölun“ þá þegar það er birt (ekki að tala um heiti á sniðinu þá, bara þýðingin sem leynist í skriftunni sem framkallar sniðið), frekar en bara skjölun eða upplýsingar, þá ætti þetta að hitta beint í mark. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:44 (UTC) === Notkun á {{tl|Documentation}} í Modules nafnrými ekki alveg að virka === Nokkuð tengt þessu efni, en hef tekið eftir því að skriftur/modules eru ekki alveg eins og hver önnur síða þegar það kemur að skjölun. Það hefur sjálfgefið tilvísun í að búa til <code>/doc</code> fyrir upplýsingar án þess að {{tl|documentation}} sniðið sé notað en það má ekki beint nota það snið inn í module <code>/doc</code> því það veldur villum eins og það sé nú þegar verið að nota documentation sniðið (''Viðvörun: Þessi síða notar sniðið Snið:Documentation sem veldur sniðmátslykkju (óendanlegt endurkvæmt kall). '') . Þetta virðist vera eitthvað sem möppudýrin þurfa að kíkja á, til að virkja að modules geti notfært sér documentation sniðið að fullu. [[w:Module:Documentation|Module:Documentation á Enska Wikipedia]] hefur dálk um notkun þess í öðrum modules. Er hægt að kíkja á þetta? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 15:07 (UTC) :Til að losna við lykkjuna þá er hægt að gera <nowiki>{{Documentation|content=<texti>}}</nowiki> þar sem <texti> er innihald síðunnar. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 17:43 (UTC) ::Prófaði það líka, en þá skellir það þessu í sér flokk fyrir síður sem nota Documentation sniðið furðulega... [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 19:03 (UTC) == Upplýsingaskjölun, Sandkassar og Dæmasíður == Það ætti kannski að ræða það, afsaka ef ég fór út í eitthvað án samþykkis. Upplýsingaskjölun og hjálparsíður er eitthvað sem ég hef furðu mikinn áhuga á að viðhalda og þrátt fyrir að það sé eitthvað sem er einstaklega mikilvægt fyrir wikipedia, þar sérstaklega fyrir <code>Snið:</code> og <code>Modules:</code> (bráðum <code>Skrifta:</code>? miðað við efri uppástungu), þá er þetta ekki svo staðlað hérna, engar upplýsingar voru um notkun þess og þar af leiðandi ekki mikið notað útfyrir <code>/doc</code> undirsíðuna. Ég sjálf áttaði mig ekki á hefðbundinni notkun <code>/sandbox</code> og <code>/testcases</code> sem eru hluti af {{tl|Documentation}} fyrr en ég fór út í að byrja þýða upplýsingarnar og skoða þetta nánar. Sandkassi fyrir snið er ekki alveg það sama og notenda sandkassi, þar sem hjá sniðinu á að vera afrit af kóðanum af sjálfu sniðinu til þess að fikta í og gera tillögur um breytingar fyrir raunverulegt sniðið. Sýnidæmin eru svo til staðar til að bæði sýna hvernig sniðið kemur út, og bera það saman við sandkassa útgáfuna. [[w:Wikipedia:Template sandbox and test cases|Template sandbox and test cases]] (langar svoldið til toga þessar upplýsingar hingað og leggja smá grunn um staðlaða notkun á þessu). Ég sá að aðeins örfáa snið voru að nýta sér <code>/testcases</code> og þess vegna tilvalið að íslenska þetta fyrst það er sýnilegt nafn og nú þegar búið að þýða sandkassann. En fyrst það er svo lítið notað, þá er ennþá tækifæri til að hugsa út í þetta, jafnvel gagnrýna ef nafnið sem varð fyrir valinu er agalegt. Fannst prófunarsíða ekki alveg smella, og það eru í raun engar tilraunir gerðar þar, bara {{tl|Sýnidæmi}} til samanburðs, síða full af dæmum: <code>/dæmasíða</code>. Afakið vesenið í mér, og það er alltaf hægt að senda línu í spjallið (enginn les hugsanir eftir allt saman). [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 10. júní 2026 kl. 07:26 (UTC) === Sýnidæmi og Prufudæmi === Mér finnst eins og ég hef mögulega verið að rugla saman „test cases“ við „demos“ ([[w:Template:Demo|Template:Demo]]), því að þá virðist eins og það ætti að vera kallað Prufudæmi og Sýnidæmi. En þá þyrfti ég að færa sýnidæmi á prufudæmi til að leiðrétta þetta. Held að engin síða nema {{tl|Sýnidæmi}} noti sniðið undir því nafni hvort er eð, þeir sem hafa notað sniðið eru að kalla á {{tl|test case}}, svo það væri engin vinna að bara breyta tilvísun á {{tl|Prufudæmi}} ef ég færi út í það. Þetta er alveg ótengt því að <code>/testcases</code> síðan var endurskýrð <code>/dæmasíða</code> af því að það tilgreinir ekki tegund af dæmum og þarf þess vegna ekkert að breytast [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 10. júní 2026 kl. 23:01 (UTC) :Þessar síður voru búnar til sem prufusíður, en það er ákveðin skörun á milli prufusíðna og dæmasíðna. Jafnvel síður sem voru ekki búnar til af mér eru prufusíður eins og sést af breytingum sama notanda yfir sama tímabil. Það að /testcases síður voru endurskýrðar /dæmasíður tengist ekki tæknilega, en það er sama umræðuefnið. :Snið:Sýnidæmi á að vera á snið:prufudæmi. Þó svo ég sé ekki alveg sammála færslu /testcases á /dæmasíður þá er ég ekki nægjanlega ósammála til að leiðrétta það. Það er hinsvegar eitt að vera með síðu á /dæmasíður og annað að vera með snið sem reynir að neita því að þetta er prufusíða. Það að hafa snið:sýnidæmi á þeim titli hvað mig varðar kemur ekki til greina, það er aðeins of langt gengið. :Bæði prufusíða og dæmisíða myndi sýna helstu gildi. :* Prufusíða: Síða sem er hægt að forskoða með "Forskoða síðu með þessu sniði", fyrir neðan breytingarbox, til að forðast breytingar á sniðum og modules sem fjarlægja möguleika óvart. Getur notað modules á borð við [[Module:UnitTests]], sem hentar illa í dæmasíðu. Notað af þeim sem viðhalda sniðum. :* Dæmasíða: Síða sem er notuð af almennum notendum til að finna sambærilegt dæmi við það sem þeir hafa í huga. Ólíkt prufusíðu og notkun þeirra sem viðhalda síðum er almennum notanda sama um mun á aðalsniði og sandkassanum. :[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 02:45 (UTC) ::Ég væri alveg til í að fara útí að leiðrétta þetta sjálf, ef fólk er þá sammála að <code>/testcases</code> hefði átt að vera <code>/prufusíða</code>. Og að {{tl|test case}} hefði átt að vera {{tl|prufudæmi}}. Þetta voru ekki of mörg tilvik (þá geta demos verið sýnidæmi, þetta nýja heiti var ekki komið í neina notkun til að það sé neitt vvesenað breyta þessu, og sama gildir um testcases). Er samt á því máli að þetta ætti að vera þýtt. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 07:14 (UTC) :Þá erum við komin með {{tl|Prufudæmi}} og {{tl|Sýnidæmi}} ([[w:emplate:Demo]] var ekki komið inn hjá okkur fyrr en nú, og prufudæmi er ekki alveg hugsað í sama tilgangi). Þarf bara að fara eitthvað yfir til að taka til eftir mig og bæta við {{tl|Eyða}} á það sem hefur aftengst í þessum breytingum. :Undirsíðan <code>/testcases</code> er núna <code>/prufudæmi</code> sem tengist allt við {{tl|Documentation}}, væri hægt að búa til skilaboðasnið sem bætir við tengli á tileinkaðar <code>/sýnidæmi</code> undirsíðu ef þörf er á (það gæti alltaf verið einhver tilfelli þar sem sýnidæmin séu of mörg til þess að þæginlegt sé að sýna það allt á <code>/doc</code>), því að Upplýsingaskjölunin er ekki að búa til tengil fyrir það, bara sandkassar og prufudæmi. Langar svoldið að flokka betur skilaboðasniðin. :Vona að allt sé núna á hreinu í samband við documentation og fólk geti þá farið að nota þetta af alvöru eins og Enska Wikipedia hefur í huga. Gæti skellt inn Hjálparsíðu um þetta svo allir séu á sömu síðu með þetta. Ég afsaka aftur allt vesenið á mér með þetta. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 12. júní 2026 kl. 12:03 (UTC) == Vélmenni og Þjarkur == Ætla bara að draga athygli að umræðunni sem er í gangi: '''[[Spjall:Þjarkur (tækni)]]'''. „Vélmenni“ er orðið miklu víðara en áður fyrr, og útfrá innihaldi greinar þá sé um að ræða „Þjarkur“ sem er íslenska orðið yfir fyrirbærið. Aðgreining myndaðist því að þjarkur á einnig við tilbúna steypta stólpa. Vélmenni virðist vera orðið samheiti fyrir „android“ og „bots“ og annan hugbúnað. Alveg þess virði að taka upp umræðuna þar sem tæknin hefur þróast og orðaval vanist í ákveðnum geirum. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 08:40 (UTC) == Hvernig vel þarf ég að kunna íslensku? == Ég hef verið að hugsa um að ég gæti bætt við íslensku wikipediu, en ég er ekki viss hvort ég sé nógu góð í íslensku til þess að geta gert það. Íslenska er móðurmálið mitt en ég bý í öðru landi svo að íslenskan mín er þaraðleiðandi ekkert sérstaklega sterk. Ég tala íslensku vel en ég þekki ekki "official" orðaforða mjög vel (Til dæmis svoleiðis sem er notað í fréttum og vísindarlegum hlutum). [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-36329-72|&#126;2026-36329-72]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-36329-72|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:31 (UTC) :Ég hefði sagt að ef þú ert alveg öruggur í þeim upplýsingum sem þú vilt bæta við, þá er alltaf mjög fínt að styðja sig við allar síðurnar hjá [https://málið.is/ Árnastofnun] til að finna út hvort orð sé gilt eða beygt rétt og hvernig orð eru á íslensku yfir höfuð (það er svo margt gagnlegt þar), svo fann ég {{tl|Yfirlestur}} snið sem þú gætir skellt á hluti sem þú vilt að einhver fari yfir það. Mæli með að gera aðgang samt, þá getur þú fylgst með breytingum og margt annað gagnlegt, gert þér notendasíðu og sandkassa til að prófa þig áfram. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:47 (UTC) ::Ok, takk. Ég hugleiði það. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-36329-72|&#126;2026-36329-72]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-36329-72|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:53 (UTC) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|spjall]])</bdi> 23. júní 2026 kl. 17:11 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 25. júní 2026 kl. 13:29 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == WikiVerkefni == erum við ekki með það á íslenska wikipedia? [[w:Wikipedia:WikiProject|WikiProjects]], átti þetta ekki að hafa eigið nafnrými? Formleg verkefni sem fólk setur af stað, ég hef verið að stússast í stubbum, sá að það var eitthvað hnita verkefni og ljósmyndaverkefni í gangi. Var helst að pæla í þessu útfrá því að ákveðin WikiVerkefni geta verið með umsjá yfir ákveðnum flokkum og svoleiðis (sniðið sem ég er að setja upp frá enska wikipedia er að vísa í WikiProjects {{tl|Stubbaflokkur}}) [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 27. júní 2026 kl. 17:36 (UTC) :Ég var nokkuð viss um að það væri sér nafnrými fyrir það, en svo viðist ekki vera. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 09:10 (UTC) :Íslenska wikipedia er einfandlega of lítil fyrir Wikiverkefni. Það er ekkert slíkt til. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 09:39 (UTC) ::var nokkuð viss um að það var einhverntíman sitt eigið nafnrými, en núna virðist það bara falla undir wikipedia nafnrýmið, svo mér datt í hug að vera einfaldlega með <code>Wikipedia:Verkefni:Stubbar</code> sem dæmi. Við erum kannski lítil, en alveg þess virði að hafa einhvern stað fyrir verkefni sem fólk vill gjarnan sjá gerast. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 10:13 (UTC) :::Ef það er eitthvað sem þú vilt gjarnar sjá gerast þá er best að gera það sjálf/ur. Ég sé ekki ástæðu til að vera með WikiProjects hér. Umræða um stubba getur átt sér stað hér: [[Sniðaspjall:Stubbur]]. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 13. júlí 2026 kl. 20:33 (UTC) == Stubbaflokkar == Útfrá breytingum með tengingar á [[sagnfræði]] og [[saga]], þá þarf ég bara að spyrja hvað eigi að gera við [[:Flokkur:Wikipedia:Sagnfræðistubbar]] og [[:Flokkur:Wikipedia:Sögustubbar]]. Grunar að þetta séu tveir flokkar sem eru að gera sama hlutinn. Kannski ætti [[Snið:Stubbur/saga]] bara að vera tilvísun í [[Snið:Stubbur/sagnfræði]], væri þá flýtileið/samheitasnið. Þurfum við kannski stubbaflokk fyrir sögur (eins og [[frásögn|frásagnir]] og [[bók|bækur]])? Held að það yrði stærðarinnar verkefni að breyta því, annars erum við með [[:Flokkur:Wikipedia:Bókmenntastubbar]] sem getur alveg tekið við því og sögu stubbasniðið verður tilvísun í sagnfræði. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 8. júlí 2026 kl. 12:06 (UTC) :Frekar hafa það öfugt: að sagnfræðistubbar séu tilvísun á sögustubbar. Saga ætti að vera almennara heitið, því sagnfræði er rannsókn á sögu. Svipað og fiskar vs. fiskifræði, eða dýr vs. dýrafræði. Maður segir t.d. ekki "sagnfræði Íslands" heldur "saga Íslands". [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 8. júlí 2026 kl. 23:18 (UTC) == Drög að grein um Eimverk — óskað eftir óháðri yfirferð (hagsmunatengsl gefin upp) == Sæl öll. Ég er stofnandi og eigandi Eimverks og hef því hagsmunatengsl við þetta efni — sjá yfirlýsingu á notandasíðunni minni í samræmi við notendaskilmála Wikimedia um launuð framlög. Ég hef skrifað drög að grein um fyrirtækið í sandkassa: [[Notandi:Halli Thorkelsson/Eimverk]]. Drögin styðjast eingöngu við óháðar heimildir (Vísi, mbl.is, Whisky Magazine o.fl.). Eimverk er nú rauður tengill í sniðinu um [[Vaxtarsprotinn|Vaxtarsprotann]] (verðlaun 2016). Vegna hagsmunatengsla birti ég greinina ekki sjálfur, en væri þakklátur ef óháður notandi vildi fara yfir drögin og færa þau í aðalnafnrými ef þau standast kröfur — og að sjálfsögðu breyta að vild. Takk fyrir. [[Notandi:Halli Thorkelsson|Halli Thorkelsson]] ([[Notandaspjall:Halli Thorkelsson|spjall]]) 13. júlí 2026 kl. 19:36 (UTC) :Sæll Halli, takk fyrir að gefa þér tíma til að bíða eftir að óháðir notendur fari yfir greinina þína. Það hefur verið lögð vinna í greinina og að læra á að tæknilegar ritreglur en því miður er hún að megni til efni sem passar ekki á wikipedia, hún er eins og auglýsing fyrir ákveðnar áfengistegundir og það er alls ekki viðeigandi á Wikipedia. Ég fór yfir greinina og það eina sem ég myndi segja að væri viðeigandi af þeim upplýsingum sem koma fram í greininni sem þú hefur skrifað er þetta: "Eimverk (Eimverk Distillery) er  eimingarverksmiðja staðsett í Garðabæ sem framleiðir viskí úr íslensku byggi. Auk viskís framleiðir Eimverk  gin og  brennivín." Það ættu líka að koma fram upplýsingar um hvenær verksmiðjan hóf starfsemi og um fyrirtækið (þ.e. nafn eins og það er í fyrirtækjaskrá) sem stendur að rekstrinum. Það er áhugavert hvenær fyrst var eimað viskí á Íslandi og ýmislegt í kringum slíka eimun en það ætti að vera í sérstakri grein sem fjallaði um eimun áfengis og einn undirkafli í þeirri grein gæti verið slík iðja á Íslandi. [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 10. september 2026 kl. 12:25 (UTC) == Probably hoax article: [[Stefán Gunnarsson (ullarmatsmaður)]] == Sorry for writing in English; though I'm still able to read quite a bit of Icelandic (having tried to learn the language out of interest for some years), I'm not that good at writing (and talking even less). Well, this is a heads-up regarding a larger hoax affair in German-language Wikipedia that also seems to spill over here. If you read German (or use a translating tool), see [[:de:Wikipedia:Checkuser/Anfragen/Isländischer Fake-Komplex: Mærviksen, Sannvarðr et al.]] and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?oldid=30846487#Global_lock_for_Iceland_hoax_socks this steward request]. In short, someone using a lot of accounts has created elaborate hoax articles in German about supposed, actually non-existing instruments invented in Iceland (a nautical instrument and a tool for measuring characteristics of wool) and has gone to great lengths to "support" the hoax, including uploading fake historical documents and photos to Wikimedia Commons, archive.org and flickr. For example, they took a digitized page of the newspaper Ísafold from timarit.is and then changed one notice on that page to a text that supported their hoax, then uploaded it to Commons. They also cited books that don't exist. - [[Stefán Gunnarsson (ullarmatsmaður)]] was created here by one of these accounts, the now globally locked [[Notandi:Dulsvik]], and Dulsvik even has a teasing German text on their user page here ("Dass du bis hierher gekommen bist, beweist nur, dass du die Quellen genau in der Reihenfolge gelesen hast, in der ich sie für dich geschrieben habe. ;)" - translated: ''The fact that you've made it this far only proves that you've read the sources in the exact order I wrote them for you. ;)''). I believe that the article is a a hoax as well, using fake sources (including the document at archive.org, uploaded there recently). As I'm not familiar with the processes here, I leave it to you to deal with this; I think the article should be deleted and probably all edits by Dulsvik reverted. [[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 23. júlí 2026 kl. 22:17 (UTC) : The books used as sources are not fake. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 00:34 (UTC) ::But do they support the content of the article? I can't check. Perhaps you can. --[[Notandi:Lymantria|Lymantria]] ([[Notandaspjall:Lymantria|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 06:14 (UTC) :::The book ''Handtak og auga'', supposedly the subject's memoirs, is not in the [https://leitir.is/discovery/search?query=any,contains,Handtak%20og%20auga&tab=MyLibrary&search_scope=10000_MYLIB&vid=354ILC_NETWORK:10000_UNION&offset=0 Icelandic library database]. The document on archive.org is the only mention of it that I can find. The other three books cited are real, but one would have to find physical copies of them to determine if they actually support the article. :::I'll go to a library and look at them when I have the time. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:18 (UTC) ::::Ég kíkti á bókasafn og fann þessa Byggðasögu Skagafjarðar. Ekkert þar um þennan mann eða ullarvinnslu yfirleitt á þeirri síðu sem vísað er í. Þessi texti á archive.org virkar mjög ótrúverðugur, þetta er skjal sem notandi hlóð inn þar í þessum mánuði. Notandi sem stofnaður var nylega og hefur ekki gert neitt annað. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 10:11 (UTC) ::::: Það er enginn Stefán Gunnarsson fæddur 1861 fyrir norðan hvorki í Íslendingabók né á manntalsvef Þjóðskjalasafns. Ég hallast að því að eyða öllum framlögum notanda. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 10:48 (UTC) ::::::Já, eyða þá. Miðað við þetta og sögu notandans hlýtur þetta að vera bull. ::::::Gæti síðan [[Kalrinwage]] verið sams konar gabb? Efnistökin eru svipuð og í greininni um ullarmatsmanninn, og það er nákvæmlega ekkert að finna um efni greinarinnar annars staðar á netinu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 11:01 (UTC) :::::::Já, var einmitt að spá í því. Það er erfitt að staðfesta nema eiga þessar ágætu bækur um þjóðsögur frá Skáni. Í öllu falli er hún þá ekki nógu markverð til að vera efni í grein. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 11:04 (UTC) ::::::::Þakka ykkur öllum kærlega fyrir hjálpina í þessu máli! - "Kalrinwage" sounds suspiciously similar to "Kaldrin-Nadel", one of his fake entries (the supposed nautical instrument) in the German Wikipedia. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 18:41 (UTC) : The faker has used a mix of strategies in his German articles - sources that don't exist, sources that exist and were manipulated (like the Ísafold page), and sources that exist but don't support the content. So, I suppose that for example the article ''Ull verður gull'' cited many times here probably doesn't contain what it's supposed to, but it's hard to check as it's not available digitally (another strategy by the faker). <s>{But I see something implausible with that reference in itself: "Magnús Guðmundsson (1988). ''Ull verður gull: Ullariðnaður Íslendinga á síðari hluta 19. aldar og á 20. öld (Safn til iðnsögu Íslendinga, 2. bindi).'' Hið íslenska bókmenntafélag. bls. 161." The article does exist, see [https://leitir.is/permalink/354ILC_NETWORK/10c1517/alma991003831719706886 catalogue entry at leitir.is] - but per that entry, it spans pages 224-228 (''bls. 224-228'') in the publication, and our author cites ''bls. 161'', that is, page 161. So they cite a page which isn't actually part of that article ''Ull verður gull'' in the book. And it was published in 1989, not in 1988. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:25 (UTC) ::{{ping|Berserkur|Lymantria|TKSnaevarr}} Oh, now I see it: What they have done is they haven't actually cited the book ''Ull verður gull'' which was indeed published in 1988, but a '''1989 review of that book''', which is [https://timarit.is/page/5277848#page/n225/mode/2up available at TÍmarit]. That's very typical of such probably AI-generated fake references, they can't distinguish reviews from the works themselves, I have seen this kind of fake reference before. There's nothing about a Stefán Gunnarsson in that review, and probably not in the reviewed book either, I would guess. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:40 (UTC)</s> ::::{{ping|Berserkur|Lymantria|TKSnaevarr}} Sorry, I retract my above comments - I think I was misled by finding the review in timarit.is first before the book. The reference is about the book, right. So one now would need to get that book and check page 161. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:43 (UTC) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 24. júlí 2026 kl. 12:24 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Report concerning User:Sigurjón2013 == [[Special:Contributions/Sigurjón2013|Sigurjón2013]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 28. júlí 2026 kl. 13:16 (UTC) == Drög að grein & hagsmunaárekstur == Góðan dag, Ég gerði drög að grein um hugveituna Vörðu [[https://is.wikipedia.org/wiki/Notandi:Councilgem/Var%C3%B0a]], en sem aðstandandi er hagsmunaárekstur og því ekki eðlilegt að ég geri hana að alvöru síðu (skilst mér!) Myndi þiggja ef einhver hefur tíma yfirferð og færslu í alvöru síðu. Get gert sjálfur en vil ekki sökum hagsmunaáreksturs. kv. [[Notandi:Councilgem|Councilgem]] ([[Notandaspjall:Councilgem|spjall]]) 20. ágúst 2026 kl. 08:59 (UTC) == Ósk um yfirferð og eyðingu greinarinnar „Skúlason ehf“ == Góðan daginn, Ég hef lagt fram rökstudda beiðni á spjallsíðu greinarinnar „Skúlason ehf“ um að greinin verði tekin til eyðingar. Greinin fjallar um eldra og óskylt fyrirtæki með sama heiti og getur ranglega tengt núverandi Skúlason ehf., kt. 500920-1220, við alvarlegar ásakanir sem tengjast því ekki. Ég er eigandi núverandi fyrirtækis og hef gert skýrt grein fyrir tengslum mínum. Ég óska eftir að óháður ritstjóri eða möppudýr fari yfir beiðnina og hefji formlegt eyðingarferli. Umræðan er hér: [[Spjall:Skúlason ehf|https://is.wikipedia.org/wiki/Spjall:Sk%C3%BAlason_ehf]] <code><nowiki>~~~~</nowiki></code> [[Notandi:Arnithorskulason|Arnithorskulason]] ([[Notandaspjall:Arnithorskulason|spjall]]) 21. ágúst 2026 kl. 10:54 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-09-23|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' * You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-09-23|en}}. * If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': * Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 15. september 2026 kl. 12:58 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 22. september 2026 kl. 15:16 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> == Heimildir og tungumál == Eru heimildir á öðrum tungumálum en íslensku og ensku leyfilegar? Á sama hátt, er það sanngjarnt að koma hingað meiri upplýsingum um erlendar hluti? (Fyrirgefðu ef ég hljóma hugsjónarík.) [[Notandi:Kippur|Kippur]] ([[Notandaspjall:Kippur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 19:51 (UTC) :Heimildir mega vera á hvaða tungumáli sem er. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 23. september 2026 kl. 22:10 (UTC) 8vhcqcfq1p4ngr9ezmno7023g4bldv8 0 2504 1980081 1946617 2026-09-24T00:40:36Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1980081 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júní}} '''26. júní''' er 177. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (178. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 188 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[684]] - [[Benedikt 2.]] varð páfi. * [[1342]] - [[Svíþjóð|Svíar]] unnu sigur á Dönum í orrustu við [[Kaupmannahöfn]]. * [[1402]] - [[Orrustan við Casalecchio]]: Hertoginn af [[Mílanó]], [[Gian Galeazzo Visconti]], sigraði her [[Bologna]] en dó skömmu síðar. * [[1483]] - [[Ríkharður 3. Englandskonungur|Ríkharður 3.]] lýsti sig konung Englands. * [[1581]] - Norðurhéruð [[Niðurlönd|Niðurlanda]] lýstu yfir sjálfstæði frá [[Spánn|Spáni]]. * [[1782]] - Bannfæring var numin úr lögum á Íslandi. * [[1809]] - [[Jörundur hundadagakonungur]] lét hengja upp auglýsingu þar sem á stóð meðal annars „Allur danskur myndugleiki er upphafinn á Íslandi“. * [[1823]] - [[Kötlugos]] hófst með stórhlaupi úr [[Mýrdalsjökull|Mýrdalsjökli]], sem skemmdi jarðir bæði í [[Mýrdalur|Mýrdal]] og [[Álftaver]]i. * [[1847]] - [[Aðaljárnbrautarstöðin í Kaupmannahöfn]] var tekin í notkun. * [[1881]] - Bandaríska draugaskipið ''[[Jamestown (skip)|Jamestown]]'' strandaði á Suðurnesjum. * [[1900]] - [[Eyjafjörður|Eyfirðingar]] héldu aldamótasamkomu á [[Oddeyri]] og komu á þriðja þúsund manns. * [[1905]] - Fyrsta [[loftskeyti]] erlendis frá barst til [[Ísland]]s. Þetta var Marconi-skeyti frá [[England]]i og var tekið á móti því í loftskeytastöð við [[Rauðará]] í [[Reykjavík]]. * [[1921]] - [[Kristján X]], konungur [[Ísland]]s og [[Danmörk|Danmerkur]], kom í heimsókn til landsins. * [[1928]] - Boranir hófust eftir heitu vatni í [[Laugardalur|Laugardal]] í [[Reykjavík]]. * [[1930]] - [[Alþingishátíðin]] var sett á [[Þingvellir|Þingvöllum]]. Þangað komu um þrjátíu þúsund manns. Hátíðin stóð í þrjá daga. * [[1946]] - [[Stofnsáttmáli Sameinuðu þjóðanna]] var undirritaður í [[San Francisco]] í Bandaríkjunum af 50 stofnaðilum. * [[1949]] - [[Þuríðarbúð|Búð Þuríðar formanns]] var tekin í notkun á [[Stokkseyri]] í minningu Þuríðar. * [[1960]] - [[Madagaskar]] fékk sjálfstæði frá [[Frakkland]]i. * [[1972]] - [[Margot Fonteyn]], [[Bretland|breskur]] [[listdans]]ari, kom til [[Ísland]]s og hélt [[sýning]]u í [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhúsinu]] og fékk mjög góða dóma. * [[1972]] - [[Nolan Bushnell]] og [[Ted Dabney]] stofnuðu bandaríska tölvufyrirtækið [[Atari]]. * [[1973]] - [[Heimaeyjargosið]] í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] hætti að bæra á sér eftir rúma fimm mánuði. * [[1974]] - Fyrsta varan með [[Universal Product Code|UPC]]-strikamerki var skönnuð í Bandaríkjunum. * [[1976]] - [[CN-turninn]] í Torontó í Kanada var opnaður. * [[1977]] - [[Elvis Presley]] kom í síðasta sinn fram á tónleikum í Indianapolis. * [[1978]] - [[Versalir]] urðu fyrir miklum skemmdum vegna sprengju sem bretónskir aðskilnaðarsinnar komu fyrir. * [[1979]] - [[Járnblendiverksmiðjan á Grundartanga]] hóf starfsemi sína. * [[1986]] - Mikill meirihluti hafnaði því í þjóðaratkvæðagreiðslu að heimila [[skilnaður|skilnaði]] á Írlandi. * [[1988]] - [[Forsetakosningar á Íslandi 1988]]: Þetta var í fyrsta sinn í sögu íslenska lýðveldisins sem mótframboð kom gegn sitjandi forseta. * [[1989]] - [[Christer Pettersson]] var dæmdur í lífstíðarfangelsi í Svíþjóð fyrir morðið á [[Olof Palme]]. * [[1992]] - [[Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins]] framleiddi síðustu [[brennivín]]sflöskuna og afhenti hana [[Þjóðminjasafnið|Þjóðminjasafninu]] til varðveislu. Fyrsta flaskan var framleidd 1935 og er einnig varðveitt í safninu. * [[1992]] - [[Danmörk]] vann [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1992|Evrópukeppni karla í knattspyrnu]] með 2-0 sigri á Þýskalandi. * [[1994]] - [[Microsoft]] tilkynnti að [[MS-DOS]]-stýrikerfið yrði hér eftir aðeins selt sem hluti af [[Windows]]. * [[1996]] - Írska blaðakonan [[Veronica Guerin]] var myrt í bíl sínum rétt utan við [[Dublin]]. * [[1997]] - Fyrsta bókin í Harry Potter-bókaröðinni, ''[[Harry Potter og viskusteinninn]]'', kom út í London. <onlyinclude> * [[2000]] - Fyrstu drögin að [[erfðamengi mannsins]] voru gefin út af [[Human Genome Project]]. * [[2000]] - Kaþólska kirkjan lét [[Þrír leyndardómar Fatímu|þriðja leyndardóm Fatímu]] uppi. * [[2004]] - [[Forsetakosningar á Íslandi 2004]]: [[Ólafur Ragnar Grímsson]] var endurkjörinn forseti Íslands. * [[2005]] - Forseti Íslands, [[Ólafur Ragnar Grímsson]], endurvígði minnisvarða um landnám Íslendinga í [[Spanish Fork]]. * [[2011]] - [[Heimsmeistaramótið í knattspyrnu kvenna 2011]] hófst í Þýskalandi. * [[2015]] - [[Moskusprengingin í Kúveit]]: 27 létust og 227 særðust í sprengjuárás [[ISIL]] á mosku í [[Kúveitborg]]. * [[2015]] - [[Árásirnar í Susa]]: 22 ára gamall liðsmaður [[ISIL]] hóf skothríð á ferðamannastaðnum [[Port El Kantaoui]] í Túnis og drap 38 manns. * [[2015]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] dæmdi að bandarísku fylkin gætu ekki bannað hjónabönd samkynhneigðra. * [[2023]] - Skýrsla fjármálaeftirlits Seðlabankans um sölu ríkisins á [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] var birt. Komist var að þeirri niðurstöðu að brot við söluna hefðu verið alvarleg og kerfisbundin.</onlyinclude> == Fædd == * [[1730]] - [[Charles Messier]], franskur stjörnufræðingur (d. [[1817]]). * [[1824]] - [[William Thomson]], breskur stærð- og eðlisfræðingur (d. [[1907]]). * [[1866]] - [[Carnarvon lávarður]], enskur aðalsmaður (d. [[1923]]). * [[1891]] - [[Guðfinna Þorsteinsdóttir]] (Erla), íslenskt skáld (d. [[1972]]). * [[1892]] - [[Pearl S. Buck]], bandarískur rithöfundur (d. [[1973]]). * [[1908]] - [[Salvador Allende]], forseti Chile (d. [[1973]]). * [[1929]] - [[Alexander Fenton]], skoskur þjóðfræðingur (d. [[2012]]). * [[1933]] - [[Claudio Abbado]], ítalskur hljómsveitarstjóri (d. [[2014]]). * [[1944]] - [[Svavar Gestsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * 1944 - [[Gennadíj Zjúganov]], rússneskur stjórnmálamaður. * [[1950]] - [[Michael Paul Chan]], bandarískur leikari. * [[1952]] - [[Ragnheiður Steindórsdóttir]], íslensk leikkona. * [[1953]] - [[Kristján L. Möller]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1955]] - [[Tom Platz]], bandarískur vaxtarræktarmaður. * [[1956]] - [[Chris Isaak]], bandarískur tónlistarmaður. * [[1966]] - [[Stefán Hilmarsson]], íslenskur söngvari. * [[1968]] - [[Guðni Th. Jóhannesson]] forseti Íslands. * [[1968]] - [[Jovenel Moïse]], forseti Haítí (d. [[2021]]). * [[1969]] - [[Steven Brand]], skoskur leikari. * [[1970]] - [[Sean Hayes]], bandarískur leikari. * [[1970]] - [[Paul Thomas Anderson]], bandarískur leikstjóri. * [[1970]] - [[Chris O'Donnell]], bandarískur leikari. * [[1979]] - [[Ryan Tedder]], bandarískur söngvari og framleiðandi. * [[1984]] - [[Aubrey Plaza]], bandarísk leikkona. * [[1993]] - [[Ariana Grande]], bandarísk söngkona og leikkona. * [[2005]] - [[Alexía Hollandsprinsessa]]. == Dáin == * [[1541]] - [[Francisco Pizarro]], spænskur landvinningamaður (f. [[1478]]). * [[1944]] - [[Guðmundur Friðjónsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1869]]). * [[1948]] - [[Pétur Magnússon]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1888]]). * [[1996]] - [[Veronica Guerin]], írskur blaðamaður (f. [[1958]]). * [[1997]] - [[Israel Kamakawiwo'ole]], tónlistarmaður frá Hawaii (f. [[1959]]). * [[2003]] - [[Strom Thurmond]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1902]]). * [[2015]] - [[Pétur Blöndal]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1944]]). * [[2021]] – [[Mike Gravel]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1930]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júní]] b1vaockt4abuql276rdwlzsdq3oz2oc 0 4118 1980003 1957767 2026-09-23T16:20:56Z Logiston 88128 /* */ 1980003 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Countries by GDP (Nominal) in 2014.svg|alt=|thumb|330x330px|Verg landsframleiðsla ríkja árið 2014.]] [[Mynd:Countries_by_GDP_(PPP)_per_capita_in_2017.png|alt=|thumb|330x330dp|Verg landsframleiðsla á mann (miðað við [[Kaupmáttarjöfnuður|kaupmáttarjöfnuð]]) í hverju ríki árið 2017.]] '''Verg landsframleiðsla'''{{efn|Vergur merkir „brúttó“, þ.e.a.s. afskriftir og skuldir hafa ekki verið dregnar frá.}} ('''VLF''' eða '''GDP''' af enska heitinu ''gross domestic product'') er [[mælikvarði]] notaður í þjóðhagsreikningum á það hversu mikið er framleitt af tilbúnum [[vara|vörum]] og [[þjónusta|þjónustu]]. Það mælir markaðsvirði allrar vöru og þjónustu, sem framleidd er til endanlegra nota innan lands á tilteknu tímabili. Einnig er hægt að mæla ''hreina landsframleiðslu'' og eru þá [[afskriftir]] og [[skuld (fjármál)|skuldir]] dregnar frá. Gerður er greinarmunur á [[þjóðarframleiðsla|þjóðarframleiðslu]] og landsframleiðslu. Þjóðarframleiðsla er framleiðsla einnar þjóðar þar sem eigur og tekjur erlendra ríkisborgara eru ekki teknar með í reikninginn. Landsframleiðsla mælir ekki það sem framleitt er á heimilum til einkanota. Hún mælir ekki heldur óskráð og ólögleg viðskipti innan neðanjarðarhagkerfis. Hagvöxtur er mælieining á hlutfallslega breytingu á landsframleiðslu frá einu ári til annars. == Athugasemdir == {{notelist}} == Tenglar == * [http://www.hagstofa.is Hagstofa Íslands] * [https://www.rikiskassinn.is Ríkiskassinn] * {{vísindavefurinn|1200|Hvað er hagvöxtur?}} * {{vísindavefurinn|4122|Hvað er átt við þegar talað er um vergar þjóðartekjur?}} * {{vísindavefurinn|1394|Hver var meðalhagvöxtur á Íslandi á tuttugustu öld?}} [[Flokkur:Hagfræði]] 12785tseh1q3pmmma6ntcv6dtutuh8u 0 4836 1980014 1972349 2026-09-23T17:10:49Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980014 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Location North America.svg|thumbnail|Heimskort sem sýnir staðsetningu Norður-Ameríku.]] '''Norður-Ameríka''' er [[heimsálfa]] sem liggur nær öll á [[norðurhvel]]i og [[vesturhvel]]i jarðar. Hún er norðurhluti [[landflæmi]]sins [[Ameríka|Ameríku]] sem nær líka yfir [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]]. Norður-Ameríka markast af [[Norður-Íshaf]]i í norðri, [[Karíbahaf|Karíbahafi]] í suðri, [[Kyrrahaf]]i í vestri og [[Atlantshaf]]i í austri. [[Grænland]] er landfræðilega hluti af Norður-Ameríku því það liggur á [[Norður-Ameríkuflekinn|Norður-Ameríkuflekanum]]. Norður-Ameríka er 24,7 milljón ferkílómetrar að stærð. Hún þekur um 16,5% af [[þurrlendi]] jarðar og 4,8% af yfirborði jarðar. Hún er þriðja stærsta heimsálfan, á eftir [[Asía|Asíu]] og [[Afríka|Afríku]], og fjórða fjölmennasta heimsálfa jarðar, á eftir Asíu, Afríku og [[Evrópa|Evrópu]]. Árið 2013 var talið að 579 milljónir byggju í álfunni, í 23 fullvalda ríkjum, sem eru 7,5% mannkyns. [[Maður|Menn]] námu land í Norður-Ameríku undir lok síðustu [[ísöld|ísaldar]] með því að fara yfir [[Beringssund]] á [[landbrú]] frá Asíu, fyrir um það bil 40.000 til 17.000 árum síðan. Talið er að tímabil svokallaðra [[fornindíánar|fornindíána]] hafi staðið þar til fyrir um 10.000 árum þegar [[Forntímabil Ameríku]] hófst. [[Klassíska tímabilið í Ameríku]] stóð frá 6. til 13. aldar, en [[Forkólumbíska tímabilið|Forkólumbíska tímabilinu]] lauk árið 1492. Þá hófst [[Landafundatímabilið]] sem einkenndist af [[landnám]]i Evrópubúa og innflutningi [[þrældómur|þræla]] frá Afríku. Elstu vísanir í Norður-Ameríku í evrópskum ritum er að finna í [[Íslendingasaga|Íslendingasögum]] sem segja frá atburðum í kringum árið 1000. Íbúasamsetning Norður-Ameríku endurspeglar þjóðflutninga fólks alls staðar að úr heiminum, auk [[frumbyggjar Ameríku|frumbyggja]]. Arfur nýlendutímabilsins lýsir sér meðal annars í því að flestir íbúar Norður-Ameríku tala Evrópumál eins og [[enska|ensku]], [[spænska|spænsku]] og [[franska|frönsku]], og menning þeirra byggist á [[vestræn menning|vestrænum hefðum]]. Víða í Norður-Ameríku búa þó [[frumþjóðir Ameríku|frumþjóðir]] með sérstaka menningu og tungumál. == Heiti == Almennt er viðurkennt að heimsálfan Ameríka var nefnd eftir ítalska landkönnuðinum [[Amerigo Vespucci]] af þýsku kortagerðarmönnunum [[Martin Waldseemüller]] og [[Matthias Ringmann]].<ref>{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/626894/Amerigo-Vespucci |title= Amerigo Vespucci |work=Encyclopædia Britannica |access-date=7. júlí 2011}}</ref> Vespucci kannaði Suður-Ameríku milli 1497 og 1502 og varð fyrstur til að stinga upp á því að Ameríka væri ekki [[Austur-Indíur]] heldur áður óþekkt meginland. Árið 1507 gaf Waldseemüller út landakort þar sem hann setti orðið „America“ á Suður-Ameríku, þar sem Brasilía er nú, og skýrði heitið í bók sem fylgdi kortinu þannig að það væri dregið „ab Americo inventore“.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/cosmographiintr00waldgoog |title=The Cosmographiæ Introductio of Martin Waldseemüller in Facsimile |others=Translated by Edward Burke and Mario E. Cosenza, introduction by Joseph Fischer and Franz von Wieser |editor-last=Herbermann |editor-first=Charles George |place=New York |publisher=The United States Catholic Historical Society |year=1907 |page=[https://archive.org/details/cosmographiintr00waldgoog/page/n27 9] |quote={{lang-la|"Quarta pars per Americum Vesputium (ut in sequentibus audietur) inventa est, quam non video, cur quis jure vetet, ab Americo inventore sagacis ingenii viro Amerigen quasi Americi terram sive Americam dicendam, cum et Europa et Asia a mulieribus sua sortita sint nomina."}}}}</ref> Waldseemüller þótti eðlilegast að nefna landið eftir manninum sem uppgötvaði það. Hann notaðist við latneska útgáfu nafnsins, ''Americus'', en breytti því í kvenkyn til samræmis við önnur heimsálfuheiti eins og „Evrópa“ og „Asía“. Nafnið varð því „America“. Síðari kortagerðarmenn tóku að nota sama heiti yfir norðurhluta álfunnar. Árið 1538 setti [[Gerhard Mercator]] heitið á allt vesturhvelið á heimskorti sínu.<ref name="Cohen">{{cite web |url=http://www.uhmc.sunysb.edu/surgery/america.html |title=The Naming of America: Fragments We've Shored Against Ourselves |author=Jonathan Cohen |access-date=3. febrúar 2014 |archive-date=2022-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422204007/https://www.uhmc.sunysb.edu/surgery/america.html |url-status=dead }}</ref> Mercator kallaði álfuna raunar „Ameríka eða Nýja-Indland“ („America sive India Nova“) á heimskorti sínu árið 1569.<ref>{{Cite web|title=Mercator 1587 {{!}} Envisioning the World {{!}} The First Printed Maps|url=https://lib-dbserver.princeton.edu/visual_materials/maps/websites/wendt-world-maps/Mercator_1587.html|access-date=12. september 2020|website=lib-dbserver.princeton.edu|archive-date=2020-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200912213223/https://lib-dbserver.princeton.edu/visual_materials/maps/websites/wendt-world-maps/Mercator_1587.html|url-status=dead}}</ref> Spænsk yfirvöld kölluðu nýlendur sínar í álfunni „Indíur“ („Las Indias“). Ameríka er stunduð kölluð Vesturálfa í eldri íslenskum ritum. == Landfræði == Norður-Ameríka er á norðurhelmingi landflæmisins sem almennt er kallað [[Nýi heimurinn]], [[Vesturheimur]] eða einfaldlega [[Ameríka]] (sem er oft talin ein heimsálfa).<ref name="IOC">{{cite web |url = http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_672.pdf |title = The Olympic symbols |publisher = [[International Olympic Committee]] |year = 2002 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080307073846/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_672.pdf |archive-date = 7. mars 2008 |location = Lausanne: Olympic Museum and Studies Centre }} The five rings of the [[Olympic symbols#Olympic emblems|Olympic flag]] represent the five inhabited, participating continents ([http://www.moscow2001.olympic.org/en/pdf/members_by_continent.pdf Africa, America, Asia, Europe, and Oceania] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020223205800/http://www.moscow2001.olympic.org/en/pdf/members_by_continent.pdf |date=23. febrúar 2002 }}).</ref><ref name="Oceano">{{cite book|title=Océano Uno, Diccionario Enciclopédico y Atlas Mundial |url=https://archive.org/details/oceanounocolordi0000unse |chapter=Continente |pages=392, 1730 |isbn=978-84-494-0188-6|last1=Equipo |year=1997 }}</ref><ref name="cincocontinentes">{{cite book|title=Los Cinco Continentes (The Five Continents) |publisher=Planeta-De Agostini Editions |year=1997 |isbn=978-84-395-6054-8}}</ref><ref>{{cite web|title=Encarta, "Norteamérica" |url=http://mx.encarta.msn.com/encyclopedia_761562468/Norteam%C3%A9rica.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090130015145/http://mx.encarta.msn.com/encyclopedia_761562468/Norteam%C3%A9rica.html |archive-date=30 January 2009 |url-status=dead |language=es }}</ref><ref name="britannica-northamerica">{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/418612/North-America|title=North America|work=[[Encyclopædia Britannica]]|access-date=3 February 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Map And Details Of All 7 Continents|url=https://www.worldatlas.com/aatlas/infopage/contnent.htm|access-date=2 September 2016|publisher=worldatlas.com|quote=In some parts of the world, students are taught that there are only six continents, as they combine North America and South America into one continent called the Americas.}}</ref> Norður-Ameríka er þriðja stærsta heimsálfan að flatarmáli, á eftir [[Asía|Asíu]] og [[Afríka|Afríku]].<ref>{{Cite web|last=Rosenberg|first=Matt|date=11. apríl 2020|title=Ranking the 7 Continents by Size and Population|url=https://www.thoughtco.com/continents-ranked-by-size-and-population-4163436|access-date=27. ágúst 2020|website=ThoughtCo|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=North America Land Forms and Statistics|url=https://www.worldatlas.com/webimage/countrys/nalandst.htm|access-date=16. júní 2013|publisher=World Atlas.com}}</ref> Eina landtenging Norður-Ameríku er við [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] um [[Panamaeiðið]]. Suðaustanmegin eru mörk heimsálfunnar oftast miðuð við [[Darién-vatnaskilin]] meðfram landamærum [[Kólumbía|Kólumbíu]] og [[Panama]]. Nánast allt Panama er því staðsett í Norður-Ameríku.<ref>{{cite web|url=https://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#americas |title=Americas |work=Standard Country and Area Codes Classifications (M49) |publisher=United Nations Statistics Division |access-date=3. febrúar 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/reference/international/north_america/referencemap_image_view |archive-url=https://web.archive.org/web/20061021010223/http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/reference/international/north_america/referencemap_image_view |archive-date=21. október 2006 |title=North America |work=Atlas of Canada}}</ref><ref name="North America Atlas">{{cite journal |url=http://www.nationalgeographic.com/xpeditions/atlas/index.html?Parent=nameri&Rootmap=&Mode=d&SubMode=w |title=North America Atlas |magazine=National Geographic |archive-date=2003-10-24 |access-date=2021-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031024172731/http://www.nationalgeographic.com/xpeditions/atlas/index.html?Parent=nameri&Rootmap=&Mode=d&SubMode=w |url-status=dead}}</ref> Sumir landfræðingar vilja heldur miða suðurmörkin við [[Tehuantepec-eiðið]] sem útilokar þá Mið-Ameríku.<ref>{{cite encyclopedia|title=Central America|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/102196/Central-America|work=Encyclopædia Britannica|access-date=28. júní 2011}}</ref> Eyjar Karíbahafsins, eða [[Vestur-Indíur]], eru taldar með Norður-Ameríku.<ref name=britannica-northamerica/> Strönd meginlandsins er löng og óregluleg. [[Mexíkóflói]] er stærsta innhafið sem skerst inn í meginlandið, en [[Hudson-flói]] kemur þar á eftir. Aðrir stórir flóar eru [[Lawrence-flói]] og [[Kaliforníuflói]]. [[File:Saguaro National Park - Flickr - Joe Parks.jpg|thumb|[[Sonora-eyðimörkin]] í Arisóna.]] Áður en Mið-Ameríkueiðið myndaðist var það svæði neðansjávar. Eyjarnar í Vestur-Indíum liggja á sokkinni [[landbrú]] sem áður tengdi Norður- og Suður-Ameríku milli [[Flórída]] og [[Venesúela]]. Fjölmargar eyjar eru undan ströndum meginlandsins; aðallega [[Norðurhafseyjar]], [[Bahamaeyjar]], [[Turks- og Caicoseyjar]], [[Stóru Antillaeyjar]] og [[Litlu Antillaeyjar]], [[Aleuteyjar]] (sumar þeirra eru á austurhveli jarðar), [[Alexanderseyjar]], þúsundir eyja við strönd [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] og [[Nýfundnaland]]. Grænland, sem er heimastjórnarsvæði innan Danmörku, er stærsta eyja veraldar og situr á [[Norður-Ameríkuflekinn|Norður-Ameríkuflekanum]]. [[Bermúda]] er hins vegar ekki hluti af Norður-Ameríku jarðfræðilega þar sem eyjan myndaðist á [[Atlantshafshryggurinn|Atlantshafshryggnum]] fyrir um 100 milljón árum. Næsta landflæmi við eyjuna er [[Hatterashöfði]] í [[Norður-Karólína|Norður-Karólínu]]. Bermúda er samt oftast talin til Norður-Ameríku, sérstaklega vegna sögulegra, stjórnarfarslegra og menningarlegra tengsla við [[Virginía|Virginíu]] og önnur svæði á meginlandinu. [[File:Moraine Lake 17092005.jpg|thumb|left|[[Moraine Lake]] í [[Banff-þjóðgarðurinn|Banff-þjóðgarðinum]].]] Stærstur hluti Norður-Ameríku er á Norður-Ameríkuflekanum. Hlutar af Vestur-Mexíkó (þar á meðal [[Baja California]]) og [[Kalifornía|Kaliforníu]] (meðal annars borgirnar [[San Diego]], [[Los Angeles]] og [[Santa Cruz (Kaliforníu)|Santa Cruz]]) eru á austurbrún [[Kyrrahafsflekinn|Kyrrahafsflekans]], en flekarnir tveir mætast við [[San Andreas-misgengið]]. Syðri hluti heimsálfunnar og stór hluti Vestur-Indía liggja á [[Karíbahafsflekinn|Karíbahafsflekanum]], og [[Juan de Fuca-flekinn]] og [[Cocos-flekinn]] liggja að vesturbrún Norður-Ameríkuflekans. Norður-Ameríka skiptist í fjögur meginlandsvæði: [[Slétturnar miklu]] sem liggja frá Mexíkóflóa að [[Norður-Kanada]]; vestrið, sem er jarðfræðilega ungt og fjalllent og nær yfir [[Klettafjöll]], [[Dældin mikla|Dældina miklu]], Kaliforníu og [[Alaska]]; flatlent Kanadahálendið í norðaustri; og fjölbreytt austursvæðið sem nær yfir [[Appalasíufjöll]], ströndina við Atlantshafið og Flórídaskaga. Mexíkó, með sínar löngu hásléttur og fjallgarða, er að mestu hluti vestursins, þótt í austri sé strandslétta við suðurströnd Mexíkóflóa. [[File:Nuuk city below Sermitsiaq.JPG|thumb|right|Nuuk, höfuðborg Grænlands.]] Vestari fjöllin skiptast í miðju milli Klettafjalla og [[Kyrrahafsfjöllin|Kyrrahafsfjalla]] í Kaliforníu, [[Óregon]], [[Washington-fylki]] og Bresku Kólumbíu, ásamt Dældinni miklu, láglendissvæði með marga minni fjallgarða og eyðimerkur inn á milli. Hæsti tindurinn er [[Denali]] í Alaska. [[Landfræðistofnun Bandaríkjanna]] segir að landfræðileg miðja Norður-Ameríku sé 10 km vestan við [[Balta (Norður-Dakóta)|Balta]] í [[Norður-Dakóta]] og 15 km frá [[Rugby (Norður-Dakóta)|Rugby]]. Stofnunin segir jafnframt að engin ríkisstofnun hafi opinberlega lýst eða merkt neinn miðpunkt, hvorki í fylkjunum 50, né fyrir Bandaríkin, né fyrir norðurameríska meginlandið. Samt sem áður er einsteinungur í Rugby þar sem á stendur að þar sé miðja meginlandsins. [[Óaðgengispóll]] Norður-Ameríku er 1650 km frá næstu strandlengju, milli [[Allen (Suður-Dakóta)|Allen]] og [[Kyle (Suður-Dakóta)|Kyle]] í Suður-Dakóta.<ref name="PIA">{{cite journal|doi=10.1080/14702540801897809 |volume=123 |issue=3 |pages=227–233 |last1=Garcia-Castellanos |first1=D. |last2=Lombardo |first2=U. |title=Poles of Inaccessibility: A Calculation Algorithm for the Remotest Places on Earth |journal=Scottish Geographical Journal |date=2007 |s2cid=55876083 |url=http://cuba.ija.csic.es/~danielgc/papers/Garcia-Castellanos,%20Lombardo,%202007,%20SGJ.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629230429/http://cuba.ija.csic.es/~danielgc/papers/Garcia-Castellanos,%20Lombardo,%202007,%20SGJ.pdf |archive-date=29. júní 2014 }}</ref> == Lönd í Norður-Ameríku == {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" | |- ! class="unsortable" | Fáni ! Heiti !! Höfuðborg !! Stærð (km²) || Fólksfjöldi || Heimshluti |- | [[Mynd:Federal_dependencies_of_Venezuela's_Flag.svg|22px|]] || ''[[Alríkisumdæmi Venesúela]]'' (Venesúela) || [[Gran Roque]] || 342 || 2.155 || Karíbahaf |- | {{AIA}} || ''[[Angvilla]]'' (Bretland) || [[The Valley]] || 91 || 15.753 || Karíbahaf |- | {{ATG}} || [[Antígva og Barbúda]] || [[St. John's]] || 442 || 93.219 || Karíbahaf |- | {{ABW}} || ''[[Arúba]]'' (Holland) || [[Oranjestad (Arúba)|Oranjestad]] || 180 || 106.537 || Karíbahaf |- | {{BHS}} || [[Bahamaeyjar]] || [[Nassá]] || 13.943 || 407.906 || Norðanverð Ameríka |- | {{USA}} || [[Bandaríkin]] || [[Washington D.C.]] || 9.629.091 || 336.997.624 || Norðanverð Ameríka |- | {{VIR}} || ''[[Bandarísku Jómfrúaeyjar]]'' (Bandaríkin) || [[Charlotte Amalie]] || 347 || 100.091 || Karíbahaf |- | {{BRB}} || [[Barbados]] || [[Bridgetown]] || 430 || 281.200 || Karíbahaf |- | {{BLZ}} || [[Belís]] || [[Belmópan]] || 22.966 || 400.031 || Mið-Ameríka |- | {{BMU}} || ''[[Bermúda]]'' (Bretland) || [[Hamilton (Bermúda)|Hamilton]] || 54 || 64.185 || Norðanverð Ameríka |- | [[Mynd:Flag of Bonaire.svg|22px|]] || ''[[Bonaire]]'' (Holland) || [[Kralendijk]] || 294 || 12.093 || Karíbahaf |- | {{VGB}} || ''[[Bresku Jómfrúaeyjar]]'' (Bretland) || [[Road Town]] || 151 || 31.122 || Karíbahaf |- | {{CYM}} || ''[[Caymaneyjar]]'' (Bretland) || [[George Town]] || 264 || 68.136 || Karíbahaf |- | {{FRA}} || ''[[Clipperton-eyja]]'' (Frakkland) || || 6 || 0 || Mið-Ameríka |- | {{CUW}} || ''[[Curaçao]]'' (Holland) || [[Willemstad]] || 444 || 190.338 || Karíbahaf |- | {{DMA}} || [[Dóminíka]] || [[Roseau]] || 751 || 72.412 || Karíbahaf |- | {{DOM}} || [[Dóminíska lýðveldið]] || [[Santo Domingo]] || 48.671 || 11.117.873 || Karíbahaf |- | {{SLV}} || [[El Salvador]] || [[San Salvador]] || 21.041 || 6.314.167 || Mið-Ameríka |- | {{GRD}} || [[Grenada]] || [[St. George's]] || 344 || 124.610 || Karíbahaf |- | {{GRL}} || ''[[Grænland]]'' (Danmörk) || [[Nuuk]] || 2.166.086 || 56.243 || Norðanverð Ameríka |- | {{GLP}} || ''[[Gvadelúpeyjar]]'' (Frakkland) || [[Basse-Terre]] || 1.628 || 396.051 || Karíbahaf |- | {{GMA}} || [[Gvatemala]] || [[Gvatemalaborg]] || 108.889 || 17.608.483 || Mið-Ameríka |- | {{HTI}} || [[Haítí]] || [[Port-au-Prince]] || 27.750 || 11.447.569 || Karíbahaf |- | {{HND}} || [[Hondúras]] || [[Tegucigalpa]] || 112.492 || 10.278.345 || Mið-Ameríka |- | {{JAM}} || [[Jamaíka]] || [[Kingston (Jamaíka)|Kingston]] || 10.991 || 2.827.695 || Karíbahaf |- | {{CAN}} || [[Kanada]] || [[Ottawa]] || 9.984.670 || 38.155.012 || Norðanverð Ameríka |- | {{CRI}} || [[Kosta Ríka]] || [[San José]] || 51.100 || 5.153.957 || Mið-Ameríka |- | {{CUB}} || [[Kúba]] || [[Havana]] || 109.886 || 11.256.372 || Karíbahaf |- | [[Mynd:Flag of Martinique.svg|22px|]] || ''[[Martiník]]'' (Frakkland) || [[Fort-de-France]] || 1.128 || 368.796 || Karíbahaf |- | {{MEX}} || [[Mexíkó]] || [[Mexíkóborg]] || 1.964.375 || 126.705.138 || Norðanverð Ameríka |- | {{MSR}} || ''[[Montserrat]]'' (Bretland) || [[Plymouth (Montserrat)|Plymouth]], [[Brades (Montserrat)|Brades]] || 102 || 4.417 || Karíbahaf |- | {{NIC}} || [[Níkaragva]] || [[Managva]] || 130.373 || 6.850.540 || Mið-Ameríka |- | [[Mynd:Flag of Nueva Esparta.svg|22px|]] || ''[[Nueva Esparta]]'' (Venesúela) || [[La Asunción]] || 1.151 || 491.610 || Karíbahaf |- | {{PAN}} || [[Panama]] || [[Panamaborg]] || 75.417 || 4.351.267 || Mið-Ameríka |- | {{PRI}} || ''[[Púertó Ríkó]]'' (Bandaríkin) || [[San Juan]] || 8.870 || 3.256.028 || Karíbahaf |- | [[Mynd:Flag of Saba.svg|22px|]] || ''[[Saba]]'' (Holland) || [[The Bottom]] || 13 || 1.537 || Karíbahaf |- | {{FRA}} || ''[[Saint Barthélemy]]'' (Frakkland) || [[Gustavia]] || 21 || 7.448 || Karíbahaf |- | {{FRA}} || ''[[Saint Martin]]'' (Frakkland) || [[Marigot]] || 54 || 29.820 || Karíbahaf |- | [[Mynd:Flag_of_San_Andrés_y_Providencia.svg|22px|]] || ''[[San Andrés y Providencia]]'' (Kólumbía) || [[San Andrés]] || 53 || 77.701 || Karíbahaf |- | {{SKN}} || [[Sankti Kristófer og Nevis]] || [[Basseterre]] || 261 || 47.606 || Karíbahaf |- | {{SNL}} || [[Sankti Lúsía]] || [[Castries]] || 539 || 179.651 || Karíbahaf |- | {{SPM}} || ''[[Sankti Pierre og Miquelon]]'' (Frakkland) || [[Saint-Pierre]] || 242 || 5.883 || Norðanverð Ameríka |- | {{SVG}} || [[Sankti Vinsent og Grenadíneyjar]] || [[Kingstown]] || 389 || 104.332 || Karíbahaf |- | [[Mynd:Flag of Sint Eustatius.svg|22px|]] || ''[[Sint Eustatius]]'' (Holland) || [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]] || 21 || 2.739 || Karíbahaf |- | {{SXM}} || ''[[Sint Maarten]]'' (Holland) || [[Philipsburg]] || 34 || 44.042 || Karíbahaf |- | {{TTO}} || [[Trínidad og Tóbagó]] || [[Port of Spain]] || 5.130 || 1.525.663 || Karíbahaf |- | {{TCA}} || ''[[Turks- og Caicoseyjar]]'' (Bretland) || [[Cockburn Town]] || 948 || 45.114 || Norðanverð Ameríka |- class="sortbottom" ! colspan="3" | Alls ! 24.500.995 ! 583.473.912 ! |} == Tilvísanir == {{reflist}} {{Norður-Ameríka}} {{heimsálfur}} {{heimshlutar}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Norður-Ameríka]] lmnoqt4jfmjetknw9amjftf5ow1brvo 0 5319 1980070 1961588 2026-09-23T22:41:54Z Fyxi 84003 1980070 wikitext text/x-wiki {{Aðgreiningartengill|Íslendingur}} [[Mynd:Icelander montage 2.png|thumbnail| 1: [[Jóhanna Guðrún]] • [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]] • [[Egill Skallagrímsson]] • [[Davíð Oddsson]] <br /> 2: [[Jónas Hallgrímsson]] • [[Björk Guðmundsdóttir]] • [[Arngrímur Jónsson lærði|Arngrímur lærði]] • [[Eiríkur rauði Þorvaldsson|Eiríkur rauði]] <br /> 3: [[Jóhanna Vala Jónsdóttir]] • [[Alexandra Ívarsdóttir]] • [[Ólafur Ragnar Grímsson]] • [[Jóhanna Sigurðardóttir]]]] '''Íslendingar''' eru þeir sem hafa íslenskt ríkisfang. Þeir eru [[þjóð]] sem býr aðallega á [[Ísland]]i. Langflestir Íslendingar hafa [[íslenska|íslensku]] að móðurmáli. Þegar íslenska lýðveldið var stofnað [[17. júní]] [[1944]] urðu Íslendingar sjálfstæðir frá [[Danmörk|Danska]] konungsdæminu. Um 60 prósent [[landnámsmaður|landnámsmanna]] Íslands voru komnir af ættflokkum frá norrænum uppruna (aðallega [[Vestur-Noregur|Vestur-Noregi]]) og aðrir frá [[keltar|keltneskum]] ættflokkum á [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]].<ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1287529/#SC3 ''Estimating Scandinavian and Gaelic Ancestry in the Male Settlers of Iceland''] (enska)</ref> {| class="wikitable" ! colspan="2" |Lönd með íslenskum íbúum<ref>{{Cite web|url=https://www.skra.is/gogn/thjodskrargattin/islenskir-rikisborgarar/|title=Íslenskir ríkisborgarar {{!}} Þjóðskrá|website=www.skra.is|access-date=2024-02-26}}</ref> |- !'''[[Ísland]]''' |324.193 |- ![[Danmörk]] |11.982 |- ![[Noregur]] |9.250 |- ! [[Svíþjóð]] |9.046 |- ![[Bandaríkin]] |6.583 |- ![[Bretland]] |2.518 |- ![[Þýskaland]] |1.844 |- ![[Kanada]] |920 |- ![[Spánn]] |902 |- ![[Sviss]] |672 |- ![[Holland]] |598 |- ! [[Ástralía]] |555 |- ![[Frakkland]] |507 |- ![[Pólland]] |397 |- ![[Finnland]] |321 |- ![[Austurríki]] |293 |} == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> {{stubbur|Ísland}} [[Flokkur:Íslendingar| ]] [[Flokkur:Félagsmannfræði]] [[Flokkur:Íslenskt samfélag]] 343bufyp6706qjwnpa3pyxe1qevlxnw 0 5767 1980018 1944493 2026-09-23T17:54:39Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980018 wikitext text/x-wiki '''Origo''' er íslenskt upplýsingatæknifyrirtæki sem varð til þegar [[Nýherji]] sameinaðist dótturfélögunum Applicon og TM Software 1. janúar 2018.<ref>{{cite web|url=https://vb.is/frettir/sameinast-undir-nafninu-origo/|title=Sameinast undir nafninu Origo|date=5. janúar 2018|website=Viðskiptablaðið}} {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.origo.is/ Vefur Origo] {{stubbur}} [[Flokkur:Íslensk veffyrirtæki]] [[Flokkur:Íslensk upplýsingatæknifyrirtæki]] [[Flokkur:Íslensk hugbúnaðarfyrirtæki]] {{s|2018}} o7j68xi9j5fuecb25u0gtherlyytund 0 6481 1979971 1976355 2026-09-23T14:49:53Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Lilith]] á [[Lilit]] 1976355 wikitext text/x-wiki [[File:Lilith_(John_Collier_painting).jpg|thumb|200px|Lilith (John Collier)]] '''Lilith''' er [[Mesópótamía|mesópótamískur]] nætur[[djöfull]] sem hafði mætur á að [[Dauði|deyða]] börn og spilla [[sæði]] manna. == Í Hebresku Biblíuni == Lilith er þýdd sem Næturgrýlan: :Jesaja 34:14 Urðarkettir og sjakalar skulu koma þar saman og skógartröll mæla sér þar mót. '''Næturgrýlan''' ein skal hvílast þar og finna sér þar hæli.<ref>Judit M. Blair De-Demonising the Old Testament - An Investigation of Azazel, Lilith, Deber, Qeteb and Reshef in the Hebrew Bible. Forschungen zum Alten Testament 2 Reihe, Mohr Siebeck 2009 ISBN 3-16-150131-4</ref> == Í gyðinga goðsögn == Lilith er einnig stundum talin fyrsta kona Adams, sagt er að hún hafi verið hrokafull og ekki vilja vera undir Adam komin og rifist við hann um jafnrétti í [[kynlíf]]i. Þannig átti hún að hafa flogið til [[Rauðahaf]]sins og getið um hundrað djöflabörn á dag. Innan [[kabbalatrú]]arinnar eru einnig til margar sögur um uppruna Lilithar. == Tilvísanir == <references/> {{stubbur|trúarbrögð|saga}} [[Flokkur:Djöflar]] [[Flokkur:Mesópótamía]] i1cwvurcl2qukf87qv4pfihujlmeao0 1979973 1979971 2026-09-23T14:50:33Z TKSnaevarr 53243 1979973 wikitext text/x-wiki [[File:Lilith_(John_Collier_painting).jpg|thumb|200px|Lilit (John Collier)]] '''Lilit''' er [[Mesópótamía|mesópótamískur]] nætur[[djöfull]] sem hafði mætur á að [[Dauði|deyða]] börn og spilla [[sæði]] manna. == Í Hebresku Biblíuni == Lilit er þýdd sem Næturgrýlan: :Jesaja 34:14 Urðarkettir og sjakalar skulu koma þar saman og skógartröll mæla sér þar mót. '''Næturgrýlan''' ein skal hvílast þar og finna sér þar hæli.<ref>Judit M. Blair De-Demonising the Old Testament - An Investigation of Azazel, Lilith, Deber, Qeteb and Reshef in the Hebrew Bible. Forschungen zum Alten Testament 2 Reihe, Mohr Siebeck 2009 ISBN 3-16-150131-4</ref> == Í gyðinga goðsögn == Lilit er einnig stundum talin fyrsta kona Adams, sagt er að hún hafi verið hrokafull og ekki vilja vera undir Adam komin og rifist við hann um jafnrétti í [[kynlíf]]i. Þannig átti hún að hafa flogið til [[Rauðahaf]]sins og getið um hundrað djöflabörn á dag. Innan [[kabbalatrú]]arinnar eru einnig til margar sögur um uppruna Lilitar. == Tilvísanir == <references/> {{stubbur|trúarbrögð|saga}} [[Flokkur:Djöflar]] [[Flokkur:Mesópótamía]] iq95p0nxhc0t0057v21xlca6p2e1g2u 0 6596 1979938 1636694 2026-09-23T12:49:19Z TKSnaevarr 53243 1979938 wikitext text/x-wiki {{Konungur |titill = Konungur Danmerkur |skjaldarmerki =BlasonChristian_Ier_(1143-1167)%2C_comte_d'Oldenbourg.svg |ætt = Aldinborgarar |mynd = Kristian IV av Danmark, malning av Pieter Isaacsz 1611-1616.jpg |nafn = Kristján 4. |ríkisár = 4. apríl 1588 - 28. febrúar 1648 |skírnarnafn = Christian Oldenburg |kjörorð = ''Regna Firmat Pietas'' |fæðingardagur = 12. apríl 1577 |fæðingarstaður = [[Friðriksborgarhöll]] |dánardagur = 28. febrúar 1648 |dánarstaður = [[Rósenborgarhöll]] |grafinn = [[Hróarskeldudómkirkja]] |faðir = [[Friðrik II Danakonungur|Friðrik II]] |móðir = [[Soffía af Mecklenburg-Schwerin]] |titill_maka = Drottning |maki = (1597)<br />[[Anna Katharina af Brandenburg]] |börn = með Önnu Katharinu: * Frederik († 1599) * Christian († 1647) * Sophie († 1605) * Elisabeth († 1608) * '''[[Friðrik 3. Danakonungur|Friðrik]]''' * Ulrich († 1633) með [[Kirsten Madsdatter]]: * Ulrich Christian Gyldenlöve<br />(† 1640) með [[Karen Andersdatter]]: * Dorothea Elisabeth Gyldenlöve<br />(† 1615) * Hans Ulrich Gyldenlöve († 1645) með [[Kirsten Munk]]: * Anna Christine († 1633) * Sophie Elisabeth († 1657) * [[Eleonore Christine]]<br />gift [[Corfitz Ulfeldt]] * [[Valdimar Kristján hertogi af Slésvík|Valdimar Kristján]] * Elisabeth Auguste († 1677) * Frederik Christian († 1627) * Christiane († 1670)<br />gift [[Hannibal Sehested]] * Hedwig († 1678) * Marie Katharina († 1628) * Dorothea Elisabeth († 1687) með [[Vibeke Kruse]]: * [[Ulrich Christian Gyldenlöve]]<br />(† 1658) * Elisabeth Sophie Gyldenlöve<br />(† 1654) }} '''Kristján 4.''' ([[12. apríl]] [[1577]] – [[28. febrúar]] [[1648]]) var kjörinn konungur [[Danmörk|Danmerkur]] og [[Noregur|Noregs]] af [[Danska ríkisráðið|Ríkisráðinu]] eftir lát föður síns [[Friðrik 2. Danakonungur|Friðriks 2.]] árið [[1588]], þá aðeins ellefu ára gamall, en var fyrst krýndur þegar hann varð fullveðja [[1596]]. Stjórnartíð hans einkenndist til að byrja með af friði og efnahagslegum uppgangi. Efnahagsstefna hans var í anda [[Kaupauðgisstefna|kaupauðgisstefnunnar]] og hann kom á [[verslunareinokun]] innan ríkis síns, þótt því væri ekki fylgt hart eftir. Á tímabilinu voru mikil átök við [[Svíþjóð|Svía]] vegna tilrauna þeirra til að koma undir sig [[Skánn|Skáni]] og komast undan [[Eyrarsundstollurinn|Eyrarsundstollinum]], helstu tekjulind Danakonunga. Síðustu tvo áratugina fengu Danir svo að kynnast slæmum ósigrum, bæði á orrustuvöllunum í [[Þýskaland]]i í [[Þrjátíu ára stríðið|Þrjátíu ára stríðinu]] og í sjóorrustum á [[Eystrasalt]]i. Kristján var mágur [[Jakob 6. Skotakonungur|Jakobs 6. Skotakonungs]] og átti töluverð samskipti bæði við hann og fyrirrennara hans, [[Elísabet 1.|Elísabetu 1.]], meðal annars um veiðar [[England|enskra]] [[Duggari|duggara]] á [[Íslandsmið]]um, sem voru mjög umfangsmiklar, bæði á [[16. öldin|16. öld]] og fyrri hluta [[17. öldin|17. aldar]]. Kristján hafði gríðarlegan áhuga á sjóferðum og sjóhernaði og í stjórnartíð hans eignuðust Danir fyrstu nýlendu sína í [[Austur-Indíur|Austur-Indíum]], [[Trankebar]]. == Fjölskylda == Kristján var þriðja barn og elsti sonur Friðriks 2. Danakonungs af [[Aldinborgarætt]], og konu hans [[Soffía af Mecklenburg|Soffíu af Mecklenburg]]. Hann giftist árið [[1597]] [[Anna Katrín af Brandenburg|Önnu Katrínu af Brandenburg]] og átti með henni sex börn, þar á meðal ríkisarfann. Fyrir lát hennar [[1612]] átti hann einn son með Karen Madsdatter. Eftir lát drottningar giftist hann Karen Andersdatter sem ól honum tvö börn, og að síðustu átti hann tólf börn með [[Kirsten Munk]], þar á meðal [[Leonora Christina Ulfeldt|Leonóru Kristínu]] sem eyddi síðar tólf árum í [[Bláturn]]i fyrir drottinsvik í stjórnartíð hálfbróður síns. Konungur skildi síðan við Kirsten Munk, sem var ákærð fyrir framhjáhald og bjó eftir [[1629]] með [[Vibeke Kruse]] sem ól honum tvö börn. {{commonscat|Christian IV of Denmark|Kristjáni 4.}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Friðrik 2. Danakonungur|Friðrik 2.]] | titill=[[Danakonungar|Danakonungur]] | frá=[[1588]] | til=[[1648]] | eftir=[[Friðrik 3. Danakonungur|Friðrik 3.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Hertogar af Holtsetalandi]] [[Flokkur:Noregskonungar]] [[Flokkur:Þrjátíu ára stríðið]] {{fd|1577|1648}} puax36ppix78vm6yxx15mmbmv6simlf 0 8106 1980007 1956190 2026-09-23T16:43:52Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980007 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|Sjá [[New York]] varðandi aðra notkun á heitinu}} {{Byggð | nafn = New York | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = | tegund_byggðar = [[Borg]] | mynd = NYC Montage 2014 4 - Jleon.jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Svipmyndir af borginni | fáni = Flag of New York City.svg | innsigli = Seal of New York City BW.svg | skjaldarmerki = | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Map of New York Highlighting New York City.svg | kort_texti = Kort af New York-borg | kort_stærð = 200 | teiknibóla_kort = Bandaríkin | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Bandaríkjunum | hnit = {{hnit|40|42|46|N|74|00|22|W|region:US-NY|display=inline}} | hnit_neðan = <ref name="GR1">{{Cite web |date = February 12, 2011 |title = US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990 |url = https://www.census.gov/geographies/reference-files/time-series/geo/gazetteer-files.html |access-date = April 23, 2011 |publisher = [[United States Census Bureau]] }}</ref> | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Bandaríkin}} | undirskipting_gerð1 = [[Fylki Bandaríkjanna|Fylki]] | undirskipting_nafn1 = {{fáni|New York}} | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = {{Start date and age|1624}} | hlutar_gerð = Undirskiptingar | hlutar = [[Bronx]], [[Brooklyn]], [[Manhattan]], [[Queens]] og [[Staten Island]] | leiðtogi_titill = Borgarstjóri | leiðtogi_nafn = [[Zohran Mamdani]] ([[Demókrataflokkurinn|D]]) | heild_gerð = Heild | flatarmál_neðan = <ref name="TigerWebMapServer">{{cite web |title = ArcGIS REST Services Directory |url = https://tigerweb.geo.census.gov/arcgis/rest/services/TIGERweb/Places_CouSub_ConCity_SubMCD/MapServer |publisher = United States Census Bureau |access-date = September 20, 2022 }}</ref> | flatarmál_heild_km2 = 1223,59 | flatarmál_land_km2 = 778,18 | flatarmál_vatn_km2 = 445,41 | mannfjöldi_neðan = <ref name=QuickFacts>[https://www.census.gov/quickfacts/table/3651000,36,00 QuickFacts for New York city, New York; New York; United States], [[United States Census Bureau]]. Sótt 12. janúar 2024.</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2020 | mannfjöldi_heild = 8804190 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = 11313,81 | mannfjöldi_þéttbýli_neðan = <ref name="urban area">{{cite web |url = https://www.census.gov/programs-surveys/geography/guidance/geo-areas/urban-rural.html |title = List of 2020 Census Urban Areas |website = census.gov |publisher = United States Census Bureau |access-date = January 8, 2023 }}</ref> | mannfjöldi_þéttbýli = 19426449 | mannfjöldi_þéttleiki_þéttbýli_km2 = 2309,2 | mannfjöldi_stórborg_neðan = <ref name="2020Pop">{{cite web |title = 2020 Population and Housing State Data |url = https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/2020-population-and-housing-state-data.html |publisher = [[United States Census Bureau]] |date = August 12, 2021 |access-date = November 24, 2021 }}</ref> | mannfjöldi_stórborg = 20140470 | tímabelti1 = [[Austurtími|EST]] | utc_hliðrun1 = –05:00 | tímabelti1_sumartími = [[Austurtími|EDT]] | utc_hliðrun1_sumartími = –04:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = 100xx–104xx, 11004–05, 111xx–114xx, 116xx | svæðisnúmer = 212/646/332, 718/347/929, 917 | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} [[Mynd:New-York-Jan2005.jpg|thumb|300px|right|Miðborg [[Manhattan]], séð til norðurs frá [[Empire State-byggingin|Empire State-byggingunni]]. Gatan, sem horft er niður í er Fifth Avenue.]] {{location map+ | New York-borg |float=right |width=300|caption= Borgarhlutar New York borgar|places= {{location map~ | New York-borg |lat=40.8373 |long=-73.886 |label=<big>[[Bronx]]</big>|position=bottom}} {{location map~ | New York-borg |lat=40.65 |long=-73.990278 |label=<big>[[Brooklyn]]</big>|position=bottom}} {{location map~ | New York-borg |lat=40.728333 |long=-73.994167 |label=<big>[[Manhattan]]</big>|position=bottom}} {{location map~ | New York-borg |lat=40.704167 |long=-73.85 |label=<big>[[Queens]]</big>|position=bottom}} {{location map~ | New York-borg |lat=40.576281 |long=-74.144839 |label=<big>[[Staten Island]]</big>|position=bottom}}}} '''New York-borg''' ([[enska]]: ''New York City'', gjarnan skammstafað ''NYC''; einstaka sinnum kölluð „Nýja-Jórvík“ á íslensku) er fjölmennasta borg [[New York-fylki]]s, og jafnframt [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]], með ríflega 8,8 milljónir íbúa ([[2020]]) af ýmsum þjóðernum á tæplega 780 km² svæði. New York-borg er líka þéttbýlasta borg Bandaríkjanna. Hún er staðsett á suðurodda [[New York-fylki]]s. Á stórborgarsvæðinu, sem er stærsta [[stórborgarsvæði]] heims,<ref>{{Cite web |date=April 2018 |title=World Urban Areas |url=http://demographia.com/db-worldua.pdf |access-date=April 27, 2018 |publisher=[[Demographia]]}}</ref> búa rúmar 20 milljónir manna, og borgin er því ein fjölmennasta [[risaborg]] heims. Borgin hefur hlotið viðurnefnið „stóra eplið“ ([[enska]]: ''The Big Apple''). New York-borg er miðstöð viðskipta, stjórnmála, fjölmiðlunar, tónlistar, tísku og menningar á heimsvísu, og hún er mest ljósmyndaða borg heims.<ref>{{cite web|url=https://www.travelzoo.com/ca/blog/10-most-photographed-places-in-the-world-will-surprise-you-2/|title=10 Most Photographed Places in the World Will Surprise You|publisher=[[Travelzoo]], Canadian Edition|date=May 24, 2018|access-date=March 25, 2021}}</ref> [[Höfuðstöðvar Sameinuðu þjóðanna]] eru í New York-borg og þar er mikilvæg miðstöð alþjóðasamskipta.<ref>{{Cite web |title=NYC Mayor's Office for International Affairs |url=http://www.nyc.gov/html/ia/html/home/home.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20150616080757/http://www.nyc.gov/html/ia/html/home/home.shtml |archive-date=June 16, 2015 |access-date=June 24, 2015 |publisher=The City of New York}}</ref><ref>{{Cite web |title=DDC New York |url=http://www.digidiplomats.org/newyork/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180727142713/http://www.digidiplomats.org/newyork/ |archive-date=July 27, 2018 |access-date=August 11, 2018 |publisher=Digital Diplomacy Coalition, New York |quote=Established in 2014, DDC New York has partnered with the United Nations, major tech and social media companies, multiple governments, and NGOs to bring unique programs to the area community. |url-status=dead}}</ref> Borgin hefur stundum verið kölluð „[[Caput Mundi|höfuðborg heimsins]]“.<ref>{{Cite web|last=Sherman|first=Eugene J.|title=New York - Capital of the Modern World|url=https://www.baruch.cuny.edu/nycdata/forward.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417043908/https://www.baruch.cuny.edu/nycdata/forward.htm|website=[[Baruch College]] - Weissman Center for International Business|archive-date=April 17, 2021|access-date=October 26, 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|last=Roberts|first=Sam|date=2017-09-14|title=When the World Called for a Capital (Published 2017)|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2017/09/14/nyregion/when-the-world-called-for-a-capital.html|access-date=2021-03-16|issn=0362-4331}}</ref> Borgin byggðist upp í kringum eina stærstu [[New York-höfn|náttúruhöfn]] heims. Hún skiptist í fimm borgarhluta sem hver nær yfir eina [[sýslur í New York-fylki|sýslu fylkisins]]. Borgarhlutarnir eru [[Brooklyn]] (Kings County), [[Bronx]] (Bronx County), [[Manhattan]] (New York County), [[Queens]] (Queens County) og [[Staten Island]] (Richmond County). Borgarhlutarnir voru stofnaðir formlega þegar borgin var sameinuð í eitt sveitarfélag árið 1898.<ref>{{Cite web |year=1997 |title=A 5-Borough Centennial Preface for Katharine Bement Davis Mini-History |url=http://www.correctionhistory.org/html/chronicl/nycdoc/html/kbd_brnx.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20111023193440/http://www.correctionhistory.org/html/chronicl/nycdoc/html/kbd_brnx.html |archive-date=October 23, 2011 |access-date=October 26, 2011 |publisher=The New York City Department of Correction}}</ref> Borgin er miðstöð fyrir löglega fólksflutninga til Bandaríkjanna. Allt að 800 tungumál eru töluð í New York-borg<ref name="QueensMostLinguisticallyDiverse">{{Cite web |first=Gus |last=Lubin |date=February 15, 2017 |title=Queens has more languages than anywhere in the world—here's where they're found |url=https://www.businessinsider.com/queens-languages-map-2017-2 |access-date=December 29, 2019 |publisher=[[Business Insider]]}}</ref> sem gerir hana að einni fjölmenningarlegustu borg heims. Þar búa 3,2 milljónir manna sem fæddar eru utan Bandaríkjanna, sem var stærsta útlendingasamfélag í nokkurri borg heims árið 2016.<ref name="NYCHighestForeignBorn">{{Cite news |date=December 19, 2013 |title=More Foreign-Born Immigrants Live in NYC Than There Are People in Chicago |work=[[HuffPost]] |url=https://huffingtonpost.com/2013/12/19/new-york-city-immigrants_n_4475197.html |access-date=April 16, 2017}}</ref><ref name="ons.gov.uk">{{Cite web|url=https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/internationalmigration/datasets/populationoftheunitedkingdombycountryofbirthandnationality/januarytodecember2018/populationbycountryofbirthandnationalityjan18todec18.xls|title=Population of the United Kingdom by Country of Birth and Nationality|publisher=[[Office for National Statistics]]|access-date=October 26, 2021}}</ref> Talið er að [[verg landsframleiðsla]] í New York-borg hafi verið 2 billjónir dala. Ef borgin væri ríki væri það með 8. stærsta hagkerfi heims. Þar búa flestir milljarðamæringar.<ref>{{Cite web |first1=Hillary |last1=Hoffower |first2=Taylor |last2=Borden |title=The top 10 cities in the world for billionaires, ranked |url=https://www.businessinsider.com/where-do-billionaires-live-top-cities-worldwide-ranked-2019-5 |access-date=July 10, 2020 |website=[[Business Insider]]}}</ref> Uppruna New York-borgar má rekja til verslunarstaðar sem [[Holland|hollenskir]] sjómenn stofnuðu á suðurodda eyjunnar Manhattan í kringum árið 1624. Árið 1626 nefndu þeir staðinn Nýju-[[Amsterdam]] (''Nieuw-Amsterdam''). Nýja-Amsterdam fékk borgarréttindi árið 1653. Árið 1664 náðu Englendingar þar völdum og nefndu bæinn Nýju-[[Jórvík]], þegar [[Karl 2. Englandskonungur]] gaf bróður sínum, [[Jakob 2. Englandskonungur|Jakobi Jórvíkurhertoga]], hann.<ref name="u-s-history.com">{{Cite web|title=History of New York City, New York|url=https://www.u-s-history.com/pages/h2122.html|access-date=September 9, 2012|publisher=U-S-History.com}}</ref><ref name="npsnetherland">{{cite web|title=Dutch Colonies|url=https://www.nps.gov/nr/travel/kingston/colonization.htm|access-date=July 10, 2016|publisher=[[National Park Service]]|archive-date=október 17, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071017053514/http://www.nps.gov/nr/travel/kingston/colonization.htm|url-status=dead}}</ref> Hollendingar náðu bænum aftur á sitt vald 1673 og nefndu hann þá Nýju-Óraníu, sem stóð í eitt ár og þrjá mánuði. Borgin hefur heitið New York-borg samfellt frá 1674. Borgin var [[höfuðborg]] Bandaríkjanna frá 1785 til 1790<ref name="senate">{{Cite web |first=Robert |last=Fortenbaugh |title=The Nine Capitals of the United States |year=1948 |url=https://www.senate.gov/reference/reference_item/Nine_Capitals_of_the_United_States.htm |access-date=September 7, 2008 |publisher=[[United States Senate]]}}</ref> og hefur verið stærsta borg landsins frá 1790. Frá því seint á 19. öld og fram á 20. öld tók [[Frelsisstyttan]], sem gnæfir yfir New York-höfn, á móti milljónum innflytjenda til Bandaríkjanna og Kanada, sem tákn um Bandaríkin og hugsjónina um frið og frelsi.<ref name="Statue of Liberty UNESCO">{{Cite web |title=Statue of Liberty |url=https://whc.unesco.org/en/list/307 |access-date=October 23, 2011 |website=World Heritage |publisher=[[UNESCO]] [[World Heritage Centre]] 1992–2011}}</ref> Á 21. öld hefur New York-borg verið í forystu á heimsvísu varðandi listsköpun, nýsköpun,<ref name="VentureCapitalNY1">{{Cite web |title=Venture Investment—Regional Aggregate Data |url=http://nvca.org/research/venture-investment/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408104240/http://nvca.org/research/venture-investment/ |archive-date=April 8, 2016 |access-date=April 22, 2016 |publisher=National Venture Capital Association and [[PricewaterhouseCoopers]]}}</ref> sjálfbærni,<ref name="EnvironmentalSustainabilityNY1">{{Cite news |date=April 22, 2016 |title=The Latest: US Says World Closer to Key Goal on Climate Deal |work=[[The New York Times]] |agency=[[Associated Press]] |url=https://www.nytimes.com/aponline/2016/04/22/world/ap-un-united-nations-climate-agreement-the-latest.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425195846/https://www.nytimes.com/aponline/2016/04/22/world/ap-un-united-nations-climate-agreement-the-latest.html |access-date=April 22, 2016 |archive-date=April 25, 2016 |url-status=dead}}</ref><ref name="EnvironmentalSustainabilityNY2">{{Cite news |first=Lisa W. |last=Foderaro |date=September 21, 2014 |title=Taking a Call for Climate Change to the Streets |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2014/09/22/nyregion/new-york-city-climate-change-march.html |access-date=April 22, 2016}}</ref> og sem tákn fyrir frelsi og menningarlega fjölbreytni.<ref>{{Cite news |first=Kristine |last=Phillips |date=July 8, 2017 |title=New York mayor on Germany trip: The world should know that Americans don't align with Trump |work=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/news/post-nation/wp/2017/07/07/new-york-city-mayor-de-blasio-slammed-for-trump-protesting-germany-trip-as-city-mourns-officers-death/ |access-date=July 9, 2017}}</ref> Árið 2019 var New York kosin besta borg heims í könnun sem gerð var meðal 30.000 þátttakenda í 48 borgum um allan heim, þar sem helsta ástæðan var menningarleg fjölbreytni.<ref name="NYCWorld">{{Cite web |first=Will |last=Gleason |date=March 11, 2019 |title=Citing its diversity and culture, NYC was voted best city in the world in new global survey |url=https://www.timeout.com/newyork/news/new-york-voted-best-city-in-the-world-in-massive-worldwide-survey-031119 |access-date=May 19, 2019 |website=[[Time Out (magazine)|Time Out]] |quote=After compiling the thoughts of over 30,000 people, both from our NYC readership and half-a-world away, New York was voted the greatest city on the planet for 2019. In a hint as to why this happened, and why now, it also lead {{sic}} the categories of most diverse metropolis and best culture.}}</ref> == Saga == Áður en [[Evrópa|Evrópubúar]] settust að á svæðinu bjuggu [[Lenape-fólk|Lenape-indíánar]] þar. Fyrsti Evrópumaðurinn sem kom til New York var [[Ítalía|Ítalinn]] [[Giovanni da Verrazzano]] en hann kom þangað árið [[1525]]. Hins vegar yfirgaf hann staðinn. Það var ekki fyrr en árið [[1609]] að [[Holland|Hollendingar]] sendu [[England|Englendinginn]] [[Henry Hudson]], sem [[Hudsonfljót]]ið er nefnt eftir, og byggð Evrópumanna var stofnuð þar árið [[1613]]. Á meðan Hollendingar réðu yfir borginni kallaðist hún ''Nýja-Amsterdam'' en [[1664]] náðu [[Bretland|Bretar]] borginni á sitt vald og endurnefndu hana ''New York'' (sem stundum hefur verið þýtt '''Nýja-Jórvík''' á [[íslenska|íslensku]]) til heiðurs [[Hertoginn af Jórvík|Hertoganum af Jórvík]]. Jórvík eða York á Englandi er aftur leitt af keltneska staðarheitinu Caer Ebroc. [[1673]] náðu Hollendingar aftur stjórn yfir borginni og kölluðu hana ''Nieuw-Oranje'' („Nýju-Óraníu“) en gáfu hana endanlega frá sér árið [[1674]]. New York óx sem verslunarstaður undir stjórn Breta snemma á 18. öld og einnig sem miðstöð þrælasölu en árið 1730 höfðu 42% heimila þræl. Í [[Frelsisstríð Bandaríkjanna|Frelsisstríði Bandaríkjanna]] var mesti bardaginn árið 1776, [[orrustan um Long Island]], í nútíma Brooklyn þar sem Bandaríkjamenn töpuðu fyrir Bretum. Árið 1790 varð borgin stærri en [[Philadelphia]]. Á 19. öld var stórfelldur innflutningur á fólki frá Evrópu til New York. Hungursneyðar á Írlandi höfðu til að mynda áhrif og árið 1860 voru 200.000 Írar í borginni. Þjóðverjar voru líka fjölmennir og komu úr héruðum þar sem átök höfðu verið. New York sameinaðist [[Brooklyn]] árið 1898 en áður hafði það verið sérstök borg. Árið 1904 opnaði neðanjarðarlestarkerfið (''subway''). Ameríkanar af afrískum uppruna fluttu í auknum mæli til borgarinnar í byrjun 20. aldar frá Suðurríkjunum. Efnahagurinn gekk vel og hafið var að byggja skýjakljúfa. Á 8. og 9. áratugnum fjölgaði glæpum en fór fækkandi eftir miðjan 10. áratuginn. [[Árásin á Tvíburaturnana]] 2001 leiddi til dauða tæpra 2200 manna og hernaðarafskipta Bandaríkjanna í málefnum Miðausturlanda og Asíu. Árin 2020-2021 lék [[COVID-19]]-veirusjúkdómurinn borgina grátt og létust yfir 60.000 af völdum hans. ==Lýðfræði== {{hreingera}} Árið 2010 var samsetning borgarbúa: 44% hvítir, 25.5% svartir og 12.7% asíubúar. Spænskumælandi íbúar af öllum kynstofnum voru tæp 30%. == Frægar byggingar og staðir == * [[Frelsisstyttan]] er líklega frægasta kennileiti New York-borgar. Frelsisstyttan er 93 metra há koparstytta staðsett á Liberty Island (Frelsiseyju) * [[Times Square]] er torg á miðri Manhattan. Torgið er staðsett þar sem Broadway og 7. breiðgata mætast. Á Times Square fagna fjöldamargir nýja árinu, koma saman og sjá áramótakúluna falla á kl. 00:00 1. janúar. * [[Miðgarður]] (''Central Park'') er stór almenningsgarður í hjarta Manhattan. * [[Empire State-byggingin]] er næsthæsta mannvirki New York-borgar. Byggingin er 381 metra hár með 103 hæðum. Hún var hæsta bygging heims frá 1931 til 1970, þegar Tvíburaturnarnir opnuðu. * [[Tvíburaturnarnir]] voru gríðarstórir turnar sem féllu til grunna 11. september árið 2001. [[One World Trade Center]] var byggður í stað þeirra. Hann er hæsti turn Bandaríkjanna og sjötti stærsti turn heims. * [[Höfuðstöðvar Sameinuðu þjóðanna]] var hafið að byggja árið 1948 og lokið árið 1952. * [[Madison Square Garden]] er gamalgróið íþróttamannvirki sem tekið hefur breytingum nokkrum sinnum og er einnig er notað undir tónleika og sýningar * [[Brooklynbrúin]] er ein elsta vegabrú í Bandaríkjunum. Bygging hófst árið 1869 og var lokið 1883. ==Samgöngur== [[Neðanjarðarlestarkerfi New York-borgar]] hefur verið starfandi frá 1904. Auk þess eru strætóar og ferjur. ''MTA Regional Bus Operations'' höndla almenningsvagna og 325 leiðir og ''NYC Ferry'' starfrækja 5 ferjuleiðir. == Söfn == <ref>{{cite web|url=https://arrestedworld.com/museums-in-new-york/|title=18 Best Museums In New York To Visit|date=2020-08-13|website=ArrestedWorld|language=en-US|access-date=2020-08-24|archive-date=2020-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20201216154934/https://arrestedworld.com/museums-in-new-york/|url-status=dead}}</ref>. # [[Nýlistasafn New York|Nýlistasafnið]] # [[Metropolitan-listasafnið]] # [[The Met Breuer]] # [[Guggenheim-safnið]] # [[Náttúrufræðisafn Bandaríkjanna]] (American Museum of Natural History) # [[Whitney Museum of American Art]] # [[Museum of the Moving Image]] # 9/11 minnismerkið & safn # [[Intrepid Sea, Air & Space Museum]] # [[Tenement-safnið]] == Almenningsgarðar == Alls hefur NYC nær 14% af grænum rýmum<ref>{{cite web|url=https://arrestedworld.com/parks-in-new-york/|title=31 Best Parks to Visit in New York|date=2020-07-20|website=ArrestedWorld|language=en-US|access-date=2020-08-24|archive-date=2021-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111105929/https://arrestedworld.com/parks-in-new-york/|url-status=dead}}</ref>. == Dýragarðar == <ref>{{cite web|url=https://arrestedworld.com/zoos-in-new-york/|title=8 Best Aquariums and Zoos in New York|date=2020-07-16|website=ArrestedWorld|language=en-US|access-date=2020-08-24|archive-date=2021-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113123903/https://arrestedworld.com/zoos-in-new-york/|url-status=dead}}</ref>. # [[Dýragarðurinn í Central Park]] # [[Dýragarðurinn í Bronx]] # [[New York-sædýrasafnið]] # [[Dýragarðurinn í Queens]] # [[Dýragarðurinn í Staten Island]] # [[Dýragarðurinn í Prospect Park]] # [[Long Island-sædýrasafnið]] # [[Rosamond Gifford-dýragarðurinn]] ==Íþróttir== *[[NBA]]-körfuboltalið borgarinnar eru [[New York Knicks]] og [[Brooklyn Nets]]. *[[New York Rangers]]- spila í [[NHL]]-íshokkídeildinni. *[[New York Yankees]] og [[New York Mets]] eru hafnaboltaliðin í [[MLB]]. *[[New York City FC]] og [[New York Red Bulls]] eru knattspyrnuliðin í [[MLS]]. == Tenglar == * [http://www.nyc.gov/ NYC.gov] er opinber vefsíða New York. * [https://arrestedworld.com/nightlife-in-new-york/ Næturlíf í New York]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} ==Heimild== * {{wpheimild|tungumál= en|titill= New York City|mánuðurskoðað= 4. apríl.|árskoðað= 2019 }} ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Stubbur|bandaríkin}} {{New York}} {{Stærstu þéttbýlissvæði í heimi}} [[Flokkur:New York| ]] 6gi6jb5ebjg39zf1m01h4y62i8sak0a 0 8199 1979948 1977347 2026-09-23T12:57:53Z TKSnaevarr 53243 1979948 wikitext text/x-wiki Hér á eftir er listi yfir Noregskonunga. <div class="floatright" style="width: 300px;">{{Tímaröð Noregskonunga}}</div> == Ætt Haraldar Hárfagra og Hlaðajarlar == * ~[[872]] – ~[[931]]: [[Haraldur hárfagri]] * ~[[931]] – ~[[933]]: [[Eiríkur blóðöx]] * ~[[933]] – ~[[960]]: [[Hákon Aðalsteinsfóstri]] * ~[[960]] – ~[[970]]: [[Haraldur gráfeldur]] * ~[[970]] – [[995]]: [[Hákon Sigurðarson Hlaðajarl]] * [[995]] – [[1000]]: [[Ólafur Tryggvason]] * [[1000]] – [[1012]]: [[Eiríkur Hákonarson]] og [[Sveinn Hákonarson]] [[Hlaðajarlar]], dönsk yfirráð * [[1012]] – [[1015]]: [[Sveinn Hákonarson]] og [[Hákon Eiríksson]] [[Hlaðajarlar]], dönsk yfirráð * [[1015]] – [[1028]]: [[Ólafur digri]] * [[1028]] – [[1030]]: [[Knútur ríki]] [[Danakonungar|Danakonungur]] * [[1030]] – [[1035]]: [[Sveinn Knútsson]] eða [[Sveinn Alfífuson]] óforsynjukonungur, dönsk yfirráð * [[1035]] – [[1047]]: [[Magnús góði]] * [[1045]] – [[1066]]: [[Haraldur harðráði]] * [[1066]] – [[1069]]: [[Magnús Haraldsson (konungur)]] * [[1067]] – [[1093]]: [[Ólafur kyrri]] * [[1093]] – [[1095]]: [[Hákon Magnússon Þórisfóstri]] * [[1093]] – [[1103]]: [[Magnús berfættur]] eða [[Magnús berbeinn]] * [[1103]] – [[1115]]: [[Ólafur Magnússon (konungur)]] * [[1103]] – [[1123]]: [[Eysteinn Magnússon (konungur)]] * [[1103]] – [[1130]]: [[Sigurður Jórsalafari]] * [[1130]] – [[1135]]: [[Magnús blindi]] * [[1130]] – [[1136]]: [[Haraldur gilli]] * <small> [[Sigurður slembidjákn]] gerði tilkall til krúnunnar [[1136]] – [[1139]]</small> * [[1136]] – [[1155]]: [[Sigurður munnur]] * [[1136]] – [[1161]]: [[Ingi krypplingur]] * [[1142]] – [[1157]]: [[Eysteinn Haraldsson (konungur)]] * [[1157]] – [[1162]]: [[Hákon herðabreiður]] * [[1162]] – [[1184]]: [[Magnús Erlingsson (konungur)]] * <small> [[Eysteinn birkibeinn]] gerði tilkall til valda [[1162]] – [[1177]]</small> == Ætt Sverris konungs == * [[1177]] – [[1202]]: [[Sverrir Sigurðsson (konungur)]] * [[1202]] – [[1204]]: [[Hákon Sverrisson]] eða [[Hákon harmdauði]] * <small> [[1204]] – [[1204]]: [[Guttormur Sigurðsson]] </small> * <small> [[Erlingur steinveggur]] var konungsefni [[baglar|bagla]] [[1204]] – [[1207]]</small> * [[1204]] – [[1217]]: [[Ingi Bárðarson]] * <small> [[Filippus Símonarson]] var konungsefni [[baglar|bagla]] [[1207]] – [[1217]]</small> * [[1217]] – [[1263]]: [[Hákon gamli]] * [[1240]] – [[1257]]: [[Hákon ungi]] – konungur að nafninu til með föður sínum * [[1263]] – [[1280]]: [[Magnús lagabætir]] * [[1280]] – [[1299]]: [[Eiríkur Magnússon prestahatari]] * [[1299]] – [[1319]]: [[Hákon háleggur]] * [[1319]] – [[1355]]: [[Magnús Eiríksson smek]] * [[1343]] – [[1380]]: [[Hákon 6. Magnússon]] * [[1380]] – [[1387]]: [[Ólafur 4. Hákonarson]] == Kalmarsambandið == * [[1387]] – [[1412]]: [[Margrét Valdimarsdóttir mikla]] * [[1389]] – [[1442]]: [[Eiríkur af Pommern]] * [[1442]] – [[1448]]: [[Kristófer af Bæjaralandi]] * [[1449]] – [[1450]]: [[Karl Knútsson Bonde]] == Konungssamband við Danmörku == ;Persónusamband * [[1450]] – [[1481]]: [[Kristján 1. af Aldinborg]] * [[1483]] – [[1513]]: [[Hans Danakonungur|Hans]] * [[1513]] – [[1523]]: [[Kristján 2.]] * [[1524]] – [[1533]]: [[Friðrik 1. Danakonungur|Friðrik 1.]] * [[1534]] – [[1536]]: Konunglaust – [[Greifastríðið]] ;Hluti af danska ríkinu * [[1537]] – [[1559]]: [[Kristján 3.]] * [[1559]] – [[1588]]: [[Friðrik 2. Danakonungur|Friðrik 2.]] * [[1588]] – [[1648]]: [[Kristján 4.]] * [[1648]] – [[1670]]: [[Friðrik 3. Danakonungur|Friðrik 3.]] * [[1670]] – [[1699]]: [[Kristján 5.]] * [[1699]] – [[1730]]: [[Friðrik 4. Danakonungur|Friðrik 4.]] * [[1730]] – [[1746]]: [[Kristján 6.]] * [[1746]] – [[1766]]: [[Friðrik 5. Danakonungur|Friðrik 5.]] * [[1766]] – [[1808]]: [[Kristján 7.]] * [[1808]] – [[1814]]: [[Friðrik 6. Danakonungur|Friðrik 6.]] == 1814 == * [[1814]]: [[Kristján Friðrik]] == Konungssamband við Svíþjóð == * [[1814]] – [[1818]]: [[Karl 2. Noregskonungur|Karl 2.]] * [[1818]] – [[1844]]: [[Karl 3. Noregskonungur|Karl 3.]] * [[1844]] – [[1859]]: [[Óskar 1.]] * [[1859]] – [[1872]]: [[Karl 4. Noregskonungur|Karl 4.]] * [[1872]] – [[1905]]: [[Óskar 2.]] == Lukkuborgarar == * [[1905]] – [[1957]]: [[Hákon 7.]] * [[1957]] – [[1991]]: [[Ólafur 5.]] * [[1991]] – [[2026]]: [[Haraldur 5.]] * [[2026]] –: [[Hákon 8.]] == Tengt efni == * [[Konungar Íslands]] * [[Danakonungar]] * [[Svíakonungar]] [[Flokkur:Noregskonungar| ]] [[Flokkur:Saga Noregs]] [[Flokkur:Listar yfir þjóðhöfðingja og leiðtoga|Noregskonungar]] [[Flokkur:Listar yfir Norðmenn|Konungar]] [[Flokkur:Listar tengdir Noregi|Konungar]] 0yvi1jwwqwmko82571ljoh2wnwtwoe7 0 8285 1979933 1634689 2026-09-23T12:45:54Z TKSnaevarr 53243 1979933 wikitext text/x-wiki {{Konungur |titill = Konungur Danmerkur |skjaldarmerki = BlasonChristian_Ier_(1143-1167)%2C_comte_d'Oldenbourg.svg |ætt = Aldinborgarar |mynd = Portrait_King_Frederik_V_by_Pilo.jpg |nafn = Friðrik 5. |ríkisár = 6. ágúst 1746 - 13. janúar 1766 |skírnarnafn = Frederik Oldenburg |kjörorð = ''Prudentia et Constantia'' |fæðingardagur = 31. mars 1723 |fæðingarstaður = [[Kaupmannahöfn]] |dánardagur = 13. janúar 1766 |dánarstaður = [[Kaupmannahöfn]] |grafinn = [[Hróarskeldudómkirkja]] |faðir = [[Kristján VI]] |móðir = [[Soffía Magdalena af Brandenburg]] |titill_maka = Drottning |maki = (1743) [[Lovísa af Bretlandi]] († 1751)<br />(1752)<br />[[Júlíana af Braunschweig-Wolfenbüttel]] |börn = með Lovísu: * Christian († í æsku) * [[Soffía Magdalena Svíadrottning|Sophie Magdalene]]<br />gift [[Gústaf III]] * Vilhelmine Caroline * '''[[Kristján VII|Christian]]''' * Louise með Júliönu: * Frederik með Else Hansen: * fimm börn }} '''Friðrik 5.''' ([[31. mars]] [[1723]] – [[13. janúar]] [[1766]]) var [[Danakonungar|konungur Danmerkur]] frá [[1746]]. Faðir hans, [[Kristján 6.]] var þunglyndur og trúhneigður og Friðrik ólst upp á ströngu [[píetismi|píetísku]] heimili. Friðrik hneigðist hins vegar til lífsins lystisemda svo mjög að faðir hans íhugaði að svipta hann sjálfsforræði. Hann átti við [[alkóhólismi|alkóhólisma]] að stríða þannig að stjórn ríkisins var öll í höndum ráðherra í [[leyndarráð]]i konungs og yfirhirðmarskálksins, [[Adam Gottlob Moltke|Moltkes]] greifa. Hann stofnaði [[konunglega danska listaakademían|konunglegu dönsku listaakademíuna]] í [[Kaupmannahöfn]] [[1754]]. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill = [[Konungur Danmerkur]] |frá=1746 |til=1766 |fyrir = [[Kristján 6.]] |eftir = [[Kristján 7.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} {{stubbur|æviágrip|saga|danmörk}} {{fd|1723|1766}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Noregskonungar]] q7q47vbzt9oa4dnlcxs34ffwy7ukf4t 14 8331 1979949 1619028 2026-09-23T12:58:19Z TKSnaevarr 53243 1979949 wikitext text/x-wiki {{skoða meira|Noregskonungar}} {{CommonsCat|Royalty of Norway|Noregskonungum}} [[Flokkur:Evrópskir þjóðhöfðingjar|Noregur]] [[Flokkur:Norðmenn|Konungar]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar eftir löndum]] p52mzxy68z3zpsffnpaivsom4hczd3x 0 10681 1979969 1979247 2026-09-23T14:45:33Z Torfifagri 33930 Bætti inn upplýsingaboxi fyrir plötuna og upplýsingum um hljóðfæraleik og fleira. 1979969 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Til hamingju með fallið | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1996 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Upptökuheimilið Geimsteinn í Keflavík & Gnýr í Reykjavík | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 72:37 | tungumál = | útgefandi = Falleg | leikstjóri = | upptökustjóri = Pjetur Stefáns | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Drög að upprisu]]'' | síðasta_ár = 1994 | ár = 1996 | næsti_titill = ''[[Fláa veröld]]'' | næsta_ár = 1997 | misc = | litakóði = }} '''Til hamingju með fallið''' er þrettánda breiðskífa [[Megas]]ar og kom út árið [[1996]]. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | headline = Lagalisti | title1 = Kysstu mig | lyrics1 = Bjarni Thorarensen | music1 = þjóðlag | length1 = 00:45 | title2 = Kölski og Ýsan | length2 = 02:25 | title3 = As time goes by (Play it again Sam) | length3 = 03:57 | title4 = Hlíðarendatafl | length4 = 02:28 | title5 = Ef heimur eigi | lyrics5 = Megas, byggt á ljóðum eftir Maxim Gorki | length5 = 01:44 | title6 = Minnisrækt (Gleymist svo geymist) | length6 = 05:46 | title7 = Þyrnirós | length7 = 05:21 | title8 = Hamingjuhvörf | length8 = 06:40 | title9 = Griðljóð | length9 = 06:17 | title10 = Ertu ekki farin að mannast | length10 = 04:19 | title11 = Ljóma sínum | lyrics11 = Megas, byggt á ljóðum eftir Maxim Gorki | music11 = erlent sálmalag | length11 = 02:37 | title12 = Götuvísa | length12 = 04:03 | title13 = Heimilisfang óþekkt | length13 = 09:30 | title14 = Vita sínu viti (Aldrei of ung) | length14 = 04:04 | title15 = Dagur hjólbarðasalans | length15 = 12:41 |total_length = 72:37 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: söngur, orgel *Bryndís Halla Gylfadóttir: selló *Jóhann Stefánsson: trompet *Pjetur Stefáns: þríhorn, bakrödd *Tryggvi Hübner: gítarar *Haraldur Þorsteinsson: bassi *Eggert Þorleifsson: tinflauta *Sigurður Bjóla: trommur, slagverk, tamborína *Arnþór Jónsson: hapsíkord *Jón Aðalsteinn Þorgeirsson: klarinetta *Jens Hansson: sax, orgel, gæsagangssnerill *Stjórn upptöku: Pjetur Stefáns. *Útsetningar: Megas, Tryggvi Hübner og Pjetur Stefáns *Hljóðblöndun: Sigurður Bjóla *Sérstakur verndari: Rúnar Júlíusson *Hönnun umslags: Hjörtur Hjartarson, Pjetur Stefáns [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1996]] m6fajt6iafecyqwyn7b9quvvk961hia 1979970 1979969 2026-09-23T14:46:51Z Torfifagri 33930 1979970 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Til hamingju með fallið | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1996 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Upptökuheimilið Geimsteinn í Keflavík & Gnýr í Reykjavík | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 72:37 | tungumál = | útgefandi = Falleg | leikstjóri = | upptökustjóri = Pjetur Stefáns | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Drög að upprisu]]'' | síðasta_ár = 1994 | ár = 1996 | næsti_titill = ''[[Fláa veröld]]'' | næsta_ár = 1997 | misc = | litakóði = }} '''Til hamingju með fallið''' er þrettánda breiðskífa [[Megas]]ar og kom út árið [[1996]]. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | headline = Lagalisti | title1 = Kysstu mig | lyrics1 = Bjarni Thorarensen | music1 = þjóðlag | length1 = 00:45 | title2 = Kölski og Ýsan | length2 = 02:25 | title3 = As time goes by (Play it again Sam) | length3 = 03:57 | title4 = Hlíðarendatafl | length4 = 02:28 | title5 = Ef heimur eigi | lyrics5 = Megas, byggt á ljóðum eftir Maxim Gorki | length5 = 01:44 | title6 = Minnisrækt (Gleymist svo geymist) | length6 = 05:46 | title7 = Þyrnirós | length7 = 05:21 | title8 = Hamingjuhvörf | length8 = 06:40 | title9 = Griðljóð | length9 = 06:17 | title10 = Ertu ekki farin að mannast | length10 = 04:19 | title11 = Ljóma sínum | lyrics11 = Megas, byggt á ljóðum eftir Maxim Gorki | music11 = erlent sálmalag | length11 = 02:37 | title12 = Götuvísa | length12 = 04:03 | title13 = Heimilisfang óþekkt | length13 = 09:30 | title14 = Vita sínu viti (Aldrei of ung) | length14 = 04:04 | title15 = Dagur hjólbarðasalans | length15 = 12:41 |total_length = 72:37 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: söngur, orgel *Bryndís Halla Gylfadóttir: selló *Jóhann Stefánsson: trompet *Pjetur Stefáns: þríhorn, bakrödd *Tryggvi Hübner: gítarar *Haraldur Þorsteinsson: bassi *Eggert Þorleifsson: tinflauta *Sigurður Bjóla: trommur, slagverk, tamborína *Arnþór Jónsson: hapsíkord *Jón Aðalsteinn Þorgeirsson: klarinetta *Jens Hansson: sax, orgel, gæsagangssnerill *Stjórn upptöku: Pjetur Stefáns. *Útsetningar: Megas, Tryggvi Hübner og Pjetur Stefáns *Hljóðblöndun: Sigurður Bjóla *Sérstakur verndari: Rúnar Júlíusson *Hönnun umslags: Hjörtur Hjartarson, Pjetur Stefáns [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1996]] jc50j843qeb9hxiji6n59hprqjbswno 0 11634 1980050 1976503 2026-09-23T20:48:31Z InternetArchiveBot 75347 Bætir við 1 bók til að [[Wikipedia:Sannreynanleikareglan|sannreyna]] (20260923)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1980050 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn_á_frummáli = Aruba | nafn_í_eignarfalli = Arúba | fáni = Flag of Aruba.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of Aruba.svg | þjóðsöngur = [[Aruba Dushi Tera]] | staðsetningarkort = Aruba_in_its_region.svg | höfuðborg = [[Oranjestad]] | tungumál = [[Hollenska]] og [[papiamento]] | stjórnarfar = [[Þingbundin konungsstjórn]] | titill_leiðtoga1 = [[Hollandskonungur|Konungur]] | titill_leiðtoga2 = [[Landstjóri Arúba|Landstjóri]] | titill_leiðtoga3 = [[Forsætisráðherra Arúba|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Vilhjálmur Alexander Hollandskonungur|Vilhjálmur Alexander]] | nafn_leiðtoga2 = [[Alfonso Boekhoudt]] | nafn_leiðtoga3 = [[Mike Eman]] | staða = Sjálfstjórnarsvæði | staða_athugasemd = [[Konungsríkið Holland|Konungsríkisins Hollands]] | atburður1 = aðskilið frá [[Hollensku Antillaeyjar|Hollensku Antillaeyjum]] | dagsetning1 = 1. janúar 1986 | flatarmál = 180 | hlutfall_vatns = ~0 | mannfjöldaár = 2025 | fólksfjöldi = 108.880 | íbúar_á_ferkílómetra = 560,4 | VLF_ár = 2023 | VLF = 5,5 | VLF_á_mann = 51.352 | gjaldmiðill = [[Arúbaflórína]] (AWG) | tímabelti = [[UTC-4]] | tld = aw | símakóði = 297 }} '''Arúba''' er [[eyja]] í [[Karíbahaf]]i, aðeins 25 km norðan við [[Paraguaná-skagi|Paraguaná-skaga]] í [[Venesúela]]. Stjórnsýslulega er eyjan sjálfstjórnarsvæði sem heyrir undir [[Konungsríkið Holland]] og var skipt út úr [[Hollensku Antillaeyjar|Hollensku Antillaeyjum]] árið [[1986]]. Ólíkt því sem gerist á öðrum eyjum í Karíbahafi er loftslag á eyjunni þurrt, sem hefur gert hana að vinsælum ferðamannastað. [[Ferðaþjónusta]] stendur undir þremur fjórðu hlutum landsframleiðslu Arúba en aðrar mikilvægar undirstöður undir efnahagslífi eyjarinnar eru gull- og fosfatnámur og olíuhreinsun. Eyjan er 33 km að lengd, að mestu flöt og laus við ár og vötn. Hvítar sandstrendur er að finna á suður- og vesturströnd eyjarinnar þar sem skjól er fyrir hafstraumum. Austan megin við Arúba eru eyjarnar [[Bonaire]] og [[Curaçao]] sem mynda suðvesturhluta Hollensku Antillaeyja. Upphaflegir íbúar Arúba voru [[caquetio]]-mælandi [[Aravakindíánar]]. [[Spánn|Spánverjar]] lögðu eyjuna undir sig um [[1500]] en [[Holland|Hollendingar]] unnu hana af þeim árið [[1636]]. Árið [[1928]] var [[olíuhreinsistöð]] opnuð á eyjunni sem jók velmegun og ýtti undir kröfur um sjálfstæði. Í þjóðaratkvæðagreiðslu árið [[1977]] reyndust yfir 80% íbúa vera fylgjandi sjálfstæði og í kjölfarið hófust samningaviðræður við Holland. Árið [[1990]] var sjálfstæðisferlinu frestað um óákveðinn tíma. == Heiti == Heiti eyjunnar er líklega dregið af [[caquetíska]] orðinu ''Oruba'' sem merkir „vel staðsett eyja“. [[Caquetar]] bjuggu á eyjunni þegar [[Alonso de Ojeda]] kom þangað á 16. öld. Frá 1529 til 1648 þegar [[Vestfalíufriðurinn]] var undirritaður, notuðu Spánverjar heitið ''Isla de Oruba'' yfir eyjuna. Með friðarsamningnum fengu Hollendingar yfirráð yfir eyjunni og nafnið breyttist smám saman í Aruba. Aðrir hópar amerískra frumbyggja notuðu önnur orð um eyjuna sem gætu tengst núverandi heiti. Annað caquetískt heiti var ''Oibubia'' sem merkir „leiðsögð eyja“. [[Taínóíska]] heitið var ''Arubeira''.<ref>{{cite web |last1=Dick |first1=Kenneth |title=Aboriginal and early Spanish names for some Caribbean, Circum-Caribbean islands and cays |url=http://stcroixarchaeology.org/files/Aboriginal_Early_Spanish_Names_-_Dick.pdf#page=8 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://stcroixarchaeology.org/files/Aboriginal_Early_Spanish_Names_-_Dick.pdf#page=8 |archive-date=9 October 2022 |url-status=live |website=stcroixarchaeology |publisher=The St, Croix Archeological Society }}</ref> [[Kalinagóar]] notuðu tvö heiti um eyjuna: ''Ora Oubao'' sem merkir „skeljaeyja“<ref>{{cite book |last1=Brushaber |first1=Susan |last2=Greenberg |first2=Arnold |title=Aruba, Bonaire & Curacao Alive! |url=https://books.google.com/books?id=uCigiQGl1fwC&pg=PA38 |year=2001 |publisher=Hunter Publishing, Inc |isbn=978-1-58843-259-9 |page=38 }}</ref> og ''Oirubae'' sem merkir „Félagi Curaçao“. Algengur misskilningur er að nafnið sé dregið af ''Oro hubo'' sem merkir „eitt sinn var gull“ á spænsku, en Spánverjar kölluðu eyjarnar fyrst ''islas inútiles'' „gagnslausu eyjar“ vegna skorts á auðlindum.<ref name="Hartog-1961">{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present: from the time of the indians until today |url=https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBIANA-930HART_EN |publisher=D.J. De Wit |year=1961 |location=Oranjestad |translator-last=Verleun |translator-first=J.A. }}</ref> Gull fannst á Arúba árið 1824 sem leiddi til [[gullæðið á Arúba|gullæðis á Arúba]].<ref>Teenstra, M. (1837). De Nederlandsche West-Indische eilanden in derzelver tegenwoordigen toestand, Aflevering 2. In L. U. (KIT), ''www.colonial.library.leiden.edu'' (p. 381). AMSTERDAM: C.G.Sulpke.</ref> == Landfræði == Arúba er frekar flatlend, þurrlend eyja. Hún er hluti [[Hléborðseyjar|Hléborðseyja]] sem eru syðri hluti [[Litlu Antillaeyjar|Litlu Antillaeyja]] í Karíbahafi. Eyjan er 77 km vestan við [[Curaçao]] og 29 km norður af [[Paraguaná-skagi|Paraguaná-skaga]] í [[Venesúela]].<ref name="Britannica">{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/37333/Aruba|title=Aruba|work=Encyclopædia Britannica|access-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20150515014514/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/37333/Aruba|archive-date=15 May 2015|url-status=live}}</ref> Á Arúba er að finna hvítar sandstrendur á vestur- og suðurströnd eyjunnar, í skjóli frá sterkum hafstraumum.<ref name="Britannica"/><ref name="Aruba: the happy island">{{cite web |author=Canoe inc. |url=http://slam.canoe.ca/Travel/Activities/SunSand/2011/06/22/18320936.html |title=Aruba: the happy island |publisher=Slam.canoe.ca |date=22 June 2011 |access-date=15 July 2014 |archive-url=https://archive.today/20140413121425/http://slam.canoe.ca/Travel/Activities/SunSand/2011/06/22/18320936.html |archive-date=13 April 2014 |url-status=live }}</ref> Þar býr líka meirihluti íbúa og þar hefur ferðaþjónustan helst þróast.<ref name="Aruba: the happy island" /><ref name="autogenerated2"/> Við norður- og austurströndina er meira brim og þar er landið að mestu ósnert. Innar á eyjunni eru hæðir, eins og [[Hooiberg]] (165 metrar) og [[Jamanota-fjall]], hæsti tindur eyjarinnar, 188 metrar yfir sjávarmáli.<ref name="Britannica"/><ref name="autogenerated2">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |title=CIA World Factbook - Aruba |access-date=28 July 2019 |archive-date=9 janúar 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead }}</ref> Höfuðborgin, Oranjestad, er á {{Coord|12|31|01|N|70|02|04|W|}}. Steinboginn [[Natural Bridge]] var stór kalksteinsmyndun á norðurströnd eyjarinnar. Hann var vinsæll ferðamannastaður þar til hann hrundi árið 2005. ==Stjórnmál== === Héruð === Arúba skiptist í átta héruð sem eru ekki stjórnsýslueiningar heldur aðeins til að auðvelda söfnun tölfræðiupplýsinga. {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 0;" ! Heiti !! Flatarmál (km²) !! Íbúar <br /> Manntal 1991 !! Íbúar <br /> Manntal 2000 !! Íbúar <br /> Manntal 2010 |- | Noord / Tanki Leendert || 34,62 || 10.056 || 16.944 || 21.495 |- | Oranjestad West || 9,29 || 8.779 || 12.131 || 13.976 |- | Oranjestad Oost || 12,88 || 11.266 || 14.224 || 14.318 |- | Paradera || 20,49 || 6.189 || 9.037 || 12.024 |- | San Nicolas Noord || 23,19 || 8.206 || 10.118 || 10.433 |- | San Nicolas Zuid || 9,64 || 5.304 || 5.730 || 4.850 |- | Santa Cruz || 41,04 || 9.587 || 12.326 || 12.870 |- | Savaneta || 27,76 || 7.273 || 9.996 || 11.518 |- | Arúba alls || 178,91 || 66.687 || 90.506 || 101.484 |} ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Stubbur|landafræði}} {{Norður-Ameríka}} [[Flokkur:Arúba]] fn7lsrhmtgevtumnoxebcchynsxj00c 0 12327 1979996 1970247 2026-09-23T15:57:36Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1979996 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn_á_frummáli = Montserrat | nafn_í_eignarfalli = Montserrat | fáni = Flag of Montserrat.svg | skjaldarmerki =Coat_of_arms_of_Montserrat.svg | kjörorð = Each Endeavouring, All Achieving | staðsetningarkort = Montserrat_in_United_Kingdom.svg | tungumál = [[enska]] | staða = [[Breskt handanhafssvæði]] | atburður1 = Landnám Breta | dagsetning1 = 1628 | atburður2 = [[Parísarsáttmálinn (1783)|Parísarsáttmálinn]] | dagsetning2 = 3. september 1783 | atburður3 = [[Sambandsríki Vestur-Indía|Ríkjasamband]] | dagsetning3 = 3. janúar 1958 | atburður4 = Sérstök hjálenda | dagsetning4 = 31. maí 1962 | höfuðborg = [[Plymouth (Montserrat)|Plymouth]] (yfirgefin) | stjórnarfar = [[Þingbundin konungsstjórn]] | titill_leiðtoga1 = [[Landstjóri Montserrat|Landstjóri]] | titill_leiðtoga2 = [[Yfirráðherra Montserrat|Yfirráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Andrew Pearce]] | nafn_leiðtoga2 = [[Joseph Easton Taylor Farrell]] | flatarmál = 102 | hlutfall_vatns = ~0 | mannfjöldaár = 2019 | fólksfjöldi = 4.649 | íbúar_á_ferkílómetra = 44 | VLF_ár = 2014 | VLF= 0,063 | VLF_á_mann = 12.384 | gjaldmiðill = [[austurkarabískur dalur]] | tímabelti = [[UTC]]-4 | þjóðsöngur = [[God Save the King]] | tld = ms | símakóði = 1-664 }} '''Montserrat''' er [[breskt handanhafssvæði]] í [[Karíbahaf]]i. Eyjan er hluti af [[Hléborðseyjar|Hléborðseyjum]] sem aftur eru hluti af [[Litlu-Antillaeyjar|Litlu-Antillaeyjum]] í [[Vestur-Indíur|Vestur-Indíum]]. Eyjan er um 16 km að lengd og 11 km að breidd með um 40 km strandlengju. Eyjan er stundum kölluð „Smaragðseyjan“, bæði vegna þess hve hún er gróin og vegna þess að margir fyrstu landnámsmennirnir komu frá [[Írland]]i.<ref name="irishtimes">{{cite news|title=The Caribbean Irish: the other Emerald Isle|url=https://www.irishtimes.com/life-and-style/generation-emigration/the-caribbean-irish-the-other-emerald-isle-1.2610681|access-date=9. janúar 2018|work=The Irish Times|date=16. apríl 2016}}</ref><ref name="irishtimes-video">{{cite news|title=► VIDEO: Montserrat, the Emerald Isle of the Caribbean|url=https://www.irishtimes.com/life-and-style/travel/montserrat-the-emerald-isle-of-the-caribbean-1.2611786|access-date=9. janúar 2018|work=The Irish Times|language=en}}</ref> Montserrat er eina hjálendan sem er með fullgilda aðild að [[CARICOM]] og [[Samtök ríkja í austanverðu Karíbahafi|Samtökum ríkja í austanverðu Karíbahafi]]. Þann [[18. júlí]] [[1995]] hófst eldgos í [[Soufriere Hills-eldfjall]]inu á suðurhluta eyjarinnar. Eldgosið lagði höfuðborg eyjunnar, [[Plymouth (Montserrat)|Plymouth]], í rúst. Tveir þriðju íbúa eyjarinnar neyddust til að flýja eyjuna vegna eldgossins milli 1995 og 2000, flestir til Bretlands. Aðeins um 1200 manns voru eftir á eyjunni árið 1997, en hefur síðan þá fjölgað í tæp 5000. Eldvirknin hefur síðan haldið áfram og hefur eyðilagt hafnarmannvirki við Plymouth og [[W. H. Bramble-flugvöllur|W. H. Bramble-flugvöll]], en leifar hans grófust í gjósku árið 2010. Syðri helmingur eyjarinnar, að [[Belham-dalur|Belham-dal]], er lokað svæði vegna stærðar eldkeilunnar og hættu á [[gjóskuhlaup]]um. Gestir fá ekki að fara inn á svæðið, en hægt er að virða fyrir sér rústir Plymouth frá [[Garibaldihæð]] í Isles Bay. Dregið hefur úr eldvirkni frá 2010 en [[Eldfjallaeftirlitsstöðin á Montserrat]] fylgist með eldfjallinu.<ref>{{cite web |url=http://www.foxnews.com/travel/2014/02/20/montserrat-modern-day-pompeii-in-caribbean/ |title=Montserrat: a modern-day Pompeii in the Caribbean |first=Blane |last=Bachelor |publisher=[[Fox News Channel]] |date=20. febrúar 2014 |access-date=2021-04-07 |archive-date=2016-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160317205239/http://www.foxnews.com/travel/2014/02/20/montserrat-modern-day-pompeii-in-caribbean/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.nzherald.co.nz/travel/news/article.cfm?c_id=7&objectid=11593700 |title=Bar/fly: Caribbean island of Montserrat |first=Kevin |last=Pilley |newspaper=[[The New Zealand Herald]] |date=29. febrúar 2016 |archive-date=2023-06-28 |access-date=2021-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230628124817/https://www.nzherald.co.nz/travel/news/article.cfm?c_id=7&objectid=11593700 |url-status=dead }}</ref> Við [[Little Bay (Montserrat)|Little Bay]] á norðvesturströnd eyjarinnar er verið að byggja upp nýjan bæ og nýja höfn. Tímabundin stjórnsýslumiðstöð eyjarinnar er í [[Brades]].<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-33865822 |title=Montserrat: Living with a volcano |first=Gemma |last=Handy |date=16. ágúst 2015 |website=BBC News |access-date=8. júlí 2017}}</ref> ==Heiti== [[Kristófer Kólumbus]] nefndi eyjuna ''Santa María de Montserrate'' [[1493]] eftir [[Jómfrúin frá Montserrat|Jómfrúnni frá Montserrat]] í [[Montserrat-klaustur|Montserrat-klaustri]] á [[Montserrat (fjall)|Montserrat-fjalli]] í [[Katalónía|Katalóníu]] á [[Spánn|Spáni]].<ref>{{cite book |last=Minahan |first=James |title=The Complete Guide to National Symbols and Emblems: Volume 2 |url=https://books.google.com/books?id=qM5XAAAAYAAJ|date=1 December 2009 |publisher=Greenwood Press |isbn=978-0-313-34500-5 |page=724}}</ref> Montserrat merkir „skörðótt fjall“ á katalónsku. == Landfræði == [[Mynd:Coastal_cliffs.jpg|thumb|right|Strönd Montserrat.]] Montserrat er um það bil 40 km suðvestan við [[Antígva]], 21 km suðaustan við [[Redonda]] ([[Antígva og Barbúda]]) og 56 km norðvestan við franska handanhafshéraðið [[Guadeloupe]]. Handan við Redonda liggur eyjan [[Nevis]] ([[Sankti Kristófer og Nevis]]) um 48 km í norðvestur. Eyjan er 104 km² og fer hægt stækkandi vegna gosefnis sem safnast upp á suðausturströndinni. Eyjan er 16 km að lengd og 11 km að breidd. Hún er fjalllend inni í landi með flatlendi við ströndina, 15-30 metra háa kletta og nokkrar sandstrendur í víkum á vesturströndinni. Helstu fjöllin eru (frá norðri til suðurs) [[Silver Hill (Montserrat)|Silver Hill]], [[Katy Hill (Montserrat)|Katy Hill]], [[Soufrière-hæðir]] og [[Suður-Soufrière-hæðir]].<ref name="auto2">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Montserrat-island-West-Indies |title=Encyclopaedia Britannica - Montserrat |access-date= 28 June 2019}}</ref> Soufrière-hæðir voru hæsti tindur eyjarinnar, 915 metrar fyrir 1995. Fjallið hefur hækkað vegna myndunar [[hraungúll|hraungúls]] og er nú talið vera 1050 metrar.<ref name="cia.gov" /> Árið 2011 flokkaði CIA 30% af landi eyjarinnar sem ræktarland, 20% sem ræktanlegt land, 25% sem skóglendi og afganginn sem „annað“.<ref name="cia.gov">{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/|title=Central America :: Montserrat — The World Factbook - Central Intelligence Agency|website=Cia.gov|access-date=28 April 2019|archive-date=14 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314070620/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/|url-status=dead}}</ref> Undan strönd Montserrat eru nokkrar smáeyjar, eins og [[Litla-Redonda]] við norðurströndina, og [[Pinnacle Rock (Montserrat)|Pinnacle Rock]] og [[Statue Rock]] við austurströndina. == Stjórnmál == Monsterrat er [[breskt handanhafssvæði]] með [[heimastjórn]] í eigin málum.<ref>{{cite web|url=https://www.indexmundi.com/montserrat/government_profile.html|title=Montserrat Government Profile 2018|website=Indexmundi.com|access-date=28 April 2019}}</ref> [[Nýlendunefnd Sameinuðu þjóðanna]] flokkar Montserrat með landsvæðum án sjálfsstjórnar. [[Þjóðhöfðingi]] eyjunnar er [[Karl 3. Bretakonungur|Karl 3.]] Bretakonungur og fulltrúi hans er skipaður landstjóri. Framkvæmdavald er í höndum ríkisstjórnar Montserrat og forsætisráðherra er stjórnarleiðtogi. Landstjórinn skipar einn níu kjörinna þingmanna forsætisráðherra, oftast leiðtoga þess flokks sem hlýtur meirihluta í kosningum.<ref name="cia.gov"/> Ríkisstjórnin og [[þing Montserrat]] fara saman með löggjafarvaldið. Á þinginu sitja tveir aðilar ''[[ex officio]]'': ríkissaksóknari og fjármálastjóri.<ref name="cia.gov"/> Bretland fer með varnarmál Montserrat sem hefur engan her. Dómsvaldið er óháð framkvæmdavaldi og löggjafarvaldi. ===Sóknir=== [[File:Parishes of Montserrat.svg|thumb|upright=0.61|Sóknir:<br>St. Peter (rautt)<br>St. Georges (grænt)<br>St. Anthony (ljósblátt)<br><abbr title="yfirgefin og eyðilögð borg">Plymouth</abbr> (◾)]] Montserrat skiptist í þrjár [[sókn]]ir. Þær eru frá norðri til suðurs: * Saint Peter * Saint Georges * Saint Anthony Staðsetning byggðar á eyjunni hefur breyst mjög mikið eftir að eldgosið hófst. Einungis Saint Peter-sókn á norðvesturhluta eyjarinnar er nú í byggð, með 4-6000 íbúa.<ref>{{cite web |url=http://www.docstoc.com/docs/12356531/Montserrat |title=Central America and Caribbean: Monserrat |first=Jeff |last=Kowalski |date=11 September 2009 |access-date=26 October 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.statoids.com/mms.html |title=The Parishes of Montserrat |website=Statoids.com |access-date=26 October 2009|last = Wittebol|first = Hans}}</ref> Hinar tvær sóknirnar eru enn á hættusvæði og ekki hæfar til byggðar. ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Stubbur|landafræði}} {{Norður-Ameríka}} [[Flokkur:Montserrat| ]] [[Flokkur:Eyjar í Karíbahafi]] [[Flokkur:Breskar nýlendur]] bgcda7wubxysr3yt8wcv7ooc611y552 0 17439 1979986 1818989 2026-09-23T15:20:04Z Akigka 183 1979986 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Oddfreyr | kyn = kk | nefnifall = Oddfreyr | þolfall = Oddfrey | þágufall = Oddfrey | eignarfall = Oddfreys | eiginnöfn = 1 | millinöfn = 0 | dagsetning = júlí 2007 }} '''Oddfreyr''' er [[íslenskt karlmannsnafn]].<ref>{{cite web|url=https://mannanofn.arnastofnun.is/nafn/4562|title=Oddfreyr|author=Guðrún Kvaran|access-date=23.9.2026|website=Nöfn Íslendinga}}</ref> Aðeins einn Íslendingur bar nafnið árið 2025.<ref>{{cite web|url=https://hagstofa.is/talnaefni/ibuar/faeddir-og-danir/nofn/|title=Nöfn|website=Hagstofa Íslands|access-date=23.9.2026}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} [[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]] cyfg5v2y2s9cszfoufmloetz266zyzv 1979987 1979986 2026-09-23T15:20:19Z Akigka 183 1979987 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Oddfreyr | kyn = kk | nefnifall = Oddfreyr | þolfall = Oddfrey | þágufall = Oddfrey | eignarfall = Oddfreys | eiginnöfn = 1 | millinöfn = 0 | dagsetning = 2025 }} '''Oddfreyr''' er [[íslenskt karlmannsnafn]].<ref>{{cite web|url=https://mannanofn.arnastofnun.is/nafn/4562|title=Oddfreyr|author=Guðrún Kvaran|access-date=23.9.2026|website=Nöfn Íslendinga}}</ref> Aðeins einn Íslendingur bar nafnið árið 2025.<ref>{{cite web|url=https://hagstofa.is/talnaefni/ibuar/faeddir-og-danir/nofn/|title=Nöfn|website=Hagstofa Íslands|access-date=23.9.2026}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} [[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]] 4pjhz29s3d7h7ssxgofb667c7sroj7g 0 20348 1979942 1849981 2026-09-23T12:51:03Z ~2026-51380-21 121046 Þarna er verið að vísa til Vesturlands, sem veldur bara ruglingi. 1979942 wikitext text/x-wiki {{Sveitarfélagstafla | nafn = Kjósarhreppur | nafn_í_eignarfalli = Kjósarhrepps | mynd = Laxá í Hvalfirði.jpg | mynd_texti = [[Laxá í Kjós|Laxá]] í Hvalfirði | skjaldarmerki = Kjosarhreppur skjaldamerki.jpg | kort = Kjósarhreppur kort.png | hnit = {{hnit|64|20|29.8|N|21|35|33.4|W|region:IS-1_type:city(196)_source:kolossus-dewiki|display=inline}} | kjördæmi = [[Suðvesturkjördæmi]] | þéttbýli = Engir | sveitarstjóri_titill = [[Sveitarstjóri]] | sveitarstjóri = Karl Magnús Kristjánsson | póstnúmer = 276 | sveitarfélagsnúmer = 1606 | vefsíða = {{URL|kjos.is}} }} '''Kjósarhreppur''' er [[sveitarfélag]] á [[Íslandi]]. Stundum er talað um Kjósina sem „sveit í borg“ vegna nálægðarinnar við [[Reykjavík]]. Aðal[[atvinnuvegur]] er [[landbúnaður]]. Kjósarhreppur er 302 ferkílómetra að stærð og liggur í norðanverðri [[Kjósarsýsla|Kjósarsýslu]]. Hreppurinn liggur að [[Reykjavík]], [[Bláskógabyggð]] og [[Hvalfjarðarsveit]]. == Íbúar í Kjósarhreppi == Íbúar Kjósarhrepps voru 450 um aldamót 19. og 20. aldar en voru 250 árið 2021. Börn í hreppnum sækja [[Klébergsskóli|Klébergsskóla]] á [[Kjalarnes]]i. Félagsheimilið [[Félagsgarður]] er leigt út til veisluhalda. [[Ásgarður]] gamli barnaskólinn hýsir skrifstofu hreppsins. Um 600 [[frístundahús]] eru í hreppnum. Samkvæmt jarðarskrá 2005 eru 47 jarðir skráðar í Kjósarhrepp og þar af eru 37 í ábúð. Á 27 bújörðum er jarðareigandi [[ábúandi]]. == Fjöll, hálsar og heiðar == Í hreppnum er norðanverð [[Esjan]], norðanverðir [[Móskarðahnúkar]] og norðanvert [[Skálafell]], [[Kjölur (fjallvegur|Kjölur]], [[Kjósarheiði]], [[Botnssúlur]] (sunnanhluti fjallaklasans), sunnan- og vestanvert [[Múlafjall]], [[Þrándarstaðafjall]], [[Sandfell]], [[Meðalfell]], [[Möðruvallaháls]], [[Sandfell]], [[Eyrarfjall]]. == Dalir == Í hreppnum eru dalirnir [[Miðdalur]], [[Eilífsdalur]], [[Flekkudalur]], [[Eyjadalur]], [[Laxárdalur]], [[Svínadalur]], [[Fossárdalur]] og [[Brynjudalur]]. == Vatnsföll == Í hreppum renna árnar [[Kiðafellsá]], [[Laxá í Kjós]], [[Bugða]], [[Skorá]], [[Dælsá]], [[Miðdalsá]], [[Flekkudalsá]], [[Sandá]], [[Svínadalsá]], [[Þverá]], [[Hálsá]], [[Fossá]], [[Brynjudalsá]]. Laxá er ein besta veiðiá landsins. Í henni er [[Þórufoss]]. == Vötn == Í hreppnum eru [[Meðalfellsvatn]], [[Myrkavatn]], [[Sandvatn í Þingvallasveit|Sandvatn]], [[Grindagilstjörn]], [[Sandfellstjörn]], [[Eyjatjörn]] og [[Hurðarbakssef]]. Í hreppnum eru vogarnir [[Botnsvogur]] , [[Brynjudalsvogur]] og [[Laxvogur]] og víkin [[Hvammsvík]] og nesið [[Hvítanes]]. == Heimild == * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20070502104053/www.landlinur.is/Files/Skra_0017616.pdf Skipulagstillaga fyrir Kjósarhrepp] {{CommonsCat}} {{Stubbur|ísland|landafræði}} {{Sveitarfélög Íslands}} {{SSH}} [[Flokkur:Kjósarhreppur| ]] d7xfw7wj8sx9mnw98d7kv9hojgwfbnk 0 25355 1980121 1905384 2026-09-24T11:29:04Z Berserkur 10188 1980121 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1419]]|[[1420]]|[[1421]]|[[1422]]|[[1423]]|[[1424]]|[[1425]]| [[1411–1420]]|[[1421–1430]]|[[1431–1440]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} Árið '''1422''' ('''MCDXXII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Eldgos]] í sjó undan [[Reykjanes]]i. [[Eyja]] sem myndaðist í gosinu hélst ofansjávar í nokkur ár. * [[Hannes Pálsson |Hannes Pálsson]] og [[Balthazar van Damme]] komu til landsins með [[Hirðstjórar á Íslandi|hirðstjórnarvald]]. [[Jón Hallfreðarson]] ábóti í [[Þykkvabæjarklaustur|Þykkvabæjarklaustri]] kom með þeim en þeir fóru á land í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]], Jón sigldi áfram með skipinu sem aldrei kom á áfangastað í Þerneyjarsundi. * [[England|Englendingar]] hótuðu að taka [[skreið]] Íslendinga af þeim með valdi. * Tveir Englendingar réðust með ofbeldi á kóngsgarðinn á [[Bessastaðir|Bessastöðum]], særðu þjón [[Hannes Pálsson|Hannesar]] hirðstjóra með hnífum í kirkjugarðinum og saurguðu þar með kirkjuna. ===Fædd=== ===Dáin=== * [[Jón Hallfreðarson]], ábóti í [[Þykkvabæjarklaustur|Þykkvabæjarklaustri]]. == Erlendis == * [[10. janúar]] - [[Hússítastríðin]]: Hússítar unnu sigur á her konungssinna við Německý Brod í [[Bæheimur|Bæheimi]]. * [[1. febrúar]] - [[Frísneska stríðið]] endaði með samningum í [[Groningen]]. [[Frísland]] hlaut sjálfstjórn. * [[11. mars]] - Stríð braust út á [[Okinawa]]-eyju í Japan. Shō Hashi konungur eins konungdæmis á eyjunni hóf árásir á önnur tvö konungsdæmi þar í þeim tilgangi að sameina eyjuna í eitt ríki. * [[21. mars]] - [[Hundrað ára stríðið]]: Englendingar náðu yfirráðum yfir frönsku borginni [[Meaux]] eftir 5 mánaða umsátur. * [[1. september]] - [[Hinrik 6. Englandskonungur|Hinrik 6.]] varð [[konungur Englands]], níu mánaða að aldri. * [[27. september]] - [[Þýsku riddararnir]] gerðu friðarsamning við [[Konungsríkið Pólland]] og [[Hertogadæmið Litáen]] eftir 2 mánaða stríð. ===Ódagsett=== * [[Hansasambandið]] setti verslunarbann á öll [[Norðurlönd]]in. [[Eiríkur af Pommern]] svaraði með því að loka [[Eyrarsund]]i fyrir skipum þeirra. * Hersveitir [[Ottómanaveldið|Ottómana]] náðu síðustu leifum ríkis [[Konstantín 2. Búlgaríukeisari|Konstantíns 2.]] Búlgaríukeisara á sitt vald og dó keisarinn skömmu síðar í útlegð í [[Serbía|Serbíu]]. ===Fædd=== ===Dáin=== * [[8. júlí]] - [[Mikaela af Valois]], hertogaynja af Búrgund, fyrsta kona [[Filippus góði, Búrgundarhertogi|Filippusar góða]] (f. [[1395]]). * [[31. ágúst]] - [[Hinrik 5. Englandskonungur]] (f. [[1387]]). * [[21. október]] - [[Karl 6. Frakkakonungur]] (f. [[1369]]). * [[17. september]] - [[Konstantín 2. Búlgaríukeisari|Konstantín 2.]], keisari Búlgaríu (f. eftir [[1370]]). [[Flokkur:1422]] [[Flokkur:1421-1430]] b5c1k1x9dcczy2xu6zun3nx7k0jgkth 0 25595 1980122 1906848 2026-09-24T11:50:12Z Berserkur 10188 1980122 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1418]]|[[1419]]|[[1420]]|[[1421]]|[[1422]]|[[1423]]|[[1424]]| [[1411–1420]]|[[1421–1430]]|[[1431–1440]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} [[Mynd:Mehmed I.jpg|thumb|right|[[Mehmet 1.]]]] Árið '''1421''' ('''MCDXXI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * Kirkjan á [[Möðruvellir (Hörgárdal)|Möðruvöllum í Hörgárdal]] brann. * [[Þorsteinn Ólafsson (lögmaður)|Þorsteinn Ólafsson]] varð lögmaður sunnan og austan. ;Fædd ;Dáin == Erlendis == * [[12. mars]] - Albert 5., hertogi Austurríkis, lét brenna á báli yfir 200 auðuga [[Gyðingar|Gyðinga]] í [[Vínarborg]]. * [[21. mars]] - [[Hundrað ára stríðið]]: Fámennur franskur her vann sigur á Englendingum við Baugé í [[Normandí]] þar sem þeir síðarnefndu misstu 1.000 menn. * [[26. maí]] - [[Mehmet 1.]] soldán dó og sonur hans [[Múrat 2.]] tók við. * [[15. júlí]] - Vopnahlé var samið um í [[Frísneska stríðið|Frísneska stríðinu]]. * [[17. nóvember]] til [[19. nóvember]] - Elísarbetarflóðið: Flóð í [[Holland]]i fóru yfir 72 þorp og dóu um 10.000 manns. * [[21. desember]] - [[Hússítastríðin]]: Hússítar hröktu hermenn hins heilaga rómverska ríkis burt við Kutná Hora í Bæheimi. Þeir notuðu m.a. eins konar brynvarðan stríðsvagn hvaðan mátti skjóta úr götum. ===Ódagsett=== * [[Hinrik 5. Englandskonungur]] hélt í herferð til [[Frakkland]]s sem hann átti ekki afturkvæmt úr. * Portúgalskir sæfarar hófu að sigla þangað sem nú er [[Vestur-Sahara]]. ;Fædd * [[31. október]] - [[Vladislás 3.]] Póllandskonungur (d. 1444). * [[6. desember]] - [[Hinrik 6. Englandskonungur]] (d. [[1471]]). ;Dáin * [[22. mars]] - [[Tómas af Lancaster]], hertogi af Clarence, næstelsti sonur [[Hinrik 4. Englandskonungur|Hinriks 4.]] Englandskonungs (f. [[1388]]). [[Flokkur:1421]] [[Flokkur:1421-1430]] 2z58mp64obzf3fbciy90xmtwfiwm8wi 0 25669 1979934 1917596 2026-09-23T12:46:23Z TKSnaevarr 53243 1979934 wikitext text/x-wiki {{Konungur |titill = Konungur Danmerkur |ætt = Aldinborgarar |skjaldarmerki = BlasonChristian_Ier_(1143-1167)%2C_comte_d'Oldenbourg.svg |mynd = Christian6.jpeg |nafn = Kristján 6. |ríkisár = 12. október 1730 - 6. ágúst 1746 |skírnarnafn = Christian Oldenburg |kjörorð = ''Deo et Populo'' |fæðingardagur = 30. nóvember 1699 |fæðingarstaður = [[Kaupmannahafnarhöll]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1746|8|6|1699|11|30}} |dánarstaður = [[Hørsholm-höll]] |grafinn = [[Hróarskeldudómkirkja]] |faðir = [[Friðrik IV Danakonungur|Friðrik IV]] |móðir = [[Louise af Mecklenburg-Güstrow]] |titill_maka = Drottning |maki = (1721) [[Sophie Magdalene af Brandenburg-Kulmbach|Sophie Magdalene<br />af Brandenburg-Kulmbach]] |börn = <br /> * '''[[Friðrik 5. Danakonungur|Friðrik]]''' * Louise }} '''Kristján 6.''' ([[30. nóvember]] [[1699]] – [[6. ágúst]] [[1746]]) tók við sem [[Dansk-norska ríkið|Dansk-norska ríkisins]] við lát föður síns [[Friðrik 4. Danakonungur|Friðriks 4.]] [[12. október]] [[1730]]. Hann er þekktastur fyrir að hafa innleitt [[vistarband]]ið í Danmörku vegna þrýstings frá landeigendum sem skorti vinnuafl á tímum efnahagslegrar lægðar. Eitt af fyrstu embættisverkum hans var að svipta seinni konu föður síns meirihluta af arfi sínum og senda hana til herragarðsins í [[Clausholm]] þaðan sem faðir hans hafði numið hana á brott. Kristján og drottningin, [[Sophie Magdalene af Brandenburg-Kulmbach]], voru trúuð og aðhylltust [[píetismi|píetisma]]. Kristján lét banna allar skemmtanir á [[sunnudagur|sunnudögum]] og [[1735]] gaf hann út [[helgidagatilskipun Kristjáns VI|helgidagatilskipun]] þar sem kirkjusókn varð skylda, að viðlögðum refsingum. [[1736]] gaf hann út tilskipun um að [[ferming]]ar væru skylda. Hann þótti innhverfur og þunglyndur og hélt sig mest heima við sem gerði hann óvinsælan. Hann lét reisa margar nýjar byggingar til að undirstrika konungsvaldið svo sem [[Eremitage]] og upphafið að [[Kristjánsborgarhöll]]. Þessar framkvæmdir voru fjármagnaðar með tekjum af [[Eyrarsundstollurinn|Eyrarsundstollinum]] en áttu sinn þátt í að veikja efnahagslífið enn frekar. [[1736]] var [[Kúrantbankinn]], forveri [[danski seðlabankinn|danska seðlabankans]], stofnaður. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill = [[Konungur Danmerkur]] |frá=1730 |til = 1746 |fyrir= [[Friðrik 4. Danakonungur|Friðrik 4.]] |eftir = [[Friðrik 5. Danakonungur|Friðrik 5.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} {{stubbur|æviágrip|saga|danmörk}} {{fd|1699|1746}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Hertogar af Holtsetalandi]] [[Flokkur:Noregskonungar]] tsmuw9cpn2q7lzzvbp9pp0m70c1tngk 0 26885 1980101 1494293 2026-09-24T05:00:17Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980101 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Öglir | fossil_range = [[Síðjúra]] | image = Archaeopteryx-model.jpg | image_width = 250px | image_caption = Líkan af ''Archaeopteryx lithographica''<br /> til sýnis í [[Oxford University Museum of Natural History|Oxford University Museum]] | regnum = [[Dýr]]aríki (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fugl]]ar (''Aves'') | ordo = [[Archaeopterygiformes]] | familia = '''Archaeopterygidae''' | familia_authority = [[Thomas Henry Huxley|Huxley]], 1871 | genus = '''''Archaeopteryx''''' | species = '''''A. lithographica''''' | binomial = ''Archaeopteryx lithographica'' | binomial_authority = [[Hermann von Meyer|Meyer]], 1861 }} '''Öglir''' (fræðiheiti: ''Archaeopteryx'', úr [[Gríska|grísku]]: ἀρχαίος „forn“ + πτερυξ „vængfjöður“) lifði á [[síðjúra]] og [[árkrít]] þar sem nú er [[Þýskaland]], og er elsti og frumstæðasti [[fugl]] sem þekktur er. Uppgötvun fyrsta sýnisins, ''Archaeopteryx lithographica'', árið 1861, tveimur árum eftir að [[Charles Darwin]] gaf út ''[[Uppruni tegundanna|Uppruna tegundanna]]'', setti af stað miklar umræður um [[þróun]] og hlutverk [[Millistigssteingervingur|millistigssteingervinga]] (e. ''transitional fossils''). Síðar hafa fundist fleiri sýni af ögli, og eru þau nú orðin tíu talsins. Öll sýni sem fundist hafa eru úr [[Kalksteinn|kalksteinslagi]] við bæinn [[Solnhofen]] í [[Þýskaland]]i. [https://web.archive.org/web/20051204012548/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/12/1201_051201_archaeopteryx.html] Hinn fíni kalksteinn, sem geymir nákvæmt mót af smáatriðum í líkamsbyggingu sem oftast sjást ekki í steingervingum, er notaður í [[steinprent]]splötur, en til þess vísar lýsingin ''lithographica'' („steinprents-“). Öglirinn sýnir mörg einkenni þeirrar greinar risaeðla sem nefnist [[þrítáungar]] (''Theropoda''). Uppgötvun nokkurra vel geymdra [[Fiðraðar risaeðlur|fiðraðra risaeðla]] í [[Kína]] á [[1991–2000|tíunda áratugnum]] staðfesti í augum margra vísindamanna tengslin milli risaeðla og fugla. [[Flokkur:Archaeopterygiformes]] [[Flokkur:Evrópskar risaeðlur]] [[Flokkur:Fuglar júratímabilsins]] [[Flokkur:Risaeðlur júratímabilsins]] kinys8vg3co47talbyi98vvvso6s191 0 27501 1980105 1979651 2026-09-24T09:06:09Z Torfifagri 33930 1980105 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Drög að sjálfsmorði | týpa = Lifandi | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1979 | tekin_upp = | vettvangur = MH | hljóðver = Hljóðriti | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 103:18 | tungumál = | útgefandi = Iðunn | leikstjóri = | upptökustjóri = Tony Cook | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' | síðasta_ár = 1978 | ár = 1979 | næsti_titill = ''[[Megas allur]]'' | næsta_ár = 1986 | misc = | litakóði = }} '''''Drög að sjálfsmorði''''' er tónleikaplata sem [[Megas]] gaf út árið [[1979]] og í raun sjötta breiðskífa hans. Platan var endurútgefin á geisladiskum 1997 og 2002. Þegar hann ákvað að taka upp Drög að sjálfsmorði, sem átti að fylgja „konseptalbúmaelítunni“ á þeim tíma var ekki til nægt fjármagn til að taka hana upp í [[stúdíó]]i og þess vegna var hún hljóðrituð á tvennum tónleikum, sem haldnir voru í [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|MH]] 3. nóv 1978 við góðar undirtektir. Hljóðfæraleikarar á plötunni fyrir utan Megas eru Björgvin Gíslason, Guðmundur Ingólfsson, Lárus Grímsson, Pálmi Gunnarsson og Sigurður Karlsson. Eftir DAS hvarf Megas í nokkurn tíma og uppi voru sögusagnir um að hann hefði [[sjálfsmorð|stytt sér aldur]].<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3383473?iabr=on|titill="Sjálfsmorðið er eftirminnilegast|höfundur=BÁ|útgefandi=Reykjaprent h/f|mánuður=desember|ár=1978|mánuðurskoðað=ágúst|árskoðað=2026}}</ref> == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | headline = Hlið A | title1 = Forleikur | length1 = 02:22 | title2 = Ef þú smælar framan í heiminn | length2 = 07:33 | title3 = Gleymdur tími | length3 = 05:43 | title4 = Grísalappalísa | length4 = 05:07 | title5 = Formsatriði var ekki fullnægt | length5 = 04:09 |total_length = 24:54 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Skríddu ofaní öskutunnuna | length1 = 05:52 | title2 = Þjóðvegaræningi á krossgötum | length2 = 08:48 | title3 = Fatamorgana á flæðiskerinu | length3 = 05:41 | title4 = Ekkert er útilokað - Allt | length4 = 07:12 |total_length = 27:33 }} {{Lagalisti | headline = Hlið C | title1 = Í skotgröfinni | length1 = 03:37 | title2 = Aðeins draumur aðeins | length2 = 07:06 | title3 = Ég horfi niður | length3 = 05:27 | title4 = Þegar lyfturnar í blokkinni bila | length4 = 04:18 | title5 = Ódysseifur snýr aftur | length5 = 05:17 |total_length = 25:45 }} {{Lagalisti | headline = Hlið D | title1 = Pan & pípan | length1 = 03:23 | title2 = Um ástir & örlög Eyjólfs bónda 2: Heim | length2 = 07:22 | title3 = Frægur sigur | length3 = 05:59 | title4 = Hvell-Geiri | length4 = 04:57 | title5 = Sláið hjartans hörpustrengi | length5 = 03:25 |total_length = 25:06 }} == Hljóðfæraleikur == Sjálfsmorðssveitin; *Björgvin Gíslason – gítarar *Guðmundur Ingólfsson – harmonikka, píanó og rafmagnspíanó *Lárus Grímsson – orgel, hljómborð, flautur og tambúrína *Pálmi Gunnarsson – bassi *Sigurður Karlsson – trommur, ásláttur og slagverk Hljóðblöndun í sal annaðist Magnús Kjartansson. Upptöku annaðist Hljóðriti. Stjórnandi upptöku var Anthony Cook. Honum til aðstoðar voru Gunnar Smári Helgason og Jón Þór Sveinbjörnsson. Engar viðbótarupptökur fóru fram að hljómleikunum loknum. Hljómblöndun: Anthony Cook & aðstandendur. Umslag: Iðunn & Prisma Ljósmyndir: Loftur Ásgeirsson og Leifur Rögnvaldsson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar tónleikaplötur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1979]] ndblcb8afy4lre5p4ap5tnon9k1d7dq 0 28107 1980117 1794101 2026-09-24T10:10:07Z Berserkur 10188 1980117 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = U2 | mynd = U2 on Joshua Tree Tour 2017 Brussels 8-1-17.jpg | mynd_texti = U2 að spila árið 2017, frá vinstri til hægri:<br />Larry Mullen Jr., The Edge, Bono, Clayton | mynd_langsnið = yes | mynd_alt = Hljómsveitin á sviði | önnur_nöfn = {{ubl|Feedback (1976–1977)|The Hype (1977–1978)}} | uppruni = [[Dyflinn]], Írland | stefna = {{flatlist| * [[Rokk]] * [[jaðarrokk]] * [[popprokk]] * [[síðpönk]] }} | ár = 1976–núverandi | útgefandi = {{flatlist| * [[Island Records|Island]] * [[Interscope Records|Interscope]] * [[Mercury Records|Mercury]] * {{nowrap|[[Columbia Records|CBS Ireland]]}} }} | vefsíða = {{URL|u2.com}} | meðlimir = * [[Bono]] * [[The Edge]] * [[Adam Clayton]] * [[Larry Mullen Jr.]] | fyrri_meðlimir = * Dik Evans * Ivan McCormick }} '''U2''' er [[Írland|írsk]] rokkhljómsveit sem stofnuð var [[1976]] í [[Dublin]]. Sveitin hefur verið ein vinsælasta hljómsveit heims allt frá 9. áratug síðustu aldar. Meðlimir hennar eru [[Bono]] (rétt nafn Paul Hewson), [[Larry Mullen]], [[The Edge]] (David Howell Evans) og [[Adam Clayton]]. Ásamt því að spila á tónleikum og ferðast um heiminn er hún dugleg við að berjast fyrir [[Mannréttindi|mannréttindum]] og styrkir ýmis konar mannúðarstörf. == Útgefið efni == === Breiðskífur === * ''[[Boy (plata)|Boy]]'' (1980) * ''[[October (plata)|October]]'' (1981) * ''[[War (plata)|War]]'' (1983) * ''[[The Unforgettable Fire]]'' (1984) * ''[[The Joshua Tree]]'' (1987) * ''[[Rattle and Hum]]'' (1988) * ''[[Achtung Baby]]'' (1991) * ''[[Zooropa]]'' (1993) * ''[[Pop (plata)|Pop]]'' (1997) * ''[[All That You Can't Leave Behind]]'' (2000) * ''[[How to Dismantle an Atomic Bomb]]'' (2004) * ''[[No Line on the Horizon]]'' (2009) * ''[[Songs of Innocence]]'' (2014) * ''[[Songs of Experience]]'' (2017) * ''Songs of Surrender'' (2023) * ''Carnaval de Luz'' (2026) {{stubbur|tónlist}} {{S|1976}} [[Flokkur:Írskar hljómsveitir]] [[Flokkur:Rokkhljómsveitir]] dcp9eiiwxlmy9d28yxf78szf8ax75be 0 29612 1979945 1919235 2026-09-23T12:53:43Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1979945 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra |forskeyti = |nafn = Lech Wałęsa |mynd = Lech Walesa - 2009.jpg |myndatexti1 = Wałęsa árið 2009. |titill = Forseti Póllands |stjórnartíð_start = [[22. desember]] [[1990]] |stjórnartíð_end = [[22. desember]] [[1995]] |forsætisráðherra = [[Tadeusz Mazowiecki]]<br>[[Jan Krzysztof Bielecki]]<br>[[Jan Olszewski]]<br>[[Waldemar Pawlak]]<br>[[Hanna Suchocka]]<br>[[Waldemar Pawlak]]<br>[[Józef Oleksy]] |forveri = [[Wojciech Jaruzelski]] |eftirmaður = [[Aleksander Kwaśniewski]] |fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1943|9|29}} |fæðingarstaður = [[Popowo]], [[Pólland]]i |þjóderni = [[Pólland|Pólskur]] |stjórnmálaflokkur = [[Borgaraflokkurinn (Pólland)|Borgaraflokkurinn]] (2001–) |maki = [[Mirosława Danuta Gołoś]] (g. 1969) |vandamenn = |börn = 8 |bústaður = |háskóli = |atvinna = |starf = |trúarbrögð = |verðlaun = [[File:Nobel prize medal.svg|15px]] [[Friðarverðlaun Nóbels]] |undirskrift = Lech Walesa Signature.svg }} '''Lech Wałęsa''' (f. 29. september 1943) var leiðtogi verkalýðsfélagsins [[Samstaða (pólskt verkalýðsfélag)|Samstöðu]] og forseti [[Pólland]]s frá [[22. desember]] [[1990]] til [[23. desember]] [[1995]]. Árið [[1983]] hlaut Lech [[friðarverðlaun Nóbels]]. Lech starfaði sem rafvirki í Lenín Skipasmíðastöðinni í [[Gdansk]] frá árinu [[1967]] til [[1976]] og aftur í nokkra mánuði árið [[1980]]. Árið [[1969]] kvæntist Lech Danuta Gołoś og eiga þau 8 börn. == Ferill == Lech var dæmdur fyrir andfélagslega hegðun, vegna verkfalls sem hann efndi til árið [[1970]] og sat í eitt ár í fangelsi. Lech var handsamaður nokkrum sinnum árið [[1979]] fyrir að skipuleggja samtök fjandsamleg ríkinu. Í águst 1980 varð Lech að leiðtoga verkfallsmanna í Gdansk og fylgdu verkamenn víðar um Pólland í kjölfar verkfallsmanna í Gdansk með ólöglegum verkföllum. Í september heimilaði stjórn komúnista lögleg félagssamtök. Verkfallsmenn gerðu Samstöðu að löglegum samtökum og var Lech kjörinn formaður Samstöðu. [[11. desember]] [[1981]] var Lech auk ríflega 1.000 félagsmönnum í Samstöðu handsamaður. Þann [[13. desember]] [[1981]] lýsti [[Wojciech Jaruzelski]] því yfir að herlög giltu í landinu. Lech losnaði ekki úr haldi fyrr en [[14. nóvember]] [[1982]]. Þó Lech væri formlega titlaður verkamaður í skipasmíðastöðinni var hann í raun í stofufangelsi til ársins [[1987]]. Danuta kona Lechs tók við Friðarverðlaunum Nóbels að honum fjarstöddum, andvirði verðlaunanna ánafnaði hann Samstöðu. Árið 1988 efndi Lech enn á ný til verkfalls, að þessu sinni með það fyrir augum að Samstaða yrði viðurkennd á ný og fengi á ný sinn áður unna lögmæta sess sem verkalýðsfélag. Að átta dögum liðnum féllust stjórnvöld á að ræða við Samstöðu, viðræðurnar leiddu til þess að Samstaða varð viðurkennd sem verkalýðsfélag og efnt yrði til hálffrjálsra þingkosninga. Samstaða var sigurvegari þingkosninganna [[1989]]. Fyrir árslok 1989 hafði Lech náð að mynda fyrstu ríkisstjórn í Varsjárbandalagslandi án þátttöku kommúnista. [[9. desember]] [[1990]] vann Lech pólsku forsetakosningarnar. Hann var gagnrýndur í forsetatíð sinni og tapaði forsetakosningunum [[1995]] Þrátt fyrir að hafa breytt Póllandi úr kommúnísku ríki með þvingandi stjórn og veikan efnahag í sjálfstætt lýðræðisríki með hagvexti. Í forseta kosningunum árið [[2000]] hlaut Lech um 1% atkvæða. [[10. maí]] [[2004]] var alþjóðlegi flugvöllurinn í Gdańsk nefndur eftir Lech; Gdańsk Lech Wałęsa flugvöllur. == Tengill == {{commons|Lech Wałęsa}} * [http://www.ilw.org.pl/ Stofnun Lech Wałęsa (á pólsku)], einnig á [http://www.ilw.org.pl/english/index1en.html ensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061023150059/http://www.ilw.org.pl/english/index1en.html |date=2006-10-23 }} {{fe|1943|Wałęsa, Lech}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Forseti Póllands | frá = [[22. desember]] [[1990]] | til = [[22. desember]] [[1995]] | fyrir = [[Wojciech Jaruzelski]] | eftir = [[Aleksander Kwaśniewski]] }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar Póllands}} {{Friðarverðlaun Nóbels}} {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} {{DEFAULTSORT:Wałęsa, Lech}} [[Flokkur:Forsetar Póllands]] [[Flokkur:Mannréttindafrömuðir]] [[Flokkur:Handhafar friðarverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Pólskir verkalýðsleiðtogar]] i2izb4b5bag7tgjxtqkupcst4cdmw4v 0 31952 1980098 1945281 2026-09-24T04:27:52Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 3 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980098 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Íraksstríðið | partof = [[Stríðið gegn hryðjuverkum|stríðinu gegn hryðjuverkum]] | image = Iraq header 2.jpg | image_size = 300px | caption = Réttsælis frá efri vinstri myndinni: eftirlitsferð í [[Samarra]]; stytta af [[Saddam Hussein]] felld við [[Firdos torg]]; Íraskur hermaður mundar vélbyssu sína rétt áður en lagt er til atlögu; sprengja springur í [[Bagdad]]. | date = 20. mars 2003 – 18. desember 2011 (8 ár, 8 mánuður og 28 dagar) | place = [[Írak]] | territory = | result = Sigur innrásarbandalagsins. * [[Saddam Hussein]] og [[Ba'ath-flokkurinn|Ba'ath-flokknum]] steypt af stóli og Saddam tekinn af lífi. * Írak hernumið og ný stjórnarskrá sett fyrir landið. Lýðræðislegar kosningar fara fram. * Áframhaldandi mótspyrna gegn hernámsliðinu og borgarastyrjöld til ársins 2017. * [[Íslamska ríkið]] tekur yfir norðvesturhluta Íraks eftir brottför Bandaríkjahers. | combatant1 = {{plainlist| * {{USA}} [[Bandaríkin]] * {{UK}} [[Bretland]] * {{AUS}} [[Ástralía]] * {{POL}} [[Pólland]] * {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[Peshmerga]] * Fleiri; sjá [[bandalag viljugra þjóða]]}} | combatant2 = {{flagicon|Írak|1991}} [[Írak]] | commander1 = {{plainlist| * {{USA}} [[George W. Bush]] * {{UK}} [[Tony Blair]] * {{IRQ}} [[Nouri al-Maliki]] * {{IRQ}} [[Jalal Talabani]]}} | commander2 = {{flagicon|Írak|1991}} [[Saddam Hussein]] {{Executed}} | casualties1 = {{plainlist| '''Íraskar öryggissveitir:'''<br> * Drepnir: 17.690<ref>260 drepnir árið 2003,[http://www.abc.net.au/news/stories/2003/12/19/1013869.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628233817/http://www.abc.net.au/news/stories/2003/12/19/1013869.htm |date=2011-06-28 }} 15.196 drepnir frá 2004 til 2009,[https://www.theguardian.com/world/2010/oct/22/true-civilian-body-count-iraq] 67 drepnir í mars 2009,[http://hello.news352.lu/edito-4036-march-violence-claims-252-iraqi-lives.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226181744/http://hello.news352.lu/edito-4036-march-violence-claims-252-iraqi-lives.html |date=26 February 2012 }} 1.100 drepnir árið 2010,[http://articles.cnn.com/2011-01-02/world/iraq.casualty.figures_1_iraqi-police-mosul-police-iraqi-troops] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116094430/http://articles.cnn.com/2011-01-02/world/iraq.casualty.figures_1_iraqi-police-mosul-police-iraqi-troops?_s=PM%3AWORLD |date=16 January 2013 }} og 1.067 drepnir árið 2011.[https://docs.google.com/spreadsheet/ccc?key=0Aia6y6NymliRdEZESktBSWVqNWM1dkZOSGNIVmtFZEE#gid=4]</ref><br /> * Særðir: 40.000+<ref>{{cite web |url=https://fpc.state.gov/documents/organization/77707.pdf |title=Iraq War |publisher=U.S. Department of State |accessdate=18 November 2012}}</ref><br /> '''Herlið bandalagsþjóðanna''' * Drepnir: 4.815<ref name="icas">{{cite web|url=http://icasualties.org/Iraq/index.aspx |title=Operation Iraqi Freedom |publisher=iCasualties |accessdate=24 August 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110321080348/http://icasualties.org/Iraq/index.aspx |archivedate=21 March 2011 |df= }}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/casualties/index.html |publisher=CNN |accessdate=30 March 2010 |title=Home and Away: Iraq and Afghanistan War Casualties}}</ref> <small>(4.496 bandarískir,<ref name="defensecasualty">{{cite web|url=http://www.defense.gov/casualty.pdf |title=Casualty|accessdate=29 June 2016}}</ref> 179 breskir,<ref>{{cite web |url=http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishFatalities.htm |title=Fact Sheets &#124; Operations Factsheets &#124; Operations in Iraq: British Fatalities |publisher=Ministry of Defence of the United Kingdom |accessdate=17 October 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091011220157/http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishFatalities.htm |archivedate=11 October 2009}}</ref> 139 aðrir)</small><ref name="icas"/><br /> * Týndir eða handsamaðir (Bandaríkin): 17 (8 bjargað, 9 létust í fangelsi)<ref>{{cite news | url=http://www.cnn.com/2013/10/30/world/pow-and-mia-in-iraq-and-afghanistan-fast-facts |publisher=CNN |accessdate=5 June 2014 | title=POW and MIA in Iraq and Afghanistan Fast Facts}}</ref><br /> * Særðir: 32.776+ <small>(32.252 bandarískir,<ref name="defensecasualty"/> 315 breskir, 212+ aðrir<ref>33 Úkraínumenn [http://www.reliefweb.int/rw/RWB.NSF/db900SID/DPAS-6K9H5Y?OpenDocument] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090808232343/http://www.reliefweb.int/rw/RWB.NSF/db900SID/DPAS-6K9H5Y?OpenDocument |date=2009-08-08 }}, 31+ Ítalir [http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2003/11/13/MNGJ730QPA1.DTL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629050836/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2003/11/13/MNGJ730QPA1.DTL |date=2011-06-29 }} [http://www.middle-east-online.com/english/?id=9524] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110428195925/http://www.middle-east-online.com/english/?id=9524 |date=28 April 2011 }}, 30 Búlgarar [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3355749.stm] [http://www.novinite.com/view_news.php?id=33103], 20 Salvadorar [https://www.usatoday.com/news/world/iraq/2009-02-07-salvador-iraq_N.htm], 19 Georgíumenn [http://www.civil.ge/eng/article.php?id=18470] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513160916/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=18470 |date=2011-05-13 }}, 18 Eistlendingar [http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2009/02/mil-090209-rianovosti06.htm], 16+ Pólverjar [http://www.novinite.com/view_news.php?id=33116] {{cite web |url=http://iraq.pigstye.net/article.php/JuraTomasz/print |title=Archived copy |accessdate=2011-01-07 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070612101918/http://iraq.pigstye.net/article.php/JuraTomasz/print |archivedate=12 June 2007 |df=dmy-all }} [https://web.archive.org/web/20110501084237/http://www.highbeam.com/doc/1P2-16186603.html] {{cite web |url=http://www.militaryphotos.net/forums/showthread.php?19484-Two-Polish-Soldiers-Dead-Five-Injured-in-Iraq-PAP |title=Archived copy |accessdate=2011-01-07 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514052449/http://www.militaryphotos.net/forums/showthread.php?19484-Two-Polish-Soldiers-Dead-Five-Injured-in-Iraq-PAP |archivedate=14 May 2011 |df=dmy-all }} [http://spectator.sme.sk/articles/view/25148], 15 Spánverjar [http://www.foxnews.com/story/0,2933,104369,00.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429012705/http://www.foxnews.com/story/0,2933,104369,00.html |date=29 April 2011 }} [http://www.thinkspain.com/news-spain/17607/soldier-dead-after-attack-on-spanish-convoy-in-afghanistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190402233014/https://www.thinkspain.com/news-spain/17607/soldier-dead-after-attack-on-spanish-convoy-in-afghanistan |date=2019-04-02 }} [http://www1.albawaba.com/news/five-spanish-soldiers-four-us-troops-injured-iraq-bomb-attacks] [http://english.peopledaily.com.cn/200404/09/eng20040409_139905.shtml], 10 Rúmeníumenn [http://english.people.com.cn/90001/90777/90853/6708832.html], 6 Ástralar {{cite web |url=http://www.canberratimes.com.au/news/local/news/general/combat-troops-pull-out-of-iraq/780839.aspx |title=Archived copy |accessdate=6 January 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110428201646/http://www.canberratimes.com.au/news/local/news/general/combat-troops-pull-out-of-iraq/780839.aspx |archivedate=28 April 2011 }}, 5 Albanar, 4 Kasakar {{cite web |url=http://iraq.pigstye.net/article.php/20050112090041443/print |title=Archived copy |accessdate=2011-01-07 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120130025416/http://iraq.pigstye.net/article.php/20050112090041443/print |archivedate=30 January 2012 |df=dmy-all }}, 3 Filippseyingar {{cite web |url=http://asianjournalusa.com/rp-troops-to-stay-in-iraq-despite-ambush-p929-67.htm |title=Archived copy |accessdate=2011-01-06 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707174014/http://asianjournalusa.com/rp-troops-to-stay-in-iraq-despite-ambush-p929-67.htm |archivedate=7 July 2011 |df=dmy-all }} og 2 Taílendingar [http://www.abc.net.au/news/stories/2003/12/23/1015519.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629050836/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2003/11/13/MNGJ730QPA1.DTL |date=2011-06-29 }} [http://www.asiantribune.com/news/2003/12/28/iraqi-insurgency-2-thai-soldiers-killed-1-injured-br-0] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513184802/http://www.asiantribune.com/news/2003/12/28/iraqi-insurgency-2-thai-soldiers-killed-1-injured-br-0 |date=2013-05-13 }} for a total of 212+</ref>)</small><ref name=mil>Many official U.S.&nbsp;tables at [http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/castop.htm "Military Casualty Information"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303054755/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/castop.htm |date=3 March 2011 }}. See [http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/OIF-Total.pdf latest totals for injury, disease/other medical] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110602035127/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |date=2 June 2011 }}</ref><ref name=antiwarcasualties>[http://www.antiwar.com/casualties/ "Casualties in Iraq"].</ref><ref name=icasualties>iCasualties.org (was lunaville.org). Benicia, California. Patricia Kneisler, ''et al.'', [http://icasualties.org/Iraq/index.aspx "Iraq Coalition Casualties"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110321080348/http://icasualties.org/Iraq/index.aspx |date=21 March 2011 }}</ref><ref name=ukcasualties>[http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishCasualties.htm "Defence Internet Fact Sheets Operations in Iraq: British Casualties"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061114214203/http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishCasualties.htm |date=14 November 2006 }}. UK Ministry of Defense. [http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/CorporatePublications/DoctrineOperationsandDiplomacyPublications/OperationsInIraq/OpTelicCasualtyAndFatalityTables.htm Latest combined casualty and fatality tables] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004051608/http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/CorporatePublications/DoctrineOperationsandDiplomacyPublications/OperationsInIraq/OpTelicCasualtyAndFatalityTables.htm |date=4 October 2012 }}.</ref> * Meiddir eða veikir: 51.139 <small>(47.541 bandarískir,<ref>{{cite web |url=http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |title=Archived copy |accessdate=2016-02-07 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110602035127/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |archivedate=2 June 2011 |df=dmy-all }}</ref> 3.598 breskir)</small><ref name=mil/><ref name=icasualties/><ref name=ukcasualties/><br /> '''Málaliðar:'''<br /> * 1.554 drepnir<ref name="dol.gov">{{cite web |url=http://www.dol.gov/owcp/dlhwc/dbaallnation.htm |title=Office of Workers' Compensation Programs (OWCP) – Defense Base Act Case Summary by Nation |publisher=U.S.&nbsp;Department of Labor |accessdate=15 December 2011 |archive-date=8 desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208041944/https://www.dol.gov/owcp/dlhwc/dbaallnation.htm |url-status=dead}}</ref><ref name="projects.propublica.org">{{cite web |author=T. Christian Miller |url=http://projects.propublica.org/tables/contractor_casualties |title=U.S.&nbsp;Government Private Contract Worker Deaths and Injuries |publisher=Projects.propublica.org |date=23 September 2009 |accessdate=23 October 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727185847/http://projects.propublica.org/tables/contractor_casualties |archivedate=27 July 2011 |df=dmy-all }}</ref> * Særðir: 43.880<ref name="dol.gov"/><ref name="projects.propublica.org"/><br /> '''Íraskir andspyrnumenn:''' * Drepnir: 1.002+<ref>[https://www.nytimes.com/2008/01/24/world/middleeast/24sunni.html?pagewanted=print],[http://www.cbsnews.com/stories/2007/11/15/iraq/main3504599.shtml?source=RSSattr=HOME_3504599] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514132150/http://www.cbsnews.com/stories/2007/11/15/iraq/main3504599.shtml?source=RSSattr=HOME_3504599 |date=2013-05-14 }}, [http://www.cfr.org/iraq/finding-place-sons-iraq/p16088] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161210152350/http://www.cfr.org/iraq/finding-place-sons-iraq/p16088 |date=2016-12-10 }},[https://www.nytimes.com/2009/01/03/world/middleeast/03iraq.html], [http://www.alternet.org/world/136476/sunni_iraqis_fear_a_bloodbath_of_reprisal_after_possible_u.s._exit/?page=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513130112/http://www.alternet.org/world/136476/sunni_iraqis_fear_a_bloodbath_of_reprisal_after_possible_u.s._exit/?page=1 |date=2011-05-13 }}, {{cite web |url=http://www.france24.com/en/node/4926131 |title=Archived copy |accessdate=2011-02-14 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429002216/http://www.france24.com/en/node/4926131 |archivedate=29 April 2011 |df=dmy-all }}, [https://www.nytimes.com/2009/12/30/world/middleeast/30iraq.html], [http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2010/06/20106653940383435.html#] [https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=128084675], [https://www.theguardian.com/world/2010/jul/18/iraq-suicide-bombings-kill-militia] [http://www.businessweek.com/news/2010-07-18/bombs-targeting-sons-of-iraq-leave-at-least-44-dead.html], {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090418161020/http://www.nytimes.com/2008/01/24/world/middleeast/24sunni.html?pagewanted=print |date=18 April 2009 }}</ref> * Særðir: 500+ (2007),<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/01/24/world/middleeast/24sunni.html?_r=1&pagewanted=print |work=The New York Times |first1=Solomon |last1=Moore |first2=Richard A. |last2=Oppel |title=Attacks Imperil U.S.-Backed Militias in Iraq |date=24 January 2008}}</ref> 828 (2008)<ref>{{cite web |author=Greg Bruno |url=http://www.cfr.org/iraq/finding-place-sons-iraq/p16088 |title=Finding a Place for the 'Sons of Iraq' |publisher=Council on Foreign Relations |accessdate=26 December 2011 |archive-date=10 desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161210152350/http://www.cfr.org/iraq/finding-place-sons-iraq/p16088 |url-status=dead }}</ref><br /> '''Alls látnir:''' 25.285 (+12,000 lögreglumenn drepnir á árunum 2003–2005)<br />'''Alls særðir:''' 117.961}} | casualties2 = '''Íraskir hermenn látnir''' (í innrásinni): 7.600–10.800<ref>Fréttatilkynning (28. október 2003). [http://www.commondreams.org/news2003/1028-01.htm "New Study Finds: 11,000 to 15,000 Killed in Iraq War; 30 Percent are Non-Combatants; Death Toll Hurts Postwar Stability Efforts, Damages US Image Abroad"]. [[Project on Defense Alternatives]] (''via'' [[Common Dreams NewsCenter]]). Retrieved 2 September 2010. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20061017165045/http://www.commondreams.org/news2003/1028-01.htm |date=17 October 2006 }}</ref><ref>Conetta, Carl (23 October 2003). [http://www.comw.org/pda/0310rm8.html "The Wages of War: Iraqi Combatant and Noncombatant Fatalities in the 2003 Conflict&nbsp;— Project on Defense Alternative Research Monograph #8"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090902070831/http://www.comw.org/pda/0310rm8.html |date=2009-09-02 }}. Project on Defense Alternatives (''via'' [[Commonwealth Institute (Cambridge, Massachusetts)|Commonwealth Institute]]). Retrieved 2 September 2010.</ref><br /> '''Skæruliðar drepnir''' (eftir fall Saddams): 26.544 (2003–11)<ref>597 drepnir árið 2003,[https://www.usatoday.com/news/world/iraq/2007-09-26-insurgents_N.htm], 23.984 drepnir frá 2004 til 2009,[https://www.theguardian.com/world/2010/oct/22/true-civilian-body-count-iraq] 652 drepnir í maí 2004,[http://www.iraqbodycount.org/analysis/numbers/warlogs/] 45 killed in March 2009,[http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900sid/CJAL-7QPQB7?OpenDocument] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090903190008/http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900sid/CJAL-7QPQB7?OpenDocument |date=2009-09-03 }} 676 drepnir árið 2010,[https://www.bloomberg.com/news/2010-12-30/iraq-civilian-deaths-drop-for-third-year-as-toll-eases-after-u-s-drawdown.html] og 590 drepnir árið 2011,[https://docs.google.com/spreadsheet/ccc?key=0Aia6y6NymliRdEZESktBSWVqNWM1dkZOSGNIVmtFZEE#gid=4]</ref><br /> '''Handteknir:''' 12.000<ref name="cnn1">{{cite news|url=http://articles.cnn.com/2010-09-13/world/iraq.detainees_1_detainees-iraqi-authorities-moussawi?_s=PM:WORLD|title=Amnesty: Iraq holds up to 30,000 detainees without trial|publisher=CNN|date=13 September 2010|accessdate=6 January 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101023155150/http://articles.cnn.com/2010-09-13/world/iraq.detainees_1_detainees-iraqi-authorities-moussawi?_s=PM%3AWORLD|archivedate=23 October 2010|df=dmy-all}}</ref><br /> '''Alls látnir: 34.144–37.344''' }} '''Íraksstríðið''' er [[stríð]], sem hófst þann [[20. mars]] [[2003]] með innrás [[bandalag viljugra þjóða|bandalags viljugra þjóða]] í [[Írak]] með [[Bandaríkin]] og [[Bretland]] í broddi fylkingar. Innan bandaríska hersins þekkist stríðið undir heitinu ''Operation Iraqi Freedom'' (e. „''Aðgerð Íraksfrelsi''“). Formlega stóð stríðið sjálft yfir frá [[20. mars]] [[2003]] til [[1. maí]] [[2003]] en þá voru allar stærri hernaðaraðgerðir sagðar yfirstaðnar.<ref>{{vefheimild|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/05/20030501-15.html|titill=President Bush Announces Major Combat Operations in Iraq Have Ended|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref> Við tók tímabil mikils óstöðugleika [[sjálfsmorðssprengjuárás]]a, [[hermdarverk]]a og launmorða sem margir kjósa að kalla [[borgarastyrjöld]]. Stríðinu lauk 18. desember 2011.<ref>[http://www.usatoday.com/news/world/iraq/story/2011-12-15/Iraq-war/51945028/1?loc=interstitialskip U.S. formally declares end of Iraq War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120228160746/http://www.usatoday.com/news/world/iraq/story/2011-12-15/Iraq-war/51945028/1?loc=interstitialskip |date=2012-02-28 }} USA today</ref> Ástæður sem gefnar hafa verið upp til réttlætingar á stríðinu hafa verið margs konar. [[Kofi Annan]] hefur, ásamt fleiri gagnrýnendum, haldið því fram að stríðið sé ólöglegt samkvæmt [[alþjóðalög]]um en ekki náðist sátt um innrásina í [[öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|öryggisráði S.Þ.]] líkt og tilfellið hafði verið í fyrra [[Persaflóastríðið (1991)|Persaflóastríðinu]].<ref>{{vefheimild|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/3661134.stm|titill=Iraq war illegal, says Annan|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2006}}</ref> == Aðdragandi == {{aðalgrein|Saga Íraks}} Írak var þekkt sem [[Mesópótamía]] allt fram að [[1921]], lengi vel var það hluti af veldi [[Ottómanveldið|Ottóman Tyrkja]] sem liðaðist í sundur eftir fyrri heimstyrjöldina. Í krafti Þjóðabandalagsins var Bretum veitt umboð til þess að stjórna Írak með skilgreind landamæri sem hafa haldist. Írakar hlutu sjálfstæði og gengu inn í Þjóðabandalagið [[1932]]. Í [[júlí]] [[1958]] var gerð hallarbylting í Írak og Hashimita-konungsfjölskyldunni steypt úr stóli af hernum, við tók stjórn [[Abdul Karim Qassim|Qassims]] herforingja sem átti svo í erfiðleikum með óstöðugt ástand landsins. Tíu árum síðar tók Ba’th-flokkurinn völdin og hóf [[Saddam Hussein]] þá að klífa metorðastigann allt þar til hann tók völdin [[1979]], sama ár og [[Íranska byltingin]] átti sér stað. Stuttu síðar hófst eitt blóðugasta og mest langvarandi stríðs 20. aldarinnar. [[Stríð Íraks og Írans]] varði í tæp 8 ár, kostaði u.þ.b. milljón manns lífið og hafði gífurlegar neikvæðar efnahagslegar afleiðingar fyrir hvort ríkið. === Tíundi áratugurinn === [[Saddam Hussein]] hafði ekki sagt sitt síðasta heldur réðist á [[Kúveit]] [[2. ágúst]] [[1990]], hann sakaði Kúveit um að virða ekki landamæri ríkjanna og um að lækka heimsmarkaðsverð á [[olía|olíu]] með því að auka framboð á henni og þannig viljandi minnka útflutningstekjur Íraks sem Írakar máttu ekki við að missa. <ref>{{vefheimild|url=http://www.margaretthatcher.org/archive/displaydocument.asp?docid=110705|titill=Gulf War: US Embassy Bagdhad to Washington (Saddam's message of friendship to George Bush) (declassified 1998)|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref> Fljótlega eftir innrásina brást [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|öryggisráð S.Þ.]] við með því að samþykkja efnahagsþvingarnir gegn Írak og krefjast þess að þeir drægju herlið sitt tilbaka.<ref>{{vefheimild|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S/RES/660%20(1990)&Lang=E&Area=RESOLUTION|titill=Security Council resolution 660 (1990)|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S/RES/661%20(1990)&Lang=E&Area=RESOLUTION|titill=Security Council resolution 661 (1990)|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref> á eftir fylgdu ályktanir sem veittu leyfi til þess að beita öllum mögulegum ráðum til þess að framfylgja þeirri niðurstöðu.<ref>{{vefheimild|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S/RES/678%20(1990)&Lang=E&Area=RESOLUTION|titill=Security Council resolution 678 (1990)|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref> [[Persaflóastríðið (1991)|Persaflóastríðið]] hófst með sprengjuárásum um miðjan janúar [[1991]], árásir á landi fylgdu eftir 24. febrúar og lauk stríðinu með sigri aðeins þremur dögum seinna. Þá var sett á laggirnar eftirlitsteymi (UNSCOM) á vegum S.Þ. sem átti að finna og uppræta [[gjöreyðingarvopn]] (efnavopn og aðstöðu til framleiðslu kjarnorkuvopna)<ref>{{vefheimild|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S/RES/687%20(1991)&Lang=E&Area=RESOLUTION|titill=Security Council resolution 687 (1991)|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref> og efnahagsþvingunum var haldið áfram. Fimm árum seinna, [[9. desember]] [[1996]], var [[Olía-fyrir-mat]] aðgerð S.Þ. hleypt af stokkunum samkvæmt ályktun öryggisráðsins<ref>{{vefheimild|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S/RES/986%20(1995)&Lang=E&Area=UNDOC|titill=Security Council resolution 986 (1995)|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref>. Áætlunin var ákveðin málamiðlun á þeim efnahagsþvingunum sem settar höfðu verið á allan inn- og útflutning um landamæri Íraks. Áætlunin var í gildi allt fram að innrásinni 2003, hún hleypti lífi í veikan efnahag landsins því að bágt ástand á innviðum þess (opinber þjónusta s.s. vegir, hiti, rafmagn, heilbrigðisþjónusta, o.s.frv.) setti miklar takmarkanir á getu og skipan atvinnumarkaðarins. Í janúar [[1998]] skrifuðu 18 meðlimir bandarísku [[hugveita|hugveitunnar]] ''Project for a New American Century'' (PNAC) undir bréf sem þeir sendu til Clintons Bandaríkjaforseta. Í bréfinu er Hussein sagður vera ógn við öryggi í heiminum og að efst á forgangslista bandarískrar utanríkisstefnu þurfi að vera það takmark að ryðja honum úr vegi.<ref>{{vefheimild|url=http://www.newamericancentury.org/iraqclintonletter.htm|titill=Letter to President Clinton on Iraq|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref> Af þeim 18 sem skrifuðu undir bréfið komust 11 meðlimir PNAC í áhrifastöður eftir að [[George W. Bush]] var kjörinn forseti, þeirra á meðal ber helst að nefna [[Richard Cheney]], varaforseta, [[Donald Rumsfeld]] varnarmálaráðherra, [[Paul Wolfowitz]] fyrrverandi varnarmálaráðherra og síðar bankastjóri [[Alþjóðabankinn|Alþjóðabankans]] og [[John Bolton]] sendiherra hjá S.Þ. Undir lok ársins 1998 var komið í óefni. Vopnaeftirlitsmenn UNSCOM fengu ekki aðgang að ýmsum aðalbyggingum tengdum forsetanum og Ba'th-stjórnarflokknum og þeir kvörtuðu undan afskiptasemi Íraka og vélabrögðum ýmiss konar. Öryggisráð S.Þ. hafði samþykkt alls 13 ályktanir þar sem Írökum var gert að sýna fullkomnan samstarfsvilja. [[Bill Clinton]] fyrirskipaði loftárásir með aðgerð sem nefnd var Eyðimerkur-Refur. Næsta ár var nýtt vopnaeftirlitsteymi (UNMOVIC) sett saman sem [[Hans Blix]] var í forsvari fyrir. Írakar hleyptu þeim þó ekki inn í landið fyrr en í [[nóvember]] [[2002]]. === Eftir 11. september === Mánuði eftir [[hryðjuverkaárásirnar 11. september 2001]] réðust hersveitir [[NATO]] á [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|Afganistan]] einnig undir forystu Bandaríkjanna og Bretlands í þeim tilgangi að hafa uppi á [[Osama bin Laden]] og koma [[Talíbanar|talibönum]] frá völdum og koma þannig í veg fyrir að í landinu yrðu þjálfaðir hryðjuverkamenn. Skemmst er frá því að segja að bin Laden fannst ekki og brátt beindust sjónir manna að Írak. Í skýrslu sem þekkt varð sem September-skýrslan<ref>{{vefheimild|url=http://www.number-10.gov.uk/output/Page271.asp|titill=Iraq's Weapons of Mass Destruction - The assessment of the British Government|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref> og var gefin út af bresku ríkistjórninni í september 2002 kom fram að Írak hefði falast eftir [[úran]]i frá [[Níger]]. Seinna kom í ljós að þetta voru innantómar ásakanir en engu að síður rötuðu þær í árlegt ávarp Bushs, 28. janúar 2003.<ref>{{vefheimild|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/01/20030128-19.html|titill=President Delivers "State of the Union"|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref>. Í október 2002 samþykkti bandaríska þingið lög sem heimiluðu Bush að ráðast gegn Írak<ref>{{vefheimild|url=http://thomas.loc.gov/cgi-bin/bdquery/z?d107:HJ00114:|titill=AUTHORIZATION FOR USE OF MILITARY FORCE AGAINST IRAQ RESOLUTION OF 2002|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref>. Röksemdir fyrir innrásinni voru nokkrar: * Írak hafði brotið gegn ályktunum öryggisráðsins og reynt að trufla starf vopnaeftirlitsmanna * Meint gjöreyðingavopn Íraka sem nágrönnum Íraks og Bandaríkjunum stóðu sérstaklega ógn af * Mannréttindabrot írösku stjórnarinnar heima fyrir * Fordæmi þess að Írak gæti og hefði áður beitt gjöreyðingavopnum gegn öðrum þjóðum sem og eigin þegnum * Launmorðstilraun gegn [[George H. W. Bush]] í Kúveit 1993. * Meðlimir [[al-Qaida]] voru taldir vera í landinu * Stuðningur Íraks við hryðjuverkahópa, m.a. hópa sem börðust sérstaklega gegn Bandaríkjunum * Óttinn við að Írakar myndu sjá hryðjuverkahópum fyrir gjöreyðingavopnum * Baráttan gegn hryðjuverkum, þ.e.a.s. sérstaklega þeim sem stóðu að hryðjuverka-árásunum 11. september. * Áður samþykkt lög þess eðlis að forsetanum væri heimilt að heyja stríð gegn hryðjuverkum. Eins og áður sagði hafði vopnaeftirlitsteymi S.Þ. verið hleypt aftur inn Írak í nóvember 2002, eftir að öryggisráð S.Þ. veitti Írökum ''síðustu forvöð'' til þess að verða við kröfum um afvopnun og fulla samvinnu.<ref>{{vefheimild|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S/RES/1441%20(2002)&Lang=E&Area=UNDOC|titill=Security Council resolution 1441 (2002)|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2006}}</ref> Í mars 2003 hafði ekki náðst sátt meðal stórveldanna í öryggisráðinu um næstu skref. [[Jacques Chirac]], forseti Frakklands, lét hafa eftir sér að af Írak „stæði ekki bráð ógn sem þyrfti að svara með hervaldi” og [[Gerhard Schröder]] á sömu leið en þolinmæði Bush og Blair var þrotin.<ref>{{vefheimild|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2860309.stm|titill=US war signal divides world|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2006}}</ref> Mótmæli gegn yfirvofandi stríði náðu hápunkti helgina 15.-16. febrúar 2003 þegar áætlað var að a.m.k. 10 milljón manns hefðu mótmælt á götum stórborga eins og [[San Francisco]], [[London]], [[Barcelona]], [[Róm]] og víðar.<ref>{{vefheimild|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/2765215.stm|titill=Millions join global anti-war protests|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2006}}</ref> Á Íslandi var mótmæltu á bilinu 500-700 manns við [[Lækjartorg]] í [[Reykjavík]], við [[Ráðhústorgið]] á [[Akureyri]] mættu um 500 manns til þess að mótmæla, einnig var mótmælt í [[Ísafjörður|Ísafirði]] og í [[Snæfellsbær|Snæfellsbæ]].<ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/frett.html?nid=1022372|titill=Þögul mótmæli gegn stríði við kertaljós|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2006}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/frett.html?nid=1022430|titill=Þögul mótmæli við kertaljós|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2006}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/frett.html?nid=1017852|titill=500 manns mótmæltu á Akureyri|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2006}}</ref> Nokkrum dögum seinna settu mótmælendur í Reykjavík upp eins konar [[gjörningur|gjörning]] fyrir framan [[Stjórnarráðshúsið|Stjórnaráðið]] þegar þeir lögðust þar niður, ataðir út í rauðum vökva og þóttust vera dánir.<ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=720957|titill=Táknræn mótmæli ungmenna|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2006}}</ref> == Stríðið hefst == [[Mynd:UStanks baghdad 2003.JPEG|thumb|right|Bandarískir skriðdrekar keyra undir minnismerki í Bagdad þann 13. nóvember árið 2003.]] [[Mynd:SaddamSpiderHole.jpg|thumb|right|Saddam Hussein handsamaður af bandarískum hermönnum þann 13. desember árið 2003.]] Þann [[17. mars]] [[2003]] voru Saddam Hussein gefnir tveir sólarhringar til þess að gefast upp og yfirgefa landið. George Bush tilkynnti [[bandalag viljugra þjóða]], 49 þjóðir sem studdu innrásina, oft í orði en ekki á borði, þ.á m. Ísland. Þann 20. mars 2003 hófst stríðið með loftárásum á Bagdad. Þann [[9. apríl]] höfðu bandarískar hersveitir náð [[Bagdad]], [[Kirkuk]] og [[Mosul]] á sitt vald. Í Bagdad hófst mikil óöld þar sem þjófar létu greipar sópa um fyrirtæki og opinberar byggingar. Í maí var efnahagsþvingunum S.Þ. lyft eftir nær 13 ár, í júlí láta synir Saddams, Uday og Qusay lífið í Mosul. Í ágúst voru gerðar bílsprengjuárásir á Jórdanska sendiráðið og höfuðstöðvar S.Þ. í Bagdad, u.þ.b. 20 manns létust og ríflega mánuði seinna eftir aðra sprengjuárás drógu S.Þ. sig frá Írak. Þann [[14. desember]] fannst Saddam Hussein í felum nálægt heimabæ sínum [[Tikrit]]. === 2004 === Fyrri hluta árs 2004 bárust fréttir af pyntingum og ómannúðlegri meðferð á föngum í [[Abu Ghraib-fangelsið|Abu Ghraib-fangelsinu]]. Ljósmyndir bárust af niðurlægjandi meðferð fanga og ollu þau hörð viðbrögð í vestrænum löndum og almenningsálit og stuðningur við stríðið snarféll. Eftir málaferli var komist að þeirri niðurstöðu að í öllum tilvikum væri að ræða um misskilninga hermanna á milli um lögmæta meðferð á föngum og „nokkur rotin epli”. 24 hermönnum var refsað þ.á m. [[Janis Karpinski]], sem var lækkuð í tign, þáverandi fangelsisstjóri. Í mars 2004 hófst atburðarás sem átti eftir að enda með einhverjum blóðugustu átökum stríðsins. Ráðist var að fjórum starfsmönnum öryggisverktakafyrirtækis á ferð um borgina [[Fallujah]], vestan við Bagdhad. Þeir voru myrtir og limlestir á hrottafenginn hátt og bárust myndir af aðförunum til vestrænna fjölmiðla. Þá hófst umsátur um borgina og stóð fyrri hluti þess frá 4-9. apríl, að því loknu var óbreyttum borgurum leyft að flýja. Þá var samið um vopnahlé og kom það í hlut óreyndra íraskra hersveita að tryggja öryggi í borginni. Eftir sem áður var litið á Fallujah sem vígi uppreisnarmanna og hófst önnur atlaga að borginni í nóvember. Tugir sprengjuárása flugvéla og stórskotaliðs voru framkvæmdar daglega á þeim 13 dögum sem umsátrið stóð. Í júní 2004 hlaut Írak [[fullveldi]] á ný og [[Iyad Allawi]] var skipaður forsætisráðherra bráðabirgðarstjórnar. === 2005 === Þann [[30. janúar]] [[2005]] kom að langþráðum þingskosningum til bráðabirgða. Sjítar unnu meirihluta sæta og Kúrdar komu í annað sætið. Í apríl var kúrdinn [[Jalal Talabani]] kosinn forseti af þinginu og sjítinn [[Ibrahim Jaafari]] skipaður forsætisráðherra. Í júní var [[Massoud Barzani]] skipaður forseti [[Kúrdistan]]s. Í ágúst var stjórnarskránni hafnað af súnnítum, hún var svo samþykkt mánuði seinna skv. henni átti að stofna íslamskt sambandslýðveldi. Í desember var svo kosið fyrir fullt kjörtímabil, sjítar fengu meirihluta. === 2006 === Í júní 2006 var meintur leiðtogi al-Qaida í Írak, [[Abu Musab al-Zarqawi]] drepinn í loftárás. === Mannfall === Tölur um mannfall Íraka eru á reiki en yfir fjögur þúsund bandarískir hermenn hafa fallið (mars 2008). Flestir hafa látið lífið eftir að helstu hernaðaraðgerðum lauk í maí 2003. Óháð, sjálfstæð samtök, [[Iraq Body Count]]<ref>[http://www.iraqbodycount.org/]</ref> vinna að því að safna saman tilkynningum í fjölmiðlum um mannfall og leggja þær svo saman til þess að fá grófa og ónákvæma hugmynd um mannfall Íraka. Í október 2006 kynnti teymi frá John Hopkins háskólanum í Bandaríkjunum rannsóknir sínar í breska læknatímaritinu Lancet sem sýndu að mannfall í Írak frá því að stríðið hófst af völdum (beinum sem óbeinum) stríðsátaka væru 655.000 manns. <ref>[http://www.thelancet.com/webfiles/images/journals/lancet/s0140673606694919.pdf]</ref> == Þátttaka Íslands == [[Mynd:GeorgeBushandDavidOddsson.jpg|thumb|left|Davíð Oddsson hittir George W. Bush Bandaríkjaforseta í hvíta húsinu árið 2004.]] [[Davíð Oddson]], þáverandi forsætisráðherra og [[Halldór Ásgrímsson]], þáverandi utanríkisráðherra tóku ákvörðun um stuðning við afvopnun Íraks þann [[18. mars]] [[2003]]. Þá ákvörðun tóku þeir án samráðs við [[Alþingi]] eða [[utanríkismálanefnd Alþingis]].<ref>{{vefheimild|url=http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3466429|titill=Taka undir Azoreyjayfirlýsingu|ár=2003|mánuður=18. mars|útgefandi=mbl.is}}</ref> En í þingskaparlögum segir að „[u]tanríkismálanefnd [skuli] vera ríkisstjórninni til ráðuneytis um meiri háttar utanríkismál enda skal ríkisstjórnin ávallt bera undir hana slík mál jafnt á þingtíma sem í þinghléum”.<ref>{{vefheimild|url=http://www.althingi.is/lagas/136a/1991055.html|titill= Lög um þingsköp Alþingis. 1991 nr. 55 31. maí}}</ref> Fyrir vikið uppskáru þeir mikla gagnrýni, skoðanakannanir sýndu að ekki var stuðningur hjá almenningi fyrir innrásinni. [[Össur Skarphéðinsson]], þingmaður [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]], og [[Steingrímur J. Sigfússon]], þingmaður [[Vinstri grænir|Vinstri grænna]], sögðu þingskaparlögin brotin.<ref>{{vefheimild|url=http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3466607|titill=Segja þingsköp brotin|ár=2003|mánuður=20. mars}}</ref> Í desember 2004 urðu ummæli Halldórs Ásgrímssonar í [[Kastljós]]i um að ''Íraksmálið'' hefði verið rætt á Alþingi og í utanríkismálanefnd til þess að Steingrímur J. efndi til umræða og sagði það vera „afar ósvífið og einfaldlega alrangt að halda því fram að uppáskrift Íslands að innrásinni í Írak án undangenginnar áyktunar, sérstakrar ályktunar í öryggisráðinu, hafi nokkurn tímann verið rædd í utanríkismálanefnd eða á Alþingi áður en nafn Íslands birtist á hinum víðfræga lista.”<ref>{{vefheimild|url=http://www.althingi.is/altext/raeda/131/rad20041207T133252.html|titill=Ummæli forsætisráðherra í sjónvarpinu}}</ref> Í byrjun árs 2005 hafði [[Eiríkur Tómasson]], lagaprófessor við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]], birt lögfræðiálit sitt á ákvörðuninni og sagði um orðalagið „meiri háttar utanríkismál” að það hlyti {{tilvitnun2|að ráðast af mati hverju sinni, enda verður ekki í fljótu bragði séð að neinar fastmótaðar venjur hafi skapast í því efni. Hvað sem því líður er víst að umrætt ákvæði í þingsköpum, eins og það er úr garði gert, hróflar ekki við þeirri skipan, sem ráð er fyrir gert í stjórnarskránni og lýst er hér að framan, að utanríkisráðherra og eftir atvikum aðrir ráðherrar fari með óskorað vald til að taka stjórnvaldsákvarðanir, hver á sínu sviði, nema því valdi séu sett skýr takmörk í stjórnarskránni eða settum lögum,… Þar með má segja að þeirri skyldu, sem fyrir er mælt í 24. gr. laga nr. 55/1991, hafi verið fullnægt af hálfu ríkisstjórnarinnar, enda er þar vísað til "meiri háttar mála", en ekki "meiri háttar ákvarðana" í einstökum málum. Ekki hefur verið venja að túlka ákvæðið svo rúmt að skylt sé að bera slíkar ákvarðanir fyrir fram undir utanríkismálanefnd, t.d. hefur komið fram opinberlega að ýmsar ákvarðanir þess efnis, að Ísland lýsi yfir stuðningi við hernaðaraðgerðir gegn einstökum ríkjum, hafi ekki verið bornar áður undir nefndina.<ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=841020|titill=Stuðningur við afvopnun Íraks var í samræmi við íslensk lög|ár=2005|mánuður=25. janúar}}</ref>}} Svo virðist sem að afar lítið af gögnum um ákvörðun forsætisráðherra og utanríkisráðherra, þannig finnist aðeins þrjú skjöl í forsætisráðuneytinu um ákvörðunina. Fleiri skjöl eru í skjalasafni utanríkisráðuneytisins en mikill hluti af því efni er aðsent en ekki frumsamin vinnuskjöl.<ref>{{vefheimild|url=http://visir.is/thrju-skjol-i-forsaetisraduneyti/article/201095302149|titill=Þrjú skjöl í forsætisráðuneyti|mánuður=16. nóvember|ár=2010}}</ref> {{tilvitnun2|Það er enginn vafi á því í mínum huga, herra forseti, að uppáskrift hæstv. ráðherra Davíðs Oddssonar og Halldórs Ásgrímssonar á Íraksstríðinu eru einhver hörmulegustu afglöp íslenskra stjórnmála um langt skeið, örugglega á þessari öld og má mikið vera ef þau endast ekki út öldina sem slík, að þetta eigi eftir að verða á spjöldum sögunnar einhver hörmulegustu pólitísku afglöp og mistök sem lengi hafa verið framin.|[[Steingrímur J. Sigfússon]], 30. apríl 2004<ref>{{vefheimild|url=http://www.althingi.is/altext/130/04/r30103655.sgml|titill=Athugasemdir um störf þingsins: Stríðsátökin í Írak.|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006|ár=2004|mánuður=30. apríl}}</ref>}} Í lok árs 2004 skrifaði [[Björn Bjarnason (f. 1944)|Björn Bjarnason]], þá dóms- og kirkjumálaráðherra, grein undir heitinu „Átökin um Íraksstríðið” þar sem hann réttlætti stuðning við innrásina með vísan til þess að það hefði veirð „meira stílbrot í sögu íslenskra utanríkismála, ef ríkisstjórn Íslands hefði á þessari örlagastundu ákveðið að yfirgefa samstarf þjóðanna við Atlantshaf og lagst á árarnar með ríkisstjórnum Frakklands og Þýskalands [sem voru andvíg beitingu hervalds án samþykkis Öryggisráðs S.Þ.]” og benti á að um þessar mundir ættu sér stað lýðræðislegar kosningar í Írak.<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3620326|titill=Átökin um Íraksstríðið|höfundur=Björn Bjarnason|ár=2004|mánuður=18. desember}}</ref> Í september 2006 fluttu þingmenn stjórnarandstöðu, [[Össur Skarphéðinsson]] ([[Samfylkingin]]), [[Ögmundur Jónasson]] ([[Vinstri grænir]]) og [[Magnús Þór Hafsteinsson]] ([[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]]), [[þingsályktunartillaga|þingsályktunartillögu]] þar sem ályktað var að „fela ríkistjórninni að taka Ísland með formlegum hætti út af lista þeirra 30 þjóða sem studdu innrás Bandaríkjamanna og Breta í Írak vorið 2003 og lýsi því yfir að stuðningurinn við innrásina hafi verið misráðinn.”<ref>{{vefheimild|url=http://www.althingi.is/altext/133/s/0013.html|titill=Tillaga til þingsályktunar gegn stuðningi við innrás í Írak.|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref> Þingályktunartillagan var svæfð hjá utanríkismálanefnd Alþingis. Í stjórnarsáttmála ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokksins og Samfylkingar frá maí 2007 var „ný ríkisstjórn [sögð harma] stríðsreksturinn í Írak”.<ref>{{vefheimild|url=https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2007/05/23/Stefnuyfirlysing-rikisstjornar-Sjalfstaedisflokks-og-Samfylkingar-2007/|titill=Stefnuyfirlýsing ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar 2007|ár=2007|mánuður=23. maí}}</ref> Síðla árs 2008, þegar rúm fimm ár voru liðin frá innrásinni, var talað um átyllur til innrásar í frétt hjá [[RÚV]].<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/frett/abu-nidal-njosnari-bandarikjamanna|titill=Abu Nidal njósnari Bandaríkjamanna?|ár=2008|mánuður=25. október|útgefandi=RÚV}}</ref> Í lok árs 2010 var lögð fram þingályktunartillaga um að stofnuð yrði rannsóknarnefnd til rannsóknar á aðdraganda ákvörðunarinnar um stuðning Íslands við innrásina í Írak 2003.<ref>{{vefheimild|url=http://www.althingi.is/thingstorf/thingmalalistar-eftir-thingum/ferill/?ltg=139&mnr=147|titill=Rannsóknar­nefnd um aðdraganda ákvörðunar um stuðning Íslands við innrásina í Írak árið 2003}}</ref> [[Svandís Svavarsdóttir]], þingkona VG, lagði fram fyrirspurn til [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson|Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar]] forsætisráðherra um það hvort til stæði af hálfu íslenskra yfirvalda að biðjast afsökunar á stuðningi þeirra við Íraksstríðið þar sem að Tony Blair, fyrrverandi forsætisráðherra Bretlands, hefði opinberlega beðist afsökunar á rangri upplýsingagjöf í aðdraganda stríðsins.<ref>{{vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/145/s/0536.html|titill=Svar forsætisráðherra við fyrirspurn frá Svandísi Svavarsdóttur um afsökunarbeiðni til þjóðarinnar vegna stuðnings við Íraksstríðið}}</ref> == Tengt efni == * [[Stríðið gegn hryðjuverkum]] * [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|Stríðið í Afganistan]] * [[Hryðjuverkin 11. september 2001]] == Heimildir == <!--Þessi grein notast við Cite.php til þess að vísa í heimildir. Frekari upplýsingar um virkni Cite er að finna á eftirfarandi slóð http://meta.wikimedia.org/wiki/Cite/Cite.php --> <div class="references-small">{{reflist|2}}</div> == Tenglar == * [http://www.utanrikisraduneyti.is/utgefid-efni/iraksskjol2002-3/ Gögn utanríkisráðuneytisins varðandi stuðning Íslands við Íraksstríðið 2002-2003], 92 skjöl utanríkisráðuneytisins sem gerð voru opinber * [http://www.fridur.is/irak/ Vefsíða Samtaka hernaðarandstæðinga með samansafn af tenglum tengndum Íraksstríðinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080422010331/http://fridur.is/irak/ |date=2008-04-22 }} * [http://www.stjornmalogstjornsysla.is/index.php?option=com_content&task=view&id=190&Itemid=0 ''Staða utanríkismálanefndar Alþingis í ljósi Íraksmálsins'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} , grein á vefritinu Stjórnmál og stjórnsýsla eftir Bjarna Má Magnússon lögfræðing * [http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=841020 ''Stuðningur við afvopnun Íraks var í samræmi við íslensk lög''], lögfræðiálit Eiríks Tómassonar prófessors * [http://www.eggin.is/greinar/meiri-hattar-utanrikismal/ Meiri háttar utanríkismál] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927064851/http://www.eggin.is/greinar/meiri-hattar-utanrikismal/ |date=2011-09-27 }}, grein á vefritinu Eggin eftir Hrafn Malmquist * [http://www.evropuvaktin.is/pistlar/16740/ Um Ísland, Bandaríkin, Írak og Afganistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111129085410/http://evropuvaktin.is/pistlar/16740/ |date=2011-11-29 }}, grein eftir [[Styrmir Gunnarsson]] * [http://www.visir.is/ExternalData/pdf/fbl/101112.pdf ''Vissu ekki til hvers átti að nota listann'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, frétt á bls 16 [[Flokkur:Íraksstríðið| ]] [[Flokkur:Saga Íraks]] [[Flokkur:Saga Bandaríkjanna]] [[Flokkur:Stríðið gegn hryðjuverkum]] [[Flokkur:Stríð á 21. öld]] trzcmzn6ewrlm1d736lvt9kk1daz4qg 0 35411 1979999 1948545 2026-09-23T16:06:37Z TKSnaevarr 53243 1979999 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Saddam Hussein | nafn_á_frummáli= {{nobold|صدام حسين}} | mynd = Saddam Hussein in 1998.png | titill= Forseti Íraks | stjórnartíð_start = [[16. júlí]] [[1979]] | stjórnartíð_end = [[9. apríl]] [[2003]] | forsætisráðherra = Hann sjálfur (1979–1991)<br>[[Sa'dun Hammadi]] (1991)<br>[[Mohammed Hamza Zubeidi]] (1991–1993)<br>[[Ahmad Husayn Khudayir as-Samarrai]] (1993–1994)<br>Hann sjálfur (1994–2003) | vara_forseti = [[Taha Muhie-eldin Marouf]] (1974–2003)<br>[[Izzat Ibrahim al-Douri]] (1979–2003)<br>[[Taha Yassin Ramadan]] (1991–2003) | forveri = [[Ahmed Hassan al-Bakr]] | eftirmaður = [[Jay Garner]] {{small|(sem foringi bandaríska hernámsliðsins)}} | myndatexti1 = Saddam Hussein árið 1998. | fæddur = [[28. apríl]] [[1937]] | fæðingarstaður = [[Al-Awja]], [[Tikrit]], [[Írak]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2006|12|30|1937|4|28}} | dánarstaður = [[Bagdad]], [[Írak]] | þjóderni = [[Írak|Íraskur]] | maki = Sajida Talfah<br>Samira Shahbandar | stjórnmálaflokkur = [[Ba'ath-flokkurinn]] | börn = Uday, Qusay, Raghad, Rana, Hala | starf = Hermaður, stjórnmálamaður |undirskrift = Saddam Hussein Signature.svg }} '''Saddam Hussein Abd al-Majid al-Tikriti''' ([[28. apríl]] [[1937]] – [[30. desember]] [[2006]]) var forseti [[Írak]]s frá [[1979]] fram að árás [[Bandaríkin|Bandaríkjamanna]] inn í landið 2003. Hann var handtekinn af herliði Bandamanna 13. desember 2003 og dæmdur til dauða 5. nóvember 2006. Hann var [[henging|hengdur]] þann 30. desember 2006 samkvæmt dómsúrskurði. Saddam Hussein var alræmdur fyrir harðstjórn sína og hrottaskap gegn andófsmönnum. Fjölmargar erlendar ríkisstjórnir og alþjóðasamtök sökuðu hann um mannréttindabrot, stríðsglæpi, morð, glæpi gegn mannkyninu og þjóðarmorð. Sumir hlutar Arabaheimsins telja hann þó hafa sett gott fordæmi með andstöðu sinni við bandarísk og ísraelsk yfirráð í miðaustrinu. Mikill ófriður og pólitískur óstöðugleiki hefur ríkt í Írak frá því að Saddam var rekinn frá völdum.<ref name=visindavefur/> ==Æviágrip== Saddam Hussein var meðlimur [[Ba'ath-flokkurinn|Ba'ath-flokksins]] og einn helsti stjórnandi Íraksdeildar flokksins. Saddam fylgdi hugmyndafræði [[Ba'athismi|Ba'athisma]], sem er blanda af [[Sósíalismi|sósíalisma]] og [[Arabar|arabískri]] [[Þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]]. Saddam tók þátt í valdaráni Ba'athista gegn [[Abdul Rahman Arif]] forseta þann 17. júlí 1968 og gerðist varaforseti í ríkisstjórn [[Ahmed Hassan al-Bakr|Ahmeds Hassan al-Bakr]]. Á forsetatíð hins aldurhnigna al-Bakr ríkti talsverður pólitískur óstöðugleiki í Írak og fjölmargir vígahópar ógnuðu ríkisvaldinu. Saddam nýtti sér ástandið og stofnaði öryggissveitir sem gerðu honum kleift að stjórna samskiptum milli ríkisstjórnarinnar og hersins. Saddam stóð einnig á þessum tíma fyrir ýmsum efnahagsumbótum sem bættu talsvert lífsskilyrði hins almenna íraska borgara. Meðal annars þjóðnýtti hann olíuiðnaðinn og ýmis önnur fyrirtæki í byrjun áttunda áratugarins. Stjórn Saddams á íraska ríkisbankanum gerði ríkið og efnahag þess þó mjög fallvalt þegar kom til átaka við nágrannaríkin og harðstjórn hans leiddi einnig til refsiaðgerða að hálfu [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]]. Á áttunda áratuginum herti Saddam enn valdataumana með tangarhaldi sínu á arðbærum olíuiðnaði landsins, sem gerði efnahag Írak kleift að viðhalda nokkrum stöðugleika á þessum tíma. Saddam útnefndi [[Súnní]]-múslima í flest ríkisstjórnarembætti þótt Súnní-múslimar væru aðeins minnihluti af írösku þjóðinni. ===Forsetatíð=== Þótt Saddam hefði þegar verið hinn eiginlegi leiðtogi írösku stjórnarinnar í rúman áratug varð hann ekki forseti fyrr en árið 1979. Saddam beitti grófu ofbeldi til þess að kveða niður uppreisnarhreyfingar [[Sjía]]múslima og [[Kúrdar|Kúrda]] og festi sig enn frekar í sessi sem [[einræðisherra]] landsins. Í forsetatíð Saddams háðu Írakar [[Stríð Íraks og Írans|átta ára stríð gegn Íran]] sem kostaði löndin um hálfa milljón mannslífa.<ref name=visindavefur>{{Vísindavefurinn|6000|Hvað liggur á bak við deilur Íraks og Írans? Hvert er ástandið nú og hverjar eru horfurnar?|höfundur=Sveinn Guðmarsson|dags=7. júní 2006|skoðað=4. mars 2024}}</ref> Yfirlýstur tilgangur innrásarinnar var að endurheimta landsvæði sem Íranar hefðu sölsað undir sig frá Írak.<ref>{{Vefheimild|titill=Pattstaða við Persaflóa |mánuður=25. febrúar|ár=1983|mánuðurskoðað=6. september|árskoðað=2018|útgefandi=''[[Þjóðviljinn]]''|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2886248}}</ref> Árið 1990 gerði Saddam innrás í Kúveit og hóf þannig [[Persaflóastríðið (1991)|Persaflóastríðið]]. Þann 25. júlí 1990 hafði Saddam fundað með [[April Glaspie]], sendiherra Bandaríkjanna í Írak, sem hafði tjáð honum að Bandaríkin tækju ekki afstöðu til innbyrðis deilna Arabaþjóðanna. Saddam virðist hafa túlkað orð Glaspie sem svo að stjórn [[George H. W. Bush]] Bandaríkjaforseta gæfi í reynd grænt ljós á innrásina.<ref>{{Cite book|title=Mið-Austurlönd: Fortíð, nútíð og framtíð|year=2018|author=Magnús Þorkell Bernharðsson|pp=291|place=Reykjavík|publisher=Mál og menning|isbn=978-9979-3-3683-9}}</ref> Þessi átök enduðu með ósigri Íraka, sem neyddust til að hafa sig á brott úr Kúveit árið 1991 vegna alþjóðlegrar mótárásar undir stjórn Bandaríkjamanna. Írak var í kjölfarið einangrað á alþjóðasviðinu en Saddam tókst þó að halda áfram í völdin. ===Íraksstríðið=== Árið 2003 gerði hernaðarbandalag undir stjórn Bandaríkjanna og Bretlands innrás í Írak til þess að hrekja Saddam frá völdum. Bandaríkjamenn sökuðu Saddam um að búa yfir [[gereyðingarvopn]]um og um að veita hryðjuverkasamtökunum [[Al-Kaída]] aðstoð. Engar sannanir voru færðar fram fyrir þessum ásökunum og þær reyndust síðar ósannar. Í [[Íraksstríðið|Íraksstríðinu]] sem fylgdi í kjölfarið var Saddam hrakinn frá völdum. Hernámsliðið bannaði Ba'ath-flokkinn og skipulagði lýðræðislegar kosningar í Írak. Saddam var handtekinn af bandarískum hermönnum eftir átta mánuði á flótta og réttað var yfir honum á íröskum dómstól, meðal annars fyrir [[Glæpir gegn mannkyninu|glæpi gegn mannkyninu]]. Þann 5. nóvember 2006 var Saddam dæmdur sekur fyrir fjöldamorð á 148 íröskum Sjíamúslimum árið 1982 og dæmdur til dauða. Saddam Hussein var að endingu [[Henging|hengdur]] þann 30. desember árið 2006. == Tenglar == * {{Vefheimild|titill=Harðstjórinn í Bagdad |mánuður=3. febrúar|ár=1987|mánuðurskoðað=6. september|árskoðað=2018|útgefandi=''[[Alþýðublaðið]]''|höfundur=Jens Nauntofte|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3325195}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1531766 „Saddam Hussein“, ''Morgunblaðið'' 1980] ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Forseti Íraks | frá = [[16. júlí]] [[1979]] | til = [[9. apríl]] [[2003]] | fyrir = [[Ahmed Hassan al-Bakr]] | eftir = [[Jay Garner]]<br>{{small|(sem foringi bandaríska hernámsliðsins)}} }} {{Töfluendir}} {{Stubbur|æviágrip}} [[Flokkur:Dæmdir stríðsglæpamenn]] [[Flokkur:Forsetar Íraks]] {{fd|1937|2006}} pickcotmy6d2ffnoi00a8dkqw5qysaj 1980000 1979999 2026-09-23T16:07:49Z TKSnaevarr 53243 1980000 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Saddam Hussein | nafn_á_frummáli= {{nobold|صدام حسين}} | mynd = Saddam Hussein in 1998.png | titill= Forseti Íraks | stjórnartíð_start = [[16. júlí]] [[1979]] | stjórnartíð_end = [[9. apríl]] [[2003]] | forsætisráðherra = Hann sjálfur (1979–1991)<br>[[Sa'dun Hammadi]] (1991)<br>[[Mohammed Hamza Zubeidi]] (1991–1993)<br>[[Ahmad Husayn Khudayir as-Samarrai]] (1993–1994)<br>Hann sjálfur (1994–2003) | vara_forseti = [[Taha Muhie-eldin Marouf]] (1974–2003)<br>[[Izzat Ibrahim al-Douri]] (1979–2003)<br>[[Taha Yassin Ramadan]] (1991–2003) | forveri = [[Ahmed Hassan al-Bakr]] | eftirmaður = [[Jay Garner]] {{small|(sem foringi bandaríska hernámsliðsins)}} | myndatexti1 = Saddam Hussein árið 1998. | fæddur = [[28. apríl]] [[1937]] | fæðingarstaður = [[Al-Awja]], [[Tikrit]], [[Írak]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2006|12|30|1937|4|28}} | dánarstaður = [[Bagdad]], [[Írak]] | þjóderni = [[Írak|Íraskur]] | maki = Sajida Talfah<br>Samira Shahbandar | stjórnmálaflokkur = [[Ba'ath-flokkurinn]] | börn = Uday, Qusay, Raghad, Rana, Hala | starf = Hermaður, stjórnmálamaður |undirskrift = Saddam Hussein Signature.svg }} '''Saddam Hussein Abd al-Majid al-Tikriti''' ([[28. apríl]] [[1937]] – [[30. desember]] [[2006]]) var forseti [[Írak]]s frá [[1979]] fram að árás [[Bandaríkin|Bandaríkjamanna]] inn í landið 2003. Hann var handtekinn af herliði Bandamanna 13. desember 2003 og dæmdur til dauða 5. nóvember 2006. Hann var [[henging|hengdur]] þann 30. desember 2006 samkvæmt dómsúrskurði. Saddam Hussein var alræmdur fyrir harðstjórn sína og hrottaskap gegn andófsmönnum. Fjölmargar erlendar ríkisstjórnir og alþjóðasamtök sökuðu hann um mannréttindabrot, stríðsglæpi, morð, glæpi gegn mannkyninu og þjóðarmorð. Sumir hlutar Arabaheimsins telja hann þó hafa sett gott fordæmi með andstöðu sinni við bandarísk og ísraelsk yfirráð í miðaustrinu. Mikill ófriður og pólitískur óstöðugleiki hefur ríkt í Írak frá því að Saddam var rekinn frá völdum.<ref name=visindavefur/> ==Æviágrip== Saddam Hussein var meðlimur [[Ba'ath-flokkurinn|Ba'ath-flokksins]] og einn helsti stjórnandi Íraksdeildar flokksins. Saddam fylgdi hugmyndafræði [[Ba'athismi|Ba'athisma]], sem er blanda af [[Sósíalismi|sósíalisma]] og [[Arabar|arabískri]] [[Þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]]. Saddam tók þátt í valdaráni Ba'athista gegn [[Abdul Rahman Arif]] forseta þann 17. júlí 1968 og gerðist varaforseti í ríkisstjórn [[Ahmed Hassan al-Bakr|Ahmeds Hassan al-Bakr]]. Á forsetatíð hins aldurhnigna al-Bakr ríkti talsverður pólitískur óstöðugleiki í Írak og fjölmargir vígahópar ógnuðu ríkisvaldinu. Saddam nýtti sér ástandið og stofnaði öryggissveitir sem gerðu honum kleift að stjórna samskiptum milli ríkisstjórnarinnar og hersins. Saddam stóð einnig á þessum tíma fyrir ýmsum efnahagsumbótum sem bættu talsvert lífsskilyrði hins almenna íraska borgara. Meðal annars þjóðnýtti hann olíuiðnaðinn og ýmis önnur fyrirtæki í byrjun áttunda áratugarins. Stjórn Saddams á íraska ríkisbankanum gerði ríkið og efnahag þess þó mjög fallvalt þegar kom til átaka við nágrannaríkin og harðstjórn hans leiddi einnig til refsiaðgerða að hálfu [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]]. Á áttunda áratuginum herti Saddam enn valdataumana með tangarhaldi sínu á arðbærum olíuiðnaði landsins, sem gerði efnahag Írak kleift að viðhalda nokkrum stöðugleika á þessum tíma. Saddam útnefndi [[Súnní]]-múslima í flest ríkisstjórnarembætti þótt Súnní-múslimar væru aðeins minnihluti af írösku þjóðinni. ===Forsetatíð=== Þótt Saddam hefði þegar verið hinn eiginlegi leiðtogi írösku stjórnarinnar í rúman áratug varð hann ekki forseti fyrr en árið 1979. Saddam beitti grófu ofbeldi til þess að kveða niður uppreisnarhreyfingar [[Sjía]]múslima og [[Kúrdar|Kúrda]] og festi sig enn frekar í sessi sem [[einræðisherra]] landsins. Í forsetatíð Saddams háðu Írakar [[Stríð Íraks og Írans|átta ára stríð gegn Íran]] sem kostaði löndin um hálfa milljón mannslífa.<ref name=visindavefur>{{Vísindavefurinn|6000|Hvað liggur á bak við deilur Íraks og Írans? Hvert er ástandið nú og hverjar eru horfurnar?|höfundur=Sveinn Guðmarsson|dags=7. júní 2006|skoðað=4. mars 2024}}</ref> Yfirlýstur tilgangur innrásarinnar var að endurheimta landsvæði sem Íranar hefðu sölsað undir sig frá Írak.<ref>{{Vefheimild|titill=Pattstaða við Persaflóa |mánuður=25. febrúar|ár=1983|mánuðurskoðað=6. september|árskoðað=2018|útgefandi=''[[Þjóðviljinn]]''|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2886248}}</ref> Árið 1990 gerði Saddam innrás í Kúveit og hóf þannig [[Persaflóastríðið (1991)|Persaflóastríðið]]. Þann 25. júlí 1990 hafði Saddam fundað með [[April Glaspie]], sendiherra Bandaríkjanna í Írak, sem hafði tjáð honum að Bandaríkin tækju ekki afstöðu til innbyrðis deilna Arabaþjóðanna. Saddam virðist hafa túlkað orð Glaspie sem svo að stjórn [[George H. W. Bush]] Bandaríkjaforseta gæfi í reynd grænt ljós á innrásina.<ref>{{Cite book|title=Mið-Austurlönd: Fortíð, nútíð og framtíð|year=2018|author=Magnús Þorkell Bernharðsson|pp=291|place=Reykjavík|publisher=Mál og menning|isbn=978-9979-3-3683-9}}</ref> Þessi átök enduðu með ósigri Íraka, sem neyddust til að hafa sig á brott úr Kúveit árið 1991 vegna alþjóðlegrar mótárásar undir stjórn Bandaríkjamanna. Írak var í kjölfarið einangrað á alþjóðasviðinu en Saddam tókst þó að halda áfram í völdin. ===Íraksstríðið=== Árið 2003 gerði hernaðarbandalag undir stjórn Bandaríkjanna og Bretlands innrás í Írak til þess að hrekja Saddam frá völdum. Bandaríkjamenn sökuðu Saddam um að búa yfir [[gereyðingarvopn]]um og um að veita hryðjuverkasamtökunum [[Al-Kaída]] aðstoð. Engar sannanir voru færðar fram fyrir þessum ásökunum og þær reyndust síðar ósannar. Í [[Íraksstríðið|Íraksstríðinu]] sem fylgdi í kjölfarið var Saddam hrakinn frá völdum. Hernámsliðið bannaði Ba'ath-flokkinn og skipulagði lýðræðislegar kosningar í Írak. Saddam var handtekinn af bandarískum hermönnum eftir átta mánuði á flótta og réttað var yfir honum á íröskum dómstól, meðal annars fyrir [[Glæpir gegn mannkyninu|glæpi gegn mannkyninu]]. Þann 5. nóvember 2006 var Saddam dæmdur sekur fyrir fjöldamorð á 148 íröskum Sjíamúslimum árið 1982 og dæmdur til dauða. Saddam Hussein var að endingu [[Henging|hengdur]] þann 30. desember árið 2006. == Tenglar == * {{Vefheimild|titill=Harðstjórinn í Bagdad |mánuður=3. febrúar|ár=1987|mánuðurskoðað=6. september|árskoðað=2018|útgefandi=''[[Alþýðublaðið]]''|höfundur=Jens Nauntofte|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3325195}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1531766 „Saddam Hussein“, ''Morgunblaðið'' 1980] ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Forseti Íraks | frá = [[16. júlí]] [[1979]] | til = [[9. apríl]] [[2003]] | fyrir = [[Ahmed Hassan al-Bakr]] | eftir = [[Jay Garner]]<br>{{small|(sem foringi bandaríska hernámsliðsins)}} }} {{Töfluendir}} {{Stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Hussein, Saddam}} [[Flokkur:Dæmdir stríðsglæpamenn]] [[Flokkur:Forsetar Íraks]] {{fd|1937|2006}} 1tk1ikqq5hepc6jvyw607c2cx0h1896 0 36335 1979944 1922383 2026-09-23T12:52:56Z TKSnaevarr 53243 1979944 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur Danmerkur,<br />Noregs og Svíþjóðar | skjaldarmerki = BlasonChristian_Ier_(1143-1167)%2C_comte_d'Oldenbourg.svg | ætt = Aldinborgarar | nafn = Kristján 2. | mynd =ChristianIIb.jpg | ríkisár = [[22. júlí]] [[1513]] - [[20. janúar]] [[1523]]<br />Danmörku<br />[[1513]] - [[20. janúar]] [[1523]]<br />Noregi (ríkisstjóri frá 1506)<br />[[1. nóvember]] [[1520]] - [[ágúst]] [[1521]]<br />Svíþjóð | fæðingardagur = [[2. júlí]] [[1481]] | fæðingarstaður = [[Nyborg]] | dánardagur = [[25. janúar]] [[1559]] | dánarstaður = [[Kalundborg]] | grafinn = [[Óðinsvé]]um | faðir = [[Hans konungur]] | móðir = [[Kristín af Saxlandi]] | titill_maka = Drottning | maki = [[Ísabella af Búrgund]] }} '''Kristján 2.''' ([[2. júlí]] [[1481]] – [[25. janúar]] [[1559]]) var [[konungur Danmerkur]] og [[konungur Noregs|Noregs]] frá [[1513]] til [[1523]] og [[konungur Svíþjóðar]] frá [[1520]] til [[1521]] innan [[Kalmarsambandið|Kalmarsambandsins]]. Hann var sonur [[Hans konungur|Hans konungs]] og Kristínar af Saxlandi. Í [[Svíþjóð]] var hann þekktur sem ''Kristján harðstjóri'' vegna þess hvernig hann lagði landið undir sig og hlutdeild sína í [[Stokkhólmsvígin|Stokkhólmsvígunum]]. Eftir þau missti hann stjórn á Svíþjóð með þeim afleiðingum að Kalmarsambandið leystist endanlega upp og Svíþjóð varð sjálfstæð undir stjórn [[Gústaf Vasa 1.|Gústafs Vasa 1.]] Stríðsreksturinn í Svíþjóð og gegn [[Hansasambandið|Hansasambandinu]] var byrði á aðlinum í Noregi og Danmörku og á endanum gerði aðallinn á [[Jótland]]i uppreisn og bauð frænda hans [[Friðrik 1. Danakonungur|Friðriki]] greifa af [[Holtsetaland]]i konungdóminn. Kristján flúði til [[Holland]]s og dvaldi þar í [[útlegð]]. Hann gerði tilraun til að endurheimta krúnuna í árið [[1531]] sem endaði með uppgjöf árið eftir og fangelsun í [[Sønderborg-kastali|Sønderborg-kastala]] og síðan [[Kalundborg]] til dauðadags. [[Greifastríðið]] ([[1534]] til [[1536]]) var háð til að reyna að koma honum aftur til valda, gegn syni Friðriks, [[Kristján 3.|Kristjáni 3.]] Kristján 2. átti [[Holland|hollenska]] ástkonu sem hét Dyveke og var dóttir Sigbritar Villomsdóttur. Kristján hitti hana í [[Björgvin]] í [[Noregur|Noregi]] [[1507]] (eða [[1509]]) og varð hún frilla hans sömu nótt. Hún dó [[1517]] eftir að hafa borðað eitruð [[kirsuber]], að talið er. Úr því varð mikil rekistefna. Kristján ákærði höfuðsmann [[Torben Oxe]] fyrir að hafa eitrað fyrir henni, og var hann dæmdur og hálshöggvinn. == Tenglar == * [https://timarit.is/page/3299430?iabr=on ''Tilraunir tveggja Danakonunga til að veðsetja Ísland''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1978] {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Danakonungar|Konungur Danmerkur]] | frá = 1513 | til = 1523 | fyrir = [[Hans konungur]] | eftir = [[Friðrik 1. Danakonungur|Friðrik 1.]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Noregskonungar|Konungur Noregs]] | frá = 1513 | til = 1523 | fyrir = [[Hans konungur]] | eftir = [[Friðrik 1. Danakonungur|Friðrik 1.]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Svíakonungar|Konungur Svíþjóðar]] | frá = 1520 | til = 1521 | fyrir = [[Sten Sture yngri]] | eftir = [[Gústaf Vasa 1.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Einvaldar Svíþjóðar}} {{Norskir einvaldar}} {{stubbur|æviágrip|saga|danmörk}} {{fd|1481|1559}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Hertogar af Holtsetalandi]] [[Flokkur:Noregskonungar]] [[Flokkur:Svíakonungar]] 0cke45bs9y1j5xto4ljndo16r7aw6u7 0 38594 1979922 1715086 2026-09-23T12:05:01Z TKSnaevarr 53243 1979922 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Kong Christian d. 8..jpg |titill = Konungur Danmerkur |ætt = Aldinborgarar |skjaldarmerki = Royal coat of arms of Denmark (1819–1903).svg |nafn = Kristján 8. |ríkisár = 3. desember 1839 – 20. janúar 1848 {{small|(í Danmörku)}}<br>17. maí – 10. október 1814 {{small|(í Noregi)}} |skírnarnafn = Christian Frederik |kjörorð = ''Gud og den retfærdige sag.'' |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1786|9|18}} |fæðingarstaður = [[Kristjánsborgarhöll]], [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1848|1|20|1786|9|18}} |dánarstaður = [[Amalíuborg]] |grafinn = [[Hróarskeldudómkirkja]] |undirskrift = Signature of Christian VIII of Denmark.svg |faðir = [[Friðrik erfðaprins]] |móðir = [[Soffía Friðrika af Mecklenburg-Schwerin]] |titill_maka = Eiginkona |maki = {{gifting|[[Karlotta Friðrika af Mecklenburg-Schwerin]]|1806|1810|orsök=skildu}}<br>{{gifting|[[Karólína Amalía|Karólína Amalía af Augustenburg]]|1815}} |börn = [[Friðrik 7.]] }} '''Kristján 8.''' ([[1786]] – [[1848]]) [[konungur]] [[Danmörk|Danmerkur]] frá [[1839]]; varð ríkisstjóri í [[Noregur|Noregi]] [[1813]], undirritaði stjórnarskrána á [[Eiðsvöllur|Eiðsvelli]] [[1814]] og varð þá konungur Noregs, en neyddist til að segja af sér sama ár vegna stríðshótana [[Svíþjóð|Svía]]. Kristján 8. var sonur [[Friðrik erfðaprins|Friðriks erfðaprins]], sem var bróðir [[Kristján 7.|Kristjáns 7.]] Hann giftist [[1806]] [[Karlotta Friðrika|Karlottu Friðriku]] af Mecklenburg-Schwerin, frænku sinni, en hjónaband þeirra var óhamingjusamt. Karlotta Friðrika fæddi son [[1808]], sem síðar varð [[Friðrik 7. Danakonungur|Friðrik 7.]] Þegar Kristján komst að því að Karlotta Friðrika átti í ástarsambandi við [[Frakkland|franskan]] söngkennara sinn og tónskáldið [[Edouard du Puy]], batt hann enda á hjónabandið og henni var meinað að sjá son sinn. Hún vistaðist eftir það í [[Horsens]]. Þann [[22. maí]] [[1815]] kvæntist Kristján 8. [[Karólína Amalía|Karólínu Amalíu]] (Caroline Amalie). Þau áttu engin börn. Á valdatíma Kristjáns 8. jókst mjög andstaðan við einveldið. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Danmerkur]] | frá = 1839 | til = 1848 | fyrir = [[Friðrik 6. Danakonungur|Friðrik 6.]] | eftir = [[Friðrik 7. Danakonungur|Friðrik 7.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} {{stubbur|æviágrip|saga|danmörk}} {{fd|1786|1848}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Hertogar af Holtsetalandi]] [[Flokkur:Noregskonungar]] [[Flokkur:Saga Danmerkur]] 5vy6m0adse47254tvv357tinml65hvz 1979923 1979922 2026-09-23T12:06:12Z TKSnaevarr 53243 1979923 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Kong Christian d. 8..jpg |titill = Konungur Danmerkur |ætt = Aldinborgarar |skjaldarmerki = Royal coat of arms of Denmark (1819–1903).svg |nafn = Kristján 8. |ríkisár = 3. desember 1839 – 20. janúar 1848 {{small|(í Danmörku)}}<br>17. maí – 10. október 1814 {{small|(í Noregi)}} |skírnarnafn = Christian Frederik |kjörorð = ''Gud og Fædrelandet.'' |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1786|9|18}} |fæðingarstaður = [[Kristjánsborgarhöll]], [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1848|1|20|1786|9|18}} |dánarstaður = [[Amalíuborg]] |grafinn = [[Hróarskeldudómkirkja]] |undirskrift = Signature of Christian VIII of Denmark.svg |faðir = [[Friðrik erfðaprins]] |móðir = [[Soffía Friðrika af Mecklenburg-Schwerin]] |titill_maka = Eiginkona |maki = {{gifting|[[Karlotta Friðrika af Mecklenburg-Schwerin]]|1806|1810|orsök=skildu}}<br>{{gifting|[[Karólína Amalía|Karólína Amalía af Augustenburg]]|1815}} |börn = [[Friðrik 7.]] }} '''Kristján 8.''' ([[1786]] – [[1848]]) [[konungur]] [[Danmörk|Danmerkur]] frá [[1839]]; varð ríkisstjóri í [[Noregur|Noregi]] [[1813]], undirritaði stjórnarskrána á [[Eiðsvöllur|Eiðsvelli]] [[1814]] og varð þá konungur Noregs, en neyddist til að segja af sér sama ár vegna stríðshótana [[Svíþjóð|Svía]]. Kristján 8. var sonur [[Friðrik erfðaprins|Friðriks erfðaprins]], sem var bróðir [[Kristján 7.|Kristjáns 7.]] Hann giftist [[1806]] [[Karlotta Friðrika|Karlottu Friðriku]] af Mecklenburg-Schwerin, frænku sinni, en hjónaband þeirra var óhamingjusamt. Karlotta Friðrika fæddi son [[1808]], sem síðar varð [[Friðrik 7. Danakonungur|Friðrik 7.]] Þegar Kristján komst að því að Karlotta Friðrika átti í ástarsambandi við [[Frakkland|franskan]] söngkennara sinn og tónskáldið [[Edouard du Puy]], batt hann enda á hjónabandið og henni var meinað að sjá son sinn. Hún vistaðist eftir það í [[Horsens]]. Þann [[22. maí]] [[1815]] kvæntist Kristján 8. [[Karólína Amalía|Karólínu Amalíu]] (Caroline Amalie). Þau áttu engin börn. Á valdatíma Kristjáns 8. jókst mjög andstaðan við einveldið. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Danmerkur]] | frá = 1839 | til = 1848 | fyrir = [[Friðrik 6. Danakonungur|Friðrik 6.]] | eftir = [[Friðrik 7. Danakonungur|Friðrik 7.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} {{stubbur|æviágrip|saga|danmörk}} {{fd|1786|1848}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Hertogar af Holtsetalandi]] [[Flokkur:Noregskonungar]] [[Flokkur:Saga Danmerkur]] 1z9n73psw526dk5um3iz7yh41b4xw9w 1979925 1979923 2026-09-23T12:08:28Z TKSnaevarr 53243 1979925 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Kong Christian d. 8..jpg |titill = Konungur Danmerkur |ætt = Aldinborgarar |skjaldarmerki = Royal coat of arms of Denmark (1819–1903).svg |nafn = Kristján 8. |ríkisár = 3. desember 1839 – 20. janúar 1848 {{small|(í Danmörku)}}<br>17. maí – 10. október 1814 {{small|(í Noregi)}} |skírnarnafn = Christian Frederik |kjörorð = ''Gud og Fædrelandet.'' |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1786|9|18}} |fæðingarstaður = [[Kristjánsborgarhöll]], [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1848|1|20|1786|9|18}} |dánarstaður = [[Amalíuborg]] |grafinn = [[Hróarskeldudómkirkja]] |undirskrift = Signature of Christian VIII of Denmark.svg |faðir = [[Friðrik erfðaprins]] |móðir = [[Soffía Friðrika af Mecklenburg-Schwerin]] |titill_maka = Eiginkona |maki = {{gifting|[[Karlotta Friðrika af Mecklenburg-Schwerin]]|1806|1810|orsök=skildu}}<br>{{gifting|[[Karólína Amalía|Karólína Amalía af Augustenburg]]|1815}} |börn = [[Friðrik 7.]] }} '''Kristján 8.''' ([[1786]] – [[1848]]) [[konungur]] [[Danmörk|Danmerkur]] frá [[1839]]; varð ríkisstjóri í [[Noregur|Noregi]] [[1813]], undirritaði stjórnarskrána á [[Eiðsvöllur|Eiðsvelli]] [[1814]] og varð þá konungur Noregs, en neyddist til að segja af sér sama ár vegna stríðshótana [[Svíþjóð|Svía]]. Kristján 8. var sonur [[Friðrik erfðaprins|Friðriks erfðaprins]], sem var bróðir [[Kristján 7.|Kristjáns 7.]] Hann giftist [[1806]] [[Karlotta Friðrika|Karlottu Friðriku]] af Mecklenburg-Schwerin, frænku sinni, en hjónaband þeirra var óhamingjusamt. Karlotta Friðrika fæddi son [[1808]], sem síðar varð [[Friðrik 7. Danakonungur|Friðrik 7.]] Þegar Kristján komst að því að Karlotta Friðrika átti í ástarsambandi við [[Frakkland|franskan]] söngkennara sinn og tónskáldið [[Edouard du Puy]], batt hann enda á hjónabandið og henni var meinað að sjá son sinn. Hún vistaðist eftir það í [[Horsens]]. Þann [[22. maí]] [[1815]] kvæntist Kristján 8. [[Karólína Amalía|Karólínu Amalíu]] (Caroline Amalie). Þau áttu engin börn. Á valdatíma Kristjáns 8. jókst mjög andstaðan við einveldið. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Danmerkur]] | frá = 1839 | til = 1848 | fyrir = [[Friðrik 6. Danakonungur|Friðrik 6.]] | eftir = [[Friðrik 7. Danakonungur|Friðrik 7.]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Noregs]] | frá = 1814 | til = 1814 | fyrir = [[Friðrik 6. Danakonungur|Friðrik 6.]] | eftir = [[Karl 13.|Karl 2.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} {{stubbur|æviágrip|saga|danmörk}} {{fd|1786|1848}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Hertogar af Holtsetalandi]] [[Flokkur:Noregskonungar]] [[Flokkur:Saga Danmerkur]] lsxa098nzjzie2702r5y8g1pkbbfhhz 1980116 1979925 2026-09-24T09:59:36Z TKSnaevarr 53243 1980116 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Kong Christian d. 8..jpg |titill = Konungur Danmerkur |ætt = Aldinborgarar |skjaldarmerki = Royal coat of arms of Denmark (1819–1903).svg |nafn = Kristján 8. |ríkisár = 3. desember 1839 – 20. janúar 1848 {{small|(í Danmörku)}}<br>17. maí – 10. október 1814 {{small|(í Noregi)}} |skírnarnafn = Christian Frederik |kjörorð = ''Gud og Fædrelandet.'' |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1786|9|18}} |fæðingarstaður = [[Kristjánsborgarhöll]], [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1848|1|20|1786|9|18}} |dánarstaður = [[Amalíuborg]] |grafinn = [[Hróarskeldudómkirkja]] |undirskrift = Signature of Christian VIII of Denmark.svg |faðir = [[Friðrik erfðaprins]] |móðir = [[Soffía Friðrika af Mecklenburg-Schwerin]] |titill_maka = Eiginkona |maki = {{gifting|[[Karlotta Friðrika af Mecklenburg-Schwerin]]|1806|1810|orsök=skildu}}<br>{{gifting|[[Karólína Amalía|Karólína Amalía af Augustenburg]]|1815}} |börn = [[Friðrik 7.]] }} '''Kristján 8.''' ([[1786]] – [[1848]]) [[konungur]] [[Danmörk|Danmerkur]] frá [[1839]]; varð ríkisstjóri í [[Noregur|Noregi]] [[1813]], undirritaði stjórnarskrána á [[Eiðsvöllur|Eiðsvelli]] [[1814]] og varð þá konungur Noregs undir nafninu '''Kristján Friðrik''', en neyddist til að segja af sér sama ár vegna stríðshótana [[Svíþjóð|Svía]]. Kristján 8. var sonur [[Friðrik erfðaprins|Friðriks erfðaprins]], sem var bróðir [[Kristján 7.|Kristjáns 7.]] Hann giftist [[1806]] [[Karlotta Friðrika|Karlottu Friðriku]] af Mecklenburg-Schwerin, frænku sinni, en hjónaband þeirra var óhamingjusamt. Karlotta Friðrika fæddi son [[1808]], sem síðar varð [[Friðrik 7. Danakonungur|Friðrik 7.]] Þegar Kristján komst að því að Karlotta Friðrika átti í ástarsambandi við [[Frakkland|franskan]] söngkennara sinn og tónskáldið [[Edouard du Puy]], batt hann enda á hjónabandið og henni var meinað að sjá son sinn. Hún vistaðist eftir það í [[Horsens]]. Þann [[22. maí]] [[1815]] kvæntist Kristján 8. [[Karólína Amalía|Karólínu Amalíu]] (Caroline Amalie). Þau áttu engin börn. Á valdatíma Kristjáns 8. jókst mjög andstaðan við einveldið. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Danmerkur]] | frá = 1839 | til = 1848 | fyrir = [[Friðrik 6. Danakonungur|Friðrik 6.]] | eftir = [[Friðrik 7. Danakonungur|Friðrik 7.]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Noregs]] | frá = 1814 | til = 1814 | fyrir = [[Friðrik 6. Danakonungur|Friðrik 6.]] | eftir = [[Karl 13.|Karl 2.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} {{stubbur|æviágrip|saga|danmörk}} {{fd|1786|1848}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Hertogar af Holtsetalandi]] [[Flokkur:Noregskonungar]] [[Flokkur:Saga Danmerkur]] ba5f6yvyhrgfhtp9g8madij6akxjt5z 0 38644 1979931 1871436 2026-09-23T12:44:20Z TKSnaevarr 53243 1979931 wikitext text/x-wiki {{Konungur | nafn = Kristján 7. | titill = Konungur Danmerkur og Noregs | skjaldarmerki = BlasonChristian_Ier_(1143-1167)%2C_comte_d'Oldenbourg.svg | mynd = Christianviidenmark.jpg | ríkisár = [[1766]]-[[1808]] | predecessor = [[Frederick V of Denmark]] | successor = [[Frederick VI of Denmark]] | titill_maka = Drottning | maki = [[Karólína Matthildur af Wales]] | börn = [[Friðrik 6. Danakonungur|Friðrik]]<br />[[Lovísa Ágústa af Danmörku|Lovísa Ágústa]] | ætt = Aldinborgarar | faðir = [[Friðrik 5. Danakonungur]] | móðir = [[Lovísa af Stóra-Bretlandi]] | fæðingardagur = [[29. janúar]], [[1749]] | dánardagur = [[13. mars]], [[1808]] | dánarstaður = [[Rendsburg]] |}} '''Kristján 7.''' ([[29. janúar]] [[1749]] - [[13. mars]] [[1808]]) var konungur [[Dansk-norska ríkið|Dansk-norska ríkisins]]. Hann var sonur [[Friðrik 5. Danakonungur|Friðriks 5.]] og [[Lovísa af Stóra-Bretlandi|Lovísu af Stóra-Bretlandi]]. Hann tók við völdum tæplega 17 ára, þann [[14. janúar]] [[1766]]. Hann giftist barnungri frænku sinni, [[Karólína Matthildur|Karólínu Matthildi]] af [[Stóra-Bretland]]i þann [[8. nóvember]] sama ár. Hún var þá aðeins 15 ára. Tveimur árum seinna, eða [[1768]], eignaðist hún son sem síðar varð [[Friðrik 6.]] og var hann eina barnið sem þau áttu saman. Kristján er sagður hafa sýnt góðar gáfur á barnsaldri en þegar hann eltist kom í ljós að hann gekk ekki heill til skógar. Sumir telja að hann hafi verið haldinn [[geðklofi|geðklofa]] og kom sjúkdómur hans sérstaklega fram þegar hann nálgaðist tvítugt og smám saman varð hann alveg óhæfur til að stýra ríkinu, en hann var mjög áhrifagjarn og auðvelt að stýra honum svo að ríkisstjórnin var að mestu í höndum ráðgjafa hans. Þess í stað stundaði konungur krárnar í Kaupmannahöfn ásamt vændiskonunni [[Anna Cathrine Benthagen|Önnu Cathrine Benthagen]] (Stígvéla-Katrínu). Konungurinn ferðaðist til [[Þýskaland]]s 1768 og í [[Altona]] kynntist hann lækninum [[Johann Friedrich Struensee]]. Fór svo vel á með þeim að Struensee fór með Kristjáni til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] og varð líflæknir hans. Þegar [[bólusótt]]arfaraldur hófst í Kaupmannahöfn haustið 1769 kom Struensee því til leiðar að fjöldi barna var bólusettur, þar á meðal Friðrik litli krónprins, og ávann hann sér þar með traust drottningarinnar og varð svo elskhugi hennar. Kristján konungur treysti æ meira á lækni sinn og Struensee stýrði landinu í raun 1770-1772 og hann og vinur hans, [[Enevold Brandt]], einangruðu konunginn frá hirðinni. Í ársbyrjun 1772 tók hópur hirðmanna, þar á meðal [[Júlíana María Danadrottning|Júlíana María]] ekkjudrottning, stjúpmóðir Kristjáns, og sonur hennar og hálfbróðir konungs, [[Friðrik erfðaprins]], sig saman um að steypa Struensee og var hann handtekinn og tekinn af lífi ásamt Enevold Brandt, en Karólína Matthildur drottning var send í útlegð og dó fáeinum árum síðar. Dóttir hennar, Lovísa Ágústa, sem næsta víst er að var dóttir Struensee þótt Kristján konungur hafi gengist við henni, ólst aftur á móti upp við dönsku hirðina ásamt bróður sínum. Kristján var engan veginn fær um að taka við völdum að nýju og var hann í raun hafður áfram í einangrun. Fram til [[1784]] voru völdin í höndum ráðgjafa, einkum [[Ove Høegh-Guldberg]], en þá gerði Friðrik krónprins hallarbyltingu og tók við völdum. Formlega var faðir hans þó áfram einvaldur og undirritaði öll lög; stundum neitaði hann að undirrita það sem sonur hans lagði fyrir hann en Friðrik beið þá átekta og lagði lögin aftur fyrir föður sinn seinna. Þá hafði Kristján gleymt öllu saman og undirskrifaði lögin. Kristján 7. var konungur í rúma fjóra áratugi þótt hann hefði í raun aldrei eiginleg völd. Hann dó úr hjartaslagi í [[Rendsborg]] 13. mars 1808 og var grafinn í [[Hróarskeldudómkirkja|Hróarskeldudómkirkju]]. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Danmerkur]] | frá = 1766 | til = 1808 | fyrir = [[Friðrik 5. Danakonungur|Friðrik 5.]] | eftir = [[Friðrik 6. Danakonungur|Friðrik 6.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} {{fd|1749|1808}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Hertogar af Holtsetalandi]] ashu4zoybmpriclxc8siybdfmmwh99o 1979932 1979931 2026-09-23T12:45:12Z TKSnaevarr 53243 1979932 wikitext text/x-wiki {{Konungur | nafn = Kristján 7. | titill = Konungur Danmerkur og Noregs | skjaldarmerki = BlasonChristian_Ier_(1143-1167)%2C_comte_d'Oldenbourg.svg | mynd = Christianviidenmark.jpg | ríkisár = [[1766]]-[[1808]] | predecessor = [[Frederick V of Denmark]] | successor = [[Frederick VI of Denmark]] | titill_maka = Drottning | maki = [[Karólína Matthildur af Wales]] | börn = [[Friðrik 6. Danakonungur|Friðrik]]<br />[[Lovísa Ágústa af Danmörku|Lovísa Ágústa]] | ætt = Aldinborgarar | faðir = [[Friðrik 5. Danakonungur]] | móðir = [[Lovísa af Stóra-Bretlandi]] | fæðingardagur = [[29. janúar]], [[1749]] | dánardagur = [[13. mars]], [[1808]] | dánarstaður = [[Rendsburg]] |}} '''Kristján 7.''' ([[29. janúar]] [[1749]] - [[13. mars]] [[1808]]) var konungur [[Dansk-norska ríkið|Dansk-norska ríkisins]]. Hann var sonur [[Friðrik 5. Danakonungur|Friðriks 5.]] og [[Lovísa af Stóra-Bretlandi|Lovísu af Stóra-Bretlandi]]. Hann tók við völdum tæplega 17 ára, þann [[14. janúar]] [[1766]]. Hann giftist barnungri frænku sinni, [[Karólína Matthildur|Karólínu Matthildi]] af [[Stóra-Bretland]]i þann [[8. nóvember]] sama ár. Hún var þá aðeins 15 ára. Tveimur árum seinna, eða [[1768]], eignaðist hún son sem síðar varð [[Friðrik 6.]] og var hann eina barnið sem þau áttu saman. Kristján er sagður hafa sýnt góðar gáfur á barnsaldri en þegar hann eltist kom í ljós að hann gekk ekki heill til skógar. Sumir telja að hann hafi verið haldinn [[geðklofi|geðklofa]] og kom sjúkdómur hans sérstaklega fram þegar hann nálgaðist tvítugt og smám saman varð hann alveg óhæfur til að stýra ríkinu, en hann var mjög áhrifagjarn og auðvelt að stýra honum svo að ríkisstjórnin var að mestu í höndum ráðgjafa hans. Þess í stað stundaði konungur krárnar í Kaupmannahöfn ásamt vændiskonunni [[Anna Cathrine Benthagen|Önnu Cathrine Benthagen]] (Stígvéla-Katrínu). Konungurinn ferðaðist til [[Þýskaland]]s 1768 og í [[Altona]] kynntist hann lækninum [[Johann Friedrich Struensee]]. Fór svo vel á með þeim að Struensee fór með Kristjáni til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] og varð líflæknir hans. Þegar [[bólusótt]]arfaraldur hófst í Kaupmannahöfn haustið 1769 kom Struensee því til leiðar að fjöldi barna var bólusettur, þar á meðal Friðrik litli krónprins, og ávann hann sér þar með traust drottningarinnar og varð svo elskhugi hennar. Kristján konungur treysti æ meira á lækni sinn og Struensee stýrði landinu í raun 1770-1772 og hann og vinur hans, [[Enevold Brandt]], einangruðu konunginn frá hirðinni. Í ársbyrjun 1772 tók hópur hirðmanna, þar á meðal [[Júlíana María Danadrottning|Júlíana María]] ekkjudrottning, stjúpmóðir Kristjáns, og sonur hennar og hálfbróðir konungs, [[Friðrik erfðaprins]], sig saman um að steypa Struensee og var hann handtekinn og tekinn af lífi ásamt Enevold Brandt, en Karólína Matthildur drottning var send í útlegð og dó fáeinum árum síðar. Dóttir hennar, Lovísa Ágústa, sem næsta víst er að var dóttir Struensee þótt Kristján konungur hafi gengist við henni, ólst aftur á móti upp við dönsku hirðina ásamt bróður sínum. Kristján var engan veginn fær um að taka við völdum að nýju og var hann í raun hafður áfram í einangrun. Fram til [[1784]] voru völdin í höndum ráðgjafa, einkum [[Ove Høegh-Guldberg]], en þá gerði Friðrik krónprins hallarbyltingu og tók við völdum. Formlega var faðir hans þó áfram einvaldur og undirritaði öll lög; stundum neitaði hann að undirrita það sem sonur hans lagði fyrir hann en Friðrik beið þá átekta og lagði lögin aftur fyrir föður sinn seinna. Þá hafði Kristján gleymt öllu saman og undirskrifaði lögin. Kristján 7. var konungur í rúma fjóra áratugi þótt hann hefði í raun aldrei eiginleg völd. Hann dó úr hjartaslagi í [[Rendsborg]] 13. mars 1808 og var grafinn í [[Hróarskeldudómkirkja|Hróarskeldudómkirkju]]. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Danmerkur]] | frá = 1766 | til = 1808 | fyrir = [[Friðrik 5. Danakonungur|Friðrik 5.]] | eftir = [[Friðrik 6. Danakonungur|Friðrik 6.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} {{fd|1749|1808}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Hertogar af Holtsetalandi]] [[Flokkur:Noregskonungar]] 1gxg276r2icdjkr6bxndr0q5n7tkf2h 0 39706 1979939 1961506 2026-09-23T12:49:46Z TKSnaevarr 53243 1979939 wikitext text/x-wiki [[Mynd:1581 Frederik 2..jpg|right|220px|thumb]] '''Friðrik 2.''' ([[1. júlí]] [[1534]] - [[4. apríl]] [[1588]]) var konungur [[Danmörk|Danmerkur]] frá [[1559]] til dauðadags. Friðrik var sonur [[Kristján 3.|Kristjáns 3.]] og Dórótheu af Saxlandi-Láinborg. Hann var útnefndur ríkisarfi árið [[1536]], eftir að faðir hans vann sigur í [[Greifastríðið|Greifastríðinu]] og var tekinn til konungs í allri Danmörku. Hann tók við ríkjum eftir að faðir hans lést á nýársdag 1559. Sama ár náði hann undir sig Þéttmerski ([[Dithmarschen]]) í Norður-[[Þýskaland]]i með stuðningi föðurbróður síns, Adólfs hertoga af [[Gottorp]]. Áhugi hans á að ná [[Svíþjóð]] aftur undir danskt vald leiddi hann út í [[Sjö ára stríðið]] við Svía [[1563]] - [[1570]]. Hann sýndi í fyrstu myndugleik en ærinn stríðskostnaður leiddi til þess að hann varð að fá fornan óvin föður sín, [[Peder Oxe]] ([[1520]] - [[1575]]), til að rétta af fjárhag ríkisins. Oxe þrefaldaði meðal annars [[Eyrarsundstollurinn|Eyrarsundstollinn]], en fyrir tekjurnar af honum lét konungur reisa [[Krónborgarhöll]] og [[Friðriksborgarhöll]]. Friðrik 2. veitti töluverðu fé til stjörnufræðingsins [[Tycho Brahe]] til að hann gæti unnið að fræðum sínum á eyjunni [[Hveðn]], en þar lét Brahe reisa höllina og stjörnuskoðunarstöðina [[Úraníuborg]] og síðar stjörnuskoðunarstöðina [[Stjörnuborg]] þar sem hann og lærisveinar hans stunduðu ýmsar athuganir á gangi himintunglanna. Eftir lát Friðriks konungs dró mjög úr stuðningi krúnunnar og Brahe lenti upp á kant við [[Kristján 4.]] og flutti á endanum til [[Prag]] og dó þar. Friðrik 2. þjáðist lengi vel af [[malaría|malaríu]] og á síðustu æviárum sínum jukust þjáningar hans mjög. Í líkræðu sinni yfir Friðriki dró presturinn og sagnfræðingurinn Anders Sørensen Vedel ekki dul á að Friðrik hefði flýtt dauða sínum með drykkjuskap. Ungur varð Friðrik ástfanginn af hefðarmeyjunni Önnu Hardenberg, en hún var lofuð öðrum og þótti heldur ekki konunginum samboðin, svo að ekkert varð af giftingu þeirra. Hann giftist ekki fyrr hann var orðinn 38 ára, [[20. júlí]] [[1572]], og var brúðurin 15 ára gömul frænka hans, [[Soffía af Mecklenburg]] (1557 - 1631). Þau eignuðust saman sjö börn, þar á meðal Kristján 4. Danakonung og Önnu, sem giftist [[Jakob 6. Skotakonungur|Jakob 6. Skotakonungi]], sem síðar varð Jakob 1. konungur Englands. Friðrik veitti [[Guðbrandur Þorláksson|Guðbrandi Þorlákssyni]] biskupi leyfi til þess að prenta [[Guðbrandsbiblía|Guðbrandsbiblíuna]] árið 1579. {{commonscat|Frederick II of Denmark|Friðriki 2.}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Danmerkur]] | frá = 1559 | til = 1588 | fyrir = [[Kristján 3.]] | eftir = [[Kristján 4.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Noregskonungar]] {{fd|1534|1588}} 9lta0klr4j83xggwp3sixxf52bxhfbm 0 42256 1979981 1961294 2026-09-23T15:00:08Z TKSnaevarr 53243 1979981 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Níkíta Khrústsjov | nafn_á_frummáli = {{Nobold|Никита Хрущёв}} | mynd = 1956 Press Photo Communist Party Secretary Nikita S. Khrushchev in Moscow (cropped).jpg | myndatexti1 = Níkíta Khrústsjov árið 1954. | titill= [[Aðalritari sovéska kommúnistaflokksins]] | stjórnartíð_start = [[14. mars]] [[1953]] | stjórnartíð_end = [[14. október]] [[1964]] | forveri = [[Jósef Stalín]] | eftirmaður = [[Leoníd Brezhnev]] | titill2= Forsætisráðherra Sovétríkjanna | stjórnartíð_start2 = [[27. mars]] [[1958]] | stjórnartíð_end2 = [[14. október]] [[1964]] | forveri2= [[Níkolaj Búlganín]] | eftirmaður2 = [[Aleksej Kosygín]] | forseti2 = [[Klíment Voroshílov]]<br>[[Leoníd Brezhnev]]<br>[[Anastas Míkojan]] | fæðingarnafn = Níkíta Sergejevítsj Khrústsjov | fæddur = [[17. apríl]] [[1894]] | fæðingarstaður = [[Kalínovka]], [[Rússneska keisaradæmið|rússneska keisaradæminu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1971|9|11|1894|4|17}} | dánarstaður = [[Moskva|Moskvu]], [[Sovétlýðveldið Rússland|rússneska sovétlýðveldinu]], [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] | stjórnmálaflokkur = [[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna]] | starf = Verkfræðingur, stjórnmálamaður | maki = {{gifting|Jefrosínja Písareva|1914|1919|orsök=dó}}<br>{{gifting|Nína Kúkhartsjúk|1923}} | börn = 5 | háskóli = [[Iðnháskólinn í Moskvu]] | undirskrift = Nikita Khrushchev Signature2.svg }} '''Níkíta Sergejevítsj Khrústsjov''' ([[kyrillískt letur]]: Ники́та Серге́евич Хрущёв) ([[17. apríl]] [[1894]] — [[11. september]] [[1971]]) var eftirmaður [[Jósef Stalín|Stalín]]s sem [[aðalritari sovéska kommúnistaflokksins]] og leiðtogi [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]]. Hann var litríkur persónuleiki, lítill, þybbinn og sköllóttur, og vakti oft athygli fyrir óvenjulega framkomu. Frægt varð þegar hann eitt sinn hélt ræðu á allsherjarþingi [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]], fór úr öðrum skónum og lamdi honum í ræðupúltið til að leggja áherslu á orð sín. Eftir að Khrústsjov komst til valda fordæmdi hann glæpi Stalíns og gerði sitt besta til að þurrka út arfleifð hans og draga úr persónudýrkun á honum. Í stjórnartíð Khrústsjovs var reynt að gera umbætur í frjálsræðisátt, auk þess sem Sovétríkin hófu geimrannsóknir fyrir alvöru. Flokksfélagar Khrústsjov steyptu honum af stóli árið 1964 og komu [[Leoníd Brezhnev]] til valda í hans stað. ==Æviágrip== Khrústsjov fæddist árið 1894 í þorpinu [[Kalínovka]], sem er í dag við landamæri Rússlands og Úkraínu. Hann vann sem járnvinnslumaður á unga aldri og var pólitískur umboðsmaður, eða ''kommissar'', í hernum á meðan [[rússneska borgarastyrjöldin]] stóð yfir.<ref>{{Tímarit.is|3612698|Ferill Nikita Krustsjov. I. grein: Krustjov kynntist rússnesku hnútasvipunni, vodka og kommúnismanum|blað=[[Sunnudagsblaðið]]|útgáfudagsetning=20. apríl 1958|blaðsíða=207-211; 219|höfundur=Victor Alexandrov}}</ref> Khrústsjov kynntist [[Bolsévikar|bolsévikanum]] [[Lazar Kaganovítsj]] árið 1916 og með hans hjálp vann hann sig upp metorðastigann í stjórn Sovétmanna.<ref name=mbl92>{{Tímarit.is|1758560|Khrústsjov: Valdhafinn sem fordæmdi Stalín|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=26. janúar 1992|blaðsíða=14-15|höfundur=Guðmundur Halldórsson}}</ref> Khrústsjov studdi [[Hreinsanirnar miklu|hreinsanir Stalíns]] á fjórða áratugnum og staðfesti handtökur á þúsundum meintra andófsmanna. Völd Khrústsjovs jukust í hreinsununum og hann varð aðalritari Moskvudeildar Kommúnistaflokksins árið 1935. Árið 1938 var Khrústsjov gerður að leiðtoga landsdeildar Kommúnistaflokksins í [[Sovétlýðveldið Úkraína|Úkraínu]] og varð því eiginlegur stjórnandi úkraínska sovétlýðveldisins, þar sem hreinsunum var haldið áfram.<ref>{{Tímarit.is|3612723|Ferill Nikita Krústsjov. II. grein: Krústsjov hreinsar til í Úkraínu|blað=[[Sunnudagsblaðið]]|útgáfudagsetning=27. apríl 1958|blaðsíða=230-235|höfundur=Victor Alexandrov}}</ref> Ári síðar skipaði Stalín hann aðalfulltrúa í [[Stjórnmálanefnd Kommúnistaflokks Sovétríkjanna|stjórnmálanefnd Kommúnistaflokksins]] í þakkarskyni fyrir vel unnin störf.<ref name=mbl92/> Eftir að Sovétmenn gerðu [[Innrásin í Pólland|innrás í Pólland]] árið 1939 var Khrústsjov falið að innlima austurhluta Póllands í Sovétríkin. Á tíma [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjaldarinnar]] var Khrústsjov stjórnmálahershöfðingi í [[Rauði herinn|Rauða hernum]] og fór með yfirstjórn málefna Úkraínu til ársins 1949. Það ár kvaddi Stalín Khrústsjov til Moskvu, gerði hann að yfirmanni flokksins í borginni og fól honum umsjón yfir sovéskum landbúnaði.<ref name=mbl92/> Dauði Stalíns árið 1953 hratt af stað valdabaráttu milli Khrústsjovs og annarra leiðtoga í Kommúnistaflokknum. Honum tókst að ryðja keppinautum sínum, [[Lavrentíj Bería]] og [[Georgíj Malenkov]], úr vegi með valdaráni sem hann framdi með aðstoð [[Georgíj Zhúkov]] hermarskálks þann 26. júní. Bería var tekinn af lífi og Malenkov var í kjölfarið smám saman jaðarsettur.<ref>{{Tímarit.is|3612742|Ferill Nikita Krústsjov. III. grein: Dauði Stalíns – Krústsjovs í valdabaráttu|blað=[[Sunnudagsblaðið]]|útgáfudagsetning=3. maí 1958|blaðsíða=248-251|höfundur=Victor Alexandrov}}</ref> Árið 1954 lét Khrústsjov færa [[Krímskagi|Krímskaga]] frá stjórn [[Sovétlýðveldið Rússland|rússneska sovétlýðveldisins]] og gerði hann hluta að [[Sovétlýðveldið Úkraína|úkraínska sovétlýðveldinu]]. Þessi tilfærsla var gerð í tilefni af því að þá voru liðin 300 ár síðan Úkraína og Rússland sameinuðust.<ref>{{Vefheimild|titill=Gjöfin gæti reynst afdrifarík|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1500068/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=1. mars 2014|skoðað=22. október 2022|höfundur=Bogi Þór Árnason|aðgengi=áskrift}}</ref> Þann 25. febrúar 1956 flutti Khrústsjov á 20. flokksþingi kommúnistaflokksins „[[Leyniræðan|leyniræðuna]]“ svokölluðu þar sem hann fordæmdi hreinsanir Stalíns og harðstjórn Stalínstímans og lofaði að innleiða frjálslyndara stjórnarfar í Sovétríkjunum. Innanríkisumbætur hans, sem áttu að bæta líf óbreyttra borgara, höfðu oft lítil áhrif, sérstaklega í landbúnaði. Khrústsjov vonaðist til þess að geta reitt sig á eldflaugar fyrir landvarnir Sovétríkjanna og skar því niður fjármagn til hersins sjálfs. Þrátt fyrir þennan niðurskurð var valdatíð Khrústsjovs spennuþrungnasta tímabil [[Kalda stríðið|kalda stríðsins]] og náði spennan hátindi í [[Kúbudeilan|Kúbudeilunni]] árið 1962. Kúbudeilan hófst með því að Khrústsjov hugðist koma fyrir langdrægum eldflaugum á [[Kúba|Kúbu]], þar sem kommúnistar höfðu komist til valda í [[Byltingin á Kúbu|byltingu]] þremur árum fyrr. Hugsanlega gerði Khrústsjov þetta til að styrkja stöðu sína eftir ýmis pólitísk vonbrigði heima fyrir og erlendis.<ref name=vísindavefur>{{Vísindavefurinn|51907|Um hvað snerist Kúbudeilan?|höfundur=Róbert F. Sigurðsson|dags=16. september 2009|skoðað=7. apríl 2024}}</ref> Heimurinn rambaði á barmi kjarnorkustyrjaldar þar sem Bandaríkjamenn vildu alls ekki að kjarnorkuvopnum yrði komið fyrir á dyraþrepi þeirra og íhuguðu alvarlega að gera árás þegar sovésk flutningaskip nálguðust Kúbu. Eftir mikla spennu féllst Khrústsjov á að fjarlægja kjarnavopnin frá Kúbu í skiptum fyrir að Bandaríkjamenn fjarlægðu sín eigin kjarnavopn á [[Tyrkland]]i.<ref name=vísindavefur/> Fjarlægingu bandarísku kjarnavopnanna var hins vegar haldið leyndri fyrst um sinn. Því hlaut Khrústsjov engan hróður af málinu heldur var tilfinningin fremur sú að hann hefði lúffað þegar Bandaríkin settu honum úrslitakosti. Deilan veikti mjög stöðu hans innan Sovétríkjanna.<ref name=vísindavefur/> Vinsældir Khrústsjovs döluðu smám saman vegna vankanta í stefnumálum hans. Við þetta óx andstæðingum hans ásmegin og svo fór að þeir steyptu honum af stóli í október árið 1964.<ref>{{Tímarit.is|1689592|Fall Khrústsjovs|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=25. september 1988|blaðsíða=10-11|höfundur=Guðmundur Halldórsson}}</ref> Ólíkt fyrri valdsmönnum sem höfðu beðið ósigur í valdabaráttu Sovétríkjanna var Khrústsjov þó ekki tekinn af lífi, heldur var honum gefið hús á rússnesku landsbyggðinni og íbúð í Moskvu.<ref>{{Tímarit.is|4456618|Frá völdum til einangrunar|blað=[[Vikan]]|útgáfudagsetning=18. janúar 1968|blaðsíða=22-23; 29-31}}</ref> Þar bjó hann á kostnað ríkisins þar til hann lést vegna hjartagalla árið 1971.<ref>{{Tímarit.is|3239882|„Með sorg í huga“|blað=[[Vísir (dagblað)|Vísir]]|útgáfudagsetning=16. september 1971|blaðsíða=8}}</ref> ==Tengt efni== * {{Cite book|title=Kúbudeilan 1962|author=Max Hastings|year=2023|publisher=Ugla útgáfa|isbn=9789935218186|place=Reykjavík|translator=Magnús Þór Hafsteinsson}} * {{Cite book|author=[[Níkíta Khrústsjov]]|author2=[[Vladímír Lenín]]|editor=[[Hannes Hólmsteinn Gissurarson]]|title=Leyniræðan um Stalín: ásamt Erfðaskrá Leníns|publisher=[[Almenna bókafélagið]]|year=2016|place=Reykjavík|isbn=978-9935-469-93-9|translator=Stefán Pjetursson|url=https://books.google.is/books?id=dcjRDAAAQBAJ|others=Inngangur eftir Áka Jakobsson}} ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Aðalritari sovéska kommúnistaflokksins]] | frá = 1953 | til = 1964 | fyrir = [[Jósef Stalín]] | eftir = [[Leoníd Brezhnev]] }} {{Erfðatafla | titill = Forsætisráðherra Sovétríkjanna | frá = 1958 | til = 1964 | fyrir = [[Níkolaj Búlganín]] | eftir = [[Aleksej Kosygín]] }} {{Töfluendir}} {{Leiðtogar Sovétríkjanna}} {{Forsætisráðherrar Sovétríkjanna}} {{Stubbur|æviágrip}} {{fde|1894|1971|Krústsjov, Nikita}} {{DEFAULTSORT:Krústsjov, Nikita}} [[Flokkur:Aðalritarar sovéska kommúnistaflokksins]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Sovétríkjanna]] f0qzrlc7tpx8c2wextalsl9mu6yuhvy 0 51565 1979937 1585921 2026-09-23T12:48:32Z TKSnaevarr 53243 1979937 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Frederik 3.jpg|right|200 px]] '''Friðrik 3.''' ([[18. mars]] [[1609]] - [[9. febrúar]] [[1670]]) var konungur [[Danmörk|Danmerkur]] [[1648]] - [[1670]]. Hann innleiddi einveldi í ríkjum sínum, þar á meðal á Íslandi, og var erfðahyllingin undirrituð á [[Kópavogsfundurinn|Kópavogsfundinum]] árið 1662. Friðrik var næstelsti sonur [[Kristján 4.|Kristjáns 4.]] og Önnu Katrínar af Brandenborg. Eldri bróðir hans, Kristján krónprins, dó barnlaus árið [[1647]] og varð Friðrik þá ríkiserfingi og tók við eftir lát föður síns ári síðar. Hann var vel menntaður, meðal annars í [[guðfræði]], [[náttúrufræði|náttúrúvísindum]], [[fornfræði]] og ríkisrétti. Þegar hann tók við ríkjum hafði hann dvalið frá barnsaldri í þýsku hertogadæmunum og var meðal annars biskup Brimaborgar ([[Bremen]]) frá [[1635]]. Helstu ráðgjafar hans voru þýskir og danska ríkisráðið treysti honum því illa svo að þegar hann tók við ríkum var hann látinn undirrita yfirlýsingu sem jók völd ríkisráðsins umtalsvert. Skipti konungur sér lítið af stjórn landsins fyrstu árin. Á meðan stjórnuðu mágar hans mestu, þeir [[Corfitz Ulfeldt]], sem var giftur [[Leonora Christina|Leonoru Christinu]], og [[Hannibal Sehested]], sem giftur var Christiane systur konungs. Þegar skarst í odda með ríkisráðinu og mágum konungs tók hann afstöðu með ríkisráðinu og Ulfeldt og Sehested misstu öll völd og embætti og Ulfeldt var dæmdur fyrir [[landráð]]. Leonora Christina, systir konungs, var dæmd meðsek og sat í fangelsi í [[Bláturn]]i í 22 ár. Þetta varð jafnframt til þess að konungur styrkti mjög völd sín. Sehested komst reyndar aftur í náðina hjá mági sínum. Danir fóru í stríð við Svía [[1657]] og hugðust grípa tækifærið á meðan [[Karl 10. Gústaf]] var önnum kafinn við stríðsrekstur í [[Pólland]]i, en hann leiddi her sinn yfir [[hertogadæmin]] og [[Jótland]] og þegar vetur gekk í garð og dönsku sundin lagði tókst Svíum að komast á ís yfir til [[Fjón]]s og síðan [[Sjáland]]s og Friðrik neyddist til að gefast upp. Með friðarsamningunum í [[Hróarskelda|Hróarskeldu]] [[1658]] neyddust Danir til að afsala sér [[Skánn|Skáni]], [[Halland]]i, [[Blekinge]], [[Bóhúslén]]i og [[Þrændalög]]um. Friðarsamningarnir héldu þó ekki og Karl Gústaf settist um [[Kaupmannahöfn]]. Friðrik konungur tók sjálfur þátt í vörn borgarinnar og varð gífurlega vinsæll, Svíum varð ekkert ágengt og eftir að Karl Gústaf lést [[1660]] var saminn friður á ný. Svíar héldu mestöllum landvinningum sínum, nema Þrændalögum. Fjárhagur danska ríkisins var í rúst eftir ófriðinn og ljóst að leggja þyrfti á þunga skatta. Aðallinn var mótfallinn því en fékk engu ráðið, ekki síst vegna vinsælda konungs, og á [[stéttaþing]]i sem kallað var saman [[1660]] var Danmörk gerð að erfðaríki. Konungur lýsti sig [[einveldi|einvaldan]] og afturkallaði forréttindi aðalsins, sem þar með missti völd sín að miklu leyti. Fulltrúar stéttanna sóru konunginum erfðahyllingareið [[18. október]] [[1660]] en á Íslandi fór erfðahyllingin fram á [[Kópavogsfundurinn|Kópavogsfundinum]] [[28. júlí]] [[1662]]. Friðrik 3. var vel menntaður og hafði áhuga á guðfræði og ýmsum vísindum. Hann stofnaði [[Konunglega bókasafnið í Kaupmannahöfn|Konunglega bókasafnið]] um það leyti sem hann tók við ríkjum og var uppistaðan í því bækur úr safni hans sjálfs. Árið 1643 kvæntist hann [[Soffía Amalía|Soffíu Amalíu]] af Braunschweig-Lüneburg ([[1628]]-[[1685]]) en þau voru þremenningar, bæði komin af [[Kristján 3.|Kristjáni 3.]] Þau eignuðust saman átta börn. == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = Da | titill = Frederik 3. | mánuðurskoðað = 29. október | árskoðað = 2009}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Danmerkur]] | frá = 1648 | til = 1670 | fyrir = [[Kristján 4.]] | eftir = [[Kristján 5.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Noregskonungar]] {{fd|1609|1670}} 1j4xev7wuqh82men1q2zhvpw91ofacf 0 53079 1980085 1944167 2026-09-24T01:21:06Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980085 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} [[File:The Guardian 2018.svg|thumb|]] '''''The Guardian''''' (nefnt '''''The Manchester Guardian''''' þar til [[1959]]) er [[Bretland|breskt]] [[dagblað]] í eigu [[Guardian Media Group]]. Það var stofnað árið [[1821]] og er ólíkt öðrum breskum dagblöðum í því að vera í eigu stofnunar, [[Scott Trust]]. Það kemur út alla daga vikunnar nema [[sunnudagur|sunnudaga]] í pappírstærðum [[Berliner]]. Aðalskrifstofurnar dagblaðsins eru í [[London]] og [[Manchester]]. ''The Guardian'' er [[vinstristefna|miðvinstri]] dagblað. ''[[The Guardian Weekly]]'' er blað sem er dreift um allan heim og inniheldur efni frá ''The Guardian'' og ''[[The Observer]]'', systurblaði sínu, ''[[The Washington Post]]'' og ''[[Le Monde]]''. Árið [[2009]] var daglega dreifing ''The Guardian'' á Bretlandi um það bil 358.844 eintaka, eftir ''[[The Daily Telegraph]]'' og ''[[The Times]]'', en á undan ''[[The Independent]]''. Vefsíða ''The Guardian'', [[guardian.co.uk]], er ein mesta heimsótt vefsíða á ensku. == Tenglar == * [https://web.archive.org/web/19961105173344/http://www.guardian.co.uk/ Vefur ''The Guardian''] {{Stubbur|dagblað}} {{S|1821}} {{DEFAULTSORT:Guardian, The}} [[Flokkur:Bresk dagblöð]] cm3eqhd7gjcepecmmt0sb9zcelbc6i9 0 60958 1980072 1880970 2026-09-23T23:02:56Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980072 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Kópavogur Smárinn.JPG|thumb|Smáraturninn.]] '''Smáratorg 3''' er [[háhýsi]] í [[Smárinn (hverfi)|Smáranum]], [[Kópavogur|Kópavogi]] og hæsta bygging Íslands. Veisluturninn er á efstu hæð turnsins. Byggingin skiptist í tvo hluta, láréttan grunn sem er nýtt sem [[verslunarhúsnæði]] og háhýsið sjálft sem að mestu er nýtt sem [[skrifstofuhúsnæði]]. Byggingin er 78 [[meter|metrar]] að hæð, 20 hæðir og var kostnaður í upphafi talinn vera 2,3 milljarðar [[íslensk króna|króna]]<ref> {{vefheimild | url= http://smi.is/news/nr/114 | titill = Smáratorg 3 |mánuðurskoðað = 11. febrúar | árskoðað= 2008 }} </ref>. Smáratorg 3 var hönnuð af [[Arkís]]. ==Tilvísanir== <div class="references-small"><references /></div> == Tenglar == *[http://www.ark.is/verk/smaratorg.html Upplýsingar um bygginguna á vef Arkís] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160124092753/http://www.ark.is/verk/smaratorg.html |date=2016-01-24 }} *[https://web.archive.org/web/20070930065550/http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=smaratorgofficetower-kopavogur-iceland Upplýsingar um bygginguna á vef Emporis] [[Flokkur:Byggingar í Kópavogi]] {{hnit|64|06|10|N|21|52|51|W|display=title|region:IS}} llb1a5zt9bg01wd0zkvmyv5mny23gjz 0 62004 1980017 1976664 2026-09-23T17:49:30Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980017 wikitext text/x-wiki [[Mynd:PhD Comics Open Access Week 2012.ogv|right|thumb|9-mínútna kynningarmyndskeið um Opinn aðgang.]] '''Opinn aðgangur''' (e. open access) er ókeypis aðgangur á [[Internet|netinu]] að heildartexta á niðurstöðum [[vísindi|vísindalegra]] rannsókna. Aðallega er talað um opinn aðgang í tengslum við útgáfu [[ritrýni|ritrýndra]] vísindagreina. Efni í opnum aðgangi má því lesa, afrita og miðla áfram með litlum eða engum takmörkunum öðrum en [[höfundarréttur|höfundarréttarlegum]]. Til eru tvær meginleiðir að opnum aðgangi: safnvistun og opin útgáfa. Helsti munurinn á opinni útgáfu og eigin safnvistun er að í opinni útgáfu eru greinarnar oftast ritrýndar.<ref name="overview">{{cite web |url=http://www.earlham.edu/~peters/fos/overview.htm |title=Open Access Overview - Focusing on open access to peer-reviewed research articles and their preprints |access-date=2011-03-09 |archive-date=2007-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070519103647/http://www.earlham.edu/~peters/fos/overview.htm |url-status=dead }}</ref> Þekktar menntastofnanir eins og [[Harvardháskóli]]<ref>[http://osc.hul.harvard.edu/ Office for Scholarly Communication]</ref> og [[MIT]] hafa sett sér stefnu um opinn aðgang.<ref>{{Cite web |url=http://info-libraries.mit.edu/scholarly/mit-open-access/open-access-at-mit/mit-open-access-policy/ |title=MIT Faculty Open Access Policy |access-date=2011-03-09 |archive-date=2011-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110225144744/http://info-libraries.mit.edu/scholarly/mit-open-access/open-access-at-mit/mit-open-access-policy/ |url-status=dead }}</ref> == Röksemdir == [[Mynd:Open Access logo PLoS white.svg|thumb|right|Merki fyrir opinn aðgang var upphaflega hannað af stofnuninni [[Public Library of Science]].]] Hröð tækniþróun undanfarinna ára og áratuga á sviði [[upplýsingatækni]] hefur gert upplýsingamiðlun margfalt auðveldari, hraðari og ódýrari en þekktist fyrir tíma internetsins. Þessar framfarir gera opinn aðgang mögulegan. Það er að segja, engir tæknilegir annmarkar eru því til fyrirstöðu að dreifa fræðiefni með opnum hætti. Helsta röksemdin að baki opins aðgangs að niðurstöðum rannsókna sem unnar eru af opinberum menntastofnunum er að rekstur þeirra, þar með taldar launagreiðslur til vísindamannsins, sé greiddur með [[skattur|skattfé]] almennra borgara. Því sé það óeðlilegt að afraksturinn sé afhentur þriðja aðila eða útgefanda sem svo rukki gjald fyrir aðgang.<ref>[http://www.taxpayeraccess.org/ The Alliance for Taxpayer Access]</ref> Til þess að bæta gráu ofan á svart hafa áskriftargjöld hækkað mikið á síðustu árum og jafnvel áratugum þannig að talað er um ''ritraðakrísu'' (e. [[:en:serials crisis|serials crisis]]). Margar rannsóknir hafa verið gerðar sem sýna að fræðiefni í opnum aðgangi sé lesið af fleirum og að fleiri vitni í greinar í opnum aðgangi.<ref>[http://www.fasebj.org/content/25/7/2129 Open access, readership, citations: a randomized controlled trial of scientific journal publishing]<br />[http://www.bmj.com/content/337/bmj.a568 Open access publishing, article downloads, and citations: randomised controlled trial]<br />[http://opcit.eprints.org/oacitation-biblio.html The effect of open access and downloads ('hits') on citation impact: a bibliography of studies]<br />[http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0013636 Self-Selected or Mandated, Open Access Increases Citation Impact for Higher Quality Research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200221114301/https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.0013636 |date=2020-02-21 }}</ref> John Houghton, prófessor við Victoriaháskóla í Ástralíu, komst t.d. að þeirri niðurstöðu í rannsókn á útgáfumálum í Bretlandi, Hollandi og Danmörku að það væri hagkvæmt að auka opinn aðgang að vísindagreinum.<ref>{{Cite web |url=http://www.knowledge-exchange.info/Admin/Public/DWSDownload.aspx?File=%2fFiles%2fFiler%2fdownloads%2fOA_What_are_the_economic_benefits_-_a_comparison_of_UK-NL-DK__FINAL_logos.pdf |title=Open Access – What are the economic benefits? A comparison of the United Kingdom, Netherlands and Denmark |access-date=2011-03-11 |archive-date=2016-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316024957/https://www.knowledge-exchange.info/Admin/Public/DWSDownload.aspx?File=/Files/Filer/downloads/OA_What_are_the_economic_benefits_-_a_comparison_of_UK-NL-DK__FINAL_logos.pdf |url-status=dead }}</ref> == Aðferðir == Talað er um að tvær leiðir standi til boða við miðlun fræðiefnis í opnum aðgangi. === Safnvistun === Eigin [[safnvistun]], einnig kölluð „græna leiðin“<ref>{{vefheimild|url=https://doi.org/10.1016/j.serrev.2004.09.013|höfundur=Stevan Harnad et al.|titill=The Access/Impact Problem and the Green and Gold Roads to Open Access|ritverk=Serials Review, vol. 30, issue 4|ár=2004}}; [http://www.soros.org/openaccess/read.shtml Budapest Open Access Initiative] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820061017/http://www.soros.org./openaccess/read.shtml |date=2008-08-20 }}</ref>, felur í sér að höfundur gerir efni sitt aðgengilegt á netinu, venjulega með því að koma því fyrir á varðveislusafni tiltekinnar stofnunar, eins og t.d. [[háskólabókasafn]]s, eða með því að senda hana í miðlægt varðveislusafn á viðkomandi fræðasviði, t.d. PubMed fyrir greinar í [[læknisfræði]]<ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/ PubMed home]</ref> eða arXiv fyrir eðlisfræði,<ref>[http://arxiv.org/ arXiv.org e-Print archive]</ref> burt séð frá því hvort hann gefur grein sína út í hefðbundnu [[tímarit]]i eða ekki. Í slíkum söfnum er oft að finna fjölbreytt efni, drög að vísindagreinum, kennsluefni, gögn í gagnagrunnum eða á skrám, og jafnvel hljóð eða myndbandsskrár.<ref name="overview"/> === Opin útgáfa === Opin útgáfa, einnig kölluð „gullna leiðin“<ref>Stevan Harnad, ''op cit.''</ref> felur í sér að höfundur gefur greinina út í tímariti í opnum aðgangi sem gerir allar greinar sem það gefur út strax aðgengilegar í opnum aðgangi á netinu. Um 10% af um 25.000 ritrýndum tímaritum á skrá eru gefin út í opnum aðgangi.<ref>[http://www.ulrichsweb.com/ulrichsweb/ ulrichsweb.com(TM) - The Global Source for Periodicals]</ref> Af þeim 10.000 ritrýndu tímaritum sem eru í skrá [[EPrints]] yfir útgáfustefnu tímarita eru 90% fylgjandi safnvistun í varðveislusöfnum.<ref>{{cite web |url=http://romeo.eprints.org/stats.php |title=EPrints: Journal Policies - Summary Statistics So Far |access-date=2008-02-28 |archive-date=2011-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111104181050/http://romeo.eprints.org/stats.php |url-status=dead }}</ref> 62% styðja safnvistun á ritrýndu eintaki (eftir prentun) en 29% styðja safnvistun fyrir prentun. Í rannsókn sem gerð var árið 2009 var áætlað að 20,4% af ritrýndum fræðigreinum væru í opnum aðgangi.<ref>[http://www.plosone.org/article/info:doi/10.1371/journal.pone.0011273 Open Access to the Scientific Journal Literature: Situation 2009]</ref> == Þróun erlendis == [[Bókasafn|Bókasöfn]] og [[bókasafnsfræði]]ngar hafa leikið lykilhlutverki í hreyfingunni í kringum opinn aðgang með því að benda á hækkun áskriftargjalda (''ritraðarkrísan''). Samtök rannsóknarbókasafna í Bandaríkjunum (e. ''The Association of Research Libraries'') stofnuðu samstarfsnetið ''SPARC'' (e. ''Scholarly Publishing and Academic Resources Coalition'') árið 1997 sem átti að leita lausna við vandanum um aðgangi að fræðiefni. Fyrstu opnu fræðiritin sem voru bundin við netið (sem seinna voru nefnd í opnum aðgangi) komu fram á seinni hluta níunda áratugarins. Meðal þeirra voru ''Bryn Mawr Classical Review'',<ref>[http://bmcr.brynmawr.edu/ "The Bryn Mawr Classical Review"]. Bryn Mawr Classical Review.</ref> ''Postmodern Culture''<ref>[http://muse.jhu.edu/journals/postmodern_culture/ Project MUSE – Postmodern Culture]. Muse.jhu.edu.</ref> and ''Psycoloquy''.<ref>[http://www.cogsci.ecs.soton.ac.uk/cgi/psyc/newpsy "HyperPsycoloquy"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029124746/http://www.cogsci.ecs.soton.ac.uk/cgi/psyc/newpsy |date=2013-10-29 }}. Psycprints.ecs.soton.ac.uk.</ref> === Tíundi áratugurinn === [[Mynd:Development of Open Access.png|thumb|right|Graf sem sýnir þróun útgefinna greina í opnum aðgangi 1993-2009.]] Fyrsta varðveislusafnið fyrir fræðigreinar var arXiv.org, sem var stofnað árið 1991 af Paul Ginsparg. Upprunalega átti það að vera vettvangur til birtingar á rannsóknum í vinnslu (s.k. ''preprint''). Skráning þeirra sömu og senda inn efnið er orðið venju á sviði [[eðlisfræði]] í kjölfarið. Þessi áhersla á opinn aðgang er sérstaklega áberandi á sviði [[öreindafræði]].<ref>Till, James E., 2001. [http://arxiv.org/abs/physics/0102004 "Predecessors of preprint servers"]. Arxiv.org, 4. febrúar 2001.</ref> Í dag er efni sem tilheyrir fjölda fræðigreina á arXiv, þar með talið [[tölvunarfræði]], [[stærðfræði]], [[líffræði]], [[fjármálaverkfræði]] og [[tölfræði]]. Stærstu útgefendur á sviði eðlisfræði, [[American Physical Society]] and [[Institute of Physics]] Publishing, segja birtingu á arXiv ekki hafa áhrif á fræðirit sín.<ref>Swan, Alma. 2005. [http://eprints.soton.ac.uk/261006/ "Open access self-archiving: an Introduction"]. Eprints.ecs.soton.ac.uk.</ref> Undir lok tíunda áratugarins var búið að stofna [[PubMed]], bókasafnsskrá Heilbrigðisvísindabókasafns Bandaríkjanna (e. ''National Library of Medicine''), sem var höfð opin og jókst notkun upplýsinga úr gagnagrunninum hröðum skrefum. Margir fræðimenn höfðu þá þegar vanist því að deila vinnu sinni í gegnum [[FTP]]-þjóna. Fræðitímaritið ''The Journal of Medical Internet Research (JMIR)'', eitt fyrsta fræðitímaritið á sviði læknavísinda í opnum aðgangi var stofnað 1998 og fyrsta tölublað þess kom út 1999. Árið 1999 var átaksverkefnið Opin varðveislusöfn (e. ''Open Archives Initiative'') stofnað sem lagði grunn að OAI-PMH (e. ''Open Archives Initiative Protocol for Metadata Harvesting'') samskiptareglunum milli rafrænna varðveislusafna. Með því var stigið stórt skref í átt að stöðlun á varðveislusöfnun. Útgáfa 2 af OAI-PMH-samskiptareglunum var síðast uppfærð árið 2008. === 21. öldin === Fyrsta alþjóðlega yfirlýsingin sem vakti mikla athygli var [[Búdapest-yfirlýsingin]] sem var gefin út í febrúar 2002. Yfirlýsingin taldi rúmlega 1.100 orð og var undirrituð af 16 fræðimönnum víðsvegar að.<ref>[http://budapestopenaccessinitiative.org/ Budapest Open Access Initiative]<br>[http://www.earlham.edu/~peters/fos/boaifaq.htm Budapest Open Access Initiative, FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060703153606/http://www.earlham.edu/~peters/fos/boaifaq.htm |date=2006-07-03 }}</ref> Þetta var gert fyrir tilstilli meðal annars milljarðamæringsins [[George Soros]] sem lagði til fjármagn í gegnum samtök sín [[Open Society Institute]]. Þar var í fyrsta sinn mælt með tveimur leiðum: gullnu og grænu leiðinni við birtingu í opnum aðgangi. Í kjölfarið fylgdi Berlínaryfirlýsingin í október 2003.<ref>[http://oa.mpg.de/lang/en-uk/berlin-prozess/berliner-erklarung/ Berlínaryfirlýsingin]</ref> Í henni var skilgreining á fræðiefni til opins aðgangs víkkuð út til þess að ná til rannsóknarniðurstaðna, [[gögn|gagna]] og [[lýsigögn|lýsigagna]], [[stafræn endurgerð|stafrænt endurgerðs]] efnis og [[margmiðlun]]arefnis. Samtök tækniháskóla í [[Finnland]]i hafa mótað með sér stefnu um opinn aðgang að öllum lokaritgerðum nema og rannsóknum starfsmanna.<ref>{{cite web |url=http://theseus.fi/web/guest/open-access-lausuma |title=Theseus.fi - Electronic Library of the Universities of Applied Sciences - Universities of Applied Sciences Open Access Statement |access-date=2011-03-11 |archive-date=2011-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110215123832/http://www.theseus.fi/web/guest/open-access-lausuma |url-status=dead }}</ref> Árið 2010 opnaði [[framkvæmdastjórn Evrópusambandsins]] í samvinnu við fjölda evrópskra háskóla [[varðveislusafn]]ið OpenAIRE.<ref>{{Cite web |url=http://www.openaire.eu/ |title=OpenAIRE - Open Access Infrastructure Research for Europe |access-date=2011-03-11 |archive-date=2012-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120909015936/http://www.openaire.eu/ |url-status=dead }}</ref> Í júní 2012 kom út hin svonefnda Finch-skýrsla á vegum breskra yfirvalda um það hvernig mætti auka aðgengi að rannsóknarniðurstöðum. Í henni var komist að þeirri niðurstöðu að leggja ætti áherslu á opinn aðgang, sérstaklega í þeim tilvikum þar sem rannsóknir væru fjármagnaðar af skattfé og að þróunin í átt að opnum aðgang væri umfangsmikið breytingaskeið sem Bretland ætti að taka opnum örmum.<ref>{{Cite web |url=http://www.researchinfonet.org/wp-content/uploads/2012/06/Finch-Group-report-FINAL-VERSION.pdf |title=Accessibility, sustainability, excellence: how to expand access to research publications. |access-date=2013-11-14 |archive-date=2012-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120619050440/http://www.researchinfonet.org/wp-content/uploads/2012/06/Finch-Group-report-FINAL-VERSION.pdf |url-status=dead }}</ref> Aðeins þremur dögum eftir birtingu Finch-skýrslunnar samþykkti Vísinda- og tækniráð [[Danmörk|Danmerkur]] að skilyrða fjárveitingar til vísindarannsókna við að niðurstöðurnar yrðu birtar í opnum aðgangi.<ref>[http://fivu.dk/forskning-og-innovation/samspil-mellem-viden-og-innovation/open-science/open-access-politik-for-offentlige-forskningsrad-og-fonde/open-access-politik-for-raad-og-fonde.pdf Open Access-politik for offentlige forskningsråd og fonde]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Í júlí sama ár beindi framkvæmdastjórn ESB því til aðildarríkja sinna að setja sér stefnu um opinn aðgang.<ref>[http://ec.europa.eu/research/science-society/document_library/pdf_06/era-communication-towards-better-access-to-scientific-information_en.pdf Towards better access to scientific information: Boosting the benefits of public investments in research]</ref> Styrkir næsta rannsóknarverkefnis ESB, [[Horizon 2020]], sem hleypt verður af stokkunum 2014, verða skilyrtir við birtingu rannsóknarniðurstaðna í opnum aðgangi. Í skýrslu sem [[Þjóðbókasafn Bretlands]] og SAGE útgáfufyrirtækið unnu í sameiningu um þýðingu opins aðgangs fyrir rannsóknarbókasöfn var áætlað að hlutfall fræðigreina í opnum aðgangi myndi hækka í 15-50% á næsta áratug.<ref>{{cite web |url=http://www.uk.sagepub.com/oareport |title=Moving towards an open access future: the role of academic libraries |access-date=2013-11-14 |archive-date=2012-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121126150222/http://www.uk.sagepub.com/oareport/ |url-status=dead }}</ref> Í Svíþjóð er rætt um að árið 2013 verði ef til vill árið sem hætt verði að spyrja hvers vegna taka ætti upp stefnu um opinn aðgang og þess í stað byrjað að velta því fyrir sér hvernig megi framkvæma hana.<ref>[http://www.sciecom.org/ojs/index.php/sciecominfo/article/view/5766/4962 Open Access in Sweden - going from why to how]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> === Aaron Swartz-málið === [[Mynd:AaronSwartzPIPA.jpg|thumb|right|Aaron Swartz við mótmæli vegna [[PIPA]]-löggjafarinnar í Bandaríkjunum.]] Í byrjun árs 2013 fyrirfór 26 ára gamall maður sér, [[Aaron Swartz]] að nafni. Þrátt fyrir ungan aldur hafði hann þegar áorkað ýmsu á sviði tölvutækni og bættu aðgengi að upplýsingum. tveimur árum fyrr hafði hann verið handtekinn og ákærður fyrir [[stórtækur þjófnaður|stórtækan þjófnað]] og innbrot í tölvur. Glæpurinn sem hann var kærður fyrir var að sækja um 4,8 milljónir skráa (~70 gígabæti) í gegnum tölvukerfi [[Massachusetts Institute of Technology|MIT-háskólans]] í Bandaríkjunum. Það er út af fyrir sig ekki glæpur að sækja mikið magn af skjölum í gegnum tölvunet. En Swartz var frægur fyrir starf sitt á sviði tölvutækni og þekktur fyrir róttæka afstöðu varðandi opinn aðgang. Sumarið 2008 hafði hann skrifað stefnuyfirlýsingu sem hann nefndi „Guerilla Open access Manifesto“ og hefst með orðunum „''information is power. But like all power, there are those who want to keep it for themselves.''“ Í niðurlaginu segir: „''We need to download scientific journals and upload them to file sharing networks. We need to fight for guerilla Open access. With enough of us, around the world, we‘ll not just send a strong message opposing the privatization of knowledge — we‘ll make it a thing of the past. Will you join us?''“<ref>[http://archive.org/stream/GuerillaOpenAccessManifesto/Goamjuly2008_djvu.txt Full text of "Guerilla Open Access Manifesto"]</ref> [[Ríkissaksóknari Bandaríkjanna]], [[Carmen M. Ortiz]] ákvað að lögsækja Swartz fyrir glæpi sem hefðu getað þýtt 35 ára fangelsisdóm að viðbættum þremur árum í [[stofufangelsi]] og sekt upp á 1 milljón dali. Þessi aðgerð bandaríska ríkissaksóknarans er [[forvirkar aðgerðir|forvirk]] þar sem að fórnarlamb meints glæps, [[JSTOR]], ákvað að lögsækja ekki. Glæpurinn var heldur ekki skeður, Swartz hafði ekki dreift gögnunum en hafði lýst yfir [[ásetningur|ásetningi]] um að gera það. Í kjölfarið var ríkissaksóknarinn harðlega gagnrýndur fyrir að hafa gengið fram með offorsi.<ref>[http://www.huffingtonpost.com/2013/03/25/aaron-swartz-carmen-ortiz_n_2951478.html Aaron Swartz Prosecutor Carmen Ortiz Admonished In 2004 For Aggressive Tactic]<br />[http://news.cnet.com/8301-13578_3-57570635-38/u.s-attorney-criticism-of-aaron-swartz-prosecution-is-unfair/ U.S. attorney: Criticism of Aaron Swartz prosecution is 'unfair']</ref> Ákvörðun MIT um að halda málaferlunum áfram var einnig harðlega gagnrýnd og leiddi til sérstakrar skýrslu um aðkomu MIT.<ref>[http://swartz-report.mit.edu/ Report to the President: MIT and the Prosecution of Aaron Swartz]</ref> == Opinn aðgangur á Íslandi == Vorið 2006 stofnaði [[Landspítali Íslands]] Hirsluna, „rafrænt varðveislusafn sem er sérhannað til að vista, varðveita og miðla því vísinda- og fræðsluefni sem starfsmenn spítalans hafa gefið út samhliða vinnu sinni eða námi við spítalann.“<ref>[http://www.hirsla.lsh.is/lsh/pages/faq-icelandic1.html Spurningar og svör - Hirsla, varðveislusafn LSH] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140827105609/http://www.hirsla.lsh.is/lsh/pages/faq-icelandic1.html |date=2014-08-27 }}<br />[http://hirsla.lsh.is/lsh/bitstream/2336/19023/1/O2007-02-25-A2.pdf Hirsla – varðveislusafn LSH] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160404104604/http://hirsla.lsh.is/lsh/bitstream/2336/19023/1/O2007-02-25-A2.pdf |date=2016-04-04 }}</ref> Á sama ári hóf [[Háskólinn á Akureyri]] útgáfu veftímaritsins ''Nordicum-Mediterraneum'' í opnum aðgangi.<ref>[http://nome.unak.is/ Nordicum-Mediterraneum]</ref> Ári seinna hóf [[Háskólinn á Bifröst]] að gefa út ''Bifröst Journal of Social Science'' á ensku.<ref>{{cite web |url=http://bjss.bifrost.is/index.php/bjss |title=Bifröst Journal of Social Science |access-date=2011-03-10 |archive-date=2011-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110305063135/http://bjss.bifrost.is/index.php/bjss |url-status=dead }}</ref> Veftímaritið [[Stjórnmál og stjórnsýsla]] sem hefur komið út frá 2005 á vegum [[Stofnun stjórnsýslufræða og stjórnmála|Stofnunar stjórnsýslufræða og stjórnmála]] hjá Háskóla Íslands er í opnum aðgangi.<ref>{{Cite web |url=http://www.stjornmalogstjornsysla.is/ |title=Stjórnmál og stjórnsýsla |access-date=2013-11-09 |archive-date=2013-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020130303/http://www.stjornmalogstjornsysla.is/ |url-status=dead }}</ref> Í stefnu [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] fyrir árin 2011-2016 kemur fram að móta eigi stefnu um opinn aðgang að rannsóknarniðurstöðum og lokaverkefnum.<ref>{{cite web |url=http://www.hi.is/skolinn/stefna_haskola_islands_2011%E2%80%932016 |title=Stefna Háskóla Íslands 2011–2016 |access-date=2012-02-06 |archive-date=2012-02-06 |archive-url=https://archive.today/20120206/http://www.hi.is/skolinn/stefna_haskola_islands_2011–2016 |url-status=dead }}</ref> Í febrúar 2014 samþykkti háskólaráð Háskóla Íslands formlega stefnu um opinn aðgang.<ref>{{cite web |url=http://www.hi.is/adalvefur/stefna_um_opinn_adgang |title=Stefna um opinn aðgang |access-date=2014-03-20 |archive-date=2014-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140815085236/http://www.hi.is/adalvefur/stefna_um_opinn_adgang |url-status=dead }}</ref> Skemman.is er rafrænt varðveislusafn Háskóla Íslands, Háskólans á Akureyri, Háskólans á Bifröst, [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólans í Reykjavík]], [[Landbúnaðarháskóli Íslands|Landbúnaðarháskóla Íslands]], [[Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn|Landsbókasafns Íslands - Háskólabókasafns]] og [[Listaháskóli Íslands|Listaháskóla Íslands]] sem geymir lokaverkefni nemenda og rannsóknarrit kennara og fræðimanna. Sumt af því efni er í opnum aðgangi en Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn sem rekur vefinn styður opinn aðgang.<ref>[http://landsbokasafn.is/index.php/bokasafnid/um-safnid/stefna Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn - Stefna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120803212558/http://landsbokasafn.is/index.php/bokasafnid/um-safnid/stefna |date=2012-08-03 }};[http://skemman.is/about Um vefinn | Skemman]</ref> Í lok árs 2012 voru lög nr. 149/2012 um breytingu á lögum um opinberan stuðning við vísindarannsóknir, nr. 3/2003 sett, en í þeim sagði: {{tilvitnun2|Niðurstöður rannsókna, sem kostaðar eru með styrkjum úr sjóðum er falla undir lög þessi, skulu birtar í opnum aðgangi og vera öllum tiltækar nema um annað sé samið. Styrkþegar skulu í öllum ritsmíðum sínum um niðurstöður rannsókna geta um þátt sjóðanna í viðkomandi verki.|[http://www.althingi.is/altext/stjt/2012.149.html Lög um breytingu á lögum um opinberan stuðning við vísindarannsóknir, nr. 3/2003.]}} == Tilvísanir == <div class="references-small">{{reflist|colwidth=30em}}</div> == Tenglar == {{Commonscat|Open access (publishing)|Opnum aðgangi}} * [http://cyber.law.harvard.edu/hoap/Open_Access_(the_book) Open Access], bók [https://plus.google.com/109377556796183035206/about#109377556796183035206/about Peter Suber] við Harvardháskóla * [http://www.openaire.eu OpenAIRE - Open Access Infrastructure Research for Europe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120909015936/http://www.openaire.eu/ |date=2012-09-09 }} * [http://www.plos.org/index.php Public Library of Science] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325112732/http://www.plos.org/index.php |date=2011-03-25 }}, samtök sem vinna að opnum aðgangi vísindagreina * [http://www.doaj.org/ Directory of Open Access Journals] * [http://roar.eprints.org/ Registry of Open Access Repositories (ROAR)] * [http://www.opendoar.org/ The Directory of Open Access Repositories - OpenDOAR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226000645/http://opendoar.org/ |date=2011-02-26 }} * [http://dash.harvard.edu/ DASH] - efni í opnum aðgangi hjá [[Harvardháskóli|Harvardháskóla]] * [http://ec.europa.eu/research/science-society/document_library/pdf_06/open-access-handbook_en.pdf Open Access Opportunities and Challenges], handbók gefin út af Framkvæmdastjórn ESB árið 2008 * [http://nordbib.net.dynamicweb.dk/Files/Filer/Documents%20for%20download/Open_Acces_in_the_Nordic_Countries_Hedlund_Rabow_Nordbib.pdf Open Access in the Nordic Countries - a State of the Art Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716074827/http://nordbib.net.dynamicweb.dk/Files/Filer/Documents%20for%20download/Open_Acces_in_the_Nordic_Countries_Hedlund_Rabow_Nordbib.pdf |date=2007-07-16 }}, skýrsla [http://www.nordbib.net/ Nordbib] frá 2007 * [http://www.uk.sagepub.com/repository/binaries/pdf/Library-OAReport.pdf Moving towards and Open Access future] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121031192735/http://www.uk.sagepub.com/repository/binaries/pdf/Library-OAReport.pdf |date=2012-10-31 }} (pdf), Siân Harris. A report on a roundtable commissioned by SAGE, in association with the British Library, August 2012 === Íslenskt efni === * [https://web.archive.org/web/20170929221920/https://opinvisindi.is/ Opin vísindi, varðveislusafn fyrir ritrýndar vísindagreinar og efni sem birtist í opnum aðgangi] * [http://www.opinnadgangur.is Opinn aðgangur.is] * [http://www.skemman.is Skemman.is, rafrænt varðveislusafn rekið sem samstarfsverkefni opinberu háskólanna] * [http://hirsla.lsh.is/lsh/ Hirsla, vísinda- og fræðsluefnissafn Landspítalans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101201211904/http://hirsla.lsh.is/lsh/ |date=2010-12-01 }} === Greinar === * [http://www.laeknabladid.is/2005/03/nr/1928 Opið aðgengi og rafræn geymslusöfn vísindagreina], grein eftir Sólveigu Þorsteinsdóttur í Læknablaðinu 03. tbl 91. árg. 2005 * [http://www.sciecom.org/ojs/index.php/sciecominfo/article/view/4762 The University of Iceland‘s digital repository, Skemman - open access or closed?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220318035624/http://www.sciecom.org/ojs/index.php/sciecominfo/article/view/4762 |date=2022-03-18 }} * [http://www.sciecom.org/ojs/index.php/sciecominfo/article/view/243 Open Access in Iceland, State-of-the-art report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220318035626/http://www.sciecom.org/ojs/index.php/sciecominfo/article/view/243 |date=2022-03-18 }} * [http://www.guardian.co.uk/science/2012/sep/07/uk-government-open-access-publishing UK government earmarks £10m for open access publishing], frétt á vef Guardian * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20140429173152/http://kjarninn.is/kerfi/wp-content/uploads/2013/10/2013_10_24.pdf Markaðsvæðing þekkingar], grein í 10. tbl. Kjarnans eftir Hrafn H. Malmquist * [http://www.visir.is/vika-opins-adgangs/article/2013710259983 Vika opins aðgangs], grein á Visir.is 25. október 2013 {{Hugverkaréttur}} {{Gæðagrein}} [[Flokkur:Rannsóknir]] [[Flokkur:Útgáfa]] ka5e15ytvmbre2161l5uxxccytalzde 0 64710 1980100 1943804 2026-09-24T04:51:47Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980100 wikitext text/x-wiki '''Ólafs saga helga eftir Styrmi fróða''' – eða '''Lífssaga Ólafs helga''' – var ein af mörgum sögum um [[Ólafur digri|Ólaf helga Haraldsson]] [[Noregskonungar | Noregskonung]], nú að mestu glötuð. Höfundur hennar var [[Styrmir Kárason]] hinn fróði, sem var um tíma heimilisprestur hjá [[Snorri Sturluson|Snorra Sturlusyni]] í [[Reykholt]]i. Aðalheimildin um ''Ólafs sögu Styrmis'' er [[Flateyjarbók]]. Þegar vinnan við Flateyjarbók var langt komin, hefur [[Magnús Þórhallsson skrifari|Magnús Þórhallsson]] ritari hennar farið yfir ''Lífssögu Ólafs'' eftir Styrmi, og séð að þar var nokkurt efni umfram það sem var í ''Ólafs sögu helga'', sem áður hafði verið færð inn í Flateyjarbók. Tók hann þá saman viðauka með þessu viðbótarefni, sjá meðfylgjandi tengil. Hugsanlegt er reyndar að Ólafs saga helga í Flateyjarbók sé að nokkru leyti skrifuð eftir Ólafs sögu Styrmis. Styrmir hefur byggt sögu sína á fyrri ritum um Ólaf helga, en aukið við efni úr öðrum heimildum eða munnlegri geymd. ''Ólafs saga Styrmis'' hefur verið viss áfangi í þróun [[konungasögur|konungasagna]], og var e.t.v. rituð á Þingeyrum. == Heimildir == * Sigurður Nordal: Formáli að ''Flateyjarbók'' IV, Akranesi 1945. == Tenglar == * ''Flateyjarbók'', útgefendur [[Guðbrandur Vigfússon]] og [[C. R. Unger]], 1860-1868. ** [https://web.archive.org/web/20070606194530/http://da2.uib.no/cgi-win/WebBok.exe?slag=lesbok&bokid=flateyar3 Flateyjarbók, 3. bindi] ** [https://web.archive.org/web/20160305190831/http://da2.uib.no/cgi-win/WebBok.exe?slag=lesside&bokid=flateyar3&sideid=117&storleik= Viðauki við Ólafs sögu helga: Kaflar úr Ólafs sögu helga eftir Styrmi fróða] [[Flokkur:Konungasögur]] 4ee28q0dc4b2bmyzil33ahw0lq5lcub 0 65580 1979947 1968800 2026-09-23T12:55:33Z TKSnaevarr 53243 1979947 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Frederik VI.jpg |titill = Konungur Danmerkur |ætt = Aldinborgarar |skjaldarmerki = Royal coat of arms of Denmark (1819–1903).svg |nafn = Friðrik 6. |ríkisár = 13. mars 1808 – 3. desember 1839 |skírnarnafn = Frederik |kjörorð = ''Gud og den retfærdige sag.'' |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1768|1|28}} |fæðingarstaður = [[Kristjánsborgarhöll]], [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1839|12|3|1768|1|28}} |dánarstaður = [[Amalíuborg]] |grafinn = [[Hróarskeldudómkirkja]] |undirskrift = Signature of Frederick VI of Denmark.svg |faðir = [[Kristján 7.]] |móðir = [[Karólína Matthildur]] |titill_maka = Drottning |maki = {{gifting|[[María af Hessen-Kassel]]|1790}} |börn = {{plainlist| * [[Karólína Danaprinsessa|Karólína]] * [[Vilhelmína María Danaprinsessa|Vilhelmína María]] * [[Frederik Wilhelm Dannemand]] (óskilgetinn)}} }} '''Friðrik 6.''' ([[28. janúar]] [[1768]] - [[3. desember]] [[1839]]) var [[Danakonungur]] [[1808]]-[[1839]] og konungur [[Noregur|Noregs]] [[1808]]-[[1814]]. == Stormasöm bernska == Friðrik var sonur [[Kristján 7.|Kristjáns 7.]] og [[Karólína Matthildur|Karólínu Matthildar]] drottningar. Nokkrum dögum fyrir fjögurra ára afmæli hans var gerð [[hallarbylting]] í Danmörku þar sem [[Johann Friedrich Struensee]], elskhugi móður hans, var tekinn höndum og síðan líflátinn en drottningin var send í útlegð og dó þar þremur árum síðar. Sterkur orðrómur var uppi um að Struensee væri raunverulegur faðir Friðriks, en það er hvorki staðfest né hrakið. Friðrik ólst því upp með föður sínum, sem var ekki heill á geðsmunum en ríkinu og uppeldi krónprinsins var stýrt af hálfbróður Kristjáns 7., [[Friðrik erfðaprins]]i, og móður hans, [[Júlíönu Maríu]] ekkjudrottningu. Friðrik fékk strangt uppeldi byggt á túlkun á kenningum sem franski heimspekingurinn [[Rousseau]] setur fram í bókinni ''Émile'' og er talið að það hafi átt þátt í að hann þótti nokkuð sérlundaður á fullorðinsárum. == Bylting == Þann [[14. apríl]] [[1784]] var svo aftur gerð hallarbylting þar sem ekkjudrottningunni og erfðaprinsinum var komið frá völdum en krónprinsinn, sem þá var orðinn 16 ára, varð ríkisstjóri fyrir föður sinn og hélst það uns Kristján 7. lést árið [[1808]]. Friðrik og ráðgjafar hans komu brátt á ýmsum umbótum og meðal annars voru [[átthagafjötur|átthagafjötrar]] afnumdir 1788. Hins vegar herti Friðrik mjög á [[ritskoðun]]. == Napóleonsstríð == Upp úr aldamótunum 1800 drógust Danir inn í stríðsátök Frakka og Englendinga þótt þeir reyndu að halda [[hlutleysi]] sínu og eftir að Englendingar höfðu látið sprengjum rigna yfir [[Kaupmannahöfn]] af sjó, hertekið borgina og rænt öllum skipum sem þeir náðu til en eyðilagt önnur gerði Friðrik bandalag við [[Napoleon Bonaparte|Napóleon]] Frakkakeisara. Svíar höfðu aftur á móti gert bandalag við Englendinga og Rússa. Árið [[1813]] var svo komið að Danir voru einu bandamenn Frakka í Evrópu og eftir að Svíar og Rússar höfðu unnið sigur á danska hernum voru gerðir friðarsamningar í [[Kiel]] [[14. janúar]] [[1814]] þar sem Svíar létu Rússum eftir Finnland en Danir voru þvingaðir til að láta þeim eftir Noreg í staðinn; þeir fengu þó að halda eftir Færeyjum, Grænlandi og Íslandi. Friðrik konungur taldi hættu á að Rússar og Englendingar myndu skipta Danmörku á milli sín og þegar sigurvegarar Napóleonsstyrjaldanna komu saman í [[Vínarborg]] haustið 1814 til að semja um yfirráð í álfunni ákvað hann að fara þangað óboðinn og þótt hann sæti ekki við samningaborðið sem jafningi sigurherranna er ekki talið ólíklegt að vera hans í borginni hafi bjargað Danmörku. Svo mikið er víst að honum var fagnað gífurlega við heimkomuna og ferð hans var talin sigurför. Danska ríkið var hins vegar í raun gjaldþrota eftir stríðið og óðaverðbólga geisaði. == Stéttaþing == Á síðari árum varð Friðrik að láta ögn undan sívaxandi kröfum um aukið lýðræði og árið [[1834]] var fjórum ráðgefandi [[stéttaþing]]um komið á; tvö voru fyrir [[hertogadæmin]], eitt fyrir [[Jótland]] og eitt fyrir eyjarnar og áttu Íslendingar tvo fulltrúa á þingi Eydana, sem var haldið í [[Hróarskelda|Hróarskeldu]]. == Kvonfang == Friðrik kvæntist Marie Sofie Frederikke af Hessen-Kassel en þau voru systkinabörn, móðir hennar var systir Kristjáns 7. Þau eignuðust átta börn. Tvær dætur komust til fullorðinsára en sex dóu í æsku. Hjákona Friðriks var Bente Rafsted, sem gekk undir nafninu frú Dannemand, og stóð samband þeirra í meira en 30 ár. {{commons|Category:Frederick VI of Denmark|Friðriki 6. Danakonungi}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Danmerkur]] | frá = 1808 | til = 1839 | fyrir = [[Kristján 7.]] | eftir = [[Kristján 8.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} {{stubbur|æviágrip|Danmörk|sagnfræði}} [[Flokkur:Danakonungar]] {{fd|1768|1839}} [[Flokkur:Noregskonungar]] h0xlpzssw9w14s68d8hkd0f7gxtck42 0 65696 1980022 1927662 2026-09-23T18:04:25Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980022 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Risapanda | image = Giant_Panda_Washington_DC.JPG | image_width = 200px | image_caption = Bambusbjörn í [[National Zoo]] [[dýragarður|dýragarðinum]] í [[Washington, D.C.]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | status = VU | status_system = iucn3.1 | regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'') | phylum = [[Seildýr]] (''[[Chordata]]'') | classis = [[Spendýr]] (''[[Mammalia]]'') | ordo = [[Rándýr]] (''[[Carnivora]]'') | familia = [[Bjarndýr]] (''[[Ursidae]]'') | genus = ''[[Ailuropoda]]'' | species = '''''A. melanoleuca''''' | binomial = ''Ailuropoda melanoleuca'' | binomial_authority = ([[Armand David|David]], 1869) | range_map = Mapa distribuicao Ailuropoda melanoleuca.png | range_map_caption = Útbreyðsla risapandna | range_map_width = 250px | subdivision_ranks = [[Undirtegund]]ir | subdivision = * ''[[Ailuropoda melanoleuca melanoleuca|A. melanoleuca melanoleuca]]'' * ''[[Ailuropoda melanoleuca qinlingensis|A. melanoleuca qinlingensis]]'' | trend = unknown }} [[File:Pandas playing 640x480.ogv|thumb|Pandabjörn]] '''Pandabjörn,''' eða '''risapanda''' ([[fræðiheiti]]: ''Ailuropoda melanoleuca''), til aðgreiningar frá [[rauð panda|rauðu pöndunni]], er [[spendýr]] sem tilheyrir ætt [[bjarndýr]]a (''Ursidae'') og á [[heimkynni]] sín í [[Miðvestur-Kína|Miðvestur-]] og [[Suðvestur-Kína]]. [[Tegund]]in er auðþekkt á stórum svörtum [[skellur|skellum]] í kringum [[augu]]n, yfir [[eyru]]m og um miðjan líkamann. Þótt pandabjörninn tilheyri hópi [[rándýr]]a nærist hann nær eingöngu á [[bambus]]. Pandabjörninn étur líka [[hunang]], [[Egg (líffræði)|egg]], [[fiskur|fisk]], [[appelsína|appelsínur]] og [[banani|banana]] ef slíkt er innan seilingar. Pandabjörninn lifir í fjalllendi um miðbik Kína, það er í [[Sichuan]], [[Shaanxi]], og [[Gansu]]. Hann lifði eitt sinn á láglendinu en maðurinn hefur, með [[landbúnaður|landbúnaði]], eyðileggingu [[skóglendi]]s og stækkandi byggð, þvingað hann upp í fjöllin. Pandabjörninn er í [[útrýmingarhætta|útrýmingarhættu]] af mannavöldum. Samkvæmt skýrslu sem kom út árið [[2007]] var 239 risapöndum haldið föngnum í Kína auk 27 utan Kína.<ref>{{Cite web |url=http://news.xinhuanet.com/english/2007-11/08/content_7034856.htm |title=Number of pandas successfully bred in China down from last year |access-date=2012-12-20 |archive-date=2008-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080723230005/http://news.xinhuanet.com/english/2007-11/08/content_7034856.htm |url-status=dead}}</ref> Talið er að á bilinu 1.500-3.000 risapöndur lifi í náttúrunni.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5085006.stm Hope for future of giant panda]</ref> Feldur pandabjarnarins er gljáandi svart-hvítur. Fullorðnir birnir mælast um 1,2 til 1,9 m á lengd, þar af er skottið gjarnan um 10-15 cm, og 60 til 90 cm háir á herðakambinn. Karldýr geta vegið allt að 160 kg en kvendýrin (birnurnar) eru almennt 10-20 % minni en karldýrin og geta vegið allt niður í 70 kg, þótt þær geti einnig vegið allt að 125 kg. Meðalþyngd fullorðinna dýra er 100 til 115 kg. == Tilvísanir == {{commonscat|Ailuropoda melanoleuca|Risapöndum}} {{reflist}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Bjarndýr]] 7w1kbyfl2j5maqjs9tw4ncmzuy750c7 0 67143 1979935 1894510 2026-09-23T12:46:58Z TKSnaevarr 53243 1979935 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Frederik den 4.jpg|thumb|250 px|Málverk af Friðriki 4.]] '''Friðrik 4.''' var [[Danakonungur]] árin 1699-1730. Hann fæddist [[11. október]] [[1671]] og giftist [[Louise af Mecklenburg]] en lét vígja sig til vinstri handar með [[Elisabeth Helene von Vieregg]] árið [[1703]]. Þannig vígsla var útbreiddur siður konunga á þeim tíma. Elisabeth dó ári eftir vígsluna af barnsförum. Þegar konungurinn og hirðin flýði [[Pestin]]a í [[Kaupmannahöfn]] dvaldi hann í Koldinghus og þar hitti hann hina 18 ára gömlu [[Anna Sophie Reventlow]]. Móðir Önnu lét loka hana inn á ættarsetrinu [[Clausholm]]. Ári seinna nam konungur Önnu á brott og lét vígja sig saman við hana til sinnar lausu vinstri handar. Daginn eftir útför Louise drottningar árið [[1721]] lét Friðrik vígja sig saman við Önnu sem þá varð drottning. Konungurinn eignaðist sex börn með Önnu en þau létust öll áður en þau náðu tveggja ára aldri. Árið 1700 náðu danskar hersveitir undir sig hluta [[Slésvík]]ur af [[Gottorp]] og þá hófst [[Norðurlandaófriðurinn mikli]] sem stóð með hléum til [[1720]]. Friðrik 4. kom í gegn ýmsum umbótum, tók í notkun gregorískt [[tímatal]] og afnám [[ánauð bænda]] sem ekki máttu yfirgefa fæðingarstað sinn án leyfis landeiganda. Hann lét byggja tvær hallir í ítölskum [[barokk]]stíl. Hann kom á fót [[heiðingjatrúboð]]i á [[Grænland]]i undir stjórn [[Hans Egede]] og hann lét setja á stofn 240 alþýðuskóla. Skólarnir áttu að kenna börnum að [[lestrarkennsla|lesa]] og ala þau upp í að verða konungshollir þegnar. Friðrik 4. lést [[12. október]] [[1730]] og er jarðsettur í [[dómkirkjan í Hróarskeldu|dómkirkjunni í Hróarskeldu]]. Eftir dauða hans var Anna Sophie send aftur á Clausholm á [[Jótland]]i, þaðan sem hún var numin á brott á sínum tíma. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Danmerkur]] | frá = 1699 | til = 1730 | fyrir = [[Kristján 5.]] | eftir = [[Kristján 6.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} {{fd|1671|1730}} [[flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Noregskonungar]] m94href1b5mhozqbx60bn15yb2d1w1i 0 70445 1979955 1979792 2026-09-23T13:20:46Z Elinarbur 111307 Bæta stofndegi SL við í infobox 1979955 wikitext text/x-wiki {{Félagasamtök | nafn = Slysavarnafélagið Landsbjörg | mynd = LOGO-Landsbjörg StortMerki nytt tomt.png | skammstöfun = SL | undanfari = [[Landsbjörg, landssamtök björgunarsveita]], [[Slysavarnafélag Íslands]] | gerð = Landssamband björgunarsveita | markmið = Að reka öflugt björgunar- og slysavarnastarf | höfuðstöðvar = Skógarhlíð 14, 105 [[Reykjavík]] | staðsetning = Reykjavík | starfssvæði = Ísland | meðlimir = 18.000<ref>{{Cite web|url=https://www.landsbjorg.is/felag-i-%C3%BEagu-thjodar|title=Félag í þágu þjóðar - Slysavarnafélagið Landsbjörg|website=www.landsbjorg.is|language=is|access-date=2026-09-10}}</ref> | forstöðumaður = [[Borghildur Fjóla Kristjánsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.landsbjorg.is/starfsfolk-og-stjorn#stjorn|title=Starfsfólk og stjórn - Slysavarnafélagið Landsbjörg|website=www.landsbjorg.is|language=is|access-date=2026-09-10}}</ref> | lykilmenn = [[Guðjón Guðmundsson]], [[Halldóra Hjörleifsdóttir]], [[Þorsteinn Þorkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.landsbjorg.is/starfsfolk-og-stjorn#stjorn|title=Starfsfólk og stjórn - Slysavarnafélagið Landsbjörg|website=www.landsbjorg.is|language=is|access-date=2026-09-10}}</ref> | fjöldi sjálfboðaliða = 4.000<ref>{{Cite web|url=https://www.landsbjorg.is/leit-og-bjorgun|title=Leit og björgun - Slysavarnafélagið Landsbjörg|website=www.landsbjorg.is|language=is|access-date=2026-09-10}}</ref> | vefsíða = https://www.landsbjorg.is/ | stofnun = [[2. október]] [[1999]] }} [[Mynd:Björgunarsveit við Fagradalsfjall.jpg|thumb|Tveir meðlimir [[Flugbjörgunarsveitin í Reykjavík|Flugbjörgunarsveitarinnar Reykjavík]] við störf á [[Fagradalsfjall|Fagradalsfjalli]]]] [[file:Ship of Slysavarnafelagid Landsbjorg, Iceland.jpg|thumb|right|Björgunarbáturinn Ingibjörg frá Hornafirði]] '''Slysavarnafélagið Landsbjörg''' eru landssamtök [[björgunarsveit]]a og [[slysavarnadeild]]a á [[Ísland]]i. Samtökin urðu til [[2. október]] árið [[1999]] við sameiningu [[Slysavarnafélag Íslands|Slysavarnafélags Íslands]] og [[Landsbjörg, landssamtök björgunarsveita|Landsbjargar - landssambands björgunarsveita]]. Aðilar að sambandinu eru 99 björgunarsveitir, 70 slysavarnadeildir og 50 unglingadeildir. Slysavarnafélagið Landsbjörg rekur skrifstofu að Skógarhlíð 14. Slysavarnafélagið Landsbjörg á og rekur [[Slysavarnaskóli sjómanna|Slysavarnaskóla sjómanna]], sem hefur aðsetur um borð í skólaskipinu Sæbjörgu.<ref>{{Cite web|url=https://www.landsbjorg.is/slysavarnaskoli-sjomanna|title=Slysavarnaskóli sjómanna - Sæbjörg - Slysavarnafélagið Landsbjörg|website=www.landsbjorg.is|language=is|access-date=2026-09-10}}</ref> Fjöldi björgunarsveita slysavarnafélagsins eru meðlimir í [[Íslenska alþjóðabjörgunarsveitin|Íslensku alþjóðabjörgunarsveitinni]]. Slysavarnafélagið sjálft stýrir aðgerðum alþjóðabjörgunarsveitarinnar frá skrifstofu sinni. == Útköll == [[Neyðarlínan]] kallar út björgunarsveitir innan Landsbjargar þegar á þeim er þörf.<ref>{{Cite web|url=https://www.112.is/samstarfsadilar|title=Samsstarfsaðilar Neyðarlínunnar|website=www.112.is|language=is|access-date=2026-09-10|quote="Neyðarverðir boða sjálfboðaliða Landsbjargar út í aðgerðir."}}</ref> Að meðaltali sinna félagar á útkallsskrá hátt í 1.800 útköllum á hverju ári. Útköll endurspegla fjölbreytta starfsemi íslenskra björgunarsveita, en til dæmis má nefna björgunaraðgerðir bæði á sjó og landi, og eru þau oft við krefjandi aðstæður.<ref>{{Cite web|url=https://www.landsbjorg.is/utkoll|title=Útköll - Slysavarnafélagið Landsbjörg|website=www.landsbjorg.is|language=is|access-date=2026-09-10}}</ref> Björgunarfólk á vegum Landsbjargar hafði mikla aðkomu að leitinni að Birnu Brjánsdóttur í janúar árið 2017. Þá höfðu um 700 björgunarsveitarmenn tekið þátt í leitaraðgerðum.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/02/02/bakvordum_fjolgar_eftir_leitina_ad_birnu/|title=Bakvörðum fjölgar eftir leitina að Birnu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-09-10}}</ref> == Unglingastarf == Öflugt unglingastarf er rekið á vegum Landsbjargar. Það er gert í gegnum svonefndar unglingadeildir sem tilheyra aðildarsveitum Landsbjargar og eru þær 48 talsins. Þáttakendur í unglingadeildum eru 13-18 ára og eru saman um 500 talsins. Margir þeir sem nú eru fullgildir björgunarsveitarmenn innan Landsbjargar hafa byrjað sem þáttakendur í unglingastarfi og sótt og lokið nýliðaþjálfun í kjölfar þess að ná 18 ára aldri.<ref>{{Cite web|url=https://www.landsbjorg.is/unglingastarf|title=Unglingastarf - Slysavarnafélagið Landsbjörg|website=www.landsbjorg.is|language=is|access-date=2026-09-10}}</ref> Margt er líkt með unglingastarfinu og [[Skátahreyfingin|skátastarfi]] en unglingastarfið miðast að ungmennum sem hafa áhuga á meðal annars útvist og björgunarstörfum. Þáttakendur eru undirbúnir fyrir mögulega þáttöku í björgunarsveitar- og/eða slysavarnastarfi þegar þeir ná 18 ára aldri, og er það gert með grunnkennslu í fyrstu hjálp, leitartækni, ferðamennsku, og rötun. Líkt með íslensku skátastarfi sækja þáttakendur reglulega fundi á meðan starfinu stendur, það er að vetri til, og inn á milli eru skipulagðar dags- og helgarferðir. Einnig eru haldin landshlutamót- og landsmót unglingadeilda að ári hverju þar sem unglingadeildir landsins koma saman ýmist í sínum landshluta eða allar saman.<ref>{{Cite web|url=https://www.landsbjorg.is/hvad-er-unglingadeild|title=Hvað er unglingadeild? - Slysavarnafélagið Landsbjörg|website=www.landsbjorg.is|language=is|access-date=2026-09-10}}</ref> == Fjáraflanir == Aðildarsveitir Landsbjargar afla sér fjár til reksturs með mörgu móti en þekktast er salan á Neyðarkallinum svokallaða, flugeldasala um áramót, og gæsla af ýmsu tagi eins og vegalokanir fyrir [[Vegagerðin|Vegagerðina]]. Þó þekkjast margar fleiri tegundir fjármagnana á vegum björgunarsveita eins og jólatrjáasala, dósasafnanir, og kaffisala.<ref>{{Cite web|url=https://www.landsbjorg.is/fjarhagslegar-upplysingar|title=Fjárhagslegar upplýsingar - Slysavarnafélagið Landsbjörg|website=www.landsbjorg.is|language=is|access-date=2026-09-10}}</ref> === Neyðarkallinn === [[Mynd:Stóri Neyðarkallinn 2025.jpg|alt=Stóri Neyðarkallinn klæðist rauðum hjálmi á haus, andlit hans er brúnt á hörund, hann klæðist straumvatnsbjörgunargalla sem er rauður fyrir ofan mitti en svartur fyrir neðan, skór hans eru svartir og rauðir, og heldur hann á talstöð. Neyðarkallinn stendur á plötu honum til stuðnings og á plötuna, á fremri kant, er ritað "Þökkum veittan stuðning" í efri línu og "Slysavarnafélagið Landsbjörg" í neðri línu. Fyrir framan Neyðarkallinn, ofan á plötunni, er heiðursmynt Björgunarsveitarinnar Ársæls.|thumb|Stóri Neyðarkallinn 2025]] Neyðarkallinn er lyklakippa sem Landsbjörg sér um að framleiða og flytja til landsins. Björgunarfólk aðildarsveita Landsbjargar gengur ýmist milli heimahúsa eða stendur á fjölförnum stöðum, t.d. í verslunarmiðstöðvum, og gefur almenningi kost á að kaupa lyklakippurnar. Sala neyðarkallsins hófst fyrst árið 2006 og rennur hagnaður af sölunni til björgunarsveitanna og slysavarnadeildanna innan Landsbjargar.<ref>{{Cite web|url=https://www.landsbjorg.is/neydarkall|title=Mikilvægt neyðarkall til þín! - Slysavarnafélagið Landsbjörg|website=www.landsbjorg.is|language=is|access-date=2026-09-10}}</ref> Landsbjörg sækir um undanþágu frá innheimtu virðisaukaskatts af sölu Neyðarkallsins að ári hverju. Þá er ákveðið sölutímabil undanþegið virðisaukaskatti. Sala utan þess tímabils ber virðisaukaskatt.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/11/09/um_60_000_litlir_kallar_sem_vid_pontum/|title=„Um 60.000 litlir kallar sem við pöntum“|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-09-10}}</ref> [[Mynd:Neyðarkallinn 2025.jpg|alt=Neyðarkallinn klæðist rauðum hjálmi á haus, andlit hans er brúnt á hörund, hann klæðist straumvatnsbjörgunargalla sem er rauður fyrir ofan mitti en svartur fyrir neðan, skór hans eru svartir og rauðir, og heldur hann á talstöð. Keðja tengd lyklakippuhring er skrúfuð í höfuðið á plastfígúrunni.|thumb|Neyðarkallinn 2025]] Neyðarkallinn er einnig í boði í stækkaðri útgáfu. Stóri Neyðarkallinn er ætlaður fyrirtækjum og stofnunum sem vilja styrkja björgunarsveitir landsins og sýna stuðning sinn með því að hafa hann til sýnis til dæmis í verslunum sínum eða á skrifstofum.<ref>{{Cite web|url=https://hssr.is/pages/neydarkall|title=Neyðarkall – Árlegt fjáröflunarátak björgunarsveitanna 🚨🧑‍🚒|website=Hjálparsveit skáta í Reykjavík|language=is|access-date=2026-09-10}}</ref> Algengt er að samið sé um verð stóra Neyðarkallsins með hverjum kaupum, til dæmis í þeim tilgangi að kaupandi geti styrkt um hærri upphæð en ætlast er til. Árið 2025 var Neyðarkallinn til heiðurs straumvatnsbjörgunarmanni sem lést við straumvatnsbjörgunaræfingu í [[Tungufljót (Árnessýslu)|Tungufljóti]] árið áður.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/458365|title=Niðrandi ummæli um húðlit neyðarkallsins ekki einsdæmi - RÚV.is|last=Magnúsdóttir|first=Ásta Hlín|date=2025-11-07|website=RÚV|access-date=2026-09-11}}</ref> Var það hann [[Sigurður Kristófer McQuillan Óskarsson]], þáverandi formaður [[Björgunarsveitin Kyndill|Björgunarsveitarinnar Kyndils]] í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]], en var hann aðeins 36 ára þegar slysið varð.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/426494|title=Björgunarsveitarmaður lést við æfingar í Tungufljóti - RÚV.is|last=Hrólfsson|first=Ragnar Jón|date=2024-11-04|website=RÚV|access-date=2026-09-11}}</ref> Björgunarsveitarfólk sem seldi Neyðarkallinn það árið greindi margt frá því að hafa fengið niðrandi ummæli um húðlit Neyðarkallsins, en er hann brúnn á hörund af því að Sigurður var fæddur á Indlandi og ættleiddur til Íslands þegar hann var ungabarn. [[Jón Þór Víglundsson]] sagði í viðtali við RÚV á Rás 2 að Sigurður var "náttúrulega bara ekkert annað en Íslendingur sem var aðeins dökkur á hörund".<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/458365|title=Niðrandi ummæli um húðlit neyðarkallsins ekki einsdæmi - RÚV.is|last=Magnúsdóttir|first=Ásta Hlín|date=2025-11-07|website=RÚV|access-date=2026-09-11}}</ref> === Flugeldasala === Flugeldamarkaðir björgunarsveitanna er sameiginlegur vettvangur fyrir aðildarsveitir Landsbjargar til þess að selja [[Flugeldar|flugelda]] um áramótin og þrettándann ár hvert. Landsbjörg sér um að flytja inn flugeldana, markaðs- og öryggismál, og skipuleggur söluna í heild sinni. Flugeldunum er svo dreift til þeirra björgunarsveita sem ætla að selja flugelda það árið, og gera það þær flestar, og selja þær svo flugeldana á sölustöðum sínum en húsakynni hverrar sveitar eru yfirleitt þar á meðal og jafnvel aðalsölustaðurinn. Ágóði af sölunni verður svo eftir hjá viðkomandi björgunarsveit.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.landsbjorg.is/fjarhagslegar-upplysingar|title=Fjárhagslegar upplýsingar - Slysavarnafélagið Landsbjörg|website=www.landsbjorg.is|language=is|access-date=2026-09-11}}</ref> Hátt í 120 sölustaðir eru opnir á vegum Flugeldamarkaða björgunarsveitanna ár hvert og hefur þessi fjáröflunarstarfsemi gengið á í yfir 50 ár, en það var [[Hjálparsveit skáta í Reykjavík]] sem fyrst flutti inn flugelda og seldi á vegum björgunarsveitar um árámót 1967-1968 í [[Skátabúðin|Skátabúðinni]].<ref>{{Tímarit.is|4149067|Flugeldasala Hjálparsveit skáta í Reykjavík|útgáfudagsetning=28. desember 2006|blað=352. tölublað Morgunblaðsins|skoðað=11. september 2026|höfundur=Ólafía Aðalsteinsdóttir|blaðsíða=26}}</ref> [[Mynd:Flugeldasala HSSR 2025 Sólheimum.jpg|alt=Afgreiðsluborð þakið dúk merkt Slysavarnafélaginu Landsbjörg og Flugeldamörkuðum björgunarsveitanna er í forgrunni. Þar eru posar til afgreiðslu og lítill aukavarningur. Bakvið afgreiðsluborðið er pláss fyrir afgreiðslufólk til að standa. Í bakgrunni er METALSISTEM hilla með skottertur, gos, flugeldapakka, og smávarning til sýnis. Ofan á hillunni er skilti Hjálparsveit skáta í Reykjavík sem á stendur "Takk fyrir stuðninginn - Hjálparsveit skáta skaffar dótið".|miðja|thumb|Sölustaður HSSR í Sólheimum um áramót 2025-2026]] === Íslandsspil === Landsbjörg er einn tveggja hluthafa í Íslandsspilum, félag sem rekur fjárhættuspilakassa í fjáröflunarskyni, en [[Rauði krossinn á Íslandi]] er hinn hluthafinn. Hlutur Landsbjargar er 31,25% og hlutur Ruða Krossins er 68,75%. Allur ágóði af rekstri félagsins rennur til Landsbjargar og Rauða Krossins í réttu hlutfalli við eignarhluta þeirra.<ref>{{Cite web|url=https://www.landsbjorg.is/islandsspil-stadreyndir-og-framtidarsyn|title=Íslandsspil - Staðreyndir og framtíðarsýn - Slysavarnafélagið Landsbjörg|website=www.landsbjorg.is|language=is|access-date=2026-09-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.islandsspil.is/|title=Íslandsspil|last=Íslandsspil|website=Íslandsspil|language=is|access-date=2026-09-11}}</ref> Árið 2024 voru tekjur af söfnunarkössum Íslandsspila 1,034 milljarðar króna. Þar af var hagnaður félagsins 559,42 milljónir króna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.islandsspil.is/static/files/arsreikningar/2024.pdf|titill=Ársreikningur 2024|útgefandi=Íslandsspil sf.|ár=2024|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2026|bls=6}}</ref> === Bakvarðasveit === Svokölluð "Bakvarðasveit" Slysavarnafélagsins Landsbjargar er fjáröflunarverkefni sem unnið er að allan ársins hringt. Þeir sem ganga í bakvarðasveitina eru einfaldlega að styrkja félagið um frjálst framlag á hverjum mánuði í áskrift, þó hefur verið tekið við einstökum framlögum áður fyrr.<ref name=":1" /> Þegar stofnað var til sveitarinnar árið 2013 söfnuðust 185 milljónir króna á einum degi í kjölfar söfnunarþáttar sem var sendur út á RÚV sama kvöld, þá höfðu 2.500 manns ákveðið að gerast bakverðir og slegið met í innhringingum í símver Sýnar (þá Vodafone).<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2013478045d/sofnudu-185-milljonum|title=Söfnuðu 185 milljónum - Vísir|date=2013-01-06|website=visir.is|language=is|access-date=2026-09-11}}</ref> Bakvarðasveitin hefur stundum verið kölluð "stærsta björgunarsveit landsins".<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2016/05/31/staersta_bjorgunarsveit_landsins/|title=„Stærsta björgunarsveit landsins“|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-09-11}}</ref> == Björgunarsveitir og svæði == 93 björgunarsveitir eru starfræktar á Íslandi í dag og er þeim skipt niður á númeruð landssvæði. Enn fremur eru 37 slysavarnadeildir og 48 unglingadeildir aðildareiningar í félaginu.<ref>{{Cite web|url=https://www.landsbjorg.is/adildareiningar|title=Aðildareiningar - Slysavarnafélagið Landsbjörg|website=www.landsbjorg.is|language=is|access-date=2026-09-22}}</ref> Heimildir um þessa svæðisskiptingu eru torfengnar, til dæmis er ekki gott að segja hvað þau eru mörg í heildina, en bregður þessum svæðum oft víða fyrir í umfjöllunum um björgunaraðferðir og þess háttar. Þess vegna eru þau svæði sem til er heimild fyrir talin upp hér:<ref>{{Bókaheimild|titill=Árbók 2021|útgefandi=Slysavarnafélagið Landsbjörg|ár=2021|bls=50-51|url=https://issuu.com/landsbjorg/docs/sl-arbok-2021/50?e=51&o=1|tungumál=Íslenska}}</ref> {| class="wikitable" |+ !Svæði !Björgunarsveit !Vefur |- | rowspan="10" |Svæði 1 |[[Björgunarhundasveit Íslands]] | |- |Björgunarsveit Hafnarfjarðar |[https://spori.is/ spori.is] |- |[[Björgunarsveitin Ársæll]] |[https://bjorgunarsveit.is/ bjorgunarsveit.is] |- |Björgunarsveitin Kjölur |[https://xn--kjlur-kua.is/ kjölur.is] |- |Björgunarsveitin Kyndill (Mosfellsbæ) |[https://kyndillmos.is/ kyndillmos.is] |- |[[Flugbjörgunarsveitin í Reykjavík]] |[https://fbsr.is/ fbsr.is] |- |Hjálparsveit skáta Garðabæ |[https://hjalparsveit.is/ hjalparsveit.is] |- |[[Hjálparsveit skáta í Kópavogi]] |[https://hssk.is/ hssk.is] |- |[[Hjálparsveit skáta í Reykjavík]] |[https://hssr.is/ hssr.is] |- |Leitarhundar SL | |- | rowspan="5" |Svæði 2 |[[Björgunarsveitin Ægir|Björgunarsveitin Ægir Garði]] | |- |[[Björgunarsveitin Sigurvon]] | |- |Björgunarsveitin Skyggnir | |- |Björgunarsveitin Suðurnes | |- |Björgunarsveitin Þorbjörn | |- | rowspan="9" |Svæði 3 |Björgunarfélag Árborgar | |- |Björgunarfélagið Eyvindur | |- |Björgunarsveit Biskupstunga | |- |Björgunarsveitin Björg Eyrarbakka | |- |Björgunarsveitin Ingunn | |- |Björgunarsveitin Mannbjörg | |- |Björgunarsveitin Sigurgeir | |- |Hjálparsveit skáta Hveragerði | |- |Hjálparsveitin Tintron | |- | rowspan="4" |Svæði 4 |Björgunarfélag Akraness | |- |Björgunarsveitin Brák | |- |Björgunarsveitin Heiðar | |- |Björgunarsveitin Ok | |- | rowspan="6" |Svæði 5 |Björgunarsveitin Berserkir | |- |Björgunarsveitin Elliði | |- |Björgunarsveitin Heimamenn | |- |Björgunarsveitin Klakkur | |- |Björgunarsveitin Lífsbjörg Snæfellsbæ | |- |Björgunarsveitin Ósk | |- | rowspan="5" |Svæði 6 |Björgunarsveitin Blakkur | |- |Björgunarsveitin Bræðrabandið | |- |Björgunarsveitin Kópur | |- |Björgunarsveitin Tálkni | |- |Hjálparsveitin Lómfell | |- | rowspan="7" |Svæði 7 |Björgunarfélag Ísafjarðar | |- |Björgunarsveitin Björg Suðureyri | |- |Björgunarsveitin Dýri | |- |Björgunarsveitin Ernir | |- |Björgunarsveitin Kofri | |- |Björgunarsveitin Sæbjörg Flateyri | |- |Björgunarsveitin Tindar | |- | rowspan="3" |Svæði 8 |Björgunarsveitin Björg Drangsnesi | |- |Björgunarsveitin Dagrenning - Hólmavík | |- |Björgunarsveitin Strandasól | |- | rowspan="3" |Svæði 9 |Björgunarfélagið Blanda | |- |[[Björgunarsveitin Húnar]] | |- |Björgunarsveitin Strönd | |- | rowspan="4" |Svæði 10 |Björgunarsveitin Grettir | |- |Björgunarsveitin Skagfirðingasveit | |- |Björgunarsveitin Strákar | |- |Flugbjörgunarsveitin í Varmahlíð | |- | rowspan="8" |Svæði 11 |Björgunarsveitin Ægir Grenivík | |- |Björgunarsveitin Dalvík | |- |Björgunarsveitin Jörundur | |- |Björgunarsveitin Sæþór | |- |Björgunarsveitin Tindur | |- |Björgunarsveitin Týr | |- |Hjálparsveitin Dalbjörg | |- |Súlur - Björgunarsveitin á Akureyri | |- | rowspan="8" |Svæði 12 |Björgunarsveitin Garðar | |- |Björgunarsveitin Hafliði | |- |Björgunarsveitin Núpar | |- |Björgunarsveitin Pólstjarnan | |- |Björgunarsveitin Stefán | |- |Björgunarsveitin Þingey | |- |Hjálparsveit skáta Aðaldal | |- |Hjálparsveit skáta Reykjadal | |- | rowspan="11" |Svæði 13 |Björgunarsveitin Gerpir | |- |Björgunarsveitin Ársól | |- |Björgunarsveitin Bára | |- |Björgunarsveitin Brimrún | |- |Björgunarsveitin Eining | |- |Björgunarsveitin Geisli | |- |Björgunarsveitin Hérað | |- |Björgunarsveitin Ísólfur | |- |Björgunarsveitin Jökull | |- |Björgunarsveitin Sveinungi | |- |Björgunarsveitin Vopni | |- | rowspan="2" |Svæði 15 |Björgunarfélag Hornafjarðar | |- |Björgunarsveitin Kári | |- | rowspan="8" |Svæði 16 |Björgunarsveit Landeyja | |- |Björgunarsveitin Bróðurhöndin | |- |Björgunarsveitin Dagrenning - Hvolsvöllur | |- |Björgunarsveitin Kyndill Kirkjubæjarklaustri | |- |Björgunarsveitin Lífsgjöf | |- |Björgunarsveitin Stjarnan | |- |Björgunarsveitin Víkverji | |- |Flugbjörgunarsveitin Hellu | |- |Svæði 18 |Björgunarfélag Vestmannaeyja | |} Í ljósi þess að inn á þessa töflu vanti svæði 14 og svæði 17 má geta að þau séu til dæmis án starfandi björgunarsveitar. Einnig er mögulegt að svæðin séu fleiri en þau sem eru talin upp hér. ==Tenglar== * [https://www.landsbjorg.is Vefur Landsbjargar] == Tilvísanir == <references />{{stubbur}} [[Flokkur:Íslenskar björgunarsveitir]] [[Flokkur:Stofnað 1999]] d3bdmjd12jgcscpge1e2762luppr9ab 0 72270 1980054 1979166 2026-09-23T20:59:35Z InternetArchiveBot 75347 Bætir við 1 bók til að [[Wikipedia:Sannreynanleikareglan|sannreyna]] (20260923)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1980054 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Spænska erfðastríðið | image = File:Final War of the Spanish Succession Collage.jpg | image_size = 300 | caption = Réttsælis frá efra horni til vinstri:{{flatlist| * [[Orrustan við Blenheim]] (13. ágúst 1704) * [[Orrustan við Ramillies]] (23. maí 1706) * [[Orrustan við Almansa]] (25. apríl 1707) * [[Orrustan við Denain]] (24. júlí 1712) }} | date = Mars 1701 – 7. september 1714 (13 ár) | place = [[Evrópa]], [[Atlantshafið]], [[Miðjarðarhafið]], [[Karíbahafið]] | territory = * [[Filippus 5. Spánarkonungur|Filippus 5.]] er viðurkenndur sem konungur Spánar en afsalar sér í staðinn tilkalli til frönsku krúnunnar. * Spænskir [[Búrbónar]] afsala sér [[Hertogadæmið Mílanó|Hertogadæminu Mílanó]], [[Spænsku Niðurlönd|Spænsku Niðurlöndum]], [[Konungsríkið Napólí|Napóli]] og [[Konungsríkið Sardinía|Sardiníu]] til [[Habsborgaraveldið|Austurríkis]], [[Konungsríkið Sikiley|Sikileyjar]] og [[Savoja]], [[Gíbraltar]] og [[Menorka]] til [[Konungsríkið Stóra-Bretland|Bretlands]]. * [[Konungsríkið Frakkland|Frakkland]] afsalar [[Ypres]], [[Tournai]], [[Menen]], [[Veurne]], [[Fort de la Knocque]] og [[Warneton (Belgía)|Warneton]] til Austurríkis, en fær [[Furstadæmið Óranía|Furstadæmið Óraníu]] og [[Ubaye-dalur|Ubraye-dalinn]]. * [[Hollenska lýðveldið]] fær landamæravirki og hluta [[Efri-Gelre]]. | result = Friðarsáttmálarnir í [[Utrecht-samningurinn|Utrecht]], [[Rastatt-samningurinn|Rastatt]] og [[Baden-samningurinn (1714)|Baden]] | combatant1 = '''{{flagdeco|Spain|1701}} [[Spænska heimsveldið|Spánn]] ([[Búrbónar]])''' | combatant2 = '''{{flagdeco|Spain|1506}} [[Spænska heimsveldið|Spánn]] ([[Habsborgarar]])''' | combatant2a = {{plainlist| * {{flagicon image|Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1430-1806).svg}} [[Heilaga rómverska ríkið]] * {{flagicon|Bretland|1606}} [[Konungsríkið Stóra-Bretland]] * {{flagicon image|Statenvlag.svg}} [[Hollenska lýðveldið]] * {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1701-1750).svg}} [[Prússland]] {{small|(frá 1702)}} * {{flagicon|Portúgal|1707}} [[Portúgal]] {{small|(frá 1702)}} * {{flagicon image|Flag of Savoie.svg}} [[Hertogadæmið Savoja|Savoja]] {{small|(from 1703)}} }} | combatant1a = {{plainlist| * {{flagicon image|Royal Standard of the King of France.svg}} [[Konungsríkið Frakkland|Frakkland]] * {{flagicon image|Electoral Standard of Bavaria (1623-1806).svg}} [[Kjörfurstadæmið Bæjaraland|Bæjaraland]] * {{flagicon image|Black St George's Cross.svg}} [[Kjörfurstadæmið Köln|Köln]] * {{flagicon image|LuikVlag.svg}} [[Fursta-biskupsdæmið Liège|Liège]] * {{flagicon|Portúgal|1707}} [[Portúgal]] {{small|(til 1702)}} * {{flagicon image|Flag of Savoie.svg}} [[Hertogadæmið Savoja|Savoja]] {{small|(til 1703)}} * {{Flagicon image|Flag of the Duchy of Mantua (1575–1707).svg}} [[Hertogadæmið Mantúa|Mantúa]] }} | commander2 = {{plainlist| * {{flagdeco|Spain|1506}}{{flagicon image|Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1430-1806).svg}} [[Karl 6. keisari|Karl 6.]] * {{flagicon image|Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1430-1806).svg}} [[Leópold 1. keisari|Leópold 1.]] * {{flagicon image|Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1430-1806).svg}} [[Jósef 1. keisari|Jósef 1.]] * {{flagicon image|Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1430-1806).svg}} [[Evgeníus af Savoja|Evgeníus]] * {{flagicon image|Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1430-1806).svg}} [[Loðvík Vilhjálmur, markgreifi af Baden-Baden|Baden]] * {{flagicon image|Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1430-1806).svg}} [[Guido Starhemberg|Starhemberg]] * {{flagicon|Bretland|1606}}{{flagicon image|Statenvlag.svg}} [[Vilhjálmur 3. Englandskonungur|Vilhjálmur af Óraníu]] * {{flagicon|Bretland|1606}} [[Anna Bretadrottning|Anna]] * {{flagicon|Bretland|1606}} [[Robert Harley, 1. jarlinn af Oxford og Mortimer jarl|Harley]] * {{flagicon|Bretland|1606}} [[John Churchill, 1. hertoginn af Marlborough|Marlborough]] * {{flagicon|Bretland|1606}} [[James Butler, 2. hertoginn af Ormonde|Ormonde]] * {{flagicon image|Statenvlag.svg}} [[Anthonie Heinsius|Heinsius]] * {{flagicon image|Statenvlag.svg}} [[Godert de Ginkell, 1. jarlinn af Athlone|Athlone]] * {{flagicon image|Statenvlag.svg}} [[Henry de Nassau, Overkirk lávarður|Ouwerkerk]] * {{flagicon image|Statenvlag.svg}} [[Claude Frédéric t'Serclaes, greifi af Tilly|Tilly]] * {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1701-1750).svg}} [[Friðrik 1. Prússakonungur|Friðrik 1.]] * {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1701-1750).svg}} [[Leópold 1. fursti af Anhalt-Dessau|Leópold 1.]] * {{flagdeco|Portugal|1707}} [[Pétur 2. Portúgalskonungur|Pétur 2.]] * {{flagdeco|Portugal|1707}} [[Jóhann 5. Portúgalskonungur|Jóhann 5.]] * {{flagicon image|Flag of Savoie.svg}} [[Viktor Amadeus 2.]] }} | commander1 = {{plainlist| * {{flagdeco|Spain|1701}} [[Filippus 5. Spánarkonungur|Filippus 5.]] * {{flagicon image|Royal Standard of the King of France.svg}} [[Loðvík 14.]] * {{flagicon image|Royal Standard of the King of France.svg}} [[Claude Louis Hector de Villars|Villars]] * {{flagicon image|Royal Standard of the King of France.svg}} [[Louis Joseph, duc de Vendôme|Vendôme]] * {{flagicon image|Royal Standard of the King of France.svg}} [[James FitzJames, 1. hertoginn af Berwick|Berwick]] * {{flagicon image|Royal Standard of the King of France.svg}} [[Louis-François de Boufflers|Boufflers]] * {{flagicon image|Royal Standard of the King of France.svg}} [[François de Neufville, duc de Villeroy|Villeroy]] * {{flagicon image|Royal Standard of the King of France.svg}} [[Camille d'Hostun, duc de Tallard|Tallard]] * {{flagicon image|Royal Standard of the King of France.svg}} [[Jacques Bazin de Bezons|Bezons]] * {{flagicon image|Royal Standard of the King of France.svg}}[[Philippe de Rigaud, Marquis de Vaudreuil|Vaudreuil]] * {{flagicon image|Electoral Standard of Bavaria (1623-1806).svg}} [[Maximilian 2. Emmanúel, kjörfursti af Bæjaralandi|Maximilian 2.]] * {{flagicon image|Black St George's Cross.svg}}{{flagicon image|LuikVlag.svg}} [[Jósef Klemens af Bæjaralandi|Jósef Klemens]] * {{flagicon image|Francis II Rákóczi's Iustam Causam banner.svg}} [[Frans 2. Rákóczi]] }} | strength2 = {{plainlist| * {{flagicon image|Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1430-1806).svg}} : 260,090{{Sfn|Wilson|2016|page=461}}{{Efn|Meðaltal á ári, 1701–1713. Austurríski herinn var um helmingur heraflans. Wilson telur að herafli keisaradæmisins hafi orðið mestur árið 1710 og hafi þá numið 1710.{{Sfn|Wilson|2016|page=460}}}} * {{flagicon image|Statenvlag.svg}}: 119.000{{Sfn|Glete|2001|p=156}}{{Efn|Ostwald telur að herafli Hollendinga hafi mest numið 137.000.{{Sfn|Ostwald|2000|p=664}}}} * {{flagicon|Bretland|1606}}: 70.000{{Sfn|Rasler|1994|p=129}} * {{flagdeco|Portugal|1707}}: 28.000{{efn|Þótt Portúgalir hafi lofað að senda 28.000 hermenn rétt nam mannskapur þeirra 15.000 manns árið 1704.{{Sfn|Wijn|1956|p=509}}}} * {{flagicon image|Flag of Savoie.svg}}: 26.500{{sfn|Storrs|2000|pp=26}} * '''Hámarksstyrkur sjóhersins''' * {{flagicon|Bretland|1606}}: 123 línuherskip{{sfn|Nimwegen|2020|p=67}} * {{flagicon image|Statenvlag.svg}}: 86 línuherskip{{sfn|Nimwegen|2020|p=67}}}} | strength1 = {{plainlist| * {{flagicon image|Royal Standard of the King of France.svg}}: 255.000–400.000{{Sfn|Dwyer|2014|p=14}}{{Sfn|Lynn|1994|p=894}}{{sfn|Ostwald|2006|p=128}} * {{flagdeco|Spain|1701}}: 70,000{{sfn|Vault|2016|pp=98, 540, 625}} * {{flagicon image|Electoral Standard of Bavaria (1623-1806).svg}}: 20,000{{Sfn|Vault|2016|p=454}} * '''Hámarksstyrkur sjóhersins''' * {{flagicon image|Royal Standard of the King of France.svg}}: 105 [[línuherskip]]{{sfn|Nimwegen|2020|p=67}} * {{flagdeco|Spain|1701}}: 26 línuherskip{{sfn|Bruijn|2011|p=129}} }} | casualties2 = {{plainlist| * {{flagicon image|Statenvlag.svg}}{{flagicon|Bretland|1606}}: 250.000 drepnir og særðir ** {{flagicon|Bretland|1606}} 32.000 látnir alls<ref>Charles Carlton, "This Seat of Mars: War and the British Isles, 1485-1746", Yale University Press, nóvember 2011, bls. 262.</ref> * {{flagicon image|Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1430-1806).svg}} : 200.000 drepnir og særður{{Sfn|Clodfelter|2008|p=74}} * {{flagdeco|Portugal|1707}}: 50.000 drepnir og særðir * {{flagicon image|Flag of Savoie.svg}}: 50.000 drepnir og særðir{{Sfn|Clodfelter|2008|page=74}} }} '''Alls: 550.000 drepnir og særðir''' | casualties1 = {{plainlist| * {{flagicon image|Royal Standard of the King of France.svg}}: 400.000–500.000 drepnir og særðir * {{flagdeco|Spain|1701}}{{flagicon image|Electoral Standard of Bavaria (1623-1806).svg}}: U.þ.b. 100.000 drepnir og særðir{{Sfn|Clodfelter|2008|page=74}} }} '''Alls: 500.000–600.000 drepnir og særðir''' | casualties3 = {{plainlist| * '''Heildardauðsfall í átökum''': 400.000{{Sfn|Clodfelter|2008|page=74}} * '''Heildardauðsfall að meðtöldum sjúkdómum''': 700.000{{Sfn|Urlanis|1971|p=187}} til 1.251.000{{Sfn|Levy|2014|p=90}} }} }} '''Spænska erfðastríðið''' var [[styrjöld]] í [[Evrópa|Evrópu]] sem stóð frá [[1701]] til [[1714]]. Orsök styrjaldarinnar var möguleg sameining [[Spánn|Spánar]] og [[Frakkland]]s undir einum konungi af ætt [[Búrbónar|Búrbóna]] sem hefði raskað [[valdajafnvægi Evrópu]]. Þetta varð til þess að [[hið Heilaga rómverska ríki]], [[Bretland]] og [[Holland]] auk [[Savoja]], [[Prússland]]s og [[Portúgal]]s gerðu með sér bandalag gegn Spáni og Frakklandi. == Spænsku ríkiserfðirnar == [[Mynd:King_Charles_II_of_Spain.jpg|thumb|right|Andlát Karls 2. Spánarkonungs hratt styrjöldinni af stað.]] Það hafði lengi verið ljóst að [[Karl 2. Spánarkonungur]] myndi ekki ríkja lengi og myndi ekki eignast afkomendur vegna veikinda hans. Það voru einkum hin austurríska grein [[Habsborgarar|Habsborgara]] og franska konungsættin, [[Búrbónar]], sem tókust á um ríkiserfðir á Spáni að Karli látnum. [[Loðvík erfðaprins (1661-1711)]] var sá sem átti mest tilkall til spænsku krúnunnar þar sem hann var eini lögmæti sonur [[Loðvík 14.|Loðvíks 14.]] og spænsku prinsessunnar [[María Teresa Spánarprinsessa|Maríu Teresu]] sem var eldri hálfsystir Karls. Auk þess var föðuramma hans [[Anna frá Austurríki]] systir [[Filippus 4. Spánarkonungur|Filippusar 4.]] föður Karls. Bæði María og Anna höfðu samt gefið eftir allt tilkall til ríkiserfða þegar þær giftust og auk þess var Loðvík ríkisarfi í Frakklandi sem hefði þýtt konungssamband milli heimsveldanna tveggja. Hinn möguleikinn var [[Leópold 1. (HRR)|Leópold 1.]] keisari hins Heilaga rómverska ríkis af ætt Habsborgara. Þeir Karl voru [[systkinabörn]] þar sem móðir hans var líka systir Filippusar 4. Að auki hafði Filippus í erfðaskrá sinni látið ríkiserfðirnar ganga til austurrísku Habsborgaranna. Þessi leið var líka vandkvæðum háð þar sem hún hefði endurreist hið gríðarmikla veldi Habsborgara sem síðast var undir einni stjórn á 16. öld á tímum [[Karl 5. keisari|Karls 5.]]. Þriðji möguleikinn var [[Jósef Ferdinand af Bæjaralandi]] sem var barnabarn Leópolds í kvenlegg þannig að hann tilheyrði ekki Habsborgurum heldur [[Wittelsbach]]-ættinni. Hann var því mun vænlegri kandídat þar sem valdataka hans fól í sér litla hættu á sameiningu við Frakkland eða keisaradæmið. == Aðdragandi stríðs == Við lok [[Níu ára stríðið|Níu ára stríðsins]] 1697 komust Bretar og Frakkar að samkomulagi um að Jósef yrði ríkisarfi á Spáni en að hlutum spænska ríkisins í Evrópu yrði skipt. Spænska stjórnin mótmælti þessu og Karl 2. gerði erfðaskrá þar sem hann arfleiddi Jósef Ferdinand að öllum löndum Spánar, ekki bara þeim sem Frakkar og Bretar vildu að hann fengi. Furstinn dó hins vegar úr [[bólusótt]] árið 1699 og vandamálið kom því aftur upp. England og Frakkland gerðu því nýtt samkomulag þar sem [[Karl 6. keisari|Karl erkihertogi]] var útnefndur ríkisarfi en lönd Spánar á [[Ítalía|Ítalíu]] gengu til Frakklands. Austurríkismenn voru ósáttir við þetta fyrirkomulag því þeir ásældust Ítalíu fremur en Spán. Andstaðan var jafnvel enn meiri á Spáni og að lokum samþykkti Karl 2. að útnefna [[Filippus 5. Spánarkonungur|Filippus]], næstelsta son Loðvíks ríkisarfa, erfingja sinn. Frakkar, að áeggjan utanríkisráðherrans [[Jean-Baptiste Colbert af Torcy]], féllust á þennan ráðahag þótt það myndi óhjákvæmilega kosta stríð við Austurríkismenn. Karl 2. lést [[1. nóvember]] [[1700]] og [[24. nóvember]] lýsti [[Loðvík 14.]] Filippus af Anjou [[konungur Spánar|konung spænska heimsveldisins]]. [[Vilhjálmur 3. Englandskonungur]] gat ekki farið í stríð við Frakka þar sem hann skorti stuðning innanlands og féllst því treglega á þennan ráðahag árið 1701. Loðvík gekk hins vegar of langt í því að tryggja yfirráð Frakka þegar hann bannaði verslun milli Spánar og Englands og Hollands. Bretar gerðu þá samkomulag við Hollendinga og Austurríkismenn þar sem þeir sættust á að Filippus yrði Spánarkonungur, en að spænsku héruðin á Ítalíu skyldu ganga til Austurríkis auk [[Spænsku Niðurlönd|Spænsku Niðurlanda]]. Nokkrum dögum síðar lést [[Jakob 2. Englandskonungur]] í útlegð í Frakklandi og Loðvík lýsti því yfir að sonur hans [[Jakob Frans Stúart]] væri réttmætur konungur Englands. Þetta hafði þau áhrif á almenningsálitið í Englandi að Vilhjálmur fékk þann stuðning sem hann þurfti til að undirbúa stríð við Frakka. Hollendingar höfðu þá þegar tekið til við að koma sér upp her. == Stríðið == Stríðið hófst á því að Austurríkismenn undir stjórn [[Evgeníus af Savoja|Evgeníusar af Savoja]] gerðu innrás á Ítalíu 1702. Þrátt fyrir stærri her tókst Frökkum ekki að hrekja þá þaðan. [[Anna Englandsdrottning]] sem tók við völdum eftir lát Vilhjálms 1702 hélt stríðsundirbúningi áfram og það ár leiddi [[John Churchill]] hertogi af [[Marlborough]] sameinaðan her Breta, Hollendinga og Þjóðverja gegnum [[Niðurlönd]]. 1704 ákváðu Frakkar að halda með fransk-bæverskan her til [[Vínarborg]]ar. Marlborough hélt þá með sína heri gegnum Þýskaland um leið og Evgeníus hélt sínum her í norðurátt. Herirnir mættust í [[orrustan við Blenheim|orrustunni við Blenheim]] þar sem Englendingar, Hollendingar og Austurríkismenn unnu afgerandi sigur. Afleiðingin var sú að Bæjaraland dró sig út úr styrjöldinni. Brátt voru Frakkar hraktir frá Ítalíu, Spænsku Niðurlöndum og Þýskalandi og þungamiðja styrjaldarinnar fluttist til Spánar. Ósigrar Frakka í styrjöldinni gerðu það að verkum að landið var á barmi hruns og Loðvík neyddist til að semja um frið. Hann samþykkti að láta bandamönnunum Spán eftir ef hann fengi að halda [[Napólí]]. Bandamennirnir vildu hins vegar að hann sendi sjálfur her til að varpa eigin barnabarni, Filippusi 5., af stóli á Spáni. Loðvík féllst ekki á þetta og ákvað því að berjast til síðustu stundar. Herir bandalagsins voru þá komnir í ógöngur; þeir náðu ekki afgerandi árangri á Spáni og í Frakklandi sjálfu. Stuðningur við styrjöldina fór minnkandi í Bretlandi og [[1710]] komust íhaldsmenn til valda í ríkisstjórninni en þeir studdu friðarumleitanir. == Friðarsamningar == [[Mynd:Western_Europe_Utrecht_Treaty.jpg|thumb|right|Kort sem sýnir landamæri Vestur-Evrópu eftir friðarsamningana.]] Með [[Utrecht-samningarnir|Utrecht-samningunum]] 1713 hættu Bretar og Hollendingar þátttöku í stríðinu, viðurkenndu Filippus sem Spánarkonung gegn því að hann afsalaði sér öllu tilkalli til frönsku krúnunnar. [[Savoja]] fékk [[Sikiley]] og hluta af [[Hertogadæmið Mílanó|hertogadæminu Mílanó]] en Karl 4. keisari fékk Spænsku Niðurlönd, [[konungsríkið Napólí]], [[Sardinía|Sardiníu]] og stærstan hluta hertogadæmisins Mílanó. Spánn viðurkenndi yfirráð [[Portúgal]]s yfir [[Brasilía|Brasilíu]]. Bretar fengu [[Gíbraltar]] og [[Menorka]] og Frakkar gáfu eftir tilkall sitt til landsvæða [[Hudsonflóafélagið|Hudsonflóafélagsins]] í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]]. Árið eftir gerðu Frakkar og Austurríkismenn með sér friðarsamninga í [[Rastatt]] og [[Baden]] 1714 en [[Barselóna]], sem hafði stutt Karl keisara sem ríkisarfa, gafst ekki upp fyrir her Búrbóna fyrr en [[11. september]] 1714 eftir langt [[umsátrið um Barselóna|umsátur]]. ==Neðanmálsgreinar== <references group="lower-alpha"/> ==Heimildir== * {{cite book |last= Bruijn |first= J. R. |date= 2011 |title= The Dutch Navy of the Seventeenth and Eighteenth Centuries |location= Oxford |publisher= Oxford University Press |isbn= 9780986497353 |url=https://books.google.com/books?id=AZBHDwAAQBAJ&q=%22north+Foreland%22}} * {{cite book |last=Clodfelter |first=M. |title=Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures, 1492–2015 |url=https://archive.org/details/warfarearmedconf0000clod |year=2008 |publisher=McFarland |isbn=978-0-7864-7470-7 |edition=3rd}} * {{cite book |last=Dwyer |first =Philip G. |title=The Rise of Prussia 1700–1830 |year=2014 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-582-29268-0}} * {{cite book |last=Glete |first=Jan |title = War and the State in Early Modern Europe; Spain, the Dutch Republic and Sweden as Fiscal-Military States, 1500–1660 |url=https://archive.org/details/warstateinearlym0000glet |publisher=Routledge |year=2001 |isbn=978-0-415-22645-5}} * {{cite book |last=Levy |first=Jack |title=War in the Modern Great Power System: 1495 to 1975 |url=https://archive.org/details/warinmoderngreat0000jack |publisher=University of Kentucky |year=2014 |isbn=978-0-8131-6365-9}} * {{cite journal |last=Lynn |first=John A. |year=1994 |title=Recalculating French Army Growth during the Grand Siècle, 1610–1715 |url=https://archive.org/details/sim_french-historical-studies_fall-1994_18_4/page/n21 |journal=[[French Historical Studies]] |volume=18 |issue=4 |pages=881–906 |doi=10.2307/286722 |jstor=286722}} * {{cite book |last=Nimwegen |first=Olaf van|title=De Veertigjarige Oorlog 1672–1712: de strijd van de Nederlanders tegen de Zonnekoning |trans-title=Fjörutíu ára stríðið 1672–1712: Barátta Hollendinga gegn sólkonungnum |publisher=Prometheus |year=2020 |isbn=978-90-446-3871-4 |language=nl}} * {{cite journal |last=Ostwald |first=Jamel |title=The 'Decisive' Battle of Ramillies, 1706: Prerequisites for Decisiveness in Early Modern Warfare. |journal=History |date=2000 |volume=42 |issue=3 |pages=649–677 |doi=10.2307/120864 |jstor=120864 |url=https://doi.org/10.2307/120864 |url-access=subscription }} * {{Cite book |last=Ostwald |first=Jamel |title= Vauban under Siege: Engineering Efficiency and Martial Vigor in the War of the Spanish Succession |url=https://archive.org/details/vaubanundersiege0000ostw |date=2006 |publisher=Brill |isbn=978-90-47-41150-5}} * {{cite book |last=Rasler |first=Karen |title=The Great Powers and Global Struggle, 1490–1990 |url=https://archive.org/details/greatpowersgloba0000rasl |year=1994 |publisher=University Press of Kentucky |isbn=978-0-8131-1889-5}} * {{cite book |last=Storrs |first=Christopher |title=War, Diplomacy and the Rise of Savoy, 1690–1720 |year=2000 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=9780511496950}} * {{cite book |last=Urlanis |first=Boris Cezarevič |title=Wars and Population |year=1971 |publisher=Progress Publishing}} * {{cite book |last=Vault |first=François Eugène de|editor-last=Pelet |editor-first=Jean Jacques Germain baron |title=Mémoires militaires relatifs à la succession d'Espagne sous Louis XIV: Extraits de la correspondance de la cour et des généraux |volume=1 |orig-year=1845 |year=2016 |publisher=Wentworth Press |isbn=978-1-372-87768-1 |language=fr}} * {{cite book |last=Wijn |first=J.W. |title=Het Staatsche Leger: Deel VIII – Het tijdperk van de Spaanse Successieoorlog 1702–1705 (The Dutch States Army: Part VIII – The era of the War of the Spanish Succession 1702–1705) |publisher=Martinus Nijhoff |date=1956 |language=nl}} * {{cite book |last=Wilson |first=Peter |title=The Holy Roman Empire: A Thousand Years of Europe's History |url=https://archive.org/details/holyromanempiret0000pete |year=2016 |publisher=Allen Lane |isbn=978-1-84614-318-2}} ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Saga Spánar]] [[Flokkur:Stríð í Evrópu]] [[Flokkur:Stríð á 18. öld]] 9bg0rk428hbyuvu5cba94fgdjblnc92 0 73175 1979936 1636695 2026-09-23T12:47:47Z TKSnaevarr 53243 1979936 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Christian_V_of_Denmark.jpg|thumb|right|Kristján 5.]] '''Kristján 5.''' ([[danska]]: ''Christian d. femte''; [[15. apríl]] [[1646]] – [[25. ágúst]] [[1699]]) var konungur [[Dansk-norska ríkið|Dansk-norska ríkisins]] frá [[1670]] til dauðadags. Hann var sonur [[Friðrik 3. Danakonungur|Friðriks 3.]] og [[Soffía Amalía af Brunswick-Lüneburg|Soffíu Amalíu af Brunswick-Lüneburg]]. Hann giftist árið 1667 [[Charlotte Amalie af Hessen-Kassel]] og átti með henni átta börn, þar á meðal ríkisarfann [[Friðrik 4. Danakonungur|Friðrik]]. Hann var fyrsti erfðakonungur Danmerkur sem tók við samkvæmt [[Konungslögin|Konungslögum]] Friðriks 3. Kristján var vinsæll meðal alþýðu í Danmörku. Hann reyndi að ná [[Skánn|Skáni]] aftur undir Danmörku í [[Skánska stríðið|Skánska stríðinu]] 1675-1679 sem skilaði Dönum engum ávinningi. Hann leyfði alþýðufólki að fá stöður innan ríkisins meðal annars [[Peder Schumacher]] sem Kristján sló til greifa af [[Griffenfeld]] árið 1670 en um sama leyti tók hann upp nýju aðalstitlana „[[greifi]]“ og „[[fríherra]]“ í Danmörku. Kristján lét lögtaka [[Dönsku lög]] 1683 og [[Norsku lög]] 1687. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Danmerkur]] | frá = 1670 | til = 1699 | fyrir = [[Friðrik 3. Danakonungur|Friðrik 3.]] | eftir = [[Friðrik 4. Danakonungur|Friðrik 4.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} {{stubbur|saga}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Hertogar af Holtsetalandi]] {{fd|1646|1699}} [[Flokkur:Noregskonungar]] sbfjizpr5sldkdnh1hc5iu8k5kfzrkg 0 73813 1980061 1954319 2026-09-23T21:58:01Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980061 wikitext text/x-wiki '''Sigurjón Þ. Árnason''' (f. [[24. júlí]] [[1966]]) var bankastjóri [[Landsbanki Íslands|Landsbanka Íslands]] fyrir [[bankahrunið]]. Sigurjón lauk gráðu í vélaverkfræði við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] árið [[1992]]. Hann nam [[MBA]]-gráðu við [[Háskólinn í Minnesota|Háskólann í Minnesota]] og enn frekara framhaldsmnám við [[Tækniháskólinn í Berlín|Tækniháskólann í Berlín]]. Hann var ráðinn bankastjóri við Landsbankann í apríl 2003. Skömmu eftir bankahrunið starfaði hann um tíma við stundakennslu hjá [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólanum í Reykjavík]].<ref>Visir.is, [https://www.visir.is/g/2009619642702/sigurjon-th.-haettur-kennslu-i-hr „Sigurjón Þ. hættur kennslu í HR“] (skoðað 27. september 2019)</ref> Sigurjón var dæmdur í 3 og hálfs árs fangelsi haustið 2015 fyrir Imon-málið sem snerist um sölu Lands­bank­ans á eig­in bréf­um. Hann hafði áður, árið 2014 verið dæmdur í 12 mánaða fangelsi fyrir markaðsmisnotkun, þar af 9 mánuði skilorðsbundið.<ref>[https://kjarninn.is/frettir/sigurjon-th-arnason-daemdur-i-thriggja-og-halfs-ars-fangelsi-i-imon-malinu/ Sigurjón Þ. Árnason dæmdur í þriggja og hálfs árs fangelsi í Ímon-málinu.] Kjarninn. Skoðað 15. janúar 2016.</ref> ==Tenglar== * [http://www.capacent.is/?PageID=648 Capacent - Sigurjón Þ. Árnason CEO, Landsbanki Íslands hf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200814025103/http://www.capacent.is/?PageID=648 |date=2020-08-14 }} * [https://web.archive.org/web/20260114124535/https://www.si.is/media/idnthing/Idnthing2007_Sigurjon.pdf Atvinnulífið á Íslandi árið 2020] (pdf), erindi sem Sigurjón flutti á iðnþingi [[Samtök Iðnaðarins|Samtaka iðnarins]] árið 2007 * [http://www.vi.is/files/1445878438S%C3%9E%C3%81_16.03.2005%20pdf.pdf Íslandsvélin ofhitnar - þolum við þensluna betur nú?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305023533/http://www.vi.is/files/1445878438S%C3%9E%C3%81_16.03.2005%20pdf.pdf |date=2016-03-05 }} (pdf), erindi sem Sigurjón flutti á fundi hjá [[Verslunarráð Íslands|Verslunarráði Íslands]] 16. mars 2005 * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100205111455/www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item184069/ Seðlabankanum vorkunn] * [http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/03/18/ahyggjuefni_ad_sumir_vilji_ekki_nyta_audlindir/ Áhyggjuefni að sumir vilji ekki nýta auðlindir] * [http://this.is/nei/?p=1416 Við erum að bregðast ykkur – núna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081218070840/http://this.is/nei/?p=1416 |date=2008-12-18 }} * [http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/08/surt_ad_svona_for/ Súrt að svona fór] * [http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/02/15/akvedin_vonbrigdi/ „Ákveðin vonbrigði"] * [http://www.dv.is/folk/2011/9/12/mal-thetta-er-fellt-nidur/ „Mál þetta er fellt niður“; grein á Dv.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} == Tilvísanir == <references /> {{stubbur|æviágrip|Ísland}} {{f|1966}} [[Flokkur:Íslenskir bankastjórar]] [[Flokkur:Íslenskir verkfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir auðmenn]] [[Flokkur:Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]] 1jw7cngqe9xfjhmj4ygh4peqa66s12i 0 76096 1980063 1954850 2026-09-23T22:08:50Z ~2026-51329-26 121071 1980063 wikitext text/x-wiki {{fyrir|önnur varðskip með sama nafn|Varðskipið Þór}} {{Skip | nafn = ''Þór'' | mynd = 2 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg | alt = Þór við Reykjavíkurhöfn | skipstjóri = Einar H. Valsson | útgerð = [[Landhelgisgæsla Íslands]] | þyngd = 4.049<ref name="innanríkisráðuneyti">[https://www.innanrikisraduneyti.is/frettir/nr/27327 Rík ástæða til að fagna komu þórs].</ref> | lengd = 93,8<ref name="innanríkisráðuneyti" /> | breidd = 16<ref name="innanríkisráðuneyti" /> | dýpt = 6,5<ref name="innanríkisráðuneyti" /> | vélar = 2 × 450kw<br /> 1 × 883kw<br /> 2 × 4.500kW | hraði = 19,5 | tegund = Varðskip | bygging = ASMAR herskipasmíðastöðin, [[Síle]] | vopn = 1x 40mm bofors 2x m2 browning }} '''Varðskipið ''Þór''''' er [[varðskip]] í eigu [[Landhelgisgæsla Íslands|Landhelgisgæslu Íslands]]. Það er fjórða skipið í eigu Landhelgisgæslunnar til að bera nafnið ''Þór''. Skipið var sjósett var í [[ASMAR]] skipasmíðastöðinni í [[Síle]] þann [[28. apríl]] árið [[2009]]. ''Þór'' er 4.250 [[brúttótonn]], 93,65 m á [[lengd]] og 16 á [[breidd]]. Það er knúinn tveimur 4.500 kW aðalvélum með ganghraða allt að 19,5 [[hnútur (mælieining)|hnútum]] og dráttargeta er 120 [[tonn]]. Í áhöfn skipsins eru 18 og svefnpláss fyrir 48 um borð.{{heimild vantar}} ''Þór'' er hannaður af [[Rolls Royce Marine]] í [[Noregur|Noregi]] með norska varðskipið [[Harstadt (varðskip)|Harstadt]] sem fyrirmynd. == Myndir == <gallery> Mynd:1 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:2_Arrival_of_Thor_-_Icelandic_Coast_Guard_2011-10-27_Reykjavik.jpg| Mynd:3 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:4 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:4a Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:5 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:6 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:7 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:8 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:9 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:10 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:12 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:B Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:D Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| </gallery> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * http://www.lhg.is/starfsemi/adgerdasvid/nyttvardskipthor/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307201720/http://www.lhg.is/starfsemi/adgerdasvid/nyttvardskipthor/ |date=2012-03-07 }} * https://www.lhg.is/media/skip/thor/VS_THOR_Einblodungur_web.pdf PDF * https://www.innanrikisraduneyti.is/frettir/nr/27327 * http://www.dv.is/frettir/2011/10/29/luxus-thor-kominn-til-hafnar/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120104024728/http://www.dv.is/frettir/2011/10/29/luxus-thor-kominn-til-hafnar/ |date=2012-01-04 }} * [http://mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/04/29/glaesilegur_thor_sjosettur/ „Glæsilegur Þór sjósettur“] á Mbl.is. === Video === [http://www.youtube.com/watch?v=75IuVwbB-0o&feature=youtu.be New Icelandic Coast Guard Vessel Thor (Þór)] {{DEFAULTSORT:Þór (2009)}} [[Flokkur:Byggt 2009]] [[Flokkur:Íslensk varðskip]] l6fumyyu55zorpdpxog47c13nmatso5 1980064 1980063 2026-09-23T22:09:56Z ~2026-51329-26 121071 1980064 wikitext text/x-wiki {{fyrir|önnur varðskip með sama nafn|Varðskipið Þór}} {{Skip | nafn = ''Þór'' | mynd = 2 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg | alt = Þór við Reykjavíkurhöfn | skipstjóri = Páll Geirdal | útgerð = [[Landhelgisgæsla Íslands]] | þyngd = 4.049<ref name="innanríkisráðuneyti">[https://www.innanrikisraduneyti.is/frettir/nr/27327 Rík ástæða til að fagna komu þórs].</ref> | lengd = 93,8<ref name="innanríkisráðuneyti" /> | breidd = 16<ref name="innanríkisráðuneyti" /> | dýpt = 6,5<ref name="innanríkisráðuneyti" /> | vélar = 2 × 450kw<br /> 1 × 883kw<br /> 2 × 4.500kW | hraði = 19,5 | tegund = Varðskip | bygging = ASMAR herskipasmíðastöðin, [[Síle]] | vopn = 1x 40mm bofors 2x m2 browning }} '''Varðskipið ''Þór''''' er [[varðskip]] í eigu [[Landhelgisgæsla Íslands|Landhelgisgæslu Íslands]]. Það er fjórða skipið í eigu Landhelgisgæslunnar til að bera nafnið ''Þór''. Skipið var sjósett var í [[ASMAR]] skipasmíðastöðinni í [[Síle]] þann [[28. apríl]] árið [[2009]]. ''Þór'' er 4.250 [[brúttótonn]], 93,65 m á [[lengd]] og 16 á [[breidd]]. Það er knúinn tveimur 4.500 kW aðalvélum með ganghraða allt að 19,5 [[hnútur (mælieining)|hnútum]] og dráttargeta er 120 [[tonn]]. Í áhöfn skipsins eru 18 og svefnpláss fyrir 48 um borð.{{heimild vantar}} ''Þór'' er hannaður af [[Rolls Royce Marine]] í [[Noregur|Noregi]] með norska varðskipið [[Harstadt (varðskip)|Harstadt]] sem fyrirmynd. == Myndir == <gallery> Mynd:1 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:2_Arrival_of_Thor_-_Icelandic_Coast_Guard_2011-10-27_Reykjavik.jpg| Mynd:3 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:4 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:4a Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:5 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:6 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:7 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:8 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:9 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:10 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:12 Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:B Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| Mynd:D Arrival of Thor - Icelandic Coast Guard 2011-10-27 Reykjavik.jpg| </gallery> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * http://www.lhg.is/starfsemi/adgerdasvid/nyttvardskipthor/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307201720/http://www.lhg.is/starfsemi/adgerdasvid/nyttvardskipthor/ |date=2012-03-07 }} * https://www.lhg.is/media/skip/thor/VS_THOR_Einblodungur_web.pdf PDF * https://www.innanrikisraduneyti.is/frettir/nr/27327 * http://www.dv.is/frettir/2011/10/29/luxus-thor-kominn-til-hafnar/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120104024728/http://www.dv.is/frettir/2011/10/29/luxus-thor-kominn-til-hafnar/ |date=2012-01-04 }} * [http://mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/04/29/glaesilegur_thor_sjosettur/ „Glæsilegur Þór sjósettur“] á Mbl.is. === Video === [http://www.youtube.com/watch?v=75IuVwbB-0o&feature=youtu.be New Icelandic Coast Guard Vessel Thor (Þór)] {{DEFAULTSORT:Þór (2009)}} [[Flokkur:Byggt 2009]] [[Flokkur:Íslensk varðskip]] ddyg9837q542jq4wwjzpspbf5jfkrvg 0 76372 1980076 1957108 2026-09-24T00:13:08Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980076 wikitext text/x-wiki '''Suomen Keskustanuoret''' er ungliðahreyfing [[Finnski miðjuflokkurinn|Finnska miðjuflokksins]] (Suomen Keskusta). Hreyfingin á m.a. aðild að [[Nordiska Centerungdomens Förbund]]. == Tengill == * [https://web.archive.org/web/20260404082944/https://keskustanuoret.fi/ Suomen Keskustanuoret] {{stubbur|stjórnmál}} [[Flokkur:Finnskir stjórnmálaflokkar]] ttx8rsc52ewv0ijnlz9ie4lqxvod4pi 0 77067 1980057 1460230 2026-09-23T21:16:54Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980057 wikitext text/x-wiki [[Mynd:PLoSBiol3.5.Fig7ChromosomesAluFish.jpg|thumb|Litningar konu (XX) en konan hefur jafn mörg pör af samlitningum (litningapör 1 til 22) og karlar (að neðan). Konan hefur tvo [[X-litningur|X-litninga]], en það eru kynlitningarnir.]] [[Mynd:Human male karyotype.gif|thumb|Litningar manns (XY), hérna eru samlitningar fyrstu 22 litningapörin eins og í konun, en menn hafa svo einn [[X-litningur|X-litning]] og einn [[Y-litningur|Y-litning]] sem eru kynlitningarnir.]] '''Samlitningur''' eða '''líkamslitningur''' (einnig '''A-litningur'''<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20030501061022/www3.hi.is/~jongud/bioinfo/basics.html]</ref> og sjaldan '''líkfrumulitningur''') kallast þeir [[litningur|litningar]] sem eru ekki [[kynlitningur|kynlitningar]]. Í [[maður|mönnum]] fyrirfinnast almennt 44 samlitningar (22 samlitningapör), þar sem 23. litningaparið samanstendur af [[X-litningur|X-]] og [[Y-litningur|Y-litningunum]] (kynlitningunum). Það eru jafn margir samlitningar í konum og körlum.<ref>{{Cite book | last=Griffiths | first=Anthony J. F. | authorlink=Anthony J. F. Griffiths | coauthors= | title=An Introduction to genetic analysis | date=1999 | publisher=W.H. Freeman | location=New York | isbn=071673771X | pages= | url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?highlight=autosome&rid=iga.section.222}} {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Heimildir == <references/> [[Flokkur:Litningar]] d8rvcx2m0a6hlfdkcedu23vx841uk42 0 77860 1980011 1597142 2026-09-23T17:05:26Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 5 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980011 wikitext text/x-wiki '''Norges gamle love indtil 1387''' – skammstafað '''NGL''' – er heildarútgáfa á norskum lögbókum og réttarbótum (til 1387), sem varðveittar eru. Árið 1830 samþykkti norska Stórþingið að leggja fram fé til að gefa út hin fornu [[lög]] og [[réttarbót|réttarbætur]] Noregs. [[Rudolf Keyser]] tók við verkinu 1834 og vann að því mörg ár með [[Peter Andreas Munch]], að skrifa upp handrit í Noregi, Danmörku og Svíþjóð. Á árunum 1846–1849 komu svo út fyrstu þrjú bindin: ''Norges gamle love indtil 1387''. Síðar var haldið áfram með útgáfuna, og gaf [[Gustav Storm]] út 4. bindið 1885, og loks gaf hann út 5. bindið 1895 í samvinnu við [[Ebbe Hertzberg]]. Í 5. bindinu eru skrár og ítarlegt orðasafn yfir lögbækurnar. Útgáfan er enn að miklu leyti í fullu gildi, þó að [[gotneskt letur]] sem lagatextarnir eru prentaðir með, sé ekki aðgengilegt nútímalesendum. Nokkrir íslenskir lagatextar eru í útgáfunni. == Efni bókanna == === Fyrsta bindi === Í fyrsta bindi eru lögbækur og [[Réttarbót|réttarbætur]] frá því fyrir [[1264]], þ.e. frá dögum [[Hákon gamli|Hákonar gamla]] og eldri. * [[Gulaþingslög]] hin fornu. * [[Frostaþingslög]] hin fornu. ** Sem viðauki er birt íslenska lögbókin [[Járnsíða]] eða [[Hákonarbók]], sem einkum var byggð á Frostaþingslögunum. * [[Bjarkeyjarréttur]] eða [[bæjarmannalög]] hin fornu. * Kristinréttur úr [[Borgarþingslög]]unum fornu. * Kristinréttur úr [[Eiðsivaþingslög]]unum fornu. * [[Kristinréttur Sverris konungs]]. * Þrettán réttarbætur og tilskipanir frá því fyrir 1264, sú elsta: „Um rétt Noregskonungs á Íslandi og rétt Íslendinga í Noregi“, frá dögum [[Ólafur digri|Ólafs helga]]. === Annað bindi === Í öðru bindi eru lögbækur og réttarbætur frá dögum [[Magnús lagabætir|Magnúsar lagabætis]], [[1264]]–[[1280]]: * [[Landslög Magnúsar lagabætis]] ([[Landslögin nýju]]). * [[Bæjarlögin nýju]] eða [[Bjarkeyjarréttur hinn nýi]]. * Nýr kristinréttur, gefinn út af Magnúsi lagabæti. ** [[Borgarþings-kristinréttur hinn nýi]]. ** [[Gulaþings-kristinréttur hinn nýi]]. * [[Kristinréttur Jóns rauða]] [[erkibiskup]]s. * [[Hirðskrá]]. * Átta réttarbætur og tilskipanir frá tímabilinu 1264–1280. === Þriðja bindi === Í þriðja bindi eru 134 [[Réttarbót|réttarbætur]] frá árabilinu [[1280]]–[[1387]], og [[Statúta|statútur]] [[erkibiskup]]a. Meðal réttarbótanna má nefna: * [[Sauðabréfið]] færeyska, frá [[28. júní]] [[1298]]. === Fjórða bindi === Í fjórða bindi eru viðaukar við fyrstu þrjú bindin, lýsing þeirra handrita sem notuð voru og ítarefni. Meðal viðaukanna eru: * Brot úr lögbókum sem fundist höfðu í Ríkisskjalasafninu norska, m.a.: * Tíu blöð og blaðhlutar úr lögbók með hendi [[Haukur Erlendsson|Hauks lögmanns Erlendssonar]], með (Gulaþings)landslögum Magnúsar lagabætis, bæjarlögum hans og hirðskrá. * [[Jónsbók]], hin forna lögbók Íslendinga. === Fimmta bindi === Í fimmta bindi eru nokkrar viðbætur, orðasafn (Glossarium), leiðréttingar o.fl. Meðal viðaukanna eru: * Brot úr Frostaþingslögunum fornu, eftir handriti í Tübingen. * Útdráttur úr [[Járnsíða|Járnsíðu]]. * [[Kristinréttur hinn nýi]], eða [[Kristinréttur Árna Þorlákssonar]] Skálholtsbiskups. == Tenglar == * [https://web.archive.org/web/20160112065554/http://da2.uib.no/cgi-win/WebBok.exe?slag=lesbok&bokid=ngl1 Norges gamle love, 1. bindi] * [https://web.archive.org/web/20060820065817/http://da2.uib.no/cgi-win/WebBok.exe?slag=lesbok&bokid=ngl2 Norges gamle love, 2. bindi] * [https://web.archive.org/web/20070607095946/http://da2.uib.no/cgi-win/WebBok.exe?slag=lesbok&bokid=ngl3 Norges gamle love, 3. bindi] * [https://web.archive.org/web/20070609083001/http://da2.uib.no/cgi-win/WebBok.exe?slag=lesbok&bokid=ngl4 Norges gamle love, 4. bindi] * [https://web.archive.org/web/20070609082621/http://da2.uib.no/cgi-win/WebBok.exe?slag=lesbok&bokid=ngl5 Norges gamle love, 5. bindi] * ''Glossarium zu Norges gamle Love indtil 1387''. Volltextversion auf CD-ROM eingeleitet u. mit e. Bibliographie versehen von Hans Fix. Saarbrücken: AQ-Verlag [[2013]]. ISBN 978-3-922441-47-2 [[Flokkur:Saga Noregs]] [[Flokkur:Lögfræði]] nsgowi7ohgszjo6v2i85k9g1m815jus 0 79029 1980088 1902812 2026-09-24T01:39:24Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980088 wikitext text/x-wiki {{Sjá einnig|forsetaúrskurður}} '''Tilskipun''' er bindandi fyrirmæli af hálfu þjóðhöfðingja, oft [[forseti|forseta]] eða [[konungur|konungs]], [[dómari|dómara]] eða annars yfirvalds. Í sumum löndum hefur heitið neikvæða tengingu við alræðistilburði í daglegu máli. Tilskipun getur einnig átt við [[Evróputilskipun|Evróputilskipanir]] sem eru bindandi fyrir aðildarríkin en lætur þeim eftir að framfylgja þeim þannig að ríkin geti tekið tillit til séraðstæðna hjá sér. Tilskipanir ber að innleiða í landsrétt ólíkt reglugerðum bandalagsins sem hvorki á, né má innleiða í landsrétt. Tilskipanir geta myndað bein réttaráhrif fyrir þegna bandalagsríkjanna. [[Forseti Bandaríkjanna]] hefur heimild til að gefa út [[framkvæmdatilskipun|framkvæmdatilskipanir]] og er það ein af helstu valdheimildum forseta á sviði framkvæmdavalds.<ref>{{cite magazine| title=What is an Executive Order?| volume=17| issue=1| date=Fall 2016| url=https://www.americanbar.org/groups/public_education/publications/teaching-legal-docs/what-is-an-executive-order-/| magazine=Insights on Law and Society| publisher=American Bar Association| issn=1531-2461| access-date=January 1, 2018| archive-date=júlí 30, 2025| archive-url=https://web.archive.org/web/20250730200727/https://www.americanbar.org/groups/public_education/publications/teaching-legal-docs/what-is-an-executive-order-/| url-status=dead}}</ref> [[Fylkisstjóri|Fylkisstjórar]] geta líka gefið út framkvæmdatilskipanir. == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Stjórnmálafræði]] [[Flokkur:Lögfræði]] [[Flokkur:Evrópusambandið]] 3xz5u10pw8qoen6qh5tnk7sn4cj7vc6 1 79789 1980033 741001 2026-09-23T19:13:28Z Kippur 102542 Nýr hluti: /* Stefna um vélþýðingu */ 1980033 wikitext text/x-wiki '''Stundum eru útkómur vélrænna þýðinganna betri þegar menn hjálpa vélinni, oft er þýðing betri þegar maður tilgreinir öll nöfn í textanum til dæmis. Með þessum aðferðum hefur vélræn þýðing verið gagnleg tækni til að hjálpa mannþýðendum og getur enn stundum framkvæmt þýðingar sem eru nothæfar, til dæmis veðurspár.''' Þetta þarf að laga og upptalningarnar líka. --[[Kerfissíða:Framlög/85.197.210.44|85.197.210.44]] 18. september 2009 kl. 12:24 (UTC) : Heitir þetta svo ekki [[vélþýðing]]? --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 18. september 2009 kl. 12:28 (UTC) :: Ég veit að þetta ég hæðnislegt. Með þessu, ég vildi segja: ::: ''Með þessum aðferðum hefur vélræn þýðing verið gagnleg tækni til að hjálpa mannþýðendum.'' ::: "With these techniques, machine translations have become a useful tool to help human translators." :: og þetta: ::: ''aðlaga þýðingarnar að atvinnugrein sinni (til dæmis veðurspám) sem bætir útkómur með því að takmarka röð leyfilegra staðgengdanna.'' ::: "to customise translations to one’s professions (for example weather forecasting), which improves the output of the translation by limiting the set/group of allowable word substitutions'' :: Ég vona að þetta hjálpi þér að skilja mig! @_@ [[Notandi:Maxí|Maxí]] :::Ég er búinn að endurskrifa hluta textans, kannski hann sé ekki svo erfitt að skilja núna. [[Notandi:Maxí|Maxí]] 18. september 2009 kl. 12:49 (UTC) == Stefna um vélþýðingu == Hvað er nákvæma stefna Wikipediu um velþýðingu og mállæsi í tungumáli? [[Notandi:Kippur|Kippur]] ([[Notandaspjall:Kippur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 19:13 (UTC) hcv0v25bxk2pwvj12ljxdnzsd5kiyiw 1980034 1980033 2026-09-23T19:21:35Z Kippur 102542 /* Stefna um vélþýðingu */ Leiðrétti innsláttarvillu 1980034 wikitext text/x-wiki '''Stundum eru útkómur vélrænna þýðinganna betri þegar menn hjálpa vélinni, oft er þýðing betri þegar maður tilgreinir öll nöfn í textanum til dæmis. Með þessum aðferðum hefur vélræn þýðing verið gagnleg tækni til að hjálpa mannþýðendum og getur enn stundum framkvæmt þýðingar sem eru nothæfar, til dæmis veðurspár.''' Þetta þarf að laga og upptalningarnar líka. --[[Kerfissíða:Framlög/85.197.210.44|85.197.210.44]] 18. september 2009 kl. 12:24 (UTC) : Heitir þetta svo ekki [[vélþýðing]]? --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 18. september 2009 kl. 12:28 (UTC) :: Ég veit að þetta ég hæðnislegt. Með þessu, ég vildi segja: ::: ''Með þessum aðferðum hefur vélræn þýðing verið gagnleg tækni til að hjálpa mannþýðendum.'' ::: "With these techniques, machine translations have become a useful tool to help human translators." :: og þetta: ::: ''aðlaga þýðingarnar að atvinnugrein sinni (til dæmis veðurspám) sem bætir útkómur með því að takmarka röð leyfilegra staðgengdanna.'' ::: "to customise translations to one’s professions (for example weather forecasting), which improves the output of the translation by limiting the set/group of allowable word substitutions'' :: Ég vona að þetta hjálpi þér að skilja mig! @_@ [[Notandi:Maxí|Maxí]] :::Ég er búinn að endurskrifa hluta textans, kannski hann sé ekki svo erfitt að skilja núna. [[Notandi:Maxí|Maxí]] 18. september 2009 kl. 12:49 (UTC) == Stefna um vélþýðingu == Hvað er nákvæma stefna Wikipediu um vélþýðingu og mállæsi í tungumáli? [[Notandi:Kippur|Kippur]] ([[Notandaspjall:Kippur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 19:13 (UTC) 1dghj1u6jojeav2dk1prb1a5cgtetkb 1980035 1980034 2026-09-23T19:31:26Z Berserkur 10188 1980035 wikitext text/x-wiki '''Stundum eru útkómur vélrænna þýðinganna betri þegar menn hjálpa vélinni, oft er þýðing betri þegar maður tilgreinir öll nöfn í textanum til dæmis. Með þessum aðferðum hefur vélræn þýðing verið gagnleg tækni til að hjálpa mannþýðendum og getur enn stundum framkvæmt þýðingar sem eru nothæfar, til dæmis veðurspár.''' Þetta þarf að laga og upptalningarnar líka. --[[Kerfissíða:Framlög/85.197.210.44|85.197.210.44]] 18. september 2009 kl. 12:24 (UTC) : Heitir þetta svo ekki [[vélþýðing]]? --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 18. september 2009 kl. 12:28 (UTC) :: Ég veit að þetta ég hæðnislegt. Með þessu, ég vildi segja: ::: ''Með þessum aðferðum hefur vélræn þýðing verið gagnleg tækni til að hjálpa mannþýðendum.'' ::: "With these techniques, machine translations have become a useful tool to help human translators." :: og þetta: ::: ''aðlaga þýðingarnar að atvinnugrein sinni (til dæmis veðurspám) sem bætir útkómur með því að takmarka röð leyfilegra staðgengdanna.'' ::: "to customise translations to one’s professions (for example weather forecasting), which improves the output of the translation by limiting the set/group of allowable word substitutions'' :: Ég vona að þetta hjálpi þér að skilja mig! @_@ [[Notandi:Maxí|Maxí]] :::Ég er búinn að endurskrifa hluta textans, kannski hann sé ekki svo erfitt að skilja núna. [[Notandi:Maxí|Maxí]] 18. september 2009 kl. 12:49 (UTC) == Stefna um vélþýðingu == Hvað er nákvæma stefna Wikipediu um vélþýðingu og mállæsi í tungumáli? [[Notandi:Kippur|Kippur]] ([[Notandaspjall:Kippur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 19:13 (UTC) : Notaðu frekar Pottinn. Þessi síða er um hugtakið vélþýðing. [https://is.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Potturinn Potturinn] --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 19:31 (UTC) 8ubu20qwrrmcbvtief9omes2ic89abx 0 80133 1979984 1951905 2026-09-23T15:11:14Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 7 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1979984 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = McG | image = McG at WonderCon 2009 1.JPG | imagesize =250px | caption = | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1970|8|9}} | location = [[Kalamazoo]] í [[Michigan]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | birthname = Joseph McGinty Nichol | yearsactive = 2000 - }} '''Joseph McGinty Nichol''' (fæddur 9. ágúst 1970), betur þekktur sem '''McG''', er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[leikstjóri]] og [[framleiðandi]] kvikmynda og sjónvarpsþátta, ásamt því að vera fyrrverandi upptökustjóri. McG á sitt eigið framleiðslufyrirtæki, Wonderland Sound and Vision, stofnað 2001, sem hefur séð um framleiðslu á þeim kvikmyndum og sjónvarpsþáttum sem hann hefur unnið við síðan hann gerði [[Charlie's Angels: Full Throttle]]. == Einkalíf == Joseph McGinty Nichol fæddist í [[Kalamazoo]] í [[Michigan]] og ólst upp í [[Newport Beach]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]]. Þar sem bæði frændi hans og afi hans voru báðir kallaðir Joe, þá var hann nefndur McG af móður sinni til þess að losna undan misskilningi, en gælunafnið festist við hann síðan hann fæddist.<ref name=hotwheels/> Hann á einn bróður og faðir hans á fyrirtæki sem prófar lyf fyrir lyfjafyrirtæki. McG stundaði nám við Corona del Mar High School, þar sem hann kynntist [[Mark McGrath]]. Í fyrstu vildi hann verða aðalsöngvari í hljómsveit sem hann stofnaði með honum. En hann náði aldrei að vera aðalsöngvarinn og bað McGrath um að taka við, vann hann bakvið tjöldin sem framleiðandi og sölumaður í staðinn. Þegar hann var 22 ára sótti hann [[Kaliforníuháskóli í Irvine|Kaliforníuháskóla í Irvine]] og tók BA-gráðu í sálfæði,<ref name=awards/>. Á sama tíma vann McG sem ljósmyndari með því að taka myndir af hljómsveitum og tónlistarmönnum. Þetta leiddi hann til þess að stofna G Recordings árið 1993.<ref>{{cite web|last=|first=|title=McG|publisher=Hollywood.com|date=|url=http://www.hollywood.com/celebrity/187164/Joseph_McGinty_Nichol|accessdate=2009-09-17|archiveurl=https://archive.today/20120530055007/http://www.hollywood.com/celebrity/187164/Joseph_McGinty_Nichol|archivedate=2012-05-30}}</ref> Í desember 2008 var hann verðlaunaður sem Kodak-kvikmyndagerðarmaður ársins af CineAsia.<ref>{{cite web|author=Dave McNary|title=CineAsia salutes McG|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2008-11-17|url=http://www.variety.com/article/VR1117995992.html?categoryid=13&cs=1|accessdate=2009-01-30|archive-date=2009-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090218130503/http://www.variety.com/article/VR1117995992.html?categoryid=13&cs=1|url-status=dead}}</ref> == Ferill == === Tónlist === Árið 1995, McG framleiddi fyrsta albúm [[Sugar Ray]] og er samhöfundur að nokkrum lögum, þar á meðal „Fly“. Tónlistarferill hans innihélt yfir fimmtíu tónlistmyndbönd, eins og „All Star“ með [[Smash Mouth]] og „Pretty Fly (For a White Guy)“ með [[The Offspring]]. === Tónlistarmyndbönd === McG leikstýrði auk þess heimildarmyndum um [[Korn]] og [[Sugar Ray]]. Árið 1997 fékk hann Billboard-tónlistarverðlaunin fyrir besta popvideo ársins fyrir ''Walking on the Sun'' með Smash Mouth og ''Music Video Production Association'' verðlaunin fyrir besta popvideo ársins fyrir ''Fly'' með Sugar Ray.<ref name=awards>{{cite web|author=|title=McG Hollywood Breakthrough Directing Award™|work=HollywoodAwards.com|date=2002-10-01|url=http://hollywoodawards.com/breakthrough/index.html|accessdate=2009-07-01|archive-date=2009-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090305235601/http://www.hollywoodawards.com/breakthrough/index.html|url-status=dead}}</ref> === Sjónvarpsauglýsingar === McG leikstýrði auglýsingum fyrir Major League Baseball og [[Coca-Cola]]. Ein auglýsing hans fyrir [[Gap]] var verðlaunuð árið 1999 við Alþjóðlegu kvikmyndahátíðina í London.<ref name=mcgcareer>{{cite web|author=|title=McG Biography|work=StarPulse.com|date=2009-01-30|url=http://www.starpulse.com/Actors/McG/Biography/|accessdate=2009-01-30|archive-date=2009-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090217071051/http://www.starpulse.com/Actors/McG/Biography/|url-status=dead}}</ref> === Kvikmyndir === Árið 2000 þá var McG boðið af [[Drew Barrymore]] að leikstýra [[Englar Charlies (kvikmynd)|Charlie's Angels]] þar sem hún var svo hrifin af tónlistarmyndböndum hans. Sem hann samþykkti, þar sem honum langaði í stærri verkefni og seldi myndina til stúdíó yfirmannanna, sem voru í fyrstu tregir en létu svo undan á endanum. Myndin var frumsýnd árið 2000 og tók hún inn yfir 250 milljónir dollara alþjóðlega, við misjafna hrifningu gagnrýnanda og áhorfenda. Samt sem áður þá vann hann Hollywood Breakthrough verðlaunin á Hollywood Kvikmyndahátíðinni árið 2002.<ref name=awards/> Í febrúar 2002, þá vann hann með Jon Peters og Lorenzo di Bonaventura við fimmtu myndina í [[Superman]] seríunni sem var þá á þróunarstiginu. McG og Peters réðu [[J.J. Abrams]] til þess að skrifa handritið að myndinni sem kallaðist ''Superman: Flyby'', sem var gefið út í júlí 2002.<ref>{{cite news|author=Mike White|title=''Superman'': Grounded|work=Cashiers du Cinemart|date=|url=http://www.impossiblefunky.com/archives/issue_15/15_superman.asp?IshNum=15|accessdate=2009-01-31|archive-date=2012-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20120627062338/http://www.impossiblefunky.com/archives/issue_15/15_superman.asp?IshNum=15|url-status=dead}}</ref> Eftir að hafa losað sig undan verkefninu til þess að gera [[Charlie's Angels: Full Throttle]] í september 2002, þá var McG skipt út fyrir [[Brett Ratner]]. Warner Bros. voru enn ánægðir með hann og enduréðu hann til þess að leikstýra ''Superman: Flyby'' í apríl 2003 eftir að Ratner datt út. Á meðan hann var enn við verkefnið þá skipulögðu McG og stjórnendurnir [[söguborð]], hugmyndir og staðsetningar ásamt breytingum að handritinu. En ekkert gerðist og McG yfirgaf verkefnið, vegna flughræðslu til [[Sydney]], [[Ástralía|Ástralíu]].<ref>{{cite news|author=Lew Irwin|url=http://imdb.com/news/wenn/2005-10-19#celeb9|title=Moviemaker McG's Fear of Flying Cost Him ''Superman''|publisher=[[Internet Movie Database]]|date=[[2005-10-19]]|accessdate=2009-01-31|archive-date=2006-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20060520222604/http://www.imdb.com/news/wenn/2005-10-19/#celeb9|url-status=dead}}</ref> Þetta gerði það að verkum að [[Bryan Singer]] endaði með að leikstýra [[Superman Returns]].<ref>{{cite web|author=|title=The Strange and Evil Tale of the Production of Superman V|work=Electirc-Escape.net|date=2009-01-30|url=http://electric-escape.net/?q=node/1073|accessdate=2009-01-30|archive-date=2009-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090217123210/http://electric-escape.net/?q=node%2F1073|url-status=dead}}</ref> Árið 2006 þá leyfði Warner Bros., McG sem "virtist vera að lagast sem sögumaður og langaði að vinna að betri verkefnum" til þess að leikstýra íþrótta-drama myndinni ''We Are Marshall''.<ref name=hotwheels/> Þó að myndin fékk misjafna dóma, en McG var hyllt fyrir að hafa komið sögunni vel frá sér. Jessica Reaves frá [[Chicago Tribune]] sagði að "McG sýnir nýja hlið á sér. Senur eins og flugslyið og afleiðingar þess voru vel gerðar.<ref>{{Cite web |url=http://chicago.metromix.com/movies/review/movie-review-we-are/162977/content |title=Geymd eintak |access-date=2009-09-29 |archive-date=2009-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504135423/http://chicago.metromix.com/movies/review/movie-review-we-are/162977/content |url-status=dead }}</ref> McG ákvað ásamt [[Adam Brody]], að gera endurgerð af [[Revenge of the Nerds]], sem átti að vera frumsýnd árið 2007 með fjármang upp á 5 milljónir dollara og upptökur áttu að byrja við Emory University. Samt sem áður, eftir að hafa fengið handritið, háskólayfirvöld bökkuðu út tveim vikum áður en upptökur hófust, þar sem handritið var illa skrifað. Þetta leiddi til þess að myndin var tekin upp við Agnes Scott College í tvær vikur, en eftir á, Fox Atomic og framleiðendur settu það upp í hillu vegna skorts af víðskotum, opna rýmið við Emorys háskólann hefði gefið þeim það, og þar sem vetur var að nálgast hratt, sem myndi gera það erfitt fyrir að ná þeim senum sem þeir þurftu.<ref>{{cite web|author1=Josh Grossberg|title=No ''Revenge'' for New Nerds|work=[[Entertainment Weekly]]|date=2006-11-22|url=http://www.eonline.com/uberblog/b53817_No_Revenge_for_New_Nerds.html|accessdate=2009-01-31}}</ref> Ásamt því að yfirmaður stúdíósins Peter Rice var ósáttur með þær upptökur sem voru til staðar.<ref>{{cite web|author1=Variety Staff|author2=Nicole Laporte|author3=Alex Romanelli|title=Atomic blast to 'Nerds'|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2006-11-21|url=http://www.variety.com/article/VR1117954365.html?categoryid=13&cs=1|accessdate=2009-01-31|archive-date=2009-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090202082854/http://www.variety.com/article/VR1117954365.html?categoryid=13&cs=1|url-status=dead}}</ref> Þann 2. ágúst 2007, þá skrifaði McG undir þriggja ára- framleiðslu samning fyrir hönd Wonderland Sound and Vision við Warner Bros., með áætlun um að ''framleiða þrjár myndir á ári'' og leikstýra ''einni af þeim hvert ár''. Fyrstu þrjár myndirnar áttu að vera ''Nightcrawlers'', ''Yucatan'', og ''Maintenance''.<ref>{{cite web|last=Campbell|first=Christopher|title=McG is a 'Maintenance' Man|publisher=Cinematical.com|date=2007-08-10|url=http://www.cinematical.com/2007/08/10/mcg-is-a-maintenance-man/|accessdate=2009-09-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181216210823/http://www.cinematical.com/2007/08/10/mcg-is-a-maintenance-man/|archivedate=2018-12-16|url-status=dead}}</ref> Samt sem áður leit engin af þessum myndum dagsins ljós.<ref>{{cite web|last=Bartyzel|first=Monika|title=McG Gets New McDeal|publisher=Cinematical.com|date=2007-08-02|url=http://www.cinematical.com/2007/08/02/mcg-gets-new-mcdeal/|accessdate=2009-09-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070819233134/http://www.cinematical.com/2007/08/02/mcg-gets-new-mcdeal/|archivedate=2007-08-19|url-status=dead}}</ref> Næsta kvikmynda verkefni McGs var [[Terminator Salvation]] (2009), fjórða myndin í Terminator seríunni. Eftir að Halcyon Company keypti réttinn, réðu þeir McG fyrir verkefnið sem hann fékk 6 million dollara fyrir.<ref name=latimes>{{cite web|url=http://www.latimes.com/business/la-fi-ct-terminator26-2009may26,0,5446645,full.story|title=On the way to 'Terminator Salvation,' legal sparks fly|work=[[Los Angeles Times]]|date=2009-05-26|accessdate=2009-07-01|archive-date=2009-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090613023010/http://www.latimes.com/business/la-fi-ct-terminator26-2009may26,0,5446645,full.story|url-status=dead}}</ref> Þó að hann hafi lofað aðdáendum að færa aftur trúverðugleika seríunnar, með því að ráða [[Christian Bale]] og eftir einlægt samtal við [[James Cameron]]. Myndin var frumsýnd 21. maí, 2009 í Bandaríkjunum og Kanada, fékk neikvæða gagnrýni af öllum myndunum í seríunni. Heildartekjur myndarinnar alþjóðlega voru 370 milljónir dollara.<ref>{{cite web|last=Boucher|first=Geoff|title=Hero Complex|publisher=''[[L.A. Times]]''|date=2009-05-05|url=http://latimesblogs.latimes.com/herocomplex/2009/05/mcg-were-bringing-credibility-back-to-terminator-franchise.html|accessdate=2009-09-16}}</ref> Næsta verkefni hans var að leikstýra endurgerðinni af '[[20,000 Leagues Under the Sea]] fyrir [[Disney]], þar sem hann vildi ráða [[Sam Worthington]] sem [[Captain Nemo]].<ref>{{cite web|author=Jim Vejvoda|title=Finding McG's Nemo|work=[[IGN]]|date=2009-01-15|url=http://uk.movies.ign.com/articles/945/945281p1.html|accessdate=2009-08-31|archive-date=2009-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221090207/http://uk.movies.ign.com/articles/945/945281p1.html|url-status=dead}}</ref> En eftir að hafa eytt 10 milljónum dollara í frumvinnslu, þá ákvað Rich Ross yfirmaður Disney að setja stoppa verkefnið vegna ágreinings um mismunandi áherslur á myndina, og McG er ekki lengur tengdur verkefninu.<ref>{{cite news|author1=Claudia Eller|author2= Dawn C. Chmielewski|title=New Disney movie chief pulls plug on costly 'Captain Nemo'|publisher=''[[L.A. Times]]''|date=2009-11-17|url=http://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2009/11/new-disney-movie-chief-pulls-plug-on-costly-captain-nemo.html|accessdate=2009-09-16}}</ref> Í staðinn þá fór McG í samningaviðræður við 20 Century Fox um að leikstýra grín-spennumyndinni [[This Means War]], sem skartar [[Reese Witherspoon]], [[Chris Pine]] og [[Tom Hardy]] og verður frumsýnd í febrúar 2012. McG hefur verið í samningaviðræðum að sjá um framleiðslu og þróun nýrrar ''Terminator'' myndar, eftir að hafa gert 10 milljóna dollara samning við Halcyon Company,<ref name=latimes/><ref>{{cite web|author=Michael Fleming|title=McG to direct Disney's 'Leagues'|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2009-01-06|url=http://www.variety.com/article/VR1117998080.html?categoryid=13&cs=1|accessdate=2009-02-20|archive-date=2009-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090319041155/http://www.variety.com/article/VR1117998080.html?categoryid=13&cs=1|url-status=dead}}</ref> en þar sem kvikmyndarétturinn er nú í eigu ''Pacificor'' þá hafa líkur hans minnkað til muna. <ref>{{cite news|last=Fritz|first=Ben|title='Terminator' rights go to hedge fund despite objections by Sony, Lions Gate (updated)|publisher=[[LA Times]] Blog|date=2010-02-10|url=http://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2010/02/terminator-rights-go-to-hedge-fund-despite-objections-by-sony-lions-gate.html|accessdate=2010-02-27}}</ref> McG hefur verið aktívur í þróun rokk söngleiksins ''Spring Awakening''.<ref>{{cite web|last=Raddish|first=Christina|title=Director McG Gives IESB an Update on 20,000 LEAGUES UNDER THE SEA and Says it's Action Packed!|publisher=''IESB.com''|date=2009-08-07|url=http://www.iesb.net/index.php?option=com_content&view=article&id=7257:director-mcg-gives-iesb-an-update-on-20000-leagues-under-the-sea-and-says-its-action-packed&catid=44:interviews&Itemid=172|accessdate=2009-09-17}}</ref> Hann er að plana framleiða og taka upp myndina á sex vikum fyrir 25 milljónir dollara.<ref name=mcgcareer/> McG er einnig tengdur við kvikmynd byggða á Jon Stocks ''Dead Spy Running'' bókinni,<ref>{{cite web|author=|title=Stephen Gaghan Adapting ''Dead Spy Running''|work=Comingsoon.net|date=2009-02-20|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=53059|accessdate=2009-02-20|archive-date=2009-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221123115/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=53059|url-status=dead}}</ref> og framleiða ''I Am A Genius of Unspeakable Evil and I Want to be Your Class President'', kvikmynd byggð á bókinni eftir Josh Lieb,<ref>{{cite web|last=Pederson|first=Nicole|title=I Am A Genius of Unspeakable Evil and I Want to be Your Class President|publisher=Collider.com|date=2008-03-25|url=http://www.collider.com/entertainment/news/article.asp/aid/7405/tcid/1|accessdate=2009-09-01|archive-date=2009-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20091021013242/http://www.collider.com/entertainment/news/article.asp/aid/7405/tcid/1|url-status=dead}}</ref> og ''Medieval'', kvikmynd sem hann ætlaði að leikstýra en hefur verið gefið til Rob Cohen.<ref>{{cite web|last=Sciretta|first=Peter|title=Rob Cohen Goes Medieval, Drops xXx Sequel|publisher=''[[/Film]]''|date=2009-06-09|url=http://www.slashfilm.com/2009/06/10/rob-cohen-goes-medieval-drops-xxx-sequel/|accessdate=2009-09-01|archive-date=2009-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090831220516/http://www.slashfilm.com/2009/06/10/rob-cohen-goes-medieval-drops-xxx-sequel/|url-status=dead}}</ref> McG hefur einnig verið tengdur við ''Elysium'', nútímasaga um Grísku goðsagnirnar, skrifuð af Matt Cirulnick;<ref>{{cite news|last=Laporte|first=Nicole|title=McG, Cirulnick go Greek|publisher=ComingSoon.net|date=2006-05-01|url=http://www.variety.com/article/VR1117942344.html?categoryid=13&cs=1&query=Matt+Cirulnick+|accessdate=2009-10-21}} {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>;''Medallion'', spennumynd með [[Nicolas Cage]] um meistaraþjóf sem leitar að rændri dóttur sinni;<ref name=Medallion>{{cite web|last=Lussier|first=Germaine|title=Nicolas Cage Stars in ‘Medallion’ Directed by Simon West|publisher=''[[/Film]]''|date=2010-12-15|url=http://www.slashfilm.com/nicolas-cage-stars-medallion-directed-simon-west/|accessdate=2011-01-01}}</ref> kvikmynd byggð á ''The DUFF'' (Designated Ugly Fat Friend);<ref>{{cite web|last=|first=|title=McG to Adapt ''The DUFF''|publisher=ComingSoon.net|date=2010-06-01|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=66692|accessdate=2010-06-15|archive-date=2010-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20100605032033/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=66692|url-status=dead}}</ref> ''Tink'', rómantísk-grínmynd byggð á [[Tinkerbell]];<ref>{{cite news|last=Graser|first=Marc|title='Tink' in Disney's tank|publisher=''[[Variety (magazine)|Variety]]''|url=http://www.variety.com/article/VR1118021772.html?categoryid=13&cs=1|accessdate=2010-07-15|date=2010-07-14|archive-date=2010-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20100718063959/http://www.variety.com/article/VR1118021772.html?categoryid=13&cs=1|url-status=dead}}</ref> og CBS Films ''Face It''.<ref>{{cite news|first=|last=|publisher=ComingSoon.net|title=CBS Films Will ''Face It''|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=75618|date=March 25, 2011|accessdate=July 8, 2011|archive-date=mars 26, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110326154336/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=75618}}</ref> Önnur verkefni sem McG hefur áhuga á eru meðal annars, Seinni heimstyrjaldar mynd byggð á''Do Androids Dream of Electric Sheep?'', sem var einu sinni gerð af [[Ridley Scott]] sem hin 1982 ''[[Blade Runner]]'' er gerð eftir.<ref name=hotwheels>{{cite web|author=Edward Douglas|title=Exclusive: ''We Are Marshall'' Director McG!|work=Comingsoon.net|date=2006-12-18|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=17957|accessdate=2009-01-31|archive-date=2009-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090218150919/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=17957|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|author=Tatiana Siegel|title=Derek Anderson & Victor Kubicek|publisher=[[Variety (magazine)|Variety]]|url=http://www.variety.com/article/VR1117991557.html?categoryid=3231&cs=1|date=2008-09-03|accessdate=2008-09-21|archive-date=2008-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080926162426/http://www.variety.com/article/VR1117991557.html?categoryid=3231&cs=1|url-status=dead}}</ref> === Sjónvarp === Árið 2002 þá þróaði McG þáttinn ''Fastlane'' með John McNamara, sem var hætt við vegna há kostnaðar á fyrsta þættinu, en má finna á heimavideo. Josh Schwartz leitaði til hans og meðframleiðanda hans, Stephanie Savage, varðandi annan sjónvarpsþátt sem var [[The O.C.]] . McG framleiddi sjónvarpseríuna ''The Mountain'', sem var síðan hætt við eftir aðeins eina seríu. Næsta sjónvarpsverkefni hans var [[Supernatural]](2005), þar sem hann er meðframleiðandi. Þátturinn fjallar um tvo bræður sem elta uppi djöfla og er enn við sýningar til dags. Árið 2007, McG vann aðallega við sjónvarpið, framleiddi hann, [[Pussycat Dolls Present: The Search For the Next Doll]] (2007) og [[Chuck]] (2007). Sem hann framleiddi með Josh Schwartz, félagi hans við ''The O.C.'', leikstýrði hann síðarnefnda þættinum og heldur áfram að vera meðframleiðandi þáttarins. Fox hafði gefið handritaleyfi fyrir ''Invisible'', McG-sjónvarpsþáttur skrifaður af Ari Eisner um glæpamann sem getur orðið ósýnilegur. Frá 2009, þá hafa engar upplýsingar komið fram varðandi þáttinn.<ref>{{cite web|last=|first=|title=FOX Spots 'Invisible' McG|publisher=Zap2It.com|date=2007-09-27|url=http://www.zap2it.com/tv/news/zap-foxinvisiblemcg,0,4569320.story|accessdate=2009-09-01|archive-date=2012-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120925220316/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-foxinvisiblemcg,0,4569320.story|url-status=dead}}</ref> Auk þess samþykkti Fox þann 30. október 2007 kynningaþátt fyrir endurgerð á breska þættinum [[Spaced]], þar sem McG er framleiðslustjóri. [[Simon Pegg]] og aðdáendur urðu reiðir þar sem aðild upphaflegu höfunda var ekki notuð. Samt sem áður var kynningarþátturinn skrifaður af Adam Barr,<ref>{{cite web|author=Eric Goldman|title=Spaced Remake in Development|work=[[IGN]]|date=2007-10-30|url=http://tv.ign.com/articles/831/831410p1.html|accessdate=2009-01-31}}</ref> en var rakkaður svo niður, sem endaði með því að Fox hætti við seríuna.<ref>{{cite web|author=Jace|title=Where Pilots Go to Die: FOX's "Spaced"|work=TelevisionaryBlog|date=2008-05-28|url=http://www.televisionaryblog.com/2008/05/where-pilots-go-to-die-foxs-spaced.html|accessdate=2009-01-31}}</ref> McG sem þá var framleiðandi að [[Pussycat Dolls Present: Girlicious]](2008). [[Pussycat Dolls Present:]] serían sem var svo hætt við. Hann var framleiðslustjóri fyrir WB Television Network's internet seríuna, ''Sorority Forever'' (2008) og ''Exposed''(2008) líka.<ref name="WB revived as online platform">{{Cite news | url = http://www.variety.com/VR1117984772.html | title = WB revived as online platform | date = 2008-04-28 | work = [[Variety (magazine)|Variety]] | accessdate = 2008-04-28}}</ref> Fyrirtæki hans, seldi þrjá nýja þætti fyrir 2009-2010 tímabilið, ''Thunder Road'' raunveruleikaþáttur til CBS,<ref>{{cite web|last=|first=|title=Pilots: McG Takes 'Thunder Road' to CBS|publisher=Zap2It.com|date=2009-02-17|url=http://www.zap2it.com/tv/news/zap-thunder-road-mcg-cbs-pilot-story,0,7995913.story|accessdate=2009-09-01|archive-date=2009-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090422163812/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-thunder-road-mcg-cbs-pilot-story,0,7995913.story|url-status=dead}}</ref>''Limelight'' sem var byggt á lífi Pharrell Williams til ABC,<ref>{{cite web|last=Schneider|first=Michael|title=ABC OK's Bruckheimer, McG pilots|publisher=''[[Variety (magazine)|Variety]]''|date=2009-01-30|url=http://www.variety.com/article/VR1117999385.html?categoryid=1300&cs=1|accessdate=2009-09-01|archive-date=2009-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090414134621/http://variety.com/article/VR1117999385.html?categoryid=1300&cs=1|url-status=dead}}</ref> og ''[[Human Target]]'' sem var byggt á teiknimyndasögu til Fox. Aðeins [[Human Target]] var gerður af seríu og voru tvær þáttaraðir gerðar. <ref>{{cite web|last=|first=|title=FOX ANNOUNCES PRIMETIME SLATE FOR 2009-2010 SEASON|publisher=TheFutonCritic.com|date=2009-05-18|url=http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=20090518fox03|accessdate=2009-09-17}}</ref> Árið 2010 þá seldi hann The CW þáttinn ''Nikita'', sem er endurgerð af ''La Femme Nikita'' og hafa tvær þáttaraðir verið gerðar til þessa. Nýjustu sjónvarpsþættirnir sem hann er með í bígerð eru ''Zombies vs. Vampires'', sem fjallar um tvo lögreglumenn, þar sem annar þeirra gerist vampíra og þarf að vinna við ''glæpi tengda uppvakningum''<ref>{{cite web|last=Andreeva|first=Nellie|title=NBC Buys 'Zombies Vs. Vampires' Spec|publisher=Deadline.com|date=2010-08-04|url=http://www.deadline.com/2010/08/nbc-buys-zombies-vs-vampires-spec/|accessdate=2011-01-01}}</ref>, einkaspæjara þáttinn ''I, Pi'' sem hann meðþróaði með Paul Scheuring, ;<ref>{{cite web|last=Schneider|first=Michael|title=ABC, McG eye detective series|publisher=''[[Variety (magazine)|Variety]]''|date=2010-09-03|url=http://www.variety.com/article/VR1118023678?refCatId=14|accessdate=2011-01-01|archive-date=2011-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110128201711/http://www.variety.com/article/VR1118023678?refCatId=14|url-status=dead}}</ref> og netserían ''Aim High'' sem var frumsýnd 1. Ágúst 2011 á Facebook. <ref>{{cite news|first=Rich|last=Mbariket|publisher=WebSeriesNetwork.com|title=Warner Bros. Unveils First Trailer From McG's Action Web Series 'Aim High'|url=http://www.webseriesnetwork.com/profiles/blogs/warner-bros-unveils-first|date=June 24, 2011|accessdate=July 8, 2011|archive-date=júní 29, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629105310/http://www.webseriesnetwork.com/profiles/blogs/warner-bros-unveils-first|url-status=dead}}</ref> == Kvikmyndir == {{Dökkt þema ferill}} {| class="t-ferill" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! colspan="6" style="background: LightSteelBlue;" | Kvikmynd |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! rowspan="2" width="33"|Ár ! rowspan="2"|Titill ! colspan="3"|Skráður sem ! rowspan="2"|Athugasemd |- ! width=65 | [[Kvikmyndaleikstjóri|Leikstjóri]] ! width=65 | [[Kvikmyndaframleiðandi|Framleiðandi]] ! width=65 | [[Handritahöfundur|Rithöfundur]] |- |-align="center" | align="center"| 2000 | align="left"| ''[[Englar Charlies (kvikmynd)|Charlie's Angels]]'' | já | | | Hæstu helgar heildartekjur sem leikstjóri. |-align="center" | align="center"| 2003 | align="left"| ''[[Charlie's Angels: Full Throttle]]'' | já | | | |-align="center" | align="center"| 2006 | align="left"| ''[[Stay Alive]]'' | | | já | |-align="center" | align="center"| 2006 | align="left"| ''[[We Are Marshall]]'' | já | já | | |-align="center" | align="center"| 2009 | align="left"| ''[[Terminator Salvation]]'' | já | | | |-align="center" | align="center"| 2010 | align="left"| ''Fantasyland'' | | já | | |-align="center" | align="center"| 2012 | align="left"| ''This Means War'' | já | já | | |-align="center" | align="center"| 2012 | align="left"| ''Stolen'' | | já | | |- |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! colspan="6" style="background: LightSteelBlue;" | Sjónvarpið |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! rowspan="2" width="33"|Ár ! rowspan="2"|Titill ! colspan="3"|Skráður sem ! rowspan="2"|Athugasemd |- ! width=65 | [[Kvikmyndaleikstjóri|Leikstjóri]] ! width=65 | [[Kvikmyndaframleiðandi|Framleiðandi]] ! width=65 | [[Handritahöfundur|Rithöfundur]] |- |-align="center" | align="center"| 2002 | align="left"| ''[[Fastlane]]'' | já | já | já | Leikstýrði fyrsta þættinum. |-align="center" | align="center"| 2003-2007 | align="left"| ''[[The O.C.]]'' | | já | | |-align="center" | align="center"| 2004 | align="left"| ''[[The Mountain]]'' | | já | | |-align="center" | align="center"| 2005-2020 | align="left"| ''[[Supernatural]]'' | | já | | |-align="center" | align="center"| 2007 | align="left"| ''[[Pussycat Dolls Present: The Search For the Next Doll]]'' | | já | | |-align="center" | align="center"| 2007-2012 | align="left"| ''[[Chuck (sjónvarpsþáttur)|Chuck]]'' | já | já | | Leikstýrði aðeins fyrsta þættinum. |-align="center" | align="center"| 2008 | align="left"| ''[[Spaced]]'' | | já | | Hætt við áður en hann var frumsýndur. |-align="center" | align="center"| 2008 | align="left"| ''[[Pussycat Dolls Present: Girlicious]]'' | | já | | |-align="center" | align="center"| 2008 | align="left"| ''[[Sorority Forever]]'' | | já | | Internet sería. |-align="center" | align="center"| 2010 | align="left"| ''[[Exposed]]'' | | já | | Internet sería. |-align="center" | align="center"| 2010-2011 | align="left"| ''[[Human Target]]'' | | já | | |-align="center" | align="center"| 2010-2011 | align="left"| ''Ghostfacers'' | | já | | Internetsería |-align="center" | align="center"| 2010-2013 | align="left"| ''Nikita'' | | já | | |-align="center" | align="center"| 2011 | align="left"| ''Aim High'' | | já | | Internetsería |} == Neðanmálsgreinar == {{reflist}} == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = McG|mánuðurskoðað = 29. september|árskoðað = 2009}} == Tenglar == {{Commonscat}} * {{imdb name|id=0629334|name=McG}} * [https://archive.today/20121206005208/http://www.hollywood.com/celebrity/Joseph_McGinty_Nichol/187164%23fullBio Biography on Hollywood.com] {{f|1970}} [[Flokkur:Bandarískir kvikmyndaleikstjórar]] [[Flokkur:Bandarískir upptökustjórar]] 3zrwl6674x6vhljzltxp6hp81d052dz 0 80189 1980045 1928706 2026-09-23T20:11:37Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980045 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Rob Morrow | image = Rob Morrow 2019 by Glenn Francis.jpg | imagesize = 250px | caption = Rob Morrow Los Angeles, California July 3, 2019 | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1962|09|21}} | location = [[New Rochelle]] [[New York-borg|New York]], [[Bandaríkin]] | birthname = Robert Alan Morrow | yearsactive = 1985 - | notable role = '''Don Eppes''' í [[Numb3rs]] <br> '''Dr. Joel Fleischman''' í [[Northern Exposure]] }} '''Robert Alan Morrow''' (fæddur [[21. september]] [[1962]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[leikari]] best þekktur sem FBI alríkisfulltrúinn '''Don Eppes''' í [[Numb3rs]] og sem '''Dr. Joel Fleischman''' í [[Northern Exposure]]. == Einkalíf == Morrow er fæddur í [[New Rochelle]] í [[New York-borg|New York]] og er af gyðingaættum. <ref>{{Cite web |url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB29E83A274C792&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |title=Search Results<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-09-30 |archive-date=2012-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121006022008/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB29E83A274C792&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |url-status=dead }}</ref> Morrow giftist leikkonunni Debbon Ayer árið 1998 og saman eiga þau eina dóttur. Rob situr í nefnd Project ALS, sem styður rannsóknir á taugavöðva sjúkdómnum ALS (oft nefndur Lou Gehrig's sjúkdómurinn), til þess að finna lækningu á honum. == Ferill == === Leikhús === Rob, sem er upprunalega frá New York, byrjaði leikhús feril sinn með því að vinna fyrir Tom O'Horgan og Norman Mailer. Síðan þá hefur hann skuldbundið sig sem meðlimur að Naked Angels, ásamt Marisa Tomei, Fisher Stevens, Ron Rifkin og Nancy Travis, á meðal annarra. Hefur hann komið fram í „Third Street“, við Circle Repertory Theatre og London's West End framleiðsluna af „Birdy“. === Sjónvarp === Fyrsta sjónvarpshlutverk Morrow var árið 1985 í ''Fame''. Kom hann síðan fram í þættum á borð við ''Everything´s Relative'', ''Monstes'' og [[Saturday Night Live]]. Árið 1990 þá var Morrov boðið hlutverk Joel Fleischman í vinnings sjónvarpsþættinum ''[[Northern Exposure]]'' sem hann lék til ársins 1995. Árið 2002, þá lék hann Kevin Hunter í sjónvarpsseríunni ''[[Street Time]]''. Árið 2005 þá var Morrow boðið aðalhlutverkið í [[Numb3rs]], þar sem hann lék FBI alríkisfulltrúann Don Eppes til ársins 2010. Þann 8. mars 2010, þá var tilkynnt að Morrow myndi leika aðalhlutverkið í nýrri lögfræðiseríu ''The Whole Truth'' sem er framleidd af [[Jerry Bruckheimer]], en framleiðslu var hætt eftir aðeins tíu þætti.<ref name="Variety-080310">{{cite web|url=http://www.variety.com/article/VR1118016224.html?categoryid=1236&cs=1|title=Morrow set for Bruckheimer pilot|last=Schneider|first=Michael|date=8 March 2010|publisher=[[Variety (magazine)|variety.com]]|accessdate=13 March 2010|archive-date=21 maí 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100521042158/http://www.variety.com/article/VR1118016224.html?categoryid=1236&cs=1|url-status=dead}}</ref> Morrow hefur leikstýrt þáttum á borð við, ''Oz'' (1997), ''Street Time'' (2002), ''Joan of Arcadia'' (2003) og [[Numb3rs]] (2005). === Kvikmyndir === Fyrsta kvikmyndahlutverk Morrow var árið 1985 í ''Private Resort''. Eftir það þá lék hann í ''Quiz Show'', sem Richard N. Goodwin, rannsóknarmann þingsins til þess að koma upp um spillinguna á bakvið 1950s spurningakeppnis skandalinn og lék síðan bróðir íþróttaumboðsmannsins leikinn af [[Albert Brooks]] í [[Mother]]. Á einum tímapunkti þá átti hann að leika í ''[[The Island of Dr. Moreau]]'' frá 1996, en datt út á endanum og var skipt út fyrir [[David Thewlis]]. Árið 2000, þá leikstýrði hann og lék í myndinni ''[[Maze]]'', um listamann með [[Tourette sjúkdóminn]]. Fyrsta myndin sem Rob leikstýrði var The Silent Alarm (1993) sem var frumsýnd á Kvikmyndahátíðinni í Seattle árið 1993 og var sýnd í Hamptons, Boston, Edinborg, og Sundance Kvikmyndahátíðinni, ásamt því að koma fram á sjónvarpsstöðinni Bravo. == Kvikmyndir og sjónvarp == {|class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Kvikmyndir |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Kvikmynd ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1985 |Private Resort |Ben | |- |1994 |Quiz Show |Dick Goodwin | |- |1996 |Last Dance |Rick Hayes | |- |1996 |Mother |Jeff Henderson | |- |1998 |Into My Heart |Ben | |- |2000 |Other Voices |Jeff | |- |2000 |Maze |Lyle Maze | |- |2000 |Labor Pains |Ryan Keene | |- |2001 |Sam the Man |Daniel Lenz | |- |2002 |The Guru |Josh Goldstein | |- |2002 |The Emperor´s Club |James Ellerby | |- |2002 |Night´s Noontime |Dr. William Minor | |- |2005 |Going Shopping |Miles | |- |2007 |The Bucket List |Dr. Hollins | |- |2011 |The Good Doctor |Dr. Waylans | |- |2011 |Interception |Matthew |Kvikmyndatökum lokið |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Sjónvarp |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Titill ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1985 |Fame |Joey Laurenzano |Þáttur: The Ol´ Ball Game |- |1987 |Spencer: For Hire |Danny |Þáttur: Murder and Acquisitions |- |1987 |Everything´s Relative |Eddie Dayton |Þáttur: The Mom Who Came to Dinner |- |1988 |Tattingers |Marco Bellini |Sjónvarpssería <br> ónefndir þættir |- |1989 |Monsters |Vito |Þáttur: La Strega |- |1980-1992 |[[Saturday Night Live]] |Kviðdómari <br> sem hann sjálfur |2 þættir |- |1990-1995 |[[Northern Exposure]] |Dr. Joel Fleischman |102 þættir |- |1998 |The Day Lincoln Was Shot |John Wilkes Booth |Sjónvarpsmynd |- |1998 |Only Love |Matthew Heller |Sjónvarpsmynd |- |1999 |Nearly Yours |Jim Clifford |Sjónvarpssería |- |2000 |The Thin Blue Lie |Jonathan Neumann |Sjónvarpsmynd |- |2001 |Hudson´s Law |ónefnt hlutverk |Sjónvarpsmynd |- |2001 |Jenifer |Dr. Richard Feldman |Sjónvarpsmynd |- |2002-2003 |Street Time |Kevin Hunter |33 þættir |- |2007 |Custody |David Gordon |Sjónvarpsmynd |- |2009 |The Green Team |Robbie Blackman |Sjónvarpsmynd |- |2005-2010 |[[Numb3rs]] |Don Eppes |118 þættir |- |2010-2011 |The Whole Truth |Jimmy Brogan |10 þættir |- |2010-2011 |[[Entourage]] |Jim Lefkowitz |4 þættir |} === Leikstjóri === * ''[[Numb3rs]]'' * ''[[Joan of Arcadia]]'' * ''[[Street Time]]'' * ''[[Oz]]'' * ''[[Maze]]'' * ''[[The Silent Alarm]]'' === Framleiðandi/Handritshöfundur === * ''[[Barely Legal]]'' (með [[Hilary Duff]])[http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/news/e3i74d29bd095b963a9c268cd37141ad282] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220080812/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/news/e3i74d29bd095b963a9c268cd37141ad282 |date=2009-02-20 }} * ''[[Maze]]'' == Leikhús == {{col-begin}} {{col-break}} * ''The Exonerated'' (2002-2004) – Staðgengill (Theatres at 45 Bleecker/Bleecker Steet Theatre) * ''The Chosen'' (1988) – Reuven Malter (Second Avenue Theatre) * ''The Return of Pinocchio'' (1986) – Carlo (Double Image Theatre) * ''The Boys of Winter'' (1985) – Flem/Prick (Biltmore Theatre) {{col-break}} {{col-end}} == Verðlaun og tilnefningar == ===AFI Fest=== *2000: New Direction verðlaunin - Special Mention fyrir [[Maze]] ===Cinequest San Jose kvikmyndahátíðin=== *2001: Audience Favorite Choice verðlaunin - Honorable Mention fyrir [[Maze]] ===Emmy verðlaunin=== *1993: Tilnefndur sem besti leikari í dramaseríu fyrir [[Northern Exposure]] *1992: Tilnefndur sem besti leikari í dramaseríu fyrir [[Northern Exposure]] ===Ft. Lauderdale Alþjóðlega kvikmyndahátíðin=== *2000: President verðlaunin - Spirit Independents ===Golden Globe verðlaunin=== *1994: Tilnefndur sem besti leikari í dramaseríu fyrir [[Northern Exposure]] *1993: Tilnefndur sem besti leikari í dramaseríu fyrir [[Northern Exposure]] *1992: Tilnefndur sem besti leikari í dramaseríu fyrir [[Northern Exposure]] ===Newport Beach kvikmyndahátíðin=== *2001: Verðlaun sem besti leikstjóri fyrir [[Maze]] *2001: Verðlaun fyrir besta handritið fyrir [[Maze]] ===Screen Actors Guild verðlaunin=== *1995: Tilnefndur sem besti leikhópur í grínseríu fyrir [[Northern Exposure]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Rob Morrow|mánuðurskoðað = 30. september|árskoðað = 2009}} * {{imdb name|id=0001555|name=Rob Morrow}} * [http://www.robmorrow.net/ Heimasíða Rob Morrow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100209215840/http://www.robmorrow.net/ |date=2010-02-09 }} == Tenglar == * {{imdb name|id=0001555|name=Rob Morrow}} * [http://www.robmorrow.net/ Heimasíða Rob Morrow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100209215840/http://www.robmorrow.net/ |date=2010-02-09 }} * [http://television.aol.com/tv-celebrity-interviews/rob-morrow Viðtal við Rob Morrow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090430195841/http://television.aol.com/tv-celebrity-interviews/rob-morrow |date=2009-04-30 }} * [http://www.rob-morrow.nl/ Aðdáendasíða Rob Morrow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090830092529/http://www.rob-morrow.nl/ |date=2009-08-30 }} * [http://www.lortel.org/LLA_archive/index.cfm?search_by=people&keyword=name&first=Rob%20&last=Morrow&middle= Rob Morrow á Internet Off-Broadway Database]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.ibdb.com/person.php?id=86388 Rob Morrow á Internet Broadway Database] [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Morrow, Rob]] {{fe|1962|Morrow, Rob}} pv96xto8f4azdfae710bc2a727l80mr 0 80492 1979994 1700178 2026-09-23T15:41:30Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1979994 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Michael Paul Chan | image = Michael Paul Chan 2016.png | imagesize = 250px | caption = Michael Paul Chan | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1950|6|26}} | location = [[San Francisco]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | birthname = Michael Paul Chan | yearsactive = 1975 - | notable role = Michael Tao í [[The Closer]] }} '''Michael Paul Chan''' (fæddur [[26. júní]] [[1950]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[leikari]] sem er þekktastur fyrir hlutverk sín sem Michael Tao í [[The Closer]] og [[Major Crimes]]. == Einkalíf == Chan fæddist í [[San Francisco]] og er af þriðju kynslóð [[Kína|kínversk]]-[[Ameríka|amerískrar]] fjölskyldu.<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0151033/bio Ævisaga Michael Paul Chan á IMDB síðunni]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.tvguide.com/celebrities/michael-paul-chan/bio/166246 |title=Ævisaga Michael Paul Chan á TVGuide síðunni |access-date=2014-10-06 |archive-date=2015-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150608040808/http://www.tvguide.com/celebrities/michael-paul-chan/bio/166246 |url-status=dead}}</ref> Chan stundaði nám í leiklist við [[American Conservatory Theater]] í [[San Francisco]]. Chan hefur verið giftur Christina Ann Chan síðan 1975 og saman eiga þau eitt barn. == Ferill == === Leikhús === Chan er einn af upphafsmönnum að Asian American Theater Company sem staðsett er í [[San Francisco]]. Fyrsta leikhúsverk Chan var árið 1977 í ''The Year of the Dragon'' hjá Asian American Theatre Company.<ref>{{Cite web |url=http://www.tvguide.com/celebrities/michael-paul-chan/bio/166246 |title=Ævisaga Michael Paul Chan á TVGuide síðunni |access-date=2014-10-06 |archive-date=2015-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150608040808/http://www.tvguide.com/celebrities/michael-paul-chan/bio/166246 |url-status=dead}}</ref> Árið 1981 kom hann fram í leikritinu ''Family Devotions'' sem Robert. === Sjónvarp === Fyrsta sjónvarpshlutverk Chan var árið 1975 í [[Police Story]]. Síðan þá hefur hann komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við [[The Blue Knight]], [[CHiPs]], [[Hill Street Blues]], [[MacGyver]], [[Northern Exposure]], [[Babylon 5]], [[JAG]], [[Brooklyn South]], [[Crossing Jordan]], [[Arrested Development]] og [[Simpsonfjölskyldan|Simpsonfjölskyldunni]]. Árið 1994 lék Chan stórt hlutverk í þættinum [[Valley of the Dolls]] sem Rich Chen. Var hann einnig með gestahlutverk í lögregluþættinum [[Robbery Homicide Division]] frá 2002-2003 sem rannsóknarlögreglumaðurinn Ron Lu. Hefur Chan síðan 2005 leikið rannsóknarliðsforingjann Michael Tao í [[The Closer]] til ársins 2012 og síðan í [[Major Crimes]] frá 2012. === Kvikmyndir === Fyrsta kvikmyndahlutverk Chan var árið 1979 í [[Up Yours]]. Síðan þá hefur hann komið fram í kvikmyndum á borð við [[The Goonies]], [[Falling Down]], [[Maverick]], [[Batman Forever]], [[Batman & Robin]], [[U.S. Marshals]], [[The Insider]] og [[Spy Game]]. ==Kvikmyndir og sjónvarpsþættir== {|class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Kvikmyndir |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Kvikmynd ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1979 |Up Yours |Búðarstrákur / Gulur |sem Mike Chan |- |1980 |Cardiac Arrest |Wylie Wong |sem Mike Chan |- |1981 |Thief |Þjónn í kínversku veitingahúsi | |- |1984 |Runaway |Wilson | |- |1985 |The Goonies |Father Data | |- |1986 |Quicksilver |Asískur klíkumeðlimur nr. 2 | |- |1991 |Thousand Pieces of Gold |Hong King | |- |1992 |Rapid Fire |Carl Chang | |- |1993 |Falling Down |Mr. Lee | |- |1993 |Joshua Tree |Jimmy Shoeshine | |- |1993 |The Joy Luck Club |Harold | |- |1993 |Heaven & Earth |Yfirheyrslumaður | |- |1994 |Maverick |Riverboat pókerspilari | |- |1995 |Batman Forever |Framkvæmdastjóri | |- |1995 |Galaxis |Manny Hopkins | |- |1995 |The Immortals |Mifune | |- |1996 |Paper Dragons |Lee Hongpo | |- |1997 |First Daughter |Lum frændi | |- |1997 |Batman & Robin |Rannsóknarmaður | |- |1997 |Double Tap |Fung Suk | |- |1998 |U.S. Marshall |Xian Chen, Menningarfullrúi frá Kína | |- |1998 |The Protector |Dr. Anthony Mane | |- |1999 |Molly |Domingo | |- |1999 |The Insider |Kvikmyndatökumaðurinn Norman | |- |1999 |The Big Tease |Clarence | |- |1999 |Black and White |Vitni |sem Michael P. Chan |- |2000 |Once in the Life |Buddha | |- |2001 |The Ghost |Rannsóknarlögreglumaðurinn Wu | |- |2001 |''Megiddo: The Omega Code 2'' |Forsætisráðherra Kína | |- |2001 |Megiddo: The Omega Code 2 |Chinese Premier | |- |2001 |The Glass House |Mr. Kim | |- |2001 |Spy Game |Vincent Vy Ngo | |- |2003 |Masked and Anonymous |Vörður | |- |2005 |''Mrs. Harris'' |Dr. Louis Roh |Sjónvarpsmynd |- |2006 |Americanese |Jimmy Chan | |- |2012 |The Happiest Person in America |Ken | |- |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Sjónvarp |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Titill ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1975 |Police Story |Klíkumeðlimur /Unglingsfjárkúgari |2 þættir <br> óskráður á lista |- |1975 |Khan! |ónefnt hlutverk |Þáttur: Mask of Deceit |- |1976 |The Blue Knight |Liðþjálfinn Iowe |Þáttur: The Great Wall of Chinatown <br> sem Michael Chan |- |1977 |Police Woman |ónefnt hlutverk |Þáttur: Deadline: Death |- |1977 |Baretta |Bobby Kwok |Þáttur: Big Bad Charlie |- |1978 |Baa Baa Black Sheep |ónefnt hlutverk |Þáttur: Operation Stand-Down |- |1982 |CHiPs |Earl Sakai |Þáttur: The Spaceman Made Me Do It |- |1982 |T.J. Hooker |Læknir |Þáttur: The Decoy |- |1984 |The Seduction of Gina |ónefnt hlutverk |Sjónvarpsmynds |- |1985 |CBS Storybreak |ónefnt hlutverk /Talaði inn á |Þáttur: Yeh-Shen: A Cinderella Story from China <br> sem Michael Chan |- |1985 |Me and Mom |ónefnt hlutverk |Þáttur: The Murder Game |- |1985 |The Insiders |Sjúkraliði |Þáttur: Carly |- |1985 |''Hill Street Blues'' |Smith |Þáttur: What Are Friends For |- |1986 |Dynasty |Tæknimaður á rannsóknarstofu |Þáttur: The Alarm |- |1986 |Hunter |Karl hjúkka |Þáttur: Scrap Metal |- |1986 |Kung Fu: The Movie |Ching |Sjónvarpsmynd |- |1986 |Alfred Hitchcock Presents |Denning |Þáttur: The Canary Sedan |- |1984-1986 |Trapper John, M.D. |Bruce <br> Röntgen tæknimaður |Þáttur: It´s About Time (1984) <br> Þáttur: Fall of the Wild (1986) |- |1986 |MacGyver |Bankamaður |Þáttur: The Wish Child |- |1982-1986 |Cagney & Lacey |Dr. Feng |2 þættir |- |1986-1987 |The Colbys |Fréttamaður nr. 2 |2 þættir |- |1987 |Max Headroom |ónefnt hlutverk |Þáttur: Body Banks |- |1987 |Throb |Svæfingarlæknir |Þáttur: Future Shock |- |1988 |Stranger on My Land |Eliot |Sjónvarpsmynd |- |1989 |Tour of Duty |Victor Charles |Þáttur: I Wish It Would Rain |- |1989 |Alien Nation |Mr. Kim |Þáttur: Contact |- |1988-1990 |''Jake and the Fatman'' |Labman /Michael |3 þættir |- |1990 |Hardball |ónefnt hlutverk |Þáttur: Wedding Bell Blues |- |1990 |Norhern Exposure |Masuto |Þáttur: Dreams, Schemes and Putting Greens |- |1991 |Under Cover |Dr. Lee |Þáttur: War Game |- |1991 |Fatal Friendship |Mr. Kee |Sjónvarpsmynd |- |1991 |Knots Landing |Mr. Tomita |Þáttur: Victoria´s Secret |- |1992 |Street Justice |ónefnt hlutverk |Þáttur: Bad Choice |- |1992 |2000 Malibu Road |Harry Chang |Þáttur: Pilot |- |1992 |The Wonder Years |Mr. Chong |3 þættir |- |1994 |Dangerous Heart |Kapteinn Lin |Sjónvarpsmynd |- |1994 |Babylon 5 |Roberts |Þáttur: The War Prayer |- |1994 |Honor Thy Father and Mother: The True Story of the Menendez Murders |Lester Kuriyama |Sjónvarpsmynd |- |1994 |One West Waikiki |D.A. Tom Kahana |Þáttur: Scales of Justice |- |1994 |Valley of the Dolls |Rick Chen |65 þættir |- |1994 |A Friend to Die For |Mr. Kwan |Sjónvarpsmynd |- |1995 |Under Suspicion |ónefnt hlutverk |Þáttur: Koreatown Murder |- |1995 |Murder, She Wrote |Trevor Han |Þáttur: Death ´N Denial |- |1995 |[[JAG]] |Sendiherrann Sonsiri, Taíland |Þáttur: Deja Vu |- |1995 |Strange Luck |Mike, Fung Chi Meistari |Þáttur: Walk Away |- |1996 |Profit |Alex Yee |Þáttur: Hero |- |1996 |Sudden Terror: The Hijacking of School Bus #17 |Harry Kee |Sjónvarpsmynd |- |1996 |Nash Bridges |Tommy Luck |Þáttur: Promised Land |- |1996 |Suddenly |ónefnt hlutverk |Sjónvarpsmynd |- |1997 |The Burning Zone |Mr. Chan |Þáttur: The Last Five Pounds Are the Hardest |- |???? |Spy Game |Mr. Eng |Þáttur: Necessity Is the Mother of Infection |- |1997 |Lois & Clark: The New Adventures of Superman |Chester Paladin |Þáttur: AKA Superman |- |1997 |Party of Five |Stjórnandi |Þáttur: A Little Faith |- |1997 |Arli$$ |Tom Woo |Þáttur: Kirby Carlisle, Trouble-Shooter |- |1997 |Michael Hayes |ónefnt hlutverk |Þáttur: Slaves |- |???? |Honolulu CRU |ónefnt hlutverk |Þáttur: Pilot |- |1998 |Brooklyn South |Rannsóknarfulltrúinn Keith Chan |Þáttur: Exposing Johnson |- |1998 |Soldier of Fortune, Inc. |Col. Kim Pak Sum |Þáttur: Tight Spot |- |1999 |Early Edition |Han |Þáttur: Play It Again, Sammo |- |1999 |G vs E |Mr. Mifune |Þáttur: Buried |- |1999 |V.I.P. |Kapteinn Go |Þáttur: Mao Better Blues |- |2000 |Strong Medicine |Dr. Dexter Chen |Þáttur: Pre-Existing Conditions |- |2000 |The Invisible Man |Shun Lee |Þáttur: Cat & Mouse |- |2000 |City of Angels |Dr. Malcolm Wong |Þáttur: Leg Erie |- |2001 |Static Shock |Mr. Kim |Þáttur: Tantrum <br> Talaði inn á |- |2001 |Nikki |Dr. Cheng |Þáttur: A Rock and a Hard Place |- |2003 |[[Crossing Jordan]] |Yoshi |Þáttur: Fire and Ice |- |2002-2003 |Robbery Homicide Division |Rannsóknarfulltrúinn Ron Lu |13 þættir |- |2003 |Boomtown |Lobo Chan |Þáttur: The Hole-in-the-Wall Gang |- |2005 |''Unscripted'' |Leigusali |Þáttur: Sería 1 – Þáttur nr. 10 |- |2004-2005 |[[Arrested Development]] |Dómarinn Lionel Ping |6 þættir |- |2005 |Mrs. Harris |Dr. Louis Roh |Sjónvarpsmynd |- |2006 |Smith |Chung |Þáttur: Two |- |2003-2007 |Las Vegas |Mr. Larry Chen <br> Mr. Zhao |Þáttur: Wines and Misdemeanors (2007) <br> Þáttur: Year of the Tiger (2003) |- |2007 |[[Bones]] |Prófessor Shi Jon Chen |Þáttur: The Boneless Bride in the River |- |1999-2008 |The PJs |Jimmy Ho |40 þættir <br> Talaði inn á |- |2011 |[[Simpsonfjölskyldan]] |Kínverskur fulltrúi |Þáttur: Homer the Father <br> Talaði inn á |- |2005-2012 |[[The Closer]] |Rannsóknarliðsforinginn Mike Tao |109 þættir |- |2012-til dags |[[Major Crimes]] |Rannsóknarliðsforinginn Mike Tao |39 þættir |} == Leikhús == {{col-begin}} {{col-break}} * ''Family Devotions'' (1981) – Robert (Joseph Papp Public Theatre/Newman Theater) {{col-break}} {{col-end}} == Verðlaun og tilnefningar == '''Screen Actors Guild verðlaunin''' *2011: Tilnefndur sem besti leikhópur fyrir [[The Closer]]. *2010: Tilnefndur sem besti leikhópur fyrir [[The Closer]]. *2009: Tilnefndur sem besti leikhópur fyrir [[The Closer]]. *2008: Tilnefndur sem besti leikhópur fyrir [[The Closer]]. *2006: Tilnefndur sem besti leikhópur fyrir [[The Closer]]. == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál= en|titill= Michael Paul Chan|mánuðurskoðað= 11. október|árskoðað= 2009 }} * {{imdb name|id=0151033|name=Michael Paul Chan}} == Tenglar == * {{imdb name|id=0151033|name=Michael Paul Chan}} * [http://www.lortel.org/LLA_archive/index.cfm?search_by=people&keyword=name&first=Michael&last=Chan&middle=Paul Michael Paul Chan á Internet Off-Broadway Database]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Chan, Michael Paul]] {{fe|1950|Chan, Michael Paul}} awkfgiookcpb74teuk3tofjpro9fozm 0 80926 1979941 1873699 2026-09-23T12:50:28Z TKSnaevarr 53243 1979941 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Christian_III_of_Denmark.jpg|thumb|right|Kristján 3. (1550)]] '''Kristján 3.''' ([[12. ágúst]] [[1503]] – [[1. janúar]] [[1559]]) var konungur [[Danmörk|Danmerkur]], [[Noregur|Noregs]] og [[Ísland]]s frá [[1534]] til dauðadags. Í konungstíð hans urðu [[siðaskipti]] í ríkjunum. Kristján var elsti sonur [[Friðrik 1. Danakonungur|Friðriks 1.]] og konu hans, Önnu af Brandenborg, og ólst upp sem hertogasonur í [[Gottorp]]. Hann var á ferðalagi í Þýskalandi [[1521]], var viðstaddur [[þingið í Worms]] og hreifst þar mjög af [[Marteinn Lúther|Marteini Lúther]] og kenningum hans. Stuttu síðar var [[Kristján 2.]] frændi hans settur af sem konungur Danmerkur og Friðrik 1. tók við. Þegar Friðrik dó vorið [[1533]] vildi [[ríkisráð]]ið fyrst í stað ekki velja Kristján son hans sem konung vegna trúarskoðana hans og var Danmörk án konungs í heilt ár. Margir vildu fá Kristján 2. sem bjó í útlegð í Hollandi aftur á konungsstól. Eftir að [[Lübeck|Lýbikumenn]] réðust á Danmörku [[1534]] valdi aðallinn Kristján 3. sem konung en þó var aðeins [[Jótland]] á valdi hans; [[Sjáland]] og [[Skánn]], [[Kaupmannahöfn]] og [[Málmey (Svíþjóð)|Málmey]] studdu Kristján 2. Hófst þá [[Greifastríðið]] svokallaða, sem um síðir lauk með sigri Kristjáns 3. og stuðningsmanna hans árið [[1536]]. Kristján lét verða eitt sitt fyrsta verk að handtaka biskupa og gera kirkjugóss upptækt, enda þurfti hann á eignum kirkjunnar að halda til að greiða málaliðum sínum laun. Opinber dagsetning siðaskiptanna er [[30. október]] [[1536]] en Lútherstrú var þá þegar orðin mjög útbreidd í Danmörku og siðbreytingin gekk friðsamlega fyrir sig. Munkar og nunnur fengu yfirleitt að sitja áfram í klaustrunum til æviloka. Sömu sögu var að segja um Noreg. Konungur sendi þó herflokk til Íslands skömmu eftir að [[Gissur Einarsson]] var kjörinn fyrsti lútherski biskupinn í [[Skálholtsbiskupsdæmi]] en gerði árum saman ekkert til að koma á siðaskiptum í [[Hólabiskupsdæmi]] og átti raunar í ýmsum samskiptum við [[Jón Arason]], sem þá var eini kaþólski biskupinn sem eftir var á Norðurlöndum. Þó fór svo að konungur sendi skip og hermenn til landsins [[1551]] en þá hafði Jón biskup þegar verið tekinn af lífi. Kristján 3. lést á nýársdag 1559 og er legstaður hans í [[Hróarskeldudómkirkja|Hróarskeldudómkirkju]]. Kona hans var Dóróthea af Saxlandi-Láinborg og elsti sonur þeirra var [[Friðrik 2. Danakonungur|Friðrik 2.]] == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = Da | titill = Christian 3. | mánuðurskoðað = 25. október | árskoðað = 2009}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Danmerkur]] | frá = 1534 | til = 1559 | fyrir = [[Friðrik 1. Danakonungur|Friðrik 1.]] | eftir = [[Friðrik 2. Danakonungur|Friðrik 2.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} {{fd|1503|1559}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Hertogar af Holtsetalandi]] [[Flokkur:Noregskonungar]] 1x6hwrhzohln6bkcuiblh2dvfuub5i5 0 82640 1980095 1968466 2026-09-24T03:49:58Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980095 wikitext text/x-wiki {{hreingera}} {{Infobox Website | favicon = | logo = [[Mynd:Wikileaks logo.svg|150px|alt=Graphic of hourglass, colored in blue and grey; a circular map of the western hemisphere of the world drips from the top to bottom chamber of the hourglass.]] | screenshot = | caption = | url = [http://213.251.145.96/ 213.251.145.96] | commercial = | type = [[Uppljóstranir]] | owner = | author = | revenue = | launch date = Desember 2006 | registration = Private }} '''Wikileaks''' eru formlaus, alþjóðleg samtök af [[Svíþjóð|sænsku]] bergi brotin.<ref>{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/libertycentral/2010/apr/07/wikileaks-collateral-murder-iraq-video |title=Grim truths of Wikileaks Iraq video |work=The Guardian |first=Douglas |last=Haddow |date=7. Apríl 2010 |accessdate=7. Apríl 2010 |quote=... sænsk hagnaðarlaus vefsíða |location=London}}</ref> Samtökin birta greinar sem eru sendar inn nafnlaust og leka á internetið viðkvæmum upplýsingum frá ríkisstjórnum, fyrirtækjum og öðrum samtökum. Wikileaks slær skjaldborg um nafnleysi heimildamanna sinna og gæta þess að þeir séu órekjanlegir í hvívetna. Samtökin hafa ljóstrað upp að þau hafi verið stofnuð af óánægðum Kínverjum, ásamt fjölmiðlamönnum, stærðfræðingum og tæknimönnum sprotafyrirtækja frá [[BNA]], [[Taívan]], [[Evrópa|Evrópu]], [[Ástralía|Ástralíu]], og [[Suður Afríka|Suður Afríku]].<ref name=aboutwikileaks/> Vefsíða samtakanna var sett á laggirnar árið 2006 og er rekin af The Sunshine Press.<ref>[http://wikileaks.org/ Fundraising drive], wikileaks.org. Skoðað [[5. Apríl]], [[2010]].</ref> Greinar í dagblöðum og tímaritinu The New Yorker (7. júní 2010) nefna ástralska fjölmiðlamanninn [[Julian Assange]] stjórnanda þess.<ref name=McGreal>McGreal, Chris. [http://www.guardian.co.uk/world/2010/apr/05/wikileaks-us-army-iraq-attack Wikileaks sýnir frá því þegar flugmenn frá BNA skjóta niður íraska borgara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100407021656/http://www.guardian.co.uk/world/2010/apr/05/WikiLeaks-us-army-iraq-attack |date=2010-04-07 }}, The Guardian, 5. Apríl, 2010.</ref> Innan við ári frá stofnun síðunnar var greint frá því að gagnagrunnur hennar hefði stækkað upp í 1,2 milljón skjala.<ref>{{cite web |url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Wikileaks_has_1.2_million_documents.3F |title=Wikileaks has 1.2 million documents? |work=Wikileaks |accessdate=28. Febrúar 2008 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Wikileaks_has_1.2_million_documents.3F |url-status=dead }}</ref> Meðal birtinga Wikileaks er "The collateral murder" einna mest áberandi.<ref name=5sites/><ref>[http://www.independent.co.uk/news/media/current-google-insights-trends-wikileaks-posts-clasified-military-video-masters-1942629.html Current Google Insights trends: Wikileaks posts clasified military video, Masters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827012515/http://www.independent.co.uk/news/media/current-google-insights-trends-wikileaks-posts-clasified-military-video-masters-1942629.html |date=2011-08-27 }}, ''The Independent'', (2010-04-12)</ref> Þeir hafa unnið slatta af fréttamiðla verðlaunum fyrir fréttaskýringar sínar. == Saga == [[Mynd:Julian Assange full.jpg|thumb|right|Julian Assange, æðsti ritsjóri, 2006'']] Wikileaks varð opinbert í janúar 2007, þegar það birtist fyrst á vefnum.<ref>{{cite web |author=Steven Aftergood |title=Wikileaks and untraceable document disclosure |url=http://www.fas.org/blog/secrecy/2007/01/wikileaks_and_untraceable_docu.html |work=Secrecy News |publisher=Federation of American Scientists |date=3. Janúar 2007 |accessdate=28. Febrúar 2008 |archive-date=2013-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311214041/http://www.fas.org/blog/secrecy/2007/01/wikileaks_and_untraceable_docu.html |url-status=dead }}</ref> Síðan sjálf greinir frá því að hún hafi verið „stofnuð af kínverskum andófsmönnum, fréttamönnum, stærðfræðingum og tæknimönnum sprotafyrirtækja, frá Bandaríkjunum, Taívan, Evrópu, Ástralíu og Suður Afríku".<ref name=aboutwikileaks>{{cite web |url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About |title=Wikileaks:About |publisher=Wikileaks |date= |accessdate=3 Júní 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080314204422/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About |archivedate=14 mars 2008 }}</ref> Höfundar Wikileaks voru ónafngreindir í janúar 2007<ref name=NewScientist1>{{cite web |author=Paul Marks |title=How to leak a secret and not get caught |url=https://www.newscientist.com/channel/tech/mg19325865.500-how-to-leak-a-secret-and-not-get-caught.html |work=New Scientist |date=13 Janúar 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008}}</ref>, þó að síðar hafi þeir verið uppljóstraðir af ónafnlausum aðilum eins og Julian Assange sem lýsti sér sem meðlim ráðgjafarstjórnar Wikileaks.<ref name="afp07">{{cite web |author=Agence France Press |work=The Age |title=Chinese cyber-dissidents launch WikiLeaks, a site for whistleblowers |url=https://www.theage.com.au/news/Technology/Chinese-cyberdissidents-launch-WikiLeaks-a-site-forwhistleblowers/2007/01/11/1168105082315.html |date=11 Janúar 2007 |accessdate=2010-06-17}}</ref> Hann var síðar nefndur sem stofnandi Wikileaks.<ref>{{cite web |url=http://www.theaustralian.com.au/news/rudd-government-blacklist-hacker-monitors-police/story-e6frg8yx-1225718288350 |title=Rudd Government blacklist hacker monitors police |publisher=The Australian |author=Richard Guilliatt |date=Maí 30, 2009 |accessdate=2010-06-17}}</ref> Þetta breyttist í júní 2009 þegar að síðan sagði ráðgjafa stjórn sína samanstanda af ''Assange'', ''Phillip Adams'', ''Wang Dan'', ''CJ Hinke'', ''Ben Laurie'', ''Tashi Namgyal Khamsitsang'', ''Xiao Qiang'', ''Chico Whitaker'', og ''Wang Youcai''.<ref>{{cite web |title=WikiLeaks:Advisory Board |url=https://wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board |publisher=Wikileaks |accessdate=2010-06-16 |archive-date=2010-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617033041/http://www.wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board |url-status=dead }}</ref> Á sama tíma var síðan komin með yfir 1.200 skráða sjálfboðaliða.<ref name=aboutwikileaks/> Samkvæmt Mother Jones tímaritinu árið 2010, sagði Khamsitsang að hann hafi aldrei samþykkt að vera ráðgjafi.<ref name=motherjones2>{{cite web |url=https://motherjones.com/politics/2010/04/wikileaks-julian-assange-iraq-video?page=2 |title=Inside WikiLeaks’ Leak Factory |publisher=Mother Jones |date= |accessdate=30 Apríl 2010}}</ref> Wikileaks segja að þeirra „aðaláhugasvið er að opinbera bælandi stjórnarfar í Asíu, fyrrum Sovétríkjunum, sunnanverðri Afríku og í Miðausturlöndunum, en við viljum líka komast til móts við fólk annars staðar frá sem vilja greina frá siðlausu hátterni ríkisstjórna þeirra og fyrirtækja."<ref name=aboutwikileaks/><ref>{{cite web |author= |title=Cyber-dissidents launch WikiLeaks, a site for whistleblowers |url=http://www.asiamedia.ucla.edu/article-eastasia.asp?parentid=60857 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070221224039/http://www.asiamedia.ucla.edu/article-eastasia.asp?parentid=60857 |work=South China Morning Post |archivedate=21 febrúar 2007 |date=11 Janúar 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008 |url-status=dead }}</ref> Í janúar 2007, greindi vefsíðan frá því að hún innihéldi yfir 1,2 milljón skjölum sem höfðu lekið og var að undirbúa birtingu þeirra.<ref name=NowPublic1>{{cite web |author=Kearny |title=Wikileaks and Untraceable Document Disclosure |url=http://www.nowpublic.com/wikileaks_and_untraceable_document_disclosure |work=Now Public News |date=11 Janúar 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008 |archive-date=27 september 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927224330/http://www.nowpublic.com/wikileaks_and_untraceable_document_disclosure |url-status=dead }}, ''Wikileaks''.</ref> Skjölin voru fengin með því að keyra Tor útgöngupunkt og njósna um notendaumferð, aðallega kínverskra hakkara.<ref>{{cite news|url=https://www.newyorker.com/reporting/2010/06/07/100607fa_fact_khatchadourian?printable=true|title=WikiLeaks and Julian Paul Assange|work=The New Yorker|accessdate=8 Júní 2010}}</ref> Hópurinn hefur síðan þá birt fleiri marktæk skjöl sem hafa orðið forsíðuefni fréttamiðla, alveg frá útgjöldum búnaðar og það sem hefur verið gert upptækt í stríðinu í Afganistan til spillingar í Kenýa.<ref>{{cite web |author= |title=Wikileaks Releases Secret Report on Military Equipment |url=http://www.nysun.com/article/62236 |work=The New York Sun |date=9 September 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008 |archive-date=17 nóvember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071117062718/http://www.nysun.com/article/62236 |url-status=dead }}</ref> Þeirra opinbera markmið er að tryggja það að uppljóstrarar og fréttamenn verði ekki settir í fangelsi fyrir að senda netpóst sem inniheldur viðkvæm eða trúnaðarupplýsingar, eins og gerðist fyrir kínverska fréttamanninn ''Shi Tao'' , sem var dæmdur í 10 ára fangelsi árið 2005 eftir að hafa gert opinber email frá kínverskum stjórnvöldum um afmælið á Tiananmen Square slátruninni.<ref name=Scenta-coUK1>{{cite web |author= |title=Leak secrets trouble free |url=http://www.scenta.co.uk/scenta/news.cfm?cit_id=1432293&FAArea1=widgets.content_view_1 |work=Scenta |date=15 Janúar 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008 |archive-date=27 nóvember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071127164824/http://www.scenta.co.uk/scenta/news.cfm?cit_id=1432293&FAArea1=widgets.content_view_1 |url-status=dead }}</ref> Verkefnið hefur fengið á sig líkingar við leka ''Daniel Ellsberg'' um ákvarðanatöku Pentagon í Víetnamstríðinu, árið 1971.<ref name=LinuxworldWikileaks1a>Scott Bradner'' [http://www.linuxworld.com.au/index.php/id;1264532314;fp;2;fpid;1 "Wikileaks: a site for exposure"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220143655/http://www.linuxworld.com.au/index.php/id;1264532314;fp;2;fpid;1 |date=2008-12-20 }}, Linuxworld, 18 Janúar 2007. Skoðað þann 18 Janúar 2007.</ref> Í Bandaríkjunum má vernda suma skjalaleka með lögum. Hæstiréttur Bandaríkjana segir að Bandaríska stjórnarskráin tryggi nafnleysi, a.m.k. í pólitískri umræðu.<ref name="LinuxworldWikileaks1">Scott Bradner [http://www.linuxworld.com.au/index.php/id;1264532314;fp;2;fpid;1 "Wikileaks: a site for exposure"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220143655/http://www.linuxworld.com.au/index.php/id;1264532314;fp;2;fpid;1 |date=2008-12-20 }}, ''LinuxWorld.com|Linuxworld'' , 18 Janúar 2007. Skoðað þann 18 Janúar 2007.</ref> Rithöfundurinn og blaðamaðurinn ''Whitley Strieber'' hefur talað um hvaða hag sé hægt að hafa af Wikileaks verkefninu, með tilliti til þess að „að leka ríkisskjölum getur sett mann í fangelsi, en fangelsisdómar fyrir þannig mál geta verið nokkuð stuttir. Sums staðar hinsvegar getur fólk endað lengi í fangelsi eða jafnvel verið leitt til dauða, t.d. í Kína, á ákveðnum stöðum í Afríku og Miðausturlöndunum."<ref>{{cite web |author=Staff Reports |title=Whistleblower Website Coming |url=https://www.freemarketnews.com/WorldNews.asp?nid=31640 |work=Free-Market News Network |date=18 Janúar 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008}}</ref> Síðan hefur unnið fjölda verðlauna, þar má nefna New Media verðlaunin frá tímaritinu Economist árið 2008<ref>[http://www.indexoncensorship.org/2008/04/winners-of-index-on-censorship-freedom-of-expression-award-announced/ Winners of Index on Censorship Freedom of Expression Award Announced] 22 Apr 2008.</ref> og í júní 2009, unnu Wikileaks og Julian Assange bresk verðlaun Amnesty International fyrir birtingu greinarinnar "Kenya: The Cry of Blood - Extra Judicial Killings and Disappearances" á árinu 2008,<ref>[http://wikileaks.org.uk/wiki/Kenya:_The_Cry_of_Blood_-_Report_on_Extra-Judicial_Killings_and_Disappearances,_Sep_2008 Kenya: The Cry of Blood - Extra Judicial Killings and Disappearances, Sep 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101222030635/http://wikileaks.org.uk/wiki/Kenya:_The_Cry_of_Blood_-_Report_on_Extra-Judicial_Killings_and_Disappearances,_Sep_2008 |date=2010-12-22 }} Wikileaks.</ref> skýrsla eftir alþjóðanefnd Kenýa um mannréttindi um morð sem lögreglan framdi í ''Kenýa'' .<ref>[https://web.archive.org/web/20120103173015/http://amnesty.org.uk/news_details.asp?NewsID=18227 Amnesty announces Media Awards 2009 winners] Amnesty.org.uk, 2 Júní 2009</ref> Í maí 2010 var hún kosin í 1. sæti af „síðum sem myndu algjörlega breyta fréttum“.<ref name=5sites>{{cite web |url=http://www.nydailynews.com/money/2010/05/20/2010-05-20_5_pioneering_web_sites_that_could_totally_change_the_news.html |title=5 pioneering Web sites that could totally change the news |last=Reso |first=Paulina |date=Maí 20th 2010 |work=Daily News |accessdate=8 Júní 2010 |archive-date=2011-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111027015113/http://www.nydailynews.com/money/2010/05/20/2010-05-20_5_pioneering_web_sites_that_could_totally_change_the_news.html |url-status=dead }}</ref> === Óvirkt, fjáraflanir === 24. desember 2009 tilkynnti Wikileaks að það skorti styrki<ref>{{cite web |url=http://twitter.com/wikileaks/status/6995068005 |title=twitter.com/wikiLeaks at 1.24am 24 Dec 2009 |publisher=Twitter |date=24 December 2009 |accessdate=30 Apríl 2010}}</ref> og frysti allan aðgang að heimasíðu þess fyrir utan ákveðið eyðublað til að senda inn nýtt efni.<ref name="Wikileaks is overloaded2">{{cite web |url=http://wikileaks.org/ |title=Wikileaks is overloaded |work=Wikileaks |accessdate = 31 December 2009}} "Til að einbeita sér að því að safna styrkjum til að halda okkur lifandi út 2010, höfum við neyðst til að setja aðrar aðgerðir í bið, en komum til baka bráðlega."[http://wikileaks.org/ wikileaks.org]</ref> Efni sem hafði áður verið birt var ekki lengur opið. þó að sumir hefðu enn aðgang með óopinberum speglum.<ref name="Wikileaks Mirror">{{cite web |url=http://mirror.wikileaks.info/ |title=Wikileaks Mirror |work=Wikileaks |accessdate=13 Febrúar 2010 |archive-date=18 febrúar 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218134347/http://mirror.wikileaks.info/ |url-status=dead }}</ref><ref name="Another Wikileaks Mirror">{{cite web |url=http://mirror.infoboj.eu/ |title=Another Wikileaks Mirror |work=Wikileaks |accessdate=13 Febrúar 2010 |archive-date=9 ágúst 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100809001412/http://mirror.infoboj.eu/ |url-status=dead }}</ref> Wikileaks sagði á vefsíðu sinni að það myndi halda áfram fullri starfsemi um leið og kostnaðurinn fyrir því hefði verið afgreiddur.<ref name="Wikileaks is overloaded">{{cite web |url=http://wikileaks.org/ |title=Wikileaks is overloaded |work=Wikileaks |accessdate = 17 Febrúar 2010}}</ref><ref>{{cite web |last= Butselaar |first=Emily |url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/libertycentral/2010/jan/29/wikileaks-shut-down |title=Dig deep for Wikileaks |publisher=The Guardian |date=29 Janúar 2010 |accessdate = 30 Janúar 2010 |location=London}}</ref> Wikileaks tók þessu sem eins konar árás "til að tryggja að allir sem tengjast síðunni hætti venjulegu starfi og þurfi að eyða tíma í að safna tekjum".<ref name="leakonomy">Viðtal við Julian Assange, talsmann Wikileaks: [http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-wikileaks/ ''Leak-o-nomy: The Economy of Wikileaks''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101213110334/http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-wikileaks/ |date=2010-12-13 }}.</ref> Í byrjun var vonast til þess að nóg af fé myndi safnast fyrir 6. janúar 2010,<ref>{{cite web |author=wikileaks |url=http://twitter.com/wikiLeaks |title=at 7:42am 5 Jan 2010 |publisher=Twitter.com |date= |accessdate=30 Apríl 2010}}</ref> en það var ekki fyrr en 3. febrúar 2010 sem WikiLeaks tilkynnti að það hafði safnað lágmarksfjáröflunarupphæð sinni.<ref>{{cite web |url=http://twitter.com/wikileaks/status/8613426708 |title=www.twitter.com/wikileaks at 3 Febrúar 5.51pm |publisher=Twitter |date= |accessdate=30 Apríl 2010}}</ref> 22. janúar 2010, frestaði PayPal framlögum til Wikileaks og frysti eignir þess. Wikileaks sagði að þetta hefði gerst áður, og hafði verið gert að "engri augljósri ástæðu".<ref>{{cite web |url=http://wikileaks.org/ |title=Paypal has again locked our... |work=Wikileaks |publisher = Twitter | accessdate = 26 Janúar 2010}}</ref> Reikningurinn var enduropnaður 25. janúar 2010.<ref>{{cite web |url=http://twitter.com/wikileaks/status/8192453527 |title=Paypal has freed up our... |work=Wikileaks |publisher=Twitter |accessdate=26 Janúar 2010}}</ref> 18. maí 2010 gaf WikiLeaks það út að heimasíða þess og skjalasöfn væru komin aftur í gagnið.<ref>[https://twitter.com/wikileaks/status/14270362566].</ref> Hins vegar hefur það ekki haldið áfram að birta lekin skjöl síðan í júní 2010. Frá og með júní 2010 var Wikileaks eftir í úrslitum með að fá hálfs milljón dala styrk frá John S. and James L. Knight Foundation,<ref name=Khatchadourian>[https://www.newyorker.com/reporting/2010/06/07/100607fa_fact_khatchadourian?currentPage=all No Secrets], by Raffi Khatchadourian, New Yorker, Júní 7, 2010.</ref> en náðu ekki í hann á endanum.<ref name=Knight>http://mediadecoder.blogs.nytimes.com/2010/06/17/knight-foundation-hands-out-grants-to-12-groups-but-not-wikileaks/</ref> Wikileaks gerði athugasemd um málið, "Wikileaks var með hæstu einkunn í Knight áskoruninni, nefndin mældi sterklega með þeim en fengu enga styrki. Maður hefði mátt vita”. Wikileaks sagðis að Knight stofnunin hefði deilt út verðlaununum til "12 verðlaunahafa sem munu hafa áhrif á framtíð fréttanna - en ekki Wikileaks" og efaðist um að Knight stofnunin væri "í raun að leita að áhrifum".<ref name=Knight/> Talsmaður Knight stofnunarinnar hundsaði parta af yfirlýsingu Wikileaks og sagði að "Wikileaks hefði ekki fengið meðmæli frá nefndarmönnun Knights stofnunarinnar."<ref name=yahoo>[https://web.archive.org/web/20110514045824/http://news.yahoo.com/s/ynews/20100617/ts_ynews/ynews_ts2677_3 WikiLeaks questions why it was rejected for Knight grant] Yahoo! News, 17 Júní 2010</ref> En hins vegar neitaði hann að segja hvort að Wikileaks hefði verið verkefnið með hæstu einkunn ráðgjafahers Knight stofnunarinnar, sem samanstendur af fólki sem vinnur ekki þar, þar á meðal fréttamaðurinn ''Jennifer 8. Lee'' , sem hafði unnið að almannatengslum fyrir Wikileaks við fjölmiðla og á félagssamskiptasíðum.<ref name=yahoo/> == Bakgrunnur == Samkvæmt viðtali sem var tekið í janúar 2010 samanstóð Wikileaks "liðið" af 5 manneskjum í fullu starfi og u.þ.b. 800 manns í hlutastarfi og engum þeirra var bætt.<ref name="leakonomy"/> Wikileaks er ekki með neinar opinberar höfuðstöðvar. Árskostnaður er um €200,000, aðallega fyrir gagnaþjónustu og skriffinnsku, en kostnaðurinn færi upp í €600,000 ef núverandi sjálboðavinna væri launuð.<ref name="leakonomy"/> Wikileaks borgar ekki fyrir lögfræðinga, þar sem hundruð þúsundir dala fara í lagalegan stuðning sem hafa komið frá fréttamiðlum svo sem Associated Press, The Los Angeles Times, og National Newspaper Publishers Association.<ref name="leakonomy"/> Einu tekjustraumar þess eru fjárframlög, en Wikileaks er að skipuleggja að bæta við uppboðsmódeli til að selja snemmbúinn aðgang að skjölum.<ref name="leakonomy"/> == Tækni == Á heimasíðu Wikileaks stóð upprunalega: "Fyrir notandanum mun Wikileaks líta út mjög líkt og [[Wikipedia]]. Hver sem er getur sent inn efni, hver sem er getur breytt því. Engrar tæknikunnáttu er þarfnast. uppljóstrarar geta sett inn skjöl nafnlaust og órekjanlega. Notendur geta rætt um skjölin opinberlega og greint áreiðanleika þeirra og trúverðugleika. Notendur geta rætt þýðingar og efni og sameiginlega myndað söfn birtra skjala. Þeir geta lesið og skrifað skýringagreinar á lekum ásamt bakgrunnsefni og samhengi. Pólitísk gildi skjala og sannleiksgildi þeirra verða gerð þúsundum ljós."<ref>{{cite web |author= |title=What is Wikileaks? How does Wikileaks operate? |url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#What_is_WikiLeaks.3F_How_does_WikiLeaks_operate.3F |work=Wikileaks |year=2008 |accessdate=28 Febrúar 2008 |archive-date=16 febrúar 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#What_is_WikiLeaks.3F_How_does_WikiLeaks_operate.3F |url-status=dead }}</ref> Hins vegar stofnaði WikiLeaks til ritsjórastefnu sem samþykkti aðeins skjöl sem voru af "pólitískum, diplómatískum, sögulegum eða siðferðilegum toga".<ref>{{cite web |url=https://wikileaks.org/wiki/Wikileaks:Submissions |title=WikiLeaks' submissions page |publisher=Wikileaks.org |accessdate=2010-06-17}}</ref> Þetta passaði við fyrri gagnrýni um það að hafa enga ritstefnu myndi hrinda frá sér góðu efni með amapósti og and stuðla að "sjálfvirkum eða ófyrirsjáanlegum birtingum á trúnaðarupplýsingum."<ref>{{cite news |title=Wikileaks and untracable document disclosure |url=http://www.fas.org/blog/secrecy/2007/01/wikileaks_and_untraceable_docu.html |work=Secrecy News |publisher=Federation of American Scientists |date=3 Janúar 2007 |accessdate=21 Ágúst 2008 |archive-date=11 mars 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311214041/http://www.fas.org/blog/secrecy/2007/01/wikileaks_and_untraceable_docu.html |url-status=dead }}</ref> Það er ekki lengur hægt fyrir hvern sem er að senda inn eða breyta innhaldi síðunnar, eins og upprunalega "algengar spurningar" síðan sagði til um. Þess í stað er farið yfir innsendingar af innra eftirliti og sumar þeirra eru birtar, á meðan skjöl sem passa ekki ritstefnunni er neitað af nafnlausum Wikileaks gagnrýnendum. Árið 2008 sagði yfirfarna "algengar spurningar" síðan að "allir gætu sett inn athugasmedir. [...] Notendur geta rætt málefnin opinberlega og greint trúverðuleika þeirra og sannleiksgildi."<ref>{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080504122032/http://wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About |date=2008-05-04 }}Archived by the [[Internet Archive]] on Maí 4, 2008 from the [https://wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#What_is_Wikileaks.3F_How_does_Wikileaks_operate.3F original].</ref> Eftir að vefurinn var settur upp að nýju, 2010, var ekki lengur mögulegt að tjá sig um einstaka leka síðunnar.<ref>{{cite news |url=https://motherjones.com/mojo/2010/05/wikileaks-assange-returns |title=WikiLeaks Gets A Facelift |publisher=Mother Jones |author=Dave Gilson |date=Maí 19, 2010 |accessdate=2010-06-17}}</ref> Wikileaks er byggt á nokkrum hugbúnaðarpökkum, þar með talin MediaWiki, Freenet, Tor, og Pretty Good Privacy.<ref>{{cite web |author= |title=Is Wikileaks accessible across the globe or do oppressive regimes in certain countries block the site? |url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Is_Wikileaks_accessible_across_the_globe_or_do_oppressive_regimes_in_certain_countries_block_the_site.3F |work=Wikileaks |year=2008 |accessdate=28 Febrúar 2008 |archive-date=16 febrúar 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Is_Wikileaks_accessible_across_the_globe_or_do_oppressive_regimes_in_certain_countries_block_the_site.3F |url-status=dead }}</ref> Wikileaks mælir sterklega með að efni sé sent inn með Tor vegna næðisins sem notendur þess þarfnast.<ref>{{cite web |url=https://www.freehaven.net/anonbib/cache/wpes09-bridge-attack.pdf |title=On the risks of serving whenever you surf |publisher=freehaven.net |format=pdf |accessdate=2010-06-17}}</ref> == Geymsla, aðgangur og öryggi == Wikileaks lýsir sjálfri sér sem “óritskoðanlegu kerfi fyrir órekjanlega stórleka á skjölum”. Wikileaks er hýst hjá PRQ, fyrirtæki í Svíþjóð sem veitir "mjög örugga, engra spurninga hýsiþjónustu." PRQ er sagt hafa “nær engar upplýsingar um viðskiptavini sína og viðheldur fáum, ef einhverjum, af eigin gagnaþjónustu.” PRQ er í eigu Gottfrid Svartholm og Fredrik Neij sem, í gegnum þátttöku sína við síðuna [[The Pirate Bay]], hafa töluverða þekkingu í hvernig á að fást við lögsóknir frá yfirvöldum. Þar sem Wikileaks er hýst hjá PRQ reynist það erfitt að ná því niður. Og það sem meira er "Wikileaks heldur uppi sínum eigin gagnaþjónum á ótilgreindum staðsetningum, heldur engar dagbækur og notar dulritun á hernaðarstigi til að vernda uppruna upplýsinga sinna og annarra trúnaðarupplýsinga". Þess háttar fyrirkomulög hafa verið kölluð "skotheld hýsing".<ref>{{cite web|url=https://www.theregister.co.uk/2008/02/21/wikileaks_bulletproof_hosting/ |title=Wikileaks judge gets Pirate Bay treatment | first = Dan | last = Goodin |publisher= The Register |date=21 Febrúar 2008 |accessdate=13 Mars 2009}}</ref> === Lögregla réðst inn á heimili eiganda þýska Wikileaks lénsins === Gerð var húsleit á heimili Theodore Reppe eiganda þýska Wikileaks lénsins Wikileaks.de 24. mars 2009 eftir að WikiLeaks birti svartan lista Austurrísku fjölmiðlastofunnar.<ref>{{cite web |title=Hausdurchsuchung bei Inhaber der Domain wikileaks.de |language=English, translated from German |trans-title=Search of owner of the domain wikileaks.de |accessdate=21 September 2009 |url=http://www.heise.de/newsticker/Hausdurchsuchung-bei-Inhaber-der-Domain-wikileaks-de-Update--/meldung/135147 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090603224840/http://www.heise.de/newsticker/Hausdurchsuchung-bei-Inhaber-der-Domain-wikileaks-de-Update--/meldung/135147 |archivedate=3 júní 2009 |url-status=unfit }}</ref> Engin áhrif urðu á vefsíðuna vegna þessa.<ref>{{cite web |url=http://www.networkworld.com/news/2009/032509-wikileaks-raided-by-german.html |title=Wikileaks raided by German police |publisher=Networkworld.com |date= |accessdate=30 Apríl 2010 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074609/http://www.networkworld.com/news/2009/032509-wikileaks-raided-by-german.html |url-status=dead }}</ref><ref>[https://wikileaks.org/wiki/Police_raid_home_of_Wikileaks.de_domain_owner_over_censorship_lists Police raid home of Wikileaks.de domain owner over censorship lists]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.straitstimes.com/Breaking%2BNews/Tech%2Band%2BScience/Story/STIStory_354564.html |title=Police raid Wikileaks owner |publisher=Straitstimes.com |date=25 Mars 2009 |accessdate=30 Apríl 2010 |archive-date=18 ágúst 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100818012617/http://www.straitstimes.com/Breaking+News/Tech+and+Science/Story/STIStory_354564.html |url-status=dead }}</ref> === Kínversk ritskoðun === Um þessar mundir reyna kínversk stjórnvöld að ritskoða allar síður með orðinu "wikileaks" í veffanginu, þar með talinn aðal [[.org]] síðan og svæðisbundnar útgáfur [[.cn]] og [[.uk]]. Hins vegar er enn aðgengi að síðunni aftan frá kínverskum eldveggjum í gegnum önnur nöfn verkefnisins eins og t.d. "secure.sunshinepress.org". Varasíðurnar breytast reglulega, og Wikileaks hvetur notendur til að leita að "dulnefnum wikileaks" fyrir utan meginland Kína til að finna nýjustu varanöfnin. Meginlandsleitarvélar á borð við Baidu og Yahoo, ritskoða einnig tilvísanir í "wikileaks".<ref>{{cite web | author= | title=Is Wikileaks blocked by the Chinese government? | url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Is_Wikileaks_blocked_by_the_Chinese_government.3F | publisher=Wikileaks | year=2008 | accessdate=28 Febrúar 2008 | archive-date=16 febrúar 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Is_Wikileaks_blocked_by_the_Chinese_government.3F | url-status=dead }}</ref> === Áreitni og eftirlit === Samvkæmt The Times, hafa Wikileaks og meðlimir þess verið fórnarlömb stanslausrar áreitni og löggæslueftirlits og upplýsingastofnanir ásamt lengdu gæsluvarðhaldi, tölvur gerðar upptækar, dulbúnar hótanir, "leynileg eftirför og ljósmyndun."<ref>Campbell, Matthew (2010-04-11) [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece Whistleblowers on US ‘massacre’ fear CIA stalkers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629133313/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece |date=2011-06-29 }}, ''The Times''</ref> Eftir að loftárásin í Bagdad var birt og þeir undirbjuggu að birta kvikmyndina af Granai loftárásinni, sagði Julian Assange að sjálboðaliðahópur hans höfðu verið undir mjög ströngu eftirliti. Í viðtali og í Twitter uppfærslu sagði hann að á veitingastað í [[Reykjavík]] þar sem sjálfboðaliðahópur hans hittust hefðu verið undir eftirliti í mars; þeim var veitt „leynileg eftirför og leyndar myndatökur“ sem lögreglan tók og erlendar leynilögreglusþjónustur; að breskur leynilögreglufulltrúi hafi veit veiklulegar tilraunir til hótana í bílagarði í Lúxemborg; og að einn af sjálfboðaliðunum hafi setið gæsluvarðhald í 21 klukkustund. Annars sjálfboðaliði greindi frá því að tölvur hefðu verið gerðar upptækar, með skilaboðunum „af eitthvað gerist fyrir okkur, þá veistu af hverju... og þú veist hver er ábyrgur.“<ref>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece|title=Whistleblowers on US ‘massacre’ fear CIA stalkers|date=2010-04-11|publisher=The Sunday Times|author=Matthew Campbell|location=London|access-date=2010-07-02|archive-date=2012-05-30|archive-url=https://archive.today/20120530/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece|url-status=dead}}</ref> Wikileaks hefur sagt að Facebook hafi eytt aðdáendasíðu sinni þar, sem innihélt 30.000 aðdáendur.<ref name="WikiLeaks-Twitter-Announcement-Facebook">{{cite web | url = http://twitter.com/wikileaks/status/12558544922 | title = Twitter / WikiLeaks: Facebook deletes WikiLeaks fanclub with 30k fans | publisher = Twitter.com | date = 20 Apríl 2010 | accessdate = 22 Apríl 2010 }}</ref><ref>{{cite news |title=WikiLeaks claims Facebook deleted its page, 30000 fans |url=http://www.news.com.au/technology/wikileaks-claims-facebook-deleted-its-page-30000-fans/story-e6frfro0-1225856489723 |publisher=News.com.au |date=2010-04-2q |accessdate=23 Apríl 2010 |archive-date=2012-05-30 |archive-url=https://archive.today/20120530/http://www.news.com.au/technology/wikileaks-claims-facebook-deleted-its-page-30000-fans/story-e6frfro0-1225856489723 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |title=Wikileaks Claims Facebook Deleted Their Fan Page Because They "Promote Illegal Acts" |url=http://gawker.com/5520933/wikileaks-claims-facebook-deleted-their-fan-page-because-they-promote-illegal-acts |publisher=Gawker |date=20 Apríl 2010 |accessdate=21 Apríl 2010}}</ref><ref>{{cite news |title=Wikileaks Fan Page Pulled Down for Being "Inauthentic," Says Facebook |url=http://techpresident.com/blog-entry/wikileaks-fan-page-pulled-down-being-inauthentic-says-facebook |publisher=techPresident |date=21 Apríl 2010 |accessdate=22 Apríl 2010 |archive-date=2010-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100424055832/http://techpresident.com/blog-entry/wikileaks-fan-page-pulled-down-being-inauthentic-says-facebook |url-status=dead }}</ref> === Staðfestingar á innsendingum === WikiLeaks lýsir því yfir að það hafi aldrei látið frá sér villandi eða misvísandi skjal. Öll skjöl eru metin fyrir birtingu. Til að fyrirbyggja falsaða eða villandi leka segir Wikileaks að lekar sem eiga sér ekki grunn "séu þegar á hinum almenna fréttamarkaði. Wikileaks hjálpar engum þar."<ref name=FederalTimes1>Daniel Friedman [http://www.federaltimes.com/index.php?S=2460843 "Web site aims to post government secrets"]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, ''Federal Times'', 4 Janúar 2007.</ref> Samkvæmt "almennum spurningum" er: "Einfaldasta og árangursríkasta mótvægið er hnattrænt samfélag með upplýstum notendum og ritstjórum sem geta sett út á og rætt lekin skjöl."<ref>{{cite web |url=http://wikileaks.org/faq-en |title=Frequently Asked Questions |publisher=Wikileaks.org |accessdate=2010-06-17 |archive-date=2007-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070701115958/http://wikileaks.org/faq-en |url-status=dead }}</ref> Samkvæmt yfirlýsingum frá Assange árið 2010, eru innsend skjöl eru yfirfarin af 5 aðilum sem eru sérfræðingar á mismunandi sviðum eins og tungumálum eða forritun, þeir rannsaka einnig bakgrunn sendandans séu persónuupplýsingar hans þekktar.<ref name=motherjones3>{{cite web|url=https://motherjones.com/politics/2010/04/wikileaks-julian-assange-iraq-video?page=3 |title=Inside WikiLeaks’ Leak Factory |publisher=Mother Jones |date= |accessdate=30 Apríl 2010}}</ref> Í þeim hópi hefur Assange oddaatkvæði um mat skjals.<ref name=motherjones3/> {{Clear}} == Lekar sem höfðu áhrif á Wikileaks == {{Aðalgrein|Stærstu lekar wikileaks}} === Sómalskar morðskipanir === Fyrsti leki Wikileaks varð í [[desember]] [[2006]], sem greindi frá ákvörðun um að myrða embættismenn í [[Sómalía|Sómalíu]]. Ákvörðunin var gerð af Hassan Dahir Aweys, sem er leiðtogi andspyrnusamtakana Islamic Courts Union, í Sómalíu. {{tilvitnun2|texti="Er það djörf stefnuyfirlýsing hástemmds íslamsk hryðjuverkasinna með tengsl við Bin Landen? Eða er það snjallt bragð hjá bandarísku leyniþjónustunni, hannað til þess að skemma orðspor andspyrnusamtakana, bækla sómölsk bandalög og ráðskast með Kína?”}} === Julius Baer bankinn lögsækir Wikileaks === Wikileaks var lagt niður vegna málsóknar Julius Baer bankans í [[Sviss]]. Bankinn gangrýndi leka Wikileaks á gögnum bankans sem sýndu fram á ólögleg athæfi bankans á [[Caymaneyjar|Caymaneyjum]]. Wikileaks notaði á þessum tíma netþjónustu Dynadot í Bandaríkjunum og lögsóknin náði bæði yfir netþjónustuna og Wikileaks. Samtök réttinda almennings í Bandaríkjunum og Electronic Frontier Foundation lögðu fram tillögu sem mótmælti ritskoðuninni á Wikileaks. Samtök fréttamanna um frelsi fréttamiðla í Bandaríkjunum sendi ráðgjafarbréf til réttarins fyrir hönd Wikileaks: {{tilvitnun2|texti= "Wikileaks útvegar vettvang fyrir umræður uppljóstrara og andmælendasinna um heimsbyggðina og til að senda inn skjöl, en fyrirmæli Dynadot mæla á um að fyrri bönn sem minnka verulega aðgang að Wikileaks um Internetið byggt á takmörkuðum fjölda innsendinga sem frá stefnanda málsins. Dynadot fyrirmælin brjóta þess vegna í bága við grunnregluna um að fyrirmæli geti ekki skipað til um öll samskipti að hálfu útgefanda eða annars talsmanns."}} Tilskipunin var ógild í kjölfarið og bankanum Julius Baer var meinað að banna birtingar Wikileaks. ==== Skýrsla bandarísku leyniþjónustunnar um Wikileaks ==== [[15. mars]] [[2010]] setti Wikileaks skýrslu um sjálft sig á vef sinn. Uppruni skýrslunnar er frá bandarísku leyniþjónustunni og hún skýrir frá hvernig Bandaríkin geti losnað við Wikileaks. Skoðaður var möguleikinn að segja uppljóstrunum upp og kæra fyrir glæpsamleg athæfi. Ástæða gerð skýrslunar að hálfu Bandarísku leyniþjónustunnar eru lekar Wikileaks um eyðslu bandaríska hersins, mannréttindarbrot í [[Fangabúðirnar við Guantanamo-flóa|Guantanamo flóa]] og bardaginn í íranska bænum Fallujah. == Tilvísanir == {{reflist|colwidth=30em}} == Tenglar == * [https://wsws.org/articles/2010/jun2010/pers-j14.shtml Hands off WikiLeaks!] * [http://www.wikileaks.org Wikileaks home page] ([https://secure.wikileaks.org/wiki/Wikileaks secure] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100901110621/http://secure.wikileaks.org/wiki/Wikileaks |date=2010-09-01 }}) * [https://wikileaks.info/ Wikileaks Mirror page] * [http://mirror.infoboj.eu/ Wikileaks Mirror page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100809001412/http://mirror.infoboj.eu/ |date=2010-08-09 }} * ''Wikileaks vs. the World''. Presentation by Wikileaks representatives Julian Assange and Daniel Schmitt at the 25th Chaos Communication Congress, Berlin, December 2008. [http://chaosradio.ccc.de/25c3_m4v_2916.html online Flash video] and [https://events.ccc.de/congress/2008/wiki/Conference_Recordings#Official_Releases download in higher resolution formats] * Campbell, Matthew (2010-04-11) [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece Whistleblowers on US ‘massacre’ fear CIA stalkers]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629133313/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece |date=2011-06-29 }}, ''[[The Times]]'' * {{cite news | url = http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1581189,00.html?cnn=yes | title = A Wiki for Whistle-Blowers | first = Tracy Samantha | last = Schmidt | publisher = ''Time'' | date = 22 Janúar 2007 | accessdate = 14 December 2007 | archive-date = 18 janúar 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080118084158/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1581189,00.html?cnn=yes |url-status=dead }} * [https://wikileak.org/ WikiLeak.org] Independent blog "about the ethical and technical issues of the WikiLeaks.org project" * [http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives Video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101217213046/http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives |date=2010-12-17 }} of Julian Assange on a panel at the 2010 Logan Symposium in Investigative Reporting at the UC Berkeley Graduate School of Journalism (Apríl 18, 2010) === Viðtöl === * [http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-wikileaks/ Leak-o-nomy: The Economy of Wikileaks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101213110334/http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-wikileaks/ |date=2010-12-13 }} Viðtal við Julian Assange, talsmann Wikileaks. 2010/01/04 * [http://www.onthemedia.org/transcripts/2009/03/13/04/ Leak Proof] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101218110643/http://onthemedia.org/transcripts/2009/03/13/04 |date=2010-12-18 }} viðtal við Julian Assange. 2009/03/13 == Tenglar == * [http://www.wikileaks.org Vefur Wikileaks] * [http://www.dv.is/frettir/2010/3/15/wikileaks-birtir-krofuhafalista-kaupthings/ ''Wikileaks birtir kröfuhafalista Kaupþings''; af DV.is 15. mars 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100317002334/http://www.dv.is/frettir/2010/3/15/wikileaks-birtir-krofuhafalista-kaupthings/ |date=2010-03-17 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100317000000/www.ruv.is/frett/rannsaka-leka-ur-raduneytinu ''Rannsaka leka úr ráðuneytinu''; af Rúv.is 15.03.2010] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100331000000/www.ruv.is/frett/wikileaks-undir-islensku-eftirliti ''Wikileaks undir íslensku eftirliti''; af RUV.is 25.03.2010] * [https://file.wikileaks.org/file/iceland-profiles.pdf ''Skjöl úr bandaríska sendiráðinu um Jóhönnu, Albert og Össur''; pdf-skjal af Wikileaks.org] {{s|2006}} [[Flokkur:WikiLeaks]] [[Flokkur:Wiki]] [[Flokkur:Njósnir]] 10tej0h7m27sec77p26i0m058s15h14 0 85751 1979943 1742268 2026-09-23T12:51:58Z TKSnaevarr 53243 1979943 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Frederik 1.jpg|right|thumb|Friðrik 1. Danakonungur]] '''Friðrik 1.''' ([[7. október]] [[1471]] – [[10. apríl]] [[1533]]) var konungur [[Danmörk|Danmerkur]], [[Noregur|Noregs]] og [[Ísland]]s frá [[1523]] til dauðadags. Hann tók við konungdæmi eftir að [[Kristján 2.|Kristjáni 2.]] bróðursyni hans var velt úr sessi. Friðrik var yngri sonur Kristjáns 1. og konu hans, [[Dóróthea af Brandenborg|Dórótheu af Brandenborg]]. Faðir hans lést [[1481]] og tók þá [[Hans]] bróðir Friðriks, sem var 16 árum eldri, við konungdæminu. Hann ólst upp í hertogadæmunum [[Slésvík]] og [[Holstein]], en þaðan var föðurætt hans, og stýrði hertogadæmunum frá [[1490]] við góðan orðstír. Hann bjó í Gottorphöll í Slésvík. Hans dó [[1513]] og sonur hans, Kristján 2., tók við konungdæminu. Hann varð þó fljótt óvinsæll hjá danska aðlinum og árið 1523 gerðu aðalsmenn - eða hluti þeirra - bandalag við Friðrik hertoga. Þann 8. mars það ár sagði Friðrik Kristjáni bróðursyni sínum stríð á hendur og átján dögum síðar lét hann hylla sig konung í Viborg. Kristján 2. flúði land 2. apríl og Friðrik 1. var hylltur konungur Dana og Norðmanna. [[Ríkisráð]] Norðmanna samþykkti [[23. ágúst]] [[1524]] að taka Friðrik til konungs yfir Noregi (og þar með Íslandi) og sat [[Jón Arason]] þann fund eins og íslensku biskuparnir áttu rétt á ef þeir voru staddir í Noregi. Stjórnartíð Friðriks 1. var nokkuð óróasöm, enda vildu margir borgarar og bændur fá Kristján 2. aftur á konungsstól. [[Søren Andersen Norby]], lénsmaður á [[Gotland]]i og áður [[hirðstjóri]] á Íslandi, var einn helsti andstæðingur konungs og leiddi bændur á [[Skánn|Skáni]] og [[Blekinge]] í uppreisn en beið lægri hlut. Árið 1532 tókst Friðrik að blekkja Kristján 2. til að koma til Danmerkur og hét honum friðhelgi en sveik loforðið, lét handtaka frænda sinn og hélt honum föngnum þar til hann lést [[1559]]. Friðrik hélt sig í Gottorphöll eða hertogadæmunum svo til alla stjórnartíð sína og kom ekki til Danmerkur nema það væri óhjákvæmilegt. Noreg heimsótti hann aldrei. Honum tókst þó að hafa í fullu tré við aðalinn þótt hann hefði orðið að gefa honum ýmis loforð þegar hann tók við völdum. Til dæmis hafði hann heitið því að vernda kaþólsku kirkjuna en leyfði þó lútherstrú í raun og hafði lútherskan hirðprest. Friðrik gekk árið [[1502]] að eiga Önnu, dóttur kjörfurstans af [[Brandenborg]], sem þá var 15 ára. Hún lést [[1514]] og varð því aldrei drottning. Þau áttu tvö börn og var annað þeirra [[Kristján 3.]] Árið 1518 giftist Friðrik Soffíu af Pommern ([[1498]] - [[13. maí]] [[1568]]) og eignuðust þau fimm börn. == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = Da | titill = Frederik 1. | mánuðurskoðað = 8. mars | árskoðað = 2010}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Danmerkur]] | frá = [[1523]] | til = [[1533]] | fyrir = [[Kristján 2.]] | eftir = [[Kristján 3.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} {{fd|1471|1533}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Noregskonungar]] q7ngx2hgp11uotnqx4hf5vjw8q53s0s 0 87238 1980078 1845430 2026-09-24T00:32:56Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980078 wikitext text/x-wiki {{alþjóðavæða}} [[Mynd:pollution paris.jpg|thumb|350px|right|Svifryksmengun í París]] '''Svifryk''' eru agnir í andrúmsloftinu, bæði í vökvaformi og föstu formi, sem eru smærri en 10 [[míkrómetri|míkrómetrar]] í þvermál. Svifryki er oftast skipt eftir kornastærð í PM₁₀ og PM_2,5 agnir. PM er stytting á enska heitinu „particulate matter“ en talan táknar mestu mögulegu stærð í míkrómetrum (μm). Undanfarið hefur athyglin beinst í auknum mæli að örfínum ögnum (PM₁ og PM_0,1) sem smjúga inn um [[frumuhimna|frumuhimnur]] og hafa áhrif á [[æðaveggur|æðaveggi]] og [[heili|heilavef]]. == Myndun svifryks == [[Mynd:Diesel-smoke.jpg|thumb|right|225px|Magn koltvísýrings (CO₂) í útblæstri dieselhreyfla hefur minnkað verulega, en ekki magn köfnunarefnissýrlinga (NO_x)]] Á Íslandi er svifryk aðallega afurð bæjarumferðar{{heimild vantar}}. Litlu agnirnar geta verið ýmis [[efnasamband|efnasambönd]] en hinar stærri eru að mestu uppspænt [[malbik]]. [[Díselvél|Dieselknúnar]] (5 x PM_2,5) [[bifreið]]ar á [[nagladekk]]jum (100 x PM₁₀) framleiða mest svifryk. Dreifing svifryks fer eftir veðri, vindum, umferðarþunga og umferðarhraða. Að öllu jöfnu setjast stærstu agnirnar eftir um klst. en minni agnir svífa mun lengur og berast þar af leiðandi lengri leið. Þær smæstu geta endað nánast hvar sem er á jörðinni. === Samsetning svifryks === Gróft svifryk er að mestu [[tjara]], [[gúmmí]] og önnur hörð efni, ekki síst fínn grjótmulningur úr malbiki. Fínt svifryk er að mestu efnasambönd sem verða til við bruna [[eldsneyti]]s. Þau efni sem eru sérstaklega vöktuð á Íslandi eru: * Svifryk (PM₁₀) - má að jafnaði fara yfir 50 μg/m³ sjö daga á ári með ársmeðaltal 20 μg/m³. * [[Köfnunarefnisdíoxíð]] (NO₂) - má að jafnaði fara yfir 75 μg/m³ sjö daga á ári með ársmeðaltal 30 μg/m³. * [[Brennisteinsvetni]] (H₂S) - hefur heilsuverndarmörk mörk 50 μg/m³ fyrir 24 klst hlaupandi meðaltal. Önnur efni sem fylgst er með eru meðal annars: * Svifryk (PM_2,5) * [[Kolmónoxíð]] (CO) * [[Brennisteinsdíoxíð]] (SO₂) * [[Bensen]] * [[Óson]] (O₃) == Skaðsemi svifryks == [[Mynd:Particulate_danger-it.svg|thumb|350px|right|Grófasta svifrykið sest í öndunarveg en fínna svifrykið í lungu og blóðrás.]] Fínt svifryk getur borist í blóðstraum fólks og annarra lífvera gegnum [[Lunga|lungun]] en stærri agnirnar setjast að í lungunum. Talið er að agnirnar geti valdið heilsubresti og vitað er að þær magna þau veikindi sem fyrir eru.<ref>{{cite web|url=http://www.hi.is/files/skjol/verkfraedi_og_raunvisindasvid/ThorstJohannsson1-4.pdf|title=Svifryksmengun í Reykjavík-Mastersritgerð|publisher=Verkfræðideild Háskóla Íslands|accessdate=23. febrúar 2013}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Meðal kvilla sem svifryk hefur áhrif á er [[astmi]], [[ofnæmi]], [[hjartsláttaróregla]] og [[lungnateppa]]. Börn (sem eru að taka út lungnaþroska) eru sérstaklega næm fyrir svifryksmengun. Lífsgæðaskerðing barna, aldraðra og sjúklinga er veruleg.<ref>{{cite web|url=http://www.hi.is/files/skjol/verkfraedi_og_raunvisindasvid/ThorstJohannsson1-4.pdf|title=Svifryksmengun í Reykjavík-Mastersritgerð|publisher=Verkfræðideild Háskóla Íslands|accessdate=23. febrúar 2013}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Ef hlutfall þeirra sem deyja fyrir aldur fram af völdum svifryks á Norðurlöndunum (sbr. neðangreindar heimildir) er yfirfært á Ísland, þá gætu á annað hundrað Íslendingar dáið fyrir aldur fram árlega af völdum svifryks. Brýnt er að rannsaka hvort að svo geti verið.<ref>{{cite web|url=http://www.hi.is/files/skjol/verkfraedi_og_raunvisindasvid/ThorstJohannsson1-4.pdf|title=Svifryksmengun í Reykjavík-Mastersritgerð|publisher=Verkfræðideild Háskóla Íslands|accessdate=23. febrúar 2013}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Svifryksmengun == [[Alþjóðaheilbrigðisstofnunin]] leggur áherslu á að ekki séu nein sérstök mörk þar sem svifryksmengun er „góð“ en fari hún yfir ákveðin mörk þá sé hún enn verri. [[Umhverfisstofnun Íslands]] annast mælingar svifryks í [[Reykjavík]]. Fastar mælistöðvar eru við [[Grensásvegur|Grensásveg]] og í [[Fjölskyldu- og húsdýragarðurinn í Reykjavík|Húsdýragarði]]. Gert ráð fyrir að magn PM₁₀ agna megi ekki fara yfir hættumörk sín hvern sólarhring og árlega. Dagshámarkið er 50 míkrógrömm (μg) að jafnaði en með árshámark að jafnaði 20 μg. Svigrúm til að fara yfir dagshámark sjö sinnum árlega er þegar fullnýtt fyrir árið 2010, og gott betur. Ársmagn milli maí-mánaða 2009 og 2010 er yfir mörkum. === Viðbrögð við svifryksmengun === Aukinn skilningur á skaðsemi svifryks hefur orðið til þess að grasrótarsamtök, bæjarfélög, ríkisstofnanir og alþjóðleg samtök hafa tekið höndum saman gegn þessarri vá. Á Íslandi hafa ákveðnir einstaklingar og íbúasamtök unnið grasrótarstarf, en Reykjavíkurborg, [[Veðurstofa Íslands]] og Umhverfisstofnun hafa vakið athygli á þessum mikla vanda sem opinberir aðilar. Fyrir utan mælingar og upplýsingagjöf til almennings hafa kraftarnir beinst að eftirfarandi atriðum: * Nagladekk - Norska vegagerðin bendir á að hvert nagladekk framleiðir 100 sinnum meira svifryk en óneglt dekk og norska Loftrannsóknarstofnunin telur að 98% af því grófa svifryki sem verður til í umferðinni sé af völdum nagladekkjanotkunar. Í Þýskalandi, Japan og víðar hafa nagladekk verið alfarið bönnuð, án þess að það hafi aukið tíðni árekstra. Reykjavíkurborg hefur lagt áherslu á auglýsingaherferð gegn nagladekkjum, en hefur einnig lagt til að nagladekkjagjald verði tekið upp hér á landi. Það mál er í farvegi, en gæti átt langt í land þó svo að umræðan hafi staðið lengi. Drög að lagabreytingu munu heimila [[sveitarfélag]]i að leggja á nagladekkjagjald að höfðu samráði við [[Vegagerðin]]a. Þá er eftir að fara í viðræður sveitarfélaga um samræmingu gjalda sem gæti orðið tímafrek. Reykjavíkurborg vill einnig þrengja nagladekkjatímabilið. Sekt við að keyra á nagladekkjum eftir 15. apríl er 5.000 kr. á dekk. * Skolun og rykbinding gatna hefur borið einhvern árangur, en þarf að auka * [[Vegtollur|Vegtollar]], lækkun á [[hámarkshraði|hámarkshraða]] og lokanir gatna geta hliðrað og minnkað umferð og þar með svifryksmengun. Þungaumferð um Reykjavík hefur stóraukist með afnámi strandsiglinga. Talsverð bót væri fólgin í endurkomu þeirra{{heimild vantar}}. Þá hefur [[Miklabraut]] sem sker Reykjavík verið gerð að [[hraðbraut]] sem er þvert á þessa stefnu. * Fækkun díselknúinna bifreiða. Norsku astmasamtökin benda á að hver díselknúin bifreið framleiðir margfalt meira fínkorna svifryk en bensínknúin bifreið. Það er útbreiddur misskilningur að þeir séu orðnir umhverfisvænari{{heimild vantar}}. Hið rétta er að þó að CO₂ mengun þeirra hafi minnkað þá er NO₂ mengun þeirra um fimmföld á við NO₂ mengun bensínknúinna bifreiða. Ekkert hefur verið gert til að fækka díselknúnum bifreiðum í bæjarumferð Reykjavíkur. Þeim hefur fjölgað umfram bensínknúnar bifreiðar undanfarin ár, sérstaklega frá 2005 vegna stjórnvaldaðgerða sem miða að fjölgun þeirra. Umhverfisráðuneytið, [[Orkustofnun Íslands]] og fleiri aðilar hafa hvatt til notkunar þeirra vegna lægri eyðslu og minna framlags til gróðurhúsaáhrifa. Í samræmi við það gerir fjölskipuð nefnd Vettvangs um vistvænt eldsneyti ráð fyrir því að gjöld á bifreiðar miðist við CO₂ framleiðslu þeirra, án tillits til framleiðslu NO₂ eða svifryks. Sérfræðinefnd Umhverfisráðuneytisins 2009 gerði tillögu um kerfisbundna útrýmingu bensínknúinna bifreiða. == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Heimildir == * [https://web.archive.org/web/20070729112114/http://www.euro.who.int/air/activities/20050222_2 Viðmið alþjóða heilbrigðisstofnunarinnar (WHO) um loftgæði frá 2005] * WHO um skaðsemi svifryks: [http://www.euro.who.int/document/e79097.pdf Health Aspects of Air Pollution (2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030506051653/http://www.euro.who.int/document/e79097.pdf |date=2003-05-06 }} * [http://brunnur.stjr.is/ees.nsf/pages/47770CD1A8EE7B82002567BB005C7ED3/$file/396L0062.pdf Regluverk Evrópusambandsins um loftmengurnarvarnir, mælingar og upplýsingarskyldu 1996 á íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305044206/http://brunnur.stjr.is/ees.nsf/pages/47770CD1A8EE7B82002567BB005C7ED3/$file/396L0062.pdf |date=2016-03-05 }} * [http://ec.europa.eu/environment/air/quality/legislation/existing_leg.htm Regluverk Evrópusambandsins um loftmengurnarvarnir, mælingar og upplýsingarskyldu 2008 á ensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619233905/http://ec.europa.eu/environment/air/quality/legislation/existing_leg.htm |date=2010-06-19 }} * [http://www.reglugerd.is/interpro/dkm/WebGuard.nsf/key2/251-2002 Reglugerð 251/2002 um heilsuspillandi efni í andrúmslofti og upplýsingar til almennings] * [https://web.archive.org/web/20140623135256/http://www.epa.gov/air/airpollutants.html Loftgæðaeftirlit Bandaríkjanna] er með ítarlegar upplýsingar um svifryksmengun * [http://www.greenfacts.org/air-pollution/particulate-matter-pm/index.htm Græn vísindi um svifryk] * [http://www.lungusa.org/ American Lung Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100506111228/http://www.lungusa.org/ |date=2010-05-06 }} fjallar um svifryksmengun og lungnasjúkdóma * [http://www2.nilu.no/LKReports/Luftforurensning%20fra%20vegtrafikken,%20Fakta,%20sp%C3%B8rsm%C3%A5l%20og%20svar.pdf Luftforurensing fra vegtrafikken]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} er mjög ítarlegur og myndrænn bæklingur frá norsku vegagerðinni * [http://www.norden.org/is/utgafa/utgefid-efni/2007-704?set_language=is Renare luft i våra lungor]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} er bæklingur Norðurlandaráðs með góðum greinum frá Norðurlöndum * [http://www.naaf.no/no/Fakta/Uteluft/ Norsku Astma og ofnæmissamtökin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100504180507/http://www.naaf.no/no/Fakta/Uteluft/ |date=2010-05-04 }} benda á þá auknu megnun sem fylgir dieselknúnum bifreiðum * [http://www.luftkvalitet.info/Default.aspx?pageid=1090 Luftkvalitet.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100315164638/http://www.luftkvalitet.info/Default.aspx?pageid=1090 |date=2010-03-15 }} er norsk síða í háum gæðaflokki um loftgæði Norðmanna * [http://www2.dmu.dk/Pub/MB8.pdf Danskar umhverfisrannsóknir (DMU)] með ítarlegar upplýsingar um tjöru * [http://www.nilu.no/index.cfm?folder_id=4314&ac=topics&view=main Norska loftrannsóknarstofnunin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100526181859/http://www.nilu.no/index.cfm?folder_id=4314&ac=topics&view=main |date=2010-05-26 }} * [http://www.abc.net.au/catalyst/stories/s1630007.htm 'Dirty Little Secrets'], er ástralskur heimildarþáttur frá 2006 um áhrif örfínna einda úr útblæstri bifreiða á heilsu == Tenglar == * [http://www.hlidar.com/ Íbúasamtök þriðja hverfis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090821072223/http://www.hlidar.com/ |date=2009-08-21 }} hafa barist gegn svifryksmengun frá 2005 * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041129094856/www.ust.is/Mengunarvarnir/Loftgaedi/ Umhverfisstofnun] fylgist með loftgæðum Reykjavíkurborgar * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20070831094353/www.rvk.is/desktopdefault.aspx/tabid-39 Umhverfis- og samgöngusvið Reykjavíkurborgar] sinnir vöktun á loftgæðum og fylgir eftir loftgæðastefnu með viðbragðsáætlun * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090815215544/www.rvk.is/desktopdefault.aspx/tabid-3691/ Loftgæðamælingar Umhverfis- og samgöngusviðs Reykjavíkurborgar] frá 2003 til 2008 * [http://www.loft.rvk.is/ Loftgæðamælingar Umhverfis- og samgöngusviðs Reykjavíkurborgar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100214143632/http://www.loft.rvk.is/ |date=2010-02-14 }} frá 2009 * [http://loft.ust.is/loftgaedi/ Loftgæðamælingar Umhverfisstofnunar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100601004143/http://loft.ust.is/loftgaedi/ |date=2010-06-01 }} frá 2006 * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100816151424/www.sibs.is/Files/Skra_0040011.pdf Janúarhefti SÍBS blaðsins 2010] fjallar um loftgæði * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20101116133415/www.ao.is/assets/AO2008-01.pdf Fyrra tölublað tímarits Astma og ofnæmisfélagsins 2008] fjallar um loftgæði * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20080724210350/www.umferdarstofa.is/Apps/WebObjects/US.woa/swdocument/4007/Vistakstur.pdf Vistakstur] í boði Ökukennarafélagsins og Umferðarstofu * [http://www.os.is/Apps/WebObjects/Orkustofnun.woa/swdocument/13404/VVE_skyrsla_des06.pdf Stefna Íslendinga í eldsneytismálum einkabifreiða]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} Tillögur um aðgerðir stjórnvalda frá stýrihópi Vettvangs um vistvænt eldsneyti 2006 * [http://www.umhverfisraduneyti.is/media/PDF_skrar/Stefnumorkun_i_loftslagsmalum.pdf Stefnumörkun Umhverfisráðuneytisins í loftslagsmálum 2007] * [http://www.umhverfisraduneyti.is/media/PDF_skrar/Loftslag.pdf Möguleikar til að draga úr nettóútstreymi gróðurhúsalofttegunda á Íslandi] Niðurstöður sérfræðinganefndar Umhverfisráðuneytisins 2009 [[Flokkur:Mengun]] [[Flokkur:Andrúmsloft]] tne2mw1r0zfuga4nuskhw94h1rg7i13 0 88282 1980049 1977339 2026-09-23T20:38:40Z InternetArchiveBot 75347 Bætir við 1 bók til að [[Wikipedia:Sannreynanleikareglan|sannreyna]] (20260923)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1980049 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = [[Þjóðhöfðingjar Skotlands|Konungur Skotlands]] | skjaldarmerki = Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg | ætt = Bruce-ætt | nafn = Róbert 1. | mynd = RoberttheBruce.jpg | skírnarnafn = Raibeart am Brusach | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1274|7|11}} | fæðingarstaður = [[Ayrshire]], [[Konungsríkið Skotland|Skotlandi]] | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1329|6|7|1274|7|11}} | dánarstaður = [[Dunbartonshire]], [[Konungsríkið Skotland|Skotlandi]] | grafinn = {{Plainlist| * [[Dunfermline Abbey]] (lík) * [[Melrose Abbey]] (hjarta) * St Serf's Church, Dumbarton (innyfli)<ref name="ancientmonuments1">{{cite web|url=https://ancientmonuments.uk/124058-st-serfs-church-dumbarton-dumbarton-ward#.WxqtrBbTWaM|title=St_Serf's_Church,_Dumbarton}}</ref> }} | undirskrift = | ríkisár = 25. mars 1306 – 7. júní 1329<ref name="Weir">{{cite book |last=Weir |first=Alison |title=Britain's Royal Families: The Complete Genealogy |url=https://archive.org/details/britainsroyalfam0000alis |year=2008 |pages=[https://archive.org/details/britainsroyalfam0000alis/page/207 207]–211 |isbn=978-0099539735 |publisher=Vintage}}</ref> | faðir = [[Robert de Brus, 6. lávarðurinn af Annandale]] | móðir = [[Margrét, greifynja af Carrick]] | maki ={{Plainlist| * {{gifting|[[Ísabella af Mar]]|1296|1296|orsök=dó}} * {{gifting|[[Elísabet de Burgh]]|1302|1327|orsök=dó}} }} | titill_maka = Eiginkona | börn = {{Plainlist| * [[Marjorie Bruce]] * [[Davíð 2. Skotakonungur]] * [[Elizabeth Bruce]] * Óskilgetin: * [[Robert Bruce, lávarður af Liddesdale]] * [[Niall Bruce af Carrick]] }} }} '''Róbert 1.''' ([[11. júlí]] [[1274]] – [[7. júní]] [[1329]]) eða '''Róbert Bruce''' (enska: '''Robert the Bruce''') var skoskur [[aðalsmaður]], frægur stríðsmaður, leiðtogi [[Skotland|Skota]] í [[frelsisstríð Skota|frelsisstríði]] þeirra gegn Englendingum og konungur Skotlands frá [[1306]] til dauðadags. Hann er talinn þjóðhetja í Skotlandi. == Uppruni og erfðatilkall == Róbert var elsti sonur Róberts de Brus, lávarðs af Annandale, og konu hans Marjorie, greifynju af [[Carrick]]. Hún var mikill kvenskörungur og er sagt að hún hafi haldið föður hans föngnum þar til hann féllst á að kvænast henni. Þau áttu fjölda barna auk Róberts: Synirnir voru [[Játvarður Bruce|Játvarður]], Alexander, Thomas og Neil og dæturnar Christina, [[Ísabella Bruce|Ísabella]] Noregsdrottning, kona [[Eiríkur Magnússon prestahatari|Eiríks prestahatara]], Margaret, Matilda og Mary, sem var fönguð og flutt til Englands árið [[1306]] og höfð þar í búri, almenningi til sýnis, í fjögur ár. Frá móður sinni erfði Róbert jarldæmið Carrick þegar hún lést [[1292]] en gegnum föður sinn taldi hann sig eiga erfðarétt að skosku krúniunni þar sem faðirinn var afkomandi [[Davíð 1. Skotakonungur|Davíðs 1.]] Skotakonungs. Í erfðadeilunni sem reis eftir lát hinnar barnungu [[Margrét Skotadrottning|Margrétar drottningar]] árið [[1290]] tókst fjarskyldum frænda Róberts, [[Jóhann Balliol|Jóhanni Balliol]], að fá sig tekinn til konungs. Feðgarnir hófu fljótlega baráttu gegn honum. Þeir sóru [[Játvarður 1.|Játvarði 1.]] Englandskonungi hollustu í ágúst [[1296]] en töldu hann svo hafa svikið sig og Róbert yngri studdi uppreisn Skota gegn honum ári síðar. Jóhann Balliol hafði þá sagt af sér og Róbert Bruce og [[John Comyn]], náfrændi Balliols, voru saman útnefndir ríkisstjórar Skotlands. Samkomulag þeirra var þó ekki gott, enda töldu þeir sig báðir eiga tilkall til krúnunnar. Árið [[1299]] var biskupinn af St. Andrews útnefndur þriðji ríkisstjórinn til að reyna að halda frið milli hinna tveggja. Bruce sagði þó af sér árið eftir og hinir árið [[1301]]. Játvarður 1. réðist inn í Skotland í júlí það ár og var það sjötta innrás hans. [[Vopnahlé]] var þó samið í janúar [[1302]]. Um það leyti var á kreiki orðrómur um að Jóhann Balliol, sem var í útlegð í Frakklandi, yrði aftur settur á konungsstól og raunar munu margir aðalsmenn hafa stutt það. Þó varð ekkert af því. Játvarður gerði enn eina innrásina árið 1303 og varð vel ágengt; í febrúar árið eftir höfðu allir leiðtogar Skota nema [[William Wallace]] (Braveheart) beygt sig undir vald hans. Þeir samþykktu að öll lög skyldu vera eins og verið hafði á ríkisárum [[Alexander 3. Skotakonungur|Alexanders 3.]] og þeim mætti ekki breyta án þess að bera þau undir Játvarð. Frændi Játvarðs, jarlinn af Richmond, átti að leiða stjórn Skotlands sem yrði undir Játvarð gefin. Um sumarið var William Wallace svo handtekinn nálægt Glasgow og tekinn af lífi í London [[23. ágúst]]. == Konungur == Þótt Róbert Bruce hefði svarið Játvarði hollustu virðist Játvarður ekki hafa treyst honum, heldur grunað hann um græsku, enda hafði hann ýmist stutt Englendinga eða Skota í átökum undangenginna ára. Róbert taldi tilkall sitt til skosku krúnunnar ótvírætt og áleit sig rétta manninn til að leiða baráttuna gegn yfirráðum Englendinga en margir Skotar treystu honum ekki heldur og þar stóð andstæðingur hans og keppinautur, John Comyn, betur að vígi þar sem hann hafði staðið mun harðar gegn Englendingum og erfðatilkall hans var að minnsta kosti jafnsterkt og tilkall Bruce. Margt er óljóst um atburðarásina en svo mikið er víst að þegar Robert Bruce var við ensku hriðina síðsumars [[1305]] ætlaði Játvarður konungur að láta handtaka hann, en tengdasonur konungs, Ralph de Monthermer, sem var vinur Róberts, varaði hann við svo að hann náði að flýja og komst norður til Skotlands. Þann [[10. febrúar]] [[1306]] hittust þeir Comyn á fundi í Grábræðrakirkjunni í [[Dumfries]] og þar kom til átaka á milli þeirra og Róbert drap Comyn fyrir framan háaltari kirkjunnar. Hann flýtti sér síðan til [[Glasgow]], játaði voðaverkið og vanhelgun kirkjunnar fyrir Robert Wishart biskupi og fékk [[aflausn]]. Wishart gaf klerkum landsins fyrirmæli um að styðja Róbert. Þrátt fyrir það var hann fallinn í [[bannfæring|bann]] af verknaði sínum. Hann sá þá að nú væri að hrökkva eða stökkva og setti fram tilkall sitt til krúnunnar. Fáir urðu til andmæla og hann var krýndur konungur Skota [[25. mars]]. == Skæruliðaforingi == Ekki blés byrlega fyrir hinum nýja konungi fyrst í stað í átökum við Englendinga. Hann tapaði hverri orrustunni af annarri. Kona hans, dóttir og systur voru teknar til fanga og sendar til Englands, þar sem þær áttu illa vist. Bróðir hans var tekinn til fanga og líflátinn. Sjálfur flúði Róbert ásamt tryggustu fylgismönnum sínum út í eyjar við strönd Skotlands. Þeir sneru aftur til meginlandsins í febrúar árið eftir og hófu þar [[skæruhernaður|skæruhernað]]. Tveir bræðra Róberts til viðbótar náðust og voru líflátnir, en smám saman fór honumað ganga betur í baráttu sinni við Englendinga og aðra óvini sína, þar á meðan John Comyn, son hins gamla fjandmanns síns. Í maí vann hann sigur á liði Comyns í [[orrustan við Inverurie|orrustunni við Inverurie]] og sigraði síðan setulið Englendinga í [[Aberdeen]]. Róbert reyndist afar snjall skæruliðaforingi. Í ágúst [[1309]] réði hann öllu norðanverðu Skotlandi og ári síðar viðurkenndi skoska kirkjan hann sem konung á kirkjuþingi þótt hann væri enn í banni. Næstu árin vann hann hvern sigurinn á fætur öðrum og fór jafnvel herferðir inn í Norður-England. Endahnúturinn var svo rekinn á þessa baráttu í [[orrustan við Bannockburn|orrustunni við Bannockburn]] 1314. Hernaðarsigrar Róberts stigu honum til höfuðs og hann sendi herlið til [[Írland]]s. Hann sagðist vilja hjálpa Írum í baráttu þeirra gegn Englendingum en sá um leið sjálfan sig eða ætt sína fyrir sér sem þjóðhöfðingja allra gelískra landa. Bróðir hans, Játvarður Bruce, var kjörinn yfirkonungur Írlands en þeim gekk þó ekki nægilega vel að fá Íra á sitt band og þegar Játvarður féll í [[orrustan við Faughart|orrustunni við Faughart]] [[14. október]] [[1318]] var draumurinn úti. == Fjölskylda == Róbert giftist fyrst [[1295]] Ísabellu af Mar, dóttur hertogans af Mar, og er sagt að þau hafi verið afar ástfangin hvort af öðru. Hjónabandið var skammvint því Ísabella dó af barnsförum 19 ára að aldri í desember 1296. Barnið var stúlka, [[Marjorie Bruce]]. Hún dó einnig 19 ára eftir að hafa fætt barn. Seinni kona Róberts, sem hann giftist [[1302]], var [[Elizabeth de Burgh]], sem samkvæmt sumum heimildum var aðeins um 13 ára að aldri. Hún var fönguð sumarið [[1306]], ekki löngu eftir krýningu þeirra hjónanna, og flutt til Englands ásamt Marjorie stjúpdóttur sinni og mágkonum, Christina og Mary, og höfð þar í haldi í átta ár. Þá var hún látin laus í fangaskiptum eftir orrustuna við Bannockburn. Þau Róbert áttu þrjú börn sem komust upp, soninn [[Davíð 2. Skotakonungur|Davíð 2.]] Skotakonung og dæturnar Matilda og Margaret. Róbert átti líka allmörg lausaleiksbörn en um mæður þeirra er ekkert vitað. Hann lést 7. maí 1329 og hafði átt við veikindi að stríða um tíma. Lík hans var grafið í Dumferline-klaustri. == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Robert I of Scotland | mánuðurskoðað = 14. júní| árskoðað = 2010}} ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Þjóðhöfðingjar Skotlands|Skotakonungur]] | frá = [[1306]] | til = [[1329]] | fyrir = enginn<br/>síðast [[Jóhann Balliol]] | eftir = [[Davíð 2. Skotakonungur|Davíð 2.]] }} {{Töfluendir}} {{Enskir, skoskir og breskir einvaldar}} {{fd|1274|1329}} [[Flokkur:Saga Skotlands]] [[Flokkur:Konungar Skotlands]] 95mvmuzy68evr3n42w7o6cbtvzfxt6l 0 89435 1979963 1583043 2026-09-23T14:04:55Z TKSnaevarr 53243 1979963 wikitext text/x-wiki {{Konungur |titill = Konungur Englands |ætt = Plantagenet-ætt |skjaldarmerki = Royal arms of England.svg |mynd = Henry II Illumination.jpg |nafn = Hinrik 2. |ríkisár = 1154–1189 |kjörorð = |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1133|3|5}} |fæðingarstaður =[[Le Mans]], [[Greifadæmið Maine|Maine]], [[Konungsríkið Frakkland|Frakklandi]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1189|7|6|1133|3|5}} |dánarstaður = [[Château de Chinon|Chinon-kastala]], [[Touraine]], [[Konungsríkið Frakkland|Frakklandi]] |grafinn = [[Fontevraud-klaustur]], [[Anjou]], [[Frakkland]]i |faðir = [[Geoffrey Plantagenet]] |móðir = [[Matthildur keisaraynja]] |titill_maka = Eiginkona |maki = {{gifting|[[Elinóra af Akvitaníu]]|1152}} | börn = {{plainlist| * [[Hinrik ungi]] * [[Matthildur hertogaynja af Saxlandi]] * [[Ríkharður ljónshjarta]] * [[Geoffrey 2. hertogi af Bretagne]] * [[Elinóra Kastilíudrottning]] * [[Jóhanna Sikileyjardrottning]] * [[Jóhann landlausi]] * Óskilgetnir:<br>[[Geoffrey erkibiskup af York]] * [[William Longespée, 3. jarlinn af Salisbury|Vilhjálmur, jarl af Salisbury]] }} }} '''Hinrik 2.''' ([[5. mars]] [[1133]] – [[6. júlí]] [[1189]]) var konungur [[England]]s frá [[1154]] til dauðadags og jafnframt lávarður [[Írland]]s, hertogi af [[Normandí]], [[Akvitanía|Akvitaníu]] og [[Gaskónía|Gaskóníu]] og greifi af [[Anjou]], [[Maine (Frakklandi)|Maine]] og [[Nantes]]. Hann réði því mestöllu vestanverðu [[Frakkland]]i, auk meirihluta Bretlandseyja. == Uppvöxtur og lýsing == Hinrik Plantagenet var sonur [[Geoffrey af Anjou|Geoffreys]] hertoga af Anjou og konu hans Matthildar, sem jafnan var nefnd [[Matthildur keisaraynja]]. Hún var dóttir [[Hinrik 1. Englandskonungur|Hinriks 1.]] Englandskonungs og taldi sig eiga erfðarétt eftir hann en frændi hennar, [[Stefán Englandskonungur|Stefán]], hafði sölsað England undir sig og hún háði baráttu við hann árum saman og kallaðist það tímabil [[Stjórnleysið]]. Þegar Hinrik, elsti sonur hennar, óx úr grasi tók hann þátt í baráttunni og tók svo við af móður sinni og gerði tilkall til krúnunnar. Hinrik var rauðhærður og freknóttur, stór og sterkur og mikill íþróttamaður. Hann var mjög vel gefinn og sagður lærðasti konungur Evrópu á sinni tíð, frábærlega minnisgóður, tungumálamaður og lögspakur, lítillátur og mannblendinn, gjafmildur og gamansamur. Hann var hins vegar mikill skapmaður og átti oft erfitt með að hafa hemil á sér. == Hjónaband og börn == [[Mynd:John William Waterhouse - Fair Rosamund.jpg|thumb|left|Rósamunda fagra, ástkona Hinriks 2. Málverk eftir John William Waterhouse.]] Hinrik giftist [[Elinóra af Akvitaníu|Elinóru]] hertogaynju af Akvitaníu [[18. maí]] [[1152]] en þá voru aðeins tveir mánuðir síðan hún hafði fengið hjónaband sitt og [[Loðvík 7. Frakkakonungur|Loðvíks 7.]] Frakkakonungs gert ógilt. Hinrik var nítján ára en Elinóra þrítug. Hún var auðugasta kona Evrópu og með henni fékk hann hertogadæmin Akvitaníu og Gaskóníu, sem þau stýrðu í sameiningu. Hún var einnig orðlögð fyrir fegurð og gáfur. Hjónaband Hinriks og Elinóru var jafnan stormasamt. Þau áttu saman átta börn, synina Vilhjálm, sem dó í bernsku, [[Hinrik ungi|Hinrik unga]], [[Ríkharður ljónshjarta|Ríkharð ljónshjarta]], [[Geoffrey 2. hertogi af Bretagne|Geoffrey 2.]] hertoga af [[Bretagne]] og [[Jóhann landlausi|Jóhann landlausa]] og dæturnar [[Matthildur hertogaynja af Saxlandi|Matthildi]] hertogaynju af Saxlandi, [[Elinóra Kastilíudrottning|Elinóru]] drottningu Kastilíu og [[Jóhanna Sikileyjardrottning|Jóhönnu]] drottningu Sikileyjar. Hinrik var ekki trúr konu sinni og átti ýmsar hjákonur og nokkur óskilgetin börn. Þekktust ástkvenna hans var Rosamund Clifford eða Rósamunda fagra. Samband þeirra hófst um [[1166]], þegar Elinóra drottning gekk með yngsta barn sitt, og eru þau sögð hafa elskað hvort annað mjög heitt. Rosamund lést [[1176]] og gengu miklar sögur um að Elinóra hefði byrlað henni eitur en enginn fótur mun vera fyrir því, enda var hún þá í stofufangelsi og Rosamund hafði nýverið tekið sér bólsetu í klaustri, sem gæti bent til þess að hún hafi verið haldin einhverjum sjúkdómi. == Konungur Englands == Í ársbyrjun [[1153]] hélt Hinrik yfir [[Ermarsund]] með þrjú þúsund manna her. Honum varð mjög vel ágengt og eftir að Eustace, sonur og erfingi Stefáns konungs, lést óvænt um sumarið ákvað Stefán að semja við hann, enda voru þegnar hans allir búnir að fá sig fullsadda af óstjórn og borgarastyrjöld, og urðu þeir ásáttir um að Hinrik tæki við krúnunni að Stefáni látnum þótt hann ætti son á lífi. Stefán dó í október árið eftir og [[19. desember]] var Hinrik krýndur í [[Westminster Abbey]]. Þar með hófst valdatími [[Plantagenetætt]]ar. Skömmu eftir að Hinrik tók við ríki virðist hann hafa haft áform um að ráðast inn í Írland og vinna það handa Vilhjálmi, yngri bróður sínum, en Vilhjálmur dó skömmu síðar og ekkert varð af þessu fyrr en [[1166]], en þá leitaði írskur undirkonungur, Diarmait Mac Murchada, liðsinnis hans til að ná aftur ríki sínu, sem hann hafði verið hrakinn frá. Hinrik brást vel við en lagði allt landið undir sig í leiðinni og lýsti sig lávarð Írlands árið [[1171]]. Þar með hófust yfir 800 ára yfirráð Englendinga. == Morðið á Thomasi Becket == Hinrik átti í baráttu við kirkjuna og vildi reyna að draga úr völdum hennar. Helsti andstæðingur hans var [[Thomas Becket]], erkibiskup af [[Kantaraborg]], sem áður hafði verið vinur konungs. Í október [[1164]] kallaði konungur Becket fyrir ríkisráðið en biskupinn flúði til Frakklands og leitaði ásjár hjá Loðvík 7., þar sem hann dvaldi næstu árin. Árið [[1170]] var svo komið að páfinn hótaði að [[bannfæring|bannfæra]] allt England og féllst Hinrik þá á að Becket mætti snúa heim. Þó leið ekki á löngu þar til konungi gramdist svo við Becket að hann formælti honum í sand og ösku og fjórir riddarar konungs, sem heyrðu reiðilesturinn, töldu hann hvatningu til að grípa til aðgerða og [[29. desember]] [[1170]] fóru þeir að Thomasi Becket í [[dómkirkjan í Kantaraborg|dómkirkjunni í Kantaraborg]] og drápu hann. Hinrik harmaði dauða hans alla tíð, enda varpaði morðið skugga á orðspor konungs. Þremur árum seinna gerði páfinn Becket að dýrlingi. == Fjölskylduerjur == [[Mynd:Henry-eleanor-tomb.jpg|thumb|right|Gröf Hinriks 2. og Elinóru í Fontevraud-klaustri.]] Árið [[1174]] réðist [[Vilhjálmur ljón]] Skotakonungur inn í England en Hinrik gjörsigraði hann, tók hann til fanga og lagði sunnanvert Skotland undir sig. Um sama leyti voru eldri synir konungs vaxnir úr grasi. Þeir voru metnaðargjarnir og þótti faðirinn fastheldinn á völd í ríkjum sínum og ófús að láta þeim eitthvað eftir. Árið [[1173]] gerðu því Hinrik ungi og Rikharður ljónshjarta uppreisn gegn föður sínum en hann var fljótur að bæla hana niður og fór mildum höndum um synina en öðru máli gegndi um Elinóru móður þeirra, sem hafði stutt þá. Hún var sett í [[stofufangelsi]] og var þar meðan Hinrik lifði, eða í sextán ár. Árið [[1182]] kom aftur til átaka innan fjölskyldunnar en að þessu sinni tókust þrír elstu synirnir, Hinrik ungi, Ríkharður og Geoffrey, á og um leið var gerð uppreisn í [[Angoulême]] í Frakklandi. Hætta var á borgarastyrjöld en hún hvarf þegar Hinrik ungi dó skyndilega [[11. júní]] [[1183]] og hinir bræðurnir hurfu þá tl síns heima. Árið eftir réðust þó Geoffrey, sem þá stýrði Bretagne, og Jóhann, lávarður Írlands á Ríkharð en hann var fljótur að hafa þá undir og þeir reyndu ekki aftur að rísa gegn honum. Raunar dó Geoffrey tveimur árum síðar og kann þá að hafa verið að undirbúa nýja uppreisn. == Dauði Hinriks == Ríkharður, sem var farinn að óttast um arf sinn af því að faðir hans hafði meira dálæti á Jóhanni, gerði hins vegar bandalag við [[Filippus 2. Frakkakonungur|Filippus]] Ágústus Frakkakonung og þeir réðust saman inn í Anjou sumarið [[1189]]. Hinrik, sem var farinn að heilsu og þreki, lét undan öllum kröfum þeirra. Hann lést svo 6. júlí, einn og yfirgefinn af öllum nema óskilgetnum syni sínum, Geoffrey erkibiskupi af York. Ríkharður var krýndur konungur Englands [[1. september]] [[1189]]. == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál = En|titill = Henry II of England|mánuðurskoðað = 12. ágúst|árskoðað = 2010}} {{töflubyrjun}} {{erfðatafla | titill = [[Listi yfir þjóðhöfðingja Englands|Konungur Englands]] | frá = 1154 | til = 1189 | fyrir = [[Stefán Englandskonungur|Stefán]] | eftir = [[Ríkharður ljónshjarta]] }} {{erfðatafla | titill = [[Hertogar af Normandí]] | frá = 1150 | til = 1189 | fyrir = [[Geoffrey Plantagenet]] | eftir = [[Ríkharður ljónshjarta]] }} {{Töfluendir}} {{fd|1133|1189}} {{Enskir, skoskir og breskir einvaldar}} [[Flokkur:Hertogar af Normandí]] [[Flokkur:Konungar Englands]] [[Flokkur:Plantagenetætt]] f6bjz0utxpnlt07itefm00clx6ncc6o 0 91830 1980046 1963574 2026-09-23T20:13:26Z Gunnsteinn Þór 110300 Tók út stubbasnið 1980046 wikitext text/x-wiki {{Verðlaun | nafn = Alþjóðleg kvikmyndahátíð í Reykjavík | mynd = Logoriff2.png | veitt_fyrir = Framúrskarandi árangur í kvikmyndagerð | staðsetning = [[Reykjavík]] | land = Ísland | ár = 2004 | vefsíða = {{URL|riff.is}} | undirtitill = ''Reykjavík International Film Festival'' | ár2 = 2025 | næstu_verðlaun = | dagsetning = 24. september - 4. október 2026 }} '''Alþjóðleg kvikmyndahátíð í Reykjavík''' eða '''RIFF''' (skammstöfun á Reykjavík International Film Festival) er [[kvikmyndahátíð]] sem hefur verið haldin árlega í [[Reykjavík]] frá árinu [[2004]]. Hátíðin stendur í ellefu daga og er sérstök áhersla lögð á unga kvikmyndagerðarmenn. Hefur hún skapað sér sérstöðu meðal annars með því að helsti keppnisflokkurinn (sem nefnist Vitranir) er einvörðungu opinn fyrstu eða annarri kvikmynd leikstjóra í fullri lengd. Hlýtur sá sem helst er talin hafa skarað fram úr meginverðlaun hátíðarinnar, '''Gullna lundann''', en alþjóðleg dómnefnd velur vinningshafann. Einnig eru veitt fjöldamörg önnur verðlaun, svo sem verðlaun alþjóðlegra samtaka kvikmyndagagnrýnenda, {{ill|FIPRESCI|en|International_Federation_of_Film_Critics}}, en þau hafa sent dómnefnd á RIFF frá árinu 2006. Áhorfendur fá líka að kjósa sína uppáhaldsmynd af þeim sem í boði eru á hátíðinni. Þá eru veittar viðurkenningar fyrir ævistarf og framúrskarandi listfengi og hafa sumir helstu leikstjórar heims komið á hátíðina til að veita þeim viðtöku. == Saga == === 2004-2009 === Alþjóðleg kvikmyndahátíð í Reykjavík var stofnuð árið 2004 af hópi fagfólks og áhugafólks um [[kvikmyndagerð]] og var markmiðið frá upphafi að viðburðurinn yrði árlegur. Ætlunin var að hátíðin myndi auðga kvikmyndamenningu landsins, en jafnframt að hún vekti alþjóðlega athygli og laðaði að sér fagfólk jafnt sem ferðamenn víðsvegar að úr heiminum. Fyrsta hátíðin var haldin í nóvember árið 2004 og á dagskránni var málþing um hlutverk og mikilvægi kvikmyndahátíða í innlendu jafnt sem alþjóðlegu samhengi. Einnig voru sýndar kvikmyndir sem tengdust umræðunum eftir kvikmyndagerðarmenn sem starfa á Íslandi sem og erlendis. Önnur hátíðin var haldin frá 29. september til 9. október árið 2005 og var talvert stærri í sniðum en sú fyrsta. Dimitri Eipides, sem einnig hefur starfað sem dagskrárstjóri á kvikmyndahátíðum í Montreal, Toronto og Þessalóniku, sá um kvikmyndadagskránna og hefur lagt hátíðinni lið æ síðan. Það var árið 2005 sem sá grunnur var lagður sem hátíðin byggir enn á og flestir þeir flokkar sem enn er stuðst við urðu til. Íranski leikstjórinn [[Abbas Kiarostami]] fékk heiðursverðlaun og var úrval mynda hans sýnt ásamt sýningu á ljósmyndum hans. Verðlaun fyrir „Uppgötvun ársins“ voru veitt í fyrsta sinn og féllu í skaut hinum rúmenska Cristi Puiu fyrir mynd hans ''The Death of Mr. Lazerescu''. Yfir 70 myndir voru sýndar og 13.000 miðar seldir. '''Árið 2006''' hafði orðspor RIFF vaxið og margfalt fleiri erlendir gestir fóru að sækja hátíðina heim. Blaðamenn frá miðlum á borð við Variety, The Guardian og IndieWIRE voru viðstaddir og fluttu fréttir af hátíðinni og sagði einn blaðamaður að hún væri „eitt best geymda leyndarmálið í hinum alþjóðlega hátíðarheim.“ Dagskráin samanstóð nú af ríflega eitt hundrað myndum, meistaraspjöllum, málþingum og umræðufundum, og auk þess hafði tónleikahald bæst við. ''Grbavica'' eftir hina bosnísku Jasmilu Zbanic var valin Uppgötvun ársins og FIPRESCI verðlaunin voru veitt í fyrsta sinn á RIFF, en þau hlaut hin breska Andrea Arnold. Rússinn Aleksandr Sokurov fékk heiðursverðlaun fyrir ævistarf sitt og Atom Egoyan fyrir framúrskarandi listfengi. Áhorfendur voru nú yfir 15.000 talsins og í kjölfarið tók Sokurov upp mynd sína Faust að hluta til hér á landi. '''Árið 2007''' var RIFF haldin í fjórða sinn. Fjöldamargir kvikmyndagerðarmenn víðsvegar að voru viðstaddir. Meðal þeirra var finnski leikstjórinn [[Aki Kaurismäki]], sem hlaut heiðursverðlaun er afhent voru af forseta Íslands. Ungverska kvikmyndin ''Iska‘s Journey'' eftir Csaba Bollók var valin Uppgötvun ársins og hlaut hann Gullna lundann, sem veittur var í fyrsta sinn. Bandaríski leikstjórinn Hal Hartley var formaður dómnefndar og afhenti hann verðlaunin. Hinn virti breski leikstjóri Peter Greenaway heimsótti hátíðina af þessu tilefni og hlaut heiðursverðlaun fyrir ævistarf sitt. Peter Schönau Fog fékk FIPRESCI verðlaunin fyrir frumraun sína er nefnist ''The Art of Crying'' og hann fékk jafnframt kvikmyndaverðlaun Þjóðkirkju Íslands fyrir sömu mynd, en þau voru hér veitt í annað sinn. Áhorfendaverðlaunin voru svo veitt kvikmyndinni ''Control'' eftir hinn hollenska Anton Corbijn, en hún fjallaði um ævi Joy Division söngvarans Ian Curtis. Amnesty International veitti heimildamyndinni ''El Ejido: The Law of Profit'' verðlaun og fjallaði hún um lífsbaráttu innflytjenda á suður Spáni. '''Árið 2008''' var RIFF haldin í fimmta sinn. Yfir 300 erlendir gestir voru viðstaddir og yfir 20.000 áhorfendur sáu kvikmyndir hátíðarinnar. Kvikmyndin ''Tulpan'' hlaut Gullna lundann, ''Home'' eftir Ursulu Meier fékk FIPRESCI verðlaunin og ''Snijeg'' eftir Aida Begic frá Bosníu fékk verðlaun Þjóðkirkju Íslands. Þá fékk ''Venkovský ucite''l eftir Bohdan Sláma frá Tékklandi fékk verðlaun frá Samtökunum 78. Samtökin veittu einnig kanadísku myndinni ''She's a Boy I Knew'' eftir Gwen Haworth sérstök verðlaun. Electronica Reykjavík eftir Arnar Jónasson var valin besta myndin að dómi áhorfenda. Mikið var um sérviðburði á RIFF þetta árið. Í „Sound on Sight“ var fólk hvatt til að velta fyrir sér sambandinu milli tónlistar og kvikmynda. Mínus 25 smiðjan er ætluð upprennandi kvikmyndagerðarmönnum undir 25 ára aldri og fengu þeir meðal annars tækifæri til að setja tónlist við myndina ''The Crowd'' frá 1928. Stuttmyndahátíð fyrir grunnskólanema var haldin og leikskólabörn fengu einnig að taka þátt með því að gera stuttmyndir úr rafrænum ljósmyndum. Á svonefndu Talent Lab kom ungt fólk frá Evrópu og Norður-Ameríku saman og kynntist verkum hvors annars og bjó til ný. '''Árið 2009''' var RIFF haldin í sjötta sinn. Einn af helstu viðburðum var heimsókn hins heimsþekkta leikstjóra Milos Formann sem vakti mikla athygli. Haldinn var sérstakur blaðamannafundur, tímaritið Grapevine tók forsíðuviðtal við hann og [[Spaugstofan]] fjallaði um Milos Formann og bróðir hans Maó. === 2010-2014 === '''Árið 2010''' var RIFF haldin í sjöunda sinn dagana 23. september til 3. október og heiðursgestur var bandaríski leikstjórinn Jim Jarmusch. Blaðamaðurinn Gerald Peary frá Boston Phoenix sagði að hátíðin væri „með eina bestu dagskrá nokkurrar kvikmyndahátíðar á jörðu hér og með suma af mest spennandi gestunum“ og Brian Brooks frá IndieWIRE sagði hana eina af sínum eftirlætishátíðum. Bandaríkjamaðurinn Mike Ott fékk áhorfendaverðlaun fyrir myndina Little Rock og Michelangelo Frammartino fékk bæði Gullna lundann og FIPRESCI verðlaun fyrir Le Quattro Volte. '''Árið 2011''' var áttunda hátíðin haldin frá 22. september til 2. október. Hátíðin sýndi sem fyrr íslenskar myndir og úrval erlendra er vakið höfðu athygli á hátíðum víða um heim, svo sem ''Alps'' eftir [[Yorgos Lanthimos]] og ''Faust'' eftir Alexandr Sokurov sem vann gullna ljónið í Feneyjum, en tilurð hennar mátti rekja til heimsóknarinnar á RIFF fjórum árum áður. Gullna lundann hlaut Angelina Nikonova fyrir ''Twilight Portrait''. FIPRESCI verðlaunin hlaut [[Rúnar Rúnarsson]] fyrir mynd sína [[Eldfjall (kvikmynd)|''Eldfjall'']], en hún fékk einnig verðlaun Þjóðkirkjunnar. Umhverfisverðlaunin fékk Risteard O'Domhnaill fyrir myndina ''The Pipe''. [[Béla Tarr]] fékk heiðursverðlaun fyrir ævistarf sitt og hin danska Lone Scherfig fékk verðalaun fyrir framúrskarandi listfengi. [[Börkur Sigþórsson]] fékk stuttmyndaverðlaun fyrir myndina ''Skaði''. Þetta árið voru rúmenskar kvikmyndir í brennidepli, sérstök dagskrá var tileinkuð arabíska vorinu og boðið var upp á viðburði svo sem sundbíó og kvikmyndatónleika, strandpartí í anda Bollywood og Ævintýraland RIFF. '''Árið 2012''' var RIFF haldin í níunda sinn, frá 27. september til 7. október. Sérstök sýning var haldin í samvinnu við Nexus þar sem gestir voru hvattir til að mæta klæddir sem kvikmyndapersónur. Í partíi sem haldið var á eftir voru veitt verðlaun fyrir besta búninginn og féllu þau í skaut Hit Girl úr myndinni Jack-Ass. Hreyfimyndir voru sýndar í leikskólum, [[Hrafn Gunnlaugsson]] sýndi myndina [[Hrafninn flýgur]] heima hjá sér og sundbíóið sýndi og sannaði að það var orðið eitt af meginstoðum RIFF. Sérstakur fókus var á þýska kvikmyndagerð og komu góðir gestir af því tilefni. Hinn bandaríski Benh Zeitlin fékk Gullna lundann fyrir myndina Beasts of the Southern Wild og landi hans Sean Baker fékk FIPRESCI verðlaunin fyrir Starlet. Ítalinn Dario Argento fékk heiðursverðlaun fyrir ævistarf sitt og hélt opin umræðufund í Hátíðarsal Háskóla Íslands þar sem fullt var út úr dyrum. Einnig var vel sóttur fundur með Marjanne Satrapi sem fékk nafnbótina “Upprennandi meistari kvikmyndalistarinnar.” Hin danska [[Susanne Bier]] fékk heiðursverðlaun fyrir framúrskarandi listfengi, en áhorfendaverðlaun fékk opnunarmyndin Queen of Montreuil eftir [[Sólveig Anspach|Sólveigu Anspach]]. Þá fékk Meni Yaesh og mynd hans God's Neighbours kirkjuverðlaunin. Síðar um haustið var svo hátíðin RIFF í Róm haldin í fyrsta sinn, þar sem úrval íslenskra kvikmynda voru sýndar. '''Árið 2013''' fagnaði RIFF tíu ára afmæli sínu. Sýndar voru stuttmyndir á veitingastaðnum Borg þar sem réttir voru bornir fram á milli mynda, haldin var miðnætursýning á valinni hryllingsmynd og hið árlega sundbíó og Talent Lab smiðjan voru á sínum stað. Sérstök dagskrá var tileinkuð loftslagsbreytingum og voru umræðufundir og sérsýningar haldnar af því tilefni. Grískar kvikmyndir voru í brennidepli og leiddu grískir og íslenskir kvikmyndagerðarmenn saman hesta sína og ræddu þau áhrif sem efnahagshrunið hafði haft á kvikmyndagerð landana. Dómnefndir bæði Gullna lundans og FIPRESCI voru sammála að þessu sinni og hlaut ítalski leikstjórinn Uberto Pasolini verðlaun í báðum flokkum fyrir myndina Still Life. Stórleikstjórarnir Laurent Cantet frá Frakklandi og James Gray frá Bandaríkjunum báru saman bækur sínar á velsóttum umræðufundi í [[Tjarnarbíó]], og hinn góðkunni Lukas Moodyson spjallaði við [[Jón Atli Jónasson|Jón Atla Jónasson]] á sama stað. Moodysson fékk jafnframt áhorfendaverðlaun fyrir myndina ''We Are the Best!'', en Ritesh Batra fékk kirkjuverðlaunin fyrir myndina ''The Lunchbox''. RIFF snéri aftur árið '''2014''' með eina glæsilegustu hátíðina hingað til. Auk fastra liða var haldið bílabíó í Kópavogi þar sem færri komust að en vildu og pottabíó þar sem leikstjórar spjölluðu við gesti á sundfötunum. Sérstök áhersla var lögð á ítalska kvikmyndagerð og svo vildi til að myndin I Can Quit Whenever I Want To eftir hinn ítalska Sydney Sibilia hlaut Gullna lundann. Hin albanska Bota fékk bæði áhorfendaverðlaun og FIPRESCI verðlaunin. Heiðursverðlaun fékk Mike Leigh fyrir ævistarf sitt og var umræðufundur hans í Hátíðarsal Háskóla Íslands vel sóttur. Sérstök dagskrá var helguð viðfangsefninu stríði og frið, og meðal hápunkta var vel sóttur umræðufundur um ástandið í Úkraínu, finnskt stríðsmyndakvöld, og heimsókn ástralska rannsóknarblaðamannsins John Pilger. Þá var jafnframt dagskrá helguð Grænlandi og Færeyjum, en stutt útgáfa hátíðarinnar var haldin í Nuuk og Tórshavn seinna um haustið. Hluti hátíðarinnar átti sér stað í [[Kópavogur|Kópavogi]] í fyrsta sinn, þar sem hljómsveitin [[Sólstafir_(hljómsveit)|Sólstafir]] spilaði undir við myndina [[Hrafninn flýgur]] í Salnum og leikstjórar og rithöfundar ræddu málin í bókasafni bæjarins. Þá var Svíinn [[Ruben Östlund]] sérstakur gestur og fylgdi mynd inni ''Force Majure'' úr hlaði með umræðufundi í Norræna húsinu og sérstakri dagskrá helgaðri myndum hans í Háskólabíó, en óhætt er að segja að hann hafi í kjölfarið slegið í gegn hér á landi. === 2015-2019 === Árið '''2015''' var RIFF haldin í tólfta sinn dagana 24. september til 4. október. Um það bil 32 þúsund manns sóttu hátíðina heim. Opnunarmyndin Tale of Tales fékk lofsamlega dóma og var aðeins hluti af magnaðri dagskrár þessa árs á borð við hellabíó og sundbíó. Eftirminnileg er frumsýning [[Baltasar Kormákur|Baltasars Kormáks]] á fyrsta þætti [[Ófærð|Ófærðar]] sem síðar átti eftir að fara sigurför um heiminn. Alls voru sýndar yfir 100 kvikmyndir og 300 sýningar voru á hátíðinni. Sigurvegari hátíðarinnar þetta árið og handhafi Gullna lundans var íranski leikstjórinn Vahid Jalilvand fyrir mynd sína Miðvikudagurinn 9.maí. Kvikmyndin ''How to Change the World (CAN/GBR)'' eftir Jerry Rothwell hlaut síðan umhverfisverðlaunin í flokknum Önnur framtíð. Gullna eggið hlutu kanadísku leikstjórarnir Harry Cherniak og Dusty Mancinelli fyrir myndina Vetrarsálmar. Sérstakur fókus hátíðarinnar 2015 var á kvenréttindi og sjónarhorn kvenna. enda voru 100 ár frá kosningarétti kvenna á Íslandi. Árið '''2016''' var þrettánda hátíðin haldin dagana 29. september til 10. október. Þema hátíðarinnar var Friður og það sást greinilega í því kvimyndavali þar árið. Sérstakir viðburðir voru einnig haldnir í tengslum við þemað. Gullni lundinn fór að þessu sinni til búlgarska leikstjórans Ralitza Petrova fyrir mynd hans ''Godless'' í flokknum Vitranir. Umhverfisverðlaun í flokknum Önnur framtíð fóru til Mike Day fyrir mynd hans ''Eyjarnar og hvalirnir''. Það var svo [[Nanna Kristín Magnúsdóttir]] sem hreppti verðlaunin fyrir bestu íslensku stuttmyndina fyrir mynd sína ''Cubs'' og ''Home'' eftir Daniel Mulloy var valin besta erlenda stuttmyndin. Gullna eggið hlaut Max Barbakow fyrir myndina ''The Duke''. Heiðursgestir hátíðarinnar voru engir aðrir en Darren Aronofsky og Deepa Mehta. Fjórtánda hátíðin var haldin árið '''2017''' og var það enginn annar en [[Hlynur Pálmason]] sem opnaði hátíðina með mynd sinni Vetrarbræður. Hlynur átti síðar eftir að hljóta heimsathygli fyrir aðra mynd sína í fullri lengd, ''[[Hvítur, hvítur dagur]]'' sem frumsýnd var á Cannes 2019. Oliver Assayas og Werner Herzog voru heiðursgestir hátíðarinnar það árið. Sigurvegarar voru [[Chloé Zhao]] sem hlaut Gullna lundann fyrir ''The Rider'', [[Roser Corella]] sem hlaut umhverfisverðlaunin fyrir mynd sína ''Grab and Run'' og [[Charlotte Scott-Wilson]] sem hlaut Gullna eggið fyrir mynd sína Hold on. Það var Sergei Loznitsa sem opnaði RIFF hátíðina árið '''2018''' með mynd sinni ''Donbass''. Sérstakur fókus var á Eystrasaltslöndin þetta árið og myndirnar sem sýndar voru vörpuðu ljósi sínu á aðstæður þeirra slóða. Vinningshafi Gullna lundans þetta árið var Yann Gonzalez fyrir mynd sína ''Hnífur + Hjarta, Nathalia Konchalov­sky'' hlaut Gullna eggið fyrir mynd sína Vesna og ERick Stoll og Chase Whieside unnu í flokknum Önnur framtíð fyrir mynd sína América. RIFF var haldin í 16 skipti '''2019''' dagana 26. september til 6.október. Sérstök áhersla var lögð á málefni norðurslóða og munu Bransadagar hátíðarinnar vera hluti af því þema þar sem meðal annars verða sýnd verk í vinnslu og rætt um kvikmyndaformið sem leið til að miðla mikilvægum málefnum. Heiðursgestur hátíðarinnar verður Claire Denis. === 2020-2025 === Árið 2020 var sautjánda útgáfa RIFF blönduð (hybrid) með bæði takmörkuðum sýningum í kvikmyndahúsum og á netinu. Hátíðin fór fram dagana 26. september til 4. október. Kvikmyndin ''This Is Not a Burial, it's a Resurrection'' eftir Lemohang Jeremiah Mosese hlaut '''Gullna lundann'''. Útgáfa RIFF árið 2021 fór fram frá 30. september til 10. október 2021. Gullni lundinn var veittur kvikmyndinni ''Moon, 66 Questions'', í leikstjórn Jacqueline Lentzou. Holland var landið í fókus það ár, og sýndar voru bæði nýlegar hollenskar kvikmyndir og stuttmyndir. Opnunarmynd hátíðarinnar var ''The Worst Person in the World'' í leikstjórn norska leikstjórans [[Joachim Trier|Joachim Trier.]] Trier, ásamt franska leikstjóranum Mia Hansen-Løve, hlaut RIFF heiðursverðlaun fyrir framúrskarandi listræna sýn. Hátíðin árið 2022 fór fram dagana 29. september til 9. október 2022. Gullni lundinn var veittur kvikmyndinni ''Rodeo'' eftir Lola Quivoron og Gullna eggið fór til ''Send the Rain'' eftir Haley Gray. Útgáfa ársins 2023 var haldin frá 29. september til 8. október og markaði 20 ára afmæli hátíðarinnar. Gullni lundi var veittur kvikmyndinni ''Baan'' eftir Leonor Teles. Þó að stakar sýningar hefðu farið fram í Háskólabíó á fyrri árum, var árið 2023 í fyrsta sinn sem Háskólabíó þjónaði sem aðalsýningarhús RIFF. RIFF árið 2024 fór fram dagana 26. september til 6. október 2024. Kvikmyndin ''Super Happy Together'' eftir Kohei Igarashi hlaut Gullna lundann. Svíþjóð var land í fókus það ár. Hátíðin hófst með tveimur opnunarmyndum: ''Loveable (Elskling)'', fyrstu leiknu kvikmynd íslensku leikstjórans Lilju Ingólfsdóttur, og stuttmyndinni ''1000 Words'' eftir Erlend Sveinsson. Þýska leikkonan Nastassja Kinski hlaut heiðursverðlaun. Útgáfa ársins 2025 fór fram frá 25. september til 5. október 2025. Gullni lundinn var veittur kvikmyndinni ''Strange River'' eftir Jaume Claret Muxart. Opnunarmyndin var heimildarmyndin ''Kim Novak's Vertigo'' eftir Alexandre O. Philippe og loka­mynd hátíðarinnar var ''The Wizard of the Kremlin'' eftir [[Olivier Assayas]]. Sviss var í fókus það árið. == Kvikmyndaflokkar == === Vitranir === '''Vitranir''' er einn helsti keppnisflokkur kvikmyndahátíðarinnar. Flokkurinn er tileinkaður leikstjórum á fyrstu stigum ferils síns sem sýna sína fyrstu eða aðra leiknu kvikmynd og þjónar sem vettvangur fyrir nýtt og upprennandi kvikmyndagerðarfólk á alþjóðavettvangi. Kvikmyndir sem valdar eru í þennan flokk eru oft tilraunakenndar í formi eða fjalla um viðfangsefni sem víkja frá hefðbundnum straumum kvikmyndagerðar, með áherslu á nýstárleg vinnubrögð og framsæknar nálganir. Myndir í Vitranir keppa um æðstu verðlaun RIFF, Gullna lundan.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://riff.is/film-categories/|title=Kvikmyndaflokkar|date=2025-06-02|language=is-IS|access-date=2025-11-19}}</ref> === Önnur framtíð === '''Önnur framtíð''' er dagskrárflokkur á RIFF sem sýnir kvikmyndir sem fjalla um umhverfis- og mannúðarmál. Flokkurinn leggur áherslu á verk sem taka fyrir áskoranir á heimsvísu og kanna mögulegar þróun í framtíðinni. Önnur framtíð hefur það markmið að hvetja til ígrundunar, víkka sjónarhorn áhorfenda og stuðla að opinberri umræðu um sjálfbærni og samfélagslega ábyrgð.<ref name=":0" /> === Fyrir opnu hafi === Í þessum flokki er sýnt úrval alþjóðlegra kvikmynda sem hafa hlotið athygli gagnrýnenda á helstu kvikmyndahátíðum heims á undanförnum árum. Flokkurinn inniheldur verk bæði rótgróinna leikstjóra og nýrra höfunda og veitir áhorfendum tækifæri til að sjá markverðar kvikmyndir sem hafa haft umtalsverð áhrif á alþjóðlegan hátíðavettvang. Ekki eru veitt verðlaun úr þessum flokki.<ref name=":0" /> === Heimildarmyndir === RIFF býður upp á heimildamyndir sem fjalla um fjölbreytt menningarleg, félagsleg, vísindaleg og pólitísk málefni. Markmið flokksins er að kynna verk sem veita nýjar sýn, stuðla að betri skilningi almennings og hvetja til gagnrýninnar umhugsunar. Með þessu úrvali leggur RIFF áherslu á heimildamyndir sem takast á við samtímann og kynna áhorfendum ólík sjónarhorn.<ref name=":0" /> === Ísland í Sjónarrönd === Icelandic Panorama er dagskrárflokkur sem tileinkaður er kvikmyndum sem tengjast Íslandi, hvort sem er í efni, framleiðslu eða í gegnum listræna hópa þeirra. Flokkurinn sýnir nýlegar íslenskar kvikmyndir og verk með sterk tengsl við landið og veitir innsýn í íslenska frásagnarhefð og sjónarhorn íslenskra kvikmyndagerðarmanna.<ref name=":0" /> === Stuttmyndir === Stuttmyndadagskrá RIFF skiptist í fjóra aðgreinda flokka: ''Íslenskar stuttmyndir I'', ''Íslenskar stuttmyndir II'', ''Íslenskar nemendastuttmyndir'' og ''Alþjóðlegar stuttmyndir''. Hver flokkur sýnir stuttmyndir eftir bæði nýja og komið á framfæri höfunda, frá Íslandi sem og erlendis.<ref name=":0" /> === Myndir úr Norðri === Myndir frá Norðri er dagskrárflokkur á RIFF sem sýnir úrval leikmynda og stuttmynda sem fjalla um fjölbreytt menningarleg, umhverfisleg og félagsleg veruleika lífs á norðurslóðum. Flokkurinn varpar einnig ljósi á hvernig hnattræn málefni hafa áhrif á samfélög á norðurslóðum og hvernig heimurinn lítur út frá sjónarhorni norðursins. Dagskráin er sett saman í samstarfi við kvikmyndahátíðina í Tromsø (Tromsø International Film Festival). Myndir úr þessum dagskrárflokki eru einnig sýndar á Arctic Circle Assembly í Reykjavík. === '''Mínútumyndir''' === Mínútumyndir eru hluti af dagskrárlið sem sýnir einnar mínútu kvikmyndir eftir kvikmyndagerðarfólk víðs vegar að úr heiminum. Verkefnið býður upp á stutt og hnitmiðað myndrænt form þar sem listamenn kanna fjölbreytt sjónarhorn. Ný sería af Mínútumyndum er gefin út á tveggja mánaða fresti og fjallar hver sería um ólík viðfangsefni og nálganir á stuttmyndagerð.<ref name=":0" /> == Samstarfsverkefni og viðburðir == === Sjö sniðugar === Sjö sniðugar er samstarfsverkefni milli sjö kvikmyndahátíða í Evrópu: IndieLisboa (Portúgal), Thessaloniki International Film Festival (Grikkland), New Horizons (Pólland), Vilnius International Film Festival (Litháen), FILMADRID (Spánn), Transilvania International Film Festival (Rúmenía) og Alþjóðlegu kvikmyndahátíðarinnar í Reykjavík. Þetta samstarfsverkefni gengur út á sameiginlegri dagskrárgerð, vinnustofur ásamt keppnisflokki meðal allra hátíðanna. === Sólveig Anspach verðlauning === Sólveig Anspach verðlaunin eru samstarfsverkefni sem lagt var á laggirnar af franska sendiráðinu, Alliance Française í Reykjavík, Alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Reykjavík, Reykjavíkurborg, íslenska sendiráðinu í París, alþjóðlegu stuttmyndahátiðinni Clermont-Ferrand, og Kvikmyndamiðstöð Íslands. Þetta er keppnisflokkur þar sem stuttmyndir, bæði íslenskar og franskar, eru sýndar. Myndir í þessum flokki þurfa að uppfylla nokkur skilyrði; myndin má ekki vera lengri en 20 mínútur, leikstjórinn verður að vera kona, sem er með ríkisfang eða búsetu í frönskumælandi landi, eða sé íslensk eða búsett á Íslandi. Að auki skuli hún ekki haft framleiðslufyrirtæki á bak við sig í fleiri en þremur myndum. Tvö verðlaun eru gefin, fyrir bestu myndina á íslensku og fyrir bestu myndina á frönsku. === UngRIFF === UngRIFF er barna- og ungmennadagskrá RIFF. Verkefnið leggur áherslu á kvikmyndalæsi, skapandi fræðslu og menningarþátttöku ungs áhorfendahóps. UngRIFF sýnir sérvalið úrval alþjóðlegra barna- og unglingamynda og stendur fyrir vinnustofum, viðburðum og fræðslustarfi sem miðar að því að kynna ungu fólki fyrir kvikmyndum sem listformi og frásagnarmiðil. Eitt meginmarkmiða UngRIFF er að styðja við miðlalæsi og fræðslu á grunn- og framhaldsskólastigi. Dagskráin starfar í samstarfi við skóla víðs vegar um landið og býður upp á sýningar, umræður og viðburði sem tengjast námsefni og hvetja til gagnrýninnar hugsunar og þátttöku í samfélags- og menningarumræðu.<ref>{{Cite web|url=https://ungriff.is/|title=UngRIFF|website=UngRIFF|language=en-GB|access-date=2025-11-20}}</ref> Á undanförnum árum hefur UngRIFF skipulagt fjölda vinnustofa og námskeiða um allt land, bæði í Reykjavík og í minni sveitarfélögum. Þessi námskeið, sem oft eru vikulangir viðburðir fyrir nemendur í grunnskólum, kynna börnum helstu undirstöðuatriði kvikmyndagerðar og leiða þau í gegnum ferlið við að búa til eigin stuttmyndir. Lokaverkin eru síðan sýnd sem hluti af UngRIFF dagskránni og gefa þannig ungu kvikmyndagerðarfólki tækifæri til að sýna eigin verk innan opinberrar dagskrár hátíðarinnar.<ref>{{Cite web|url=https://riff.is/en/ungriff/|title=UngRIFF RIFF|date=2022-05-30|language=en-GB|access-date=2025-11-20}}</ref> === Bransadagar === Bransadagar er röð viðburða sem ætlaðir eru til að skapa vettvang fyrir hugmyndaskipti og efla kynningu og dreifingu íslenskrar kvikmyndagerðar. Markmið dagskrárinnar er að stuðla að fundum, rökræðum og faglegri samræðu milli leikstjóra, framleiðenda, dagskrárstjóra, gagnrýnenda og annarra sérfræðinga á sviði kvikmynda og sjónvarps. Dagskráin fer fram samhliða RIFF og samanstendur af pallborðsumræðum, hringborðsumræðum, fyrirlestrum, sýningum, meistaraspjöllum og viðburðir til tengslamyndunar. Bransadagar RIFF veita vettvang fyrir framþróun verkefna, faglegt samstarf og miðlun hugmynda um nýjar áherslur og þróun í kvikmyndagerð.<ref>{{Cite web|url=https://riff.is/bransadagar-riff/|title=Bransadagar RIFF 2024: Ómissandi Viðburður fyrir Fagfólk|date=2024-04-23|language=is-IS|access-date=2025-11-20}}</ref> ==== RIFF Smiðjan (Talent Lab) ==== RIFF-smiðjan er haldin ár hvert og veitir þátttakendum einstakt tækifæri til að byggja upp sterkt tengslanet innan kvikmyndaiðnaðarins. Dagskráin samanstendur af skipulögðum málstofum, pallborðsumræðum, vinnustofum, sýningum og ýmsum fræðsluerindum.Þátttakendur fá beint aðgengi að reyndum kvikstjórnendum, framleiðendum og öðru fagfólki sem veitir ráðgjöf og leiðsögn við þróun fyrstu kvikmynda þeirra. Þátttakendur hafa einnig möguleika á að senda inn stuttmyndir sínar, sem keppa um '''Gullna Eggið''', verðlaun sem eru ætluð efnilegum kvikmyndagerðarmönnum á byrjunarstigi.<ref>{{Cite web|url=https://riff.is/riff-talent-lab/|title=RIFF Talent Lab RIFF|date=2020-09-01|language=is-IS|access-date=2025-11-24}}</ref> ---- == Handhafar Gullna lundans == {| class="wikitable" |- ! Ár !! Upprunalegur titill !Íslenskur titill!! Leikstjóri !! Þjóðerni |- | 2005|| ''Moartea domnului Lazarescu'' |''Dauði Hr. Lazarescu''|| [[Cristi Puiu]]|| {{flag|Rúmenía}} |- | 2006|| ''Grbavica'' | || [[Jasmila Žbanić]]|| {{flag|Bosnía og Hersegóvína}} |- | 2007|| ''Iszka utazása'' |''Ferð Isku''|| [[Csaba Bollók]]|| {{flag|Ungverjaland}} |- | 2008|| ''Tulpan'' | || [[Sergey Dvortsevoy]]|| {{flag|Kasakstan}} |- | 2009||''J'ai tué ma mère'' |''Ég drap mömmu''|| [[Xavier Dolan]]|| {{flag|Kanada}} |- | 2010|| ''Le quattro volte'' |''Fjögur skipti''|| [[Michelangelo Frammartino]]|| {{flag|Ítalía}} |- | 2011|| ''Portret v sumerkakh'' |''Mynd í ljósaskiptum''|| [[Angelina Nikonova]]|| {{flag|Rússland}} |- | 2012|| ''Beasts of the Southern Wild'' |''Skepnur suðursins villta''|| [[Benh Zeitlin]]|| {{flag|Bandaríkin}} |- | 2013|| ''Still Life'' |''Kyrralífsmynd''|| [[Uberto Pasolini]]|| {{flag|Ítalía}} |- | 2014|| ''Smetto quando voglio'' |''Ég get hætt þegar ég vil''|| [[Sydney Sibilia]]|| {{flag|Ítalía}} |- |2015 | ''Chaharshanbeh, 19 Ordibehesht'' |''Miðvikudagur 9. maí'' |[[Vahid Jalilvand]] |{{flag|Íran}} |- |2016 | ''Bez­bog'' |''Guðleysi'' |[[Ralitza Petrova]] |{{flag|Búlgaría}} |- |2017 |''The Rider'' |''Kúrekinn'' |[[Chloé Zhao]] |{{flag|Bandaríkin}} |- |2018 |''Un couteau dans le coeur'' |''Hnífur í hjarta'' |[[Yann Gonzalez]] |{{flag|Frakkland}} |- |2019 |''Parwareshghah'' |''Munaðarleysingaheimilið'' |[[Shahrbanoo Sadat]] |{{flag|Íran}} |- |2020 |''This Is Not a Burial, It's a Resurrection'' |''Þetta er ekki jarðarför, þetta er upprisa'' |[[Lemohang Jeremiah Mosese]] |{{flag|Lesótó}} |- | 2021|| ''Selini, 66 erotiseis'' |''Tungl, 66 spurningar''|| [[Jacqueline Lentzou]]|| {{flag|Grikkland}}/{{flag|Frakkland}} |- |2022 |''Rodéo'' |''Ótemj­ureið'' |[[Lola Qui­voron]] |{{flag|Frakkland}} |- |2023 |''Baan'' | |[[Leonor Teles]] |{{flag|Portúgal}} |- |2024 |''Super Happy Forever'' |''Eilíf hamingja'' |[[Kohei Igarashi]] |{{flag|Japan}} |- |2025 |Strange River |Kynlegt fljót |Jaume Claret Muxart | Catalonia |} == Verðlaun == {| class="wikitable" |- ! Ár ! Dagsetningar ! Uppgötvun ársins (Gullni lundinn) ! Viðurkenning fyrir ævistarf ! Framúrskarandi listræn sýn ! Áhorfendaverðlaun ! FIPRESCI verðlaunin ! Veðlaun Þjóðkirkjunnar ! Upprennandi meistari |- |2004 |Nóv 17 - nóv 25 |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |2005 |Sept 29 - okt 9 |''[[The Death of Mr. Lazarescu]], [[Cristi Puiu]]'' |[[Abbas Kiarostami]] |{{N/a}} |''Hinn kviki kastali Howls'' [[Hayao Miyazaki]] |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |2006 |Sept 28 - Okt 8 |''Grbavica,'' [[Jasmila Žbanić]] |[[Alexander Sokurov]] |[[Atom Egoyan]] |[http://www.imdb.com/title/tt0425235/ ''We Shall Overcome''] [http://www.imdb.com/name/nm0649117/ Niels Arden Oplev] |[[Red Road]] [[Andrea Arnold]] |Four Minutes Chris Kraus |{{N/a}} |- |2007 |Sept 27 - Okt 7 |[[Iska's Journey]], [http://www.imdb.com/name/nm0093204/ Csaba Bollók] |[[Hanna Schygulla]] |{{N/a}} |[[Control (2007 film)|''Control'']] [[Anton Corbijn]] |[[The Art of Crying]] [http://www.imdb.com/name/nm0283844/ Peter Schønau Fog] |[[The Art of Crying]] Peter Schønau Fog |{{N/a}} |- |2008 |Sept 25 - Okt 5 |''Tulpan'', [[Sergey Dvortsevoy]] |[[Costa-Gavras]] |[[Shirin Neshat]] |[http://www.imdb.com/title/tt1297927/ ''Electronica Reykjavík''] [http://www.imdb.com/name/nm3144510/ Arnar Jónasson] |[[Home (2008 film)|Home]], [[Ursula Meier]] |Snow Aida Begic |{{N/a}} |- |2009 |Sept 17 - Sept 27 |''Ég drap mömmu mína'' [[Xavier Dolan]] |[[Miloš Forman]] |{{N/a}} |[http://www.imdb.com/title/tt1480682/ ''The gentlemen''] [http://www.imdb.com/name/nm3745617/ Janus Bragi Jakobsson] |[http://www.imdb.com/title/tt1342378/ The girl] [http://www.imdb.com/name/nm0249189/ Fredrik Edfeldt] |Together Matias Armand Jordal |{{N/a}} |- |2010 |Sept 23 - Okt 3 |[http://www.imdb.com/title/tt1646975/ Le quattro volte] [http://www.imdb.com/name/nm1506005/ Michelangelo Frammartino] |[[Jim Jarmusch]] |{{N/a}} |[http://www.imdb.com/title/tt1608285/ ''Littlerock''] [http://www.imdb.com/name/nm0653056/ Mike Ott] |[http://www.imdb.com/title/tt1646975/ Le quattro volte] [http://www.imdb.com/name/nm1506005/ Michelangelo Frammartino] |Morgen Marian Crisan |{{N/a}} |- |2011 |Sept 22 - Okt 2 |[http://www.imdb.com/title/tt2043962/ Twilight Portrait] [http://www.imdb.com/name/nm4594053/ Angelina Nikonova] |[[Béla Tarr]] |[[Lone Scherfig]] |''Le Havre'' [[Aki Kaurismäki]] |[http://www.imdb.com/title/tt1695831/ Volcano] [http://www.imdb.com/name/nm1242172/ Rúnar Rúnarsson] |Volcano [[Rúnar Rúnarsson]] |{{N/a}} |- |2012 |Sept 27 - Okt 7 |[[Beasts of the Southern Wild]] Benh Zeitlin |[[Dario Argento]] |[[Susanne Bier]] |''Queen of Montreuil'' [[Sólveig Anspach]] |[[Starlet (film)|Starlet]] [[Sean S. Baker|Sean Baker]] |God's Neighbours Meni Yaesh |[[Marjane Satrapi]] |- |2013 |Sept 26 – Okt 6 |Still Life Umberto Pasolini |{{N/a}} |[[Lukas Moodysson]] [[Laurent Cantet]] [[James Gray]] |''Við erum bestar!'' [[Lukas Moodysson]] |Still Life Umberto Pasolini | Lunchbox Ritesh Batra |{{N/a}} |- |2014 |Sept 25 – Okt 5 |[[Smetto quando voglio]] Sydney Sibilia |[[Mike Leigh]] |{{N/a}} |[http://www.imdb.com/title/tt2814514/?ref_=fn_al_tt_1/ Bota] [http://www.imdb.com/name/nm0253284/?ref_=tt_ov_dr/ Iris Elezi] [http://www.imdb.com/name/nm0517765/?ref_=tt_ov_dr/ Thomas Logoreci] |[http://www.imdb.com/title/tt2814514/?ref_=fn_al_tt_1/ Bota] [http://www.imdb.com/name/nm0253284/?ref_=tt_ov_dr/ Iris Elezi] [http://www.imdb.com/name/nm0517765/?ref_=tt_ov_dr/ Thomas Logoreci] |[http://www.imdb.com/title/tt3837950/?ref_=nv_sr_1/ Villa Touma] [http://www.imdb.com/name/nm1699780/?ref_=tt_ov_dr/ Suha Arraf] |[[Ruben Östlund]] |- |2015 |Sept 24- Okt 4 |Wednesday 9th May Vahid Jalilvand |[[David Cronenberg]] [[Margarethe Von Trotta]] |{{N/a}} |Cartel Land Matthew Heineman |Krisha Trey Edward Shults |{{N/a}} |{{N/a}} |- |2016 |Sept 29 - Okt 9 |Godless Ralitza Petrova |[[Deepa Mehta]] |[[Darren Aronofsky]] |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |2017 |Sept 28 - Okt 8 |The Rider [[Clohé Zaho]] |[[Werner Herzog]] |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |Valeska Grisebach |- |2018 |Sept 27 - Okt 7 |Knife+Heart Yann Gonzalez |[[Jonas Mekas]] |[[Mads Mikkelsen]] |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |} <ref> {{vefheimild | url=http://www.riff.is/Hatidin/SagaRIFF/ | titill = Saga RIFF |mánuðurskoðað = 17. september | árskoðað= 2010 }} </ref>. {| class="wikitable" !Ár !Dagsetningar !Uppgötvun ársins (Gullni lundinn) !Besta íslenska stuttmyndin !Önnur framtíð !Besta alþjóðlega stuttmyndin !Gullna eggið !Besta íslenska nemenda-stuttmyndin |- |2019 |26. sept. - 6. okt. |''Munaðarleysingaheimilið'' eftir Shahrbanoo Sadat |''Blaðberinn'' eftir [[Ninna Pálmadóttir|Ninnu Pálmadóttur]] |''Midnight Traveler'' eftir Hassan Fazili |''Invisível Herói'' eftir Cristéle Alves Meira |''Muero por volver'' eftirJavier Marco |{{N/a}} |- |2020 |24. sept - 4. okt. |''Þetta er ekki jarðarför, þetta er upprisa'' eftir Lemohang Jeremiah Mosese |''Já fólkið'' eftir Gísla Darra Halldórsson |''Songs of Repression'' eftir Estephan Wagner og Marianne Hougen-Moraga |''Drifting'' eftir Hanxiong Bo |{{N/a}} |''Raunir Bellu'' eftir Andra Má Enoksson og Anna Knight |- |2021 |30. sept. - 10. okt. |''Tungl, 66 spurningar'' eftir Jacqueline Lentzou |''Frjálsir menn'' eftir Óskar Kristin Vignisson |''Zinder'' eftir Aïcha Macky |''Chute'' eftir Nora Longatti |{{N/a}} |''Eftirsjón'' eftir Björn Rúnarsson |- |2022 |29. sept. - 9. okt. |''Ótemj­ureið'' eftir Lola Quivoron |''Chasing Birds'' eftir Unu Lorenzen |''A Marble Travelogue'' eftir Sean Wang |''Exalted Mars'' eftir Jean Sebastien Chauvin |''Send the Rain'' eftir Haley Gray |''The Paladins'' eftir Elínu Pálsdóttur |- |2023 |28. sept - 8. okt. |''Baan'' eftir Leonor Teles |''Bókaskipti (Síðsumar í Reykjavík)'' eftir Berg Árnason |''Orlando, My Political Biography'' |''Been There'' eftir Corina Schwingruber |''This Ours'' eftir Simon London |''Make a Wish, Benóný!'' eftir Kötlu Sólnes |- |2024 |26. sept - 6. okt |''Eilíf hamingja'' eftir [[Kohei Igarashi]] |''Brúðurin'' eftir Hjördísi Jóhannsdóttur |''A New Kind of Wilderness'' eftir Silje Evensmo Jacobsen |''La Fille qui explose'' eftir Caroline Poggi og Jonathan Vinel |''A Good Day Will Come'' eftir Amir Zargara |''Svefngengill'' eftir Alfreð Hrafn Magnússon |- |2025 |25. sept - 5. okt |Kynlegt fljót eftir Jaume Claret Muxart |Minningarspor eftir Grímu Irmudóttir |Smákarl gegn Pútín eftir David Borenstein, Pavel Talankin |Náman eftir Randa Maroufi |Skuggar skápsins eftir Brendan Prost |Mamma kenndi mér að gefa eftir Karin Rós Wiium |} == Tilvísanir == <div class="references-small"><references /></div> == Tenglar == [http://www.riff.is/ Heimasíða RIFF]{{Íslensk kvikmyndagerð}} {{s|2004}} [[Flokkur:Kvikmyndahátíðir]] [[Flokkur:Reykjavík]] [[Flokkur:Kvikmyndagerð á Íslandi]] [[Flokkur:Menningarviðburðir á Íslandi]] 7jn8y69dxukqk2ht40qw3vlsf47ns5e 0 92896 1980075 1957552 2026-09-24T00:01:23Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980075 wikitext text/x-wiki '''Stærstu lekar Wikileaks''' eru lekar frá vefsetrinu [[Wikileaks]]. Wikileaks hefur þá stefnu að aðeins skjöl af pólítískum, diplómatískum, sögulegum eða siðferðilegum toga eru birt á vefnum. Með orðalaginu stærstu lekar vefveitunnar, er átt við leka frá Wikileaks sem hafa stór áhrif, annaðhvort á Wikileaks vefinn sjálfan, einstök lönd eða alla heimsbyggðina. == Fyrir 2009 == === Sómalískar morðskipanir === Í desember [[2006]] var fyrsti leki Wikileaks gefin út. Lekinn fjallaði um leynilega ákvörðun {{ill|Hassan Dahir Aweys|en||sv}} sem er leiðtogi andspyrnusamtakanna [[Islamic Courts Union]] í [[Sómalía|Sómalíu]]. Hann mælti í lekanum um dráp á opinberum ríkisstarfsmönnum með því að nota glæpamenn sem leigumorðingja. Óvíst var um áreiðanleika skjalsins og vonuðust Wikileaks til þess að notendahópur sinn myndi hjálpa við málið.<ref name="Khatchdourian">{{cite news|url=https://www.newyorker.com/reporting/2010/06/07/100607fa_fact_khatchadourian?printable=true|title=WikiLeaks and Julian Paul Assange|work=The New Yorker|accessdate=8. júní 2010}}</ref> {{tilvitnun2|texti=„Er það djörf stefnuyfirlýsing hástemmds íslamsk hryðjuverkasinna með tengsl við Bin Laden? Eða er það snjallt bragð hjá bandarísku leyniþjónustunni, hannað til þess að skemma orðspor andspyrnusamtakana, bækla símölsk bandalög og ráðskast með Kína?“}} === Fjölskylduspilling Daniel arap Moi === [[31. ágúst]] [[2007]] var breska blaðið ''[[The Guardian]]'' með forsíðufrétt þess efnis um spillingu fjölskyldu fyrrum kenýska leiðtogans {{ill|Daniel Arap Moi|en||sv||no}}. Dagblaðið gaf það út að fréttin væri byggð á heimildum Wikileaks.<ref>{{cite news|author=|title=The looting of Kenya|url=http://www.guardian.co.uk/kenya/story/0,,2159757,00.html|work=The Guardian|date=31. ágúst 2007|accessdate=28. febrúar 2008|location=London|first=Xan|last=Rice}}</ref> === Julius Baer bankinn lögsækir Wikileaks === Í febrúar [[2008]] var Wikileaks.org lénið tekið niður eftir að svissneski bankinn {{ill|Julius Baer Group|en}} kærði Wikileaks og nafnaþjónsaðila þeirra, {{ill|Dynadot|en}}, í [[Bandaríkin|Bandaríska]] ríkinu [[Kalifornía|Kalíforníu]] og náðu fram varanlegum fyrirmælum sem skipuðu um lokunina.<ref name=injunction>{{cite web|title=Wikileaks.org under injunction|url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks.org_under_injunction|work=Wikileaks|date=18. febrúar 2008|accessdate=28. febrúar 2008|archive-date=2008-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080306005837/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks.org_under_injunction|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.justia.com/cases/featured/california/candce/3:2008cv00824/200125/|title=Bank Julius Baer & Co. Ltd. et al. v. Wikileaks et al|publisher=News.justia.com |date= |accessdate=13. mars 2009}}</ref> Wikileaks hafði hýst ásakanir um ólögleg athæfi bankans á Cayman eyjum.<ref name=injunction/> Hýsingaraðili Wikileaks í Bandaríkjunum, Dynadot, framfylgdi skipunninni með því að fjarlægja nafnaþjóns færslur. Hins vegar var enn þá hægt að komast á síðuna gegnum IP tölu hennar, og virkir meðlimir spegluðu Wikileaks á fjölmörgum stöðum víðs vegar um heiminn.<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.theinquirer.net/inquirer/news/1039527/judge-rethinks-wikileaks|title=Judge reverses Wikileaks injunction|publisher=The Inquirer|date=2. mars 2008|accessdate=23. september 2009|archive-date=2010-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20100203065021/http://www.theinquirer.net/inquirer/news/1039527/judge-rethinks-wikileaks|url-status=dead}}</ref> Samtök réttinda almennings í Bandaríkjunum og {{ill|Electronic Frontier Foundation|en}} lögðu fram tillögu sem mótmælti [[ritskoðun]]inni á Wikileaks. Samtök fréttamanna um frelsi fréttamiðla í landinu sendi ráðgjafar bréf til réttarinns fyrir hönd Wikileaks. Þeir báðu um áheyrn á þeim forsendum að Wikileaks hafi ekki mætt til réttarins og að málið hafi ekki verið skoðað út frá fyrstu grein stjórnarskrárinnar.<ref name=autogenerated1></ref> Sambandið sagði fyrir rétti meðal annars: {{tilvitnun2|texti= Wikileaks útvegar vettvang fyrir andmælasinna og uppljóstrara um allan heim til þess að opibera skjöl en Dynadot lögsóknin setur fyrrum takmarkanir sem að takmarka verulega aðgang að Wikileaks frá Internetinu sem byggist á fjölda innsendinga sem voru vé fengin með lögsókninni. Lögsókn á hendur Dynadot þessvegna brýtur í bága við þá grunnreglu að lögsókn getur ekki lokað fyrir öll samskipti útgefanda eða talsmanns.<ref name=autogenerated1 />}} Bandaríski héraðsdómurinn snéri við ákvörðun sinni um lokun Wikileaks. Rökin voru spurningar um fyrri takmarkanir og möguleg brot á fyrstu grein stjórnarskrárinnar.<ref>{{cite news|author=Philipp Gollner|work=Reuters|url=http://www.reuters.com/article/internetNews/idUSN2927431720080229 | title=Judge reverses ruling in Julius Baer leak case|date=29. febrúar 2008|accessdate=1. mars 2008}}</ref> Wikileaks gat því sett síðuna sína upp aftur. Áframhald lögsóknar hefði sett bankann í hættu vegna laga í Kaníforníu sem vernda fólk sem hefur verið kært fyrir að tala um opinber mál. Þetta er talið vera ástæðan fyrir því að bankinn áfrýjaði aldrei dómi héraðsréttarins.<ref>{{cite web|url=https://www.informationweek.com/management/showArticle.jhtml?articleID=206902154 |title=Swiss Bank Abandons Lawsuit Against Wikileaks: The wiki had posted financial documents it said proved tax evasion by Bank Julius Baer's clients |first=Thomas |last=Claburn|publisher=InformationWeek |date=6. mars 2008}}</ref> Dómarinn dró jafnframt til baka beiðni bankans um að banna birtingar vefsíðunnar.<ref name=autogenerated1 /> === Vinnureglur í Guantánamo Bay === Afrit af ''"Staðlaðar vinnureglur fyrir Camp Delta"'' frá [[Bandaríkjaher]], skrifað í [[mars (mánuður)|mars]] [[2003]] var sett inn á heimasíðu Wikileaks [[7. nóvember]] [[2007]].<ref>[http://www.wired.com/politics/onlinerights/news/2007/11/gitmo "Sensitive Guantánamo Bay Manual Leaked Through Wiki Site"], Wired [[14. Nóvember]] [[2007]]</ref> Skjalið, sem heitir „gitmo-sop.pdf“, er einnig speglað á vefsvæði tímaritsins Guardian.<ref>[https://image.guardian.co.uk/sys-files/Guardian/documents/2007/11/15/gitmosop.pdf Nákvæm staðsetning skjalsins] á ''Guardian''.</ref> Skjalið lítur út fyrir að vera raunverulegt skjal af reglunum árið [[2003]] á herfangelsinu við [[Fangabúðirnar við Guantanamo-flóa|Guantanamo-flóa]] á [[Kúba|Kúbu]]. Skjalið segir að nýir fangar séu settir í einangrun fyrstu tvær vikurnar svo að yfirheyrslur rannsóknarmanna og til þess að auka og nýta skynleysi fangana í yfirheyrslum. Skjalið gefur einnig í skyn að sumir fangar hafi ekki verið aðgengilegir alþjóðadeild [[Rauði krossinn|Rauða krossins]], sem er nokkuð sem herinn hefur þegar neitað. Skjalið lýsir í smáatriðum hvernig fangar eiga að vera handjárnaðir, leitaðir, hreyfðir og hvernig handjárnin séu tekin af eftirá.<ref name='Reuters 15. nóvember 2007'>{{cite news|first=|last=|coauthors=|title=Guantanamo operating manual posted on Internet|date=15. nóvember 2007|publisher=|url=http://www.reuters.com/article/newsOne/idUSN1424207020071114?pageNumber=1|work=Reuters|pages =|accessdate=15. nóvember 2007|language = }}</ref> 3. desember 2007 birti Wikileaks afrit af 2004 útgáfu af handbókinni,<ref>{{cite web|url=https://wikileaks.org/wiki/Camp_Delta_Standard_Operating_Procedure_%282004%29|title="Camp Delta Operating Procedure (2004)"|publisher=Wikileaks.org|date=|accessdate=13. mars 2009|archive-date=2010-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100914163100/http://www.wikileaks.org/wiki/Camp_Delta_Standard_Operating_Procedure_(2004)|url-status=dead}}</ref> með nákvæmum lýsingum á breytingunum milli útgáfanna tveggja.<ref>{{cite web|url=https://wikileaks.org/wiki/Changes_in_Guantanamo_Bay_SOP_manual_(2003-2004)|title="Changes in Guantanamo SOP manual (2003-2004)"|publisher=Wikileaks.org |date=|accessdate=13. mars 2009}}</ref> === Innihald Yahoo tölvupóstfangs Söruh Palin === Í [[september]] [[2008]] voru tekin skjáskot af [[Yahoo]] reikningi í eigu [[Sarah Palin|Söruh Palin]]. Sarah Palin var á þeim tíma í framboði til varaforseta [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]]. Skjáskotin voru birt á vef Wikileaks, eftir að hópur sem kallar sig „{{ill|Anonymous|en|Anonymous (hacker group)|sv|Anonymous (grupp)|no||da|Anonymous (bevægelse)}}“ skurkaði<ref>[https://www.ordabanki.hi.is/wordbank/terminfo?idTerm=465510 Orðið „skurka"]</ref> sig inn á pósthóf hennar. Lekinn sýnir að Palin hefur notað einkapósthóf fyrir vinnu sína, sem brýtur í bága við lög um að opinberar upplýsingar eigi að vera aðgengilegar, óski einstaklingur eftir því.<ref>{{cite web|url=http://blog.wired.com/27bstroke6/2008/09/group-posts-e-m.html|title=Group Posts E-Mail Hacked From Palin Account – Update|last=Zetter|first=Kim|date=17. september 2008|website=Wired|publisher=|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> Aðgangsbrotið á netpóstinum hennar var birt víðsvegar í almennum fjölmiðlum.<ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/17/AR2008091703304.html?hpid=topnews|title=Hackers Access Palin's Personal E-Mail, Post Some Online|last=Shear|first=Michael D.|coauthors=Karl Vick|date=18. september 2008|publisher=washingtonpost.com|accessdate=18. september 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://elections.foxnews.com/2008/09/18/palins-e-mail-hacked/|title=FBI, Secret Service Investigate Hacking of Palin’s E-mail|date=18. september 2008|publisher=foxnews.com|accessdate=18. september 2008|archive-date=2008-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20081103013255/http://elections.foxnews.com/2008/09/18/palins-e-mail-hacked/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/sarah-palin/2980391/Sarah-Palins-email-account-broken-into-by-hackers.html|title=Sarah Palin's email account broken into by hackers|last=Swaine|first=Jon|date=18 Sep 2008|publisher=telegraph.co.uk|accessdate=18. september 2008|location=London|archive-date=22 október 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101022041746/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/sarah-palin/2980391/Sarah-Palins-email-account-broken-into-by-hackers.html|url-status=dead}}</ref> Þó að Wikileaks hafi tekist að halda nafni tölvuþrjótsins leyndu þá var komist að hvaðan netpósturinn frá Palin kom. Tölvuþrjóturinn notaði proxy þjóninn Ctunnel, sem að hleypir skólakrökkum á vinsælar vefsíður með aðstoð proxy þjónsins, svo þeir komist í gegnum varnir skólans. Skurk er þó ekki á meðal þess sem er leyft á þjóninum. Stofnandi þjónsins er Gabriel Ramuglia og vegna ólölegs aðgangs hjálpaði hann [[Bandaríska alríkislögreglan|alríkslögreglu Bandaríkjanna]] að finna hvaðan skurkið kom.<ref>{{cite web|url=https://www.theregister.co.uk/2008/09/18/palin_email_investigation/ | title=Memo to US Secret Service: Net proxy Maí pinpoint Palin email hackers|work=TheRegister|accessdate=21. september 2008}}</ref> Tölvuþrjóturinn reyndist vera David Kernell, 20 ára<ref>{{cite web|url=http://knoxville.fbi.gov/dojpressrel/2008/kxhacking100808.htm|title=Federal Bureau of Investigation - Knoxville Division - Press Releases - Department of Justice|publisher=Knoxville.fbi.gov|date=|accessdate=16. nóvember 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081009174237/http://knoxville.fbi.gov/dojpressrel/2008/kxhacking100808.htm|archivedate=2008-10-09|url-status=dead}}</ref> hagfræðinemi við háskólann í [[Tennessee]] og sonur opinbers fulltrúa demókrata frá Tennessee, Mike Kernell, frá [[Memphis]].<ref>{{cite web|url=http://latimesblogs.latimes.com/webscout/2008/10/david-kernell-2.html |title=David Kernell, 20, indicted for Palin email hack |publisher=Los Angeles Times |date= |accessdate=16. nóvember 2009}}</ref> === Listi yfir meðlimi í Breska þjóðarflokknum === Listi yfir meðlimi í Breska þjóðarflokknum birtust fyrst á bloggsíðu á netinu, sem var síðar eytt. Síðar birtist sami listinn á Wikileaks [[18. nóvember]] [[2008]]. Listinn birti persónulegar upplýsingar 13.500 meðlima Breska þjóðarflokksinns. Nokkur fjöldi af kennurum og lögregluþjónum eru á listanum.<ref name="bnp-list">{{cite news| url=http://www.guardian.co.uk/politics/2008/nov/19/bnp-list|title=BNP membership list posted online by former 'hardliner'|publisher=The Guardian|accessdate=19. nóvember 2008| location=London| first=Ian| last=Cobain| date=19. nóvember 2008}}</ref> Samkvæmt samþykkt félags lögreglufulltrúa í Bretlandi er bannað að ganga til liðs við eða koma Breska þjóðarflokknum á framfæri.<ref>{{cite web|url=https://www.dailymail.co.uk/news/article-1087101/Police-officer-faces-investigation-outed-BNP-supporter-membership-leak.html | title=Police officer faces investigation after being 'outed' as BNP supporter in membership leak |publisher=DailyMail|accessdate=19. nóvember 2008}}</ref> Að minnsta kosti einum lögregluþjóni var sagt frá störfum vegna listans.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/merseyside/7956824.stm|title ='BNP membership' officer sacked |publisher = BBC|accessdate=23. mars 2009|date=21. mars 2009}}</ref> Flokkurinn var þekktur til þess að fara svoldið langt í að leyna upplýsingum um meðlimi sína. Þann [[19. nóvember]], sagði formaður flokksins, Nick Griffin, sagði að hann vissi hver upprunalega lak listanum og lýsti honum sem harðlínuyfirmanni sem sagði sig úr flokknum [[2007]].<ref name="bnp-list"></ref><ref>{{cite web|url=http://news.infoshop.org/article.php?story=20081118214827111|title=BNP Membership List Exposed|publisher=Infoshop News|accessdate=19. nóvember 2008|archive-date=2008-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20081220114017/http://news.infoshop.org/article.php?story=20081118214827111|url-status=dead}}</ref> == 2009 == === Listar yfir ritskoðun Internetsins === Wikileaks hefur birt lista yfir bönnuð eða ólögleg lén í nokkrum löndum. [[19. mars]] [[2009]] birti Wikileaks svarta lista [[Ástralía|Áströlsku]] samskiptar stofnunarinnar. Forsaga málsins er að ástralska þingið tók til umræðu í Janúar 2008 lög um að netþjónustuaðilar ættu að sía út óæskilegt efni til heimila. Ríkistjórnin réttlætti lögin með því að segja að ritskoðunin sé ómissandi gegn baráttunni á barnaklámi, höfundarrétt og ærumleiðingum.<ref name="australia-cencorship">{{cite news|url=http://www.forbes.com/2009/03/19/australia-internet-censorship-markets-economy-wikileaks.html|title=Aussie Internet Blacklist Has Gray Areas|author=Vivian Wai-yin Kwok|accessdate=19. mars 2009|date=19. mars 2009|publisher=Forbes.com}}</ref> Ljóst er að listinn er ekki vopn gegn barnaklámi eins og hann átti að vera. Margar síðana innihalda meðalmagn af fullorðinsefni, pókerráðum eða engu sem getur talist umdeilt.<ref>{{cite web|url=http://www.efa.org.au/2009/03/19/leaked-government-blacklist-confirms-worst-fears/|title=Leaked Government blacklist confirms worst fears|author=Colin Jacobs|publisher=Electronic Frontiers Australia|accessdate=19. mars 2009|date=19. mars 2009|archive-date=2009-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090322021359/http://www.efa.org.au/2009/03/19/leaked-government-blacklist-confirms-worst-fears/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.zdnet.com.au/news/security/soa/Wikileaks-spills-ACMA-blacklist/0,130061744,339295538,00.htm|title=Wikileaks spills ACMA blacklist|author=Liam Tung|publisher=ZD Net Australia|accessdate=19. mars 2009|date=19. mars 2009|archive-date=2010-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20100211202526/http://www.zdnet.com.au/news/security/soa/Wikileaks-spills-ACMA-blacklist/0%2C130061744%2C339295538%2C00.htm|url-status=dead}}</ref> Samskiptaráðherra Ástralíu, Stephen Conroy, afneitaði listanum. Hann sagði listann ónákvæman og að hann sé ekki sá sem væri í prófunum.<ref>{{cite news|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2009/03/19/2520929.htm?section=australia|title=Leaked blacklist irresponsible, inaccurate: Conroy|publisher=ABC News|author=Nic MacBean|accessdate=19. mars 2009|date=19 Mars 2009|archive-date=29 júní 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629011245/http://www.abc.net.au/news/stories/2009/03/19/2520929.htm?section=australia|url-status=dead}}</ref> Svartur listi frá Tælandi var birtur á Wikileaks. Julian Assange sagði í tengslum við þann lista að ritskoðunarkerfi væru "undantekningarlaust siðspillt". [[Tæland|Tælenski]] listinn innihélt yfir 1.200 síður þar sem konungsfjölskyldan var gagnrýnd. Listinn átti upphaflega að berjast á móti barnaklámi.<ref>{{cite web|url=https://www.smh.com.au/articles/2009/03/19/1237054961100.html|title=Leaked Australian blacklist reveals banned sites|author=Asher Moses|accessdate=19. mars 2009|date=19. mars 2009|publisher=Sydney Morning Herald}}</ref> Listinn var síðast uppfærður [[18. nóvember]] [[2007]] og inniheldur í heild sinni 50.000 vefsíður.<ref>{{cite web|url=http://secure.wikileaks.org/wiki/Internet_Censorship_in_Thailand|title=Internet Censorship in Thailand|publisher=wikileaks.org|accessdate=17. júní 2010|archive-date=2008-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080116070133/http://secure.wikileaks.org/wiki/Internet_Censorship_in_Thailand|url-status=unfit}}</ref> Wikileaks hefur jafnframt birt svartan lista frá Danmörku og Noregi.<ref name="australia-cencorship"></ref> === Bilderberg Group fundarskýrslur === Síðan í [[maí]] [[2009]] hefur Wikileaks birt nokkrar fundaskýrslur [[Bilderberg Group]], leynilegs félags konungsfjölskyldna og æðstu manna ríkistjórna Bandaríkjanna og Evrópu.<ref>{{cite web|url=https://wikileaks.org/wiki/Category:Series/Bilderberg_reports |title="Bildeberg Group Documents"|publisher=Wikileaks.org |date= |accessdate=11. maí 2009}}</ref> Fundarskýrslunar eru flestar frá sjötta áratug 20. aldar. Fundarskýrslan frá árinu [[1956]] innihélt sögu hópsins.<ref name="Group History"></ref> {{tilvitnun2|Fyrir nokkrum árum var stór hópur fólks sem fann fyrir áhyggjum af vaxandi vantrausti á Bandaríkin [...] Þessi tilfinning orsakaði umfangsmikinn ótta beggja vegna atlantshafsins og árið 1952 fannst mér kominn tími til við fyrsta tækifæri að fjarlægja tortryggni, vantraust og skort á sjálfstrausti sem ógnuðu samkomulaginu eftir stríðið [í seinni heimstyrjöldinni] af Bandamönnum. [...] Til fundana myndum við bjóða valdamiklu og áreiðanlegu fólki sem deildu virðingu þeirra sem vinna í þjóðar og alþjóðarmálum og þeirra sem gætu átt persónuleg samskipti við ráðamenn á fundinum til þess að miðla málum í þessum erfiðleikum. |Úr fundaskýrslu Bilderberg Group, 1956.<ref name="Group History">{{cite web|url=https://wikileaks.org/wiki/Bilderberg_Group_History%2C_1956|title="Bilderberg Group History, 1956" |publisher=Wikileaks.org|date= |accessdate=11. maí 2009}}</ref>}} === Olíuskandall Perú 2008 === 28. janúar 2009 birti Wikileaks 86 símhleranir af perúskum sjtórnmála- og viðskiptamönnum tengdir perúska olíuskandalnum 2008, "Petrogate". Birting upptakanna fór á forsíður fimm perúskra dagblaða.<ref>{{cite web|url=https://wikileaks.org/wiki/86_interceptaciones_telefonicas_a_politicos_y_autoridades_peruanos,_m%C3%A1s_del_caso_Petrogate,_2008|title=86 interceptaciones telefonicas a politicos y autoridades peruanos, más del caso Petrogate, 2008|publisher=Wikileaks|date= |accessdate=16. nóvember 2009}}</ref> === Eiturefnalosun í Afríku: Minton skýrslan === [[14. september]] [[2009]] gaf Wikileaks út skýrslu frá fyrirtækinu Trafigura um [[brennisteinn|brennisteins]] efnaleka við eina stærstu borg [[Fílabeinsströndin|Fílabeinstrandarinnar]], Abidjan.<ref>{{cite web |url=http://wikileaks.org/leak/waterson-toxicwaste-ivorycoast-%C3%A92009.pdf |title=RE: Caustic Tank Washings, Abidjan, Ivory Coast |accessdate=16. október 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091007072752/http://wikileaks.org/leak/waterson-toxicwaste-ivorycoast-%C3%A92009.pdf |archivedate=2009-10-07 }}</ref> Forsaga málsins byrjaði árið 2002, þegar að Cadereyta endurvinnslan, í Abidjan, Fílabeinströndinni, fékk of mikið af úrgangi frá [[Mexíkó|Mexíkanska]] ríkisfyrirtækinu Pemex. Endurvinnslan hafði ekki búnað til þess að minnka brennistein og sílíkon díoxíð. Þeir reyndu sjálfir að vinna efnin, en það hafði áhrif á aðra vinnslu endurvinnslunar. Efnið var því flutt í ker, og 30 mánuðum síðar þegar kerið varð fullt var brennisteinninn losaður úr kerinu til að gera efnið seljanlegt. Eftir stóð brennisteinn sem endurvinnslan þurfti að losna við. Þeir reyndu að fá hann unnin annars staðar, en fannst að lokum verðið of dýrt. 500 tonnum af brennistein var því dælt í kringum Abdjan, stærstu borg Fílabeinstrandarinnar. 16 drápust við atvikið og 100.000 urðu fyrir heilsuvandamálum vegna lekans.<ref>{{cite news |url=http://www.tcetoday.com/tcetoday/NewsDetail.aspx?nid=12188 |accessdate=14. október 2009 |title=Trafigura story breaks |work=The Chemical Engineer |first=Adam |last=Duckett |date=13. október 2009 |archive-date=2010-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101109022754/http://www.tcetoday.com/tcetoday/NewsDetail.aspx?nid=12188 |url-status=dead }}</ref> Í kjölfarið sendi Breska lögfræðistofan Carter Ruck lögfræðistefnu til [[Noregur|Noregs]], [[Holland]]s, [[Eistland]]s, á tímaritið The Times og þáttinn Newsnight hjá [[BBC]].<ref>{{cite news |url=http://www.indexoncensorship.org/2009/10/a-gag-too-far/ |title=A gag too far |work=Index On Censorship |date=október 2009 |accessdate=14. október 2009 }}</ref> Jafnframt var tímaritið Guardian kært fyrir að birta fyrirspurnir um málið á Breska þinginu.<ref>Leigh, David (12 Október 2009). [http://www.guardian.co.uk/media/2009/oct/12/guardian-gagged-from-reporting-parliament Guardian gagged from reporting parliament]. ''The Guardian''.</ref> Málið olli titringi á samfélagsvefnum Twitter.<ref>Rusbridger, Alan (14. október 2009). [http://www.guardian.co.uk/commentisfree/libertycentral/2009/oct/14/trafigura-fiasco-tears-up-textbook The Trafigura fiasco tears up the textbook]. The Guardian.</ref> Tilgangur málsóknanna var að stoppa umfjöllun um Trafigura málið. Bæði notendur á samfélagsvefnum Twitter og tímaritið Guardian hafa staðhæft að þau ótalmörg tvít sem voru um málið á Twitter höfðu haft áhrif á farveg lögsóknarinnar.<ref>Higham, Nick (13. október 2009). [http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/8304908.stm When is a secret not a secret?] BBC News.</ref> Lögsóknin var síðar dregin til baka.<ref>{{cite news |title=Gag on Guardian reporting MP's Trafigura question lifted |work=The Guardian |url=http://www.guardian.co.uk/media/2009/oct/13/guardian-gagged-parliamentary-question |accessdate=14. október 2009 |date=13. október 2009 |first=David |last=Leigh | location=London}}</ref> === Kaupþing === Wikileaks hefur birt innra skjal [[Kaupþing]]s<ref>{{cite web |title=Financial collapse: Confidential exposure analysis of 205 companies each owing above €45M to Icelandic bank Kaupthing, 26 September 2008 |url=https://wikileaks.org/wiki/Financial_collapse%3A_Confidential_exposure_analysis_of_205_companies_each_owing_above_%E2%82%AC45M_to_Icelandic_bank_Kaupthing%2C_26_Sep_2008 |date=29. júlí 2009 |work= |publisher=Wikileaks |accessdate=22. september 2009 |archive-date=5 febrúar 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205101611/https://wikileaks.org/wiki/Financial_collapse:_Confidential_exposure_analysis_of_205_companies_each_owing_above_%E2%82%AC45M_to_Icelandic_bank_Kaupthing%2C_26_Sep_2008 |url-status=dead }}</ref> rétt fyrir hrun íslenska bankakerfisins, sem leiddi til kreppunnar 2008-2010. Kaupþing krafðist lögbanns á fréttaflutningi [[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpsins]] úr lánayfirliti bankans. Kaupþing sagði ástæðu lögbannsins að vernda trúnaðarsamband sitt við viðskiptavini. Ekkert var þó hægt að aðhafast í málinu gagnvart Wikileaks, þar sem vefsíðan er utan íslenskrar lögsögu.<ref>{{cite web |title=Miklar hreyfingar rétt fyrir hrun |url=http://www.visir.is/ekki-haegt-ad-adhafast-vegna-leka-a-lanayfirliti-kaupthings/article/2009581920306&sp=1 |publisher=Vísir |accessdate=21. október 2010 }}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Málið vakti mikla umfjöllun og óánægju íslensks almennings um að ekki mætti birta upplýsingar um mikilvæg mál. Lögsóknin á hendur RÚV var síðar dregin til baka, til að Kaupþing myndi ekki baka sér óvinsældir almennings.<ref>AP News, 2009, [http://www.thefreelibrary.com/Iceland+court+lifts+gag+order+after+public+outrage-a01611956752 „Iceland Court Lifts Gag Order After Public Outrage“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430052928/http://www.thefreelibrary.com/Iceland+court+lifts+gag+order+after+public+outrage-a01611956752 |date=2011-04-30 }}</ref> Í kjölfarið voru ákærur tengdar margmilljarðar evru láni til Exista og annarra stórra hlutabréfahafa eru í rannsókn. Bankinn er að reyna að ná til baka lánum tekinn af fyrrum starfsmönnum bankans fyrir hrun.<ref>{{cite news |url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jRXbUVXZXzphjcFfhmcjSq_E262A |title=Failed Icelandic bank seeks 197 million euros from former staff |publisher=AFP |date=17. maí 2010 |archiveurl=https://archive.today/20120530060112/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jRXbUVXZXzphjcFfhmcjSq_E262A |archivedate=2012-05-30 |access-date=2010-10-20 }}</ref> Síðar, að frumkvæði [[Birgitta Jónsdóttir|Birgittu Jónsdóttur]], sjálfboðaliða Wikileaks og íslensks þingmanns, var Wikileaks fengið til þess að vera ráðgefandi fyrir lög um [[Icelandic Modern Media Initiative]]. Það miðar að því að byggja upp verndun á hvaðan fréttir koma, fréttamönnunum og útgefendum fréttanna.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8510927.stm|title= Iceland's journalism freedom dream prompted by Wikileaks|publisher=BBC|date=13 Febrúar 2010}}</ref> == 2010 == === Skýrsla bandarísku leyniþjónustunnar um Wikileaks === 15. mars 2010 setti Wikileaks á vefinn leynilega 32 blaðsíðna gagnleyniþjónustu greiningarskýrslu frá Varnamálaráði Bandaríkjanna frá því í mars 2008. Skjalið lýsti nokkrum áhugaverðum lekum sem höfðu átt sér stað á síðunni sem tengdust öryggismálum Bandaríkjanna og lýstu mögulegum leiðum til að skipuleggja félagið. Ritstjóri Wikileaks, Julian Assange, sagði að sumar upplýsingar skýrslunnar væru ekki alveg réttar og það sem hún mælti með væri gallað<ref name="USarmyintel">{{cite web | url = http://news.cnet.com/8301-13578_3-20000469-38.html | title = U.S. Army worried about Wikileaks in secret report | last = Mccullagh | first = Declan | publisher = CNET Networks | date = 15 Mars 2010 |accessdate= 15. mars 2010 | archive-date = 12 október 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131012034413/http://news.cnet.com/8301-13578_3-20000469-38.html |url-status=dead }}</ref> og einnig voru áhyggjur um Bandaríkjaher sem skýrslan olli bara í þykjustunni.<ref name=nytimes>{{cite news|last=Strom |first=Stephanie |url=http://www.nytimes.com/2010/03/18/us/18wiki.html|title=Pentagon Sees a Threat From Online Muckrakers |publisher=nytimes|date=17. mars 2010|accessdate=30. apríl 2010}}</ref> Í skýrslunni var rætt hvort vega skyldi mögulega uppljóstrara með því að segja þeim upp og ákæra þá fyrir glæpsamleg athæfi. Ástæður fyrir árásinni voru meðal annars áberandi lekar svo sem eyðsla Bandaríkjanna á ýmsum búnaði, mannréttindabrot í Guantanamo Bay og bardaginn yfir íraska bænum Fallujah.<ref>{{cite web | url = http://wikileaks.org/file/us-intel-wikileaks.pdf | title = U.S. Intelligence planned to destroy WikiLeaks | format = PDF | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101222020934/http://wikileaks.org/file/us-intel-wikileaks.pdf | archivedate = 2010-12-22 | access-date = 2010-10-20 }}</ref> === Myndband frá flugárás í Bagdad === 5. Apríl 2010 sleppti Wikileaks trúnaðargögnum frá bandaríska hernum í formi myndefnis frá röð árása sem gerð var á Bagdad 12. júlí 2007 af bandarískri þyrlu sem drap 12, þar á meðal tvo fréttamenn frá Reuters, Saeed Chmagh og Namir Noor-Eldeen, á síðu sem nefndist „tryggingamorð“. Myndefnið var gert úr 39 mínútum af óbreyttu efni og 18 mínútum af efni sem hafði verið breytt og skýringartal sett inn á. Greiningar á myndbandinu bendir til þess að maður, sem var talinn bera AK-47 árásarriffil og annar með eldflaugahandsprengju, þó að „enginn hefði búist við óvinveittum aðgerðum.“<ref>{{cite news |title=Video Shows U.S. Killing of Reuters Employees |url=http://www.nytimes.com/2010/04/06/world/middleeast/06baghdad.html |date=6. apríl 2009 |publisher=New York Times |author=Elisabeth Bumiller; Brian Stelter |accessdate=7. apríl 2010 }}</ref> Bandaríski herinn gerði „óformlega“ rannsókn á atvikinu, en á eftir að gefa frá sér efni málsins (svo sem svarnar yfirlýsingar hermanna sem tengjast málinu eða áætlaðar skemmdir frá bardögunum) sem voru notuð, sem leiddi til þess að fréttin um málið var gagnrýnd sem „óvönduð“.<ref>Khatchadourian, Raffi (2010-04-09) [https://www.newyorker.com/online/blogs/newsdesk/2010/04/the-wikileaks-video-reading-the-report.html The WikiLeaks Video: Reading the Report], ''The New Yorker''</ref> Vikunni eftir birtingu fréttarinar varð leitarorðið "Wikileaks" með mesta vöxt á heimsvísu seinustu sjö daga samkvæmt mælingum [[Google]].<ref name=Google>[http://www.independent.co.uk/news/media/current-google-insights-trends-wikileaks-posts-clasified-military-video-masters-1942629.html Current Google Insights trends: Wikileaks posts clasified military video, Masters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827012515/http://www.independent.co.uk/news/media/current-google-insights-trends-wikileaks-posts-clasified-military-video-masters-1942629.html |date=2011-08-27 }}, ''The Independent'', (2010-04-12)</ref> ==== Handtaka Chelsea Manning ==== 22 ára upplýsingasérfræðingur í her BNA, óbreyttur af fyrstu gráðu (fyrrum sérfræðingastöðu) [[Chelsea Manning]] (þá þekkt sem Bradley Manning), var handtekinn eftir að meintir spjallrásarannálar voru sendir til yfirvalda af fyrrverandi hakkaranum Adrian Lamo, sem hann hafði treyst. Manning á að hafa sagt Lamo að hann væri með fréttaleka um flugárásirnar á Bagdad 12. júlí 2007 ásamt myndbandi af Granai flugárásinni og um 260.000 diplómatíska kapla sem fóru bæði til Wikileaks.<ref name=wired>{{cite news|url=http://www.wired.com/threatlevel/2010/06/leak/|authorlink1=Kevin Poulsen|first1=Kevin|last1=Poulsen |authorlink2=Kim Zetter|first2=Kim|last2=Zetter|title=U.S. Intelligence Analyst Arrested in Wikileaks Video Probe|newspaper=Wired (magazine)|date=6. júní 2010|accessdate=15 Júní 2010}}</ref><ref name=BBCManning>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/asia_pacific/10254072.stm|title=US intelligence analyst arrested over security leaks|date=7. júní 2010|newspaper=BBC News|accessdate=15. júní 2010}}</ref> Wikileaks sagði „ásakanir í Wired sem segja að okkur hafi verið sendir 260.000 bandarískir trúnaðarkaplar eru, að okkar bestu vitneskju, ósannar.“<ref>{{cite news|first=Jonathan|last=Fildes|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/10255887.stm|title=Hacker explains why he reported 'Wikileaks source' | date=7. júní 2010|newspaper=BBC News|accessdate=15. júní 2010}}</ref> Wikileaks hafa sagt að þeir hafa enn ekki getað staðfest hvort að Manning væri í raun uppljóstrari myndbandsins og segja „við söfnum aldrei persónulegum upplýsingum um uppljóstrara okkar“ en þeir hafa samt sem áður „tekið varúðarráðstafanir til þess að gæta öryggis hans og lagalega vörn.“<ref name=BBCManning/><ref name=Fildes8>{{cite news|first=Jonathan | last=Fildes|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/10265430.stm|title=Wikileaks site unfazed by arrest of US army 'source'|date=8. júní 2010 | newspaper=BBC News|accessdate=15. júní 2010}}</ref> 21. júní sagði Julian Assange The Guardian að WikiLeaks hefði ráðið þrjá bandaríska glæpalögfræðinga til þess að verja Manning en að þeim hefði ekki verið veittur aðgangur að honum.<ref>{{cite news|first=Ian|last=Traynor | title=WikiLeaks founder Julian Assange breaks cover but will avoid America|newspaper=guardian.co.uk|date=21. júní 2010|url=http://www.guardian.co.uk/media/2010/jun/21/wikileaks-founder-julian-assange-breaks-cover|accessdate=21. júní 2010}}</ref> Manning á að hafa skrifað að „alls staðar þar sem Bandaríkin gera sig heimakomna er diplómatískur skandall sem á eftir að uppljóstrast.“<ref>{{cite news|url=http://www.wired.com/threatlevel/2010/06/leak/|author=Kevin Poulsen and Kim Zetter|title=U.S. Intelligence Analyst Arrested in Wikileaks Video Probe|publisher=Wired |date=6. júní 2010}}</ref> Samvkæmt Washington Post lýsti hann köplunum einnig sem „útskýringu á hvernig vesturheimar nýta þriðja heiminn í smáatriðum frá innanverðu sjónarhorni.“<ref>{{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/06/09/AR2010060906170.html |author=Ellen Nakashima |title=Messages from alleged leaker Bradley Manning portray him as despondent soldier |publisher=The Washington Post|date=10. júní 2010}}</ref> == Á dagskrá == Wikileaks hafa sagst eiga myndbandsupptökur af fjöldamorði á borgurum í [[Afganistan]] framin af bandaríska hernum, ef til vill Granai fjöldamorðið, sem þeir eru að undirbúa að birtingu á fljótlega.<ref>{{cite news |title=Whistleblowers on US ‘massacre’ fear CIA stalkers |first=Matthew |last=Campbell |publisher=The Times |date=11 Apríl 2010 |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece |accessdate=21. maí 2010 |location=London |archive-date=30 maí 2012 |archive-url=https://archive.today/20120530/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|title=WikiLeaks works to expose government secrets, but Web site's sources are a mystery|first=Joby|last=Warrick|publisher=The Washington Post|date=19. maí 2010 | url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/05/19/AR2010051905333.html|accessdate=21. maí 2010}}</ref> Julian Assange hefur sagt að „akkúrat núna erum við með sköpun sögunnar í höndunum“.<ref>{{cite news|url=https://www.theage.com.au/national/keeper-of-secrets-20100521-w230.html|author=Nikki Barrowclough|title=Keeper of secrets |publisher=The Age|date=22. maí 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newyorker.com/reporting/2010/06/07/100607fa_fact_khatchadourian?currentPage=all |author=Raffi Khatchadourian |title=No Secrets: Julian Assange’s mission for total transparency|publisher=The New Yorker|date=7. júní 2010}}</ref> == Tilvísanir == <div class="references-small">{{reflist|2}}</div> [[Flokkur:Gögn birt af WikiLeaks]] 7s4jkh5l0cpwhkz5843wb112tfyqmq8 0 93927 1980048 1957256 2026-09-23T20:26:06Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980048 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Rush Limbaugh | mynd = Rush Limbaugh by Gage Skidmore.jpg | myndastærð = 200px | myndatexti = Rush Limbaugh árið 2019. | fæðingarnafn = Rush Hudson Limbaugh III | fæðingardagur = [[12. janúar]] [[1951]] | fæðingarstaður = [[Cape Girardeau]], [[Missouri]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|2021|2|17|1951|1|12}} | dauðastaður = [[Palm Beach]], [[Flórída]], Bandaríkjunum | orsök_dauða = [[Lungnakrabbamein]] | starf = Útvarpsmaður, [[Bandarísk stjórnmál|stjórnmálarýnir]], [[rithöfundur]] | heimasíða = [http://www.rushlimbaugh.com/ www.rushlimbaugh.com/] | niðurmál = | hæð = | þyngd = }} '''Rush Hudson Limbaugh III''' (12. janúar 1951 – 17. febrúar 2021) var [[Bandaríkin|bandarískur]], [[Hægristefna|hægrisinnaður]] útvarpsmaður, stjórnmálarýnir og jafnframt áhrifavaldur meðal [[íhaldsstefna|íhaldsmanna]] í [[Bandarísk stjórnmál|bandarískum stjórnmálum]]. Limbaugh var harður gagnrýnandi á stefnur [[Demókrataflokkurinn|Demókrataflokksins]] og hafði í seinni tíð orðið andlit [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokksins]]. Hann stýrði vinsælasta umræðuþætti í bandarísku [[útvarp|útvarpi]], ''The Rush Limbaugh Show'', en þátturinn hafði verið í loftinu síðan 1988. == Yngri ár == Limbaugh er fæddur í [[Cape Girardeau]] í [[Missouri|Missourifylki]] [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]]. Hann tók sín fyrstu skref í útvarpi ungur að aldri en einungis 16 ára gamall fékk hann sitt fyrsta starf í útvarpi og kallaði sig þá Rusty Sharpe.<ref name="Colford">Paul D. Colford. ''The Rush Limbaugh story: talent on loan from God: an unauthorized biography.'' New York. St. Martin’s Press, 1993. ISBN 0-312-09906-1.</ref><ref>{{cite news | title= Rush Limbaugh Gives Sean a Rare Interview | date= October 19, 2005 | publisher= [[Fox News Channel]] | url= https://www.foxnews.com/story/0,2933,172675,00.html | archive-date= desember 21, 2012 | access-date= mars 31, 2026 | archive-url= https://web.archive.org/web/20121221063957/http://www.foxnews.com/story/0,2933,172675,00.html | url-status= dead }}</ref> Faðir, föðurbróðir og afi Limbaugh voru allir lögfræðingar og áhrifamiklir í Missouri, því var vænst af Limbaugh að hann myndi mennta sig. Limbaugh sótti Ríkisháskóla Suð-austur Missouri í tvær annir en hætti síðan í námi. Að sögn móður hans hafði hann fallið í öllu þar sem að hann hafði ekki áhuga á neinu öðru en útvarpi.<ref name="Colford"/><ref>„Rush is Always Right.“ USA Weekend, 24 – January 26, 1992, p. 7</ref> == Ferill í útvarpi == Á áttunda áratugnum vann Limbaugh hjá hinum ýmsu útvarpsstöðvum, fyrst í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]] og síðar í [[Kansas]]. Á þeim tíma var Limbaugh ekki spjallþáttarstjórnandi heldur einfaldlega plötusnúður og kom fram lengi vel undir nafninu Jeff Christie. Undir lok áratugarins sagði hann skilið við útvarp og tók við stöðu kynningarstjóra hjá [[Hafnabolti|hafnaboltaliðinu]] [[Kansas City Royals]] og var hann þar til fimm ára fram undir miðbik [[1981-1990|níunda áratugarins]]. Árið [[1984]] snéri Limbaugh sér aftur að útvarpi og þremur árum síðar í [[Sacramento]], árið [[1987]], áttu sér stað þáttaskil í ferli hans. Þá fór í gegn ógilding laga sem skikkaði útvarpsstöðvar, sem útvörpuðu umdeildum sjónarmiðum, til þess að veita andstæðingum þessara umdeildu sjónarmiða möguleika til andsvara á útvarpsstöðinni. Þegar þessi löggjöf hafði gengið tilbaka var Limbaugh fyrstur til þess að nýta sér það. Limbaugh, með hinum ýmsu ummælum sínum, vakti áhuga forseta [[ABC Radio]] í [[New York-borg|New York]]. Limbaugh fluttist til New York og fór hann í loftið stuttu eftir Landsþing [[Demókrataflokkurinn|demókrata]] [[1988]]. Þar með varð til útvarpsþáttur Limbaugh, ''The Rush Limbaugh Show'', og hefur New York verið heimili þáttarins allar götur síðan. Þættinum var úvarpað á AM bylgjum, en vert er að benda á að á þessum tíma voru útvarpsstöðvar farnar að færa sig yfir á FM bylgjur þar sem slíkt bauð upp á betri hljóðgæði. FM tæknin er dýrari en hljóðgæði eru betri, sérstaklega þegar hlustað er á tónlist. Munurinn á hljóðgæðum milli útsendingatæknanna tveggja er hinsvegar ekki jafn eftirtektarverður þegar einungis er útvarpað tali og þar sem að þátturinn hjá Limbaugh var einungis spjallþáttur var ákveðið að færa sig ekki yfir á FM bylgjur. Þetta hefur veitt fjölmörgum öðrum þáttarstjórnendum brautargengi á AM bylgjum og er þetta ein ástæðan fyrir því hve mikið af íhaldssömum spjallþáttastjórnendum útvarpa á AM bylgjum. == Áhrifavaldur í Bandarískum stjórnmálum == === 1990-2000 === Árið [[1990]] var þátturinn orðinn vinsælasti spjallþátturinn í bandarísku útvarpi. Þættinum óx enn ásmegin á næstu misserum samfara því að [[Persaflóastríðið (1991)|Persaflóastríðið]] átti sér stað, en Limbaugh studdi það heilshugar í þætti sínum og gerði óspart grín að friðarsinnum. Í kjölfar þess að [[Bill Clinton]] sigraði [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1992|forsetakosningarnar 1992]] í Bandaríkjunum varð Clinton síðan skotspónn Limbaugh. Gagnrýni Limbaugh á Clinton og [[Demókrataflokkurinn|Demókrataflokkinn]] í heild sinni er talið hafa haft áhrif á kosningarnar á miðju kjörtímabili, [[1994]]. Í kosningunum náðu [[Repúblikanaflokkurinn|repúblikanar]] meirihluta í bæði [[Fulltrúadeild Bandaríkjaþings|fulltrúadeild]] og [[Öldungadeild Bandaríkjaþings|öldungadeild]] [[Bandaríkjaþing|Bandaríkjaþings]]. Þingmenn repúblikana heiðruðu Limbaugh fyrir þátt hans í Repúblikanabyltingunni (e. ''Republican Revolution''). Þar með var staða hans sem áhrifavaldur innan Repúblikanaflokksins staðfest í fyrsta sinn. === 2000-2010 === Ræða sem Limbaugh hélt CPAC, samkomu Bandarískra íhaldsmanna snemma árs 2009 olli umtalsverðu fjaðrafoki. Þann [[1. mars]] [[2009]] sagði [[Rahm Emanuel]], þáverandi [[starfsmannastjóri Hvíta hússins]], aðspurður að Limbaugh væri forkólfur Repúblikanaflokksins. [[Michael Steele]] formaður flokksins svaraði sama dag að Limbaugh væri einfaldlega skemmtikraftur og þau orð sem að Limbaugh hafði látið falla í ræðu sinni hafi verið ljót orð æsingamanns.<ref name="CNN_0302">[https://edition.cnn.com/2009/POLITICS/03/02/gop.steele.limbaugh/ RNC chief Steele: Limbaugh is more a performer than GOP leader], [[CNN]], March 2, 2009</ref> Steele bað síðar Limbaugh afsökunar á þeim ummælum.<ref name="Words for Michael Steele">{{cite web | title = A Few Words for Michael Steele | work = The Rush Limbaugh Show, Transcript | date = March 2, 2009 | url = http://www.rushlimbaugh.com/home/daily/site_030209/content/01125111.guest.html | accessdate = March 23, 2009 | archive-date = mars 20, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090320164515/http://www.rushlimbaugh.com/home/daily/site_030209/content/01125111.guest.html |url-status=dead }}</ref> == Umdeild atvik == Árið 2006 sakaði Limbaugh leikarann [[Michael J. Fox]], sem þjáist af Parkinson sjúkdómi, um að reyna að ýkja sjúkdómseinkenni sín og velti upp þeim möguleika að Fox væri vísvitandi að sleppa lyfjaskömmtun til þess að sjúkdómseinkenni væru sem mest. Fox hafði þá nýlega komið fram í auglýsingu til þess að auke meðvitund um sjúkdóminn. [[Vefmyndavél]] í hljóðveri Limbaugh sýndi hvernig Limbaugh hristi sig og lék eftir Fox. Limbaugh svaraði þeim ásökunum um að hann hafði verið að hæðast að Fox á þann veg að svo hefði ekki verið, hann hefði einfaldlega verið að reyna að sýna þeim sem höfðu verið að fylgjast með myndefninu frá vefmyndavélinni hvernig Fox hafði hreyft sig. Fox neitaði því að hafa verið að ýkja sjúkdómseinkenni og benti jafnframt á að einkennin hafi verið sérlega slæm af því að hann var á of stórum lyfjaskammti þegar að auglýsingin var tekin.<ref>[http://www.kaisernetwork.org/daily_reports/rep_index.cfm?DR_ID=26480 Election 2004 | Pa. Sen. Specter Focuses on Stem Cell Support To Attract Moderate Voters, Distances Himself From Bush in Re-Election Campaign] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091018013252/http://www.kaisernetwork.org/daily_reports/rep_index.cfm?DR_ID=26480 |date=2009-10-18 }} Henry J. Kaiser Family Foundation</ref><ref>[http://www.abcnews.go.com/ThisWeek/story?id=2613377&page=1 Michael J. Fox Fires Back at Critics] ABC News</ref> Í aðdraganda [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2008|forsetakosninganna árið 2008]] hvatti Limbaugh hlustendur sína til þess að skrá sig í demókrataflokkinn til þess að geta tekið þátt í kosningum um frambjóðanda flokksins til forseta Bandaríkjanna. Hvatti hann þá til að kjósa hvern þann sem væri með minnst fylgi í skoðanakönnunum, vonaðist hann þannig til þess að skapa ringulreið innan Demókrataflokksins. Sagði hann að draumastaðan væri að skapast myndi slík ringulreið og reiði að kæmi til mótmæla og almenns uppþots. <ref>{{cite web |url=http://www.rushlimbaugh.com/home/daily/site_042308/content/01125109.guest.html |title=Why It's Called Operation ''Chaos'' |publisher=RushLimbaugh.com |work=Transcript |date=April 23, 2008 |accessdate=2008-11-09 |archive-date=2008-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208135332/http://www.rushlimbaugh.com/home/daily/site_042308/content/01125109.guest.html |url-status=dead }}</ref> === Ummæli um Eyjafjallajökul === Þann [[16. apríl]] [[2010]] sagði Limbaugh að [[Eldgosið í Eyjafjallajökli 2010|eldgosið í Eyjafjallajökli]] gæti verið svar [[Guð|Guðs]] við að heilbrigðisfrumvarp [[Barack Obama]] Bandaríkjaforseta hafði verið samþykkt í kosningu á [[Bandaríkjaþing|Bandaríkjaþingi]].<ref> {{cite news | first = Amanda | last = Terkel | title = Limbaugh: Volcanic eruption in Iceland is God’s reaction to health care’s passage. | date = 2010-04-17 | url = http://thinkprogress.org/2010/04/17/limbaugh-volcano/ | work = ThinkProgress | accessdate = 2010-11-22}}</ref> == Bækur == Limbaugh hefur gefið út tvær bækur. Sú fyrri, ''The Way Things Ought to Be'', kom út árið [[1992]] og sú seinni, ''See, I Told You So'', árið [[1993]]. Báðar fóru bækurnar á topp metsölulista ''[[The New York Times]]'' og sat ''The Way Things Ought to Be'' á toppnum í 24 vikur. <ref>{{cite news |last=Gregory |first=Ted |url= |title=Right and wrong; Rush Limbaugh critics want to set the facts straight, but it's not easy|publisher=Chicago Tribune|date=1995-08-18 }}</ref> == Heimildir == <div class="references-small"><references/></div> {{DEFAULTSORT:Limbaugh, Rush}} [[Flokkur:Repúblikanar|Limbaugh, Rush]] [[Flokkur:Bandarískir útvarpsmenn|Limbaugh, Rush]] {{fd|1951|2021}} {{Commonscat}} s11vl9iv9gfjd8u453cgwpkzne9nmlz 0 94685 1980089 1971364 2026-09-24T01:40:33Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980089 wikitext text/x-wiki {{kvikmynd | nafn = Titanic | upprunalegt heiti= | plagat = titanicplakattvo.jpg | stærð = 250 px | caption = Upprunalegt auglýsingaplakat myndarinnar (vinstri) og auglýsingaplakat fyrir endurútgáfu myndarinnar árið 2012 (hægri) | leikstjóri = [[James Cameron]] | framleiðandi = James Cameron<br />[[Jon Landau]]<br />Rae Sanchini | handritshöfundur= James Cameron | leikarar = [[Leonardo DiCaprio]]<br />[[Kate Winslet]]<br />[[Billy Zane]]<br />[[Kathy Bates]]<br />[[Frances Fisher]]<br />[[Gloria Stuart]]<br />[[Bill Paxton]] | tónlist = James Horner | kvikmyndagerð = Russell Carpenter | klipping = Conrad Buff<br >James Cameron<br />[[Richard A. Harris]] | útgáfudagur = {{USA}} [[19. desember]] [[1997]] <br />{{ISL}} [[1. janúar]] [[1998]] | sýningartími = 194 mín. | aldurstakmark = Bönnuð innan 12 | tungumál = [[enska]] | ráðstöfunarfé = $200.000.000<ref>http://www.the-numbers.com/movies/1997/TITAN.php, 1997</ref> | heildartekjur = $1.843.201.268 | framhald af = | framhald = | verðlaun = | imdb_id = http://www.imdb.com/title/tt0120338/ }} '''''Titanic''''' er [[Bandaríkin|bandarísk]] kvikmynd frá árinu [[1997]] sem [[James Cameron]] leikstýrði, framleiddi og skrifaði. Myndin gerist um borð í hinu fræga skipi [[RMS Titanic]] sem sökk í jómfrúarsiglingu sinni. Myndin fjallar um unga stúlku og ungan pilt sem hittast um borð og verða ástfangin. Kvikmyndin er byggð á skáldsögu sem aftur er byggð á raunverulegum atburðum. [[Leonardo DiCaprio]] og [[Kate Winslet]] fara með aðalhlutverkin sem Jack Dawson og Rose DeWitt Bukater, ástfangið par hvort úr sinni [[stétt]]inni. [[Gloria Stuart]] fer með hlutverk Rose aldraðrar og er sögumaður kvikmyndarinnar. Framleiðsla myndarinnar hófst árið [[1995]] þegar Cameron fór að flaki skipsins og tók upp atriði á sjávarbotninum. Atriðin sem að gerast í nútímanum voru tekin upp um borð í [[Rússland|rússneska]] rannsóknarskipinu ''Akademik Mstislav Keldysh'' sem var einnig bækistöð Camerons þegar hann tók upp atriðin við [[Titanic]]. Skipið var seinna endursmíðað í [[Mexíkó]] og mörg líkön voru smíðuð til þess að endurskapa síðustu stundir skipsins. Í myndinni voru notaðar mjög háþróaðar tæknibrellur til þess að bæta við stafrænu fólki, vatni og reyk sem að var allt mjög ný tækni á þeim tíma. Myndin var dýrasta mynd allra tíma þegar hún var framleidd og kostaði rúmar 200 milljónir Bandaríkjadala en myndverin [[20th Century Fox]] og [[Paramount Pictures]] reiddu fram fjármagnið.<ref>http://boxofficemojo.com/movies/?id=titanic.htm, Box Office Mojo</ref><ref>Garrett, Diana (20. apríl 2007) http://www.variety.com/article/VR1117963551?refCatId=1019 {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Variety</ref> Upphaflega stóð til að frumsýna myndina þann 2. júní árið 1997 en seinkanir í eftirvinnslu urðu til þess að útgáfunni var frestað til 19. desember.<ref>Weinraub, Bernard (21. apríl 1997) http://www.nytimes.com/1997/04/21/movies/hollywood-braces-for-likely-delay-of-titanic.html?pagewanted=1, ''The New York Times''</ref> ''Titanic'' varð strax mjög vinsæl á meðal áhorfenda og gagnrýnenda. Hún var tilnefnd til fjórtán [[Óskarsverðlaun]]a og vann ellefu, þar á meðal verðlaunin fyrir „bestu leikstjórn“ og „bestu kvikmynd“.<ref>http://awardsdatabase.oscars.org/ampas_awards/SessionTimeout.jsp;jsessionid=9D2FAA481D5DF167CD4CF648C06B5BF3, Academy Award Database</ref> Myndin varð fljótt [[Tekjuhæstu kvikmyndir allra tíma|tekjuhæsta kvikmynd allra tíma]] enda tók hún inn rúma 1,8 milljarða Bandaríkjadala um allan heim. Hún hélt því sæti þangað til næsta mynd Camerons, ''[[Avatar]]'', kom í [[kvikmyndahús]] árið [[2009]].<ref>http://boxofficemojo.com/alltime/world/, Box Office Mojo</ref><ref>Associated Press(3. febrúar 2010) http://www.newsday.com/entertainment/movies/cameron-does-it-again-as-avatar-surpasses-titanic-1.1741190 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023000450/https://www.newsday.com/entertainment/movies/cameron-does-it-again-as-avatar-surpasses-titanic-1.1741190 |date=2020-10-23 }}, Newsday</ref> Myndin verður endursýnd í kvikmyndahúsum í apríl [[2012]] eftir að Cameron hefur sett hana í þrívídd.<ref>Baig Ed (11. mars 2010) http://content.usatoday.com/communities/technologylive/post/2010/03/james-cameron/1, USA Today</ref> == Söguþráður == Árið 1996 fer fornleifafræðingurinn Brock Lovett og teymið hans niður að flaki ''Titanic'' í leit að hálsmeninu „Le Cœur de la Mer“ („hjarta hafsins“). Þeir trúa því að hálsmenið sé í peningaskápi Caledon Hockleys sem þeir taka upp með sér. Í stað þess að finna hálsmenið finna þeir teikningu af nakinni konu með hálsmenið á sér sem var teiknuð þann 14. apríl 1912, kvöldið sem skipið sökk. Gömul kona að nafni Rose Calvert fréttir af teikningunni og hefur samband við Lovett til þess að láta hann vita að hún sé konan. Hún og barnabarn hennar, Lizzy Calvert, fara til Lovetts á skipið hans. Þegar hún er spurð hvort að hún viti hvar hálsmenið er þá byrjar hún að segja sögu sína um ferð ''Titanic'' og lætur þá vita að hún sé í raun Rose DeWitt Bukater, farþegi á fyrsta farrými sem átti að hafa farið niður með skipinu. Þann 10. apríl árið 1912 fer Rose um borð í skipið í [[Southampton]] í [[England]]i ásamt unnusta sínum Caledon Hockley og móður sinni Ruth DeWitt Bukater. Ruth leggur áherslu á hversu mikilvæg trúlofun þeirra sé vegna þess að hún muni leysa öll peningavandamál þeirra. Rose líður eins og allar ákvarðanir lífs hennar hafi verið teknar og hún ákveður að fyrirfara sér með því að stökkva fyrir borð. Áður en hún stekkur kemur Jack Dawson, flækingur af þriðja farrými, og telur hana af því að stökkva. Þau verða góðir vinir á næstu dögum. Cal og Ruth banna Rose að hitta Jack. Hún ögrar þeim með því að hitta Jack samt í stafni skipsins og hún ákveður að hún sé ástfangin af honum en ekki Cal. Þau fara síðan í herbergi hennar og hann teiknar hana nakta með menið um hálsinn, en menið var trúlofunargjöf frá Cal til Rose. Eftir á fara þau niður í farmrými skipsins og hafa kynmök. Þau fara síðan upp á framþilfar skipsins þar sem að þau verða vitni að árekstri skipsins við ísjaka og heyra yfirmenn skipsins tala um hversu alvarlegt þetta væri. Þau ákveða þá að fara og vara móður Rose og Cal við. Cal finnur teikninguna hans Jack í peningaskápnum sínum og til þess að ná hefndum lætur hann aðstoðarmann sinn smeygja hálsmeninu í vasann hans Jacks til þess að láta það líta út eins og hann hefði stolið því. Jack er þá handtekinn og hann er handjárnaður við rör í herbergi öryggisvarðarins. Rose, Cal og Ruth fara þá að björgunarbátunum og Ruth fer um borð en Rose flýr og fer að finna Jack og bjargar honum. Næst fara þau upp á þilfar skipsins og finna Cal sem sannfærir hana um að fara um borð í björgunarbát og segir að hann sé kominn með samning sem muni hjálpa bæði honum og Jack. Um leið og Rose er komin um borð lætur Cal Jack vita að samningurinn hjálpi aðeins honum. Rose áttar sig á að hún getur ekki farið frá Jack og stekkur aftur yfir á skipið. Cal verður brjálaður og tekur upp skammbyssu sína og hleypur á eftir þeim og reynir að koma þeim fyrir kattarnef. Þegar hann hefur skotið öllum skotum sínum er hann aftur kominn út á þilfar og áttar sig á að skipið á ekki mikinn tíma eftir svo að hann grípur litla stelpu sem að er týnd og kemst um borð í björgunarbát og segir að hann sé það eina sem að hún á að. Þegar Jack og Rose fara aftur upp á þilfarið eru allir björgunarbátarnir farnir og skutur skipsins er að rísa upp í loftið. Þau hlaupa upp á skutinn. Þegar skipið sekkur eru um það bil þúsund manns í ísköldu vatninu að deyja úr kulda, þar á meðal Jack og Rose. Þau finna þiljubrot úr skipinu og Jack hjálpar Rose að komast upp á það en hann kemst ekki upp sjálfur. Stuttu seinna deyr Jack úr ofkælingu áður en að björgunarbátarnir snúa aftur til þess að bjarga þeim sem fóru í sjóinn með skipinu. Aðeins örfáir voru enn á lífi þá og er Rose ein þeirra. Rose er þá tekin um borð í ''[[RMS Carpathia]]'' sem flytur hana til [[New York-borg]]ar. Þegar Rose hefur lokið sögu sinni fer hún alein að afturhluta skips Lovetts, tekur fram hálsmenið og hendir því í sjóinn. Seinna, þegar hún liggur í rúmi sínu, sér áhorfandinn allar myndirnar hennar frá lífi hennar sem sýna að hún lifði lífinu sem að hún vildi í stað þess að vera fyrsta farrýmis-dama. Áhorfandinn sér þá hina ungu Rose ganga um borð og ganga um skipið ásamt öllum sem dóu þegar skipið sökk, þar á meðal Jack. == Leikendur == === Skáldaðar persónur === * [[Leonardo DiCaprio]] fer með hlutverk Jacks Dawsons. Jack er fátækur listamaður frá [[Wisconsin]]fylki í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] sem hóf að ferðast um heiminn (aðallega í [[París]]) eftir að foreldrar hans létust. Hann og vinur hans Fabrizio vinna þriðja farrýmismiða á Titanic í pókerspili. Hann laðast að Rose um leið og hann sér hana og hittir hana svo augliti til auglitis þegar hún ætlar að henda sér aftur af skutnum. Margir leikarar komu til greina í hlutverkið þar á meðal [[Matthew McConaughey]], [[Chris O'Donnell]], [[Billy Crudup]] og [[Stephen Dorff]] en Cameron fannst flestir af þeim vera of gamlir til þess að leika Jack sem átti aðeins að vera tvítugur.<ref>IMDB, http://www.imdb.com/title/tt0120338/trivia, International Movie Database</ref> <ref>Starfsfólk EW, http://www.ew.com/ew/article/0,,290182_2,00.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110312053046/http://www.ew.com/ew/article/0,,290182_2,00.html |date=2011-03-12 }}, Entertainment Weekly</ref> <ref>IMDB (22. júní 2000), http://www.imdb.com/news/wenn/2000-06-22#celeb8 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160922073024/http://www.imdb.com/news/wenn/2000-06-22#celeb8 |date=2016-09-22 }}, The International Movie Database</ref> <ref>IMDB (25. ágúst 1998), http://www.imdb.com/news/sb/1998-08-25#film8 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120318041320/http://www.imdb.com/news/sb/1998-08-25#film8 |date=2012-03-18 }}, The International Movie Database</ref> [[Tom Cruise]] sýndi einnig áhuga á hlutverkinu en himinhá launakrafa hans var aldrei tekin alvarlega.<ref>IMDB (22. júní 2000), http://www.imdb.com/news/wenn/2000-06-22#celeb8 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160922073024/http://www.imdb.com/news/wenn/2000-06-22#celeb8 |date=2016-09-22 }}, The International Movie Database</ref> [[Mali Flinn]], sem sá um val leikara, benti Cameron á DiCaprio sem var þá sjónvarpsstjarna í Bandaríkjunum og vinsæll á meðal unglingsstúlkna.<ref>Starfsfólk Entertainment Weekly, http://www.ew.com/ew/article/0,,290182,00.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150325075135/http://www.ew.com/article/1997/11/07/titanic |date=2015-03-25 }}, Entertainment Weekly</ref> Þegar hann skrifaði handritið vissi Cameron ekki að það hafði í raun og veru verið einn „J. Dawson“ (Joseph Dawson) um borð og fórst með skipinu. Það vildi svo til að Joseph Dawson var á svipuðum aldri og Jack Dawson en hann var fæddur í [[Dublin]] á [[Írland]]i árið [[1888]]. Joseph Dawson var grafinn í kirkjugarði í [[Nova Scotia]] og síðan að myndin kom út hefur fólk allstaðar að heimsótt gröf hans.<ref>IMDB (22. júní 2000), http://www.imdb.com/news/wenn/2000-06-22#celeb8 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160922073024/http://www.imdb.com/news/wenn/2000-06-22#celeb8 |date=2016-09-22 }}, The International Movie Database</ref> * [[Kate Winslet]] fer með hlutverk Rose DeWitt Bukater. Rose er sautján ára gömul stúlka frá [[Philadelphia|Philadelphiu]] sem er neydd af móður sinni til þess að giftast hinum þrjátíu ára gamla Caledon Hockley til þess að þær geti haldið stöðu sinni sem efristéttar hefðarkonur. [[Gwyneth Paltrow]], [[Claire Danes]] og [[Gabrielle Answar]] komu allar til greina í hlutverk Rose þangað til að James Cameron fann Kate.<ref>Starfsfólk Forbes (25. febrúar 2009), http://www.forbes.com/2009/02/25/nicole-kidman-gwyneth-paltrow-kate-winslet-business-media_star_misses.html, Forbes</ref> Cameron sagði að Winslet væri nákvæmlega það sem hann hefði verið að leita að og að það væri „eiginleiki í andliti hennar og augum“ og að hann „vissi bara að hún gæti klárað verkið“.<ref>Heimildarmynd: „Heart of the Ocean: The Making of Titanic. Best of.“. 1997, 1998.</ref> Cameron sagði samt í athugasemdum sínum árið [[2005]] að hann væri ekki viss um hvort það væri of augljóst val að fá Winslet hlutverkið fyrst að hún hafði leikið í svo mörgum myndum sem að gerðust á svipuðum tíma í enskri sögu að hún var þekkt í [[Hollywood]] sem „Corset Kate“ („Kjóla Kata“). Kate var svo ákveðin í að fá hlutverkið að hún notaði alls konar aðferðir til þess að sýna Cameron hversu mikið hana langaði að leika Rose. Einn daginn lét hún senda rauða rós til hans áritað „Frá þinni Rose“. „Þú skilur ekki,“ sagði hún einu sinni við hann þegar að hún hringdi í hann í bílinn hans, „Ég er Rose! Ég skil ekki af hverju þú er enn þá að taka leikara í prufu.“ Að lokum fékk hún hlutverkið. <ref>Titanic. Man overboard! After a production as lavish and pricey as the doomed ship itself, James Cameron finally unveils his epic film. But will it be unsinkable?", Grein í Entertainment Weekly (23. ágúst 2010)</ref> * [[Billy Zane]] leikur Caledon Nathan "Cal" Hockley. Cal er hinn þrítugi heitmaður Rose og er sýndur sem svarti sauðurinn í myndinni. Hann er hrokafullur og snobbaður maður, erfingi að miklum auði í Pittsburgh. Hann er niðurlægður og verður afbrýðisamur og grimmur þegar hann kemst að sambandi Rose og Jacks og verður þeim næstum því að bana. Hann fyrirfer sér síðan eftir að hann missir allar eignir sínar í kreppunni árið [[1929]]. [[Matthew McConaughey]] var boðið hlutverk Cals eftir að hann hafnaði hlutverki Jacks en Cameron fannst Billy Zane passa betur í hlutverkið.<ref>http://www.media-awareness.ca/english/resources/educational/teachable_moments/deconstructing_titanic_6.cfm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609180647/http://www.media-awareness.ca/english/resources/educational/teachable_moments/deconstructing_titanic_6.cfm |date=2011-06-09 }}, Media Awareness</ref> * [[Frances Fisher]] leikur Ruth DeWitt Bukater, móður Rose. Hún lætur dóttur sína trúlofast Cal til þess að þær geti haldið stöðu sinni sem efristéttar hefðarkonur. Ruth verður hrædd þegar að Rose hittir Jack og hún bannar dóttur sinni að hitta hann. * [[Gloria Stuart]] leikur hina 101 árs gömlu Rose Dawson Calvert. Rose segir söguna í nútímanum og nefnir Jack í fyrsta skiptið síðan að skipið sökk. Cameron þekkti ekki Stuart áður en að forstjóri leikaravals myndarinnar fann hana af því að hún hafði ekki leikið neitt í yfir tuttugu ár og öll aðalhlutverk hennar höfðu verið á fjórða og fimmta áratug tuttugustu aldar. Stuart, sem að var 86 á þeim tíma, þurfti að láta setja á sig mikið af öldrunar farða til þess að láta það líta út eins og hún væri 101 árs. Stuart sagði í viðtali að hún tryði því að Rose deyi í lok kvikmyndarinnar.<ref>Beverly Fortune (11. október 1999) Wheel of Fortune, Lexington Herald Post</ref> * [[David Warner]] leikur Spicer Lovejoy. Lovejoy er fyrrverandi lögreglumaður sem að vinnur sem lífvörður Cals. Hann grunar að eitthvað sé í gangi á milli Rose og Jack og eltir þau stöðugt. * [[Danny Nucci]] leikur Fabrizio De Rossi. Fabrizio er [[Ítalía|Ítali]] og besti vinur Jacks. Hann vinnur miða á Titanic í pókerspili ásamt Jack. * [[Bill Paxton]] leikur Brock Lovett. Brock er fornleifafræðingur í fjársjóðsleit að „Le Coeur de la Mer“, hálsmenið sem að hann heldur að hafi farið niður með Titanic. Hann er búinn að vera að leita að því í þrjú ár og hefur farið í marga leiðangra niður til skipsins en aldrei fundið neitt. Lovett játar í enda myndarinnar að þó að hann hafi eytt öllum þessum tíma í að hugsa um Titanic þá hafði hann aldrei skilið harmleikinn í því þangað til að hann heyrði sögu Rosar. * [[Suzy Amis]] leikur Lizzy Calvert. Lizzy er barnabarn Rose og býr með henni og fer með henni um borð í skip Lovetts. === Sögulegar persónur === * [[Kathy Bates]] fer með hlutverk Margaret „Molly“ Brown. Hún er farþegi á fyrsta farrými sem að er litið niður á af hinum hefðardömunum á skipinu af því að hún var ekki af ríkum ættum en varð rík á eigin spýtur. Hún er vinaleg Jack og lánar honum jakkaföt (sem að hún hafði keypt fyrir son sinn) þegar að honum er boðið að borða kvöldverð í fyrsta farrýmis borðsalnum. Þó að Brown hafi verið til í raun og veru ákvað Cameron ekki að lýsa hetjudáð hennar eins líflega og frægt er. Molly Brown var seinna gefin nafnið „Hin ósökkvanlega Molly Brown“ af sagnfræðingum af því að hún, ásamt öðrum konum, tóku yfir björgunarbát númer sex frá varðbátsstjóranum [[Robert Hichens]].<ref>Barczewski, Stephanie L. (2004).http://books.google.com/?id=yYX4s1_6IlEC&pg=PA30, Continuum International Publishing</ref> * [[Victor Garber]] leikur Thomas Andrews, byggingameistara skipsins. Andrews er sýndur sem góður og hlýr maður. Hann er mikið hrósaður með afrek sitt að hafa byggt stærsta skip í heimi en tekur því með hógværð og leitar stanslaust að hlutum á skipinu sem hægt er að bæta. Eftir að skipið rekst á ísjakann fer hann inn í fyrsta farrýmis setustofuna og verður eftir á meðan að allir hinir leita að björgunarbátum. Það er óvíst hvernig Andrews dó í raun og veru. * [[Bernard Hill]] leikur kaftein skipsins [[Edward John Smith]]. Smith ætlaði að láta ferð Titanics vera sína síðustu og leggjast í helgan stein eftirá. Þegar að Ismay stingur upp á því að hann hækki hraða skipsins þá gerir hann það í von um að nafn hans komist í blöðin. Óvíst er hvort að Smith sökk með skipinu eða fraus til dauða. == Hjarta hafsins == [[File:The Heart of the Ocean.jpg|thumb|Hjarta hafsins]] Hjarta hafsins ([[franska]]: „Le Cœur de la Mer“) er heiti yfir bláa demantinn í kvikmyndinni. Demanturinn er uppspuni handritshöfundar, en er byggður á fræga bláa [[Hope-demanturinn|Hope-demantinum]] sem geymdur er í [[Smithsonian-safnið|Smithsonian-safninu]]. Einnig er talið að útlit demantsins sé byggt á svipuðu safírmeni sem Titanic-farþeginn Kate Florence Phillips átti. Hún fékk það að gjöf frá nýbökuðum eiginmanni sínur, [[Samuel Morley]], á skipinu. Þau voru að flýja til Bandaríkjanna í leit að betra lífi, en Morley fórst með skipinu. Saga þeirra er talin hafa veitt James Cameron innblástur þegar hann skrifaði handrit myndarinnar. Dóttir hjónanna, Ellen Walker, var getin um borð í skipsinu.<ref>Sally Pook (4. nóvember 2006), http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1533245/Child-of-lovers-who-inspired-Titanic-has-ashes-spread-at-sea.html, The Telegraph</ref> Í kvikmyndinni ''[[Titanic (1943 kvikmynd)|Titanic]]'' frá árinu [[1943]] kemur blár demantur einnig við sögu í ástarsambandi þar sem honum er stolið. == Undirbúningur == === Handritið === Áður en Cameron hafði ákveðið að láta til skarar skríða og gera mynd um ''Titanic'', hafði hann lengi verið heltekinn af skipbrotum og kallaði RMS ''Titanic'' „[[Everestfjall]] skipbrota.“ Þegar Cameron frétti að fólk hafði farið niður að flaki ''Titanic'' og tekið upp [[IMAX]]-kvikmynd ákvað hann að búa til Hollywood-kvikmynd til þess að borga fyrir ferð niður að skipinu og gera hið sama.<ref>Realf, Maria, http://www.eyeforfilm.co.uk/feature.php?id=756, Eye for Film</ref> <ref>Bilmes, Alex (14. desember 2009). http://www.gq-magazine.co.uk/comment {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101231181707/http://www.gq-magazine.co.uk/comment |date=2010-12-31 }}, GQ Magazine</ref> „Þegar ég ákvað að gera ''Titanic'' var ég að hugsa: Ég get búið til kvikmyndir þangað til að ég verð áttatíu ára en ég get ekki ferðast niður á hafsbotn þegar ég verð áttræður.“<ref>Realf, Maria, http://www.eyeforfilm.co.uk/feature.php?id=756, Eye for Film</ref> Cameron skrifaði stuttan útdrátt að handriti fyrir ''Titanic'' <ref>James Cameron. (2005) (DVD). Deep Dive Presentation. 20th Century Fox.</ref> og fór með það til [[20th Century Fox]] og lýsti því sem „[[Rómeó og Júlía]] um borð Titanics.“<ref>Realf, Maria, http://www.eyeforfilm.co.uk/feature.php?id=756, Eye for Film</ref> <ref>Bilmes, Alex (14. desember 2009). http://www.gq-magazine.co.uk/comment {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101231181707/http://www.gq-magazine.co.uk/comment |date=2010-12-31 }}, GQ Magazine</ref> Það var löng þögn eftir að Cameron kláraði að útskýra myndina og sagði „Og vinir mínir, þetta er mynd sem að gerist í gamla daga, þetta mun kosta ykkur rúmar $150.000.000 og það verður ekki framhald.“ Þeir spurðu þá hvort að það væri einhver möguleiki á því að koma einhverjum vélmennum í þessa þriggja tíma rómantísku hörmungarmynd en Cameron sagði nei.<ref>http://www.ew.com/ew/article/0,,290182,00.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150325075135/http://www.ew.com/article/1997/11/07/titanic |date=2015-03-25 }}, Entertainment Weekly bls. 7</ref> Starfsmenn Fox voru óvissir hvort að þeir ættu að styrkja þessa mynd en í von um að gera samning við Cameron fyrir fleiri hasamyndir leyfðu þeir honum að gera myndina.<ref>http://www.ew.com/ew/article/0,,290182,00.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150325075135/http://www.ew.com/article/1997/11/07/titanic |date=2015-03-25 }}, Entertainment Weekly bls. 7</ref><ref>http://www.media-awareness.ca/english/resources/educational/teachable_moments/deconstructing_titanic_6.cfm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609180647/http://www.media-awareness.ca/english/resources/educational/teachable_moments/deconstructing_titanic_6.cfm |date=2011-06-09 }}, Media Awareness Network</ref> <ref> Schultz, Rick,http://www.industrycentral.net/director_interviews/JC01.HTM, Industry Central</ref> Cameron sannfærði Fox til þess að fara niður að skipinu og taka upp efni þar og taka myndir af skipinu sjálfu. <ref>James Cameron. (2005) (DVD). Deep Dive Presentation. 20th Century Fox.</ref> Á tveggja ára tímabili fór hann niður að skipinu nokkrum sinnum. Cameron sagði að þau myndu þurfa að fara niður að skipinu til þess að kynna myndina og láta Lovett fara og leita að demantinum. Þannig gætu þau líka séð hvernig það hefði litið út um borð í skipinu með því að endursmíða skipið frá nýju myndunum. Starfsmenn myndarinnar fór niður á botn Atlantshafsins ellefu sinnum árið [[1995]] og eyddi meiri tíma á skipinu heldur en farþegar ''Titanic'' höfðu gert. Eftir að tökum lauk á hafsbotninum, byrjaði Cameron að skrifa handritið fyrir myndina. Hann vildi heiðra minningu þeirra sem að fóru niður með skipinu og eyddi sex mánuðum í leit að heimildum um farþega, áhöfnina og skipið. Hann bjó meira segja til mjög nákvæman [[tímaás]] fyrir sögu skipsins. <ref>Realf, Maria. http://www.eyeforfilm.co.uk/feature.php?id=756. Eyeforfilm.co.uk. </ref> Cameron sagði í viðtali að honum fannst saga skipsins vera eins og „frábær skáldsaga sem að gerðist í raun og veru“ og að tilgangur myndarinnar var að leyfa áhorfendum að upplifa stórslysið. Fjársjóðsleitarinn Brock Lovett átti síðan að tákna þá sem að sjá aldrei mannlegu hliðina við [[Titanic]]. Cameron vildi síðan að endirinn yrði þvoglulegur þannig að fólk gæti túlkað það á sinn eiginn máta. <ref>http://www.media-awareness.ca/english/resources/educational/teachable_moments/deconstructing_titanic_6.cfm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609180647/http://www.media-awareness.ca/english/resources/educational/teachable_moments/deconstructing_titanic_6.cfm |date=2011-06-09 }}, Media Awareness Network</ref> <ref> Schultz, Rick,http://www.industrycentral.net/director_interviews/JC01.HTM, Industry Central</ref> === Hönnun === [[Harland and Wolff]], fyrirtækið sem að byggði skipið, leyfðu framleiðendum myndarinnar að fara niður í skráageymslu þeirra og skoða gamlar teikningar af skipinu og fundu þeir þá teikningar sem að höfðu áður verið taldar glataðar. Framleiðsluhönnuður myndarinnar, [[Peter Lamont]], leitaði að minjum frá byrjun tuttugustu aldar en hann gat ekki notað neinn þeirra sem að hann fann út af því að skipið hafði verið svo nýtt þegar að það sigldi og þess vegna þurfti allt að vera glænýtt.<ref>Marsh og Kirkland, 1988, bls. 33-35</ref> [[Fox]] öðlaðist 40 ekra af sjávarbakka, sunnan við Rosarito Beach í [[Mexíkó]] og byggingarvinna á skipinu hófst þann [[31. maí]] [[1996]]. Vatnstankur sem tók rúmlega sex milljón lítra af vatni var byggður og notaður sem útsýni fyrir skipið. Skipslíkanið var jafn stórt og skipið sjálft og byggt í réttum stærðarhlutföllum en Lamont ákvað að sleppa því að byggja um það bil 27 metra af 269 metra löngu skipinu. Undir skipinu var bretti sem hægt var að halla 30 gráður upp í loftið og gat því látið líta út fyrir að skipið væri í raun og veru að sökkva. Skutur skipsins var síðan einnig byggður á palli sem hægt var að halla 90 gráður sem að var notað í lokaatriðum myndarinnar þegar að skipið sekkur. Af varúðarástæðum voru allir hlutirnir á skutnum búnir til úr gúmmíi svo að áhættuleikararnir gætu runnið niður það án þess að meiða sig. Herbergin innan í skipinu voru byggð nákvæmlega eins og þau voru í skipinu, samkvæmt ljósmyndum og teikningum frá byggingarmeistörunum [[Harland and Wolff]]. Herbergin, gólfteppin, húsgögnin, skreytingarnar, hnífapörin og leirtauið var allt búið til nákvæmlega eins og það var á skipinu. Cameron réð einnig tvo [[Titanic]]-sagnfræðinga, [[Don Lynch]] og [[Ken Marschall]], til þess að passa að allt hafði verið gert samviskusamlega. == Tökur == Tökur á nútímaatriðunum hófust í [[júlí]] [[1996]] um borð rússneska rannsóknaskipsins ''Akademik Mstislav Keldysh''. Á meðan að tökum stóð á eitraði einn starfsmaður fyrir allri áhöfninni með því að setja [[okskynjunarlyf]] í súpuna sem að [[James Cameron]] og margir aðrið borðuðu það kvöld og meria en 50 manns þurftu að leggjast inn á spítala. Cameron gubbaði upp matnum áður en að lyfin náðu að segja til sín. Lewis Abernathy sagði að fólk hefði bara farið að leggjast á gólfið og fá ofsjónir. Það kom aldrei í ljós hver hafði framkvæmt glæpinn. <ref>Godwin, Christopher (November 8, 2008), http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/article6902906.ece {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110916020751/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/article6902906.ece |date=2011-09-16 }}, The Times</ref><ref>Andrew Gumbel (January 11, 2007)http://www.independent.co.uk/news/world/americas/lights-cameras-blockbuster-the-return-of-james-cameron-431615.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200515125415/https://www.independent.co.uk/news/world/americas/lights-cameras-blockbuster-the-return-of-james-cameron-431615.html |date=2020-05-15 }}, The Independent</ref> Í [[nóvember]] [[1996]] hófust tökur á atriðunum sem að gerðust árið [[1912]] í [[Baja]], [[Mexíkó]]. Þann [[15. nóvember]] voru atriðin í [[Southampton]] tekin upp. <ref>Ed W. March(2005), Titanic: The Deluxe Edition (DVD),</ref> Cameron réð siðaregluþjálfa í vinnu til þess að kenna leikendum myndarinnar hvernig fólk bar sig og hegðaði sér í byrjun 20. aldar. James Cameron var sá sem að teiknaði nektarmyndina af Rose sem að Jack átti að teikna í myndinni. Atriðið þar sem að Jack teiknar myndina var það fyrsta sem að Leonardo DiCaprio og Kate Winslet léku í saman. Cameron sagði að það hafði bara gerst af tilviljun að atriðið hafi verið tekið upp svona snemma í kvikmyndunarferlinum, „Þau voru bæði svo taugaveikluð. Þau höfðu æft atriðið en aldrei fyrir framan myndavélina. Við vorum bara að leita að atriðum til þess að kvikmynda út af því að stóra upptökuverið fyrir loka atriðin var ekki ennþá tilbúið.“ [[Mynd:roses-pose.jpg|thumb|left|Teikningin af Rose sem að Jack teiknaði í myndinni]] Tökurnar á myndinni voru mjög erfiðar og þurfti Cameron að ráða til sín helling af sérfræðingum til þess að passa að leikararnir væru aldrei í lífshættu. Kate Winslet sagði í viðtali að hún hefði oft verið óttaslegin og haldið að hún myndi drukkna í stóra vatnstankinum sem að skipið var látið sökkva ofan í. <ref>Ed W. March(2005), Titanic: The Deluxe Edition (DVD),</ref> Vinur Camerons, [[Bill Paxton]], sem að lék Lovett í nútímaatriðunum hafði unnið með honum í fyrri myndum hans og sagði að „Þetta var stór hópur að fólki sem að vann að myndinni. Jim er bara ekki einn af þeim mönnum sem að eyðir tíma í það að kynnast öllum og verða vinur þeirra.“ Starfsmenn myndarinnar sögðu að á meðan að tökum stóð væri til einn góður [[James Cameron]] og einn illur Cameron. <ref>Godwin, Christopher (8. nóvember, 2008). "James Cameron: From Titanic to Avatar". London: The Times.</ref> Upprunalega átti það bara að taka 138 daga að kvikmynda ''Titanic'' en seinkarnir, veikindi og bilanir töfðu tökur og tók það 22 aukadaga. Mikið af leikurunum fengu kvef, flensu og sýkingar eftir að eyða mörgum klukkustundum í köldu vatni. [[Kate Winslet]] var ein af þeim sem að fengu nýrnasýkingu og sagði hún að hún myndi aldrei aftur vinna með James Cameron nema að hún „nema að hún fengi helling af peningum.“ Eftir að þrír áhættuleikarar brutu í sér bein ákvað [[Screen Actors Guild]] að hefja rannsókn og komust að þeirri niðurstöðu að það væri ekkert hættulegt við aðstæður á upptökuverum myndarinnar. <ref>Jon Landau, Kate Winslet, Gloria Stuart, Victor Garber. (2005) (DVD). 20th Century Fox</ref> [[Leonardo DiCaprio]] sagði að tökurnar hefðu verið erfiðar sérstaklega út af því að hann væri svo mikil kuldaskræfa en að honum hafði aldrei liðið eins og líf hans væri í hættu út af því að það voru svo margir sérfræðingar á staðnum til þess að passa að allt færi fram heilu og höldnu. <ref>Joe Leydon (Desember 1997) http://www.youtube.com/watch?v=eZPnEEtvXTU, YouTube</ref> Myndin átti upprunalega að kosta yfir 100 milljónir bandaríkjadala en á meðan að tökum stóð fór ráðstöfunarfé myndarinnar að hækka og varð að lokum um það bil $200.000.000. Starfsmenn [[20th Century Fox]], eitt af tveimur myndverum sem að reiddu fram fjármagn myndarinnar, fylltust af skelfingu og vildu að Cameron myndi fjarlægja klukkutíma af myndinni, sem á þeim tíma var yfir þrjár klukkustundir í lengd. Þeir sögðu að ef að myndin væri svona löng þá væri ekki hægt að sýna hana nógu oft til þess að myndin gæti grætt einhvern pening. Cameron neitaði að leyfa Fox að klippa myndina og sagði, „Ef þú vilt klippa myndina mína? Þá verðurðu að reka mig! Ef þú vilt reka mig? Þá verðurðu að drepa mig!“ <ref>http://www.ew.com/ew/article/0,,290182,00.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150325075135/http://www.ew.com/article/1997/11/07/titanic |date=2015-03-25 }}, Entertainment Weekly</ref> Starfsmenn Fox ákváðu að hefja ekki framleiðslu á ný út af því að það myndi kosta of mikið, en þeir neituðu líka að taka á móti tilboði Camerons að gefa þeim hluta hans af ágóða myndarinnar út af því að þeir héldu að myndin myndi hvors sem er aldrei skila hagnaði. <ref>Schultz, Rick. http://www.industrycentral.net/director_interviews/JC01.HTM. industrycentral.net. </ref> == Eftirvinnsla == === Tæknibrellur === Cameron vildi að atriðin í myndinni væru eins og raunveruleg og hægt væri og réð fyrirtækið [[Digital Domain]] til þess að vinna að tæknibrellunum með sér. Mikið af fyrri myndum um [[RMS Titanic]] sýndu vatn í „''slow motion''“, sem að Cameron fannst ekki líta út fyrir að vera sannfærandi. <ref>Marsh and Kirkland, bls. 147–154</ref> Hann hafði tekið upp endurgerð hans af skipinu eins og að hann „væri að taka upp auglýsingu fyrir skipið.“ <ref>Marsh and Kirkland, bls.65</ref> Eftirá, bætti Cameron við stafrænu vatni og reyk til þess að gera það raunverulegra. Síðan tóku þeir upp fólk fyrir framan [[blátjald]] og bættu þeim við á skipið í gegnum tölvu. Fyrir atriðið þar sem að skipið brotnar í tvennt var 20 metra langt líkan byggt af skipinu og látið klofna. <ref>(DVD) VFX Shot Breakdown. 20th Century Fox. 2005.</ref> Flest herbergin á skipinu voru endurbyggð fyrir utan fyrsta farrýmis setustofuna. Til þess að spara peninga lét Cameron aðeins byggja lítið líkan af setustofunni og leikararnir léku atriðið út fyrir framan [[blátjald]]. <ref>(DVD) VFX How To For First Class Lounge. 20th Century Fox. 2005.</ref> Starfsmenn myndarinnar fundu út að vélarnar á skipinu [[SS Jeremiah O'Brien]] voru af sömu gerð og þær í [[RMS Titanic]] en þær í Jeremiah voru meira en helmingi minni en þær í Titanic. Til þess að láta það líta út eins og vélarrýmið væri í réttri stærð voru smækkuð líkön af pöllum stillt upp í rýminu. Síðan voru vélarmenn settir inn í herbergið með blátjaldi. <ref> Marsh and Kirkland, bls. 161–168</ref> [[Mynd:sinkm.jpg|thumb|left|Titanic var fyrsta kvikmyndin um skipið til þess að sýna skipið klofna í tvennt.]] Risastór 19.000.000 lítra vatnstankur var notaður til þess að sökkva skipinu og voru herbergin svo lækkuð ofan í tankinn. Til þess að sökkva stóra stiganum voru 340.000 lítrar af vatni sturtaðir ofan á sviðsmyndina á meðan að hún var lækkuð ofan í tankinn. Allt í einu rifnaði stiginn á meðan að vatnið helltist yfir hann og sögumönnum myndarinnar fannst að það væri líklegt að hið sama hefði gerst á skipinu sjálfu en stiginn komst ekki af þegar að það sökk. Atriðin sem að gerðust eftir að skipið sökk voru tekin upp í grunnum vatnstanki í myndveri og voru leikararnir málaðir með púðri til þess að það liti út eins og þau væru dauð.<ref>Marsh and Kirkland, bls. 161–168</ref> Hápunktur myndarinnar, þegar að skutur skipsins fer ofan í vatnið, var tekinn upp á palli sem að gat hallað 90 gráður upp í loftið, og voru 150 aukaleikarar og 100 áhættuleikarar í atriðinu. Cameron gagnrýnendi hvernig flestallar kvikmyndir um [[RMS Titanic]] sýndu skipið sökkva hljóðlega og með reisn. Honum langaði að „sýna hversu skelfilegar síðustu mínúturnar voru á skipinu.“ Í atriðinu þurfti fólk að vera hoppandi af skipinu en út af því að skipið var svo hátt upp í loftinu var það of hættulegt að láta áhættuleikara hoppa í alvörunni. Í staðinn voru leikarar teknir upp fyrir framan [[blátjald]] og síðan settir inn í myndina. === Klipping === Það voru nokkrar sögulegar staðreyndir sem Cameron þurfti að klippa út úr myndinni. Það mikilvægasta var það um skipið [[SS Californian]] sem var í nágreninu við [[RMS Titanic|Titanic]] en hafði slökkt á útvarpinu sínu og heyrði ekki neyðarkall skipsins. Á fyrsta klipparafundi myndarinnar, breytti Cameron upprunalega endanum sem fjallaði meira um Brock Lovett heldur um Rose og Jack. Í upprunalega endanum sjá Brock og Lizzy hina öldruðu Rose við skut skipsins og halda að hún ætli að hoppa. Þau hlaupa að henni og Rose sýnir þá að hún sé með hálsmenið, „Le Coeur de la Mer“, og það liggi ekki niðri á hafsbotni. Hún leyfir Lovett að snerta það en handir því síðan í hafið svo að það komist niður að flakinu. Rose fer síðan aftur í klefann sinn til þess að sofa eins og gerðist í loka útgáfu myndarinnar. Cameron ákvað að sleppa þeim hluta myndarinnar af því að honum fannst að áhorfendum myndi ekki langa að sjá meira af Brock Lovett. Eftir að starfsfólk Camerons hafði að mestu lokið við klippingu á myndinni, var hún forsýnd fyrir framan áhorfendur til þess að fá gagnrýni. Í þeirri útgáfu af myndinni lofar Cal að gefa Lovejoy „Le Coeur de la Mer“ ef hann kemur Jack fyrir kattarnef. Hann eltir Jack og Rose niður í skipið á meðan það sekkur og þau slást við hann áður en að þau sleppa. <ref>James Cameron. (2005) (DVD). Deleted scene commentaries. 20th Century Fox.</ref> Cameron hafði skrifað það til þess að fá meiri spennu inn í myndina en það var klippt út af því að áhorfendum fannst það „kjánalegt“. Mörgum fannst atriðið vera óraunhæft út af því að „enginn myndi setja sig í lífshættu fyrir peninga.“ Önnur atriði voru klippt út úr myndinni til þess að passa að hún færi ekki yfir þrjár klukkustundir. === Tónlist === Tónlistin fyrir myndina var samin af [[James Horner]]. Horner réð [[Noregur|norska]] söngkonu, [[Sissel Kyrkjebø]], til þess að syngja í myndinni. Horner vantaði söngkonu til þess að syngja allskonar hljóma yfir tónlistina í myndinni og fékk um það bil 30 söngkonur í prufu fyrir hann áður en hann valdi Sissel sem „röddina sem átti að búa til 'hugarástand' myndarinnar.“ <ref>Hitchner, Earle (12. mars, 1998). http://online.wsj.com/article/SB889672431117893500.html?mod=googlewsjThe Wall Street Journal. </ref> Horner skrifaði einnig lagið „[[My Heart Will Go On]]“ ásamt [[Will Jennings]] án þess að Cameron vissi út af því að hann vildi engin sönglög í myndinni. <ref>Starfsmaður IMDB (28. maí 1997) http://www.imdb.com/news/sb/1997-05-28#film4 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110906091333/http://www.imdb.com/news/sb/1997-05-28#film4 |date=2011-09-06 }}, International Movie Database</ref> [[Céline Dion]] söng demó af laginu fyrir James Horner eftir að umboðsmaður hennar fékk hana til að fallast á það. Horner sýndi Cameron svo lagið og eftir að hann hafði spilað lagið nokkru sinnum ákvað hann að setja það í myndina. Cameron taldi það líka líklegt að ef að lagið yrði vinsælt þá gæti myndin líka orðið vinsæl og náð inn fleiri tekjum en myndverin áttu von á. <ref>Starfsmaður Media Awareness (1997), http://www.media-awareness.ca/english/resources/educational/teachable_moments/deconstructing_titanic_6.cfm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609180647/http://www.media-awareness.ca/english/resources/educational/teachable_moments/deconstructing_titanic_6.cfm |date=2011-06-09 }}, Media Awareness Inc,.</ref> == Útgáfa == [[Paramount Pictures]] og [[20th Century Fox]] reiddu fram fjármagn myndarinnar og áttu von á að [[James Cameron]] myndi klára ''Titanic'' snemma á árinu [[1997]] til þess að hægt væri að gefa hana út í kvikmynda hús [[2. júlí]] það ár. Starfsmenn fyrirtækjanna höfðu viljað fullnýta sér sumarið þegar stórmyndir fá vanalega hærri tekjur. Í [[apríl]] sagði Cameron að það yrði ómögulegt að koma myndinni í kvikmyndahús þá enda væru brellu atriðin allt of flókin og ekki væri hægt að flýta þeim. Paramount seinkaði þá frumsýningu myndarinnar til [[19. desember]]s. <ref>Starfsmaður IMDb (28. maí 1997), http://www.imdb.com/news/sb/1997-05-28#film4 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110906091333/http://www.imdb.com/news/sb/1997-05-28#film4 |date=2011-09-06 }}, International Movie Database</ref> === Forsýningar. === Fyrsta forsýningin af ''Titanic'' átti sér stað í [[Minneapolis]] þann [[14. júlí]] [[1997]] og þótti umtal áhorfenda mjög jákvætt. Þegar Paramount hafði seinkað útgáfudegi myndarinnar fóru sögusagnir um það að myndin sjálf væri „stórslys“. Eftir forsýninguna breyttist umtal töluvert og var mikið rætt um hana á netinu. ''Titanic'' var frumsýnd þann [[1. nóvember]] [[1997]] á Alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í [[Tókýó]] en samkvæmt [[The New York Times]] voru viðbrögð áhorfenda ekkert sérstök. <ref>IMDb (4. nóvember 1997), http://www.imdb.com/news/sb/1997-11-04#film4 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120423110105/http://www.imdb.com/news/sb/1997-11-04#film4 |date=2012-04-23 }}</ref> Hins vegar, þegar [[Hollywood]]-frumsýningin átti sér stað þann [[14. desember]] þótti ganga vel og þótti áhorfendum myndin frábær. == Heimildir == <div class="references-small"><references/></div> [[Flokkur:20th Century Fox-kvikmyndir]] [[Flokkur:Titanic]] [[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 1997]] [[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn James Cameron]] [[Flokkur:Paramount Pictures-kvikmyndir]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar]] mmgnjnxyygmtkzjskb2jjcnj852ox1t 0 94961 1979930 1608781 2026-09-23T12:33:22Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1979930 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Knapp of Howar 2.jpg|thumb|right|Býli eða íverustaður á [[Orkneyjar|Orkneyjum]] frá því 3.500 - 3.000 f.Kr.]] '''Landbúnaðarbyltingin''' hófst við lok [[ísöld|ísaldar]] eða fyrir um 10–12 þúsund árum (10.000 - 8.000 f kr.). Hún markar upphaf [[nýsteinöld|nýsteinaldar]]. Þá fóru menn að stunda [[akuryrkja|akuryrkju]] og [[húsdýrahald]] en fram að því höfðu menn stundað veiðimennsku og söfnun. Um þetta leyti fóru menn að framleiða mat í stað veiða og söfnunar. Þetta gerðist líklega fyrst í [[Austurlönd]]um nær og á [[Balkanskagi|Balkanskaga]]. Þetta hófst á svipuðum tíma í [[Asía|Asíu]], [[Ameríka|Ameríku]] og [[Suðaustur-Evrópa|Suðaustur-Evrópu]], án þess að nokkur tengsl væru þar á milli. Talið er að útbreiðslan frá þessum meginstöðum hafi orðið með fólksflutningum og verslun. Þarna var mikið plöntulíf og dýralíf sem hægt var að rækta og temja. Orsök landbúnaðarbyltingunnar eru umhverfisbreytingar við lok ísaldar. Gróður- og veðurfar breyttist þegar hlýnaði. Stórum veiðidýrum, s.s. [[mammút]]um sem lifðu á ísöld fækkaði og fólk leitaði í [[fiskveiðar]] og í jurtaríkið. Menn stunduðu sviðurækt, sem þýðir að skógar voru höggnir og síðan brenndir til að að rækta land, þ.e. síðan er sáð í öskuna og þykir góð uppskera úr henni. Jarðarbúum fjölgaði vegna staðbundinnar búsetu sem leiddi svo aftur af sér hærri [[fæðingartíðni]]. Fólk tamdi hjarðdýr sem nýttust einkar vel. Nýjungar voru nauðsynlegar svo sem * [[sigð]]ir til að skera korn. * [[myllusteinn|myllusteinar]] * [[leirker]] * [[gler]]gerð Landbúnaður er talinn sjálfsprottinn í [[Nýja-Gínea|Nýju-Gíneu]] í [[Kyrrahaf]]i.<ref>{{Cite web |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2003/06/0623_030623_kukagriculture.html |title=Was Papua New Guinea an Early Agriculture Pioneer? |access-date=2011-01-15 |archive-date=2003-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030629155222/http://news.nationalgeographic.com/news/2003/06/0623_030623_kukagriculture.html |url-status=dead}}</ref> == Tilvísanir == <div class="references-small">{{reflist}}</div> [[Flokkur:Mannkynssaga]] [[Flokkur:Landbúnaður]] [[sv:Neolitikum#Den neolitiska revolutionen]] c3dwc5boh3mtprk4c3j9n2kctmv3t95 0 97983 1979974 1951732 2026-09-23T14:51:04Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1979974 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Mark Harmon | image = MarkHarmonHWOFOct2012.jpg | imagesize = 250px | caption = Mark Harmon á verðlaunaafhendingu Hollywood Walk of Fame | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1951|9|2}} | location = [[Burbank]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | birthname = Thomas Mark Harmon | yearsactive = 1973 - | notable role = Leroy Jethro Gibbs í [[NCIS]] <br> Dr. Robert Caldwell í [[St. Elsewhere]] <br> Dr. Jack McNeil í [[Chicago Hope]] }} '''Mark Harmon''' (fæddur Thomas Mark Harmon, [[2. september]] [[1951]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[leikari]] sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í [[NCIS]], [[Chicago Hope]] og [[St. Elsewhere]]. == Einkalíf == Harmon fæddist í [[Burbank]], [[Kalifornía|Kaliforníu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Stundaði nám við Los Angeles Pierce College en skipti yfir í [[Kaliforníuháskóli í Los Angeles|Kaliforníuháskólann í Los Angeles]] þaðan sem hann útskrifaðist með B.A. gráðu í samskiptum árið 1974. Var valinn fallegasti maður ársins 1986 af People´s tímaritinu. Harmon giftist leikkonunni [[Pam Dawber]] árið 1987 og saman eiga þau tvo stráka. Þann 1. október 2012 var Harmon heiðraður með stjörnu á Hollywood Walk of Fame göngugötunni sem er staðsett við 6253 Hollywood Blvd.<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0001319/awards Verðlaun og tilnefningar Mark Harmon á IMDB síðunni]</ref> == Fótboltaferill == Spilaði [[Amerískur fótbolti|amerískan fótbolta]] sem leikstjórnandi á meðan hann stundaði nám. Var leikstjórnandi UCLA Bruins liðsins árin 1972 – 1973.<ref name="nff">{{cite web|url=http://www.footballfoundation.com/news.php?id=243|title=Florida Citrus Sports Foundation Endows NFF Scholar-Athlete Award|date=2003-11-12|accessdate=23. apríl 2011|publisher=[[National Football Foundation]]|archive-date=2009-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20090110033922/http://www.footballfoundation.com/news.php?id=243|url-status=dead}}</ref><ref name="encyclo">{{cite web|url=http://members.fortunecity.com/cordula/abios/harmonbios.html|title=Mark Harmon Biography|accessdate=23. apríl 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20021019163351/http://members.fortunecity.com/cordula/abios/harmonbios.html|archivedate=2002-10-19|url-status=dead}}</ref> Fékk hann National Football Foundation verðlaunin fyrir fjölhæfni sína árið 1973.<ref name="nff"/><ref name="tvguide">{{cite web|url=http://www.tvguide.com/celebrities/mark-harmon/bio/164630|title=Mark Harmon: Biography|publisher=[[TV Guide]]|accessdate=23. apríl 2011|archive-date=2008-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20080725193320/http://www.tvguide.com/celebrities/mark-harmon/bio/164630|url-status=dead}}</ref>Þau tvö ár sem hann var leikstjórnandi liðsins þá vann Kaliforníuháskólinn 17 leiki en tapaði aðeins 5. Var árið 2010 gefinn inn í íþróttaheiðurshöll Pierce College skólans. == Ferill == === Leikhús === Harmon hefur leikið í nokkrum uppfærslum í [[Los Angeles]] og [[Toronto]]. Kom fram sem Bobby í [[Wrestlers]] og [[The Wager]] í The Cast Theatre í [[Los Angeles]]. Í lok áttunda áratugsins var hann hluti af uppfærslunni [[Key Exchange]] í [[Kanada]]. Fékk tækifæri til þess að leika gegn eiginkonu sinni [[Pam Dawber]] í uppfærslunni af [[Love Letters]]. === Sjónvarp=== Fyrsta sjónvarpsframkoma hans var í [[Kellogg's]] sjónvarpsauglýsingu með föður sínum. Fyrsta hlutverk hans í sjónvarpsþætti var í [[Ozzie's Girls]] frá 1973. Sem fylgdi á eftir með gestahlutverkum þáttum á borð við [[Adam-12]], [[Police Woman]], [[Centennial]] og [[240-Robert]]. Fyrsta stóra hlutverk hans var í [[Flamingo Road]] sem Fielding Carlisle. Serían lifði stutt og eftir hana þá fékk hann hlutverk í [[St. Elsewhere]] árið 1983 sem læknirinn Robert Caldwell sem hann lék til ársins 1986. En persóna hans var samkynhneigð og var látin smitast af alnæmisveirunni,varð söguþráðurinn þekktur fyrir að vera fyrsti sinnar tegundar í sjónvarpi þar sem aðalpersóna hlýtur veiruna. Lék rannsóknarlögreglufulltrúann Dickie Cobb í sjónvarpsþættinum [[Reasonable Doubts]] frá árunum 1991-1993. Árið 1996 þá var honum boðið hlutverk í [[Chicago Hope]] sem læknirinn Jack McNeil. Lék síðan leyniþjónustumanninn Simon Donovan í [[The West Wing]] sem lífvörður C.J. Cregg. Hefur síðan 2003 leikið [[NCIS]] alríkisfulltrúann Leroy Jethro Gibbs í CBS dramaþættinum [[NCIS]]. === Kvikmyndir=== Harmon lék í fyrstu kvikmynd sinn árið 1978 í [[Comes a Horseman]]. Hefur síðan þá komið í kvikmyndum á borð við: [[The Presidio]], [[Wyatt Earp]], [[Fear and Loathing in Las Vegas]] og [[Chasing Liberty]]. == Kvikmyndir og sjónvarp == {|class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Kvikmyndir |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Kvikmynd ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1978 |Comes a Horseman |Billy Joe Meynert | |- |1979 |Beyond the Poseidon Adventure |Larry Simpson | |- |1984 |Tuareg – II guerriero del deserto |Gacel Sayah | |- |1986 |Let´s Get Harry |Harry Burck Jr. | |- |1987 |Summer School |Mr. Freddy Shoop | |- |1988 |The Presidio |Jay Austin | |- |1988 |Stealing Home |Billy Wyatt | |- |1989 |Worth Winning |Taylor Worth | |- |1991 |Til There Was You |Frank Flynn | |- |1991 |Cold Heaven |Alex Davenport | |- |1994 |Wyatt Earp |Fógetinn Johnny Behan | |- |1994 |Natural Born Killers |Mickey Knox í endursköpun Wayne Gales |óskráður á lista |- |1995 |Magic in the Water |Jack Black | |- |1995 |The Last Supper |Áhrifaríkur maður | |- |1997 |Casualties |Tommy Nance | |- |1997 |The First to Go |Jeremy Hampton | |- |1998 |Fear and Loathing in Las Vegas |Blaðamaður á tímariti | |- |2000 |The Amati Girls |Lawrence | |- |2000 |I´ll Remember April |John Cooper | |- |2002 |Local Boys |Jim Wesley | |- |2003 |Freaky Friday |Ryan | |- |2004 |Chasing Liberty |Forsetinn James Foster | |- |2009 |Weather Girl |Dale | |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Sjónvarp |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Titill ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1973 |Ozzie´s Girls |Frambjóðandi | |- |1975 |Emergency |Lögreglumaðurinn Dave Gordon |Þáttur: 905-Wild |- |1975 |Adam-12 |Lögreglumaðurinn Gus Corbin |Þáttur: Gus Corbin |- |1976 |Eleanor and Franklin |Robert Dunlap |Sjónvarpsmynd |- |1976 |Laverne & Shirley |Victor, jeppakaupandi |Þáttur: Dating Slump |- |1976 |All´s Fair |ónefnt hlutverk |Þáttur: Jealousy |- |1975-1976 |Police Woman |Paul Donin <br> Stansky |2 þættir |- |1976 |Delvecchio |Ronnie Striker |Þáttur: Hot Spell |- |1977 |Eleanor and Franklin: The White House Years |Robert Dunlap |Sjónvarpsmynd |- |1977 |The Hardy Boys/Nancy Drew Mysteries |Chip Garvey |Þáttur: Mystery of the Solid Gold Kicker |- |1978 |Sam |Lögreglumaðurinn Mike Breen |7 þættir |- |1978 |Getting Married |Howie Lesser |Sjónvarpsmynd |- |1978 |Little Mo |Norman Brinker |Sjónvarpsmynd |- |1978-1979 |Centennial |Kapteinn John McIntosh |3 þættir |- |1979-1980 |240-Robert |Fulltrúinn Dwayne ´Thib´ Thibideaux |13 þættir |- |1980 |The Dream Merchants |Johnny Edge |Sjónvarpsmyd |- |1981 |Goliath Awaits |Peter Cabot |Sjónvarpsmynd |- |1980-1982 |Flamingo Road |Fielding Carlyle |38 þættir |- |1983 |Intimate Agony |Tommy |Sjónvarpsmynd |- |1979-1983 |The Love Boat |Doug Bradbury |3 þættir |- |1986 |Prince of Bel Air |Robin Prince |Sjónvarpsmynd |- |1986 |The Deliberate Stranger |Ted Bundy |Sjónvarpsmynd |- |1983-1986 |St. Elsewhere |Dr. Robert Caldwell |70 þættir |- |1987 |Moonlighting |Sam Crawford |4 þættir |- |1987 |After the Promise |Elmer Jackson |Sjónvarpsmynd |- |1989 |Sweet Bird of Youth |Chance Wayne |Sjónvarpsmynd |- |1990 |Kenny Rogers Classic Weekend |ónefnt hlutverk |Sjónvarpsmynd |- |1991 |Dillinger |John Dillinger |Sjónvarpsmynd |- |1991 |Fourth Story |David Shepard |Sjónvarpsmynd |- |1991 |Long Road Home |Ertie Robertson |Sjónvarpsmynd |- |1991 |Shadow of a Doubt |Charles |Sjónvarpsmynd |- |1991-1993 |Reasonable Doubts |Rannsóknarfulltrúinn Dicky Cobb |44 þættir |- |1993 |Harts of the West |Trúður á sýningu |Þáttur: The Right Stuff |- |1995 |Original Sins |Jonathan Franye |Sjónvarpsmynd |- |1996 |Strangers |Mark |Þáttur: Visit |- |1995-1996 |Charlie Grace |Charlie Grace |9 þættir |- |1997 |Adventures from the Book of Virtues |Ulysses |Þáttur: Perseverance |- |1998 |From the Earth to the Moon |Wally Schirra |Þáttur: We Have Cleared the Tower |- |1996-2000 |Chicago Hope |Dr. Jack McNeil |95 þættir |- |2000 |For All Time |Charles Lattimer |Sjónvarpsmynd |- |2001 |Crossfire Trail |Bruce Barkow |Sjónvarpsmynd |- |2001 |And Never Let Her Go |Thomas Capano |Sjónvarpsmynd |- |2001 |The Legend of Tarzan |Bob Markham |Þáttur: Tarzan and the Outbreak |- |2002 |[[The West Wing]] |Leyniþjónustufulltrúinn Simon Donovan |4 þættir |- |2003 |[[JAG]] |NCIS alríkisfulltrúinn Jethro Gibbs |2 þættir |- |2003-til dags |[[NCIS]] |NCIS alríkisfulltrúinn Jethro Gibbs |186 þættir |- |2011 |Prey |ónefnt hlutverk |Sjónvarpsmynd <br> Í frumvinnslu |} === Framleiðandi === *1995: Charlie Grace (6 þættir) *2008-til dags: [[NCIS]] (67 þættir) *2011: Prey (Í frumvinnslu) === Leikstjóri === *1999-2000: [[Chicago Hope]] (2 þættir) *2002: [[Boston Public]] (2 þættir) == Verðlaun og tilnefningar == ===Emmy verðlaunin=== * 2002: Tilnefndur sem besti gestaleikari í drama seríu fyrir [[The West Wing]]. * 1977: Tilnefndur sem besti aukaleikari í grín eða drama sérþætti fyrir [[Eleanor and Franklin: The White House Years]]. ===Golden Boot verðlaunin=== * 2005: Golden Boot verðlaunin. ===Golden Globes verðlaunin=== * 1993: Tilnefndur fyrir bestan leik í drama seríu fyrir [[Reasonable Doubts]]. * 1992: Tilnefndur fyrir bestan leik í míni-seríu eða sjónvarpsmynd fyrir [[After the Promise]]. * 1987: Tilnefndur fyrir bestan leik í míni-seríu eða sjónvarpsmynd fyrir [[The Deliberate Stranger]]. ===National Football Foundation=== * 1973: Verðlaun fyrir bestu fjölhæfnina. ===People´s Choice verðlaunin=== * 2011: Tilnefndur sem uppáhalds leikari í drama seríu fyrir [[NCIS]]. * 2010: Tilnefndur sem uppáhalds glæpabaráttumaður fyrir [[NCIS]]. == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Mark Harmon|mánuðurskoðað = 23. apríl|árskoðað = 2011}} * {{imdb name|id= 0001319|name=Mark Harmon}} == Tenglar == * {{imdb name|id= 0001319|name=Mark Harmon}} * http://www.cbs.com/primetime/ncis/cast/mark-harmon/ Mark Harmon á heimasíðu [[NCIS]] á CBS heimasíðunni [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Harmon, Mark]] {{fe|1951|Harmon, Mark}} lpeffptdgibl0c5p7dp0xc07dxcobp4 0 98030 1980023 1906998 2026-09-23T18:11:26Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980023 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Pauley Perrette | image = Pauley Perrette.jpg | imagesize = 250px | caption = Pauley Perrette | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1969|3|27}} | location = [[New Orleans]], [[Louisiana]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | birthname = Pauley Perrette | yearsactive = 1994 - | notable role = Abby Sciuto í [[NCIS]] }} '''Pauley Perrette''' (fædd [[27. mars]] [[1969]]) er [[Bandaríkin|bandarísk]] [[leikari|leikkona]], [[rithöfundur]] og talsmaður borgararéttinda, sem er þekktust fyrir hlutverk sitt sem Abby Sciuto í ''[[NCIS]]''. == Einkalíf == Perrette fæddist í [[New Orleans]], [[Louisiana]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og fluttist mikið um þegar hún var yngri vegna vinnu föðurs hennar. Hún stundaði nám við Valdosta State háskólann í [[Valdosta]], [[Georgía|Georgíu]] þar sem hún lærði [[félagsfræði]], [[sálfræði]] og [[afbrotafræði]].<ref>{{Cite web |url=http://www.tvguide.com/celebrities/pauley-perrette/bio/190740 |title=Geymd eintak |access-date=2011-04-25 |archive-date=2011-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110403012835/http://www.tvguide.com/celebrities/pauley-perrette/bio/190740 |url-status=dead}}</ref> Perrette styður mörg góðgerðarsamtök, þar á meðal dýrasamtök, [[Rauði krossinn|Rauða krossinn]], borgararéttindi og réttindi samkynhneigða. Perrette var gift leikaranum og tónlistarmanninum Coyote Shivers í þrjú ár. Hún giftist kvikmyndatökumanninn Michael Bosman í febrúar 2009.<ref name="heldman2009">{{cite web |title=NCIS Star Pauley Perrette Engaged |work=E Online |accessdate=27. janúar 2009 |last=Heldman |first=Breanne L.|url=http://www.eonline.com/uberblog/b80976_ncis_star_pauley_perrette_engaged.html }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.etonline.com/news/2009/03/71860/ |title=NCIS star Pauley Perrette gets candid about her wedding |work=ET Online |date=17. mars 2007 |access-date=2011-04-25 |archive-date=2010-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100720124412/http://www.etonline.com/news/2009/03/71860/ |url-status=dead }}</ref> == Tónlist == Perrette er lagahöfundur og söngvari sem hefur spilað í mörgum hljómsveitum og hefur gefið út nokkra geisladiska. Tók hún upp lagið ''Fear'' meðsamið af Tom Polce undir nafninu ''Stop Making Friends''. Lagið var gefið út á NCIS: The Official TV geisladisknum sem var gefinn út 10. febrúar 2009.<ref>{{cite web |url=http://ncismusic.com/ |title=NCIS: The Official TV Soundtrack |publisher=Ncismusic.com |date= |accessdate=27. júní 2009 |archive-date=2008-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081219053005/http://www.ncismusic.com/ |url-status=dead }}</ref> Hún var einnig aðalsöngvari hljómsveitarinnar Lo-Ball sem ''Pauley P''<ref>{{cite web |title=I Love the Nightlife |first=Carla |last=Ridge |url=http://www.mashmagazine.com/00july/julynightlife.html |work=Mash Magazine |date=júlí 2000}}</ref>. Lagið ''Can't Get Me Down'' eftir hljómsveitina má heyra í kvikmyndinni ''[[Legally Blonde]]''. Perrette kom fram í tónlistasmyndbandinu ''The Unnamed Feeling'' með [[Metallica|Metallicu]]. == Ferill == Perrette hefur komið fram í mörgum kvikmyndum, sjónvarpsþáttum, auglýsingum, tónlistamyndböndum og stuttmyndum gegnum árin. Fyrsta hlutverk hennar var í sjónvarpsþættinum ''ABC Afterschool Specials'' frá 1994. Hefur kom fram sem gestaleikari í sjónvarpsþáttum á borð við: ''[[Frasier]]'', ''[[The Drew Carey Show]]'', ''[[Philly]]'', ''[[24 (sjónvarpsþáttur)|24]]'' og ''[[CSI: Crime Scene Investigation]]''. Perrette hefur síðan 2003 leikið réttarrannsóknarsérfræðinginn Abby Sciuto í sjónvarpsþættinum ''[[NCIS]]''. == Kvikmyndir og sjónvarp == {|class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Kvikmyndir |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Kvikmynd ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1997 |The Price of Kissing |Renee |sem Pauley P. |- |1998 |Hand on the Pump |Hi-Girl | |- |1998 |Hoofboy |ónefnt hlutverk | |- |2000 |Civility |Carolyn | |- |2000 |Almost Famous |Alice Wisom | |- |2001 |My First Mister |Bebe | |- |2002 |The Ring |Beth | |- |2002 |Hungry Hearts |Cokie Conner | |- |2003 |Ash Tuesday |Gina Mascara | |- |2003 |Brother Bear |Ástfanginn kvennbjörn |Talaði inn á |- |2004 |Cut and Run |Jolene | |- |2004 |A Moment of Grace |Dr. Grace Peters | |- |2005 |Potheads: The Movie |LuLu | |- |2009 |To Comfort You |Theresa | |- |2010 |Satan Hates You |Marie Flowers | |- |2010 |The Singularity Is Near |Ramona | |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Sjónvarp |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Titill ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1994 |ABC Afterschool Specials |Shannon |Þáttur: Magical Make-Over |- |1996 |Moloney |Samantha |Þáttur: Pilot |- |1996-1997 |Murder One |Gwen |10 þættir <br> sem Pauley P. |- |1997 |Early Edition |Theresa LaParko |Þáttur: Mob Wife <br> sem Pauley P. |- |1996-1997 |[[Frasier]] |Rebecca |2 þættir <br> sem Pauley P. |- |1998 |That´s Life |Lisa |6 þættir |- |1998 |The Naked Truth |Ilana |Þáttur: The Seer and the Sucker |- |1998 |The Drew Carey Show |Darcy |4 þættir |- |1999 |Batman Beyond: The Movie |Lögreglumaður |Sjónvarpsmynd <br> Talaði inn á |- |1999 |Batman Beyond |Lögreglumaður |Þáttur: Golem <br> Talaði inn á |- |1999 |Jesse |Gwen |3 þættir |- |1999 |Veronica´s Closet |Nicole |Þáttur: Veronica´s Little Ruse |- |2001 |Smash |Charley |ónefndir þættir |- |1999-2001 |Cecilia Wisnarski |19 þættir |- |2001 |Dead Last |Erica |Þáttur: Death Is in the Air |- |2001 |Philly |Angela |Þáttur: Light My Fire |- |2001 |[[Dawson´s Creek]] |Rachel Weir, Ph.D. |2 þættir |- |2001-2002 |Special Unit 2 |Alice Cramer |4 þættir |- |2002 |[[24]] |Tanya |2 þættir |- |2002 |Red Skies |Patty Peirson |Sjónvarpsmynd |- |2002 |Haunted |Nadine |Þáttur: Fidelity |- |2003 |[[CSI: Crime Scene Investigation]] |Candeece / Pink |Þáttur: Lady Heather´s Box |- |2003 |[[JAG]] |Abby Sciuto |2 þættir |- |2009 |[[NCIS: Los Angeles]] |Abby Sciuto |2 þættir |- |2010 |FCU: Fact Checkers Unit |Pauley |8 þættir |- |2003-til dags |[[NCIS]] |Abby Sciuto |186 þættir |} == Verðlaun og tilnefningar == ;Beverly Hills kvikmyndahátíðin * 2010: Verðlaun sem besta leikkona fyrir [[To Comfort You]]. == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Pauley Perrette|mánuðurskoðað = 25. apríl|árskoðað = 2011}} * {{imdb name|id= 0005306|name=Pauley Perrette}} == Tenglar == * {{imdb name|id= 0005306|name=Pauley Perrette}} * http://www.cbs.com/primetime/ncis/cast/pauley-perrette/ Pauley Perrette á heimasíðu [[NCIS]] á CBS heimasíðunni [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Perrette, Pauley]] {{fe|1969|Perrette, Pauley}} j1gg2zvpsall8xf634tv30zh3je3gsj 0 98429 1980019 1978490 2026-09-23T17:54:47Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980019 wikitext text/x-wiki [[Mynd:ED pantti.jpg|thumb|Orkudrykkur í plastflösku.]] '''Orkudrykkir''' eru drykkir sem eru markaðssettir undir þeim formerkjum að þeir nái fram örvandi áhrifum. Þeir gefa vellíðunartilfinningu í [[heili|heilanum]], sem hvetur fólk að halda áfram neyslu þeirra, en hafa engin áhrif á [[vöðvi|vöðva]] [[líkami|líkamans]].<ref>[http://www.time.com/time/health/article/0,8599,1891350,00.html Study: Energy drinks boost the Brain, Not Brawn.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110212205810/http://www.time.com/time/health/article/0,8599,1891350,00.html |date=2011-02-12 }} Time.com</ref> Orkudrykkir innihalda jafn mikið magn af [[sykur|sykri]] og er í sykruðum [[gosdrykkur|gosdrykkjum]] og eins mikið magn af [[koffín]]i og er í [[kaffi]].<ref>Arnar Jóhannsson. [https://visindavefur.is/?id=29877 „Hversu mikill sykur er í orkudrykkjum og er eitthvað slæmt við þá?“]. Vísindavefurinn 18.6.2009. (Skoðað 11.5.2011).</ref> Orkudrykkir hafa verið lítið [[rannsókn|rannsakaðir]] og engar samræmdar reglur eru til um hvað drykkirnir megi innihalda.<ref name="mast">[http://www.mast.is/upplysingar/neytendur/orkudrykkir Orkudrykkir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110512232446/http://www.mast.is/upplysingar/neytendur/orkudrykkir |date=2011-05-12 }} Matvælastofnun</ref> Neysla orkudrykkja er mest á meðal ungs fólks bæði hér á landi og í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]].<ref name="mast"/><ref>[http://www.nutritionj.com/content/6/1/35 A survey of energy drink consumption patterns among college students] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110506023235/http://www.nutritionj.com/content/6/1/35 |date=2011-05-06 }} Nutrition Journal</ref> Blanda [[áfengi]]s og orkudrykkja er mjög vafasöm. Blandan hefur veikjandi áhrif á líkamann,<ref>[http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/news/fullstory_111048.html Alcohol-Energy drink combo riskier than Booze Alone, Study says] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110423025743/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/news/fullstory_111048.html |date=2011-04-23 }} U.S. National Libary of Medicine</ref> getur valdið hjartsláttartruflunum og jafnvel skyndilegum [[dauði|dauða]].<ref>[http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=807739 Orkudrykkir, áfengi og hreyfing varasöm blanda] Morgunblaðið</ref> == Heimildir == <div class="references-small"><references/></div> [[Flokkur:Drykkir]] pbxuiems5npiywqawc74y9zr61zgghr 10 98799 1980114 1926718 2026-09-24T09:41:26Z TKSnaevarr 53243 1980114 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css" />{| class="infobox vcard" style="width: 20em; font-size: 90%; text-align: left; align: right; vertical-align: top;" cellspacing="2"; |- {{!}} colspan="2" style="font-size: larger; text-align: center;" class="fn" {{!}} '''{{{nafn}}}''' |- {{#if: {{{mynd|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[Mynd:{{{mynd|}}}|{{{myndastærð|frameless}}}|alt={{{alt|{{{myndatexti|}}}}}}]]<br />{{{myndatexti|}}}}} |- {{!}}- valign="top" ! {{#invoke:Kyn|main|Fæddur|Fædd|Fæðing}} | {{#if:{{{fæðingarnafn|}}}|{{{fæðingarnafn|}}}<br />}} {{{fæðingardagur}}} {{#if:{{{fæðingarstaður|}}}|<br />{{{fæðingarstaður|}}}}} |- {{#if: {{{dauðadagur|}}}| {{!}}- valign="top" ! Látin(n) {{!}} {{{dauðadagur|}}} {{#if:{{{dauðastaður|}}}|<br />{{{dauðastaður}}}}}{{#if:{{{orsök_dauða|}}}|<br />{{{orsök_dauða|}}}}}}} |- {{#if: {{{tími_í_geimnum|}}}| {{!}}- valign="top" ! Tími í geimnum {{!}} {{{tími_í_geimnum|}}}}} |- {{#if: {{{verkefni|}}}| {{!}}- valign="top" ! Verkefni {{!}} {{{verkefni|}}}}} |- {{#if: {{{innsigli|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} {{{innsigli|}}}| <br /> |- {{#if: {{{verðlaun|}}}| {{!}}- valign="top" ! Verðlaun {{!}} {{{verðlaun|}}}}} |- | {{!}}- valign="top" {{!}} colspan="2" style="font-size: smaller;" {{!}} }} |- {{#if: {{{undirskrift|}}}| {{!}}- valign="top" ! Undirskrift {{!}} [[File:{{{undirskrift}}}|128x80px|alt={{{signature_alt|}}}|undirskrift {{PAGENAME}}|class=infobox-signature skin-invert]]}} |}<noinclude> ==Notkun== <pre>{{Geimfari |nafn = |mynd = |myndatexti = |alt= |fæðingarnafn = |fæðingarstaður = |fæðingardagur = |dauðadagur = |dauðastaður = |orsök_dauða = |tími_í_geimnum = |verkefni = |innsigli = |verðlaun = |undirskrift = }}</pre> {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Flokkur:Upplýsingasnið]]<templatedata> { "params": { "nafn": {}, "mynd": {}, "myndastærð": {}, "alt": {}, "myndatexti": {}, "fæðingarnafn": {}, "fæðingardagur": {}, "fæðingarstaður": {}, "dauðadagur": {}, "dauðastaður": {}, "orsök_dauða": {}, "tími_í_geimnum": {}, "verkefni": {}, "innsigli": {}, "verðlaun": {}, "undirskrift": {}, "signature_alt": {} }, "format": "block" } </templatedata></noinclude> 09tot94y1xvggsr0vnnokedp8b1qyg5 1980115 1980114 2026-09-24T09:41:33Z TKSnaevarr 53243 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[User talk:TKSnaevarr|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Snaevar-bot|Snaevar-bot]] 1926718 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css" /> {| class="infobox vcard" style="width: 20em; font-size: 90%; text-align: left; align: right; vertical-align: top;" cellspacing="2"; |- {{!}} colspan="2" style="font-size: larger; text-align: center;" class="fn" {{!}} '''{{{nafn}}}''' |- {{#if: {{{mynd|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[Mynd:{{{mynd|}}}|{{{myndastærð|frameless}}}|alt={{{alt|{{{myndatexti|}}}}}}]]<br />{{{myndatexti|}}}}} |- {{!}}- valign="top" ! {{#invoke:Kyn|main|Fæddur|Fædd|Fæðing}} | {{#if:{{{fæðingarnafn|}}}|{{{fæðingarnafn|}}}<br />}} {{{fæðingardagur}}} {{#if:{{{fæðingarstaður|}}}|<br />{{{fæðingarstaður|}}}}} |- {{#if: {{{dauðadagur|}}}| {{!}}- valign="top" ! Látin(n) {{!}} {{{dauðadagur|}}} {{#if:{{{dauðastaður|}}}|<br />{{{dauðastaður}}}}}{{#if:{{{orsök_dauða|}}}|<br />{{{orsök_dauða|}}}}}}} |- {{#if: {{{tími_í_geimnum|}}}| {{!}}- valign="top" ! Tími í geimnum {{!}} {{{tími_í_geimnum|}}}}} |- {{#if: {{{verkefni|}}}| {{!}}- valign="top" ! Verkefni {{!}} {{{verkefni|}}}}} |- {{#if: {{{innsigli|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} {{{innsigli|}}}| <br /> |- {{#if: {{{verðlaun|}}}| {{!}}- valign="top" ! Verðlaun {{!}} {{{verðlaun|}}}}} |- | {{!}}- valign="top" {{!}} colspan="2" style="font-size: smaller;" {{!}} }} |- {{#if: {{{undirskrift|}}}| {{!}}- valign="top" ! Undirskrift {{!}} [[File:{{{undirskrift}}}|128x80px|alt={{{signature_alt|}}}|undirskrift {{PAGENAME}}|class=infobox-signature skin-invert]]}} |}<noinclude> ==Notkun== <pre>{{Geimfari |nafn = |mynd = |myndatexti = |alt= |fæðingarnafn = |fæðingarstaður = |fæðingardagur = |dauðadagur = |dauðastaður = |orsök_dauða = |tími_í_geimnum = |verkefni = |innsigli = |verðlaun = |undirskrift = }}</pre> {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Flokkur:Upplýsingasnið]]<templatedata> { "params": { "nafn": {}, "mynd": {}, "myndastærð": {}, "alt": {}, "myndatexti": {}, "fæðingarnafn": {}, "fæðingardagur": {}, "fæðingarstaður": {}, "dauðadagur": {}, "dauðastaður": {}, "orsök_dauða": {}, "tími_í_geimnum": {}, "verkefni": {}, "innsigli": {}, "verðlaun": {}, "undirskrift": {}, "signature_alt": {} }, "format": "block" } </templatedata></noinclude> 6i3zv19al88uwcnu8sr843h2rn6kctd 0 99082 1980021 1901519 2026-09-23T18:00:39Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980021 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Oxalsäure2.svg|thumb|Oxalsýra]] [[Mynd:Oxalic acid dihydrate.jpg|thumb|Oxalsýra-dihydrat]] '''Oxalsýra''' er efnasamband með formúluna {{Chem2|H2C2O4}}. Oxalsýra finnst í mörgum jurtum og dýrum. Mikið af oxalsýru er í [[Rabarbari|rabarbara]] og [[spínat|spínati]]. Oxalsýra er notuð sem hreinsiefni og bleikiefni og hún er einnig notuð til að leysa upp [[ryð]], fríska upp á gamlan við og hreinsa óhreint [[leður]]. Oxalsýru er nuddað í tilbúna [[marmari|marmarahluti]] til að loka yfirborðinu og kalla fram gljáa. == Tenglar == *[http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/Data/Other/oxalic.html Table: Oxalic acid content of selected vegetables (USDA)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051024031722/http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/Data/Other/oxalic.html |date=2005-10-24 }} *[https://web.archive.org/web/20160828185651/http://www.ars.usda.gov/Services/docs.htm?docid=9444 Alternative link: Table: Oxalic Acid Content of Selected Vegetables (USDA)] *[http://www.rhubarbinfo.com/rhubarb-poison.html About rhubarb poisoning (The Rhubarb Compendium)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081016043139/http://www.rhubarbinfo.com/rhubarb-poison.html |date=2008-10-16 }} *[http://www.upmc.com/HealthAtoZ/patienteducation/Documents/LowOxalateDiet.pdf Low-Oxalate Diet (PDF)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716082040/http://www.upmc.com/HealthAtoZ/patienteducation/Documents/LowOxalateDiet.pdf |date=2011-07-16 }} *[http://www.aim.env.uea.ac.uk/aim/accent2/inputpage.php Calculator: Water and solute activities in aqueous oxalic acid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511021547/http://www.aim.env.uea.ac.uk/aim/accent2/inputpage.php |date=2009-05-11 }} {{stubbur|efnafræði}} [[Flokkur:Sýrur]] 4l5q99j2gtxpuhbgk545pcn4sxr55nk 14 99565 1980067 1610345 2026-09-23T22:36:07Z Fyxi 84003 1980067 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Kanadísk fylki og sjálfstjórnarsvæði]] qvvjnxnsnzhjg3rwlzf0kma91cmp67y 0 102668 1980024 1870044 2026-09-23T18:20:28Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 4 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980024 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Peter Cambor | image = Sundance Film Festival 2024 - As we speak - Peter Cambor-104A2986.jpg | imagesize = 250px | caption = Peter Cambor á Sundance hátíðinni 2024 | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1978|9|28}} | location = [[Houston]] í [[Texas]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | birthname = Peter Alexander Cambor | yearsactive = 2002 - | notable role = Andrew Stone í [[Notes from the Underbelly]] <br> Nate Getz í [[NCIS: Los Angeles]] }} '''Peter Cambor''' (fæddur Peter Alexander Cambor, [[28. september]] [[1978]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[leikari]] sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í [[NCIS: Los Angeles]] og [[Notes from the Underbelly]]. == Einkalíf == Cambor fæddist í [[Houston]], [[Texas]]. Hann stundaði nám við Wesleyan-háskólann í [[Middletown]] í [[Connecticut]] og útskrifaðist þaðan árið 2001 með B.A. gráðu í ensku. Kom hann fram í leikritum með fram námi. Cambor útskrifaðist árið 2005 með MFA í leiklist frá ''American Repertory Theater Institute for Advanced Theater Training'' við [[Harvard-háskóli|Harvard-háskólann]] í [[Cambridge]] í [[Massachusetts]].<ref>{{Cite web |url=http://www.tvguide.com/celebrities/peter-cambor/bio/281169 |title=Peter Cambor á TVGuide heimasíðunni |access-date=2011-10-27 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305043918/http://www.tvguide.com/celebrities/peter-cambor/bio/281169 |url-status=dead}}</ref> == Ferill == === Leikhús === Cambor kom fram í ''The Cherry Orchard'' á móti [[Annette Bening]] og [[Alfred Molina]]. <ref>{{Cite web |url=http://www.tvguide.com/celebrities/peter-cambor/bio/281169 |title=Peter Cambor á TVGuide heimasíðunni |access-date=2011-10-27 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305043918/http://www.tvguide.com/celebrities/peter-cambor/bio/281169 |url-status=dead}}</ref> === Sjónvarp === Fyrsta sjónvarpshlutvark Cambor var árið 2007 í [[Numb3rs]]. Árið 2007 þá var honum boðið hlutverk í ''Notes from the Underbelly'' sem Andrew Stone, sem hann lék til ársins 2010. Hefur hann síðan 2009 verið með gestahlutverk í [[NCIS: Los Angeles]] sem Nate Getz. === Kvikmyndir === Cambor hefur komið fram í tveim kvikmyndum ''Up to the Roof'' og ''Alice Jacobs Is Dead''. == Kvikmyndir og sjónvarp == {{Dökkt þema ferill}} {| class="t-ferill"class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Kvikmyndir |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Kvikmynd ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |2002 |Up to the Roof |Alexander | |- |2009 |Alice Jacobs Is Dead |George | |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Sjónvarp |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Titill ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |2007 |[[Numb3rs]] |Logan Oliver |Þáttur: Hollywood Homicide |- |2008 |Pushing Daisies |Dusty Fitz |Þáttur: Bzzzzzzzzz! |- |2009 |Trust Me |Andrew Hunter |2 þættir |- |2009 |[[NCIS]] |Nate Getz |2 þættir |- |2007-2010 |Notes from the Underbelly |Andrew Stone |23 þættir |- |2009-2011 |[[NCIS: Los Angeles]] |Nate Getz |29 þættir |- |2012 |The Wedding Band |Eddie |9 þættir |} == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Peter Cambor |mánuðurskoðað = 27. október|árskoðað = 2011}} * {{imdb name|id= 1186775|name=Peter Cambor}} * https://web.archive.org/web/20160305043918/https://web.archive.org/web/20160305043918/http://www.tvguide.com/celebrities/peter-cambor/bio/281169 Peter Cambor á TVGuide heimasíðunni == Tenglar == * {{imdb name|id=1186775|name=Peter Cambor}} * http://www.tvguide.com/celebrities/peter-cambor/bio/281169 Peter Cambor á TVGuide heimasíðunni [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Cambor, Peter]] {{fe|1978|Cambor, Peter}} ow4e3c7sq47ysi3s5y9nubjuwbw86g7 0 103108 1980059 1954627 2026-09-23T21:41:24Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980059 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Shemar Moore | image = Criminal Minds at Paley (cropped).jpg | imagesize = 210px | caption = | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1970|4|20}} | location = [[Oakland]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | birthname = Shemar Franklin Moore | yearsactive = 1995 - | notable role = Malcolm Winters í [[The Young and the Restless]] <br /> Derek Morgan í [[Criminal Minds]] }} '''Shemar Moore''' (fæddur Shemar Franklin Moore, [[20. apríl]] [[1970]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[leikari]] sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í [[The Young and the Restless]] og [[Criminal Minds]]. == Einkalíf == Moore fæddist í [[Oakland]], [[Kalifornía|Kaliforníu]] og er af [[Írland|írskum]] og [[Frakkland|frönskum]]-[[Kanada|kanadískum]] uppruna gegnum móður sína.<ref>{{cite web |url=https://findarticles.com/p/articles/mi_m1077/is_6_56/ai_72502704 |title=Hot Hollywood Hunks on Black Love, Black Women and The Changing Male Image |access-date=2012-05-27 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://archive.today/20120527034316/findarticles.com/p/articles/mi_m1077/is_6_56/ai_72502704 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-21270360.html |title=Is Shemar Moore the finest thing on TV? |access-date=2011-11-07 |archive-date=2017-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906060834/https://www.highbeam.com/doc/1G1-21270360.html |url-status=dead }}</ref><ref name=boston>{{Cite web |url=https://www.boston.com/news/globe/living/articles/2007/09/25/agent_of_change/ |title=Agent of change |access-date=2026-03-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200031/http://www.boston.com/news/globe/living/articles/2007/09/25/agent_of_change/ |url-status=dead}}</ref> Moore ólst upp í [[Bahrain]] og [[Danmörk]]u þar sem móðir hans vann sem kennari.<ref name=boston/> Fjölskylda Moore fluttist aftur til [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] árið 1977 til [[Chico]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]]. Síðan fluttust þau til [[Palo Alto]], [[Kalifornía|Kaliforníu]]. Moore stundaði nám við Santa Clara-háskólann. Árið 1998 þá var móðir Moores greind með [[Multiple sclerosis|MS]] sjúkdóminn. Hefur Moore ásamt meðleikurum sínum í ''Criminal Minds'' staðið fyrir nokkrum styrktarviðburðum í því skyni að safna peningum fyrir MS rannsóknum.<ref name="ABILITY">[https://www.abilitymagazine.com/shemar-moore.html Shemar Moore — Interview] ABILITY Magazine, Shemar Moore Issue, Dec/Jan 2009/10.</ref> == Ferill == === Sjónvarp === Fyrsta sjónvarpshlutverk Moore var árið 1995 í ''Living Single''. Kom hann síðan fram sem gestaleikari í þáttum á borð við ''Arli$$'', [[Chicago Hope]], ''Malcolm & Eddie'' og ''Half & Half''. Árið 1997 þá var honum boðið hlutverk í sápuóperunni [[The Young and the Restless]] sem Malcolm Winters sem hann lék til ársins 2005. === Kvikmyndir === Moore hefur síðan 2005 leikið eitt af aðalhlutverkunum í [[Criminal Minds]] sem Derek Morgan. Moore hefur komið fram í kvikmyndum á borð við ''Butter'', [[The Brothers]] og [[Diary of a Mad Black Woman]]. == Kvikmyndir og sjónvarp == {{Dökkt þema ferill}} {| class="t-ferill"class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Kvikmyndir |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Kvikmynd ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1997 |Hav Plenty |Chris | |- |1998 |Butter |Freddy Roland | |- |2000 |Box Marley |ónefnt hlutverk | |- |2000 |The Brothers |Terry White | |- |2004 |The Seat Filler |Trent | |- |2004 |Greener |Ricky Johnson | |- |2005 |Diary of a Mad Black Woman |Orlando | |- |2012 |Kill Me, Deadly |Píanóleikarinn Bill |Kvikmyndatökur í gangi |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Sjónvarp |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Titill ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1995 |Living Single |Jon Marc |Þáttur: The Last Temptation |- |1996 |The Jamie Foxx Show |Elister |Þáttur: Kiss & Tell |- |1997 |Arli$$ |Sammy Stilton |Þáttur: How to Be a Good Listener |- |1998 |[[Chicago Hope]] |Bobby Barrett |Þáttur: Waging Bull |- |1998 |Mama Flora´s Family |Lincoln Fleming |Sjónvarpsmynd |- |1999 |Moesha |Earl Thomas |Þáttur: Had to Be You |- |1999 |For Your Love |Dakota Collins |Þáttur: Baby Boom |- |1999 |Malcolm & Eddie |Ty |Þáttur: Won´t Power |- |2000 |How to Marry a Billionaire: A Christmas Tale |Jason Hunt |Sjónvarpsmynd |- |2003 |Chasing Alice |ónefnt hlutverk |Sjónvarpsmynd |- |2002-2003 |Birds of Prey |Jesse Reese |14 þættir |- |2004 |Nikki and Nora |ónefnt hlutverk |Sjónvarpsmynd |- |2004 |Half & Half |Amani Love |Þáttur: The Big Good Help Is Hard to Find |- |2004 |Reversible Errors |Collins Farwell |Sjónvarpsmynd |- |1997-2005 |The Young and the Restless |Malcolm Winters |154 þættir |- |2005-2017 |[[Criminal Minds]] |Derek Morgan |252 þættir |} == Verðlaun og tilnefningar == ===BET Comedy-verðlaunin=== * 2005: Tilnefndur sem besti leikari í kvikmynd fyrir [[Diary of a Mad Black Woman]]. ===Black Reel-verðlaunin=== * 2005: Tilnefndur sem besti leikari í óháðri kvikmynd fyrir ''Motives''. ===Daytime Emmy-verðlaunin=== * 2000: Verðlaun sem besti aukaleikari í dramaseríu fyrir [[The Young and the Restless]]. * 1997: Tilnefndur sem besti ungi leikari í dramaseríu fyrir [[The Young and the Restless]]. * 1996: Tilnefndur sem besti ungi leikari í dramaseríu fyrir [[The Young and the Restless]]. ===Image-verðlaunin=== * 2006: Verðlaun sem besti leikari í dag-dramaseríu fyrir [[The Young and the Restless]]. * 2006: Tilnefndur sem besti leikari í kvikmynd fyrir [[Diary of a Mad Black Woman]]. * 2005: Verðlaun sem besti leikari í dag-dramaseríu fyrir [[The Young and the Restless]]. * 2002: Verðlaun sem besti leikari í dag-dramaseríu fyrir [[The Young and the Restless]]. * 2001: Verðlaun sem besti leikari í dag-dramaseríu fyrir [[The Young and the Restless]]. * 2000: Verðlaun sem besti leikari í dag-dramaseríu fyrir [[The Young and the Restless]]. * 1999: Verðlaun sem besti leikari í dag-dramaseríu fyrir [[The Young and the Restless]]. * 1998: Verðlaun sem besti leikari í dag-dramaseríu fyrir [[The Young and the Restless]]. * 1997: Tilnefndur sem besti leikari í dag-dramaseríu fyrir [[The Young and the Restless]]. * 1996: Tilnefndur sem besti leikari í dag-dramaseríu fyrir [[The Young and the Restless]]. ===Soap Opera Digest-verðlaunin=== * 1999: Heitasta karlstjarnan í [[The Young and the Restless]]. * 1998: Heitasta karlstjarnan í [[The Young and the Restless]]. == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Shemar Moore |mánuðurskoðað = 7. nóvember|árskoðað = 2011}} * {{imdb name|id= 0005245|name=Shemar Moore}} * [http://www.cbs.com/shows/criminal_minds/cast/408/?pg=1 Shemar Moore á Criminal Minds heimasíðunni á CBS sjónvarpsstöðinni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150916214207/http://www.cbs.com/shows/criminal_minds/cast/408/?pg=1 |date=2015-09-16 }} == Tenglar == * {{imdb name|id=0005245|name=Shemar Moore}} * [http://www.shemarmoore.org Aðdáendasíða Shemar Moores ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181223161605/http://shemarmoore.org/ |date=2018-12-23 }} * [https://web.archive.org/web/20111121125918/http://www.tvguide.com/celebrities/shemar-moore/174522 Shemar Moore á TVGuide heimasíðunni] * [http://criminalminds.wikia.com/wiki/Shemar_Moore Shemar Moore á Criminal Minds wikiasíðunni] {{fe|1970|Moore, Shemar}} [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Moore, Shemar]] 5t86tir0ibnrlvwdv8sv4poaqk5y5ob 0 103335 1979991 1870058 2026-09-23T15:33:13Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1979991 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Meta Golding | image = | imagesize = | caption = | birthname = Meta Golding | yearsactive = 1995 - | notable role = Jennifer Mathis í [[Day Break]] <br> Jordan Todd í [[Criminal Minds]] <br> Melissa Curtis í [[Dark Blue]] }} '''Meta Golding''' er [[Bandaríkin|bandarísk]] [[leikari|leikkona]] sem er þekktust fyrir hlutverk sín í [[Dark Blue]], [[Day Break]] og [[Criminal Minds]]. == Einkalíf == Golding er af [[Haítí|haítískum]] uppruna og ólst upp í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], [[Indland|Indlandi]], [[Frakkland|Frakklandi]], [[Ítalía|Ítalíu]] og [[Haítí]]. Golding útskrifaðist frá [[Cornell-háskóli|Cornell-háskóla]] með gráðu í leikhúsfræðum og alþjóðlegumsamskiptum. Golding talar [[Enska|ensku]], [[franska|frönsku]] og [[ítalska|ítölsku]].<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0325707/bio Ævisaga Metu Golding á IMDb síðunni]</ref> == Ferill == === Sjónvarp === Fyrsta sjónvarpshlutverk Golding var árið 1995 í ''Loving''. Síðan þá hefur hún komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við ''Malcolm & Eddie'', [[Ally McBeal]], [[Crossing Jordan]], [[Cold Case]] og [[JAG]]. Árið 2006 þá var henni boðið hlutverk í [[Day Break]] sem Jennifer Mathis, sem hún lék til ársins 2007. Frá 2008-2009, þá var Golding sérstakur gestaleikari í [[Criminal Minds]] sem Jordan Todd. Golding lék í [[Dark Blue]] frá 2009-2010, sem Melissa Curtis. === Kvikmyndir === Fyrsta kvikmyndahlutverk Golding var árið 1995 í ''Converstations''. Síðan þá hefur hún komið fram í kvikmyndum á borð við [[Kiss the Girls]], [[On Edge]], [[Surrogates]] og [[The Carrier]]. == Kvikmyndir og sjónvarp == {{Dökkt þema ferill}} {| class="t-ferill"class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Kvikmyndir |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Kvikmynd ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1995 |Conversations |ónefnt hlutverk | |- |1995 |Quiet Days in Hollywood |Julie | |- |1997 |Kiss the Girls |Ung falleg stúlka | |- |1998 |Louis & Frank |Betsy | |- |2001 |On Edge |Julie Johnson | |- |2002 |BraceFace Brandi |Kim Davis | |- |2003 |Date or Dissaster |Tarot konan | |- |2009 |Surrogates |Kvenn ráðgjafi | |- |2011 |The Carrier |Bremda |Kvikmyndatöku lokið |- |2012 |The Chicago 8 |Leslie Seale |Kvikmyndatöku lokið |- |2012 |Shadow Witness |Dina Saunders |Í eftirvinnslu |- |2012 |Chrysalis |Abigail |Kvikmyndatökur í gangi |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Sjónvarp |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Titill ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1995 |Loving |Brianna Hawkins |ónefndir þættir |- |1996 |The Wayans Bros. |Gina |Þáttur: Drama for Yo´Mama |- |1996 |Malcolm & Eddie |Julia |2 þættir |- |1998 |Soldier of Fortune, Inc. |Halle |Þáttur: Hired Guns |- |2000 |Midnight Blue |Niki |Sjónvarpsmynd |- |2000 |V.I.P. |Meter Maid |Þáttur: Val´s on First |- |2001 |[[Ally McBeal]] |Sylvie Stiles |Þáttur: The Obstacle Course |- |2001 |The District |Meðlimur samfélagsins |2 þættir |- |2001 |Crossing Jordan |Dr. Candace McIntyre |Þáttur: Sight Unseen |- |2002 |The Division |Alison ´Sunny´ Beers |Þáttur: Unfamiliar Territory |- |???? |The Lyon´s Den |Saksóknarinn Sanders |Þáttur: Duty to Save |- |2004 |Cold Case |Sadie Douglas |Þáttur: The Letter |- |2005 |[[JAG]] |Lt. Tali Mayfield |3 þættir |- |2005 |Reunion |Ella |Þáttur 1992 |- |2006 |In Justice |Lucinda Bates |Þáttur: Victims |- |2006-2007 |[[Day Break]] |Jennifer Mathis |13 þættir |- |2007 |[[House]] |Robin |Þáttur: Airborne |- |2008 |Eli Stone |Carly Turk |2 þættir |- |2001-2008 |[[CSI: Crime Scene Investigation]] |Rachel/Tina Brown/Tina Brewster |4 þættir |- |2008-2009 |[[Criminal Minds]] |Jordan Todd |8 þættir |- |2009 |[[Lie to Me]] |Raven |Þáttur: Honey |- |2010 |Iris Expanding |Fox News Barbie |Sjónvarpsmynd<br> óskráð á lista |- |2010 |Miami Medical |Dr. Anne Reed |Þáttur: Like a Hurricane |- |2010 |[[Burn Notice]] |Selina |Þáttur: Entry Point |- |2009-2010 |Dark Blue |Melissa Curtis |10 þættir |- |2010 |[[NCIS: Los Angeles]] |LAPD rannsóknarfulltrúinn Jess Traynor |Þáttur: Human Traffic |- |2010 |[[CSI: Miami]] |Dr. Victoria Mercier |Þáttur: Sudden Death |- |2011 |Body of Proof |Nancy Follett |Þáttur: Dead Man Walking |} == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Meta Golding |mánuðurskoðað = 15. nóvember|árskoðað = 2011}} * {{imdb name|id= 0325707|name=Meta Golding}} == Tenglar == * {{imdb name|id= 0325707|name=Meta Golding}} * [https://web.archive.org/web/20111020203935/http://www.tvguide.com/celebrities/meta-golding/165864 Meta Golding á TVGuide.com síðunni] * [http://criminalminds.wikia.com/wiki/Meta_Golding Meta Golding á Criminal Minds wikiasíðunni] {{DEFAULTSORT:Golding, Meta}} [[Flokkur:Bandarískir leikarar]] mtc3yb7eotj7jvg41oueir05esw4tze 0 104010 1980087 1978728 2026-09-24T01:26:07Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980087 wikitext text/x-wiki {{Sjónvarpsþáttur | nafn = The Unit | mynd = [[Mynd:The Unit.jpg|250px]] | myndatexti = Kynningarmynd af The Unit | nafn2 = | tegund = Herdrama <br> Sérsveit <br> Spennu <br> Fjölskyldudrama | þróun = David Mamet | sjónvarpsstöð = CBS | leikarar = [[Dennis Haysbert]] <br> [[Regina Taylor]] <br> [[Scott Foley]] <br> [[Robert Patrick]] <br> [[Max Martini]] <br> [[Abby Brammell]] <br> [[Demore Barnes]] <br> [[Michael Irby]] <br> [[Audrey Marie Anderson]] | Titillag = The Unit þema | land = Bandaríkin | tungumál = Enska | fjöldi_þáttaraða = 4 | fjöldi_þátta = 69 | staðsetning = Fort Griffith herstöðin í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | lengd = 42 mín | stöð = CBS | myndframsetning = 480i (SDTV)<br>1080i (HDTV) | fyrsti_þáttur = 07.03.2006 | frumsýning = 7. mars 2006 – 10. maí 2009 | vefsíða = http://www.cbs.com/primetime/the_unit/ | imdb_kenni = http://www.imdb.com/title/tt0460690/ }} {{skáletrað}} '''''The Unit''''' er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[sjónvarpsþáttur]] sem fjallar um lið leynilegrar Delta Force sérsveitar innan [[Bandaríkjaher|Bandaríska hersins]]. Höfundurinn að þættinum er David Mamet. Framleiddar voru fjórar þáttaraðir og var fyrsti þátturinn frumsýndur 7. mars 2006. == Framleiðsla == [[The Unit]] er byggður á bók Eric L. Haneys ''Inside Delta Force: The Story of America's Elite Counter terrorist Unit'' (ISBN 0-440-23733-5). Þátturinn var hannaður af framleiðendunum David Mamet og Shawn Ryan. Þátturinn var framleiddur af The Barn Productions Inc., David Mamet Entertainment, Fire Ants Films í samvinnu við 20th Century Fox Television. === Tökustaðir === '''The Unit''' var aðallega tekinn upp í [[Santa Clarita]], [[Kalifornía|Kaliforníu]] og í ''Southwest Marine Studio'' við [[Terminal Island]], [[Wilmington]] í [[Los Angeles]], [[Kalifornía|Kaliforníu]].<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0460690/locations Tökustaðir The Unit á IMDB síðunni]</ref> === Söguþráður === [[The Unit]] fylgir eftir daglegu lífi meðlima leynilegrar Delta Force sérsveitar (kallað ''The Unit'' í þættinum) og fjölskyldum þeirra. == Persónur == {| class="wikitable sortable" border="1" ! Persóna !! Leikin af !! Þáttaraðir !! Kallmerki |- | Yfirliðsþjálfi Jonas Blane|| [[Dennis Haysbert]] ||1-4|| Snake Doctor |- | Molly Blane|| [[Regina Taylor]] ||1-4|| |- | Liðsþjálfi Fyrsta Stig Bob Brown|| [[Scott Foley]] ||1-4 ||Whipporwill en var breitt um miðja fyrstu þáttaröð í Cool Breeze eftir að lífi hans var ógnað |- | Kim Brown|| [[Audrey Marie Anderson]] || 1-4 || |- | Master Liðsþjálfi Mack Gerhardt|| [[Max Martini]] || 1-4 ||Dirt Diver |- | Tiffy Gerhardt || [[Abby Brammell]] ||1-4|| |- | Liðsþjálfi Fyrsta Stig Charles Grey || [[Michael Irby]] ||1-4|| Betty Blue |- | Stórfylkishershöfðingji Thomas Ryan || [[Robert Patrick]] ||1-4|| Dog Patch |- | Liðsþjálfi Fyrsta Stig Hector Williams || [[Demore Barnes]] ||1-3|| Hammer Head |- |} === Aðalpersónur === * '''Yfirliðsþjálfi og yfirmaður Alpha liðsins''': Jonas Blane er fyrrverandi meðlimur Ranger fylkisins. Giftur Molly Blane og saman eiga þau eina dóttur. Talar [[Spánn|spænsku]], [[Frakkland|frönsku]], [[Portugal|portugölsku]], [[Arabíska|arabísku]] og [[Persneska|persnesku]]. Í enda fjórðu þáttaraðar yfirgefur Molly, Jonas þar sem hann neitar að hætta í sérsveitinni. *'''Molly Blane''': Gift Jonas Blane og saman eiga þau eina dóttur. Vann sem fasteignasali og fyrir ''Blackthorne Security''. Í enda fjórðu þáttaraðar yfirgefur Molly, Jonas þar sem hann neitar að hætta í sérsveitinni. * ''' Liðsþjálfi Fyrsta Stig ''': Bob Brown er fyrrverandi meðlimur Ranger fylkisins og Flugriddara fylkisins. Giftur Kim Brown og saman eiga þau þrjú börn. Talar [[Spánn|spænsku]] og Pashto/Urdu. Bob er eini meðlimur liðsins með háskólagráðu og er fulllærður flugmaður. *'''Kim Brown''': Gift Bob Brown og saman eiga þau þrjú börn. Vann sem útvarpskona á svæðisútvarpinu KTML ''The Missile''. * ''' Master Liðsþjálfi''': Mack Gerhardt er fyrrverandi meðlimur Ranger fylkisins. Giftur Tiffy Gerhardt og saman eiga þau tvær dætur. Gerhardt talar [[Ítalía|ítölsku]] og [[Þýskaland|þýsku]]. Hann kemst að því í byrjun fjórðu þáttaraðar að Tiffy hélt framhjá honum með Tom Ryan. *'''Tiffy Gerhardt''': Gift Mack Gerhardt og sama eiga þau tvö börn. Hélt framhjá Mack með Tom Ryan. Gerhardt hefur unnið sem kennari og strippdansari. Hún tók á sig sökina fyrir Charlotte sem keyrði undir áhrifum lyfja með þeim afleiðingum að bílstjóri annars bíls lést, þar sem Charlotte hafði bjargað lífi hennar. * '''Liðsþjálfi Fyrsta Stig''': Charles Grey var meðlimur að Green Beret fylkinu og Ranger fylkinu. Giftist Joss Morgan í enda fjórðu þáttaraðar. Grey talar [[Spánn|spænsku]], [[Portúgal|portúgölsku]], [[Frakkland|frönsku]], [[Arabíska|arabísku]] og [[Kórea|kóresku]]. * '''Liðsþjálfi Fyrsta Stig''': Hector Williams er fyrrverandi meðlimur Ragner fylkisins. Talar [[Arabíska|arabísku]] og [[Spánn|spænsku]]. Hann var trúlofaður en hún sleit henni eftir að hún komst að því hvað hann starfaði við. Í þættinum ''Five Brothers'' deyr Hector frá byssuskoti sem hann verður fyrir. *'''Stórfylkishershöfðingi''': Thomas Ryan er yfirmaður deildar sérsveitarinnar og átti í ástarsambandi við Tiffy Gerhardt. Giftist Charlotte Canning í enda fyrstu þáttaraðar en skildi svo við hana í byrjun þriðju þáttaraðar. === Aukapersónur === *'''Betsy Blane''' ([[Angel M. Wainwright]]): er dóttir Jonas og Molly Blane. Skráði sig í herinn gegn vilja móður sinnar. Var rænt í [[Írak]] og færð til [[Sýrland|Sýrlands]]. Þaðan sem henni og félögum er bjargað af liðinu og Tom Ryan. *'''Charlotte Ryan''' ([[Rebecca Pidgeon]]): Giftist Tom Ryan í enda fyrstu þáttaraðarinnar. Var skotin tvisvar sinnum í bakið af Serbenskum stríðsglæpamanni í brúðkaupi sínu. Keyrði annan bíl útaf með þeim afleiðingum að bílstjóri hans lést undir áhrifum lyfja. Tiffy tók á sig sökina fyrir hana þar sem Charlotte hafði bjargað lífi hennar. Skildi við Tom í byrjun þriðju þáttaraðar. Seldi leyndarmál um sérsveitina. *'''Joss Grey''' ([[Bre Blair]]): Giftist Charles Grey í enda fjórðu þáttaraðarinnar. *'''Liðsþjálfi Kayla Medawar''' ([[Kavita Patil]]): Starfsmaður innan deildar sérsveitarinnar og oftast innan handar fyrir liðið þegar það er í verkefnum. *'''Réttarliðsforingji Bridget Sullivan''' ([[Nicole Steinwedell]]): Gerðist meðlimur sérsveitarinnar í byrjun fjórðu þáttaraðarinnar. *'''Starfsliðsþjálfi Sam McBride''' ([[Wes Chatham]]): Gerðist meðlimur sérsveitarinnar í þættinum ''Hero'' í fjórðu þáttaröðinni. == Þáttaraðir == === Fyrsta þáttaröð === {{Aðalgrein|The Unit (1. þáttaröð)}} === Önnur þáttaröð === {{Aðalgrein|The Unit (2. þáttaröð)}} === Þriðja þáttaröð === {{Aðalgrein|The Unit (3. þáttaröð)}} === Fjórða þáttaröð === {{Aðalgrein|The Unit (4. þáttaröð)}} == DVD útgáfa == Allar fjórar þáttaraðir af ''The Unit'' hafa verið gefnar út á svæðum 1,2, og 4. {| class="wikitable" |- !DVD nafn !Svæði 1 !Svæði 2 !Svæði 4 |- |Sería 1 | 19. september 2006 | 30. apríl 2007 <br> 4. júlí 2007 (Frakkland) <br> 8. ágúst 2007 (Belgía) | 18. apríl 2007 |- |Sería 2 | 25. september 2007 | 22. október 2007 | 4. mars 2007 |- |Sería 3 | 14. október 2008 | 20. október 2008 | 8. apríl 2009 |- |Sería 4 | 29. september 2009 | 22. febrúar 2010 | maí 2010 |- |Sería 1-4 | 29. september 2009 | 22. febrúar 2010 | maí 2010 |} == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál= en|titill= The Unit|mánuðurskoðað= 12. desember|árskoðað= 2011}} * {{imdb title|0460690|The Unit}} * [http://www.cbs.com/primetime/the_unit/ The Unit heimasíðan á CBS sjónvarpsstöðinni] == Tenglar == * {{imdb title|0460690|The Unit}} * [http://www.cbs.com/primetime/the_unit/ The Unit heimasíðan á CBS sjónvarpsstöðinni] * [http://theunit.wikia.com/wiki/Main_Page The Unit á wikiasíðunni] * [https://web.archive.org/web/20111206193142/http://www.tvguide.com/tvshows/the-unit/278693 The Unit á TVGuide.com síðunni] * [http://www.tv.com/shows/the-unit/episodes/ The Unit á TV.com síðunni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111227070346/http://www.tv.com/shows/the-unit/episodes/ |date=2011-12-27 }} [[Flokkur:Bandarískir sjónvarpsþættir]] 1ea62e860866es0cyvyhprmgz67k6oc 0 104831 1980086 1903771 2026-09-24T01:24:39Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980086 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | sveit | heiti = The Tallest man on Earth | nefni = Montezumas | mynd = Tallest Man On Earth Newport 2015.jpg | stærð = <!--vantar--> | myndatexti = <!--vantar--> | uppruni = [[Svíþjóð]] | stefna = Alþýðutónlist | ár = [[2006]] – í dag | útgefandi = Gravitaion, Dead Ocean | vefsíða = [http://www.thetallestmanonearth.com Tallestmanonearth.com] | meðlimir = Kristian Matsson }} '''Kristian Matsson''' (f. 30.apríl, 1983) er tónlistarmaður frá [[Dalarna]] í [[Svíþjóð]]. Kristian kemur fram undir nafninu '''The Tallest Man on Earth'''. Hann er þekktur fyrir að taka upp lögin sín í heimahúsi og segist ekki vilja taka gítarinn upp sér og sönginn sér því að röddin hans og gítarinn vinna sem eitt.<ref>http://www.youtube.com/watch?v=6Q5ZlDOzK7k&feature=relmfu</ref> Kristian var giftur sænsku tónlistarkonunni [[Amanda Bergman]], sem kemur fram undir nafninu Idiot Wind. Hjónin héldu fjölda tónleika saman en hann hefur einnig verið á tónleikaferðalagi með bandaríska tónlistarmanninum [[Bon Iver]].<ref>http://www.youtube.com/watch?feature=fvwp&NR=1&v=oQAV7cRDbWA</ref> Gagnrýnendur líkja The Tallest Man on Earth gjarnan við [[Bob Dylan]]. Bæði vegna tónlistarstíls og söngstíls.<ref name=nyt10Dec2008>{{cite news|last=Pareles|first=Jon|title=Two Variations on an Acoustic Theme|url=http://www.nytimes.com/2008/12/11/arts/music/11nadl.html|accessdate=22.janúar 2012|newspaper=[[The New York Times]]|date=10 December 2008}}</ref><ref name=bglobe4Oct2010>{{cite news|last=O'Neil|first=Luke|title=Tallest Man on Earth is a player with range|url=http://www.boston.com/ae/music/articles/2010/10/04/tallest_man_on_earth_is_a_player_with_range/|accessdate=7 April 2011|newspaper=[[The Boston Globe]]|date=4 October 2010|archive-date=21 nóvember 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101121011055/http://www.boston.com/ae/music/articles/2010/10/04/tallest_man_on_earth_is_a_player_with_range/|url-status=dead}}</ref><ref name=ind9Apr2010>{{cite news|last=Gill|first=Andy|title=Album: The Tallest Man On Earth, The Wild Hunt (Dead Oceans)|url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/album-the-tallest-man-on-earth-the-wild-hunt-dead-oceans-1939532.html|accessdate=22.janúar 2012|newspaper=[[The Independent]]|date=22.janúar 2012|archive-date=2012-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20121111035254/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/album-the-tallest-man-on-earth-the-wild-hunt-dead-oceans-1939532.html|url-status=dead}}</ref> Þegar kemur að lagatextum segist Kristian Matsson hafa kynnst mikið af gömlum, góðum amerískum lagahöfundum í gegnum Bob Dylan. Þegar hann hlustaði á Bob Dylan fimmtán ára gamall pældi hann mikið í áhrifavöldum Bob Dylans og fór í kjölfarið að hlusta á [[Pete Seeger]] og [[Woody Guthrie]]. <ref>http://www.youtube.com/watch?feature=fvwp&NR=1&v=oQAV7cRDbWA</ref> Aðalmerki The Tallest Man on Earth er gítarleikurinn. Þegar kemur að tækni notast hann sérstaklega við strengjastillingar sem mynda opna hljóma og þar af leiðandi síður hefðbundna strengjastillingu. Hann lærði á klassískan gítar sem barn, en segist "ekki hafa verið með athyglina á tónlistarnáminu" og í lok gagnfræðiskóla "fékk hann leið á að læra á gítar því það var engu frábrugðnar en að læra stærðfræði."<ref>http://www.youtube.com/watch?v=q2IX5FoRRis&feature=relmfu</ref> Það var ekki fyrr en hann var um tvítugt að hann fór aftur að spila á gítar. Það var vegna þess að hann kynntist opnum strengjastillingum í gegnum tónlistarmanninn [[Nick Drake]]. Hann varð hrifin af þeim stíl því þá gat hann einbeitt sér að söng samhliða því að gera flóknar gítarlínur. <ref>http://www.youtube.com/watch?v=K6wXyLRQxTo</ref> ==Útgefið efni== ===Breiðskífur=== * ''[[Shallow Grave (album)|Shallow Grave]]'' ''(2008)'' * ''[[The Wild Hunt (album)|The Wild Hunt]]'' ''(2010)'' * ''There's No Leaving Now'' ''(2012)'' * ''Dark Bird Is Home'' ''(2015)'' *''I Love You. It's a Fever Dream (2019)'' === Stuttskífur === * ''[[The Tallest Man on Earth (album)|The Tallest Man on Earth]]'' ''(2006)'' * ''[[Sometimes the Blues Is Just a Passing Bird]]'' ''(2010)'' === Smáskífur === * ''The Gardener'' * ''The King of Spain; The Wild Hunt'' * ''Pistol Dreams'' * ''The Dreamer'' * ''Weather of a Killing Kind'' ==Tilvísanir== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Tallest Man on Earth, The}} [[Flokkur:Sænskir tónlistarmenn]] {{f|1983}} ju78kyn8edijbt6qltb2um6gsafhp07 0 105206 1979993 1955622 2026-09-23T15:41:24Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1979993 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Michael Irby | image = Michael Irby 2019 by Glenn Francis.jpg | imagesize = 250px | caption = Michael Irby 2019 | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1972|11|16}} | location = [[Palm Springs]], [[Kalifornía]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | birthname = Michael Clinton Irby | yearsactive = 1997 - | notable role = Amiel Macarthur í [[Line of Fire]] <br> Charles Grey í [[The Unit]] <br> Zizi í [[Fast Five]] }} '''Michael Irby''' (fæddur Michael Clinton Irby, [[16. nóvember]] [[1972]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[leikari]] sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í [[The Unit]], [[Fast Five]] og [[Line of Fire]]. == Einkalíf == Irby fæddist í [[Palm Springs]], [[Kalifornía|Kaliforníu]]<ref>{{Cite web |url=http://www.tvguide.com/celebrities/michael-irby/190594 |title=Ævisaga Michael Irby á TVGuide síðunni |access-date=2012-02-12 |archive-date=2018-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181021065729/https://www.tvguide.com/celebrities/michael-irby/190594/ |url-status=dead}}</ref> en ólst upp í [[Cabazon]], [[Kalifornía|Kaliforníu]].<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0409831/bio Ævisaga Michael Irby á IMDB síðunni]</ref> Hann stundaði nám við American Academy of Dramatic Arts í New York. Irby spilaði fótbolta í [[Evrópa|Evrópu]] sem meðlimur ''Team USA'' áður en hann þurfti að hætta vegna meiðsla.<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0409831/bio Ævisaga Michael Irby á IMDB síðunni]</ref> Irby er giftur Susan Matus og saman eiga þau eitt barn.<ref>{{cite web|url=http://theunithq.com/index.php?option=com_content&task=view&id=54&Itemid=2|title=A Different Kind of Unit Wife, at TheUnitHQ.com|accessdate=11. október 2008|archive-date=2009-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090531011816/http://theunithq.com/index.php?option=com_content&task=view&id=54&Itemid=2|url-status=dead}}</ref> == Ferill == === Sjónvarp === Fyrsta sjónvarpshlutverk Irby var árið 1997 í [[Law & Order]]. Hefur hann síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við [[CSI: Miami]], [[24]], [[NCIS: Los Angeles]], ''Chase'', [[CSI: NY]] og [[Bones]]. Árið 2003 þá var honum boðið hlutverk í ''Line of Fire'' sem Amiel Macarthur, sem hann lék til ársins 2004. Lék síðan eitt af aðalhlutverkunum í [[The Unit]] sem Charles Grey frá 2006-2009. === Kvikmyndir === Fyrsta kvikmyndahlutverk Irby var árið 1997 í ''Silent Prey''. Síðan þá hefur hann komið fram í kvikmyndum á borð við ''Piñero'', ''Flightplan'', ''Law Abiding Citizen'', ''Faster'' og [[Fast Five]]. == Kvikmyndir og sjónvarp == {{Dökkt þema ferill}} {| class="t-ferill"class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Kvikmyndir |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Kvikmynd ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1997 |Silent Prey |Aðstoðarsaksóknarinn Oniz | |- |2001 |Mourning Glory |Luis | |- |2001 |Piñero |Reinaldo Povod | |- |2001 |The Last Castle |Enriquez | |- |2003 |Klepto |Marco | |- |2005 |Once Upon a Wedding |Luis | |- |2005 |Flightplan |Obaid | |- |2007 |Final Draft |Elijah | |- |2009 |Law Abiding Citizen |Rannsóknarfulltrúinn Garza | |- |2010 |Louis |Robichaux | |- |2010 |Faster |Vaquero | |- |2011 |Butterfly |Niko | |- |2011 |Fast Five |Zizi | |- |2012 |Duke |Evelio |Kvikmyndatökum lokið |- |2012 |Bolden |Robichaux |Í eftirvinnslu |- |2012 |K-11 |Liðþjálfinn Hernandez |Í eftirvinnslu |- |2012 |Dirty People |Robert |Í eftirvinnslu |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Sjónvarp |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Titill ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1997-2000 |Law & Order |Boca/Diego Garza/John Acosta |3 þættir |- |2002 |MDs |Jaime Lopez |2 þættir |- |2002 |Haunted |Dante |6 þættir |- |2002 |[[CSI: Miami]] |Ignatio Paez |Þáttur: Breathless |- |2003-2004 |Line of Fire |Amiel Macarthur |13 þættir |- |2006-2009 |[[The Unit]] |Charles Grey |68 þættir |- |2009 |Raising the Bar |Wilfredo Villamaria |Þáttur: Trout Fishing |- |2010 |[[NCIS: Los Angeles]] |Montrell Perez |Þáttur: Past Lives |- |2010 |[[24]] |Adrion Bishop |2 þættir |- |2010 |[[Lie to Me]] |Ronnie Bacca |Þáttur: React to Contact |- |2011 |Chase |Fulltrúinn Feliz Perez |2 þættir |- |2011 |The Cape |Poker Face/Tommy Malinari |Þáttur: Razer |- |2004-2011 |[[CSI: NY]] |Kenny Hexton/Eduardo |2 þættir |- |2011 |[[Bones]] |Lögreglumaður |Þáttur: The Change in the Game |- |2011 |The Protector |Roberto Casas |Þáttur: Blood |- |2011 |The Good Wife |Ricky Parker |Þáttur: Death Row Tip |- |2011 |Prime Suspect |ónefnt hlutverk |Þáttur: The Great Wall of Silence |} == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Michael Irby |mánuðurskoðað = 12. febrúar|árskoðað = 2012}} * {{imdb name|id= 0409831|name=Michael Irby}} == Tenglar == * {{imdb name|id= 0409831|name=Michael Irby}} * [https://www.cbs.com/primetime/the_unit/bios/mirby.shtml Ferill Michael Irby á heimasíðu The Unit á CBS sjónvarpsstöðinni] [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Irby, Michael]] {{fe|1972|Irby, Michael}} fz1v4zjglzmd1whci5snjf33j2xwoqp 0 105708 1979921 1955839 2026-09-23T12:03:44Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1979921 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarstefna | nafn = Krátrokk | bakgrunns-litur = crimson | litur = white | uppruni = Seinni hluti sjöunda áratugarins í [[Vestur-Þýskaland|Vestur-Þýskalandi]] | hljóðfæri = [[Gítar]], [[Rafbassi|bassi]], [[Tromma|trommur]], [[hljóðgervill]] | vinsældir = Mest neðanjarðar en sumar sveitir öðluðust vinsældir | tengdar-stefnur = [[Sýrurokk]] – [[Framsækið rokk]] - [[Tilraunakennd tónlist]] - [[Raftónlist]] }} '''Krátrokk''' ([[enska|e.]] ''Krautrock'') er heiti yfir [[Þýskaland|þýska]] rokktónlist frá seinni hluta [[1961-1970|sjöunda áratugarins]] og byrjun þess [[1971-1980|áttunda]]. Það voru breskir tónlistarblaðamenn sem nefndu þessa byltingu ''krautrock'' en hljómsveitir sem eru kenndar við þetta nafn eru allar mjög ólíkar og því enginn afgerandi stíll á þessari stefnu. Krátrokk hafði mikil áhrif á tónlistarheiminn og út frá þessari einkennilegu [[tónlistarstefna|tónlistarstefnu]] urðu til nýjar stefnur á borð við [[raftónlist]], [[teknó]], [[hipp hopp]] og [[ambient tónlist]].<ref name="buckley" >David Buckley. [http://www.oxfordmusiconline.com/subscriber/article/grove/music/49687 „Krautrock“], [http://www.oxfordmusiconline.com/ ''Groove Music Online. Oxford Music Online'']. Skoðað 5. mars 2012.</ref> Dæmi um þekktar krátrokk hljómsveitir eru [[Can]], [[Neu!]] og [[Kraftwerk]]. == Uppruni nafnsins == Upprunalega nafnið á krátrokki, ''Krautrock'', dregur nafn sitt af þýska orðinu ''Kraut'' sem þýðir kál á íslensku. Bretar uppnefndu þjóðverja „kraut“, komið af orðinu ''Sauerkraut'' (ísl. súrkál), í fyrri og seinni heimstyrjöldinni. Nafnið á því niðrandi forsögu og er alls ekki að skapi þjóðverja. Talið er að Bretar hafið fengið hugmyndina af nafninu út frá lagi krátrokksveitarinnar [[Amon Düül]], „''Mama Düül und Ihre Sauerkrautband Spielt Auf''“ sem á íslensku þýðir „''Mama Düül og hennar súrkálshljómsveit troða upp''“. Það er einnig talið að [[BBC]] plötusnúðurinn og krátrokkaðdáandinn [[John Peel]] hafi gefið stefnunni þetta nafn.<ref name="cope">Cope, Julian. ''Krautrocksampler'' (Yatesbury: Head Heritage, 1995), ISBN 0-6340-5548-8</ref> == Tónlistarstíll == Krátrokk hefur engan afgerandi tónlistarstíl en flestar sveitir spila eru taldar spila blöndu af [[sýrurokk]]i, [[framsækið rokk|framsæknu rokki]] og tilraunakenndri tónlist. Margar krátrokksveitir spiluðu tónlist sem núna gæti verið kölluð ambient tónlist og nýaldartónlist. Sumar sveitir eins og til dæmis [[Kraftwerk]], [[Tangerine Dream]] og [[Cluster]] spiluðu [[avant-garde]] [[raftónlist]] en hljómsveitir á borð við [[Can]] spiluðu tilraunakennt [[sýrurokk]] með áhrifum frá [[djass]]i og [[heimstónlist]].<ref name="cope" /> Margar krátrokkhljómsveitir til dæmis Kraftwerk og Neu! hafa einkennandi 4/4 takt sem breska tónlistarpressan kallaði ''motorik'' takt.<ref name="turn" /> == Saga == Í lok [[1961-1970|sjöunda áratugarins]] var [[Þýskaland]] fullt af ungu menntuðu fólki sem vildi breyta til. Þetta unga fólk hafði verið fætt inn í eftirstríðs-[[Þýskaland]] og var umlukt fólki sem í stríðinu höfðu verið [[Nasismi|nasistar]]. Þessi kynslóð vildi endurmóta þýska menningu, gera eitthvað nýtt og örðuvísi og breyta sýn heimsins á [[Þýskaland|Þýskalandi]].<ref name="buckley" /><ref name="turn">DeRogatis, Jim. ''Turn On Your Mind: Four Decades of Great Psychedelic Rock'' (Milwaukie, Michigan: Hal Leonard, 2003), ISBN 0-6340-5548-8</ref> [[Mynd:Moog Modular 55 img2.jpg|thumb|Moog Modular hljóðgervill]]Frá því að [[Seinni heimsstyrjöldin|stríðinu]] lauk fram að [[1961-1970|sjöunda áratugnum]] hafði vinsæl tónlist í [[Þýskaland|Þýskalandi]] annað hvort verið [[Bandaríkin|bandarísk]], [[Bretland|bresk]] eða það sem er kallað [[Schlager]] tónlist en það er einföld og létt [[popptónlist]].<ref>Roicke, Nico. [http://www.guardian.co.uk/music/musicblog/2011/mar/15/schlager-germany-biggest-pop-stars „Schlager louts: meet Germany's biggest pop stars“], [http://www.guardian.co.uk/ ''The Guardian''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19961105173344/http://www.guardian.co.uk/ |date=1996-11-05 }}</ref> Tónlistarmenn þessarar nýju kynslóðar vildu hvorki spila breska tónlist né bandaríska tónlist og ekki heldur [[Schlager]] tónlist þannig þau ákveðu að finna upp á einhverju nýju sem enginn hafði gert. Eitt af þessu var [[raftónlist]]. Á þessum tíma voru [[hljóðgervill|hljóðgervlar]] sjaldgæfir og fáar hljómsveitir voru byrjaðar að nota þá. Árið 1968 var haldin fyrsta þýska [[rokk]]tónlistarhátíðin í bænum [[Essen]]. Á þessari hátíð er talið að krátrokk hafi risið upp. Ein af hljómsveitunum sem átti að spila þarna var [[Amon Düül]]. Sú hljómsveit var frá [[München]], þar sem [[nasismi]]nn hafði verið mjög sterkur í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimstyrjöldinni]], og spilaði afar pólitískt tilraunakennt [[sýrurokk]]. Rétt áður en að sveitin átti að stíga á svið klofnaði hún og varð að tveimur sveitum sem urðu þekktar sem [[Amon Düül I]] og [[Amon Düül II]].<ref>Bush, John. [https://www.allmusic.com/artist/amon-dl-p15404/biography „Amon Düül“], [http://www.allmusic.com/ ''Allmusic'']. Skoðað 9.mars 2012.</ref><ref name="cope" /> Sama ár og tónlistarhátíðin í [[Essen]] var haldin stofnuðu tónlistarmennirnir [[Hans-Joachim Rodelius]], [[Conrad Schnitzler]] og [[Klaus Schulze]] klúbbinn [[Zodiak Free Arts Lab]] í [[Berlín]]. [[Hans-Joachim Rodelius|Rodelius]] og [[Conrad Schnitzler|Schnitzler]] kynntust listanemanum [[Dieter Moebius]] og stofnaði þríeykið hljómsveitina Kluster. Eftir að þeir höfðu gefið út þrjár plötur hætti [[Conrad Schnitzler]] í hljómsveitinni. Roedelius og Moebius breyttu þá nafninu í [[Cluster]] og hljóðupptökumaðurinn Conny Plank bættist í hópinn. Cluster spilaði ambient raftónlist og var ein af fyrstu rafhljómsveitunum.<ref>Bush, John. [https://www.allmusic.com/artist/cluster-p26290 „Cluster“], [http://www.allmusic.com/ ''Allmusic'']. Skoðað 9.mars 2012.</ref> Zodiak Free Arts Lab hafði tvö svið í sitthvorum hluta hússins. Annað sviðið var hvítt en hitt svart. Á þessum sviðum voru hljóðfæri, magnarar og allt sem maður þurfti til að spila tónlist. Þangað gat maður komið og gert hvað sem mann langaði. [[Tangerine Dream]] og [[Ash Ra Tempel]] voru meðal þekktra hljómsveita sem spiluðu í klúbbnum.<ref>Buckley, David. [http://www.europopmusic.eu/Newsletters/History_electronic_music_part_4.html ''The Hirstory of Electronic Music within European Pop''], [http://www.europopmusic.eu/ ''Europopmusic''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307090833/http://www.europopmusic.eu/ |date=2012-03-07 }}. Skoðað 5. mars 2012.</ref> Eitt áhrifamesta tónskáld krátrokksins var [[Karlheinz Stockhausen]] sem sérhæfði sig í tilraunakenndri avant-garde tónlist. Hann var áhrifamikill hvað varðar raftónlist, avant-garde og tilraunakennda tónlist. En hann hafði ekki aðeins áhrif á neðanjarðarmenninguna heldur einnig á dægurmenninguna. [[Bítlarnir]] fengu innblástur frá tónlist Stockhausen við gerð plötu sinnar, ''Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band'', og hægt er að sjá hann framan á plötunni.<ref>Jeremy Grimshaw. [https://www.allmusic.com/artist/karlheinz-stockhausen-q8009/biography „Karlheinz Stockhausen“], [http://www.allmusic.com/ ''Allmusic'']. Skoðað 9.mars 2012.</ref> Einn af nemendum Stockhausen var Holger Czukay. Hann var rekinn úr Tónlistarakademíu Berlínar, þar sem hann hafði verið að læra að verða tónskáld, fyrir að semja of róttæka tónlist. Eftir að Czukay var búinn að læra hjá Stockhausen í nokkurn tíma byrjaði hann sjálfur að kenna. Hann var þó einungis með einn nemanda, Michael Karoli, sem kynnti hann fyrir hljómsveitum á borð við [[Bítlarnir|Bítlana]], [[The Rolling Stones]], [[Jimi Hendrix]] og [[The Velvet Underground]]. Czukay og Karoli ásamt Irmin Schmidt, sem einnig var nemandi Stockhausen, og tveimur öðrum stofnuðu hljómsveitina [[Can]] árið 1968.<ref>Jason Ankeny. [https://www.allmusic.com/artist/holger-czukay-p68096 „Holger Czukay“], [http://www.allmusic.com/ ''Allmusic'']. Skoðað 9.mars 2012.</ref> Can spilaði tilraunakennda tónlist með áhrifum frá djassi, heimstónlist, sýrurokki og hljómsveitinni The Velvet Underground. <ref> Erlewine, Stephen Thomas. [https://www.allmusic.com/artist/can-p3826/biography „Can“], [http://www.allmusic.com/ ''Allmusic'']. Skoðað 9.mars 2012.</ref><ref name="turn" /> [[Mynd:Kraftwerk by Ueli Frey (1976).jpg|thumb|Kraftwerk]]Árið 1968 mynduðu tónlistarnemarnir Ralf Hütter og Florian Schneider hljómsveitina Organisation og spiluðu spunatónlist með orgeli, þverflautu og rafhljóðfærum á viðburðum og í galleríum. Á einum tónleikum sínum hittu þeir Conny Plank sem tók upp fyrir þá fyrstu plötuna þeirra ''Tone Float''. Platan seldist ekki vel og ákváðu þeir því að breyta nafni hljómsveitarinnar í [[Kraftwerk]]. Þeir komu sér upp hljóðveri sem seinna var kallað Kling Klang Studio. Þá bættust við sveitina trommuleikarinn Klaus Dinger og gítarleikarinn Michael Rother. Þeir gáfu út plötuna ''Kraftwerk'' sem fékk ágæta dóma en við gerð næstu plötu þeirra hættu Michael Rother og Klaus Dinger í hljómsveitinni. Hütter og Schneider héldu áfram að gefa út plötur en það var ekki fyrr en þeir gáfu út plötuna ''Autobahn'' árið 1974 sem þeir hittu naglann á höfuðið. Autobahn var einungis gerð með Moog hljóðgervlum og er fyrsta platan þeirra sem var með söng. Fyrsta lagið á plötunni, Autobahn, komst hátt á vinsældarlistum í Bretlandi og Bandaríkjunum. Eftir að hafa gefið út plötuna ráku þeir Conny Plank og gáfu út plötur sem urðu hverri annarri vinsælli. Eftir að Klaus Dinger og Michael Rother hættu í Kraftwerk mynduðu þeir nýja hljómsveit, Neu!, sem á íslensku þýðir hreinlega „Nýtt!“. Neu! tók upp þrjár plötur með Conny Plank sem seldust ekkert svakalega vel. En þrátt fyrir það þá eru þessar plötur taldar meistaverk af tónlistarmönnum svo sem [[David Bowie]], [[Brian Eno]], [[Iggy Pop]] og [[Thom Yorke]], söngvara hljómsveitarinnar [[Radiohead]].<ref name="turn" /> Popul Vuh varð fyrsta krátrokkhljómsveitin til að nota hljóðgervil árið 1970 og varð þá til það sem kallað er ''Kosmische Musik''. Árið 1971 voru hljómsveitirnar Tangerine Dream og Faust einnig byrjaðar að nota hljóðgervla og nær nafnið ''Kosmische Musik'', sem á íslensku þýðir „alheimstónlist“, aðeins yfir þetta tímabil. Um seinni hluta áttunda áratugsins hvarf krátrokk úr sýn almennings mest vegna nýrrar stefnu, pönksins. Þá var byrjað að nota heitin [[rafrokk]], [[raftónlist]], [[nýaldartónlist]] til að lýsa tónlistinni í stað krátrokks og alheimstónlist en þrátt fyrir það er krátrokk ennþá talið sem tónlistarstefna.<ref> Philippe Blache. [http://www.progarchives.com/Krautrock-introduction.asp „An Introduction to Krautrock“], [http://www.progarchives.com/ ''Prog Archives. Your Ultimate Prog Rock Resource.'']. Skoðað 8.mars 2012.</ref><ref name="turn" /> == Áhrif == Krátrokk hefur haft mikil áhrif á tónlistarsöguna þrátt fyrir að það að vera ekki mjög þekkt. Úr frá tónlist hljómsveitarinnar [[Kraftwerk]] varð til [[hip hop]], [[rapp]], [[teknó]] og [[synth pop]].<ref>Kot, Greg. [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/323139/Kraftwerk ''Kraftwerk''], [http://www.britannica.com/ ''Encyclopædia Britannica Online Academic Edition'']. Skoðað 8. mars 2012.</ref> Krátrokk hafði einnig sterk áhrif á þróun [[Síðpönk|síðpönks]], sérstaklega þá á hljómsveitirnar [[The Fall]], [[Joy Division]] og [[Public Image Ltd]]. Hljómsveitin Neu! var og er enn einnig mikill áhrifavaldur meðal annars á [[David Bowie]], [[Brian Eno]], [[Iggy Pop]], [[Public Image Ltd|PiL]], [[Joy Division]], [[Gary Numan]], [[Ultravox]], [[Simple Minds]], [[Radiohead]], [[The Horrors]], [[Sonic Youth]] og á raftónlist.<ref>Erlewine, Stephen Thomas. [https://www.allmusic.com/explore/style/kraut-rock-d2677 ''Kraut Rock''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111213221329/http://allmusic.com/explore/style/kraut-rock-d2677 |date=2011-12-13 }}, [http://www.allmusic.com/ ''Allmusic'']. Skoðað 10.mars 2012.</ref><ref>Savage, Jon. [http://www.guardian.co.uk/music/musicblog/2010/mar/30/elektronische-musik-krautrock „Elektronische musik: a guide to krautrock“], [http://www.guardian.co.uk/ ''The Guardian''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19961105173344/http://www.guardian.co.uk/ |date=1996-11-05 }}</ref> Krátrokk hafði mikil áhrif á tónlistarmanninn David Bowie, sérstaklega þegar hann bjó í Berlín með tónlistarmönnunum [[Brian Eno]] og [[Iggy Pop]]. Með hjálp Eno og Conny Plank gaf Bowie út plöturnar ''Low'', ''Heroes'' og ''Lodger'' sem kallaðar voru Berlínar trílógían. Þær voru allar innblásnar af krátrokki og urðu afar vinsælar og reyndust síðar mjög áhrifamiklar. Bowie var sérstaklega hrifinn af krátrokkhljómsveitinni Neu!, sem einnig hafði unnið með Brian Eno, og ætlaði hann að fá meðlimi hennar til að spila með sér á plötunni ''Heroes''. Ekkert varð úr þessu en Bowie hafði áður nefnt að lagið Hero væri uppáhalds lagið sitt með Neu! og því telja margir að þaðan komi nafnið á plötunni.<ref>Erlewine, Stephen Thomas.[https://www.allmusic.com/artist/david-bowie-p3753/biography ''David Bowie''], [http://www.allmusic.com/ ''Allmusic'']. Skoðað 10.mars 2012.</ref> Hljómsveitin Radiohead hefur spilað lagið ''The Thief'' eftir Can en þeir segjast sækja í áhrif frá meðal annars hljómsveitunum Can, Faust og Neu!.<ref>Erlewine, Stephen Thomas. [http://altmusic.about.com/b/2009/08/07/from-the-vaults-friday-neu-neu-1972.htm ''From the Vaults Friday: Neu!, Neu! (1972)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112141618/http://altmusic.about.com/b/2009/08/07/from-the-vaults-friday-neu-neu-1972.htm |date=2012-01-12 }}, [http://altmusic.about.com/ ''About.com. Alternative Music.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205013656/http://altmusic.about.com/ |date=2012-02-05 }}. Skoðað 10.mars 2012.</ref> Breska hljómsveitin [[TOY]] hefur nefnt krátrokksveitir á borð við Neu!, Can, Harmonia, Faust og Kraftwerk sem áhrifavalda en þau spila tónlist sem er blanda af krátrokki, [[sýrurokk|sýrurokki]] og [[Síðpönk|síðpönki]].<ref>Butt, Jordan.[http://www.hootingandhowlingmag.co.uk/toy-interview.php ''Interview: TOY''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111208092503/http://www.hootingandhowlingmag.co.uk/toy-interview.php |date=2011-12-08 }}, [http://www.hootingandhowlingmag.co.uk/ ''Hooting and Howling Magazine''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226173736/http://www.hootingandhowlingmag.co.uk/ |date=2012-02-26 }} Skoðað 10. mars 2012.</ref><ref> Long, Ralegh [https://thequietus.com/articles/06746-field-day-review „Field Day 2011: The Quietus Review - Toy“], [http://www. thequietus.com ''The Quietus'']. Skoðað 9.mars 2012.</ref> == Helstu krátrokkhljómsveitir == {| width=100% |- valign ="top" |width=20%| *[[Amon Düül I]] *[[Amon Düül II]] *[[Ash Ra Tempel]] *[[Can]] *[[Cluster]] *[[Cosmic Jokers]] |width=20%| *[[Faust]] *[[Floh de Cologne]] *[[Edgar Froese]] *[[Eloy]] *[[Eruption]] *[[Sergius Golowin]] |width=20%| *[[Manuel Göttsching]] *[[Guru Guru]] *[[Jean Ven Robert Hal]] *[[Harmonia]] *[[Kraftwerk]] *[[La Düsseldorf]] |width=20%| *[[Moebius & Plank]] *[[Nektar]] *[[Neu!]] *[[Organisation]] *[[Popol Vuh]] *[[Conrad Schnitzler]] |width=20%| *[[Eberhard Schoener]] *[[Klaus Schultze]] *[[Tangerine Dream]] *[[Wallenstein]] *[[Walter Wegmüller]] *[[Witthüser & Westrupp]] |} == Tengt efni == *[[Sýrurokk]] *[[Framsækið rokk]] *[http://de.wikipedia.org/wiki/Liste_von_Krautrock-Bands Listi yfir krátrokkhljómsveitir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120718175037/http://de.wikipedia.org/wiki/Liste_von_Krautrock-Bands |date=2012-07-18 }} á [http://de.wikipedia.org/ þýsku Wikipediu] == Heimildir == {{reflist}} [[Flokkur:Tónlistarstefnur]] [[Flokkur:Rokk]] 6rnonyyyzina8rguyjk55q0sbcu402l 0 106884 1979983 1834276 2026-09-23T15:10:13Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1979983 wikitext text/x-wiki '''Maxímús Músíkús''' er íslenskt skemmti- og fræðsluverkefni með það að markmiði að opna börnum heim klassískrar tónlistar. Verkefnið inniheldur bækur ásamt geisladiskum, rafbækur, spil og fjölskyldutónleika auk tölvuleikja. Höfundur bókanna og Lagsins hans Maxa er [[Hallfríður Ólafsdóttir]], 1. flautuleikari [[Sinfóníuhljómsveit Íslands|Sinfóníuhljómsveitar Íslands]]. Bækurnar eru myndskreyttar af Þórarni Má Baldurssyni, víóluleikara í [[Sinfóníuhljómsveit Íslands|SÍ]]. Hljómsveitarstjórinn og píanistinn [[Vladímír Ashkenazy]] er verndari verkefnisins. Allar sögurnar um músíkmúsina eru til í tónleikaútgáfu og hafa verið fluttar af sinfóníuhljómsveitum og kammerhljómsveitum víðsvegar um heiminn en [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]] hefur frumflutt alla tónleikana sem byggðir eru á sögunum um Maxímús Músíkús . <ref name="sögueyjan" /> Fyrsta bókin, ''Maxímús Músíkús heimsækir hljómsveitina,'' var gefin út í mars [[2008]] og hlaut bæði [[Fjöruverðlaunin]], bókmenntaverðlaun kvenna, og Barnabókaverðlaun Reykjavíkurborgar. Þrjár aðrar bækur hafa verið gefnar út, ''Maxímús Músíkús trítlar í tónlistarskólann'' (2010)'','' ''Maxímús Músíkús bjargar ballettinum'' (2012) og ''Maxímús Músíkús kætist í kór'' (2014). Með öllum bókunum fylgir geisladiskur með lestri á sögunni ásamt allri þeirri tónlist sem músin heyrir, í flutningi [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]]. Árið 2015 gaf Forlagið einnig út þrautabók sem byggð er á fyrstu bókinni. Fimmta sagan um Maxímús Músíkús var samin að beiðni einnar af frægustu hljómsveitum heims, Los Angeles Philharmonic Orchestra, fyrir tónlistarhátíð þeirra, ''Reykjavík,'' í LA í apríl 2017. ''Maximus Musicus Explores Iceland'' var frumflutt á heimavelli LA Phil, í Walt Disney Concert Hall, fyrir um tíu þúsund áhorfendur á fernum tónleikum undir stjórn Daníels Bjarnasonar. Sögumaður var Unnur Eggertsdóttir. Verkið verður gefið út og flutt á tónleikum [[Sinfóníuhljómsveit Íslands|Sinfóníuhljómsveitar Íslands]] í Eldborg Hörpu haustið 2018. Bækurnar um Maxímús hafa verið gefnar út á þýsku, ensku, færeysku, kóresku, kínversku og portúgölsku auk þess að vera til í þýðingum á sænsku, norsku, dönsku og finnsku, hollensku, eistnesku og afrikaans.<ref name="sögueyjan">[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20110803191422/www.sagenhaftes-island.is/bok-manadarins/nr/2353 Maxímús Músíkús] Sögueyjan Ísland</ref> Verkefnið um Maxímús Músíkús var tilnefnt til evrópsku verðlaunanna YEAH! Young EARopean Award árið 2015 og brasilísku bókmenntaverðlaunanna Jabuti árið 2016. Höfundurinn, Hallfríður Ólafsdóttir, var tilnefnd til Samfélagsverðlauna Fréttablaðsins 2010, hlaut heiðursverðlaunin Eldhugi ársins 2017 og Riddarakross hinnar íslensku Fálkaorðu hinn 17. júní 2014 fyrir frumkvæði að tónlistaruppeldi æskufólks. == Bækurnar == Fyrsta bókin, ''Maxímús Músíkús heimsækir hljómsveitina,'' er saga um mús sem villist inn í tónlistarhús. Þar er heil sinfóníuhljómsveit að hefja æfingu og músin þvælist fyrir fótum hljóðfæraleikaranna góða stund á meðan þeir stilla hljóðfærin sín og gera sig klára. Um leið lærir Maxi hvað hljóðfærin heita og hvers konar hljóð þau gefa frá sér. Maxímús fylgist með æfingunni og gefst að lokum tækifæri til að hlusta á tónleika innanum prúðbúna tónleikagesti. Bókinni fylgir geisladiskur þar sem Valur Freyr Einarsson leikari les söguna og [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]] leikur tónverkin sem koma við sögu: Hátíðargjall fyrir hinn almenna borgara eftir Aaron Copland, Bolero eftir [[Maurice Ravel]], Fyrsta kafla Sinfóníu nr. 5 eftir [[Ludwig van Beethoven]] og Á Sprengisandi eftir [[Sigvaldi Kaldalóns|Sigvalda Kaldalóns]], ásamt Laginu hans Maxa eftir Hallfríði Ólafsdóttur. Hljómsveitastjóri er Rumon Gamba. Sinfóníuhljómsveitin hefur leikið verkið mörgum sinnum, á skólatónleikum, fjölskyldutónleikum, við opnun Hörpu, á Menningarnótt og á ferðum sínum um landið. Í bók tvö, ''Maxímús Músíkús trítlar í tónlistarskólann'', þvælist Maxímús óvart með fiðluleikara í tónlistarskóla og kynnist þar börnum sem leika á alls kyns hljóðfæri. Þar eru krakkar að æfa sig vegna þess að þau eiga að fá að koma fram með stórri sinfóníuhljómsveit. Með bókinni fylgir geisladiskur með sögunni og tónlistinni sem Maxímús kynnist í þetta sinn. Valur Freyr Einarsson leikari les söguna og [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]] leikur tónverkin sem við sögu koma: Ungverskur dans eftir Brahms, Skólakonsert eftir Frederich Seitz, Divertimento eftir Franz Joseph Haydn, Branle de la Torche eftir Michael Praetorius og Branle des Chevaux eftir Thoinot Arbeau, Gavotta eftir David Popper, Leikfangasinfónían eftir Edmund Angerer, Íslensk rímnadanslög eftir [[Jón Leifs]], ásamt Laginu hans Maxa eftir Hallfríði Ólafsdóttur. Hljómsveitarstjóri er Daníel Bjarnason. Í þriðju bókinni um Maxa, ''Maxímús Músíkús bjargar ballettinum'', sér Maxi börn dansa með sinfóníuhljómsveitinni. Hann ákveður að elta þau og athuga hvar þau hafi lært að dansa. Í listdansskólanum sér hann börnin æfa dansa við ævintýratónlist, lærir margt gagnlegt og eignast vin, ballettmúsina Petítu Pírúettu. Á endanum eru það svo mýsnar sem bjarga ballettinum þegar tvísýnt er um að stóra sýningin þeirra með hljómsveitinni geti hafist. Valur Freyr Einarsson leikari les söguna og [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]] leikur tónverkin sem við sögu koma: Pjotr Tsjaíkovskíj: Forleikur að ballettinum um Þyrnirós, Alexander Glasúnov: Veturinn, Maurice Ravel: Gæsamömmusvíta, Pjotr Tsjaíkovskíj: Dans úr ballettinum um [[Þyrnirós]] og [[Jórunn Viðar]]: Eldur, ásamt Laginu hans Maxa eftir Hallfríði Ólafsdóttur. Hljómsveitarstjóri er Bernharður Wilkinson. Fjórða bókin, ''Maxímús Músíkús kætist í kór,'' fjallar um það hvað það er gott að syngja. Maxímús Músíkús saknar heimahaganna þegar berin fara að vaxa á trjánum og langar að komast aftur upp í sveit í almennilegan berjamó. Þegar Maxi sér hóp af syngjandi börnum í tónlistarhúsinu og heyrir að þau séu á leið út úr bænum skellir hann sér með, í æfingabúðir fyrir kóra uppi í sveit. Maxi lendir í æsilegum eltingarleik við köttinn á bænum og gerir svo gæfumuninn í lífi systkina þegar heimþrá sækir að litlu kórsöngvurunum. Bókinni fylgir geisladiskur þar sem Valur Freyr Einarsson les söguna. Barna- og unglingakór Íslands flytur lögin sem við sögu koma ásamt [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]] undir stjórn Bernharðar Wilkinsonar: Hallfríður Ólafsdóttir: Lagið hans Maxa, Michael Praetorius: Viva la musica, Georges Bizet: Forleikur að Carmen, Georges Bizet: Söngur götubarnanna úr Carmen, Örlygur Benediktsson: Vaskur og félagar,  Örlygur Benediktsson: Hestavísur, Þóra Marteinsdóttir: Fimm erlend þjóðlög, Hej Igazitsad! (Ungverskt þjóðlag, úts. Lajos Bárdos), Tryggvi M. Baldvinsson: Þrjú íslensk þjóðlög, W. A. Mozart: Bona nox, Engelbert Humperdinck: Kvöldbæn, Gabriel Fauré: Cantique de Jean Racine (úts. Hildigunnur Rúnarsdóttir), Stefan Nilsson (1955): Þetta líf (Gabriellas Sång) (Úts. Hildigunnur Rúnarsdóttir) == Spil og tölvuleikir == [[Spilastokkur]] með 52 spilum. Þrír tónlistarleikir fyrir snertiskjá á iPad, iPod eða iPhone. *[https://web.archive.org/web/20101226094536/http://itunes.apple.com/us/app/maximus-musicus/id405353213?mt=8 Sjö smáleikir með Maxa, Maximus Musicus] *[https://web.archive.org/web/20101223055346/http://itunes.apple.com/us/app/maxis-holiday-piano/id407391930?mt=8 Jólalög með Maxa, Maxi's Holiday Piano] *[http://www.forlagid.is/?p=566225 Maxaleikur á vef Hörpu, Maxímús Músíkús hljómsveitastjóri í Hörpu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130224094927/http://www.forlagid.is/?p=566225 |date=2013-02-24 }} == Tónleikar == == Kynningarstarf == == Tenglar og heimildir == *[http://MaximusMusicus.com MaximusMusicus.com] *[https://www.facebook.com/pages/Maximus-Musicus/106870876016791 Maximus on facebook] *[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20110727191931/www.harpa.is/maximus Harpa.is] *[http://www.forlagid.is/?p=4933 Forlagið; Maxímús Músíkús heimsækir hljómsveitina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929224318/http://www.forlagid.is/?p=4933 |date=2011-09-29 }} *[http://www.forlagid.is/?p=566225 Forlagið; Maxímús Músíkús trítlar í tónlistarskólann] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130224094927/http://www.forlagid.is/?p=566225 |date=2013-02-24 }} *[[Hallfríður Ólafsdóttir|Hallfríður Ólafsdóttir, ARAM]] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur}} eikar lla4e3klv15v1o33zauxhtl7rd3mjha 0 107086 1980053 1977812 2026-09-23T20:54:53Z InternetArchiveBot 75347 Bætir við 1 bók til að [[Wikipedia:Sannreynanleikareglan|sannreyna]] (20260923)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1980053 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Curtis Mayfield.png|thumb|Curtis Mayfield í þýska sjónvarpinu 1972.]] '''Curtis Lee Mayfield''' (3. júní 1942 – 26. desember 1999) var bandarískur [[sálartónlist|sálar-]], [[rytmablús|R&B]] og [[fönk]]tónlistar[[söngvari]], [[gítar]]leikari, [[lagahöfundur]] og [[upptökustjóri]]. Hann varð þekktur fyrir texta sem fjölluðu um samfélagslegar aðstæður [[svartir Bandaríkjamenn|þeldökkra Bandaríkjamanna]] á tímum [[mannréttindabarátta blökkumanna í Bandaríkjunum|mannréttindabaráttu]]. Þessi tónlistarstefna var kölluð [[framsækin sálartónlist]].<ref>{{cite book|editor1=Bogdanov, Vladimir|editor2=Woodstra, Chris|editor3=Erlewine, Stephen Thomas|year=2001|title=All Music Guide: The Definitive Guide to Popular Music|url=https://archive.org/details/allmusicguidedef00bogd|publisher=Backbeat Books/All Media Guide|isbn=9780879306274}}</ref> Hann náði fyrst vinsældum með raddsveitinni [[The Impressions]] á [[1961-1970|7. áratug 20. aldar]] þar sem hann samdi smellina „Keep On Pushing“ og „People Get Ready“. Árið 1970 hóf hann sólótónlistarferil og gaf út smellinn „Move On Up“. Árið 1972 gaf hann út plötuna ''[[Super Fly (hljómplata)|Super Fly]]'' með lögum úr [[Super Fly (kvikmynd)|samnefndri kvikmynd]]. Þar voru smellir á borð við „Pusherman“, „Freddie's Dead“ og „Superfly“. Tveimur árum síðar samdi hann lög fyrir kvikmyndina ''[[Claudine (kvikmynd)|Claudine]]'' sem [[Gladys Knight & the Pips]] fluttu, þar á meðal smellinn „On And On“. Þann 13. ágúst 1990 féll ljósastæða á hann á tónleikum í [[Brooklyn]] með þeim afleiðingum að hann lamaðist frá hálsi.<ref>{{cite news|author=Phillips, Chuck|date=15. ágúst 1990|title=Curtis Mayfield Injured in Stage Accident|publisher=Los Angeles Times|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1990-08-15-ca-796-story.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20191101175515/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1990-08-15-ca-796-story.html|archive-date=November 1, 2019}}</ref> Þrátt fyrir það gaf hann út plötuna ''[[New World Order (hljómplata)|New World Order]]'' árið 1996. Hann hlaut [[Grammy Legend Award]] árið 1994 og [[Grammy Lifetime Achievement Award]] árið 1995.<ref>{{cite news|author=Thurber, Jon|date=December 27, 1999|title=Curtis Mayfield; R&B; Songwriter, Singer, Guitarist With Gospel Roots|publisher=Los Angeles Times|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-dec-27-mn-48071-story.html}}</ref> Hann lést af völdum [[sykursýki 2]], aðeins 57 ára gamall, árið 1999.<ref>{{cite news|author=Leigh, Spencer|date=December 28, 1999|title=Obituary: Curtis Mayfield|publisher=The Independent|url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-curtis-mayfield-1134844.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20191101175522/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-curtis-mayfield-1134844.html|archive-date=November 1, 2019}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur|æviágrip|tónlist}} {{DEFAULTSORT:Mayfield, Curtis}} {{fd|1942|1999}} [[Flokkur:Bandarískir tónlistarmenn]] [[Flokkur:Bandarískir upptökustjórar]] anot2736oh0by7g8x9dkgmav38wu9h8 0 107509 1979940 1870096 2026-09-23T12:49:46Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1979940 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Lauren Stamile | image = | imagesize = | caption = | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1976|9|12}} | location = [[Tulsa]], [[Oklahoma]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | birthname = | yearsactive = 1999 - | notable role = Liz Lombardi í ''Off Centre'' <br> Hjúkrunarkonan Rose í [[Grey's Anatomy]] <br> CIA fulltrúinn Kim Pearce í [[Burn Notice]] }} '''Lauren Stamile''' (fædd [[12. september]] [[1976]]) er [[Bandaríkin|bandarísk]] [[leikari|leikkona]] sem er þekktust fyrir hlutverk sín í [[Open Circle]], [[Grey's Anatomy]] og [[Burn Notice]]. == Einkalíf == Stamile er fædd og uppalin í [[Tulsa]], [[Oklahoma]]. Stundaði hún nám við [[Northwestern-háskóli |Northwestern-háskólann]] í leiklist og fluttist síðan til [[New York-borg|New York-borgar]] til þess að stunda leiklistina.<ref name=autogenerated1>http://www.tv.com/lauren-stamile/person/24886/biography{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Hefur hún verið gift Randall Zamcheck síðan 2009.<ref>[http://www.boston.com/ae/celebrity/articles/2009/04/28/lane_and_art_honor_pair_at_fund_raiser/?page=2 „'Grey's' actress weds in Sharon“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090503081208/http://www.boston.com/ae/celebrity/articles/2009/04/28/lane_and_art_honor_pair_at_fund_raiser/?page=2 |date=2009-05-03 }}, ''[[Boston.com]]'', 29. apríl 2009.</ref><ref>Rita Sherrow, [https://web.archive.org/web/20090325091009/http://www.tulsaworld.com/spot/article.aspx?subjectid=275&articleid=20090322_275_D2_Tulsas961363 „Tulsa actress lands new movie, fiancé“], ''[[Tulsa World]]'', 22. mars 2009.</ref> == Ferill == === Auglýsingar === Stamile hefur komið fram í auglýsingum fyrir ''Old Spice'', ''GM Holiday Spot'', ''Tassimo'' og [[Volkswagen]]. === Sjónvarp === Fyrsta sjónvarpshlutverk Stamile var árið 1999 í [[Law & Order: Special Victims Unit]]. Lék hún í ''Off Centre'' sem Liz Lombardi, frá 2001-2002. Hefur hún komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við [[CSI: Miami]], ''Tru Calling'', [[Boston Legal]], [[Numb3rs]], [[CSI: NY]] og [[Scrubs]]. Stamile hefur leikið stór gestahlutverk í [[Grey's Anatomy]] sem hjúkrunarkonan Rose og í [[Burn Notice]] sem CIA fulltrúinn Kim Pearce. === Kvikmyndir === Fyrsta kvikmyndahlutverk Stamile var árið 2000 í ''Something Sweet''. Hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við ''The Last Letter'', ''The Blue Tooth Virgin'' og ''Overnight''. == Kvikmyndir og sjónvarp == {{Dökkt þema ferill}} {| class="t-ferill"class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Kvikmyndir |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Kvikmynd ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |2000 |Something Sweet |Mel | |- |2000 |Follow Me Outside |Georgette | |- |2004 |The Last Letter |Ms. Paige | |- |2008 |Kissing Cousins |Liza | |- |2008 |The Blue Tooth Virgin |Rebecca | |- |2011 |Low Fidelity |Ann | |- |2012 |Overnight |Abby | |- |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Sjónvarp |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Titill ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1999 |[[Law & Order: Special Victims Unit]] |Sarah |Þáttur: Sophomore Jinx |- |2001 |The Dew Carey Show |Julie Baker |Þáttur: Drew and the Motorcycle |- |2001-2002 |Off Centre |Liz Lombardi |28 þættir |- |2003 |[[Without a Trace]] |Jessica |Þáttur: There Goes the Bride |- |2003 |[[CSI: Miami]] |Marie Heitzenrader |Þáttur: Spring Break |- |2003 |[[Strong Medicine]] |Marcie |Þáttur: Skin |- |2003 |[[The West Wing]] |C.J.S´S Aide |Þáttur: Disaster Relief |- |2004 |Married to the Kellys |Jill |Þáttur: Double Dating |- |2004 |Behind the Camera: The Unauthorized Story of Charlie's Angels |Kate Jackson |Sjónvarpsmynd |- |2004 |Cold Case |Abbey Lake |Þáttur: Late Returns |- |2004 |Tru Calling |Emma |Þáttur: Two Weddings and a Funeral |- |2004 |Summerland |Lauren Cooper |Þáttur: Into My Life |- |2004 |Girlfriends |Anya |Þáttur: L.A. Bound |- |2005 |Commited |Natalie |2 þættir |- |2005 |[[Crossing Jordan]] |Sarah Soble |Þáttur: Forget Me Not |- |2005 |Close to Home |Karla Miller |Þáttur: Parents on Trial |- |2005 |Kitchen Confidential |Julia |Þáttur: Rabbit Test |- |2006 |That Guy |Cassidy |Sjónvarpsmynd |- |2006 |[[Boston Legal]] |Audrey Pugliese |Þáttur: Ivan the Incorrible |- |2006 |[[Numb3rs]] |Kelly Johnston |Þáttur: Hardball |- |2006 |[[Criminal Minds]] |DEA fulltrúinn Bonnie Ryan |Þáttur: Lessons Learned |- |2007 |Rules of Engagement |Karen |Þáttur: Pilot |- |2007 |[[Heroes]] |Ms. Gerber |Þáttur: Chapter One ´Four Months Later...´ |- |2007 |[[CSI: NY]] |Amber Stanton |Þáttur: Commuted Sentences |- |2007 |[[Scrubs]] |Shannon |Þáttur: My Number One Doctor |- |2007-2008 |[[Grey´s Anatomy]] |Hjúkrunarkonan Rose |10 þættir |- |2009 |Alligator Point |Emma Lawson M.D. |Sjónvarpsmynd |- |2009 |Midnight Bayou |Lena Simone |Sjónvarpsmynd |- |2009-2010 |[[Community]] |Prófessorinn Michelle Slater |5 þættir |- |2010 |The Good Guys |Kiersten |Þáttur: Bait & Switch |- |2010 |Drop Dead Diva |Charlotte Perkins |Þáttur: Last Year´s Model |- |2010 |The Event |Molly Dixon |Þáttur: I Haven´t Told You Everything |- |2011 |Untitled Allan Loeb Project |Amy Cheever |Sjónvarpsmynd |- |2011 |[[Burn Notice]] |CIA fulltrúnn Kim Pearce |10 þættir |- |2012 |The Secret Circle |Lucy Gibbons |Þáttur: Medallion |} == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Lauren Stamile |mánuðurskoðað = 14. maí|árskoðað = 2012}} * {{imdb name|id= 0821836|name=Lauren Stamile}} == Tenglar == * {{imdb name|id= 0821836|name=Lauren Stamile}} [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Stamile, Lauren]] {{fe|1976|Stamile, Lauren}} l7blc0t6plv4cyojoamybxcd81hzesj 0 108882 1980037 1779152 2026-09-23T19:39:18Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980037 wikitext text/x-wiki [[Mynd:ReggieBush2005.jpg|thumb|right|200px|Reginald Alfred Bush, II, almennt kallaður Reggie Bush]] '''Reginald Alfred Bush, II''', almennt kallaður '''Reggie Bush''', (fæddur [[2. mars]] [[1985]] í Spring Valley, [[Kalifornía|Kaliforníu]]) er bandarískur ruðningsleikmaður sem spilar fyrir Detroit Lions. Hann vann Heisman bikarinn 2005 en hafnaði honum.<ref name="usatoday-100914">{{cite news|last=Smith|first=Erick|title=Reggie Bush announces he is giving back his Heisman Trophy|url=http://content.usatoday.com/communities/campusrivalry/post/2010/09/reggie-bush-announces-he-is-returing-his-heisman-trophy/1|accessdate=14. september 2010|newspaper=USA Today|date=14. september 2010}}</ref><ref name="nytimes-100914">Pennington, Bill. (2010-09-14) [http://www.nytimes.com/2010/09/15/sports/ncaafootball/15heisman.html?src=mv&ref=sports „Bush, Ineligible for '05, Returns His Heisman“]. ''New York Times''. 14. september 2010. Skoðað 3. nóvember 2011.</ref> Bush átti í ástarsambandi við Kim Kardishan frá árinu 2007 til 27. júlí 2009<ref>{{Cite news| title=The Saint and The Sinner|date=2009-4|publisher=GQ}}</ref> og frá 28. september, 2009<ref>{{cite web |url=http://www.people.com/people/article/0,,20308772,00.html |title=Kim Kardashian and Reggie Bush Are Back Together! |accessdate=30. september 2009 |archive-date=2009-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091001152926/http://www.people.com/people/article/0,,20308772,00.html |url-status=dead}}</ref> til mars 2010. == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimild == * {{wpheimild|titill=Reggie Bush|tungumál=en|mánuðurskoðað=13. ágúst|árskoðað=2012}} {{stubbur|æviágrip|íþrótt}} {{fe|1985|Bush, Reggie}} ji8n6ypmosckkuyfg1z60em7avn5byr 0 109098 1980041 1954686 2026-09-23T19:53:39Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980041 wikitext text/x-wiki [[Mynd:HellisheidiPowerStation01.jpg|thumb|right|300px| Hellisheiðarvirkjun. Margir af starfsmönnum RG unnu við uppbyggingu virkjunarinnar]] '''Reykjavik Geothermal ehf.''' (RG) er íslenskt fyrirtæki sem vinnur að rannsóknum og þróun [[Jarðhiti|jarðhitasvæða]], einkum [[Háhitasvæði|háhitasvæða]] til raforkuframleiðslu í þróunarlöndum. Fyrirtækið veitir veitir einnig ráðgjafarþjónustu í jarðhitanýtingu. Fyrirtækið var stofnað árið 2008 af einstaklingum úr íslenskum jarðhitageiranum sem hafa mikla reynslu af jarðhitavísindum, verkfræði, fjármögnun og stjórnun jarðhitanýtingar, sem og smíði [[Jarðvarmavirkjun|jarðvarmavirkjana]]. Hjá fyrirtækinu vinna um 30 manns. Velta félagsins er um hálfur milljarður kr. á ári. Fyrirtækið er í eigu stjórnenda RG og enskra og bandarískra fjárfesta. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru á Íslandi en RG rekur skrifstofur í [[New York-borg|New York]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], [[Addis Ababa]] í [[Eþíópía|Eþíópíu]], í [[Dúbæ]], [[Sameinuðu arabísku furstadæmin|Sameinuðu Arabísku furstadæmunum]] == Tengill == * [https://www.rg.is/ Vefur Reykjavik Geothermal - á ensku] == Heimildir == * [http://www.rg.is Vefur Reykjavik Geothermal], ágúst 2012- á ensku. * [http://www.bsigroup.com/en/Assessment-and-certification-services/Client-directory/CertificateClient-Directory-Search-Results/?pg=1&licencenumber=FM+563523&searchkey=licenceXeqX563523XandXcompanyXeqXReykjavik%20geothermal British Standards Institution 30. ágúst 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} BSI Vottun FM 563523. * [http://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2010/11/11/jardhitaverkefni_a_indlandi/ ''Morgunblaðið'' 11. nóvember 2010: „Jarðhitaverkefni á Indlandi“ — á ensku] * [http://www.mbl.is/frettir/innlent/2012/06/23/ekki_leyst_med_skuldsetningu/ ''Morgunblaðið'' 23. Júní 2012: „Ekki leyst með skuldsetningu“. Viðtal við Carl Hahn fyrrum forstjóra Volkswagen og varaformann jarðvarmafyrirtækisins Reykjavik Geothermal.] * [http://www.nopef.com/pages/eng/news/reykjavik-geothermal-invests-in-east-africa.php Vefur Norræna verkefnasjóðsins NOPEF: "Reykjavík Geothermal invests in East Africa" - á ensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120322102155/http://www.nopef.com/pages/eng/news/reykjavik-geothermal-invests-in-east-africa.php |date=2012-03-22 }} * [http://thinkgeoenergy.com/archives/7861 Vefurinn Thinkgeoenergy: "RusHydro and Reykjavik Geothermal sign geothermal cooperation agreement" - á ensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110618232835/http://thinkgeoenergy.com/archives/7861 |date=2011-06-18 }} * [http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=84584588 Vefurinn Bloomberg Businessweek: Company Overview of Reykjavik Geothermal - á ensku] {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.newenergyworldnetwork.com/investor-news/renewable-energy-news/by-region/europe/ambata-capital-partners-invests-in-reykjavik-geothermal.html Vefur NewEnergyWorldNetwork: "Ambata Capital Partners invests in Reykjavik Geothermal" - á ensku] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130130001213/http://www.newenergyworldnetwork.com/investor-news/renewable-energy-news/by-region/europe/ambata-capital-partners-invests-in-reykjavik-geothermal.html |date=2013-01-30 }} *[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20120919072136/visir.is/frettavidtal--taekifaeri-i-solu-a-jardhitathekkingu/article/2012708299941 Tækifæri í sölu á jarðhitaþekkingu“] Viðtal við forstjóra Reykjavik Geothermal í Fréttablaðinu -Markaðinum, 29. ágúst 2012. [[Flokkur:Íslensk fyrirtæki]] [[Flokkur:Íslensk orkufyrirtæki]] [[Flokkur:Orkuiðnaður]] {{S|2008}} 88acb2khcpxiwq9lz8p61hkwvnpruxw 0 114755 1979967 1683030 2026-09-23T14:35:07Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1979967 wikitext text/x-wiki '''Lýsigögn''' er tvírætt hugtak sem getur annars vegar átt við formgerð [[gögn|gagnakerfa]] (''structural metadata'') eða, eins og oftar er tilvikið, lýsingu á tilteknum gögnum (eða „gögn um gögn“). Með formgerð gagnakerfa er átt við að hönnuð sé grind, til þess að halda utan um gögn eins og í tilviki [[gagnagrunnur|gagnagrunna]]. Tilgangur lýsigagna er að auðvelda notanda að finna þau gögn sem hann leitar að. Lýsigögn eru því aðskilin eiginlegu gögnunum, til lýsingar á þeim. Þau eru samansafn ''[[eiginleiki|eiginleika]]'' sem hafa ákveðin ''[[Gildi (stærðfræði)|gildi]]''. == Tenglar == * [http://www.getty.edu/research/publications/electronic_publications/intrometadata/index.html Introduction to Metadata (Getty Research Institute)] * [http://neal-schuman.com/metadata-digital-collections/ Metadata for Digital Collections - A How-To-Do-It Manual By Steven J. Miller Companion Website] * [https://web.archive.org/web/20110909035947/http://www.against-the-grain.com/TOCFiles/v19-1_JodyPerkins.pdf ''Planning for Metadata: the Quick Tour''], grein eftir Jody Perkins bókasafnsfræðing. Birtist í vefritinu [http://www.against-the-grain.com Against the Grain] í febrúar 2007. * [http://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/handle/10125/337/0409CCQPlanningImplementing.pdf?sequence=1 ''Planning and Implementing a Metadata-Driven Digital Repository''], grein eftir Michael Chopey * [http://hdl.handle.net/1946/13350 ''Rafbækur og rafræn dreifing texta''], grein úr Rannsóknir í félagsvísindum XIII: Félags- og mannvísindadeild eftir Óla Gneista Sóleyjarson {{stubbur}} [[Flokkur:Bókasafns- og upplýsingafræði]] 2138kd3ghk21bb41uhloygw9mluz9te 0 115809 1980096 1924624 2026-09-24T03:51:21Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980096 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Willow Smith | búseta = | mynd = | myndastærð = 220px | myndatexti = Willow árið 2019 | fæðingarnafn = Willow Camille Reign Smith | fæðingardagur = {{Fæðingardagur og aldur|2000|10|31}} | fæðingarstaður = Los Angeles | dauðadagur = | dauðastaður = | orsök_dauða = | þekktur_fyrir = Söngkona,leikkona | starf = Tónlistarkona, leikkona | titill = | laun = | trú = | maki = | börn = | foreldrar = Will Smith og Jada Pinkett Smith | heimasíða =www.willowsmith.com | niðurmál = | hæð = | þyngd = }} '''Willow Camille Reign Smith''' (fædd [[31. október]] [[2000]]), einnig þekkt sem Willow er [[Bandaríkin|bandarísk]] söngkona, lagahöfundur, leikkona og dansari. Hún er dóttir leikaranna [[Will Smith]] og [[Jada Pinkett Smith]] og yngri systir leikarans og tónlistarmannsins [[Jaden Smith]]. Hún vakti fyrst athygli í myndinni [[I Am Legend (kvikmynd)|I Am Legend]] sem hún lék í ásamt föður sínum. Næsta hlutverk hennar var í myndinni ''[[Kit Kittredge: An American Girl]].'' Hún hlaut [[Young Artist Award]] fyrir leik sinn í henni. Willow byrjaði tónlistarferill sinn haustið 2010 þegar hún gaf út smáskífurnar „[[Whip My Hair]]“ árið 2010 og „[[21st Century Girl]]“ árið 2011. Hún varð yngsti tónlistarmaðurinn hjá útgáfufyrirtækinu [[Roc Nation]] árið 2010. „Whip My Hair“ komst í 11. sæti á [[Billboard Hot 100]]. Myndbandið við það lag var tilnefnt til [[BET verðlaunin|BET verðlaunanna]]<ref>{{Vefheimild|url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/happy-birthday-willow-smith-12-reasons-why-shes-cooler-than-most-of-us-20123110|titill=Happy birthday, Willow Smith! 12 reasons why she's cooler than most of us|höfundur=|útgefandi=|mánuður=|ár=|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref> sem myndband ársins árið 2011. Hún gaf út sína fyrstu plötu, ''[[Ardipithecus]]'' 11. desember 2015. [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Smith, Willow Camille Reign]] [[Flokkur:Bandarískar söngkonur|Smith, Willow Camille Reign]] == Barnæska == Willow Smith fæddist 31. október 2000 í [[Los Angeles]], [[Kalifornía|Kaliforníu]].<ref>{{Vefheimild|url=http://www.biography.com/people/willow-smith-17176480#awesm=~oFY6lR6mHtuBS3|titill=Willow Smith biography|höfundur=|útgefandi=|mánuður=|ár=|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref> Hún er dóttir leik- og tónlistarkonunnar [[Jada Pinkett Smith]] og leikara og tónlistarmanninum [[Will Smith]]. Hún á tvö eldri systkini: bróðir hennar [[Jaden Smith]], leikari og tónlistarmaður, og hálfbróðir hennar Willard Carroll „Trey“ Smith III, leikari og plötusnúður. Smith gekk í [[Sierra Canyon School|Sierra Canyon skólann]] í Los Angeles.<ref>{{cite news|url=http://www.people.com/people/article/0,,20163838,00.html|title=Will Smith: My Daughter Wants to Be Paris Hilton|last1=Orloff|first1=Brian|date=December 2, 2007|work=People|access-date=June 8, 2010|last2=Lazaruk|first2=Lauren|archive-date=janúar 17, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080117052321/http://www.people.com/people/article/0,,20163838,00.html|url-status=dead}}</ref> == Ferill == === 2007–2013: Willow kemst í sviðsljósið á leiklistar og tónlistarsviði === Willow byrjaði leikferil sinn í myndinni [[I Am Legend (kvikmynd)|I Am Legend]] þar sem hún lék ásamt föður sínum.<ref>{{Cite web|url=https://www.vanityfair.com/news/2010/06/jaden-smith-201006|title=Rising Son: The New Karate Kid|last=Smith|first=Krista|website=Vanity Fair|language=en-us|access-date=2021-01-03}}</ref> Næsta myndin sem hún lék í, [[Kit Kittredge: An American Girl|''Kit Kittredge: An American Girl'']],<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/will-smith-annie-jay-z/|title=Will Smith Planning 'Annie' Remake With Jay-Z|date=2011-01-20|website=ScreenRant|language=en-US|access-date=2021-01-03}}</ref> kom út 2. júlí 2008. Árið 2008 talsetti hún fyrir unga Gloríu í Madagascar: Escape 2 Africa, þar sem móðir hennar [[Jada Pinkett Smith|Jada]] talaði fyrir eldri Gloríu. Í júní 2009 tilkynnti Jada Pinkett Smith, móðir Willow í viðtali í sjónvarpsþættinum ''[[Lopez Tonight]],'' að Willow myndi gefa út sína fyrstu plötu. Willow gaf síðan út sína fyrstu smáskífu „[[Whip My Hair]]“ sem varð mjög vinsæl í Bandaríkjunum. Skömmu seinna tilkynnti Willow sína næstu smáskífu „[[21st Century Girl]]”. Daginn eftir að hafa frumflutt lagið í sjónvarpsþættinum ''[[The Oprah Winfrey Show]] ,'' gaf hún það út 3. febrúar 2011. Myndbandið kom út 9. mars 2011. 20. janúar 2011 tilkynnti Will Smith að hann ætlaði sér að endurgera Broadway söngleikinn ''Annie'' í kvikmyndarformi þar sem Willow myndi leika titilhlutverkið. <ref>{{Cite web|url=https://ew.com/article/2013/02/24/quvenzhane-wallis-to-star-in-annie-musical/|title=Quvenzhané Wallis to star in new big-screen 'Annie'|website=EW.com|language=EN|access-date=2021-01-03|archive-date=2021-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114041124/https://ew.com/article/2013/02/24/quvenzhane-wallis-to-star-in-annie-musical/|url-status=dead}}</ref>Þrátt fyrir það var Willow talin of gömul fyrir hlutverkið og í febrúar 2013 fékk Quvenzhané Wallis hlutverkið.<ref>{{Cite web|url=https://www.huffpost.com/|title=HuffPost - Breaking News, U.S. and World News|website=HuffPost|language=en|access-date=2021-01-03}}</ref> 6. október 2011 kom lagið „Fireball“, út í samstarfi með rapparanum [[Nicki Minaj]]. Fireball stóð ekki undir væntingum og komst ekki í neina vinsældarlista í Bandaríkjunum. Framleiðandi Willow tilkynnti að vinnslu á fyrstu plötunni hennar væri nánast lokið. Hann sagði einnig að platan væri í svipuðum stíl og „Whip My Hair”. Titill plötunnar var seinna sagður vera ''Knees and Elbows.''<ref>{{Cite web|url=http://www.teen.com/2012/05/02/news/entertainment-news/willow-smith-do-it-like-me-rockstar-video/|title=Willow Smith Do It Like Me (Rockstar) Music Video {{!}} Teen.com|date=2013-06-25|website=web.archive.org|access-date=2021-01-03|archive-date=2013-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20130625120145/http://www.teen.com/2012/05/02/news/entertainment-news/willow-smith-do-it-like-me-rockstar-video/|url-status=unfit}}</ref> Hún átti að koma út í kringum apríl 2012 en seinna var tilkynnt að útgáfu væri frestað. 1. maí 2012 gaf hún út tónlistarmyndband við lagið „Do it Like Me (Rockstar)“.<ref>{{Cite web|url=https://www.eonline.com/news/437299/willow-smith-s-summer-fling-video-is-full-of-fake-accents-dancing-young-love-watch-now|title=Willow Smith's "Summer Fling" Video Is Full of Fake Accents, Dancing & Young Love—Watch Now!|date=Tue Jul 09 02:29:00 GMT+0 2013|website=E! Online|access-date=2021-01-03}}</ref> 2. júlí 2012 frumsýndi Smith tónlistarmyndbandið við lagið „I Am Me“ á [[BET verðlaunin|BET verðlaununum.]] 17. júlí sama ár gaf hún út sína fjórðu smáskífu „I Am Me“ á [[iTunes]] og [[Amazon.com|Amazon]]. ''Knees and Elbows'' hefur enn ekki verið gefin út og hefur líklegast orðið að yfirgefnu verkefni. Sumarið 2013 byrjuðu Willow og DJ Fabrega samstarf sem kallaðist „Melodic Chaotic“. „The Intro“ var það fyrsta sem þau gáfu út undir því nafni. „Summer Fling“ var svo annað og kom út 6. júlí 2013. Myndbandinu var leikstýrt af Willow og Mike Vargas sem hafði áður leikstýrt myndbandinu hennar fyrir „I Am Me“. Lagið Summer Fling hefur verið gagnrýnt fyrir óviðeigandi notkun á orðinu „fling.“ og eftirlíkingu hennar á breskum hreimi.<ref>{{Cite web|url=https://jezebel.com/willow-smith-and-her-fake-accent-have-a-blast-in-summe-698952750|title=Willow Smith and Her Fake Accent Have a Blast in ‘Summer Fling’ Video|website=Jezebel|language=en-us|access-date=2021-01-03}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.crushable.com/2013/07/08/entertainment/willow-smith-song-summer-fling-melodic-chaotic-video/|title=Willow Smith Debuts Video For Song Summer Fling, Fakes British Accent|date=2013-11-20|website=web.archive.org|access-date=2021-01-03|archive-date=2013-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20131120053356/http://www.crushable.com/2013/07/08/entertainment/willow-smith-song-summer-fling-melodic-chaotic-video/|url-status=unfit}}</ref> <ref>{{cite magazine|url=http://www.rap-up.com/2013/09/16/willow-smith-performs-summer-fling-on-the-queen-latifah-show/|title=Willow Smith Performs 'Summer Fling' on 'The Queen Latifah Show'|magazine=Rap-Up|access-date=June 1, 2014|archive-date=september 8, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140908134905/http://www.rap-up.com/2013/09/16/willow-smith-performs-summer-fling-on-the-queen-latifah-show/|url-status=dead}}</ref>16. september 2013 flutti Willow lagið „Summer Fling“ í sjónvarpsþættinum ''[[The Queen Latifah Show.]]'' Á meðan flutningi stóð sagði hún: „Til þess að útskýra nánar, þýðir orðið ''fling'' eitthvað sem endist ekki lengi ... og þetta lag er tileinkað öllum börnum í heiminum sem finnst sumarið aldrei endast nógu lengi. “ === 2014–2018: ''3'', ''Ardipithecus'' og ''The 1st'' === 24. október 2014 var tilkynnt af Willow og FADER að hún myndi gefa út fyrstu [[Stuttskífa|stuttskífu]] sína „3“ 31. október 2014. Sama dag hélt hún tónleika í [[New York-borg|New York borg]] í FADER tjaldinu þar sem hún flutti lög af stuttskífunni, þ.á.m „8“, „9“ og lagið „5“ sem hún flutti með bróður sínum. Hún flutti einnig lagið „Summer Fling“, og nýja útgáfu af vinsæla laginu „Whip My Hair“. Willow gaf út [[Smáskífa|smáskífuna]] „ F Q-C #7“ 7. maí 2015.<ref>{{Citation|title=F Q-C # 7 - Single by WILLOW|url=https://music.apple.com/us/album/f-q-c-7-single/1445285302|language=en-us|access-date=2021-01-03}}</ref> Tónlistarmyndband kom út samdægurs á [[Vevo]]. <ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mcvjHpDMNoI|title=Willow - F Q-C #7 - YouTube|date=2015-05-27|website=web.archive.org|access-date=2021-01-03|archive-date=2015-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527142536/https://www.youtube.com/watch?v=mcvjHpDMNoI|url-status=unfit}}</ref> Eftir útgáfuna á tónlistarmyndbandi við lagið „Why Don't You Cry“ <ref>{{Cite web|url=https://i-d.vice.com/en_us/article/a3g47b/world-premiere-watch-willow-smiths-new-video-why-dont-you-cry|title=world premiere: watch willow smith’s new video 'why don’t you cry'|last=Staff|first=i-D.|date=2015-09-17|website=i-D|language=en|access-date=2021-01-03|archive-date=2020-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027003837/https://i-d.vice.com/en_us/article/a3g47b/world-premiere-watch-willow-smiths-new-video-why-dont-you-cry|url-status=dead}}</ref>gaf Willow út fyrstu plötuna sína ''[[Ardipithecus]]'' þann 11. desember 2015.<ref>{{Citation|title=ARDIPITHECUS by WILLOW|url=https://music.apple.com/us/album/ardipithecus/1440923499|language=en-us|access-date=2021-01-03}}</ref> Til útskýringar um titil plötunnar sagði Willow: „[[Ardipithecus Ramidus]] (sic) [[Sahelanthropus tchadensis]] er vísindalegt heiti yfir fyrstu steingervingana af mannætt sem fundnir voru á jörðinni. Ég vildi nefna tónlistarsamsetningu mína eftir því vegna þess að á meðan ég var að semja þessi lög var ég í svo miklu breytingarástandi. Ég gróf djúpt í jarðvegi hjartans míns og fann búta og hluta af mínu forna sjálfi sem segir sögur sem enduðu á því að verða textarnir við þessi lög.“ <ref>{{Vefheimild|url=https://www.nme.com/news/willow-smith/90285|titill=Willow Smith surprise releases debut album|höfundur=|útgefandi=|mánuður=|ár=|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref> Á 17 ára afmælisdeginum sínum, 31. október 2017 gaf hún út sína aðra plötu ''The 1st'' sem hefur fengið mikil hrós fyrir tónlistarþróun þess, þá sérstaklega getu Willow að skapa tónlist sem fetar í spor forvera hennar í R&B af [[10. áratugurinn|10. áratugnum]], þrátt fyrir að hafa ekki verið á lífi á þeim tíma.<ref>{{Cite web|url=https://pitchfork.com/reviews/albums/willow-the-1st/|title=Willow: The 1st|website=Pitchfork|language=en|access-date=2021-01-03}}</ref> Hún fór í tónlistarferðalag eftir útgáfu plötunnar ásamt Jhene Aiko, St. Beauty, Kodie Shane og Kitty Cash út árið 2017.<ref>{{Cite web|url=https://www.rap-up.com/2017/10/11/jhene-aiko-trip-tour-dates/|title=Jhené Aiko Announces 'Trip' Tour with Willow Smith|website=Rap-Up|language=en-US|access-date=2021-01-03}}</ref> Ásamt móður sinni og ömmu, Adrienne Banfield-Norris, stjórnar Willow vefþættinum ''Red Table Talk'' sem hlaut henni tilnefningu til [[Daytime Emmy verðlaunin|Daytime Emmy verðlaunanna]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.washingtonpost.com/arts-entertainment/2018/10/29/understated-genius-jada-pinkett-smiths-red-table-talk/|titill=The understated genius of Jada Pinkett-Smith's Red Table Talk|höfundur=|útgefandi=|mánuður=|ár=|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/daytime-emmy-awards-2020-full-list-nominees-1289414|title=Daytime Emmy Awards: 'General Hospital' Tops Nominations {{!}} Hollywood Reporter|website=www.hollywoodreporter.com|access-date=2021-01-03}}</ref> === 2019 – nútíð: ''Willow'' og ''The Anxiety'' === 24. júní 2019 tilkynnti Willow Smith sína þriðju plötu, ''[[Willow]].'' Platan kom út 19. júlí 2019 og var framleitt í sameiningu af Willow sjálfri og Tyler Cole.<ref>{{Cite web|url=https://defpen.com/willow-smith-announces-new-album-mini-tour/|title=Willow Smith Announces New Album and Mini-Tour|date=2019-06-25|website=Def Pen|language=en-US|access-date=2021-01-03}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Tvíeykið gaf út plötu saman sem ber titilinn ''The Anxiety'' árið 2020. == Einkalíf == Í júní 2019 kom Willow út úr skápnum sem [[tvíkynhneigð]] og sagði, „Ég elska menn og konur jafnt.“ Hún minntist einnig á stuðning sinn við [[:en:Polyamory|fjölbreytileg sambönd]] og löngun hennar í að vera í slíku sambandi. <ref>{{Cite web|url=https://www.pride.com/comingout/2019/6/25/willow-smith-comes-out-i-love-men-and-women-equally|title=Willow Smith Comes Out: 'I Love Men and Women Equally'|date=2019-06-25|website=www.pride.com|language=en|access-date=2021-01-03}}</ref> == Tónlistarferill == === Breiðskífur === * ''[[:en:Ardipithecus_(album)|Ardipithecus]]'' (2015) * ''[[:en:The_1st_(album)|The 1st]]'' (2017) * ''[[:en:Willow_(album)|Willow]]'' (2019) * ''The Anxiety'' (2020)<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2020/03/14/entertainment/willow-smith-tyler-cole-the-anxiety-trnd/index.html|title=Willow Smith and Tyler Cole release new album 'The Anxiety' after spending 24 hours in a museum|last=Asmelash|first=Leah|website=CNN}}</ref> === Stuttskífur (EP) === * ''R I S E'' (2020) {{small|(ásamt [[Jahnavi Harrison]])}} == Kvikmyndar og sjónvarpsferill == {| class="wikitable" style="text-align:left;" !Ártal !Titill !Hlutverk !Athugasemdir |- |2007 |''[[:en:I_Am_Legend_(film)|I Am Legend]]'' |Marley Neville<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com/entertainment/Movies/article/281904|title=Will Smith goes it alone|last=Howell|first=Peter|date=December 3, 2007|work=Toronto Star|access-date=June 8, 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/life/people/2007-12-11-legend-premiere_N.htm|title='Legend' premiere has that Smith family vibe|last=Freydkin|first=Donna|date=December 11, 2007|work=USA Today|access-date=June 8, 2010}}</ref> | |- | rowspan="2" |2008 |''[[:en:Kit_Kittredge:_An_American_Girl|Kit Kittredge: An American Girl]]'' |Countee Garby | |- |''[[:en:Madagascar:_Escape_2_Africa|Madagascar: Escape 2 Africa]]'' |[[:en:Gloria_(Madagascar)|Baby Gloria]] (rödd) | |- |2009 |''[[:en:Merry_Madagascar|Merry Madagascar]]'' |Abby (rödd) |Sjónvarpsmynd |- |2009–2010 |''[[:en:True_Jackson,_VP|True Jackson, VP]]'' |Young True<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=7dnxyPztFm4&feature=channel_page don't forget "testing true"! :)]. [[Ashley Argota]], [[YouTube]], a.k.a. ashargota (official YouTube channel). 1:42 minutes in. "Willow Smith, who is [[Will Smith]]'s daughter, is going to be playing Young True."</ref> |tveir þættir |- |2017 |''[[:en:Neo_Yokio|Neo Yokio]]'' |Helenist (rödd) |Þáttur: „O, the Helenists“ |- |2018 |''[[:en:Adventure_Time|Adventure Time]]'' |Beth the Pup Princess (rödd) |Þáttur: „[[:en:Come_Along_with_Me_(Adventure_Time)|Come Along with Me]]“ |- |2018–nútíð |''[[:en:Red_Table_Talk|Red Table Talk]]'' |Hún sjálf |Þáttarstjórnandi; 37 þættir |} == Verðlaun og tilnefningar == {| class="wikitable" !Ártal !Verðlaun !Flokkur !Tilnefning !Niðurstöður |- |2008 | rowspan="2" |[[:en:Young_Artist_Awards|Young Artist Awards]] |Besti árangur leikkonu í kvikmynd (Ung leikkona tíu ára eða yngri) |[[I Am Legend (kvikmynd)|''I Am Legend'']] |Tilnefnd |- |2009 |Besti árangur í kvikmynd (Ungur leikhópur) |''[[Kit Kittredge: An American Girl]]'' |Vann |- |2010 |[[:en:Annie_Award|Annie Award]] |Talsetning í sjónvarpsframleiðslu. |[[Merry Madagascar|''Merry Madagascar'']] |Tilnefnd |- | rowspan="7" |2011 |VirtuaMagazine Awards |Besti nýji tónlistarmaðurinn | rowspan="2" |Hún sjálf |Vann |- | rowspan="2" |[[:en:NAACP_Image_Award|NAACP Image Award]]<ref>{{cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/gossip/2011/03/willow-smith-video-21st-century-girl-tyler-perry-naacp.html|title='21st Century Girl' Willow Smith wins new-artist NAACP Image Award|last=D'Zurilla|first=Christie|date=March 7, 2011|work=[[Los Angeles Times]]|access-date=March 8, 2011|publisher=[[Tribune Company]]}}</ref> |Framúrskarandi nýr tónlistarmaður| Framúrskarandi nýr tónlistamaður |Vann |- |Framúrskarandi tónlistarmyndband | rowspan="4" |„[[:en:Whip_My_Hair|Whip My Hair]]“ |Tilnefnd |- |[[:en:O_Music_Awards|O Music Awards]] |Vinsælasta myndbandið| Vinsælasta myndbandið |Vann |- | rowspan="4" |[[:en:BET_Awards|BET Awards]] |Myndband ársins| Myndband ársins |Tilnefnd |- |Besti nýji tónlistarmaðurinn| Besti nýji tónlistarmaðurinn |Tilnefnd |- | rowspan="2" |YoungStar verðlaunin |Hún sjálf <small>(vann ásamt Jaden Smith)</small>| Hún sjálf (vann ásamt Jaden Smith) |Vann |- | rowspan="2" |2012 |Hún sjálf| Hún sjálf |Tilnefnd |- | rowspan="2" |MP3 Music Awards | rowspan="2" |BTM verðlaunin |„Fireball“ (ásamt [[Nicki Minaj]]) |Tilnefnd |- |2013 |„I Am Me“| „[[I Am Me]]“ |Vann |- |2014 |[[:en:Vevo|VEVOCertifiedAwards]] |100,000,000 áhorf |„Whip My Hair“| „[[Whip My Hair]]“ |Vann |- |2016 |Tískuverðlaun 2016 |Ný tískutákn |Hún sjálf <small>(vann ásamt Jaden Smith)</small>| Hún sjálf (vann ásamt Jaden Smith) |Vann |- |2020 |[[:en:47th_Daytime_Emmy_Awards|Daytime Emmy Awards]]<ref name="emmys2">{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/daytime-emmy-awards-2020-full-list-nominees-1289414|title=Daytime Emmy Awards: 'General Hospital' Tops Nominations|last=Nordyke|first=Kimberly|last2=Howard|first2=Annie|date=2020-05-22|website=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=2020-05-22}}</ref> |Framúrskarandi þáttarstjórnandi upplýsandi sjónvarpsþáttar |''[[Red Table Talk]]'' |Tilnefnd |} == Tilvísanir == <references /> {{DEFAULTSORT:Smith, Willow}} {{f|2000}} [[Flokkur:Leikkonur frá Los Angeles]] qz84udpd1i5nskrle6p6fhcxhljijj1 0 116110 1980025 1870112 2026-09-23T18:22:52Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980025 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Phillip P. Keene | image = | imagesize = 250px | caption = | birthdate = [[5. september]] | yearsactive = 2004 - | notable role = Buzz Watson í [[The Closer]] og [[Major Crimes]] }} '''Phillip P. Keene''' (fæddur [[5. september]]<ref>[http://greginhollywood.com/happy-birthday-to-phillip-p-keene-3-73614 Afmælisgrein um Phillip P. Keene á GREGINHOLLYWOOD.com síðunni]</ref>) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[leikari]] sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í [[The Closer]] og [[Major Crimes]]. == Einkalíf == Keene lærði sögu og listasögu við [[Kaliforníuháskóli í Los Angeles|Kaliforníuháskólann í Los Angeles]] og talar [[Spænska|spænsku]] og [[Þýska|þýsku]]. Keene tók leiklistartíma hjá Howard Fine, Heidi Davis, Margie Haber og Tony Sepulveda.<ref>{{cite web |url=http://www.tntdrama.com/series/closer/castcrew/?contentId=40280 |title=Ferill Philipp P. Keene á &#91;&#91;The Closer&#93;&#93; heimasíðunni á TNT sjónvarpsstöðinni |access-date=2013-05-10 |archive-date=2014-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140301145046/http://www.tntdrama.com/series/closer/castcrew/?contentId=40280 |url-status=dead }}</ref> Keene er samkynhneigður og hefur síðan 2013 verið giftur James Duff höfundinum að [[The Closer]]. <ref>[http://www.imdb.com/name/nm1620696/bio Ævisaga Phillip P. Keene á IMDB síðunni]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.tvguide.com/celebrities/phillip-p-keene/bio/294530 |title=Ævisaga Phillip P. Keene á TVGUIDE.Com síðunni |access-date=2013-05-10 |archive-date=2013-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021044740/http://www.tvguide.com/celebrities/phillip-p-keene/bio/294530 |url-status=dead}}</ref><ref>[http://greginhollywood.com/happy-birthday-to-phillip-p-keene-3-73614 Grein um Phillip P. Keene á GREGINHOLLYWOOD.com síðunni]</ref> == Ferill == === Sjónvarp === Fyrsta sjónvarpshlutverk Keenes var árið 2004 í sjónvarpsþættinum ''The D.A.''. Keene hefur síðan 2005 leikið eftirlitsmyndavélamanninn Buzz Watson í [[The Closer]] til ársins 2012 og síðan í [[Major Crimes]] frá 2012. === Kvikmyndir === Keene hefur til þessa leikið í tveimur kvikmyndum [[The Truth is Underrated]] og [[I am Death]]. == Kvikmyndir og sjónvarp == {{Dökkt þema ferill}} {| class="t-ferill"class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Kvikmyndir |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Kvikmynd ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |2008 |The Truth IS Underrated |Jonah | |- |2011 |I Am Death |Greg Meyers |Í eftirvinnslu |- |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Sjónvarp |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Titill ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |2004 |The D.A. |Blaðamaður nr. 2 |Þáttur: The People vs. Sergius Kovinsky |- |2005-2012 |[[The Closer]] |Buzz Watson |108 þættir |- |2012-til dags |[[Major Crimes]] |Buzz Watson |48 þættir |} == Verðlaun og tilnefningar == '''[[Screen Actors Guild-verðlaun]]''' * 2011: Tilnefndur sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir [[The Closer]]. * 2010: Tilnefndur sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir [[The Closer]]. * 2009: Tilnefndur sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir [[The Closer]]. * 2008: Tilnefndur sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir [[The Closer]]. == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Phillip P. Keene|mánuðurskoðað = 10. maí|árskoðað = 2013}} * {{imdb name|id= 1620696|name=Philipp P. Keene}} == Tenglar == * {{imdb name|id= 1620696|name=Phillip P. Keene}} * [https://web.archive.org/web/20131021044740/http://www.tvguide.com/celebrities/phillip-p-keene/bio/294530 Phillip P. Keene á TVGUIDE.com síðunni] * [http://www.tntdrama.com/series/closer/castcrew/?contentId=40280 Ferill Philipp P. Keene á [[The Closer]] heimasíðunni á TNT sjónvarpsstöðinni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140301145046/http://www.tntdrama.com/series/closer/castcrew/?contentId=40280 |date=2014-03-01 }} [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Keene,Phillip P.]] a5l8qeyk8bgxa3lgeqedtutvccbwqwy 0 118191 1980001 1905851 2026-09-23T16:18:27Z TKSnaevarr 53243 /* Kvikmyndir */ 1980001 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Allison Janney | image = Allison Janney4crop.jpg | imagesize = 250px | caption = Janney á ''The Heart Truth'' tískusýningunni, 2008 | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1959|11|19}} | location = [[Boston]], [[Massachusetts]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | birthname = | yearsactive = 1989- | notable role = C.J. Cregg í [[The West Wing]] <br> Barbara Fitts í [[American Beauty]] <br> Peach í [[Leitin að Nemo]] <br> Bren MacGuff í [[Juno]] }} '''Allison Janney''' (fædd Allison Brooks Janney [[19. nóvember]], [[1959]]) er [[Bandaríkin|bandarísk]] [[leikari|leikkona]] sem er þekktust fyrir hlutverk sín í [[The West Wing]], [[Leitin að Nemo]], [[Juno]] og [[American Beauty]]. == Einkalíf == Janney fæddist í [[Boston]], [[Massachusetts]] en ólst upp í [[Dayton]], [[Ohio]]<ref>[http://emmytvlegends.org/interviews/people/allison-janney# Emmyviðtal við Allison Janney um leiklistarferil hennar]</ref>. Hún er af [[England|enskum]] og [[Þýskaland|þýskum]] uppruna.<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0005049/bio Ævisaga Allison Janney á IMDB síðunni]</ref> Janney stundaði nám við ''Kenyon College'' í [[Gambier]], [[Ohio]] þaðan sem hún útskrifaðist með gráðu í drama. Þegar hún var við nám þá svaraði hún auglýsingu fyrir leikrit sem átti að setja upp í leikstjórn [[Paul Newman]]. Janney var ýtt áfram af Newman og konu hans [[Joanne Woodward]] að halda áfram leiklistinni.<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0005049/bio Ævisaga Allison Janney á IMDB síðunni]</ref> Stundaði hún síðan leiklistarnám við ''Neighborhood Playhouse School of the Theatre'' í [[New York-borg]] og ''Royal Academy of Dramatic Art'' í [[London]] <ref>[http://www.imdb.com/name/nm0005049/bio Ævisaga Allison Janney á IMDB síðunni]</ref>. == Ferill == === Leikhús === Fyrsta leikhúsverk Janney var árið 1986-87 í ''Citizen Tom Paine''. Hefur hún síðan þá komið fram í leikritum á borð við ''Breaking Up'', ''Blue Window'', ''Present Laughter'' og ''9 to 5''. === Sjónvarp === Fyrsta sjónvarpshlutverk Janney var árið 1991 í [[Morton & Hayes]]. Árið 1993 var henni boðið hlutverk í sjónvarpsóperunni [[Leiðarljós]]i sem Ginger sem hún lék til ársins 1995. Síðan þá hefur hún verið með gestahlutverk í þáttum á borð við [[New York Undercover]], [[Cosby]], [[Frasier]], [[Two and a Half Men]], [[Lost]] og [[Veep]]. Janney lék fréttaritarann og síðan starfsmannstjórann C.J. Cregg í dramaþættinum [[The West Wing]] frá 1999-2006. Fyrir hlutverk sitt sem C.J. Cregg þá vann Janney fjögur [[Emmy]] verðlaun og tvenn [[Screen Actors Guild]] verðlaun. === Kvikmyndir === Fyrsta kvikmyndahlutverk Janney var árið 1989 í [[Who Shot Patakango]]. Síðan þá hefur hún komið fram í kvikmyndum á borð við [[Wolf]], [[Big Night]], [[The Ice Storm]], [[Primary Colors]], [[10 Things I Hate About You]], [[Nurse Betty]] og [[Winter Solstice]]. Árið 1999 lék Janney í [[Óskarsverðlaunin|óskarsverðlaunamyndinni]] [[American Beauty]] á móti [[Kevin Spacey]], [[Annette Bening]], þar sem hún lék Barbara Fitts eiginkonu [[Chris Cooper]]. Janney talaði inn á fyrir persónuna Peach í [[Leitin að Nemo|Leitinni að Nemo]]. Lék hún einnig í [[Juno]] á móti [[Ellen Page]] og [[J.K. Simmons]] árið 2007. Sama ár lék hún í söngleikjamyndinni [[Hairspray]] á móti [[John Travolta]], [[Michelle Pfeiffer]] og [[Christopher Walken]]. == Kvikmyndir og sjónvarp == {{Dökkt þema ferill}} {| class="t-ferill"class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Kvikmyndir |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Kvikmynd ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1989 |Who Show Patakango? |Miss Penny | |- |1994 |Dead Funny |Jennifer | |- |1994 |The Cowboy Way |NYPD tölvufræðingur | |- |1994 |Wolf |Veislugestur | |- |1994 |Miracle on 34th Street |Kona í jólabúð | |- |1995 |Heading Home |ónefnt hlutverk | |- |1996 |Rescuing Desire |Betsy | |- |1996 |Walking and Talking |Gum Puller | |- |1996 |Flux |Heather | |- |1996 |Big Night |Ann | |- |1996 |Faithful |Sölukona | |- |1996 |The Associate |Sandy | |- |1997 |Anita Liberty |Kvensjúkdómalæknir | |- |1997 |Private Parts |Dee Dee | |- |1997 |The Ice Storm |Dot Halford | |- |1997 |Julian Po |Lilah Leech | |- |1998 |Primary Colors |Miss Walsh | |- |1998 |The Objecet of My Affection |Constance Miller | |- |1998 |The Impostors |Maxine | |- |1998 |Six Days Seven Nights |Marjorie, yfirmaður Robins | |- |1998 |Celebrity |Evelyn Isaacs | |- |1999 |10 Things I Hate About You |Ms. Perky | |- |1999 |Drop Dead Gorgeous |Loretta | |- |1999 |American Beauty |Barbara Fitts | |- |1999 |The Debtors |ónefnt hlutverk | |- |2000 |Leaving Drew |Paula | |- |2000 |Auto Motives |Grechen | |- |2000 |Nurse Betty |Lyle Branch | |- |2002 |Rooftop Kisses |Melissa | |- |2002 |The Hours |Sally Lester | |- |2003 |[[Leitin að Nemo]] |Peach | |- |2003 |How to Deal |Lydia Martin | |- |2003 |Chicken Party |Barbara Strasser | |- |2004 |Winter Solstice |Molly Ripkin | |- |2005 |Strangers with Candy |Alice | |- |2005 |The Chumscrubber |Allie Stiffle | |- |2005 |Piccadilly Jim |Eugenia Crocker | |- |2005 |Our Very Own |Joan Whitfield | |- |2006 |Over the Hedge |Gladys | |- |2007 |Hairspray |Prudy Pingleton | |- |2007 |[[Juno]] |Bren MacGuff | |- |2008 |Pretty Ugly People |Suzanne | |- |2008 |Prop 8: The Musical |Eiginkona leiðtoga Prop 8 | |- |2009 |Away We Go |Lily | |- |2009 |Life During Wartime |Trish | |- |2011 |Star Tours: The Adventures Continue |Aly San San |Talaði inn á |- |2011 |The Help | Charlotte Phelan | |- |2011 |The Oranges |Cathy | |- |2011 |Margaret |Monica Patterson | |- |2012 |Liberal Arts |Prófessor Judith Fairfield | |- |2012 |A Thousand Words |Samantha Davis | |- |2012 |Struck by Lightning |Sheryl Phillips | |- |2012 |Walk & Talk: The West Wing Reunion |C.J. Cregg | |- |2012 |Celia |Celia | |- |2013 |Touchy Feely |Bronwyn | |- |2013 |The Way Way Back |Betty | |- |2013 |Trust Me |ónefnt hlutverk | |- |2013 |Bad Words |ónefnt hlutverk | |- |2013 |Light Years |Stjörnufræðingur |Kvikmyndatökum lokið |- |2013 |Days and Nights |Elizabeth |Í eftirvinnslu |- |2014 |Tammy |ónefnt hlutverk |Í eftirvinnslu |- |2014 |Mr. Peabody & Sherman |Mrs. Grunion |Talaði inn á <br> Kvikmyndatökur í gangi |- |2014 |A Book of Common Prayer |Grace Strasser-Mendana |Í frumvinnslu |- |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Sjónvarp |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Titill ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1991 |Morton & Hayes |Beatrice Caldicott/Mrs. Morton |2 þættir |- |1993 |Blind Spot |Doreen |Sjónvarpsmynd |- |1993-1995 |[[Leiðarljós]] |Ginger |ónefndir þættir |- |1992-1994 |Law & Order |Ann Madsen/Nora |2 þættir |- |1995 |The Wright Verdicts |Aðstoðarsaksóknarinn Alice Klein |Þáttur: Sins of the Father |- |1995 |New York Undercover |Vivian |Þáttur: Digital Underground |- |1996 |Aliens in the Family |Skólastjórinn Sherman |Þáttur: A Very Brody Tweeznax |- |1996 |[[Cosby]] |Fótaaðgerðar hjúkrunarfræðingur |Þáttur: Happily Ever Hilton |- |1997 |..First Do No Harm |Dr. Melanie Abbasac |Sjónvarpsmynd |- |1997 |Path to Paradise: The Untold Story of the World Trade Center Bombing |Aðstoðarsaksóknari |Sjónvarpsmynd |- |1998 |David and Lisa |Alix |Sjónvarpsmynd |- |1999 |LateLine |Helen Marschant |Þáttur: The Minister of Television |- |2001 |A Girl Thing |Kathy McCormack |Sjónvarpsmynd |- |2001 |[[Frasier]] |Phyllis/Susanna |2 þættir |- |2003 |[[King of the Hill]] |Laura |Þáttur: Full Metal Dust Jacket <br> Talaði inn á |- |2005 |[[Weeds]] |Ms. Greenstein – lögfræðingur |Þáttur: Lude Awakening <br> óskráð á lista |- |1999-2006 |[[The West Wing]] |C.J. Cregg |154 þættir |- |2007 |[[Two and a Half Men]] |Beverly |Þáttur: My Damn Stalker |- |2009 |The Battery´s Down |Caroline Carroll |2 þættir |- |2010 |[[Family Guy]] |Teen People ritstjóri |Þáttur: Dial Meg for Murder |- |2010 |In Plain Sight |Allison Pearson |2 þættir |- |2010 |[[Lost]] |Móðir |Þáttur: Across the Sea |- |2011 |Glenn Martin DDS |Marcia |Þáttur: GlennHog Day <br> Talaði inn á |- |2011 |Mr. Sunshine |Crystal Cohen |13 þættir |- |2012 |Friday Night Dinner |Barbara Fisher |Sjónvarpsmynd |- |2012 |The Big C |Rita Strauss |Þáttur: Life Rights |- |2012 |[[Robot Chicken]] |Grammi Gummi/Móðir/Kona |Þáttur: In Bed Surrounded by Loved Ones <br> Talaði inn á |- |2008-2013 |Phineas and Ferb |Charlene Doofenshmirtz/Auka raddir |9 þættir |- |2013 |[[Veep]] |Janet Ryland |Þáttur: First Response |- |2013-2021 |Mom |Bonnie |5 þættir |- |2013 |Masters of Sex |Margaret Scully |2 þættir <br> Í eftirvinnslu |} == Leikhús == {{col-begin}} {{col-break}} *''9 to 5'' (30. apríl 2009 – 6. september 2009) – Violet Newstead (Marquis Theatre). *''The Taming of the Shrew'' (17. júní 1999 – 11. júlí 1999) – Katherine (Joseph Papp Public Theater/New York Shakespeare Festival). *''A View From the Bridge'' (15. apríl 1998 – 30. ágúst 1998) – Beatrice (Neil Simon Theatre). *''Present Laughter'' (18. nóvember 1996 – 20. apríl 1997) – Liz Essendine (Walter Kerr Theatre). *''A View From the Bridge'' (14. desember 1997 – 22. febrúar 1998) – Beatrice (Criterion Center Stage Right). *''Blue Window'' (16. janúar 1996 – 24. mars 1996) – Boo (Manhattan Theatre Club). {{col-break}} *''New England'' (17. október 1995 – 22. desember 1995 ) – Gemma Baker (Manhattan Theatre Club). *''Breaking Up'' (29. september 1993 – 24. október 1993) – Alice (Primary Stages). *''Five Women Wearing the Same Dress'' (3. febrúar 1993 – 21. mars 1993) – Mindy (MCC Theater). *''Making Book'' (4. febrúar 1992 – 1. mars 1992) – Megan Chamber (Primary Stages). *''Ladies'' (1. mars 1989 – 1. apríl 1989) – ónefnt hlutverk (Women´s Project & Productions). {{col-end}} == Verðlaun og tilnefningar == ===AFI-verðlaunin=== *2002: Tilnefnd sem besta leikkona árssins í seríu fyrir [[The West Wing]]. ===Austin Film Critics Association-verðlaunin=== *2007: Verðlaun sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir [[Juno]]. ===Broadcast Film Critics Association-verðlaunin=== *2012: Verðlaun sem besti leikhópur fyrir [[The Help]]. *2008: Verðlaun sem besti leikhópur fyrir [[Hairspray]]. *2008: Tilnefnd sem besti leikhópur fyrir [[Juno]]. *2003: Tilnefnd sem besti leikhópur fyrir [[The Hours]]. ===Central Ohio Film Critics Association-verðlaunin=== *2012: Tilnefnd sem besti leikhópur fyrir [[The Help]]. ===Chlotrudis-verðlaunin=== *2008: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir [[Juno]]. *1997: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir [[Big Night]]. ===Drama Desk-verðlaunin=== *2009: Verðlaun sem besta leikkona í söngleik fyrir [[9 to 5]]. *1998: Verðlaun sem besta leikkona í leikriti fyrir ''A View From the Bridge''. *1997: Tilnefnd sem besta leikkona í leikriti fyrir ''Present Laughter''. ===Emmy-verðlaunin=== *2006: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2004: Verðlaun sem besta leikkona í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2003: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2002: Verðlaun sem besta leikkona í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2001: Verðlaun sem besta leikkona í aukahlutverki í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2000: Verðlaun sem besta leikkona í aukahlutverki í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. ===Golden Globes-verðlaunin=== *2004: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2003: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2002: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki í seríu/míniseríu eða sjónvarpsmynd fyrir [[The West Wing]]. *2001: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki í seríu/míniseríu eða sjónvarpsmynd fyrir [[The West Wing]]. ===Gotham-verðlaunin=== *2010: Tilnefnd sem besti leikhópur fyrir [[Life During Wartime]]. ===Hollywood Film Festival-verðlaunin=== *2011: Verðlaun sem besti leikhópur fyrir [[The Help]]. *2007: Verðlaun sem besti leikhópur fyrir [[Hairspray]]. ===Independent Spirit-verðlaunin=== *2011: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir [[Life During Wartime]]. *2006: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir [[Our Very Own]]. ===Mar del Plata Film Festival-verðlaunin=== *2009: Verðlaun sem besta leikkona fyrir [[Life During Wartime]]. ===Monte-Carlo TV Festival-verðlaunin=== *2003: Verðlaun sem besta leikkona í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. ===National Board of Review-verðlaunin=== *2011: Verðlaun sem besti leikhópur fyrir [[The Help]]. ===Online Film Critics Society-verðlaunin=== *2000: Verðlaun sem besti leikhópur fyrir [[American Beauty]]. ===Palm Springs International Film Festival-verðlaunin=== *2008: Verðlaun sem besti leikhópur fyrir [[Hairspray]]. ===Phoenix Film Critics Society-verðlaunin=== *2003: Tilnefndur sem besti leikhópur fyrir [[The Hours]]. ===Prism-verðlaunin=== *2007: Verðlaun fyrir bestu frammistöðu í sjónvarpsmynd fyrir [[Our Very Own]]. ===Satellite-verðlaunin=== *2011: Verðlaun sem besti leikhópur fyrir [[The Help]]. *2003: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2001: Verðlaun sem besta leikkona í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. ===Screen Actors Guild-verðlaunin=== *2012: Verðlaun sem besti leikhópur fyrir [[The Help]]. *2008: Tilnefndur sem besti leikhópur fyrir [[Hairspray]]. *2006: Tilnefndur sem besti leikhópur dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2005: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2005: Tilnefnd sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2004: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2004: Tilnefnd sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2003: Tilnefnd sem besti leikhópur fyrir [[The Hours]]. *2003: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2003: Tilnefnd sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2002: Verðlaun sem besta leikkona í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2002: Verðlaun sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2001: Verðlaun sem besta leikkona í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2001: Verðlaun sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. *2000: Verðlaun sem besti leikhópur fyrir [[American Beauty]]. ===Southeastern Film Critics Association-verðlaunin=== *2011: Verðlaun sem besti leikhópur fyrir [[The Help]]. ===Television Critics Association-verðlaunin=== *2000: Tilnefnd fyrir bestu einstaklingsframmistöðu í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. ===Theatre-verðlaunin=== *1997: Verðlaun sem besta leikkona í leikriti fyrir ''Present Laughter''. ===Tony-verðlaunin=== *2009: Tilnefnd sem besta leikkona í söngleik fyrir [[9 to 5]]. *1998: Tilnefnd sem besta leikkona í leikriti fyrir ''A View From the Bridge''. ===TV Guide-verðlaunin=== *2001: Tilnefnd sem besta leikkona ársins í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. ===Viewers for Quality Television-verðlaunin=== *2000: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki í dramaseríu fyrir [[The West Wing]]. == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == *{{Wpheimild|tungumál = en|titill = Allison Janney|mánuðurskoðað = 13. október|árskoðað = 2013}} *{{imdb name|id= 0005049|name=Allison Janney}} *[http://www.ibdb.com/person.php?id=46839 Leiklistarferill Allison Janney á Internet Broadway Database síðunni] *[http://www.lortel.org/LLA_archive/index.cfm?search_by=people&first=Allison&last=Janney&middle= Leiklistarferill Allison Janney á The Internet Off-Broadway Database síðunni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140111141944/http://www.lortel.org/lla_archive/index.cfm?search_by=people&first=Allison&middle=&last=Janney |date=2014-01-11 }} *[http://www.filmreference.com/film/99/Allison-Janney.html Leiklistarferill Allison Janney á Filmreference.com síðunni] == Tenglar == *{{imdb name|id= 0005049|name=Allison Janney}} *[http://www.ibdb.com/person.php?id=46839 Leiklistarferill Allison Janney á Internet Broadway Database síðunni] *[http://www.lortel.org/LLA_archive/index.cfm?search_by=people&first=Allison&last=Janney&middle= Leiklistarferill Allison Janney á The Internet Off-Broadway Database síðunni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140111141944/http://www.lortel.org/lla_archive/index.cfm?search_by=people&first=Allison&middle=&last=Janney |date=2014-01-11 }} *[http://www.filmreference.com/film/99/Allison-Janney.html Leiklistarferill Allison Janney á Filmreference.com síðunni] {{DEFAULTSORT:Janney, Allison}} [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Janney, Allison]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki bestu leikkonu í aukahlutverki]] {{fe|1959|Janney, Allison}} tncv3ty75yknzzbeoaa0p4v92nhdg01 2 119640 1980020 1586253 2026-09-23T17:56:24Z Óli Gneisti 514 1980020 wikitext text/x-wiki Ég hef verið skráður á Wikipediu frá árinu 2005. Í gegnum tíðina hef ég fáar færslur skrifað en oftar lagfært færslur. Árið 2018 er ég búinn að skrifa töluvert á Wikipediu um [[Fornaldarsögur|fornaldarsögur Norðurlanda]]. Ég er bókasafns- og upplýsingafræðingur, þjóðfræðingur, hagnýtur menningarmiðlari og einnig með gráðu í opinberri stjórnsýslu. {{#babel:is-N|en-4}} lxw5vjvcqh8cxhl56z6lwemu94t77ev 3 125387 1980012 1961510 2026-09-23T17:06:21Z Kippur 102542 Nýr hluti: /* Breyting á Pedra do Sal */ 1980012 wikitext text/x-wiki == Gróa == Sæll, ég var að byrja síðu um íslensku hljómsveitina Grôa, ég hef aldrei áður gert wikipedia síðu, gætiru mögulega hjálpað mér og bætt við? það er þegar til wikipedia síða um Gróu á enska wikipedia, [[Kerfissíða:Framlög/153.92.155.84|153.92.155.84]] 26. apríl 2025 kl. 19:52 (UTC) : Já, athuga þetta við tækifæri. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. apríl 2025 kl. 20:20 (UTC) ::Takk kærlega [[Kerfissíða:Framlög/31.209.156.57|31.209.156.57]] 26. apríl 2025 kl. 20:31 (UTC) == Eináfjallseyjar == Sæll, þetta var ekki tilraunarsíða. [[Notandi:JetLowly|JetLowly]] ([[Notandaspjall:JetLowly|spjall]]) 2. maí 2025 kl. 21:30 (UTC) : Sæll, þetta örnefni er ekki til og er málfræðileg vitleysa. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 2. maí 2025 kl. 21:36 (UTC) ::Þetta er íslensk þýðing, Yijiangshan er ekki einu sinni íslenskað, bara afritað af ensku og virkar ekki þar sem y og i er saman meðal annars [[Notandi:JetLowly|JetLowly]] ([[Notandaspjall:JetLowly|spjall]]) 2. maí 2025 kl. 21:43 (UTC) ::: Þetta er vélræn þýðing, s.s. ekki íslenska. Bara sett í þýðingarvél og virkar ekki. Betra að nota umritun. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 2. maí 2025 kl. 21:53 (UTC) == David Woodard == About [[David Woodard]]. Please read [[:en:User:Grnrchst/David Woodard report]] again. ''91 articles on the subject.'' is the result of the spamming campaign. Once, there was 335 articles on the subject. Now we are fighting back this autopromotion. Bw [[Notandi:Orland|Orland]] ([[Notandaspjall:Orland|spjall]]) 2. júlí 2025 kl. 18:10 (UTC) : I skimmed through it. However I don't have time for it and will await further decision making from other sites.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 2. júlí 2025 kl. 18:16 (UTC) :: The text in icelandic is a bit incoherent and seems translated, so maybe for that reason.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 2. júlí 2025 kl. 18:21 (UTC) == Jón Jónsson Strandfjeld == Fyrirgefðu ef ég er að trufla, en þú eyddist greininni minni um Jón Jónsson Strandfjeld. Ég skil að ég hef ekki útskýrt af hverju hann er markverður en ég held að hann sé markverður bl.a. af því að hann er aðalpersóna í nokkrum þjóðsögum; ég vildi bæta upplýsingum við greinina núna en nú er henni eydd. Ég er ekki viss ef ég skil [[Wikipedia:Markvert efni]] rétt, en þar stendur: "Ekki eyða greinum um sögulegar persónur af því að þær uppfylla ekki sömu markverðugleikakröfur og nútímafólk.". Er Jón Jónsson Strandfjeld ekki söguleg persóna? Er það hægt að endurheimta greinina? --[[Notandi:Bücherfresser|Bücherfresser]] ([[Notandaspjall:Bücherfresser|spjall]]) 1. nóvember 2025 kl. 19:25 (UTC) : Þú hefðir strax mátt bæta við að hann sé þjóðsagnapersóna. En allt í lagi, endurvek greinina svo megi bæta hana--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 1. nóvember 2025 kl. 19:38 (UTC) ::Takk fyrir! --[[Notandi:Bücherfresser|Bücherfresser]] ([[Notandaspjall:Bücherfresser|spjall]]) 2. nóvember 2025 kl. 10:28 (UTC) == [[Giorgio De Simone]] == Hi, dearst Berserkur, how are you? Me I'm fine, here it's raining a lot. Please, can you acces this new page I opened and correct my mistakes? Thanks a lot for your important help and have a nice week end. [[Notandi:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Notandaspjall:Rei Momo|spjall]]) 5. desember 2025 kl. 08:10 (UTC) : Thanx, but I am not into small talk. This page you created is not a known author in the 21. century as you added and not very known from what I can see. There is not a whole lot in the text in english and italian Wikipedia. The translation to icelandic doesn't need much correction. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 5. desember 2025 kl. 09:21 (UTC) :: Thnak you for your message, have a nice week end. [[Notandi:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Notandaspjall:Rei Momo|spjall]]) 5. desember 2025 kl. 09:13 (UTC) == Þilskipaútgerð == Því miður varst þú heldur snöggur á þér að leiðrétta greinina Þilskipaútgerð. Eg var einmitt að setja inn tengla og myndir þegar þú breyttir greininni þannig að hreinsanir mínar hurfu, talsverð vinna. Getur þú reddað því? [[Notandi:Masae|Masae]] ([[Notandaspjall:Masae|spjall]]) 4. janúar 2026 kl. 18:25 (UTC) : Afsakaðu það! Nei, því miður. Ég skal taka þetta til mín og vera ekki svona fljótfær. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 4. janúar 2026 kl. 19:36 (UTC) == Hindrun == Sæll, ég ætlaði að laga prentvillu á síðunni Búddismi og fékk skilaboð um að ég væri hindruð af því að ég væri búin að vera að "misnota marga aðganga". Ég leiðrétti af og til prentvillur, alltaf í gegnum sama netaðgang (sl. mánuði hefur það verið háskólanetaðgangur) og hef ekki verið að misnota eitt eða neitt. Ég stofna aldrei notandanafn þegar ég leiðrétti, breyti bara beint, enda eru þetta ekki efnislega breytingar sem ég hef verið að gera heldur snurfus. Bjarki S. er sagður hafa hindrað mig, upphaf og lok hindrunar eru sögð vera 4. feb. 2026 kl. 15:27. Svo er sagt að maður geti haft samband til að ræða hindrunina en þegar ég reyni það er ég líka hindruð, af sömu ástæðu. Ég þurfti að fara í gegnum annan netaðgang til að geta skrifað hér. Hvaða rugl er þetta? --Sab [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-91189-3|&#126;2026-91189-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-91189-3|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 16:22 (UTC) :Hæ, þetta var ekki hindrun á þér sérstaklega heldur yfir net af tengdum IP-tölum sem ákveðinn notandi hefur verið að misnota. Þetta á bara við óskráða notendur og það má komast hjá þessu með því að stofna notandanafn. Það kemur alveg til greina að endurskoða þetta ef ótengdir notendur eru að lenda í vandræðum. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 17:01 (UTC) : Gæti verið misskilningur. En...reyndar er notandi sem er bannaður að breyta úr háskólaaðgangi og við höfum lagt mikið kapp á að hann fari ekki framhjá banni. Þá er vissulega leiðinlegt að aðrir lendi líka í banni. En jú, vænlegast er að stofna notendanafn til að fara framhjá þessu. Ath. {{Ping|Bjarki S}} --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 16:50 (UTC) :Já, leiðinlegt að heill háskóli geti ekki skrifað neitt á Wikipediu þó einhver einn þar sé að gera eitthvað misjafnt. Hver notandi háskólanetsins þarf að logga sig inn í gegnum persónulegt háskólanetfang, væri ekki hægt að bera kennsl á notanda út frá því einhvern veginn? Eða út frá tölvunni/tækinu sem maður notar? Mig hryllir við að þurfa að bæta enn einu notandanafninu og leyniorðinu við líf mitt. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-91189-3|&#126;2026-91189-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-91189-3|spjall]]) 11. febrúar 2026 kl. 17:35 (UTC) ::PS Edit: "... skrifað neitt á Wikipediu" án þess að stofna notandanafn ::átti þetta að vera. --Kv. Sab [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-91189-3|&#126;2026-91189-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-91189-3|spjall]]) 11. febrúar 2026 kl. 17:49 (UTC) ::Það væri mögulega eitthvað, en það þyrfti sennilega eitthvað samráð frá HÍ til að gera það. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 12. febrúar 2026 kl. 00:32 (UTC) ::: Mér finnst lítil vorkunn í að búa til notendanafn (og nota lykilorð sem þegar er til eða skrá það í nótur) --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 12. febrúar 2026 kl. 00:37 (UTC) ==Eyðsla Síðu== Sæll Berserkur. Ég skrifa þér vegna eyðingar á síðunni um Lindu Ösp Grétarsdóttur. Ég tel að eyðingin hafi verið byggð á misskilningi og að efnið hafi verið túlkað sem ómerkilegt eða sem skemmdarverk. Ég vil taka fram að Linda er sagnfræðingur (BA frá Háskóla Íslands) og kennari. Hún er sérfræðingur í munnlegri sagnfræði íslenskra vesturfara og ættarsögu þeirra sem tengjast Chicago á bannárunum, þar á meðal tengslum við Al Capone. Einnig eru nýstárlegar kennsluaðferðir hennar við Setbergsskóla, þar sem hún notar dæmi úr nútímamenningu (eins og Pedro Pascal og Bad Bunny) til að kenna kynjafræði og samfélagsfræði, mikilvægt framlag til íslenskrar menntasögu og fellur undir sögulega skrásetningu. Ég fer fram á að síðan verði endurreist eða að mér verði leyft að vinna hana áfram í Sandkassanum mínum til að bæta við ítarlegri heimildum og sýna fram á mikilvægi hennar (notability). Ég er ekki að reyna að fremja skemmdarverk, heldur að skrásetja sögu starfandi sagnfræðings. Takk fyrir. :Góðan dag, o.k. en þá þyrfti að skrifa betur, vísa í heimildir, sleppa að nefna svona: ''skeint eldriborgurum á elliheimilinu Sólvangi...'' --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 13:55 (UTC) :Sæll Berserkur. Ég biðst innilegrar afsökunar á þessu orðalagi. Það var alls ekki ætlun mín að sýna vanvirðingu eða fremja skemmdarverk, þetta er bara einfaldlega hvernig hún orðaði það. Ég var að reyna að lýsa fjölbreyttum starfsferli Lindu Aspar og framlagi hennar til heilbrigðis- og umönnunarstarfa á '''Sólvangi''' áður en hún hóf kennslu. :Ég sé núna að þetta orðaval á ekki heima í alfræðiriti. Ef mér verður leyft að endurbæta greinina í mun ég nota viðeigandi orðalag eins og ‚starfaði við umönnun aldraðra‘ og leggja áherslu á sagnfræðimenntun hennar og kennslufræðilegt framlag. :Ég vona að þú sjáir í gegnum þetta klaufalega orðalag að mér er alvara með að skrásetja sögu þessa sagnfræðings. Takk fyrir ábendinguna [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-10872-36|&#126;2026-10872-36]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-10872-36|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 14:01 (UTC) :: Að starfa við umönnun aldraðra er ekki markvert í sjálfu sér. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 14:15 (UTC) :::Ég verð að segja að ég er verulega '''ósáttur''' við hvernig tekið er á þessu máli. Mér finnst skjóta skökku við að einn stjórnandi hafi einhliða vald til að dæma heila ævisögu einskis virði út frá einni setningu um fyrri störf, án þess að líta til fræðilegs bakgrunns manneskjunnar sem '''sagnfræðings'''. :::Það veldur mér vonbrigðum að þú skuli hreinlega loka á að síðan sé birt aftur, jafnvel eftir að ég bauðst til að gera viðeigandi breytingar á orðalagi. Með því að eyða síðunni alfarið og leyfa ekki endurbætur ertu að koma í veg fyrir skrásetningu á starfandi íslenskum fræðimanni og þeirri nýsköpun sem hún stendur fyrir í kennslu (svo sem kynjafræðilegri greiningu á nútíma dægurmenningu). :::Ég tel að þessi vinnubrögð hamli uppbyggingu íslensku Wikipedia. Ég fer fram á að fá að sýna fram á mikilvægi (notability) Lindu Aspar með því að vinna greinina í '''sandkassanum''' mínum, þar sem hún fær málefnalega umfjöllun án þess að vera dæmd strax úr leik. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-10872-36|&#126;2026-10872-36]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-10872-36|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 14:50 (UTC) ::::'' dæma heila ævisögu einskis virði út frá einni setningu'' ::::Ég gerði það ekki. Las yfir greinina og þótti hún ekki nægilega markverð samt sem áður. Kennarastörf og áhugamál voru helst nefnd. Oft þurfa stjórnendur að taka skjótar ákvarðanir svo greinar og breytingar týnist ekki í flóðinu. Hugsanlega hefði ég átt að gera eyðingartillögu í stað eyðingar. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 15:23 (UTC) == Beiðni um skýringar varðandi eyðingu greinar um Naldi == Halló, Ég tók eftir því að greinin um Naldi var eytt. Mig langar að biðja vinsamlega um skýringar á ástæðunni, svo ég geti bætt hana í samræmi við reglur Wikipedia. Listamaðurinn hefur verið fjallað um í nokkrum sjálfstæðum miðlum eins og The Source, AllHipHop, LA Weekly og fleiri miðlum. Markmið mitt er að búa til hlutlausa og vel heimilda grein, ekki til kynningar. Ef mögulegt er, gætir þú vinsamlega sagt mér hvaða atriði þarf að bæta svo greinin uppfylli kröfur um viðurkennda mikilvægi (notability)? Takk kærlega fyrir. [[Notandi:Sofiamarinov|Sofiamarinov]] ([[Notandaspjall:Sofiamarinov|spjall]]) 22. mars 2026 kl. 17:01 (UTC) : Hæ, tók eftir að hún er t.d. ekki til á ensku eða albönsku Wiki og dró þá ályktun að síðan væri ekki nógu markverð.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 22. mars 2026 kl. 17:07 (UTC) ::Halló, ::Takk fyrir svarið. ::Ég skil ábendinguna og vil bæta greinina frekar. Einnig held ég að greinar um Naldi séu í vinnslu á öðrum Wikipediuútgáfum, eins og á ensku, albönsku og frönsku. ::Markmið mitt er að tryggja að greinin uppfylli kröfur Wikipedia með áreiðanlegum og sjálfstæðum heimildum. ::Takk kærlega fyrir hjálpina og leiðbeiningarnar. [[Notandi:Sofiamarinov|Sofiamarinov]] ([[Notandaspjall:Sofiamarinov|spjall]]) 22. mars 2026 kl. 17:12 (UTC) == Flokkar == Hæ, sé að þú ert mikið að búa til flokka þannig friendly reminder að tengja þá við Wikidata (Bæta við tungumálatenglum). Hef tekið eftir að það stofnast stundum tveir eins flokkar undir svipuðum nöfnum. [[Notandi:Fyxi|Fyxi]] ([[Notandaspjall:Fyxi|spjall]]) 23. mars 2026 kl. 04:29 (UTC) : Þakka ábendinguna. Gleymi því oftast. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 23. mars 2026 kl. 10:36 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28. apríl 2026 kl. 18:33 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471754 --> == Breyting á Pedra do Sal == Hæ! Ég sá að þú fjarlægðir breytingu mína á greininni um [[Pedra do Sal]]. Má ég spyrja hvort heimildirnar eða textinn hafi verið ófullnægjandi? Ég tók þau láni úr [[:pt:Pedra_do_Sal|viðeigandi grein á portúgölsku]]. Takk fyrirfram! [[Notandi:Kippur|Kippur]] ([[Notandaspjall:Kippur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 17:06 (UTC) 09a35ipo6tuwkml86624krxmk500856 1980026 1980012 2026-09-23T18:33:57Z Berserkur 10188 /* Breyting á Pedra do Sal */ 1980026 wikitext text/x-wiki == Gróa == Sæll, ég var að byrja síðu um íslensku hljómsveitina Grôa, ég hef aldrei áður gert wikipedia síðu, gætiru mögulega hjálpað mér og bætt við? það er þegar til wikipedia síða um Gróu á enska wikipedia, [[Kerfissíða:Framlög/153.92.155.84|153.92.155.84]] 26. apríl 2025 kl. 19:52 (UTC) : Já, athuga þetta við tækifæri. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. apríl 2025 kl. 20:20 (UTC) ::Takk kærlega [[Kerfissíða:Framlög/31.209.156.57|31.209.156.57]] 26. apríl 2025 kl. 20:31 (UTC) == Eináfjallseyjar == Sæll, þetta var ekki tilraunarsíða. [[Notandi:JetLowly|JetLowly]] ([[Notandaspjall:JetLowly|spjall]]) 2. maí 2025 kl. 21:30 (UTC) : Sæll, þetta örnefni er ekki til og er málfræðileg vitleysa. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 2. maí 2025 kl. 21:36 (UTC) ::Þetta er íslensk þýðing, Yijiangshan er ekki einu sinni íslenskað, bara afritað af ensku og virkar ekki þar sem y og i er saman meðal annars [[Notandi:JetLowly|JetLowly]] ([[Notandaspjall:JetLowly|spjall]]) 2. maí 2025 kl. 21:43 (UTC) ::: Þetta er vélræn þýðing, s.s. ekki íslenska. Bara sett í þýðingarvél og virkar ekki. Betra að nota umritun. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 2. maí 2025 kl. 21:53 (UTC) == David Woodard == About [[David Woodard]]. Please read [[:en:User:Grnrchst/David Woodard report]] again. ''91 articles on the subject.'' is the result of the spamming campaign. Once, there was 335 articles on the subject. Now we are fighting back this autopromotion. Bw [[Notandi:Orland|Orland]] ([[Notandaspjall:Orland|spjall]]) 2. júlí 2025 kl. 18:10 (UTC) : I skimmed through it. However I don't have time for it and will await further decision making from other sites.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 2. júlí 2025 kl. 18:16 (UTC) :: The text in icelandic is a bit incoherent and seems translated, so maybe for that reason.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 2. júlí 2025 kl. 18:21 (UTC) == Jón Jónsson Strandfjeld == Fyrirgefðu ef ég er að trufla, en þú eyddist greininni minni um Jón Jónsson Strandfjeld. Ég skil að ég hef ekki útskýrt af hverju hann er markverður en ég held að hann sé markverður bl.a. af því að hann er aðalpersóna í nokkrum þjóðsögum; ég vildi bæta upplýsingum við greinina núna en nú er henni eydd. Ég er ekki viss ef ég skil [[Wikipedia:Markvert efni]] rétt, en þar stendur: "Ekki eyða greinum um sögulegar persónur af því að þær uppfylla ekki sömu markverðugleikakröfur og nútímafólk.". Er Jón Jónsson Strandfjeld ekki söguleg persóna? Er það hægt að endurheimta greinina? --[[Notandi:Bücherfresser|Bücherfresser]] ([[Notandaspjall:Bücherfresser|spjall]]) 1. nóvember 2025 kl. 19:25 (UTC) : Þú hefðir strax mátt bæta við að hann sé þjóðsagnapersóna. En allt í lagi, endurvek greinina svo megi bæta hana--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 1. nóvember 2025 kl. 19:38 (UTC) ::Takk fyrir! --[[Notandi:Bücherfresser|Bücherfresser]] ([[Notandaspjall:Bücherfresser|spjall]]) 2. nóvember 2025 kl. 10:28 (UTC) == [[Giorgio De Simone]] == Hi, dearst Berserkur, how are you? Me I'm fine, here it's raining a lot. Please, can you acces this new page I opened and correct my mistakes? Thanks a lot for your important help and have a nice week end. [[Notandi:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Notandaspjall:Rei Momo|spjall]]) 5. desember 2025 kl. 08:10 (UTC) : Thanx, but I am not into small talk. This page you created is not a known author in the 21. century as you added and not very known from what I can see. There is not a whole lot in the text in english and italian Wikipedia. The translation to icelandic doesn't need much correction. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 5. desember 2025 kl. 09:21 (UTC) :: Thnak you for your message, have a nice week end. [[Notandi:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Notandaspjall:Rei Momo|spjall]]) 5. desember 2025 kl. 09:13 (UTC) == Þilskipaútgerð == Því miður varst þú heldur snöggur á þér að leiðrétta greinina Þilskipaútgerð. Eg var einmitt að setja inn tengla og myndir þegar þú breyttir greininni þannig að hreinsanir mínar hurfu, talsverð vinna. Getur þú reddað því? [[Notandi:Masae|Masae]] ([[Notandaspjall:Masae|spjall]]) 4. janúar 2026 kl. 18:25 (UTC) : Afsakaðu það! Nei, því miður. Ég skal taka þetta til mín og vera ekki svona fljótfær. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 4. janúar 2026 kl. 19:36 (UTC) == Hindrun == Sæll, ég ætlaði að laga prentvillu á síðunni Búddismi og fékk skilaboð um að ég væri hindruð af því að ég væri búin að vera að "misnota marga aðganga". Ég leiðrétti af og til prentvillur, alltaf í gegnum sama netaðgang (sl. mánuði hefur það verið háskólanetaðgangur) og hef ekki verið að misnota eitt eða neitt. Ég stofna aldrei notandanafn þegar ég leiðrétti, breyti bara beint, enda eru þetta ekki efnislega breytingar sem ég hef verið að gera heldur snurfus. Bjarki S. er sagður hafa hindrað mig, upphaf og lok hindrunar eru sögð vera 4. feb. 2026 kl. 15:27. Svo er sagt að maður geti haft samband til að ræða hindrunina en þegar ég reyni það er ég líka hindruð, af sömu ástæðu. Ég þurfti að fara í gegnum annan netaðgang til að geta skrifað hér. Hvaða rugl er þetta? --Sab [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-91189-3|&#126;2026-91189-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-91189-3|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 16:22 (UTC) :Hæ, þetta var ekki hindrun á þér sérstaklega heldur yfir net af tengdum IP-tölum sem ákveðinn notandi hefur verið að misnota. Þetta á bara við óskráða notendur og það má komast hjá þessu með því að stofna notandanafn. Það kemur alveg til greina að endurskoða þetta ef ótengdir notendur eru að lenda í vandræðum. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 17:01 (UTC) : Gæti verið misskilningur. En...reyndar er notandi sem er bannaður að breyta úr háskólaaðgangi og við höfum lagt mikið kapp á að hann fari ekki framhjá banni. Þá er vissulega leiðinlegt að aðrir lendi líka í banni. En jú, vænlegast er að stofna notendanafn til að fara framhjá þessu. Ath. {{Ping|Bjarki S}} --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 16:50 (UTC) :Já, leiðinlegt að heill háskóli geti ekki skrifað neitt á Wikipediu þó einhver einn þar sé að gera eitthvað misjafnt. Hver notandi háskólanetsins þarf að logga sig inn í gegnum persónulegt háskólanetfang, væri ekki hægt að bera kennsl á notanda út frá því einhvern veginn? Eða út frá tölvunni/tækinu sem maður notar? Mig hryllir við að þurfa að bæta enn einu notandanafninu og leyniorðinu við líf mitt. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-91189-3|&#126;2026-91189-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-91189-3|spjall]]) 11. febrúar 2026 kl. 17:35 (UTC) ::PS Edit: "... skrifað neitt á Wikipediu" án þess að stofna notandanafn ::átti þetta að vera. --Kv. Sab [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-91189-3|&#126;2026-91189-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-91189-3|spjall]]) 11. febrúar 2026 kl. 17:49 (UTC) ::Það væri mögulega eitthvað, en það þyrfti sennilega eitthvað samráð frá HÍ til að gera það. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 12. febrúar 2026 kl. 00:32 (UTC) ::: Mér finnst lítil vorkunn í að búa til notendanafn (og nota lykilorð sem þegar er til eða skrá það í nótur) --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 12. febrúar 2026 kl. 00:37 (UTC) ==Eyðsla Síðu== Sæll Berserkur. Ég skrifa þér vegna eyðingar á síðunni um Lindu Ösp Grétarsdóttur. Ég tel að eyðingin hafi verið byggð á misskilningi og að efnið hafi verið túlkað sem ómerkilegt eða sem skemmdarverk. Ég vil taka fram að Linda er sagnfræðingur (BA frá Háskóla Íslands) og kennari. Hún er sérfræðingur í munnlegri sagnfræði íslenskra vesturfara og ættarsögu þeirra sem tengjast Chicago á bannárunum, þar á meðal tengslum við Al Capone. Einnig eru nýstárlegar kennsluaðferðir hennar við Setbergsskóla, þar sem hún notar dæmi úr nútímamenningu (eins og Pedro Pascal og Bad Bunny) til að kenna kynjafræði og samfélagsfræði, mikilvægt framlag til íslenskrar menntasögu og fellur undir sögulega skrásetningu. Ég fer fram á að síðan verði endurreist eða að mér verði leyft að vinna hana áfram í Sandkassanum mínum til að bæta við ítarlegri heimildum og sýna fram á mikilvægi hennar (notability). Ég er ekki að reyna að fremja skemmdarverk, heldur að skrásetja sögu starfandi sagnfræðings. Takk fyrir. :Góðan dag, o.k. en þá þyrfti að skrifa betur, vísa í heimildir, sleppa að nefna svona: ''skeint eldriborgurum á elliheimilinu Sólvangi...'' --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 13:55 (UTC) :Sæll Berserkur. Ég biðst innilegrar afsökunar á þessu orðalagi. Það var alls ekki ætlun mín að sýna vanvirðingu eða fremja skemmdarverk, þetta er bara einfaldlega hvernig hún orðaði það. Ég var að reyna að lýsa fjölbreyttum starfsferli Lindu Aspar og framlagi hennar til heilbrigðis- og umönnunarstarfa á '''Sólvangi''' áður en hún hóf kennslu. :Ég sé núna að þetta orðaval á ekki heima í alfræðiriti. Ef mér verður leyft að endurbæta greinina í mun ég nota viðeigandi orðalag eins og ‚starfaði við umönnun aldraðra‘ og leggja áherslu á sagnfræðimenntun hennar og kennslufræðilegt framlag. :Ég vona að þú sjáir í gegnum þetta klaufalega orðalag að mér er alvara með að skrásetja sögu þessa sagnfræðings. Takk fyrir ábendinguna [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-10872-36|&#126;2026-10872-36]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-10872-36|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 14:01 (UTC) :: Að starfa við umönnun aldraðra er ekki markvert í sjálfu sér. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 14:15 (UTC) :::Ég verð að segja að ég er verulega '''ósáttur''' við hvernig tekið er á þessu máli. Mér finnst skjóta skökku við að einn stjórnandi hafi einhliða vald til að dæma heila ævisögu einskis virði út frá einni setningu um fyrri störf, án þess að líta til fræðilegs bakgrunns manneskjunnar sem '''sagnfræðings'''. :::Það veldur mér vonbrigðum að þú skuli hreinlega loka á að síðan sé birt aftur, jafnvel eftir að ég bauðst til að gera viðeigandi breytingar á orðalagi. Með því að eyða síðunni alfarið og leyfa ekki endurbætur ertu að koma í veg fyrir skrásetningu á starfandi íslenskum fræðimanni og þeirri nýsköpun sem hún stendur fyrir í kennslu (svo sem kynjafræðilegri greiningu á nútíma dægurmenningu). :::Ég tel að þessi vinnubrögð hamli uppbyggingu íslensku Wikipedia. Ég fer fram á að fá að sýna fram á mikilvægi (notability) Lindu Aspar með því að vinna greinina í '''sandkassanum''' mínum, þar sem hún fær málefnalega umfjöllun án þess að vera dæmd strax úr leik. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-10872-36|&#126;2026-10872-36]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-10872-36|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 14:50 (UTC) ::::'' dæma heila ævisögu einskis virði út frá einni setningu'' ::::Ég gerði það ekki. Las yfir greinina og þótti hún ekki nægilega markverð samt sem áður. Kennarastörf og áhugamál voru helst nefnd. Oft þurfa stjórnendur að taka skjótar ákvarðanir svo greinar og breytingar týnist ekki í flóðinu. Hugsanlega hefði ég átt að gera eyðingartillögu í stað eyðingar. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 15:23 (UTC) == Beiðni um skýringar varðandi eyðingu greinar um Naldi == Halló, Ég tók eftir því að greinin um Naldi var eytt. Mig langar að biðja vinsamlega um skýringar á ástæðunni, svo ég geti bætt hana í samræmi við reglur Wikipedia. Listamaðurinn hefur verið fjallað um í nokkrum sjálfstæðum miðlum eins og The Source, AllHipHop, LA Weekly og fleiri miðlum. Markmið mitt er að búa til hlutlausa og vel heimilda grein, ekki til kynningar. Ef mögulegt er, gætir þú vinsamlega sagt mér hvaða atriði þarf að bæta svo greinin uppfylli kröfur um viðurkennda mikilvægi (notability)? Takk kærlega fyrir. [[Notandi:Sofiamarinov|Sofiamarinov]] ([[Notandaspjall:Sofiamarinov|spjall]]) 22. mars 2026 kl. 17:01 (UTC) : Hæ, tók eftir að hún er t.d. ekki til á ensku eða albönsku Wiki og dró þá ályktun að síðan væri ekki nógu markverð.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 22. mars 2026 kl. 17:07 (UTC) ::Halló, ::Takk fyrir svarið. ::Ég skil ábendinguna og vil bæta greinina frekar. Einnig held ég að greinar um Naldi séu í vinnslu á öðrum Wikipediuútgáfum, eins og á ensku, albönsku og frönsku. ::Markmið mitt er að tryggja að greinin uppfylli kröfur Wikipedia með áreiðanlegum og sjálfstæðum heimildum. ::Takk kærlega fyrir hjálpina og leiðbeiningarnar. [[Notandi:Sofiamarinov|Sofiamarinov]] ([[Notandaspjall:Sofiamarinov|spjall]]) 22. mars 2026 kl. 17:12 (UTC) == Flokkar == Hæ, sé að þú ert mikið að búa til flokka þannig friendly reminder að tengja þá við Wikidata (Bæta við tungumálatenglum). Hef tekið eftir að það stofnast stundum tveir eins flokkar undir svipuðum nöfnum. [[Notandi:Fyxi|Fyxi]] ([[Notandaspjall:Fyxi|spjall]]) 23. mars 2026 kl. 04:29 (UTC) : Þakka ábendinguna. Gleymi því oftast. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 23. mars 2026 kl. 10:36 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28. apríl 2026 kl. 18:33 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471754 --> == Breyting á Pedra do Sal == Hæ! Ég sá að þú fjarlægðir breytingu mína á greininni um [[Pedra do Sal]]. Má ég spyrja hvort heimildirnar eða textinn hafi verið ófullnægjandi? Ég tók þau láni úr [[:pt:Pedra_do_Sal|viðeigandi grein á portúgölsku]]. Takk fyrirfram! [[Notandi:Kippur|Kippur]] ([[Notandaspjall:Kippur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 17:06 (UTC) : Vélþýðing. Þær eru oft ekki góðar. Við stjórnendur getum ekki verið að því að leiðrétta þær. Svo voru innri tenglar á portúgölsku. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 18:33 (UTC) 5l2w512v2yx7x01d8hkuygfw4mc6rng 1980028 1980026 2026-09-23T18:40:21Z Kippur 102542 /* Breyting á Pedra do Sal */ Svar 1980028 wikitext text/x-wiki == Gróa == Sæll, ég var að byrja síðu um íslensku hljómsveitina Grôa, ég hef aldrei áður gert wikipedia síðu, gætiru mögulega hjálpað mér og bætt við? það er þegar til wikipedia síða um Gróu á enska wikipedia, [[Kerfissíða:Framlög/153.92.155.84|153.92.155.84]] 26. apríl 2025 kl. 19:52 (UTC) : Já, athuga þetta við tækifæri. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. apríl 2025 kl. 20:20 (UTC) ::Takk kærlega [[Kerfissíða:Framlög/31.209.156.57|31.209.156.57]] 26. apríl 2025 kl. 20:31 (UTC) == Eináfjallseyjar == Sæll, þetta var ekki tilraunarsíða. [[Notandi:JetLowly|JetLowly]] ([[Notandaspjall:JetLowly|spjall]]) 2. maí 2025 kl. 21:30 (UTC) : Sæll, þetta örnefni er ekki til og er málfræðileg vitleysa. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 2. maí 2025 kl. 21:36 (UTC) ::Þetta er íslensk þýðing, Yijiangshan er ekki einu sinni íslenskað, bara afritað af ensku og virkar ekki þar sem y og i er saman meðal annars [[Notandi:JetLowly|JetLowly]] ([[Notandaspjall:JetLowly|spjall]]) 2. maí 2025 kl. 21:43 (UTC) ::: Þetta er vélræn þýðing, s.s. ekki íslenska. Bara sett í þýðingarvél og virkar ekki. Betra að nota umritun. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 2. maí 2025 kl. 21:53 (UTC) == David Woodard == About [[David Woodard]]. Please read [[:en:User:Grnrchst/David Woodard report]] again. ''91 articles on the subject.'' is the result of the spamming campaign. Once, there was 335 articles on the subject. Now we are fighting back this autopromotion. Bw [[Notandi:Orland|Orland]] ([[Notandaspjall:Orland|spjall]]) 2. júlí 2025 kl. 18:10 (UTC) : I skimmed through it. However I don't have time for it and will await further decision making from other sites.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 2. júlí 2025 kl. 18:16 (UTC) :: The text in icelandic is a bit incoherent and seems translated, so maybe for that reason.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 2. júlí 2025 kl. 18:21 (UTC) == Jón Jónsson Strandfjeld == Fyrirgefðu ef ég er að trufla, en þú eyddist greininni minni um Jón Jónsson Strandfjeld. Ég skil að ég hef ekki útskýrt af hverju hann er markverður en ég held að hann sé markverður bl.a. af því að hann er aðalpersóna í nokkrum þjóðsögum; ég vildi bæta upplýsingum við greinina núna en nú er henni eydd. Ég er ekki viss ef ég skil [[Wikipedia:Markvert efni]] rétt, en þar stendur: "Ekki eyða greinum um sögulegar persónur af því að þær uppfylla ekki sömu markverðugleikakröfur og nútímafólk.". Er Jón Jónsson Strandfjeld ekki söguleg persóna? Er það hægt að endurheimta greinina? --[[Notandi:Bücherfresser|Bücherfresser]] ([[Notandaspjall:Bücherfresser|spjall]]) 1. nóvember 2025 kl. 19:25 (UTC) : Þú hefðir strax mátt bæta við að hann sé þjóðsagnapersóna. En allt í lagi, endurvek greinina svo megi bæta hana--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 1. nóvember 2025 kl. 19:38 (UTC) ::Takk fyrir! --[[Notandi:Bücherfresser|Bücherfresser]] ([[Notandaspjall:Bücherfresser|spjall]]) 2. nóvember 2025 kl. 10:28 (UTC) == [[Giorgio De Simone]] == Hi, dearst Berserkur, how are you? Me I'm fine, here it's raining a lot. Please, can you acces this new page I opened and correct my mistakes? Thanks a lot for your important help and have a nice week end. [[Notandi:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Notandaspjall:Rei Momo|spjall]]) 5. desember 2025 kl. 08:10 (UTC) : Thanx, but I am not into small talk. This page you created is not a known author in the 21. century as you added and not very known from what I can see. There is not a whole lot in the text in english and italian Wikipedia. The translation to icelandic doesn't need much correction. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 5. desember 2025 kl. 09:21 (UTC) :: Thnak you for your message, have a nice week end. [[Notandi:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Notandaspjall:Rei Momo|spjall]]) 5. desember 2025 kl. 09:13 (UTC) == Þilskipaútgerð == Því miður varst þú heldur snöggur á þér að leiðrétta greinina Þilskipaútgerð. Eg var einmitt að setja inn tengla og myndir þegar þú breyttir greininni þannig að hreinsanir mínar hurfu, talsverð vinna. Getur þú reddað því? [[Notandi:Masae|Masae]] ([[Notandaspjall:Masae|spjall]]) 4. janúar 2026 kl. 18:25 (UTC) : Afsakaðu það! Nei, því miður. Ég skal taka þetta til mín og vera ekki svona fljótfær. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 4. janúar 2026 kl. 19:36 (UTC) == Hindrun == Sæll, ég ætlaði að laga prentvillu á síðunni Búddismi og fékk skilaboð um að ég væri hindruð af því að ég væri búin að vera að "misnota marga aðganga". Ég leiðrétti af og til prentvillur, alltaf í gegnum sama netaðgang (sl. mánuði hefur það verið háskólanetaðgangur) og hef ekki verið að misnota eitt eða neitt. Ég stofna aldrei notandanafn þegar ég leiðrétti, breyti bara beint, enda eru þetta ekki efnislega breytingar sem ég hef verið að gera heldur snurfus. Bjarki S. er sagður hafa hindrað mig, upphaf og lok hindrunar eru sögð vera 4. feb. 2026 kl. 15:27. Svo er sagt að maður geti haft samband til að ræða hindrunina en þegar ég reyni það er ég líka hindruð, af sömu ástæðu. Ég þurfti að fara í gegnum annan netaðgang til að geta skrifað hér. Hvaða rugl er þetta? --Sab [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-91189-3|&#126;2026-91189-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-91189-3|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 16:22 (UTC) :Hæ, þetta var ekki hindrun á þér sérstaklega heldur yfir net af tengdum IP-tölum sem ákveðinn notandi hefur verið að misnota. Þetta á bara við óskráða notendur og það má komast hjá þessu með því að stofna notandanafn. Það kemur alveg til greina að endurskoða þetta ef ótengdir notendur eru að lenda í vandræðum. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 17:01 (UTC) : Gæti verið misskilningur. En...reyndar er notandi sem er bannaður að breyta úr háskólaaðgangi og við höfum lagt mikið kapp á að hann fari ekki framhjá banni. Þá er vissulega leiðinlegt að aðrir lendi líka í banni. En jú, vænlegast er að stofna notendanafn til að fara framhjá þessu. Ath. {{Ping|Bjarki S}} --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 16:50 (UTC) :Já, leiðinlegt að heill háskóli geti ekki skrifað neitt á Wikipediu þó einhver einn þar sé að gera eitthvað misjafnt. Hver notandi háskólanetsins þarf að logga sig inn í gegnum persónulegt háskólanetfang, væri ekki hægt að bera kennsl á notanda út frá því einhvern veginn? Eða út frá tölvunni/tækinu sem maður notar? Mig hryllir við að þurfa að bæta enn einu notandanafninu og leyniorðinu við líf mitt. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-91189-3|&#126;2026-91189-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-91189-3|spjall]]) 11. febrúar 2026 kl. 17:35 (UTC) ::PS Edit: "... skrifað neitt á Wikipediu" án þess að stofna notandanafn ::átti þetta að vera. --Kv. Sab [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-91189-3|&#126;2026-91189-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-91189-3|spjall]]) 11. febrúar 2026 kl. 17:49 (UTC) ::Það væri mögulega eitthvað, en það þyrfti sennilega eitthvað samráð frá HÍ til að gera það. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 12. febrúar 2026 kl. 00:32 (UTC) ::: Mér finnst lítil vorkunn í að búa til notendanafn (og nota lykilorð sem þegar er til eða skrá það í nótur) --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 12. febrúar 2026 kl. 00:37 (UTC) ==Eyðsla Síðu== Sæll Berserkur. Ég skrifa þér vegna eyðingar á síðunni um Lindu Ösp Grétarsdóttur. Ég tel að eyðingin hafi verið byggð á misskilningi og að efnið hafi verið túlkað sem ómerkilegt eða sem skemmdarverk. Ég vil taka fram að Linda er sagnfræðingur (BA frá Háskóla Íslands) og kennari. Hún er sérfræðingur í munnlegri sagnfræði íslenskra vesturfara og ættarsögu þeirra sem tengjast Chicago á bannárunum, þar á meðal tengslum við Al Capone. Einnig eru nýstárlegar kennsluaðferðir hennar við Setbergsskóla, þar sem hún notar dæmi úr nútímamenningu (eins og Pedro Pascal og Bad Bunny) til að kenna kynjafræði og samfélagsfræði, mikilvægt framlag til íslenskrar menntasögu og fellur undir sögulega skrásetningu. Ég fer fram á að síðan verði endurreist eða að mér verði leyft að vinna hana áfram í Sandkassanum mínum til að bæta við ítarlegri heimildum og sýna fram á mikilvægi hennar (notability). Ég er ekki að reyna að fremja skemmdarverk, heldur að skrásetja sögu starfandi sagnfræðings. Takk fyrir. :Góðan dag, o.k. en þá þyrfti að skrifa betur, vísa í heimildir, sleppa að nefna svona: ''skeint eldriborgurum á elliheimilinu Sólvangi...'' --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 13:55 (UTC) :Sæll Berserkur. Ég biðst innilegrar afsökunar á þessu orðalagi. Það var alls ekki ætlun mín að sýna vanvirðingu eða fremja skemmdarverk, þetta er bara einfaldlega hvernig hún orðaði það. Ég var að reyna að lýsa fjölbreyttum starfsferli Lindu Aspar og framlagi hennar til heilbrigðis- og umönnunarstarfa á '''Sólvangi''' áður en hún hóf kennslu. :Ég sé núna að þetta orðaval á ekki heima í alfræðiriti. Ef mér verður leyft að endurbæta greinina í mun ég nota viðeigandi orðalag eins og ‚starfaði við umönnun aldraðra‘ og leggja áherslu á sagnfræðimenntun hennar og kennslufræðilegt framlag. :Ég vona að þú sjáir í gegnum þetta klaufalega orðalag að mér er alvara með að skrásetja sögu þessa sagnfræðings. Takk fyrir ábendinguna [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-10872-36|&#126;2026-10872-36]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-10872-36|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 14:01 (UTC) :: Að starfa við umönnun aldraðra er ekki markvert í sjálfu sér. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 14:15 (UTC) :::Ég verð að segja að ég er verulega '''ósáttur''' við hvernig tekið er á þessu máli. Mér finnst skjóta skökku við að einn stjórnandi hafi einhliða vald til að dæma heila ævisögu einskis virði út frá einni setningu um fyrri störf, án þess að líta til fræðilegs bakgrunns manneskjunnar sem '''sagnfræðings'''. :::Það veldur mér vonbrigðum að þú skuli hreinlega loka á að síðan sé birt aftur, jafnvel eftir að ég bauðst til að gera viðeigandi breytingar á orðalagi. Með því að eyða síðunni alfarið og leyfa ekki endurbætur ertu að koma í veg fyrir skrásetningu á starfandi íslenskum fræðimanni og þeirri nýsköpun sem hún stendur fyrir í kennslu (svo sem kynjafræðilegri greiningu á nútíma dægurmenningu). :::Ég tel að þessi vinnubrögð hamli uppbyggingu íslensku Wikipedia. Ég fer fram á að fá að sýna fram á mikilvægi (notability) Lindu Aspar með því að vinna greinina í '''sandkassanum''' mínum, þar sem hún fær málefnalega umfjöllun án þess að vera dæmd strax úr leik. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-10872-36|&#126;2026-10872-36]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-10872-36|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 14:50 (UTC) ::::'' dæma heila ævisögu einskis virði út frá einni setningu'' ::::Ég gerði það ekki. Las yfir greinina og þótti hún ekki nægilega markverð samt sem áður. Kennarastörf og áhugamál voru helst nefnd. Oft þurfa stjórnendur að taka skjótar ákvarðanir svo greinar og breytingar týnist ekki í flóðinu. Hugsanlega hefði ég átt að gera eyðingartillögu í stað eyðingar. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 15:23 (UTC) == Beiðni um skýringar varðandi eyðingu greinar um Naldi == Halló, Ég tók eftir því að greinin um Naldi var eytt. Mig langar að biðja vinsamlega um skýringar á ástæðunni, svo ég geti bætt hana í samræmi við reglur Wikipedia. Listamaðurinn hefur verið fjallað um í nokkrum sjálfstæðum miðlum eins og The Source, AllHipHop, LA Weekly og fleiri miðlum. Markmið mitt er að búa til hlutlausa og vel heimilda grein, ekki til kynningar. Ef mögulegt er, gætir þú vinsamlega sagt mér hvaða atriði þarf að bæta svo greinin uppfylli kröfur um viðurkennda mikilvægi (notability)? Takk kærlega fyrir. [[Notandi:Sofiamarinov|Sofiamarinov]] ([[Notandaspjall:Sofiamarinov|spjall]]) 22. mars 2026 kl. 17:01 (UTC) : Hæ, tók eftir að hún er t.d. ekki til á ensku eða albönsku Wiki og dró þá ályktun að síðan væri ekki nógu markverð.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 22. mars 2026 kl. 17:07 (UTC) ::Halló, ::Takk fyrir svarið. ::Ég skil ábendinguna og vil bæta greinina frekar. Einnig held ég að greinar um Naldi séu í vinnslu á öðrum Wikipediuútgáfum, eins og á ensku, albönsku og frönsku. ::Markmið mitt er að tryggja að greinin uppfylli kröfur Wikipedia með áreiðanlegum og sjálfstæðum heimildum. ::Takk kærlega fyrir hjálpina og leiðbeiningarnar. [[Notandi:Sofiamarinov|Sofiamarinov]] ([[Notandaspjall:Sofiamarinov|spjall]]) 22. mars 2026 kl. 17:12 (UTC) == Flokkar == Hæ, sé að þú ert mikið að búa til flokka þannig friendly reminder að tengja þá við Wikidata (Bæta við tungumálatenglum). Hef tekið eftir að það stofnast stundum tveir eins flokkar undir svipuðum nöfnum. [[Notandi:Fyxi|Fyxi]] ([[Notandaspjall:Fyxi|spjall]]) 23. mars 2026 kl. 04:29 (UTC) : Þakka ábendinguna. Gleymi því oftast. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 23. mars 2026 kl. 10:36 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28. apríl 2026 kl. 18:33 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471754 --> == Breyting á Pedra do Sal == Hæ! Ég sá að þú fjarlægðir breytingu mína á greininni um [[Pedra do Sal]]. Má ég spyrja hvort heimildirnar eða textinn hafi verið ófullnægjandi? Ég tók þau láni úr [[:pt:Pedra_do_Sal|viðeigandi grein á portúgölsku]]. Takk fyrirfram! [[Notandi:Kippur|Kippur]] ([[Notandaspjall:Kippur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 17:06 (UTC) : Vélþýðing. Þær eru oft ekki góðar. Við stjórnendur getum ekki verið að því að leiðrétta þær. Svo voru innri tenglar á portúgölsku. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 18:33 (UTC) ::Þekkirðu einhvern sem getur aðstoðað við þessar þýðingar? [[Notandi:Kippur|Kippur]] ([[Notandaspjall:Kippur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 18:40 (UTC) 0fa0szqywj5cf62fo8ccpexkb79kzwo 1980030 1980028 2026-09-23T18:56:26Z Berserkur 10188 /* Breyting á Pedra do Sal */ 1980030 wikitext text/x-wiki == Gróa == Sæll, ég var að byrja síðu um íslensku hljómsveitina Grôa, ég hef aldrei áður gert wikipedia síðu, gætiru mögulega hjálpað mér og bætt við? það er þegar til wikipedia síða um Gróu á enska wikipedia, [[Kerfissíða:Framlög/153.92.155.84|153.92.155.84]] 26. apríl 2025 kl. 19:52 (UTC) : Já, athuga þetta við tækifæri. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. apríl 2025 kl. 20:20 (UTC) ::Takk kærlega [[Kerfissíða:Framlög/31.209.156.57|31.209.156.57]] 26. apríl 2025 kl. 20:31 (UTC) == Eináfjallseyjar == Sæll, þetta var ekki tilraunarsíða. [[Notandi:JetLowly|JetLowly]] ([[Notandaspjall:JetLowly|spjall]]) 2. maí 2025 kl. 21:30 (UTC) : Sæll, þetta örnefni er ekki til og er málfræðileg vitleysa. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 2. maí 2025 kl. 21:36 (UTC) ::Þetta er íslensk þýðing, Yijiangshan er ekki einu sinni íslenskað, bara afritað af ensku og virkar ekki þar sem y og i er saman meðal annars [[Notandi:JetLowly|JetLowly]] ([[Notandaspjall:JetLowly|spjall]]) 2. maí 2025 kl. 21:43 (UTC) ::: Þetta er vélræn þýðing, s.s. ekki íslenska. Bara sett í þýðingarvél og virkar ekki. Betra að nota umritun. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 2. maí 2025 kl. 21:53 (UTC) == David Woodard == About [[David Woodard]]. Please read [[:en:User:Grnrchst/David Woodard report]] again. ''91 articles on the subject.'' is the result of the spamming campaign. Once, there was 335 articles on the subject. Now we are fighting back this autopromotion. Bw [[Notandi:Orland|Orland]] ([[Notandaspjall:Orland|spjall]]) 2. júlí 2025 kl. 18:10 (UTC) : I skimmed through it. However I don't have time for it and will await further decision making from other sites.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 2. júlí 2025 kl. 18:16 (UTC) :: The text in icelandic is a bit incoherent and seems translated, so maybe for that reason.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 2. júlí 2025 kl. 18:21 (UTC) == Jón Jónsson Strandfjeld == Fyrirgefðu ef ég er að trufla, en þú eyddist greininni minni um Jón Jónsson Strandfjeld. Ég skil að ég hef ekki útskýrt af hverju hann er markverður en ég held að hann sé markverður bl.a. af því að hann er aðalpersóna í nokkrum þjóðsögum; ég vildi bæta upplýsingum við greinina núna en nú er henni eydd. Ég er ekki viss ef ég skil [[Wikipedia:Markvert efni]] rétt, en þar stendur: "Ekki eyða greinum um sögulegar persónur af því að þær uppfylla ekki sömu markverðugleikakröfur og nútímafólk.". Er Jón Jónsson Strandfjeld ekki söguleg persóna? Er það hægt að endurheimta greinina? --[[Notandi:Bücherfresser|Bücherfresser]] ([[Notandaspjall:Bücherfresser|spjall]]) 1. nóvember 2025 kl. 19:25 (UTC) : Þú hefðir strax mátt bæta við að hann sé þjóðsagnapersóna. En allt í lagi, endurvek greinina svo megi bæta hana--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 1. nóvember 2025 kl. 19:38 (UTC) ::Takk fyrir! --[[Notandi:Bücherfresser|Bücherfresser]] ([[Notandaspjall:Bücherfresser|spjall]]) 2. nóvember 2025 kl. 10:28 (UTC) == [[Giorgio De Simone]] == Hi, dearst Berserkur, how are you? Me I'm fine, here it's raining a lot. Please, can you acces this new page I opened and correct my mistakes? Thanks a lot for your important help and have a nice week end. [[Notandi:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Notandaspjall:Rei Momo|spjall]]) 5. desember 2025 kl. 08:10 (UTC) : Thanx, but I am not into small talk. This page you created is not a known author in the 21. century as you added and not very known from what I can see. There is not a whole lot in the text in english and italian Wikipedia. The translation to icelandic doesn't need much correction. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 5. desember 2025 kl. 09:21 (UTC) :: Thnak you for your message, have a nice week end. [[Notandi:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Notandaspjall:Rei Momo|spjall]]) 5. desember 2025 kl. 09:13 (UTC) == Þilskipaútgerð == Því miður varst þú heldur snöggur á þér að leiðrétta greinina Þilskipaútgerð. Eg var einmitt að setja inn tengla og myndir þegar þú breyttir greininni þannig að hreinsanir mínar hurfu, talsverð vinna. Getur þú reddað því? [[Notandi:Masae|Masae]] ([[Notandaspjall:Masae|spjall]]) 4. janúar 2026 kl. 18:25 (UTC) : Afsakaðu það! Nei, því miður. Ég skal taka þetta til mín og vera ekki svona fljótfær. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 4. janúar 2026 kl. 19:36 (UTC) == Hindrun == Sæll, ég ætlaði að laga prentvillu á síðunni Búddismi og fékk skilaboð um að ég væri hindruð af því að ég væri búin að vera að "misnota marga aðganga". Ég leiðrétti af og til prentvillur, alltaf í gegnum sama netaðgang (sl. mánuði hefur það verið háskólanetaðgangur) og hef ekki verið að misnota eitt eða neitt. Ég stofna aldrei notandanafn þegar ég leiðrétti, breyti bara beint, enda eru þetta ekki efnislega breytingar sem ég hef verið að gera heldur snurfus. Bjarki S. er sagður hafa hindrað mig, upphaf og lok hindrunar eru sögð vera 4. feb. 2026 kl. 15:27. Svo er sagt að maður geti haft samband til að ræða hindrunina en þegar ég reyni það er ég líka hindruð, af sömu ástæðu. Ég þurfti að fara í gegnum annan netaðgang til að geta skrifað hér. Hvaða rugl er þetta? --Sab [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-91189-3|&#126;2026-91189-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-91189-3|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 16:22 (UTC) :Hæ, þetta var ekki hindrun á þér sérstaklega heldur yfir net af tengdum IP-tölum sem ákveðinn notandi hefur verið að misnota. Þetta á bara við óskráða notendur og það má komast hjá þessu með því að stofna notandanafn. Það kemur alveg til greina að endurskoða þetta ef ótengdir notendur eru að lenda í vandræðum. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 17:01 (UTC) : Gæti verið misskilningur. En...reyndar er notandi sem er bannaður að breyta úr háskólaaðgangi og við höfum lagt mikið kapp á að hann fari ekki framhjá banni. Þá er vissulega leiðinlegt að aðrir lendi líka í banni. En jú, vænlegast er að stofna notendanafn til að fara framhjá þessu. Ath. {{Ping|Bjarki S}} --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 16:50 (UTC) :Já, leiðinlegt að heill háskóli geti ekki skrifað neitt á Wikipediu þó einhver einn þar sé að gera eitthvað misjafnt. Hver notandi háskólanetsins þarf að logga sig inn í gegnum persónulegt háskólanetfang, væri ekki hægt að bera kennsl á notanda út frá því einhvern veginn? Eða út frá tölvunni/tækinu sem maður notar? Mig hryllir við að þurfa að bæta enn einu notandanafninu og leyniorðinu við líf mitt. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-91189-3|&#126;2026-91189-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-91189-3|spjall]]) 11. febrúar 2026 kl. 17:35 (UTC) ::PS Edit: "... skrifað neitt á Wikipediu" án þess að stofna notandanafn ::átti þetta að vera. --Kv. Sab [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-91189-3|&#126;2026-91189-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-91189-3|spjall]]) 11. febrúar 2026 kl. 17:49 (UTC) ::Það væri mögulega eitthvað, en það þyrfti sennilega eitthvað samráð frá HÍ til að gera það. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 12. febrúar 2026 kl. 00:32 (UTC) ::: Mér finnst lítil vorkunn í að búa til notendanafn (og nota lykilorð sem þegar er til eða skrá það í nótur) --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 12. febrúar 2026 kl. 00:37 (UTC) ==Eyðsla Síðu== Sæll Berserkur. Ég skrifa þér vegna eyðingar á síðunni um Lindu Ösp Grétarsdóttur. Ég tel að eyðingin hafi verið byggð á misskilningi og að efnið hafi verið túlkað sem ómerkilegt eða sem skemmdarverk. Ég vil taka fram að Linda er sagnfræðingur (BA frá Háskóla Íslands) og kennari. Hún er sérfræðingur í munnlegri sagnfræði íslenskra vesturfara og ættarsögu þeirra sem tengjast Chicago á bannárunum, þar á meðal tengslum við Al Capone. Einnig eru nýstárlegar kennsluaðferðir hennar við Setbergsskóla, þar sem hún notar dæmi úr nútímamenningu (eins og Pedro Pascal og Bad Bunny) til að kenna kynjafræði og samfélagsfræði, mikilvægt framlag til íslenskrar menntasögu og fellur undir sögulega skrásetningu. Ég fer fram á að síðan verði endurreist eða að mér verði leyft að vinna hana áfram í Sandkassanum mínum til að bæta við ítarlegri heimildum og sýna fram á mikilvægi hennar (notability). Ég er ekki að reyna að fremja skemmdarverk, heldur að skrásetja sögu starfandi sagnfræðings. Takk fyrir. :Góðan dag, o.k. en þá þyrfti að skrifa betur, vísa í heimildir, sleppa að nefna svona: ''skeint eldriborgurum á elliheimilinu Sólvangi...'' --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 13:55 (UTC) :Sæll Berserkur. Ég biðst innilegrar afsökunar á þessu orðalagi. Það var alls ekki ætlun mín að sýna vanvirðingu eða fremja skemmdarverk, þetta er bara einfaldlega hvernig hún orðaði það. Ég var að reyna að lýsa fjölbreyttum starfsferli Lindu Aspar og framlagi hennar til heilbrigðis- og umönnunarstarfa á '''Sólvangi''' áður en hún hóf kennslu. :Ég sé núna að þetta orðaval á ekki heima í alfræðiriti. Ef mér verður leyft að endurbæta greinina í mun ég nota viðeigandi orðalag eins og ‚starfaði við umönnun aldraðra‘ og leggja áherslu á sagnfræðimenntun hennar og kennslufræðilegt framlag. :Ég vona að þú sjáir í gegnum þetta klaufalega orðalag að mér er alvara með að skrásetja sögu þessa sagnfræðings. Takk fyrir ábendinguna [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-10872-36|&#126;2026-10872-36]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-10872-36|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 14:01 (UTC) :: Að starfa við umönnun aldraðra er ekki markvert í sjálfu sér. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 14:15 (UTC) :::Ég verð að segja að ég er verulega '''ósáttur''' við hvernig tekið er á þessu máli. Mér finnst skjóta skökku við að einn stjórnandi hafi einhliða vald til að dæma heila ævisögu einskis virði út frá einni setningu um fyrri störf, án þess að líta til fræðilegs bakgrunns manneskjunnar sem '''sagnfræðings'''. :::Það veldur mér vonbrigðum að þú skuli hreinlega loka á að síðan sé birt aftur, jafnvel eftir að ég bauðst til að gera viðeigandi breytingar á orðalagi. Með því að eyða síðunni alfarið og leyfa ekki endurbætur ertu að koma í veg fyrir skrásetningu á starfandi íslenskum fræðimanni og þeirri nýsköpun sem hún stendur fyrir í kennslu (svo sem kynjafræðilegri greiningu á nútíma dægurmenningu). :::Ég tel að þessi vinnubrögð hamli uppbyggingu íslensku Wikipedia. Ég fer fram á að fá að sýna fram á mikilvægi (notability) Lindu Aspar með því að vinna greinina í '''sandkassanum''' mínum, þar sem hún fær málefnalega umfjöllun án þess að vera dæmd strax úr leik. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-10872-36|&#126;2026-10872-36]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-10872-36|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 14:50 (UTC) ::::'' dæma heila ævisögu einskis virði út frá einni setningu'' ::::Ég gerði það ekki. Las yfir greinina og þótti hún ekki nægilega markverð samt sem áður. Kennarastörf og áhugamál voru helst nefnd. Oft þurfa stjórnendur að taka skjótar ákvarðanir svo greinar og breytingar týnist ekki í flóðinu. Hugsanlega hefði ég átt að gera eyðingartillögu í stað eyðingar. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 18. febrúar 2026 kl. 15:23 (UTC) == Beiðni um skýringar varðandi eyðingu greinar um Naldi == Halló, Ég tók eftir því að greinin um Naldi var eytt. Mig langar að biðja vinsamlega um skýringar á ástæðunni, svo ég geti bætt hana í samræmi við reglur Wikipedia. Listamaðurinn hefur verið fjallað um í nokkrum sjálfstæðum miðlum eins og The Source, AllHipHop, LA Weekly og fleiri miðlum. Markmið mitt er að búa til hlutlausa og vel heimilda grein, ekki til kynningar. Ef mögulegt er, gætir þú vinsamlega sagt mér hvaða atriði þarf að bæta svo greinin uppfylli kröfur um viðurkennda mikilvægi (notability)? Takk kærlega fyrir. [[Notandi:Sofiamarinov|Sofiamarinov]] ([[Notandaspjall:Sofiamarinov|spjall]]) 22. mars 2026 kl. 17:01 (UTC) : Hæ, tók eftir að hún er t.d. ekki til á ensku eða albönsku Wiki og dró þá ályktun að síðan væri ekki nógu markverð.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 22. mars 2026 kl. 17:07 (UTC) ::Halló, ::Takk fyrir svarið. ::Ég skil ábendinguna og vil bæta greinina frekar. Einnig held ég að greinar um Naldi séu í vinnslu á öðrum Wikipediuútgáfum, eins og á ensku, albönsku og frönsku. ::Markmið mitt er að tryggja að greinin uppfylli kröfur Wikipedia með áreiðanlegum og sjálfstæðum heimildum. ::Takk kærlega fyrir hjálpina og leiðbeiningarnar. [[Notandi:Sofiamarinov|Sofiamarinov]] ([[Notandaspjall:Sofiamarinov|spjall]]) 22. mars 2026 kl. 17:12 (UTC) == Flokkar == Hæ, sé að þú ert mikið að búa til flokka þannig friendly reminder að tengja þá við Wikidata (Bæta við tungumálatenglum). Hef tekið eftir að það stofnast stundum tveir eins flokkar undir svipuðum nöfnum. [[Notandi:Fyxi|Fyxi]] ([[Notandaspjall:Fyxi|spjall]]) 23. mars 2026 kl. 04:29 (UTC) : Þakka ábendinguna. Gleymi því oftast. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 23. mars 2026 kl. 10:36 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28. apríl 2026 kl. 18:33 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471754 --> == Breyting á Pedra do Sal == Hæ! Ég sá að þú fjarlægðir breytingu mína á greininni um [[Pedra do Sal]]. Má ég spyrja hvort heimildirnar eða textinn hafi verið ófullnægjandi? Ég tók þau láni úr [[:pt:Pedra_do_Sal|viðeigandi grein á portúgölsku]]. Takk fyrirfram! [[Notandi:Kippur|Kippur]] ([[Notandaspjall:Kippur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 17:06 (UTC) : Vélþýðing. Þær eru oft ekki góðar. Við stjórnendur getum ekki verið að því að leiðrétta þær. Svo voru innri tenglar á portúgölsku. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 18:33 (UTC) ::Þekkirðu einhvern sem getur aðstoðað við þessar þýðingar? [[Notandi:Kippur|Kippur]] ([[Notandaspjall:Kippur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 18:40 (UTC) ::: Nei, best að sleppa þeim bara. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 18:56 (UTC) 282i5nw6r1zb6fz72j8m4qtummcmi85 0 129207 1980015 1756153 2026-09-23T17:34:37Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980015 wikitext text/x-wiki Nóbel námsbúðir ehf. er [[Ísland|íslenskt]] fyrirtæki sem hóf starfsemi haustið [[2010]]<ref>{{Cite web |url=http://www.nobel.is/pages/um-nobel |title=Geymd eintak |access-date=2015-03-30 |archive-date=2015-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414235959/http://www.nobel.is/pages/um-nobel |url-status=dead}}</ref> en er rekið í einkahlutafélagaformi frá 2012.<ref>https://www.rsk.is/fyrirtaekjaskra/leit/kennitala/6712121420</ref> Fyrirtækið sérhæfir sig í stuttum námskeiðum (5-20 klst) rétt fyrir lokapróf í háskólum og menntaskólum á Íslandi. Námskeiðin sem stundum kallast námsbúðir byggjast á jafningafræðslu þar sem nemendur sem hafa stuttu áður setið sama námskeið kenna þeim nemendum sem sækja námsbúðirnar efnið með það að markmiði að ná árangri á prófi.<ref>http://www.nobel.is/pages/um-nobel {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Fyrirtækið hefur vaxið nokkuð hratt síðan það var stofnað og haustið 2014 tilkynnti framkvæmdastjórn fyrirtækisins að í bígerð væri útrás til [[Los Angeles]], [[BNA]].<ref>http://www.vb.is/frettir/112218/{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Stofnandi og eigandi Nóbel námsbúða er Atli Bjarnason viðskiptafræðingur. {| class="wikitable" |- | Rekstrarform || Einkahlutafélag |- | Heimilisfang || Laugavegur 170, Reykjavík 105 |- | Starfsemi || Námskeiðahald |- | Stofnandi || Atli Bjarnason |- | Vefsíða || www.nobel.is |} b0mqo33odo1kjl071vrjgb3soebun6w 0 129607 1980016 1974266 2026-09-23T17:38:12Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980016 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Ingólfur Arnarsson kemur til Reykjavíkur 17 febrúar 1947.JPG|Fyrsti Nýsköpunartogarinn Ingólfur Arnarsson siglir inn í höfnina í Reykjavík 16. febrúar 1947.|thumbnail]] [[Mynd:Hallveig fróðadóttir fyrsti dieseltogari Íslendinga.JPG|Hallgerður Fróðadóttir, fyrsti dieseltogari á Íslandi|thumbnail]] '''Nýsköpunartogari''' er [[togari]] sem keyptur var til [[Ísland]]s eftir seinni heimstyrjöldina að tilstuðlan þeirrar ríkisstjórnar sem þá sat og kölluð var [[Nýsköpunarstjórnin]]. Eftir [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldina]] voru skip við Ísland flest orðin gömul og nauðsynlegt að endurnýja fiskiskipaflotann. Ríkisstjórnin ákvað að kaupa nýja togara frá [[Bretland]]i og pantaði 30 skip árið [[1945]] en síðan bættust við 4 skip sem einstaklingar keyptu. Fyrsti nýsköpunartogarinn Ingólfur Arnarson kom til Íslands [[17. febrúar]] [[1947]]. Nýsköpunartogarar urðu alls 42. Reykjavíkurbær keypti átta nýsköpunartogara. Bæjarútgerðin gerði út fimm þeirra. Nýsköpunartogarar sem keyptir voru til Reykjavíkur: * B.v. Hallveig Fróðadóttir RE 203 * B.v. Ingólfur Arnarson RE 201 * B.v. Jón Baldvinsson RE 208 * B.v. Jón Þorláksson RE 204 * B.v. Pétur Halldórsson RE 207 * B.v. Skúli Magnússon RE 202 * B.v. Þorkell máni RE 205 * B.v. Þorsteinn Ingólfsson RE 206. ==Skuttogaravæðingu frestað== Þegar leið að lokum seinni heimsstyrjaldar var staða þjóðarbúsins góð vegna mikils innstreymis gjaldeyris í ríkissjóð. [[Nýsköpunarstjórnin|Nýsköpunarstjórnin 1944-1947]] var við völd.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.stjornarradid.is/rikisstjorn/sogulegt-efni/um-rikisstjorn/1944/10/21/Annad-raduneyti-Olafs-Thors/|titill=Annað ráðuneyti Ólafs Thors}}</ref> Ein leið sem valin var til nýsköpunar voru kaup á nýjum stórum togurum sem voru nefndir [[Nýsköpunartogari|nýsköpunartogarar.]] Nýbyggingarráð<ref name=":0">Sjá Helgi Skúli Kjartansson, Island á 20. öld", Sögufélagið 2002, bls.249 og ræðu Ingólfs Jónssonar á Alþingi {{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/98/515.html|title=69. mál, áhrif Framkvæmdastofnunar ríkisins og Byggðasjóðs á athugun á atvinnu- og byggðaþróun í landinu|website=Alþingi|language=is|access-date=2025-02-08}}</ref> sá um kaupin og réði vali á skipum og búnaði í samráði við væntanlega eigendur. Nýbyggingaráð þetta var sett á laggirnar 1944–1945 og hafði það verkefni að afla gagna og fá glögga yfirsýn yfir atvinnuástand um land allt. Verkefni ráðsins var að leiðbeina og aðstoða við öflun atvinnutækja til byggðarlaga, sem sérstaka þörf höfðu fyrir þau. Ráðið hafði mikil völd enda fékk það röskan helming þess gjaldeyrisforða sem safnast hafði í stríðinu til ráðstöfunar.<ref name=":0" /> Nýbyggingaráð ákvað að kaupa olíukynta gufutogara, þó talið væri að díselvélar þyrftu umtalsvert minna eldsneyti. Ástæðan var sú að flestir tilvonandi kaupendur þekktu ekki til togara með díselvélum og töldu öruggara að kaupa tæki sem þeir þekktu. Stór hluti togaranna voru keyptir af [https://fiskifrettir.vb.is/ris-og-fall-baejarutgerda-ii/&#x20;og&#x20;fall&#x20;bæjarútgerða.&#x20;Fiskifréttir&#x20;25.&#x20;janúar&#x20;2025 bæjarútgerðum] {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} sem sumar höfðu enga reynslu af slíkri útgerð. Alls voru keyptir 42 togarar og fóru 15 þeirra til bæjarútgerða og 10 til útgerðafélaga. Aðrar útgerðir, sem höfðu reynslu keyptu 17 skip<ref name=":1">[https://timarit.is/page/8076068?iabr=on#page/n39/mode/2up Nýsköpunartogararnir] - Sjómannablaðið Víkingur - 3. tölublað (01.09.2022) - Tímarit.is</ref>. Rekstur margra skipanna gekk brösuglega enda lítil sem engin reynsla þeirra útgerðaraðila sem gerðu út. Illa gekk að manna togarana og ekki voru til fiskverkunarhús til að vinna aflann. Því náðist takmark nýsköpunar illa. Þá leiddi vöntun á vönum mönnum um borð í skipin til að fiskur skemmdist í lestum og ekki tókst að selja hann á mörkuðum.<ref>Jón Þ. Þór, [https://timarit.is/files/66777247 Nýsköpunaröld, saga sjávarútvegs á Íslandi]. III bindi 1939-1973, s 63-79</ref> === Bátagjaldeyriskerfið rýrði hlut togaranna === Auk þessara skipa var eitt skip, Jörundur, byggt fyrir Guðmund Jörundsson útgerðarmann á Akureyri<ref>[https://timarit.is/page/4863194?iabr=on#page/n23/mode/ Togarinn Jörundur]. Ægir - 1-2. Tölublað (01.01.1949) - Tímarit.is</ref>. Skipið var 491 brútto tonn og var með díselvél og álborðum í lest sem auðveldaði vinnu lestarmanna, meðan togarar nýbyggingaráðs voru með tréborð sem tók langan tíma að þrífa. Það var eina skipið keypt á þessum árum sem var rekið með hagnaði. Um 1957 vildi Guðmundur byggja skuttogara, en á þessum tíma voru slík skip í undirbúningi í Þýskalandi og Bretlandi. Þess má einnig geta að Farmanna og fiskimannasambandið lagði til á þessum tíma að minnsta kosti tveir af þessum nýju togurum yrðu skuttogarar.<ref>[https://timarit.is/files/66777247 Ályktanir frá sambandsþingi F.F.S.Í]. Sjómannablaðið Víkingur. 1958. bls.241.</ref> Öll vinna um borð í slíkum skipum er auðveldari og öruggari og þarf minni áhöfn. En íslenska sjávarútvegsráðuneytið hafnaði beiðninni. Ástæðan var íhaldssemi og tortryggni gagnvart þessari nýju tækni. Um svipað leyti var hins vegar ákveðið að byggja fimm stór skip, eitt fyrir Guðmund Jörundsson, Narfa <ref>[https://timarit.is/files/57093832 Narfi glæsilegasti togarinn]. Morgunblaðið. 20.apríl 1960. bls.3</ref>, og skipin Maí, Víking, Frey og Sigurð. Í byrjun gekk útgerðin illa og var Freyr seldur og Sigurður var um tíma við bryggju.<ref>Þorleifur Óskarsson, Íslensk Togaraútgerð 1945-1970, 1991, s 176.</ref> Áður en nýsköpunartogararnir komu til landsins lét stjórnin kaupa tugi báta frá Svíþjóð. Þá var einungis hægt að reka hluta árs meðan togara þoldu öll veður, Kostnaður við hvert landað tonn var mun hærri á bátunum en á mikið stærri togurum, því var tilhneiging til að nota tekjur af togurum til að niðurgreiða rekstur bátanna. <ref name=":1" />Af þeim sem voru skipstjórar á nýsköpunartogurum voru Auðunsbræður, sem svo voru kallaðir þekktastir. Sæmundur var elstur og var fyrsti skipstjóri Kaldbaks EA-1 frá 1947, Þorsteinn, Gunnar og Auðunn voru togaraskipstjórar í yfir 30 ár, Í viðtali við Sjómannablaðið Víking 2002 við þrjá þeirra var spurt um hvort þeir hafi orðið ríkir; ''„Aflasæld bræðranna var umtöluð og þóttu þeir manna fremstir á því sviði. Þá liggur beinast við að spyrja hvort þeir hafi orðið ríkir, menn sem stýrðu og öflugum togurum, kennda við nýsköpun, og fiskuðu þá fulla.„Nei, ekki aldeilis,” segja þeir. „Kerfið var nú þannig i þá daga að togarar fengu 30% lægra verð fyrir aflann en bátarnir, nema þegar selt var á mörkuðum erlendis því þá fékkst sama verð.”''<ref>[https://timarit.is/page/4254367#page/n27/mode/2up Við vorum í bullandi samkeppni, hver með sitt skip]. Sjómannablaðið Víkingur. 64. árgangur 2002.</ref> Þetta var liður i stýringu stjórnvalda í gjaldeyrismálum, bátagjaldeyriskerfið var það kallað og var við lýði til ársins 1958.<ref>Morgunblaðið 19. júlí 1969, bls.19. [https://timarit.is/page/1404193#page/n18/mode/2up „Uppbygging íslenskrar togaraútgerðar”] Sjá einnig Helga Skúla Kjartansson ,,Ísland á 20. öld" Sögufélagið 2002, bls. 311 og 312</ref> === „Íslendingar fundu upp flotvörpuna og skuttogarana“ === Auðunn Auðunsson skipstjóri heldur því fram í viðtali við Tímann árið 1975<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3755227?iabr=on#page/n7/mode/2up|titill=Íslendingar fundu upp flotvörpuna og skuttogarana, Tíminn 1.2.1975}}</ref>, að Íslendingar hafi fundið upp flottrollið og skuttogarann.  Hann er væntanlega að vísa til þegar Bjarni Ingimarsson skipstjóri á Úranusi reyndi þessa hugmynd að draga trollið ekki eftir botninum vorið 1951, að ná fiskinum þegar hann gengur upp í efri lög sjávar.<ref>Síldveiðitilraunir Sjómannablaðið Víkingur 2.1.1957 bls.19</ref> Hugmyndin kom að sögn frá framkvæmdastjóra útgerðar á Ísafirði í útfærslu blikksmiðs í Reykjavik. Andrés Gunnarson vélstjóri hafði þróað og kynnt hugmynd að skuttogara og lét byggja módel sem hefur verið til sýnis á Sjóminjasafninu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/thingstorf/thingmalalistar-eftir-thingum/ferill/77/142/?ltg=77&mnr=142|titill=Kjartan J. Jóhannsson þingmaður Ísfirðinga i ræðu á Alþingi 6.3.1958}}</ref> ''„Stóraukin afli í síldveiðum um og eftir 1960 stafaði að nokkru leyti af stærri síldargöngum en aðallega af stærri og betri skipum og tækninýjungum sem Íslendingar voru einna fyrstir til að færa sér í nyt. Þetta skipti sköpum því nú veiddist mest af síldinni djúpt í hafi úti fyrir Norðaustur- og Austurlandi. Skömmu áður var farið að taka Asdic­ síldarleitartækið í notkun og nú ruddi kraftblökkin sér til rúms. Með henni var hægt að kasta nótinni beint af síldveiðiskipinu og sparað það bæði tíma og vinnu. Frumkvæði Íslendinga á þessu sviði er viðurkennt alþjóðlega. <ref>Guðmundur Jónsson, Saga íslenskrar utanlandsverslunar 900-2010 II, Smáþjóð á heimsmarkaði, 2017, s. 344</ref>'' === Loksins skuttogarar === Fyrstu skuttogararnir komu notaðir til Eskifjarðar og Norðfjarðar 1970 og reyndust vel. Leiðarahöfundur Austurlands sem var málgagn Alþýðubandalagsins á Neskaupsstað gat vart leynt hrifningu sinni; ''„Menn vænta mikils af þessum skipum. Talið er, að skuttogarar hafi mun meiri möguleika til að fiska en síðutogarar. Mætti því ætla að afkoma þeirra verði betri og sjómannalhlutur hærri. Þá er þess og vænzt, að útgerð þeirra verði til að lengja til muna árlegan reksturstíma frystihúsanna og mynda traustari rekstursgrundvöll fyrir þau og auka á atvinnuöryggi verkafólks."''<ref>[https://timarit.is/page/5382453 Skuttogarar til Austfjarða]. Austurland. 15. tölublað, bls. 1. 30. desember 1970.</ref> Eftir þetta komst hreyfing á bylgju skipakaupa ekki ósvipað og þegar nýsköpunartogararnir voru keyptir. Um áramótin 1978-1979 áttu Íslendingar 79 skuttogara.<ref>{{vefheimild |höfundur=Hjalti |titill=Hvað er skuttogari og hver var fyrsti íslenski skuttogarinn? |url=https://svn.is/hvadh-er-skuttogari-og-hver-var-fyrsti-islenski-skuttogarinn/ |ritverk=SVN |dags=13. október 2017 |tungumál=is}}</ref> Ef ráðuneytið hefði samþykkt ósk Guðmundar árið 1957 er líklegt að hætt hefði verið að kaupa og reka togara sem var erfitt að manna og voru hættulegir og mikill auður hefði skapast og færri sjómenn hefðu farist. == Heimildir == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3691493 Nýsköpunartogararnir koma til landsins, Morgunblaðið, 343. tölublað (18.12.2005), Blaðsíða 30] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=001235240 Hinsta sjóferð Elliða Sjómannablaðið Víkingur, 3. Tölublað (01.09.2005), Blaðsíða 26] * [http://www.euarchives.org/index.php?sch=3&lng=nat&pge=why&cty=reykjavik&nr=1_6 Nýsköpunartogarar af fullkomnustu gerð: „Fallegt og gæfulegt skip"] ==Tilvísanir== [[Flokkur:Fiskiskip]] [[Flokkur:Vélbátar]] rvs8sl22cl94dv1eunfi7h7x3vevex0 0 131550 1980058 1950847 2026-09-23T21:22:32Z Berserkur 10188 1980058 wikitext text/x-wiki [[Mynd:King crimson 1974 press photo.jpg|thumb|King Crimson (1974).]] '''King Crimson''' var ensk hljómsveit sem spilaði tilraunakennt og [[framsækið rokk]]. Sveitin var stofnuð árið [[1968]] og fór gítarleikarinn [[Robert Fripp]] fyrir henni. Ýmsar mannabreytingar voru í sveitinni utan Fripps. King Crimson hefur verið starfrækt með hléum: 1968–1974, 1981–1984, 1994–2008, 2013–2021. Sveitin blandaði meðal annars [[jazz|jazzi]], [[klassík]], [[þjóðlagatónlist]] við [[rokk]] og notaðist við ýmis hljóðfæri eins og: [[saxófónn|Saxófón]], [[fiðla|fiðlu]], [[mellotron]] hljómborð, [[flauta|flautu]], ýmis konar [[ásláttarhljóðfæri]] og [[hljóðgervill|hljóðgervil]]. Þekktasta verk Crimson er fyrsta plata þeirra: ''[[In the Court of the Crimson King]]''. Alls hafa skipað á þriðja tug manna King Crimson og fjölmargir komu að auki við sögu á plötum sveitarinnar, helst má nefna: [[Greg Lake]], Keith Tippett, [[Jon Anderson]], Ian McDonald, Mel Collins, Boz Burrell, Bill Bruford, John Wetton, David Cross, Jamie Muir, Tony Levin og Adrian Belew. <ref>[http://www.mbl.is/greinasafn/grein/621649/ Fræg fyrir framúrstefnu] Mbl.is. Skoðað 1. maí, 2016.</ref> Peter Sinfield var textasmiður á fyrstu 4 plötum Crimson. Sveitin lagði upp laupana árið [[2021]] <ref>[https://ultimateclassicrock.com/robert-fripp-wont-revive-king-crimson/ Robert Fripp wont revive King Crimson] Ultimate Classic Rock</ref>. ==Breiðskífur== *[[In the Court of the Crimson King]] (1969) *In the Wake of Poseidon (1970) *Lizard (1970) *Islands (1971) *Larks' Tongues in Aspic (1973) *Starless and Bible Black (1974) *Red (1974) *Discipline (1981) *Beat (1982) *Three of a Perfect Pair (1984) *THRAK (1995) *The ConstruKction of Light (2000) *The Power to Believe (2003) ==Tengill== * [https://www.allmusic.com/artist/king-crimson-mn0000076057#biography King Crimson á [[Allmusic]] ] ==Tilvísanir== {{s|1968}} [[Flokkur:Enskar hljómsveitir]] t1u3ewf2cguucmbq5ine5nwwxipjj7s 0 133150 1980082 1975833 2026-09-24T00:45:48Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980082 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Sofaaktivismi.jpg|thumbnail|hægri]] '''Sófa-aktívismi''' er hugtak sem nota mætti um einfaldar leiðir til að stunda [[Aktívismi | aktívisma]] og styðja málefni eða samfélagslegt mál svo sem með notkun netsins og samfélagsmiðla. Margar vefsíður og fréttaveitur hafa bætt samfélagsmiðlum á borð við [[Facebook]] og [[X (samfélagsmiðill)|samfélagsmiðilinn X]] í miðlunarkerfi sitt þar sem notandinn getur auðveldlega líkað við, deilt og tíst, um það sem honum finnst áhugavert á netinu. Fólk getur sýnt áhuga á málum á sviði samfélags- eða stjórnmála svo dæmi séu tekin með einum músarsmelli. ==Aðferðir== Aktívismi sófa-aktívistans felur meðal annars í sér að skrifa undir undirskriftalista á [[Internetið | netinu]],<ref>[http://www.snopes.com/inboxer/petition/internet.htm Snopes.com: Inboxer Rebellion (Internet Petitions)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230117170410/https://www.snopes.com/fact-check/category/inboxer-rebellion/ |date=2023-01-17 }} - discusses slacktivism in some detail</ref>, ganga í hópa og samtök, oft án þess að leggja neitt annað af mörkum en að afrita og dreifa upplýsingum á [[samfélagsmiðlar | samfélagsmiðlum]]. Meðal annars með því afrita stöðufærslur eða önnur skilaboð, breyta einkennismynd eða eigin upplýsingum í þágu einhvers málstaðar. Rannsóknir hafa staðið yfir á tengslum milli hugmyndarinnar um sófa-aktívisma og annarra forma aktívisma, þar sem hópar hafa í auknum mæli notast við samfélagsmiðla til að efna til þáttöku almennings og skipulagningar fjöldaaðgerða. <ref name="Advocacy 2.0">{{cite journal|last=Obar|first=Jonathan|title=Advocacy 2.0: An Analysis of How Advocacy Groups in the United States Perceive and Use Social Media as Tools for Facilitating Civic Engagement and Collective Action|journal=Journal of Information Policy|year=2012|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1956352|display-authors=etal }}</ref><ref name="Obar">{{Cite journal|last=Obar|first=Jonathan|title=Canadian Advocacy 2.0: A Study of Social Media Use by Social Movement Groups and Activists in Canada|journal=Canadian Journal of Communication|year=2014|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2254742|accessdate=15 mars 2016}}</ref> Aðgerðir [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] í verkefni sínu varðandi [[HIV]] / [[AIDS]] lýsir hugtakinu sófa-aktívisti með dæmi sem segir að fólk sem styður við málstað með því að framkvæma litlar og einfaldar aðgerðir sé í raun ekki skuldbundið eða hafi helgað sig því að valda breytingum.<ref>UNAIDS, [http://data.unaids.org/pub/Outlook/2010/20100713_outlook_ataids_en.pdf UNAIDS OUTLOOK REPORT] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305070613/http://data.unaids.org/pub/Outlook/2010/20100713_outlook_ataids_en.pdf |date=2016-03-05 }}, júlí 2010</ref> == Notkun hugtaksins== Enska hugtakið „Slacktivism“ er taliðeiga rætur að rekja til Dwight Ozard og Fred Clark á Cornerstone hátíðinni 1995. Það var stytting á hugtakinu „Slacker Activism“ sem vísar til eins konar aðgerðaleysis sem tengist virkni ungs fólks sem lét sig virkni lítið varða og hafði þar af leiðandi lítil áhrif á samfélagið nema ef vera skyldi í mjög litlum mæli og í einangruðum hópi. (eins og til dæmis að gróðursetja tré á móti því að taka þátt í mótmælaaðgerðum). Upphaflega var hugtakið notað í jákvæðum tilgangi þó notkunarmerking þess hafi breyst.<ref>{{cite journal|first=Henrik Serup|last=Christensen|title=Political activities on the internet: slacktivism or political participation by other means?|journal=First Monday|year=2011|volume=16|url=http://firstmonday.org/htbin/cgiwrap/bin/ojs/index.php/fm/article/view/3336/2767|accessdate=16 Mars 2016|archive-date=21 október 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021061242/http://firstmonday.org/htbin/cgiwrap/bin/ojs/index.php/fm/article/view/3336/2767|url-status = dead}}</ref> Útvarpsmaðurinn og stjórnmálaskýrandinn Dan Carlin notaðist við þetta hugtak í þáttum sínum á tíunda áratug tuttugustu aldar og talið er líklegt að hann hafi breytt merkingu orðsins í þá sem síðar varð. Dæmi um notkun hugtaksins sófa-aktívismi birtist í bók [[:en:Evgeny_Morozov|Evgeny Morozov]] ''[[iarchive:netdelu_mor_2011_00_0283/page/n5/mode/2up|Net Delusion: The Dark Side of Internet Freedom]]'' (2011). Þar tengir Morozov sófa-aktívisma við Colding-Jørgensen tilraunina. Árið 2009 bjó danski sálfræðingurinn, Anders Colding-Jørgensen, til gervihóp á Facebook sem hluta af rannsókn sinni. Í þeim hópi hélt hann því fram að yfirvöld í Kaupmannahöfn ætluðu að brjóta niður hinn fræga og sögulega storks gosbrunn á [[:en:Amagertorv|Amagertorv]] og mótmælti þeirri aðgerð. Á fyrsta degi höfðu 125 Facebook notendur skráð sig í hópinn og hópurinn stækkaði ört. Þegar yfir lauk voru 27.500 manns í hópunum.<ref>{{cite web |url=http://virkeligheden.dk/2009/stork-fountain-experiment-1-facebook-groups-are-not-democratic-tools/ |title=Stork Fountain Experiment #1: Why Facebook groups are not democratic tools &#124; Virkeligheden |publisher=Virkeligheden.dk |date=23 september 2009 |accessdate=15 mars 2016 |archive-date=20 desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220005424/http://virkeligheden.dk/2009/stork-fountain-experiment-1-facebook-groups-are-not-democratic-tools/ |url-status = dead }}</ref> Morozov heldur því fram að Colding-Jørgensen tilraunin sýni öll merki sófa-aktívisma: „Þegar samskiptaleiðir eru greiðar og kostnaðarlitlar geta hópra auðveldlega hvatt til aðgerða.“<ref name="Morozov 2011 180">{{cite book|last=Morozov|first=Evgeny|title=The net delusion : the dark side of Internet freedom|url=https://archive.org/details/netdelusiondarks0000moro|year=2011|publisher=PublicAffairs|location=New York|page=[https://archive.org/details/netdelusiondarks0000moro/page/180 180]}}</ref> [[Clay Shirky]] hefur einnig hlutgert sófa-aktívisma sem „fáránlega auðvelda hópamyndun.“<ref name="Morozov 2011 180"/> === Íslenska hugtakið === Á íslensku hefur þetta hugtak ekki verið mikið í umræðunni. Íslenska þýðingin á activism er samkvæmt orðabók [[aðgerðastefna]] en deilt er um hversu vel það nær utan um hugtakið.<ref>{{cite journal|last=Hafdís Erla|first=Hafsteinsdóttir|title=Hómó Sófus|journal=Stúdentablaðið|year=2006|volume=4|pages=29|url=http://timarit.is/files/20325063.pdf#navpanes=1&view=FitH|accessdate=4. febrúar 2016}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Til eru þeir sem kjósa að nota [[aktívismi]], sem er viðurkennt hugtak innan fræðasamfélagsins en virðist síður notað utan þess.<ref>{{cite journal|last=Hafdís Erla|first=Hafsteinsdóttir|title=Hómó Sófus|journal=Stúdentablaðið|year=2006|volume=4|pages=29|url=http://timarit.is/files/20325063.pdf#navpanes=1&view=FitH|accessdate=4. febrúar 2016}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Höfundur greinarinnar kýs að nota orðið aktívismi umfram aðgerðastefnu Slacktivisim myndi í þessu tilviki þýðast sem sófa-aktívismi eða sófa-aðgerðarstefna. == Gagnrýni á sófa-aktívisma == Ekki eru allir á eitt sáttir við notkun á þessu hugtaki. Gagnrýnendur hafa varpað fram þeirri spurningu hvort einhver alvöru markmið náist með öllum þessum aðferðum þar sem sjaldnast þarf að leggja mikið á sig við aðgerðina.<ref>Carr, David. "[http://www.nytimes.com/2012/03/26/business/media/hashtag-activism-and-its-limits.html?_r=0 Hashtag Activism, and Its Limits.]" ''The New York Times''. 25 mars 2012</ref> Til eru þeir sem deila á að þetta feli í sér þær undirliggjandi forsendur að öll álitaefni verði leyst án vandkvæða á samfélagsmiðlum. Það geti vissulega verið möguleiki í þrengri skilningi (innan smærri samfélaga) en sófa-aktívismi reynis hins vegar algerlega gagnslaus í víðari skilningi, svo sem í hnattrænu tilliti.<ref>{{cite web|last=Morozov|first=Evgeny|title=From Slacktivism to Activism|url=http://neteffect.foreignpolicy.com/posts/2009/09/05/from_slacktivism_to_activism|accessdate=17 mars 2016|archive-date=13 nóvember 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141113155043/http://neteffect.foreignpolicy.com/posts/2009/09/05/from_slacktivism_to_activism|url-status = dead}}</ref> Í innslagi fyrir [[NPR]] árið 2009 veltir Morozov vöngum yfir því hvort „sá ávinningur sem umfjöllun getur aflað í gegnum meiri áreiðanleika nýju miðlanna sé þeirra breytinga virði sem búast má við að séu jafnvel hefðbundnum aktívistum í óhag á þann hátt að almennir borgarar myndu í auknum mæli snúa sér frá hefðbundnum (og sannreyndum) aðferðum aktívisma.“<ref>{{cite web|last=Morozov|first=Evgeny|title=Foreign Policy: Brave New World Of Slacktivism | url = https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=104302141|accessdate=16 mars 2016}}</ref> Gagnrýni á sófa-aktívisma beinist oft að því að virkni á netinu sé árangurslaus og/eða að beiting hans dragi úr eða beinlínis hamli stjórnmálaþátttöku fólks á öðrum vettvangi. Þó svo margar rannsóknir á sófa-aktívisma vísi eingöngu til einstakra mála eða herferða þá er erfitt að fullyrða hversu hátt hlutfall af virkni tengdum sófa-aktívisma leiða til lokatakmarks. Enn fremur hafa margar rannsóknir einblínt á slíkan aktívisma í lýðræðislegu eða opnu samhengi, þar sem á opinberum vettvangi samfélagsmiðla er smellt á „like“, tilkynnt um mætingu á viðburð, skipt um einkennismynd á einstaklingsreikningi eða sett fram slagorð í stað myndar í löndum sem lúta einræði eða þvingandi stjórn á annan hátt. .<ref>{{cite web|url=http://bakerinstitute.org/publications/ITP-pub-CyberactivismAndWomen-051712.pdf|title=Unveiling the Revolutionaries: Cyberactivism and Women's Role in the Arab Uprisings|author=Radsch, Courtney|publisher=Rice University|date=Maí 2012|access-date=2016-03-17|archive-date=2012-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20121004205606/http://bakerinstitute.org/publications/ITP-pub-CyberactivismAndWomen-051712.pdf|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=rV2E2T9GFaE |title=Cyberactivism and the Arab Revolt: Battles Waged Online and Lessons Learned (Part 1 of 9) |publisher=YouTube |date=29 mars 2011 |accessdate=16 mars 2016}}</ref> Blaðamaðurinn [[Courtney C. Radsch]] heldur því fram að jafnvel þrátt fyrir lágt þátttökustig hafi sófa-aktívisminn verið mjög miklivæg útfærsla aktívisma fyrir [[arabar | arabíska]] ungdóminn í aðdraganda [[arabíska vorið | arabíska vorsins]] og á meðan því stóð þar sem þetta var ákveðið form málfrelsis og gat auðveldlega lætt sér inn í almenna fjölmiðlaumfjöllun. Það gerðist þegar ákveðin málefni með ákveðinni „[[hashtag]]“-merkingu „urðu að vinsælu umræðuefni og hjálpar til við fjölmiðlaathygli sem og að skipuleggja upplýsingaflæði. Samfélagsmiðlar hafa ákveðið vald til að móta alþjóðlegan fréttaflutning og er það ein leið til að bylta og draga úr völdum ríkja. ."<ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/courtney-c-radsch/doubleedged-sword-social-_b_826354.html |title=Double-Edged Sword: Social Media's Subversive Potential|author=Courtney Radsch|publisher=Huffington Post| date= 28 febrúar 2011}}</ref> Við þetta má bæta að fræðimenn benda á að „óttinn við að virkni á netinu leysi af hólmi mannlega virkni sé órökstuddur,“ þar sem slík virkni veldur hvorki neikvæðum né jákvæðum áhrifum á stjórnmálaþátttöku. .<ref>{{cite web|last=Christensen|first=Henrik Serup|title=Political activities on the internet: slacktivism or political participation by other means?|url=http://firstmonday.org/htbin/cgiwrap/bin/ojs/index.php/fm/article/view/3336/2767|publisher=First Monday|accessdate=12 mars 2016|archive-date=21 október 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021061242/http://firstmonday.org/htbin/cgiwrap/bin/ojs/index.php/fm/article/view/3336/2767|url-status = dead}}</ref> Á meðan sófa-aktívismi þróast, fer [[tæknivald]] (ákveðin gerð stjórnskipulags þar sem ákvarðanir eru teknar af útvöldum einstaklingum með sértæka tækniþekkingu) minnkandi þar sem nánast hver sem er getur tekið þátt í ákvarðanatöku og aðgerðum. Stafrænn aktívismi stígur dans við samfélagsjöfnuð þar sem árangurslítil markaðssetning dreifir pólitískum efasemdum og dregur athyglina frá ákaflega róttækum hreyfingum.<ref>White, Micah. "[http://www.theguardian.com/commentisfree/2010/aug/12/clicktivism-ruining-leftist-activism Clicktivism Is Ruining Leftist Activism]", ''The Guardian'', 12 ágúst 2010, sótt 17. Mars 2016</ref> Micah White hefur bent á að þó sófa-aktívismi sé yfirleitt auðveldasta leiðin til þátttöku í hreyfingum og stuðnings við breytingar þá hefur ljómi nýjungar net aktívismans horfið smám saman við það að fólk áttar sig á því að þátttaka þess hafði lítil sem engin áhrif. Hefur það orðið til þess að trú fólks á alls kyns aktívisma hefur dvínað. .<ref>White, Micah. "[http://www.theguardian.com/commentisfree/2010/aug/12/clicktivism-ruining-leftist-activism Clicktivism Is Ruining Leftist Activism]", ''The Guardian'', 12 ágúst 2010</ref> [[Malcolm Gladwell]] ritaði í grein sinni í New Yorker þann 4. október 2010. ''[[The New Yorker|New Yorker]]'' article,<ref name="Gladwell - Small change">{{cite web|url = https://www.newyorker.com/reporting/2010/10/04/101004fa_fact_gladwell?currentPage=all | date = 4 október 2010 | accessdate = 10 mars 2016 | last = Gladwell | first = Malcolm | publisher = The New Yorker | title = Annals of Innovation - Small Change - Why the revolution will not be tweeted.}}</ref> Þar gagnrýnir hann harðlega þá sem bera saman samfélagsmiðlabyltingar við alvöru aktívisma sem ögrar gildandi stöðu. Hann bendir á að ekki sé hægt að bera saman herferðir samfélagsmiðlanna við framkvæmdir aðgerða-aktívista sem eiga sér stað á fyrirfram ákveðnum stöðum. Hann tekur sem dæmi setuverkfallið í Greensbro í Norður Karólínu árið 1960 (sem varð til þess að Woolworth verslunarkeðjan aflétti kynþáttamismunun í verslunum sínum í suðurhluta Bandaríkjanna) sem verulega áhættusaman aktívisma. Enn fremur ritar Gladwell: <blockquote> Sagnfræðingurinn [[Robert Darnton]] ritaði: „Undur samskiptatækni nútímans hafa orsakað falska meðvitund um fortíðina – mögulega þá tilfinningu að skamskipti eigi sér enga sögu eða eigi sér ekkert mikilvægi fyrir tíma sjónvarps og internets.“ En það er eitthvað annað í gangi nú til dags, í hinum gríðarlega ákafa sem fylgir samfélagsmiðlunum. Fimmtíu árum eftir einhvern magnaðasta atburð í umróti í sögu Bandaríkjanna, virðumst við hafa gleymt hvað aktívismi er. .<ref name="Gladwell - Small change"/> </blockquote> Rannsókn frá 2011 sem lýtur að háskólastúdentum leiddi í ljós örlitla jákvæða fylgni milli þeirra sem stunduðu stjórnmálastarf í gegnum Facebook og þeirra sem halda sig frá Facebookstjórnmálum. Þeir sem stunduðu Facebookstjórnmálin eingöngu gerðu það með því að skrifa ummæli við stöðufærslur og annars konar lágmarks stjórnmálaþátttöku sem staðfestir enn frekar sófa-aktívisma líkanið. .<ref>Vitak, J., Zube, P., Smock, A., Carr, C. T., Ellison, N., & Lampe, C. (2011). It's Complicated: Facebook Users' Political Participation in the 2008 Election. ''Cyberpsychology, Behavior & Social Networking'', 14(3), 107-114.</ref> [[Brian Dunning (rithöfundur) | Brian Dunning]] hélt því fram í hlaðvarpsþætti sínum árið 2014, „Sófa-aktívismi: Vitundarvakning“ að virkni á internetinu sem tengd er sófa-aktívisma sé tímasóun í besta falli og í versta falli leið til að „stela milljónum bandaríkjadala frá sófa-aktívistum sem eru sannfærðir um að gefa alvöru fjármuni í eitthvað sem þeim er talin trú um að sé mikilvægt málefni.“ Hann segir enn fremur að mest af sófa-aktívisma herferðum séu „byggðar á lélegum upplýsingum, vondum vísindum og eru jafnvel oftar en ekki bölvað svindl.“ Hann notar [[Kony 2012]] herferðina sem dæmi um hvernig hægt er að nota sófa-aktívisma sem leið til að nýta sér fólk. Myndin biður áhorfendur um að senda fjármuni til kvikmyndagerðarmannana heldur en afrískra löggæsluyfirvalda. Fjórum mánuðum eftir að myndin var frumsýnd tilkynnti [[Invisible Children, Inc|Invisible Children]] – samtökin sem framleiddu myndina – að brúttótekjur myndarinnar hefðu verið 31,9 milljónir bandaríkjadala. Þeir fjármunir voru hins vegar aldrei notaðir til að stöðva starfsemi Kony heldur var framleidd önnur mynd um það um það hvernig Kony var stöðvaður. Dunning gengur svo langt að segja að sú virkni að vara við Kony hafi ekki skipt neinu máli þar sem lögregla og löggæsluyfirvöld hafi hvort eð er verið á höttunum eftir Kony í mörg ár. Dunning segir hins vegar að sófa-aktívismi sé aðeins jákvæðari í dag. Hann bendir á [[Change.org]] sem dæmi. Sá vefur inniheldur hundruð eða jafnvel þúsundir undirskriftarlista og bænaskjala. Sá sem undirritar slíka undirskriftasöfnun er oft sáttari við sjálfan sig en áður en fæstar af þessum söfnunum hafa leitt til neinna stærri umbóta. Dunning veldir því upp að áður en maður leggur nafn sitt við eða jafvnel bara „lækar“ málefni skyldi maður skoða málstaðinn og framkvæmdaraðilann til að koma í veg fyrir að um rangfærslur, ýkjur eða hreinlega falsanir sé að ræða.<ref name="Slacktivism: Raising Awareness">{{cite web | author=Brian Dunning |authorlink=Brian Dunning (author) | url=http://skeptoid.com/episodes/4419 | title=Slacktivism: Raising Awareness | publisher=Skeptoid | date=17 júní 2014 | accessdate=15 mars 2016}}</ref> Dæmi um herferð gegn sófa-aktívisma er auglýsingaserían „Liking isn‘t helping“ sem gerð var af alþjóðlegu auglýsingastofunni Publicis Singapose fyrir [[Crisis Relief Singapore]] (CRS). Herferðin sýnir myndir af fólki sem líður skort og er það umkringt hópi fólks sem heldur þumli á lofti og yfirskriftin er „Liking isn‘t helping.“ Samt sem áður skorti herferðina ákveðin gildi og þætti sem hefðu gert hana árangursríka, hún fékk áhorfandann eingöngu til að staldra við og hugsa um eigin aktívismahegðun og opna á vangaveltur um hvaða áhrif sófa-aktívismi í raun hefur. == Vörn sófa-aktívisma == Sem viðbrögð við gagnrýni Gladwells á sófa-aktívisma í „New Yorker“ (sjá að ofan), ritaði [[Leo Mirani]] svargrein sem tók á því að Gladwell gæti jafnvel haft rétt fyrir sér ef aktívismi fæli eingöngu í sér setuverkföll og beinar aðgerðir og átök á götum úti. Hann bendir á að ef aktívismi er hins vegar ætlaður til að vekja fólk til umhugsunar, hafa áhrif á skoðun fólks og vera mótandi í viðhorfi um heim allan þá „verði byltingin svo sannarlega send út á [[X (samfélagsmiðill)|samfélagsmiðlinum X]],“ <ref>{{cite news|last=Mirani|first=Leo|title=Sorry, Malcolm Gladwell, the revolution may well be tweeted|url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/cifamerica/2010/oct/02/malcolm-gladwell-social-networking-kashmir|publisher=The Guardian|location=London|date=2 október 2010}}</ref> „Hashtögguð,“ <ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/courtney-c-radsch/the-revolutions-will-be-h_b_839362.html |title=The Revolutions Will Be Hashtagged: Twitter Turns 5 as the Middle East Demands Democracy|author=[[Courtney C. Radsch]]|publisher=Huffington Post| date= 29 mars 2011}}</ref> og „streymt á Youtube.“<ref>{{cite web| url = http://www.foreignpolicy.com/articles/2011/03/30/the_youtube_revolutions| title = YouTube Revolutions| author = David Kenner| publisher = Foreign Policy| date = 30 mars 2011| access-date = 17 mars 2016| archive-date = 12 júní 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130612041520/http://www.foreignpolicy.com/articles/2011/03/30/the_youtube_revolutions|url-status = dead}}</ref> Í mars árið 2012 ritar [[Matthew Green]] grein í [[Financial Times]], þar sem hann vísar til viðleitni til að takast á við síendurtekið ofbeldi í tengslum við [[Lord‘s Resistance Army]], að sófa-aktívistarnir sem stóðu að [[Kony 2012]] myndinni höfðu „áorkað meiru með 30 mínútna myndbandi heldur en barátta diplómata, frjálsra félagasamtaka og fréttamanna síðan átökin hófust fyrir 26 árum.“<ref>{{cite news |url= http://www.ft.com/cms/s/0/882c6c6a-6c34-11e1-8c9d-00144feab49a.html#axzz1qCwXvNMG |title=Let the Kony campaign be just the start |work= [[Financial Times]] |author= [[Matthew Green (journalist)|Matthew Green]] |date = 12 mars 2012 |accessdate=12 mars 2016}} {{innskráningar krafist}}</ref> Þrátt fyrir niðrandi tilgang hugtaksins var gerð tengslarannsókn árið 2011, sem stýrt var af [[Georgetown University]], sem nefndist „Andstæður trúfestu málefna“ leiddi í ljós að svokallaðir sófa-aktívistar eru svo sannarlega „líklegri til að stunda virkni sem hefur tilgang.“ ."<ref name="Andresen">{{cite web|last=Andresen|first=Katya|title=Why Slacktivism is Underrated|url=https://mashable.com/2011/10/24/slactivism-cause-engagement/|accessdate=14 mars 2016}}</ref> Þar vekur athygli að „sófa-aktívistar eru tvöfalt virkari í þátttöku en þeir sem ekki stunda sófa-aktívisma í sinni virkni“ og eiga sófa-aktívistanri því meiri möguleika á að hafa áhrif á aðra.<ref name="Andresen"/> Merkjanlegur ávinningur sófa-aktívisma í að ná fram hreinum markmiðum fela í sér að útfæra sem skilvirkasta leið með sem minnstum tilkostnaði, mestu öryggi og sem umverfisvænstum hætti.<ref>url=https://bayercenter.wordpress.com/2009/09/01/in-defense-of-slacktivism/</ref> Þessir „samfélagmeistarar“ eru færir um að tengja þátttöku á samfélagsmiðlum við svörun, auknu gagnsæi í umræðu um efnahagslega, félagslega og stjórnmálalega virkni. <ref name="Davis 2011">{{cite web|last=Davis|first=Jesse|title=Cause Marketing: Moving Beyond Corporate Slacktivism|url=http://evidencebasedmarketing.net/cause-marketing-moving-beyond-corporate-slacktivism|accessdate=November 22, 2011|date=October 27, 2011|archive-date=desember 8, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208131537/http://evidencebasedmarketing.net/cause-marketing-moving-beyond-corporate-slacktivism|url-status = dead}}</ref> Þessu hugarfari fylgdi Andrew Leonard, greinarhöfundur hjá „Salon“, þegar hann skrifaði grein um siðfræði snjallsíma og hvernig við notum þá. Þó svo snjallsímaframleiðendur gangi gegn siðareglum og öðrum mannréttindum hvetur Leonard til notkun snjallsíma á þeim forsendum að tæknin sem þeir hafa upp á að bjóða geti nýst til að berjast gegn þeim brotum sem framin eru við framleiðslu þeirra. Möguleikinn á hröðum hnattrænum samskiptum virki dreifingu þekkingar á borð við þær aðstæður sem fyrirtæki búa starfsmönnum sínum og sýna hvaða áhrif það hefur á hnattvæðinguna. Leonard bendir á að símar og spjaldtölvur geti verið mjög árangursrík verkfæri sem stuðla að breytingum sem form sófa-aktívisma þar sem þau auka á möguleikana að dreifa þekkingu, gefa fjármuni og það sem hefur mest áhrif, segja skoðun okkar á mikilvægum málefnum. <ref>Leonard, Andrew. "[https://www.salon.com/2012/02/23/there_is_no_ethical_smartphone/ There Is No Ethical Smartphone]" Saloncom RSS. Salon, 23 Febrúar 2012. Sótt 17 mars 2016</ref> Aðrir eru mun jákvæðari á möguleika sófa-aktívisma þrátt fyrir að gera sér grein fyrir þeim gildrum sem fylgja stafrænu mótmælaformi. Zeynep Tufekci, aðstoðarprófessor við [[University of North Carolina]] og [[dósent]] við Berkman Center for Internet & Society skoðaði getu sófa-aktívisma til að hafa áhrif á samræmda hópaðgerð í mismunandi samfélagshreyfingum sem hluta af rannsóknum sem kallaðar eru [https://cyber.law.harvard.edu/events/luncheon/2013/10/tufekci Berkman Luncheon Series]. Hún bendir á að stafrænn aktívismi er öflugur vaki fyrir stækkandi samfélagslegar hreyfingar og stjórnmálafélög, auk þess að vera áhrifarík leið til að virkja upp mismunandi getu til mótmæla, með aukinni upplýsingagjöf í gegnum samskiptanet staðbundinna hópa á jaðarsvæðum. Höfundarnir segja að þó sófa-aktívistarnir séu ekki eins virkir og hinn staðfasti minnihluti þá liggi vald þeirra í fjöldanum: „samanlagt framlag þeirra til útbreiðslu andófsskilaboða er stærðargráða sem er sambærileg við þá sem eru í innsta kjarna“. ".<ref>{{cite journal|last1=Barberá|first1=P.|last2=Wang|first2=N.|last3=Bonneau|first3=R.|last4=Jost|first4=J.T.|last5=Nagler|first5=J.|last6=Tucker|first6=J.|last7=González-Bailón|first7=S.|title=The Critical Periphery in the Growth of Social Protests|journal=PLoS ONE|date=30 nóvember 2015|volume=10(11)|issue=e0143611|doi=10.1371/journal.pone.0143611|url=https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0143611|accessdate=13 mars 2016}}</ref> Hins vegar heldur Tufekci því fram að aikin geta til að framkvæma andóf á sér þann fylgifisk að geta um leið veikt raunverulega getu til að hafa einhver áhrif þar sem sófa-aktívista getur mistekinst að ná fram þeim árangri sem ætlast er til af honum í andófinu og þannig séu líkurnar á breytingum minni. .<ref>{{cite web|url=https://cyber.law.harvard.edu/events/luncheon/2013/10/tufekci |title=Getting from No to Go: Social Media-Fueled Protest Style From Arab Spring to Gezi Protests in Turkey &#124; Berkman Center |publisher=Cyber.law.harvard.edu |date=15 október 2013 |accessdate=12 mars 2016}}</ref> == Gerðir sófa-aktívisma == === Smelltívismi === Hugtakið [[smelltívismi]] er lítt þekkt í íslensku en á ensku kallast það „[[clicktivism]]“ og er það notað til að lýsa aktívistum sem nota samfélagsmiðla til að skipuleggja einhvers konar virkni á borð við fundi, mótmæli og fleira. Þannig getur skipuleggjandinn fylgst með því hversu margir higsanlega mæta með því að vísa í fjölda smella á undirskriftarlistann eða boð á viðburð.<ref>{{cite news|last=White|first=Micah|title=Clicktivism is ruining leftist activism|url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2010/aug/12/clicktivism-ruining-leftist-activism|publisher=Guardian|accessdate=16 mars 2016|location=London|date=12 áugust 2010}}</ref> Sem dæmi má nefna breska aktívista hópinn [[UK Uncut]] sem notaði [[X (samfélagsmiðill)|samfélagsmiðilinn X]] og aðra vefmiðla til að skipuleggja mótmæli og aðra virkni gegn fyrirtækjum sem sökuð voru um að skjóta sér undan skattagreiðslum.<ref name="Clicktivists - a new breed of protestors">{{cite news |url=http://www.thisislondon.co.uk/lifestyle/article-23914725-the-clicktivists---a-new-breed-of-protesters.do |title=Clicktivists - a new breed of protestors' |publisher=''London Evening Standard'' Online |date=19 janúar 2011 |accessdate=15 mars 2016 |archive-date=19 febrúar 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110219093616/http://www.thisislondon.co.uk/lifestyle/article-23914725-the-clicktivists---a-new-breed-of-protesters.do |url-status = dead }}</ref> Þetta er ein útgáfa sófa-aktívisma sem í raun kemur í stað eldri samskiptaleiða varðandi mótmæli (sími, munnleg skilaboð, dreifimiðar o.s.frv.) og byggist á lifandi þátttöku, mætingu á mótmæli. Hins vegar er smelltívismi notaður til að lýsa þeim internethluta sófa-aktívismans sem byggir á undirskriftum á þar til gerðum listum á netinu eða senda tölvupóst til stjórnmálamanna eða einhvers konar stjórnarmanna fyrirtækja. Hugmyndin á bak við smelltívismann er sú að samfélagmiðlar gera fólki kleift að sýna málefni eða samtökum stuðning á einfaldan hátt. .<ref>"What Is Clicktivism?" Clicktivist. Vefur. 10 nóvember 2014. <http://www.clicktivist.org/what-is-clicktivism/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315075541/http://www.clicktivist.org/what-is-clicktivism/ |date=2016-03-15 }}>.</ref> Megin fókus samtakanna er þar með orðinn að hækka þátttökutölur með því að krefjast sífellt minnkandi framlags meðlima eða áhorfenda<ref>White, Micah. "[http://www.theguardian.com/commentisfree/2010/aug/12/clicktivism-ruining-leftist-activism Clicktivism Is Ruining Leftist Activism]", ''The Guardian''. 12 ágúst 2010</ref> Smelltívismi getur einnig verið sýndur með því að fylgjast með árangri herferðar með því að skoða hversu mikið af „lækum“ hún fær. Smelltívismi leitast við að mæla stuðning, viðveru og ná til fleiri notenda án þess að fara fram á alvöru þátttöku. Sú virkni að „læka“ ljósmynd á Facebook eða smella á bænaskjal er í raun táknræn virkni þar sem hún sýnir fram á að einstaklingnum er kunnugt um stöðuna og birtir samferðamönnum sínum skoðanir og hugsanir sem þeir gætu haft um ákveðin málefni. Gagnrýnendur smelltívismans segja að þetta nýja fyrirbæri breytir samfélagshreyfingum til þess að beita auglýsingaherferðum í stað eldri aðferða. Þar eru skilaboð sendi og smellhlutfall er skráð. Stundum eru framkvæmd [[A/B próf]]. Til að bæta mælingarnar eru skilaboðin oft smækkuð til að gera „spurningarnar auðveldari og aðgerðir einfaldari.“ Þetta í raun lágmarkar félagslegar aðgerðir og breytir fólki í lista af netföngum á póstlista án þess að vita hversu margir þeirra eru virkir.<ref>{{cite web| last=White| first=Micah| authorlink=Micah M. White| title=Rejecting Clicktivism| url=http://www.adbusters.org/blogs/blackspot-blog/rejecting-clicktivism.html| publisher=AdBusters| accessdate=13 mars 2016| archive-date=21 nóvember 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20111121120000/http://www.adbusters.org/blogs/blackspot-blog/rejecting-clicktivism.html|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news | first = Micah| last = White | url = http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2010/aug/12/clicktivism-ruining-leftist-activism | title = Clicktivism is ruining leftist activism | work = [[The Guardian]] | date = 12 ágúst 2012 | accessdate = 11 mars 2016}}</ref> Fjármögnun aðgerðahluta aktívisma hefur í seinni tíð átt sér stað með smelltívisma í gegnum netið og hafa vefir á borð við Kickstarter, Indegogo og Karolina Fund alla burði og möguleika til að nýtast í þannig fjármögnun sem byggir á því að fólk heima fyrir geti lagt fram fjármagn gegn því að fá eitthvað í staðinn - ef vill. Á ensku kallast þetta „crowdfunding.“ ==== Íslenskur smelltívismi ==== Í apríl 2016 var sýndur í [[Kastljós | Kastljósi]] Ríkissjónvarpsins þáttur sem byggður var á gögnum sem fyrirtækið [[Reykjavík Media]] viðaði að sér og vann úr. Fyrir þáttinn hafði verið sett af stað söfnun á söfnunarsíðunni [[Karolina Fund]] til að standa að rekstri Reykjavík Media. Lítið safnaðist fyrir þáttinn en í kjölfar hans tók söfnunin kipp og á 12 tímum höfðu safnast þær 40.000 evrur sem fyrirtækið hafði ætlað sér að safna. Söfnunin hélt áfram og skilaði fyrirtækinu á annan tug milljóna í rekstrarfé.<ref>https://www.karolinafund.com/project/view/1080</ref> === Góðgerðastarfsemi === Góðgerðatengdum sófa-aktívisma má lýsa sem aðgerðum sem styðja ákveðin málefni sem krefjast lítils framlags af hálfu einstaklingsins. Dæmi um góðgerðatengdan sófa-aktívisma á netinu getur verið að skrifa stöðufærslu á Facebook sem hvetur til að „læka“ við síðu góðgerðastarfs á [[Facebook]], senda [[X (samfélagsmiðill)|samfélagsmiðlinum X]]skilaboð eða jafnvel að endursenda twitterskilaboð frá góðgerðasamtökum með styrktarbeiðni, skrifa undir bænaskjöl eða undirskriftalista, senda og deila [[Youtube]] myndböndum um málefnið o.s.frv. Það er hægt að deila um það hvort einstaklingur sem ekki „lækar“ myndina til að aðstoða þá þurfandi, líði betur með sjálfan sig og líði þannig að þeir hafi gert eitthvað jákvætt fyrir einstaklinginn eða vettvanginn sem um ræðir. Vinsældir fyrirbærisins hafa aukist mikið hvort sem fólk ætli seér að ferðast til að hjálpa fólki sem hefur það ekki eins gott eða bara með því að „læka“ fjölmarga pósta á Facebook með það að augnamiði að hjálpa einstaklingnum á myndinni. Dæmi um það er [[Kony 2012]] herferðin sem sprakk út í skamman tíma á samfélagsmiðlum í mars árið 2012. <ref>{{cite news|last=Cross|first=Allison|title=Hunt for Ugandan war criminal Joseph Kony video goes viral|url=http://news.nationalpost.com/2012/03/07/hunt-for-ugandan-war-criminal-joseph-kony-video-goes-viral/|accessdate=14 mars 2016|newspaper=National Post|date=7 mars 2012}} {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Dæmi um góðgerða sófa-aktívisma utan internetsins gætu verið armbönd sem vekja athygli á málefni og varningur sem tengist stuðningi við einhver málefni, samanber [[rauða fjöðrin]] sem [[Lions]] hreyfingin hefur selt, [[álfurinn]] frá [[SÁÁ]] og [[Neyðarkallinn]] sem [[Landsbjörg]] og aðrar björgunarsveitir selja. Hugtakið sófa-aktívismi er stundum notað til að lýsa viðbrögðum heimsins við jarðskjálftunum á Haiti 2010. Rauða krossinum tókst að safna 5 milljónum bandaríkjadala á 2 dögum í gegnum smáskilaboða söfnun.<ref name="CNNPeteCashmore">{{cite news | url = http://articles.cnn.com/2010-01-14/tech/cashmore.haiti.earthquake.relief.technology_1_social-media-twitter-and-facebook-text-haiti/2?_s=PM:TECH | date = 14 janúar 2010 | accessdate = 14 mars 2016 | last = Cashmore | first = Pete | publisher = CNN | title = Haiti quake relief: How technology helps | archive-date = 17 janúar 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100117072522/http://articles.cnn.com/2010-01-14/tech/cashmore.haiti.earthquake.relief.technology_1_social-media-twitter-and-facebook-text-haiti/2?_s=PM:TECH | url-status = dead }}</ref> Samfélagsmiðlum var beitt til að dreifa skilaboðum um jarðskjálftann. Daginn eftir skjálftann sagði [[CNN]] frá fjórum Twitterskilaboðum sem voru mest „lækuð“ þann daginn og tengdust þau öll jarðskjálftanum á Haiti. <ref name="CNNPeteCashmore" /> === Góðgerðir sem virðisauki við vörukaup === Aðgerðin að kaupa vörur sem benda á stuðning við ákveðið málefni og auglýsa það að ákveðið hlutfall af kaupverðinu fari til þess góðgerðamálefnis. Í sumum tilvikum er gjafafénu skipti milli nokkurra eininga innan einna samtaka sem í orði hjálpar málefninu á nokkrum svæðum. Gagnrýnin á þessa aðferði virðist beinast helst að dreifingu gjafafjársins. Dæmi um þetta er [[Product Red]] herferðin þar sem neytendur gátu keypt rauð-merktar útgáfur af algengum vörum með því fororði að ákveðið fjármagn færi í baráttuna gegn [[AIDS |alnæmi]] og HIV. Sófa-aktívistar eru einnig þekktir fyrir að kaupa vörur af fyrirtækjum sem hafa í gegnum tíðina styrkt ríkulega við ákveðin góðgerðamálefni. Það myndi flokkast sem áætlaður aktívismi þar sem í raun er aldrei hægt að reiða sig á stuðninginn ef ekkert ákveðið verkefni liggur að baki. Sem dæmi þá gæti sófa-aktívistinn keypt sér [[Ben and Jerry‘s]] ís vegna þess að stofnendur þess veittu talsverðu fé til góðgerðamála og létu vita vel af þessari samfélagsábyrgð sinni.<ref>{{cite journal|last=Mangold|first=W.|author2=David Faulds |title=Social media: The new hybrid element of the|journal=Business Horizons|year=2009|síður=357–365}}</ref> === Stjórnmál === Ákveðin gerð sófa-aktívisma bera með sér stjórnmálaleg markmið eins og að auka við stuðning í forsetaframboði eða skrifa undir undirskriftalista á netinu sem miðar að því að hafa áhrif á stjórnvaldsákvarðanir. Vefurinn [[Change.org]] var sagður hafa orðið fyrir árásum kínverskra hakkara sem áttu að hafa yfirtekið hann í apríl 2011. Change.org sögðu að í raun hefðu hakkararnir „haft þörf fyrir að taka vefinn niður og verði að líta á það sem eins konar sáttmála um ört vaxandi vinsældir Change.org og réttlætingu á bænaskjalinu: Leysið [[Ai Weiwei]] úr haldi.“ ]]."<ref>{{cite web|author=Daniel|title=Chinese Hackers Vindicate "Slacktivism"|url=http://projectquinn.com/chinese-hackers-vindicate-slacktivism/|publisher=ProjectQuinn|access-date=2016-03-17|archive-date=2014-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202111524/http://projectquinn.com/chinese-hackers-vindicate-slacktivism/|url-status = dead}}</ref> Ai Weiwei, þekktur mannréttinda aktívisti var handtekinn af kínverskum yfirvöldum í apríl 2011 og leystur úr haldi 22. Júní 2011 í Beijing. Þetta var túlkað sem sigur Change.org vegna netherferðar og bænaskjals sem krafðist laustnar Ai á téðri vefsíðu. === Samúð === Samúðardrifinn sófa-aktívisma má finna sérstaklega á samfélagmiðlum á borð við Facebook þar sem notendur geta „lækað“ síður til að styðja við málstað eða sýna þurfandi fólki stuðning. Í þessari gerð sófa-aktívisma er að skipta um einkennismyndir á svæðum sínum á samfélagsmiðlunum þar sem samferðamönnum er sýnt að viðkomandi sé ekki sama um þann málstað.<ref>{{cite news |last=Pappas |first=Stephanie |title=French Flags on Facebook: Does Social Media Support Really Matter? |work=LiveScience |publisher=Purch |date=18 nóvember 2015 |accessdate=17 mars 2016 }}</ref> Dæmi um það eru skotárásirnar í París í nóvember 2015 þegar í kjölfarið settu fjölmargir Facebook notendur franska fánann yfir einkennismynd sína eða teiknaða mynd af Eiffel turninum. Virkni af þessu tagi er talin koma að einhverju marki í stað þess að vera með barmmerki til að sýna samstöðu en þess ber að geta að myndskipti kosta ekkert en barmmerkin eru jafnan seld til fjármögnunar á verkefninu. Innan samúðar sófa-aktívisma sjást oft myndir af ungum börnum, dýrum eða fólki sem virðist vera hálparþurfi á einhvern máta þannig að reyna að hafa áhrif á áhorfandann með sterkari tilfinningu fyrir málstaðnum. Notkun barna í herferðum á þennan hátt virðist yfirleitt vera áhrifaríkast til að ná til sem flestra. Dæmi um samúðar sófa-aktívisma er herferð sænska dagblaðsins [[Aftonbladet]] „Vi Gillar Olika“ (Okkur líkar við mismunandi). <ref>{{cite web|url=http://www.aftonbladet.se/vigillarolika/ |title=Vi gillar olika &#124; Aftonbladet |publisher=Aftonbladet.se |date=18 janúar 2014 |accessdate=9 mars 2016}}</ref> Þessi herferð var sett af stað gegn útlendingahatri og rasisma sem var mjög mikið hitamál árið 2010 þar í landi. Aðal tákn herferðarinnar var opinn lófi með textanum „Vi Gillar Olika“ sem var fengið úr herferð frönsku samtakanna [[SOS Racisme]] ''Touche pas à mon Pote'' árið 1985. <ref>[[:sv:Rör inte min kompis]]</ref><ref>{{cite web |author=Rör inte min kompis |url=http://www.rorinteminkompis.se/historia |title=Rör inte min kompis {{!}} Historia &#124; |publisher=rorinteminkompis.se |date=2010 |accessdate=14 mars 2016 |archive-date=26 janúar 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160126192910/http://rorinteminkompis.se/historia |url-status=dead }}</ref> Annað dæmi sem má nefna var í kjölfar morðana í Útey við Osló árið 2011 þegar 77 manns voru myrt. Notendur á Facebook settu norska fánann á einkennismynd sína líkt og gerðist með Parísarmorðin 2015. Þessi herferð náði eyrum sænska miðjuflokksins sem hvatti fólk eindregið til að setja norska fánann í einkennismynd sína til að sýna stuðning.<ref>{{cite web |author=Namn obligatorisk |url=http://moderaterna.net/upplands-bro/2011/07/25/deltagande-med-det-norska-folket/ |title=Deltagande med det norska folket &#124; Moderaterna i Upplands-Bro |publisher=Moderaterna.net |date=júlí 2011 |accessdate=11 mars 2016 |archive-date=4 mars 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304001051/http://moderaterna.net/upplands-bro/2011/07/25/deltagande-med-det-norska-folket/ |url-status = dead }}</ref> == Dæmi == ===Kony 2012=== Kony 2012 var herferð á vegum Invisible Children í formi 28 mínútna myndbands um þá hættulegu stöðu sem mörg börn í Afríku væru komi í vegna ofríkis Joseph Kony, leiðtoga [[Lord‘s Resistance Army]] (LRA). LRA samtökin voru talin hafa rænt nærri 60.000 börnum og heilaþvegið drengi til þess að fara í skotbardaga og stúlkurnar voru gerðar að kynlífsþrælum.<ref>Curtis, Polly, and Tom McCarthy. "[http://www.theguardian.com/politics/reality-check-with-polly-curtis/2012/mar/08/kony-2012-what-s-the-story Kony 2012: What's the Real Story?]", ''The Guardian''. 8 mars 2012. Vefur 13 mars 2016</ref> Herferðin var notuð sem tilraun til að sjá hvort myndband á netinu gæti náð svo stórum fylgjendahópi að það gæti gert stríðsglæpamanninn Joseph Kony frægan. Myndbandið varð á þeim tíma það sem fengið hafði örasta útbreiðslu og náði 100 milljónum áhorfa á 6 dögum. Herferðin jók verulega á vitund fólks og náði bæði til alþjóðlegra leiðtoga sem og hins almenna borgara. Viðbrögð og þátttaka í þessari herferð staðfestir að um sófa-aktívisma í góðgerðaskyni sé að ræða miðað við það hversu margir áhorfendur brugðust við því. Velgengni þessarar herferðar hefur verið rakin að mestu til þess hversu margir horfðu á myndbandið frekar en það fjármagn sem barst í söfnunina. Eftir að hafa horft á myndbandið fundu margir þörf hjá sér að bregðast við á einhvern hátt. Þeirra viðbrögð voru þó í flestum tilvikum að dreifa myndbandinu og sýna þannig stuðning í verki. Lýsing Sarah Kendzior hjá Aljazeera: <blockquote> „Myndbandið virðist staðfesta dramatík sófa-aktívistanna: Áhorfendur gerðu sér ekki grein fyrir flóknum milliríkjadeilum sem gerðar eru að hálfgerðum hetjuskap með því að horfa á myndband, kaupa armband eða hengja upp veggspjald. Talsmenn Invisible Children herferðarinnar mótmæltu því að ásetningur þeirra að ná Kony hafi verið einlægur, viðbrögð þeirra við myndinni voru ósvikin – og að meirihluti þeirra sem studdu myndina hafi gert kröfu um að Joseph Kony sem hljóti að teljast jákvæð þróun í málflutningi á sviði mannréttinda.“<ref>Kendzior, Sarah. "[https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2012/04/201244114223946160.html The Subjectivity of Slacktivism]", ''Aljazeera'', 5 apríl 2012, sótt 12 mars 2016</ref> </blockquote> === Ránið á 276 stúlkum í Chibok === Vikurnar sem liðu eftir að 276 stúlkum var rænt af [[Boko Haram]], í bænum Chibok í Nígeríu, hafði „hashtaggið“ #BringBackOurGirls náð miklu flugi á [[X (samfélagsmiðill)|samfélagsmiðlinum X]] og endaði með því að gjörvöll heimsbyggðin sem á annað borð gat notfært sér Twitter sagði söguna af stúlkunum brottnumdu <ref name = sell>{{cite news|last1=Abubakar|first1=Aminu|title='I will sell them,' Boko Haram leader says of kidnapped Nigerian girls|url=https://www.cnn.com/2014/05/05/world/africa/nigeria-abducted-girls/|accessdate=5 May 2014|agency=CNN|date=5 May 2014|first2=Josh|last2=Levs}}</ref> og þann 11. maí voru Twitterfærslurnar orðnar 2,3 milljónir. Ein af þessum færslum sem vöktu athygli á málinu kom frá sjálfri forsetafrú Bandaríkjanna, [[Michelle Obama]] þar sem hún hélt á skilti með „hashtagginu“ og birt á opinberum Twitter vegg hennar.<ref>{{cite web|last=Litoff|first=Alyssa|title=International 'Bring Back Our Girls' Becomes Rallying Cry for Kidnapped Nigerian Schoolgirls|url=https://abcnews.go.com/International/bring-back-girls-rallying-cry-kidnapped-nigerian-schoolgirls/story?id=23611012|publisher=[[ABC News]]|accessdate=17 mars 2016|date=6 maí 2014}}</ref> Gerður hefur verið samanburður á #BringBackOurGirls herferðinni og Kony 2012 herferðinni. <ref>https://www.slate.com/blogs/the_world_/2014/05/20/the_depressing_reason_why_hashtag_campaigns_like_stopkony_and_bringbackourgirls.html</ref> Herferðin árið 2014 var skilgreind sem sófa-aktívismi af einhverjum gagnrýnendum, sérstaklega þegar vikur og mánuðir liðu án þess að nokkur árangur næðist við að ná til baka hinum brottnumdu stúlkum. <ref>http://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/06/is-bringbackourgirls-helping/</ref><ref>http://www.huffingtonpost.com/2014/09/14/nigeria-girls-kidnapped-5-months_n_5791622.html</ref> Mkeki Mutah, frændi einnar af stúlkunum 276 sagði: <blockquote> „Það er til orðatiltæki sem segir: „Aðgerðir hafa meiri mátt en orð.“ Leiðtogar heimsins stigu fram og buðu fram aðstoð sína við að endurheimta stúlkurnar en við heyrum ekkert frá þeim. Spurningin sem mig langar til að spyrja er: Af hverju? Ef þeir vissu að þeir myndu ekki gera neitt þá hefðu þeir ekki gefið þetta loforð. En með því að stíga fram og segja heiminum þetta sé ég að þetta er pólitískur leikur, sem þetta ætti ekki að vera gagnvart stúlkunum.“ <ref>https://www.aljazeera.com/indepth/features/2014/10/abandonment-bring-back-our-girls-2014101494119446698.html</ref> </blockquote> === Ill meðferð katta á mynd 2014 === Árið 2014 birtist á Twitter mynd af fjölda katta sem bundnir voru við óárennilegar grindur í tilraunastofu og myndatextinn var: „Endursendu á Twitter ef þú ert andvíg(ur) dýraprófunum.“ Yfir 5.000 manns deildu skilaboðunum, án þess að gera sér grein fyrir því að myndin var eingöngu misnotkun af hálfu [[rafbarbara]] (net hryðjuverkamanni, e. hoaxer). Rafbarbarinn stal myndinni frá fréttasíðunni Gainesville Sun. Köttunum á myndinni hafði verið bjargað frá dýraníðingi sem safnaði að sér dýrum. Dýralækna nemar í [[University of Florida]] höfðu verið að undirbúa kettina til að gefa þá á góð heimili með því að þrífa þá með vatni og hlúa að dýrunum. <ref name="Slacktivism: Raising Awareness" /> === Don't F with cats 2019 === Árið 2019 komu út heimildaþættir [[Don't F**k With Cats: Hunting an Internet Killer]] sem fjalla um þá spurningu hvort aukin athygli á misgjörðamanni getur hvatt hann til frekari illverka. <blockquote>Í þáttunum er rakin saga manns sem í upphafi myndar það þegar hann kæfir kettlinga í plastpoka. [[Virkir í athugasemdum]] bjuggu til hóp á [[Facebook]] og hann stækkaði ört. Meðlimir hópsins fóru í rannsóknarvinnu og aðstoðuðu lögreglu við rannsókn málsins. Þetta ferli varð mjög skýrt dæmi um það hvernig sófa-aktívismi getur skapað múgsefjun án sannana en um leið hvernig sófa-aktívismi getur aðstoðað við lausn mála. </blockquote> == Sjá einnig == * [[Aktívismi]] * [[Neytendaaðgerðastefna]] ==Tilvísanir == {{Reflist|30em}} == Tenglar == * Feder, Barnaby. (29. maí, 2002) "[http://www.nytimes.com/2002/05/29/nyregion/they-weren-t-careful-what-they-hoped-for.html They Weren't Careful What They Hoped For]" ''The New York Times''. * Phan, Monty. (27. febrúar, 2001) [http://www.newsday.com/news/on-the-net-slacktivism-do-gooders-flood-in-boxes-1.386542 "On the Net, 'Slacktivisim'/Do-Gooders Flood In-Boxes."] ''Newsday''. Page A.08. * [http://www.theguardian.com/lifeandstyle/2005/mar/06/ethicalliving Observer Magazine: Armchair Warrior] * [http://neteffect.foreignpolicy.com/posts/2009/05/19/the_brave_new_world_of_slacktivism ''Foreign Policy'' magazine: The brave new world of slacktivism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903105639/http://neteffect.foreignpolicy.com/posts/2009/05/19/the_brave_new_world_of_slacktivism |date=2011-09-03 }} * Peña-López, I. (2013). "[https://ictlogy.net/bibliography/reports/projects.php?idp=2455 Casual Politics: From slacktivism to emergent movements and pattern recognition]" == Heimild == * {{wpheimild|tungumál=en|titill=Slacktivism|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2016}} [[Flokkur:Félagsvísindi]] [[Flokkur:Stjórnmálafræði]] [[Flokkur:Aðgerðastefna]] 658yv7spkbi35i3rp1ve0etw34hzk49 0 137495 1979962 1826919 2026-09-23T13:55:58Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1979962 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = Logasmári | image = 2015-04-27 Trifolium incarnatum(Strawberry candle) ベニバナツメクサ DSCF0062.jpg | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Belgjurtabálkur]] (''Fabales'') | familia = [[Ertublómaætt]] (''Fabaceae'') | subfamilia = ''[[Faboideae]]'' | genus = [[Smárar]] (''Trifolium'') | species = '''''T. incarnatum''''' | binomial = ''Trifolium incarnatum'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] }} '''''Logasmári''''', eða '''Trifolium incarnatum'''<ref>{{PLANTS|id=TRIN3|taxon=Trifolium incarnatum|accessdate=15 December 2015}}</ref> er einær smári sem var lýst af Linné. Hann er villtur í mestallri [[Evrópa|Evrópu]], en upprunnin frá Miðjarðarhafssvæðinu vestanverðu. Tegundar heitið ''incarnatum'' þýðir "blóðrauður". Hann er kenndur við blóð á norðurlöndunum, en blóðsmári er nafn sem hefur verið notað hér á [[Purpurasmári|T. rubens]]. Þessi upprétti, einæri smári verður 20-50 sm hár, ógreindur eða með greinar neðst. [[Blöð]]in eru þrískift með löngum smáblaðlegg, hvert smáblað hært, 8-16 mm yfir, með snubbóttum eða tvíyddum enda. Hann blómstrar allt vorið og sumarið, skærrauður, á langri blómskipan, 3 til 5 sm hárri og 1,5 sm breiðri; einstök blóm eru 10-13 mm löng og eru með 5 krónublöð. Hann er helst í skögarjöðrum, ökrum og vegköntum. ==Ræktun og nytjar== [[File:2015-04-27 Trifolium incarnatum(Strawberry candle) ベニバナツメクサ DSCF0121.jpg|thumb|left|Logasmári í [[Hyogo]],[[Japan]].]] [[File:2015-05-05 Trifolium incarnatum(Strawberry candle) ベニバナツメクサ DSCF0668.jpg|thumb|left|Logasmári í [[Hyogo]],[[Japan]].]] Logasmári er ræktaður víða sem próteinrík fóðurplanta fyrir nautgripi og annann búfénað. Hann vex hratt að vori og myndar ágæta uppskeru af grænfóðri, ágætlega lystugu búfénaði. Hann er einnighentugur í hey. Aðeins er hægt að slá hann einu sinni þar sem hann myndar ekki nýja sprota eftir slátt. í [[Bretland]]i er hann verðmætastur í suðurhlutanum, og þrífst verr norðar. Hann hefur verið fluttur inn til Bandaríkjanna, upphaflega sem fóður fyrir nautgripi. Hann er oft nýttur sem vörn gegn jarðvegseyðingu í vegköntum, auk til fegrunar; honum hættir hinsvegar til að eyða þar æskilegum jurtum, innfæddum þar sem honum er plantað. ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Ytri tenglar== * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Trifolium&SPECIES_XREF=incarnatum&TAXON_NAME_XREF=&RANK=species Flora Europaea: ''Trifolium incarnatum''] *[http://www.ecoflora.co.uk/search_species2.php?plant_no=810570620 Ecoflora: ''Trifolium incarnatum''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081028015930/http://www.ecoflora.co.uk/search_species2.php?plant_no=810570620 |date=2008-10-28 }} *[http://www.fao.org/ag/AGP/AGPC/doc/GBASE/DATA/PF000502.HTM FAO factsheet: ''Trifolium incarnatum''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081025125932/http://www.fao.org/ag/AGP/AGPC/doc/GBASE/DATA/PF000502.HTM |date=2008-10-25 }} * Ajilvsgi, Geyata. (2003). ''Wildflowers of Texas.'' Shearer Publishing, Fredericksburg, Texas (USA). ISBN 0-940672-73-1. * [http://wisplants.uwsp.edu/scripts/detail.asp?SpCode=TRIINC Robert W. Freckmann Herbarium, University of Wisconsin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060812103522/http://wisplants.uwsp.edu/scripts/detail.asp?SpCode=TRIINC |date=2006-08-12 }} Page with several photos. *[https://web.archive.org/web/20090902054442/http://boston.com/bigpicture/2008/11/peering_into_the_micro_world.html#photo17 Ultrastructural details seen on the surface of a "crimson clover", Trifolium incarnatum flower petal.] {{wikilífverur|Trifolium incarnatum}} {{Commons|Trifolium incarnatum}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Smárar]] [[Flokkur:Niturbindandi plöntur]] 42ccqh6vlthkvhgw5dfvh1a9mrpcox5 0 140089 1980077 1929630 2026-09-24T00:19:00Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980077 wikitext text/x-wiki {{Land |nafn = Suðurríkjasambandið |nafn_á_frummáli = Conferedate States of America |nafn_í_eignarfalli = Suðuríkjasambandsins |fáni = Flag of the Confederate States of America (1861-1863).svg |alt = |skjaldarmerki = Seal of the Confederate States of America.svg |alt1 = |staðsetningarkort = Confederate States of America.svg |alt2 = |kjörorð = Deo Vindice |kjörorð_tungumál = latína |kjörorð_þýðing =Undir Guði, bjargvættinum |þjóðsöngur = God Save the South (óopinber) |tungumál = [[Enska]] |höfuðborg = [[Montgomery (Alabama)|Montgomery]] (til 26. maí 1861)<br /> [[Richmond (Virginíu)|Richmond]] (til 3. apríl 1865) |stjórnarfar = [[Forsetalýðveldi]], [[sambandslýðveldi]] |titill_leiðtoga1 = [[Forseti]] |nafn_leiðtoga1 =[[Jefferson Davis]] |titill_leiðtoga2 = [[Varaforseti]] |nafn_leiðtoga2 =[[Alexander H. Stephens]] |staða = Saga |staða_athugasemd = |atburður1 = Stofnun |dagsetning1 = [[8. febrúar]] [[1861]] |atburður2 = Upplausn |dagsetning2 = [[5. maí]] [[1865]] |flatarmál = 540.857,54 |fólksfjöldi = 9.103.332 |mannfjöldaár = 1860 |íbúar_á_ferkílómetra = 5 |gjaldmiðill = Sambandsdollari }} '''Suðurríkjasambandið''' eða '''Sambandsríki Ameríku''' ([[enska]]: ''Confederate States of America'', skammstafað ''CSA'') var ríki í Norður-Ameríku sem var til frá árinu 1861 til 1865. Suðurríkjasambandið var í upphafi myndað af sjö aðskilnaðarsinnuðum suðurfylkjum [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] þar sem [[þrælahald]] var við lýði: [[Suður-Karólína|Suður-Karólínu]], [[Mississippi (fylki)|Mississippi]], [[Flórída]], [[Alabama]], [[Georgía (fylki BNA)|Georgíu]], [[Louisiana]] og [[Texas]]. Efnahagur þessara fylkja var byggður á landbúnaði, sérstaklega bómullarrækt og plantekrukerfi sem reiddi sig á vinnuafl svartra þræla.<ref name="IndEcon"/> Fylkin sjö sögðu sig úr Bandaríkjunum eftir forsetakosningarnar árið 1860 þar sem frambjóðandi [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikana]], [[Abraham Lincoln]], vann sigur. Lincoln hafði lofað að hefta framgöngu þrælahalds inn á ný landsvæði Bandaríkjanna í vesturhluta Norður-Ameríku og því var þrælaeigendum í suðurríkjunum mjög í nöp við hann. Áður en Lincoln tók við völdum í mars var ný ríkisstjórn Suðurríkjasambandsins stofnuð í febrúar 1861. Sú ríkisstjórn var talin ólögmæt af stjórnvöldum Bandaríkjanna. Þegar [[þrælastríðið]] hófst í apríl sögðu fjögur þrælafylki til viðbótar – [[Virginía (fylki)|Virginía]], [[Arkansas]], [[Tennessee]] og [[Norður-Karólína]] – sig einnig úr Bandaríkjunum og gengu til liðs við Suðurríkjasambandið. Suðurríkin samþykktu einnig aðild [[Missouri]] og [[Kentucky]], en þau fylki lýstu þó aldrei formlega yfir útgöngu úr Bandaríkjunum né réðu Suðurríkjamenn nokkurn tímann yfir landsvæði þeirra. Bandaríska alríkisstjórnin viðurkenndi ekki útgöngu Suðurríkjanna úr ríkjasambandinu og taldi Suðurríkjasambandið ólögmætt. Þrælastríðið hófst með árás Suðurríkjamanna á [[Fort Sumter|Sumter-virki]] þann 12. apríl 1861. Ekkert erlent ríki viðurkenndi sjálfstæði Suðurríkjasambandsins formlega<ref name="history-state-gov">{{cite web |url=https://history.state.gov/milestones/1861-1865/confederacy |title=Preventing Diplomatic Recognition of the Confederacy, 1861–65 |publisher=U.S. Department of State |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130828005906/http://history.state.gov/milestones/1861-1865/Confederacy |archivedate=August 28, 2013 |df=mdy-all }}</ref><ref name="McPherson">{{cite book |url=https://books.google.com/?id=bJEINL6bakYC&pg=PA65 |title=This mighty scourge: perspectives on the Civil War |first=James M. |last=McPherson |publisher=Oxford University Press US |year=2007 |page=65|}}</ref><ref name="Thomas256">[[Emory M. Thomas|Thomas, Emory M.]] ''The Confederate Nation, 1861–1865'' (1979) pp. 256–257.</ref> en [[Breska heimsveldið|Bretland]] og [[Síðara franska keisaraveldið|Frakkland]] leyfðu útsendurum þess þó að versla með vopn og aðrar birgðir. Árið 1865, eftir fjögurra ára átök og um 620.000 manna dauðsfall á vígvellinum<ref>{{cite web|url=http://www.civilwar.org/education/pdfs/civil-was-curriculum-medicine.pdf|title=Learn - Civil War Trust|website=www.civilwar.org|accessdate=August 27, 2017}}</ref> gáfust heraflar suðurríkjanna upp og Suðurríkjasambandið var leyst upp. Þá höfðu nærri því allir hermenn suðurríkjanna neyðst til að gefast upp eða verið leystir frá störfum og Suðurríkjasambandið var ofurliði borið.<ref name="IndEcon">{{cite web|url=https://www.nps.gov/resources/story.htm%3Fid%3D251|title=Industry and Economy during the Civil War|last=Arrington|first=Benjamin P.|publisher=National Park Service|accessdate=27 April 2017|archive-date=6 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170306040735/https://www.nps.gov/resources/story.htm%3Fid%3D251|url-status=dead}}</ref> Í endurminningum sínum harmaði forseti aðskilnaðarsinnanna, [[Jefferson Davis]], að Suðurríkjasambandið virtist hafa „horfið“ árið 1865.<ref>{{Cite book|last=Davis|first=Jefferson|url=https://archive.org/stream/ashorthistoryco00davigoog#page/n544/mode/2up/search/disappeared|title=Short History of the Confederate States of America|page=503|date=1890|accessdate=February 10, 2015}}</ref> Eftir stríðið, á [[Endurbyggingartímabilið|endurbyggingartímabilinu]], hlutu aðildarríki Suðurríkjasambandsins formlega sæti sín á [[Bandaríkjaþing]]i á ný eftir að þau fullgiltu hvert og eitt [[Þrettándi viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna|þrettánda viðaukann við stjórnarskrá Bandaríkjanna]], sem bannaði þrælahald. Á áratugunum eftir stríðið náði mýtan um [[Glataði málstaðurinn|hinn glataða málstað suðurríkjanna]] útbreiðslu meðal fyrrverandi hershöfðingja og stjórnmálamanna Suðurríkjasambandsins, en hún gekk út á rómantíska sýn um að sambandið hefði háð hugrakka baráttu fyrir réttlátum málstað í stríðinu. Í kringum aldamótin og á tíma [[Mannréttindabarátta blökkumanna í Bandaríkjunum|réttindahreyfingarinnar]] á sjötta og sjöunda áratugnum var aðgerðastefna í anda glataða málstaðarins áberandi sem birtingarmynd bakslags á móti auknum kröfum um kynþáttajafnrétti. Talsmenn glataða málstaðarins vildu tryggja að komandi kynslóðir hvíts fólks í suðurríkjunum héldu áfram að styðja stefnur sem vernduðu yfirburði hvíta mannsins, eins og [[Jim Crow]]-lög, með því að reisa minnisvarða til heiðurs herforingjum Suðurríkjasambandsins og hafa áhrif á frásagnir í skólabókum.<ref name="Blight2009">{{cite book|author=David W. Blight|title=Race and Reunion: The Civil War in American Memory|url=https://books.google.com/books?id=3R-yvmpYaqAC&pg=PA259|date=2009|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-02209-6|page=259}}</ref> Suðurríkjamenn hófu aðallega að flagga fánum Suðurríkjasambandsins á ný í kringum [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1948|forsetakosningarnar 1948]], þegar flokkur [[Dixiekratar|Dixiekrata]] notaði þá sem baráttumerki sitt. Á tíma réttindahreyfingarinnar flögguðu stuðningsmenn [[Kynþáttaaðskilnaðarstefna|kynþáttaaðskilnaðarstefnu]] fánunum á mótmælafundum.<ref name="Strother2017">{{cite journal |first1=Logan |last1=Strother |first2=Spencer |last2=Piston |first3=Thomas |last3=Ogorzalek |title=Pride or Prejudice? Racial Prejudice, Southern Heritage, and White Support for the Confederate Battle Flag |url=https://www.academia.edu/34155396 |website=academia.edu |access-date=September 13, 2019 |page=7}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Ogorzalek|first1=Thomas|last2=Piston|first2=Spencer|last3=Strother|first3=Logan|date=2017|title=Pride or Prejudice?: Racial Prejudice, Southern Heritage, and White Support for the Confederate Battle Flag|journal=Du Bois Review: Social Science Research on Race|volume=14|issue=1|pages=295–323|doi=10.1017/S1742058X17000017|issn=1742-058X|doi-access=free}}</ref> ==Fánar== <gallery |="" align="center"> Mynd:Flag of the Confederate States (1861–1863).svg|Fáni Suðurríkjasambandsins frá 1861 til 1863. Mynd:Flag of the Confederate States (1863–1865).svg|Fáni Suðurríkjasambandsins frá 1863 til 1865. Mynd:Flag of the Confederate States (1865).svg|Fáni Suðurríkjasambandsins árið 1865. Mynd:Confederate Rebel Flag.svg|Þessi fáni Suðurríkjasambandsins er sá þekktasti í dag. Þetta var þó aðeins einn margra fána sem her Suðurríkjanna notaði og ekki formlegur fáni ríkisins. </gallery> ==Tilvísanir== <references/> {{Commonscat|Confederate States|Suðurríkjasambandinu}} [[Flokkur:Fyrrum Norður-Ameríkuríki]] [[Flokkur:Saga Bandaríkjanna]] [[Flokkur:Stofnað 1861]] [[Flokkur:Lagt niður 1865]] [[Flokkur:Þrælastríðið]] 29j090hlvx43p9ss4o9x4y4vh04od7g 0 141711 1980102 1954911 2026-09-24T05:45:49Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980102 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = Þöll, þallir | image = Tsuga heterophylla1.jpg | image_caption = ''Tsuga heterophylla'' | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'') | classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'') | ordo = [[Pinales]] | familia = [[Þallarætt]] (''Pinaceae'') | genus = Tsuga | genus_authority = [[Elie-Abel Carrière|Carrière]] | synonyms_ref = <ref name=j/><ref name=u/> | synonyms = *''Micropeuce'' <small>Gordon, ekku útgefið á réttann hátt</small> *''Hesperopeuce'' <small>Lemmon</small> *× ''Tsugo-piceo-tsuga'' <small>Van Campo & Gaussen</small> *× ''Hesperotsuga'' <small>C.N.Page</small> *''Nothotsuga'' <small>Hu ex C.N.Page.</small> *''Pinus'' <small>Linnaeus</small> sect. ''Tsuga'' <small>Endlicher</small> }} '''Þöll''' (eða '''tsuga''',<ref>''Sunset Western Garden Book,'' 1995:606–607</ref> úr [[japanska|japönsku]] 栂 eða ツガ , sem er nafn ''[[Tsuga sieboldii]]'') er [[ættkvísl]] [[Pinophyta|barrtrjáa]]. Almennt heiti þallar á [[enska|ensku]] er ''hemlock'' er dregið af líkindum með lykt af krömdum blöðum þess við lykt hinar óskyldu jurtar ''[[Conium maculatum]]'' eða gulrætur. Tekið skal fram að tegundir ''Tsuga'' eru ekki eitraðar.<ref>Farjon, A. (2010). A handbook of the world's Conifers 2: 533-1111. BRILL, Leiden, Boston.</ref> Tvær tegundirnar eru lítið eitt ræktaðar á [[Ísland]]i: [[marþöll]] og [[fjallaþöll]].<ref>Ásgeir Svanbergsson. (1989). Tré og runnar á Íslandi: 117-119. Örn & Örlygur, Reykjavík </ref> Átta til tíu tegundir eru taldar til ættkvíslarinnar (eftir höfundum), með fjórar tegundir í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] og fjórar til sex í [[Austur-Asía|Austur-Asíu]].<ref name=farjon>Farjon, A. (1990). ''Pinaceae. Drawings and Descriptions of the Genera''. Koeltz Scientific Books {{ISBN|3-87429-298-3}}.</ref><ref name=rushforthc>Rushforth, K. (1987). ''Conifers''. Helm {{ISBN|0-7470-2801-X}}.</ref><ref name=gd>{{cite web| first=C. J. | last=Earle| title=''Tsuga''|publisher=Gymnosperm Database| year=2006| url=https://www.conifers.org/pi/ts/index.htm| accessdate=2007-05-16}}</ref><ref name=foc>{{cite web | last =Wu, Z.-Y., & Raven, P. H. | title =''Tsuga'' | work =Flora of China | location = Beijing | publisher =Science Press | year =1999 | url =http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=133931 | accessdate =2007-05-16 }}</ref><ref name=fna>{{cite web | last =Taylor | first =R. J. | title =''Tsuga'' | work =Flora of North America North of Mexico, Vol. 2. | publisher =Oxford University Press | year =1993 | url =http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=133931 | accessdate =2007-05-16 }}</ref> [[Mynd:Tsuga-diversifolia.JPG|left|thumb|Barr og könglar ''Tsuga diversifolia'' í snjó]] [[Mynd:MountainHemlock 6739.jpg|left|thumb|Barr og könglar ''Tsuga mertensiana'']] ==Vistfræði== Allar tegundirnar eru vel aðlagaðar (og takmarkaðar af) tiltölulega röku og svölu loftslagi með mikilli úrkomu, svölum sumrum og góðu aðgengi að vatni; þær eru einnig aðlagaðar að miklum eða mjög miklum snjó og þola klakamyndun (á greinum) betur en flest önnur tré.<ref name=farjon/><ref name=gd/> Þallir þola betur mikinn skugga en flestar aðrar tegundir, hinsvegar eru þau mjög viðkvæm fyrir þurrki.<ref name=HWAbiocontrol>{{cite web|title=Implementation and Status of Biological Control of the Hemlock Woody Adelgid|url=http://na.fs.fed.us/pubs/fhp/hemlocks/bio_control-2012.pdf|publisher=US Forest Service|accessdate=28 July 2013|date=December 2011}}</ref> ==Nytjar== [[Image:TsugaEssentialOil.png|thumb|Kjarnaolía þallar (''Tsuga canadensis'')]] Viður þalla er mikilvægur í timburiðnaði, sérstaklega í [[viðarmassi|viðarmassa]]. Margar tegundir eru notaðar í garða. [[Börkur|Börkurinn]] er einnig notaður til [[sútun]]ar á [[leður|leðri]]. Barr þalla er stundum notað til í [[te]] og [[ilmvatn|ilmvötn]]. ==Tegundir== Viðurkenndar tegundir:<ref name=j>[https://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=379374 Kew World Checklist of Selected Plant Families]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>[https://bonap.net/NAPA/TaxonMaps/Genus/County/Tsuga Biota of North America Program 2013 county distribution maps]</ref><ref name=u>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=133931 Flora of China Vol. 4 Page 39 <big>铁杉属</big> tie shan shu ''Tsuga'' (Endlicher) Carrière, Traité Gen. Conif. 185. 1855. ]</ref> # ''[[Tsuga canadensis]]''&nbsp; [[Skógarþöll]] – Austur-Kanada, austurhluti Bandaríkjanna # ''[[Tsuga caroliniana]]''&nbsp; [[Fagurþöll]] – Suður-[[Appalasíufjöll]] # ''[[Tsuga chinensis]]''&nbsp; [[Kínaþöll]] – megnið af [[Kína]] ásamt [[Tíbet]] og [[Tævan]] # ''[[Tsuga diversifolia]]''&nbsp; [[Skuggaþöll]] - Norður-[[Japan]] ([[Honshu]], [[Kyushu]]) # ''[[Tsuga dumosa]]''&nbsp; – [[Himalajafjöll|Himalaja]], [[Tíbet]], [[Yunnan]], [[Sichuan]] # ''[[Tsuga forrestii]]''&nbsp; – [[Sichuan]], [[Yunnan]], [[Guizhou]] # ''[[Tsuga heterophylla]]''&nbsp; [[Marþöll]] – Vestur-Kanada, norðvesturhluti Bandaríkjanna # ''Tsuga × jeffreyi'' – [[Breska Kólumbía]], [[Washington]] # ''[[Tsuga mertensiana]]''&nbsp; [[Fjallaþöll]] – [[Alaska]], [[Breska Kólumbía]], vesturhluti Bandaríkjanna # ''[[Tsuga sieboldii]]''&nbsp; – [[Japan]] # ''[[Tsuga ulleungensis]]''&nbsp; – [[Ulleungdo]]-eyja, [[Kóreuskagi|Kóreu]]<ref name=NatGeo>{{cite web|url=https://news.nationalgeographic.com/2018/01/ulleungdo-hemlock-tree-discovered-korea-wooly-adelgid/|title=First New Species of Temperate Conifer Tree Discovered in More Than a Decade|publisher=National Geographic News|date=30 January 2018|accessdate=31 January 2018|first=Gabe|last=Popkin|archive-date=31 janúar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131024220/https://news.nationalgeographic.com/2018/01/ulleungdo-hemlock-tree-discovered-korea-wooly-adelgid/|url-status=dead}}</ref> ===Áður meðtaldar=== Fluttar í aðrar ættkvíslir:<ref name=j/> ''[[Cathaya]], [[Keteleeria]], [[Nothotsuga]], [[Picea]], [[Pseudotsuga]] og [[Taxus]]'' # ''T. ajanensis – [[Picea jezoensis]]'' # ''T. argyrophylla – [[Cathaya argyrophylla]]'' # ''T. balfouriana – [[Picea likiangensis]] var. rubescens'' # ''T. japonica – [[Pseudotsuga japonica]]'' # ''T. lindleyana – [[Pseudotsuga menziesii]] var. glauca'' # ''T. longibracteata – [[Nothotsuga longibracteata]]'' # ''T. macrocarpa – [[Pseudotsuga macrocarpa]]'' # ''T. mairei – [[Taxus mairei]]'' # ''T. roulletii – [[Keteleeria evelyniana]]'' ==Tilvísanir== {{reflist|30em}} {{commonscat|Tsuga}} {{wikilífverur|Tsuga}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Þallarætt]] eyaqn1ggv9kklt7kqman6qpx0xj6iha 0 141724 1980090 1787783 2026-09-24T02:03:39Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980090 wikitext text/x-wiki '''''Tsuga ulleungensis''''', er þallartegund sem finnst á [[Ulleungdo]]-eyju, [[Kórea|Kóreu]], og var fyrst formlega skráð 2017.<ref name=NatGeo>{{cite web|url=https://news.nationalgeographic.com/2018/01/ulleungdo-hemlock-tree-discovered-korea-wooly-adelgid/|title=First New Species of Temperate Conifer Tree Discovered in More Than a Decade|publisher=National Geographic News|date=30 January 2018|accessdate=31 January 2018|first=Gabe|last=Popkin|archive-date=31 janúar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131024220/https://news.nationalgeographic.com/2018/01/ulleungdo-hemlock-tree-discovered-korea-wooly-adelgid/|url-status=dead}}</ref><ref name=SysBot>{{cite web|journal=Systematic Botany|title=A New Species and Introgression in Eastern Asian Hemlocks (Pinaceae: Tsuga)|first1=Garth|last1=Holman|first2=Peter|last2=Del Tredici|first3=Nathan|last3=Havill|first4=Nam Sook|last4=Lee|first5=Richard|last5=Cronn|first6=Kevin|last6= Cushman|first7=Sarah|last7=Mathews|first8=Linda|last8= Raubeson|first9=Christopher S. |last9=Campbell|date=18 December 2017|accessdate=31 January 2018|url=https://www.fs.fed.us/nrs/pubs/jrnl/2017/nrs_2017_holman_001.pdf}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{commonscat|Tsuga ulleungensis}} {{wikilífverur|Tsuga ulleungensis}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Þallarætt]] 90jy218h41tm61j9o06mp1lb90rpqee 0 142943 1979997 1923571 2026-09-23T16:02:05Z Gunnsteinn Þór 110300 Bæti við heimildum í fyrstu málsgrein þar sem átti við 1979997 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Bíó Paradís.jpg|thumb|Bíó Paradís á Hverfisgötu 2025]] '''Bíó Paradís''' er [[kvikmyndahús]] við [[Hverfisgata|Hverfisgötu]] 54 í [[miðborg Reykjavíkur]]. Áður var þar kvikmyndahúsið [[Regnboginn]] sem var fyrsta fjölsalakvikmyndahúsið í Reykjavík. Bíó Paradís sýnir einkum myndir sem almenn kvikmyndahús taka ekki til sýninga, eins og heimildarmyndir og myndir á öðrum málum en ensku, auk þess sem það hýsir kvikmyndaviðburði eins og [[Alþjóðleg kvikmyndahátíð í Reykjavík|Alþjóðlega kvikmyndahátíð í Reykjavík]] og [[Alþjóðleg barnakvikmyndahátíð í Reykjavík|Alþjóðlega barnakvikmyndahátíð í Reykjavík]]. Húsið var opnað 15. september 2010 með sýningu heimildarmyndarinnar ''[[Backyard]]'' eftir [[Árni Sveinsson|Árna Sveinsson]]. Rekstraraðili kvikmyndahússins er sjálfseignarstofnunin Heimili kvikmyndanna ses sem ýmis fagfélög kvikmyndagerðarfólks standa að.<ref>{{tímaritsgrein|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson|grein=Regnboginn verður Bíó Paradís|titill=Fréttablaðið|árgangur=57|tölublað=203|ár=2010|blaðsíðutal=26}}</ref> Kvikmyndahúsið er aðili að samstarfsneti evrópskra kvikmyndahúsa, [[Europa Cinemas]].<ref>{{Vefheimild|titill=Europa Cinemas styðja Bíó Paradís|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/02/22/europa_cinemas_stydja_bio_paradis/|útgefandi=mbl}}</ref> Bíó Paradís sagði upp öllu starfsfólki sínu í lok janúar árið 2020 og áætlaði að kvikmyndahúsið hætti starfsemi sinni þann 1. maí. Ástæðan var þreföld til fjórföld hækkun á leiguverði húsnæðisins, sem hafði áður verið undir markaðsverði vegna niðurníðslu þess.<ref>{{Vefheimild|titill=Bjóst ekki við að þurfa að undirbúa lokun Bíó Paradísar|url=https://www.ruv.is/frett/bjost-ekki-vid-ad-thurfa-ad-undirbua-lokun-bio-paradisar|útgefandi=RÚV|ár=2020|mánuður=30. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=3. febrúar|höfundur=Andri Yrkill Valsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Skella í lás hjá Bíó Paradís eftir þrjá mánuði|url=https://www.visir.is/g/2020200139982/skella-i-las-hja-bio-paradis-eftir-thrja-manudi|útgefandi=''Vísir''|ár=2020|mánuður=30. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=3. febrúar|höfundur=Kolbeinn Tumi Daðason}}</ref> Þann 2. júlí 2020 var hins vegar tilkynnt að samkomulag hefði náðst við húseigendur og að kvikmyndahúsið myndi aftur opna starfsemi í september sama ár.<ref>{{Vefheimild|titill=Bíó Paradís bjargað|url=https://www.visir.is/g/20201987496d/bio-paradis-bjargad|útgefandi=''Vísir''|ár=2020|mánuður=2. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=2. júlí|höfundur=Stefán Ó. Jónsson}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Tenglar== * [https://bioparadis.is/ Vefur Bíós Paradísar] {{stubbur}} [[Flokkur:Kvikmyndahús í Reykjavík]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] {{s|2010}} 4tqshzzed67udolizsalwgigp7r64sa 1980029 1979997 2026-09-23T18:45:35Z Óli Gneisti 514 1980029 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Bíó Paradís.jpg|thumb|Bíó Paradís á Hverfisgötu 2025]] '''Bíó Paradís''' er [[kvikmyndahús]] við [[Hverfisgata|Hverfisgötu]] 54 í [[miðborg Reykjavíkur]]. Áður var þar kvikmyndahúsið [[Regnboginn]] sem var fyrsta fjölsalakvikmyndahúsið í Reykjavík. Bíó Paradís sýnir einkum myndir sem almenn kvikmyndahús taka ekki til sýninga, eins og heimildarmyndir og myndir á öðrum málum en ensku, auk þess sem það hýsir kvikmyndaviðburði eins og [[Alþjóðleg kvikmyndahátíð í Reykjavík|Alþjóðlega kvikmyndahátíð í Reykjavík]] og [[Alþjóðleg barnakvikmyndahátíð í Reykjavík|Alþjóðlega barnakvikmyndahátíð í Reykjavík]]. Húsið var opnað 15. september 2010 með sýningu heimildarmyndarinnar ''[[Backyard]]'' eftir [[Árni Sveinsson|Árna Sveinsson]]. Rekstraraðili kvikmyndahússins er sjálfseignarstofnunin Heimili kvikmyndanna sess sem ýmis fagfélög kvikmyndagerðarfólks standa að.<ref>{{tímaritsgrein|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson|grein=Regnboginn verður Bíó Paradís|titill=Fréttablaðið|árgangur=57|tölublað=203|ár=2010|blaðsíðutal=26}}</ref> Kvikmyndahúsið er aðili að samstarfsneti evrópskra kvikmyndahúsa, [[Europa Cinemas]].<ref>{{Vefheimild|titill=Europa Cinemas styðja Bíó Paradís|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/02/22/europa_cinemas_stydja_bio_paradis/|útgefandi=mbl}}</ref> Bíó Paradís sagði upp öllu starfsfólki sínu í lok janúar árið 2020 og áætlaði að kvikmyndahúsið hætti starfsemi sinni þann 1. maí. Ástæðan var þreföld til fjórföld hækkun á leiguverði húsnæðisins, sem hafði áður verið undir markaðsverði vegna niðurníðslu þess.<ref>{{Vefheimild|titill=Bjóst ekki við að þurfa að undirbúa lokun Bíó Paradísar|url=https://www.ruv.is/frett/bjost-ekki-vid-ad-thurfa-ad-undirbua-lokun-bio-paradisar|útgefandi=RÚV|ár=2020|mánuður=30. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=3. febrúar|höfundur=Andri Yrkill Valsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Skella í lás hjá Bíó Paradís eftir þrjá mánuði|url=https://www.visir.is/g/2020200139982/skella-i-las-hja-bio-paradis-eftir-thrja-manudi|útgefandi=''Vísir''|ár=2020|mánuður=30. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=3. febrúar|höfundur=Kolbeinn Tumi Daðason}}</ref> Þann 2. júlí 2020 var hins vegar tilkynnt að samkomulag hefði náðst við húseigendur og að kvikmyndahúsið myndi aftur opna starfsemi í september sama ár.<ref>{{Vefheimild|titill=Bíó Paradís bjargað|url=https://www.visir.is/g/20201987496d/bio-paradis-bjargad|útgefandi=''Vísir''|ár=2020|mánuður=2. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=2. júlí|höfundur=Stefán Ó. Jónsson}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Tenglar== * [https://bioparadis.is/ Vefur Bíós Paradísar] {{stubbur}} [[Flokkur:Kvikmyndahús í Reykjavík]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] {{s|2010}} jetmb18pnncekwhfbsb0kqas7ajgiz6 1980039 1980029 2026-09-23T19:43:15Z Óli Gneisti 514 Reyndi að koma aðalatriðum í inngang og sögu kvikmyndahússins neðar. 1980039 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Bíó Paradís.jpg|thumb|Bíó Paradís á Hverfisgötu 2025]] '''Bíó Paradís''' er [[kvikmyndahús]] við [[Hverfisgata|Hverfisgötu]] 54 í [[miðborg Reykjavíkur]]. Bíó Paradís sýnir einkum myndir sem almenn kvikmyndahús taka ekki til sýninga, eins og heimildarmyndir og myndir á öðrum málum en ensku. Þar eru haldnar ýmsar kvikmyndahátíðir og viðburðir. Frá árinu 2012 hefur dagskrárliðurinn Svartir sunnudagar boðið upp á ýmis konar költmyndir, klassík, hrylling og B-myndir.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.frettatiminn.is/daegurmal/sigildar_b_myndir_kolt_og_klassik/|titill=Sígildar B-myndir, költ og klassík|höfundur=Þórarinn Þórarinsson|útgefandi=Fréttatíminn|mánuður=nóvember|ár=2012|mánuðurskoðað=September|árskoðað=2026|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20121103022045/http://www.frettatiminn.is/daegurmal/sigildar_b_myndir_kolt_og_klassik/|safnár=2012}}</ref> Þá hefur kvikmyndahúsið verið í samstarfi við Kvikmyndasafn Íslands með sýningum á eldri myndum, erlendum og innlendum, undir heitinu Bíótekið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/8383659|titill=Varðveita kvikmyndaarf Íslands|höfundur=Ástvaldur Lárusson|útgefandi=Bændablaðið|mánuður=mars|ár=2026|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2026}}</ref> Bíó Paradís er rekið í húsnæði þar sem [[Regnboginn]], fyrsta fjölsalakvikmyndahúsið í Reykjavík, starfaði frá árinu 1977 til 2010. Þann 15. september 2010 hófst starfsemin með sýningu heimildarmyndarinnar ''[[Backyard]]'' eftir [[Árni Sveinsson|Árna Sveinsson]]. Rekstraraðili kvikmyndahússins er sjálfseignarstofnunin Heimili kvikmyndanna sem ýmis fagfélög kvikmyndagerðarfólks standa að.<ref>{{tímaritsgrein|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson|grein=Regnboginn verður Bíó Paradís|titill=Fréttablaðið|árgangur=57|tölublað=203|ár=2010|blaðsíðutal=26}}</ref> Kvikmyndahúsið er aðili að samstarfsneti evrópskra kvikmyndahúsa, [[Europa Cinemas]].<ref>{{Vefheimild|titill=Europa Cinemas styðja Bíó Paradís|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/02/22/europa_cinemas_stydja_bio_paradis/|útgefandi=mbl}}</ref> Bíó Paradís sagði upp öllu starfsfólki sínu í lok janúar árið 2020 og áætlaði að kvikmyndahúsið hætti starfsemi sinni þann 1. maí. Ástæðan var þreföld til fjórföld hækkun á leiguverði húsnæðisins, sem hafði áður verið undir markaðsverði vegna niðurníðslu þess.<ref>{{Vefheimild|titill=Bjóst ekki við að þurfa að undirbúa lokun Bíó Paradísar|url=https://www.ruv.is/frett/bjost-ekki-vid-ad-thurfa-ad-undirbua-lokun-bio-paradisar|útgefandi=RÚV|ár=2020|mánuður=30. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=3. febrúar|höfundur=Andri Yrkill Valsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Skella í lás hjá Bíó Paradís eftir þrjá mánuði|url=https://www.visir.is/g/2020200139982/skella-i-las-hja-bio-paradis-eftir-thrja-manudi|útgefandi=''Vísir''|ár=2020|mánuður=30. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=3. febrúar|höfundur=Kolbeinn Tumi Daðason}}</ref> Þann 2. júlí 2020 var hins vegar tilkynnt að samkomulag hefði náðst við húseigendur og að kvikmyndahúsið myndi aftur opna starfsemi í september sama ár.<ref>{{Vefheimild|titill=Bíó Paradís bjargað|url=https://www.visir.is/g/20201987496d/bio-paradis-bjargad|útgefandi=''Vísir''|ár=2020|mánuður=2. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=2. júlí|höfundur=Stefán Ó. Jónsson}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Tenglar== * [https://bioparadis.is/ Vefur Bíós Paradísar] {{stubbur}} [[Flokkur:Kvikmyndahús í Reykjavík]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] {{s|2010}} hpn6dhc0ku3gbyph4xci5a0aj6dh0hj 1980042 1980039 2026-09-23T19:54:09Z Gunnsteinn Þór 110300 Bætti við köflum 1980042 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Bíó Paradís.jpg|thumb|Bíó Paradís á Hverfisgötu 2025]] '''Bíó Paradís''' er [[kvikmyndahús]] við [[Hverfisgata|Hverfisgötu]] 54 í [[miðborg Reykjavíkur]]. Bíó Paradís sýnir einkum myndir sem almenn kvikmyndahús taka ekki til sýninga, eins og heimildarmyndir og myndir á öðrum málum en ensku. Þar eru haldnar ýmsar kvikmyndahátíðir og viðburðir. Frá árinu 2012 hefur dagskrárliðurinn Svartir sunnudagar boðið upp á ýmis konar költmyndir, klassík, hrylling og B-myndir.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.frettatiminn.is/daegurmal/sigildar_b_myndir_kolt_og_klassik/|titill=Sígildar B-myndir, költ og klassík|höfundur=Þórarinn Þórarinsson|útgefandi=Fréttatíminn|mánuður=nóvember|ár=2012|mánuðurskoðað=September|árskoðað=2026|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20121103022045/http://www.frettatiminn.is/daegurmal/sigildar_b_myndir_kolt_og_klassik/|safnár=2012}}</ref> Þá hefur kvikmyndahúsið verið í samstarfi við Kvikmyndasafn Íslands með sýningum á eldri myndum, erlendum og innlendum, undir heitinu Bíótekið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/8383659|titill=Varðveita kvikmyndaarf Íslands|höfundur=Ástvaldur Lárusson|útgefandi=Bændablaðið|mánuður=mars|ár=2026|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2026}}</ref> == Saga == Bíó Paradís er rekið í húsnæði þar sem [[Regnboginn]], fyrsta fjölsalakvikmyndahúsið í Reykjavík, starfaði frá árinu 1977 til 2010. Þann 15. september 2010 hófst starfsemin með sýningu heimildarmyndarinnar ''[[Backyard]]'' eftir [[Árni Sveinsson|Árna Sveinsson]]. Rekstraraðili kvikmyndahússins er sjálfseignarstofnunin Heimili kvikmyndanna sem ýmis fagfélög kvikmyndagerðarfólks standa að.<ref>{{tímaritsgrein|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson|grein=Regnboginn verður Bíó Paradís|titill=Fréttablaðið|árgangur=57|tölublað=203|ár=2010|blaðsíðutal=26}}</ref> Kvikmyndahúsið er aðili að samstarfsneti evrópskra kvikmyndahúsa, [[Europa Cinemas]].<ref>{{Vefheimild|titill=Europa Cinemas styðja Bíó Paradís|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/02/22/europa_cinemas_stydja_bio_paradis/|útgefandi=mbl}}</ref> === Áætluð Lokun === Bíó Paradís sagði upp öllu starfsfólki sínu í lok janúar árið 2020 og áætlaði að kvikmyndahúsið hætti starfsemi sinni þann 1. maí. Ástæðan var þreföld til fjórföld hækkun á leiguverði húsnæðisins, sem hafði áður verið undir markaðsverði vegna niðurníðslu þess.<ref>{{Vefheimild|titill=Bjóst ekki við að þurfa að undirbúa lokun Bíó Paradísar|url=https://www.ruv.is/frett/bjost-ekki-vid-ad-thurfa-ad-undirbua-lokun-bio-paradisar|útgefandi=RÚV|ár=2020|mánuður=30. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=3. febrúar|höfundur=Andri Yrkill Valsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Skella í lás hjá Bíó Paradís eftir þrjá mánuði|url=https://www.visir.is/g/2020200139982/skella-i-las-hja-bio-paradis-eftir-thrja-manudi|útgefandi=''Vísir''|ár=2020|mánuður=30. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=3. febrúar|höfundur=Kolbeinn Tumi Daðason}}</ref> Þann 2. júlí 2020 var hins vegar tilkynnt að samkomulag hefði náðst við húseigendur og að kvikmyndahúsið myndi aftur opna starfsemi í september sama ár.<ref>{{Vefheimild|titill=Bíó Paradís bjargað|url=https://www.visir.is/g/20201987496d/bio-paradis-bjargad|útgefandi=''Vísir''|ár=2020|mánuður=2. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=2. júlí|höfundur=Stefán Ó. Jónsson}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Tenglar== * [https://bioparadis.is/ Vefur Bíós Paradísar] {{stubbur}} [[Flokkur:Kvikmyndahús í Reykjavík]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] {{s|2010}} ow06ssfkhnxr7yot18l01km10w4ahnx 1980043 1980042 2026-09-23T20:00:20Z Gunnsteinn Þór 110300 færði lýsingu á samstarf við europa cinemas í byrjunar málsgrein 1980043 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Bíó Paradís.jpg|thumb|Bíó Paradís á Hverfisgötu 2025]] '''Bíó Paradís''' er [[kvikmyndahús]] við [[Hverfisgata|Hverfisgötu]] 54 í [[miðborg Reykjavíkur]]. Bíó Paradís sýnir einkum myndir sem almenn kvikmyndahús taka ekki til sýninga, eins og heimildarmyndir og myndir á öðrum málum en ensku. Þar eru haldnar ýmsar kvikmyndahátíðir og viðburðir. Frá árinu 2012 hefur dagskrárliðurinn Svartir sunnudagar boðið upp á ýmis konar költmyndir, klassík, hrylling og B-myndir.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.frettatiminn.is/daegurmal/sigildar_b_myndir_kolt_og_klassik/|titill=Sígildar B-myndir, költ og klassík|höfundur=Þórarinn Þórarinsson|útgefandi=Fréttatíminn|mánuður=nóvember|ár=2012|mánuðurskoðað=September|árskoðað=2026|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20121103022045/http://www.frettatiminn.is/daegurmal/sigildar_b_myndir_kolt_og_klassik/|safnár=2012}}</ref> Þá hefur kvikmyndahúsið verið í samstarfi við Kvikmyndasafn Íslands með sýningum á eldri myndum, erlendum og innlendum, undir heitinu Bíótekið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/8383659|titill=Varðveita kvikmyndaarf Íslands|höfundur=Ástvaldur Lárusson|útgefandi=Bændablaðið|mánuður=mars|ár=2026|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2026}}</ref> Kvikmyndahúsið er aðili að samstarfsneti evrópskra kvikmyndahúsa, [[Europa Cinemas]].<ref>{{Vefheimild|titill=Europa Cinemas styðja Bíó Paradís|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/02/22/europa_cinemas_stydja_bio_paradis/|útgefandi=mbl}}</ref> == Saga == Bíó Paradís er rekið í húsnæði þar sem [[Regnboginn]], fyrsta fjölsalakvikmyndahúsið í Reykjavík, starfaði frá árinu 1977 til 2010. Þann 15. september 2010 hófst starfsemin með sýningu heimildarmyndarinnar ''[[Backyard]]'' eftir [[Árni Sveinsson|Árna Sveinsson]]. Rekstraraðili kvikmyndahússins er sjálfseignarstofnunin Heimili kvikmyndanna sem ýmis fagfélög kvikmyndagerðarfólks standa að.<ref>{{tímaritsgrein|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson|grein=Regnboginn verður Bíó Paradís|titill=Fréttablaðið|árgangur=57|tölublað=203|ár=2010|blaðsíðutal=26}}</ref> === Áætluð Lokun === Bíó Paradís sagði upp öllu starfsfólki sínu í lok janúar árið 2020 og áætlaði að kvikmyndahúsið hætti starfsemi sinni þann 1. maí. Ástæðan var þreföld til fjórföld hækkun á leiguverði húsnæðisins, sem hafði áður verið undir markaðsverði vegna niðurníðslu þess.<ref>{{Vefheimild|titill=Bjóst ekki við að þurfa að undirbúa lokun Bíó Paradísar|url=https://www.ruv.is/frett/bjost-ekki-vid-ad-thurfa-ad-undirbua-lokun-bio-paradisar|útgefandi=RÚV|ár=2020|mánuður=30. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=3. febrúar|höfundur=Andri Yrkill Valsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Skella í lás hjá Bíó Paradís eftir þrjá mánuði|url=https://www.visir.is/g/2020200139982/skella-i-las-hja-bio-paradis-eftir-thrja-manudi|útgefandi=''Vísir''|ár=2020|mánuður=30. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=3. febrúar|höfundur=Kolbeinn Tumi Daðason}}</ref> Þann 2. júlí 2020 var hins vegar tilkynnt að samkomulag hefði náðst við húseigendur og að kvikmyndahúsið myndi aftur opna starfsemi í september sama ár.<ref>{{Vefheimild|titill=Bíó Paradís bjargað|url=https://www.visir.is/g/20201987496d/bio-paradis-bjargad|útgefandi=''Vísir''|ár=2020|mánuður=2. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=2. júlí|höfundur=Stefán Ó. Jónsson}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Tenglar== * [https://bioparadis.is/ Vefur Bíós Paradísar] {{stubbur}} [[Flokkur:Kvikmyndahús í Reykjavík]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] {{s|2010}} hs7l1s5tukm2d1azqh264how7ev85s8 1980047 1980043 2026-09-23T20:21:20Z Gunnsteinn Þór 110300 Endurnefndi lokunar kafla 1980047 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Bíó Paradís.jpg|thumb|Bíó Paradís á Hverfisgötu 2025]] '''Bíó Paradís''' er [[kvikmyndahús]] við [[Hverfisgata|Hverfisgötu]] 54 í [[miðborg Reykjavíkur]]. Bíó Paradís sýnir einkum myndir sem almenn kvikmyndahús taka ekki til sýninga, eins og heimildarmyndir og myndir á öðrum málum en ensku. Þar eru haldnar ýmsar kvikmyndahátíðir og viðburðir. Frá árinu 2012 hefur dagskrárliðurinn Svartir sunnudagar boðið upp á ýmis konar költmyndir, klassík, hrylling og B-myndir.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.frettatiminn.is/daegurmal/sigildar_b_myndir_kolt_og_klassik/|titill=Sígildar B-myndir, költ og klassík|höfundur=Þórarinn Þórarinsson|útgefandi=Fréttatíminn|mánuður=nóvember|ár=2012|mánuðurskoðað=September|árskoðað=2026|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20121103022045/http://www.frettatiminn.is/daegurmal/sigildar_b_myndir_kolt_og_klassik/|safnár=2012}}</ref> Þá hefur kvikmyndahúsið verið í samstarfi við Kvikmyndasafn Íslands með sýningum á eldri myndum, erlendum og innlendum, undir heitinu Bíótekið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/8383659|titill=Varðveita kvikmyndaarf Íslands|höfundur=Ástvaldur Lárusson|útgefandi=Bændablaðið|mánuður=mars|ár=2026|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2026}}</ref> Kvikmyndahúsið er aðili að samstarfsneti evrópskra kvikmyndahúsa, [[Europa Cinemas]].<ref>{{Vefheimild|titill=Europa Cinemas styðja Bíó Paradís|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/02/22/europa_cinemas_stydja_bio_paradis/|útgefandi=mbl}}</ref> == Saga == Bíó Paradís er rekið í húsnæði þar sem [[Regnboginn]], fyrsta fjölsalakvikmyndahúsið í Reykjavík, starfaði frá árinu 1977 til 2010. Þann 15. september 2010 hófst starfsemin með sýningu heimildarmyndarinnar ''[[Backyard]]'' eftir [[Árni Sveinsson|Árna Sveinsson]]. Rekstraraðili kvikmyndahússins er sjálfseignarstofnunin Heimili kvikmyndanna sem ýmis fagfélög kvikmyndagerðarfólks standa að.<ref>{{tímaritsgrein|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson|grein=Regnboginn verður Bíó Paradís|titill=Fréttablaðið|árgangur=57|tölublað=203|ár=2010|blaðsíðutal=26}}</ref> === Lokun og enduropnun === Bíó Paradís sagði upp öllu starfsfólki sínu í lok janúar árið 2020 og áætlaði að kvikmyndahúsið hætti starfsemi sinni þann 1. maí. Ástæðan var þreföld til fjórföld hækkun á leiguverði húsnæðisins, sem hafði áður verið undir markaðsverði vegna niðurníðslu þess.<ref>{{Vefheimild|titill=Bjóst ekki við að þurfa að undirbúa lokun Bíó Paradísar|url=https://www.ruv.is/frett/bjost-ekki-vid-ad-thurfa-ad-undirbua-lokun-bio-paradisar|útgefandi=RÚV|ár=2020|mánuður=30. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=3. febrúar|höfundur=Andri Yrkill Valsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Skella í lás hjá Bíó Paradís eftir þrjá mánuði|url=https://www.visir.is/g/2020200139982/skella-i-las-hja-bio-paradis-eftir-thrja-manudi|útgefandi=''Vísir''|ár=2020|mánuður=30. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=3. febrúar|höfundur=Kolbeinn Tumi Daðason}}</ref> Þann 2. júlí 2020 var hins vegar tilkynnt að samkomulag hefði náðst við húseigendur og að kvikmyndahúsið myndi aftur opna starfsemi í september sama ár.<ref>{{Vefheimild|titill=Bíó Paradís bjargað|url=https://www.visir.is/g/20201987496d/bio-paradis-bjargad|útgefandi=''Vísir''|ár=2020|mánuður=2. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=2. júlí|höfundur=Stefán Ó. Jónsson}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Tenglar== * [https://bioparadis.is/ Vefur Bíós Paradísar] {{stubbur}} [[Flokkur:Kvikmyndahús í Reykjavík]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] {{s|2010}} pxaf61ctvxtdxro6874dqhoi1yrmf0t 0 145220 1980097 1795461 2026-09-24T04:09:42Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980097 wikitext text/x-wiki '''Ályktun Sameinuðu þjóðanna nr. 68/262''' var samþykkt þann 27. mars 2014 á sextugasta og áttunda fundi [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna|allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna]] til að bregðast við [[innlimun Rússlands á Krímskaga]] árið 2014 og ber yfirskriftina „Landamærahelgi [[Úkraína|Úkraínu]]“ (enska: ''Territorial Integrity of Ukraine''). Ályktunin, sem er leiðbeinandi, var studd af 100 aðildarríkjum Sameinuðu þjóðanna og staðfesti stuðning þeirra á tilkalli [[Úkraína|Úkraínu]] til alls landsvæðis innan alþjóðlegra viðurkenndra landamæra. Jafnframt var áhersla lögð á að þjóðaratkvæðagreiðslan sem Rússar stóðu fyrir á Krímskaga árið 2014 um innlimun Krímskaga sem sjálfsstjórnarríki í rússneska sambandsríkið væri ólögmæt. Ellefu þjóðir kusu gegn ályktuninni, en 58 sátu hjá og ennfremur voru 24 ríki fjarverandi þegar atkvæði áttu sér stað. Ályktunin var kynnt af Kanada, Kosta Ríka, Þýskalandi, Litháen, Póllandi og Úkraínu.<ref name="xinhua">{{cite web|url =http://news.xinhuanet.com/english/world/2014-03/28/c_126325576.htm|title =UN General Assembly adopts resolution affirming Ukraine's territorial integrity|publisher =[[Xinhua]]|date =28. mars 2014|accessdate =30. mars 2014|archive-date =2014-04-22|archive-url =https://web.archive.org/web/20140422172321/http://news.xinhuanet.com/english/world/2014-03/28/c_126325576.htm|url-status =dead}}</ref> Samþykkt ályktunarinnar kom í kjölfar árangurslausra tilrauna [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna]] til að leysa Krímskagakreppuna. Öryggisráðið hafði komið sjö sinnum saman til að finna lausn á málinu en Rússar beittu neitunarvaldi sínu í öll skiptin.<ref>{{cite web | url =http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=47443&Cr=ukraine&Cr1=#.UzgPNqLRUdw| title =Backing Ukraine’s territorial integrity, UN Assembly declares Crimea referendum invalid |publisher =UN| date=27. mars 2014|accessdate =30. mars 2014}}</ref> ==Tenglar== * [http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/68/262 Heill texta ályktunar 68/262 (en.)] ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Samþykktir Sameinuðu þjóðanna]] [[Flokkur:Stríð Rússlands og Úkraínu]] 12f5zugq9kfysg8bceyz5eexe7t3qcw 0 145268 1980104 1979613 2026-09-24T09:04:07Z Torfifagri 33930 /* Lagalisti */ 1980104 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Fram og aftur blindgötuna | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1976 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Hljóðriti hf. | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 37:59 | tungumál = | útgefandi = Hrím hf. | leikstjóri = | upptökustjóri = Tony Cook | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Millilending]]'' | síðasta_ár = 1975 | ár = 1976 | næsti_titill = ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' | næsta_ár = 1977 | misc = | litakóði = }} '''Fram og aftur blindgötuna''' er þriðja breiðskífa [[Megas]]ar, gefin út árið [[1976]]. Platan var endurútgefin á geisladisk [[1995]] og aftur [[2002]] með tíu aukalögum, og sem vínyll árið [[2020]]. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | headline = Hlið A | title1 = Sút fló í brjóstið inn | length1 = 05:12 | title2 = Ekki sýnd en aðeins gefin veiðin | length2 = 05:48 | title3 = Napóleon Bekk | note3 = upprunalegur texti: Kristinn Einarsson | length3 = 03:37 | title4 = Vinaminni | length4 = 04:04 | title5 = Jólanáttburður | length5 = 01:14 | total_length = 19:55 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Gamla gasstöðin við Hlemm | length1 = 03:48 | title2 = Skírnin | length2 = 02:31 | title3 = Í speglasalinn | length3 = 05:48 | title4 = Enn (að minnsta kosti) | length4 = 05:57 | total_length = 18:04 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Spáðu í mig | note1 = 7" | length1 = 03:51 | title2 = Komdu og skoðaðu í kistuna mína | length2 = 04:54 | note2 = 7" | title3 = Þraut og þrá | lyrics3 = Steingrímur Thorsteinsson | length3 = 01:09 | title4 = Kadúkíkvæði | length4 = 01:17 | title5 = Ekkert er andstyggilegra | length5 = 04:39 | title6 = Hann á afmæli í dag | length6 = 02:37 | title7 = Umræður um leiklist og leikritun | length7 = 01:25 | title8 = Með gati | length8 = 08:18 | title9 = Sönglausi næturgalinn | length9 = 03:51 | title10 = Aldrei kemstu þó að því... | length10 = 08:47 |total_length= 40:48 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur (í öllum lögum), munnharpa (í Napóleon Bekk) *Sigurður Karlsson: Trommur (í öllum lögum nema Jólanáttburður), marimba (í Jólanáttburður og Í speglasalinn), conga (í Ekki sýnd en aðeins gefin veiðin og Jólanáttburður), tambúrín (í Jólanáttburður og Skírnin), maracas (í Gamla gasstöðin við Hlemm og Í speglasalinn) *Þorsteinn Magnússon: Rafmagnsgítar og hljómgítar *Birgir Guðmundsson: Rafmagnsgítar og hljómgítar *Pálmi Gunnarsson: Bassi (í öllum lögum), tambúrín (í Í speglasalinn), tambúrín og conga(í Sút fló í brjóstið inn) *Lárus H. Grímsson: Píanó (í Sút fló í brjóstið inn, Ekki sýnd en aðeins gefin veiðin, Napóleon Bekk, Vinaminni og Í speglasalinn), orgel (í Vinaminni, Gamla gasstöðin við Hlemm og Í speglasalinn), flauta (í Jólanáttburður og Enn (að minnsta kosti)) *Aagot Óskarsdóttir: Píanó (í Enn (að minnsta kosti)) *Þorleifur Gíslason: Saxófónn (í Ekki sýnd en aðeins gefin veiðin og Vinaminni) *Hönnun umslags: Megas og Hrím hf. *Ljósmyndir: Ragnar Th. Sigurðsson *Upptökumaður: Tony Cook *Hljóðblöndun: Pálmi Gunnarsson, Sigurður Karlsson, Megas og Tony Cook Platan var upprunalega gefin út af Hrím hf. [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1976]] c1i6pqgdnhwpehsikn3gqakwpjh8uws 0 145823 1980073 1955547 2026-09-23T23:06:24Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980073 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Sonia Gandhi | búseta = | mynd = Sonia Gandhi 2014 (cropped).jpg | myndatexti1 = Sonia Gandhi árið 2014. | titill= Forseti indverska þjóðarráðsflokksins | stjórnartíð_start = [[10. ágúst]] [[2019]] | stjórnartíð_end = [[19. október]] [[2022]] | forveri = [[Rahul Gandhi]] | eftirmaður =[[Mallikarjun Kharge]] | stjórnartíð_start2 = [[14. mars]] [[1998]] | stjórnartíð_end2 = [[16. desember]] [[2017]] | forveri2 = [[Sitaram Kesri]] | eftirmaður2 =[[Rahul Gandhi]] | fæðingarnafn = Sonia Maino | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1946|12|9}} | fæðingarstaður = [[Lusiana]], [[Veneto]], [[Ítalía|Ítalíu]] | stjórnmálaflokkur = [[Indverski þjóðarráðsflokkurinn]] | maki = {{gifting|[[Rajiv Gandhi]]|1968|1991|orsök=dó}} | börn = [[Rahul Gandhi]], [[Priyanka Gandhi Vadra]] }} '''Sonia Gandhi''' (f. 9. desember 1946) er [[Indland|indverskur]] stjórnmálamaður af [[Ítalía|ítölskum]] uppruna. Hún er meðlimur Nehru-Gandhi-ættarinnar voldugu og fyrrum forseti [[Indverski þjóðarráðsflokkurinn|Indverska þjóðarráðsflokksins]]. Hún tók við formannsembætti flokksins árið 1998, sjö árum eftir að eiginmaður hennar og forveri í embættinu, [[Rajiv Gandhi]], var myrtur. Hún gegndi formannsembættinu í nítján ár, lengur en nokkur annar, og á þeim tíma hneigðist flokkurinn nokkuð til miðvinstristefnu í indverskum stjórnmálum.<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/sonia-gandhi-congress-president-rahul-gandhi-politics-4983911/|title=Sonia Gandhi retires as Congress president, to remain active in politics|work=[[The Indian Express]]|date=15. desember 2017|accessdate=15. desember 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/as-sonia-gandhi-makes-way-4984673/ |title=As Sonia Gandhi makes way|last=Chowdhary|first=Neerja|work=[[The Indian Express]]|date=16 Desember 2017|accessdate=19. desember 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://m.hindustantimes.com/india-news/sonia-gandhi-s-19-years-as-congress-president-from-husband-rajiv-s-death-to-son-rahul-s-elevation/story-nmW3hNiG2zDo6abGYc38YO.html|title=Sonia Gandhi’s 19 years as Congress president: From husband Rajiv’s death to son Rahul’s elevation|last=Naqshbandi|first=Aurangzeb|work=[[Hindustan Times]]|date=16. desember 2017|accessdate=20 Desember 2017|archive-date=16 september 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916034748/https://www.hindustantimes.com/india-news/sonia-gandhi-s-19-years-as-congress-president-from-husband-rajiv-s-death-to-son-rahul-s-elevation/story-nmW3hNiG2zDo6abGYc38YO.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-india-election-gandhi/sonia-gandhi-keeps-congress-hopes-alive-in-india-polls-idUSTRE53D1XH20090414 |title=Sonia Gandhi keeps Congress hopes alive in India polls|last=Chandra|first=Rina|publisher=[[Reuters]]|date=14. apríl 2009|accessdate=19. desember 2017}}</ref> Sonia Gandhi fæddist undir nafninu '''Sonia Maino''' í litlu þorpi nálægt [[Vicenza]] á Ítalíu til [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólskrar]] fjölskyldu. Eftir að hún lauk grunnnámi í skólum í nágrenninu gekk hún í [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]] og giftist [[Rajiv Gandhi]] árið 1968. Hún hlaut indverskan ríkisborgararétt og flutti með Rajiv inn á heimili tengdamóður sinnar, forsætisráðherra Indlands, [[Indira Gandhi|Indiru Gandhi]], í [[Nýja Delí|Nýju Delí]]. Sonia Gandhi tók þó ekki þátt í stjórnmálum fyrst um sinn, jafnvel ekki eftir að eiginmaður hennar varð forsætisráðherra árið 1984. Eftir að eiginmaður hennar var myrtur bauð indverska þjóðarráðið Soniu Gandhi að gerast ríkisstjórnarleiðtogi en hún afþakkaði það og hélt sig utan stjórnmála. Hún féllst loks á að hefja þátttöku í stjórnmálum árið 1997 eftir stöðugar átölur flokksmanna. Hún var næsta ár tilnefnd í forsetaembætti flokksins og vann sigur í formannskjöri á móti [[Jitendra Prasada]].<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1991/05/24/world/assassination-india-sonia-gandhi-declines-invitation-assume-husband-s-party-post.html|title=Assassination In India; Sonia Gandhi Declines Invitation To Assume Husband's Party Post|last=Weinraub|first=Bernard|work=[[The New York Times]]|date=24. maí 1991|accessdate=25. maí 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.outlookindia.com/newswire/story/sonia-gandhi-re-elected-congress-president/301022|title=Sonia Gandhi re-elected Congress President|work=[[Outlook (magazine)|Outlook]]|date=25. mars 2005|accessdate=21. nóvember 2017|archive-date=2017-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201042849/https://www.outlookindia.com/newswire/story/sonia-gandhi-re-elected-congress-president/301022|url-status=dead}}</ref><ref name=elections.in>{{cite web|url=https://www.elections.in/political-leaders/sonia-gandhi.html|title=Sonia Gandhi Biography|publisher=Elections in India|accessdate=24. maí 2014}}</ref> Undir forystu Gandhi vann þjóðarráðsflokkurinn sigur í þingkosningum árið 2004 og myndaði ríkisstjórn ásamt öðrum miðvinstriflokkum. Gandhi átti þátt í stofnun Sameinaða framsóknarbandalaginu (''United Progressive Alliance''; UPA), sem hlaut endurkjör í þingkosningum árið 2009. Gandhi gerðist þó ekki forsætisráðherra í þessum ríkisstjórnum og var þess í stað áfram leiðtogi kosningabandalagsins og ráðgjafarnefndar þjóðarinnar.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Fourth-time-in-a-row-Sonia-Gandhi-is-Congress-chief/articleshow/6487821.cms?referral=PM|title=Fourth time in a row, Sonia Gandhi is Congress chief|work=[[The Times of India]]|date=4. september 2010|accessdate=25. maí 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=https://content.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1652689_1652372_1652356,00.html|title=India's Most Influential|last=Robinson|first=Simon|work=[[Time]]|accessdate=25. nóvember 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/node/2693501|title=Sonia: and yet so far|work=[[The Economist]]|date=20. maí 2004|accessdate=25. nóvember 2017}}</ref> Gandhi hefur á stjórnmálaferli sínum stýrt ýmsum ráðgjafarnefndum sem hafa tekið þátt í stofnun og framkvæmd ýmissa réttinda- og velferðarverkefna. Hún hefur verið gagnrýnd fyrir hlutdeild sína í Bofors-hneykslinu í stjórnartíð eiginmanns síns og í spillingarmáli varðandi lán þjóðarráðsflokksins til tímaritsins ''National Herald''. Einnig hefur erlendur uppruni hennar verið bitbein meðal sumra Indverja.<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/movements-and-governments-sonia-gandhi-4983273/|title=Movements and governments|last=Roy|first=Aruna|work=[[The Indian Express]]|accessdate=15. desember 2017|date=15. desember 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.outlookindia.com/magazine/story/end-of-the-longest-regency/299576|title=End of the longest regency|work=[[Outlook (magazine)|Outlook]]|date=4. desember 2017|accessdate=25 November 2017|archive-date=25 nóvember 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171125094455/https://www.outlookindia.com/magazine/story/end-of-the-longest-regency/299576|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1020830/asp/nation/story_1151052.asp|title=BJP sees Gujarat ammo in Sonia origins|date=30. ágúst 2002|work=The Telegraph|accessdate=2. febrúar 2010|location=Calcutta, India|first=Radhika|last=Ramaseshan}}</ref> Gandhi dró úr beinni þátttöku í stjórnmálum á seinni hluta seinna kjörtímabils UPA af heilsufarsástæðum. Hún sagði af sér sem formaður þjóðarráðsins í desember árið 2017 en leiðir enn þingnefnd flokksins. Þótt Gandhi hafi aldrei gegnt opinberu embætti í Indlandi hefur henni oft verið lýst sem einum valdamesta stjórnmálamanni landsins og sem einni voldugustu konu á heimsvísu.<ref>{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/india/the-sonia-gandhi-years-and-what-rahul-gandhi-can-learn/articleshow/61062696.cms|title=The Sonia Gandhi years and what Rahul Gandhi can learn|last=Manoj|first=CL|work=[[The Times of India]]|accessdate=25. nóvember 2017|date=13. október 2017}}</ref><ref name="auto">{{cite news|url=https://www.thedailybeast.com/sonia-gandhi-health-mystery-sets-india-leadership-adrift|title=Sonia Gandhi Health Mystery Sets India Leadership Adrift|last=Riedel|first=Bruce|work=[[The Daily Beast]]|accessdate=25. nóvember 2017|date=24. júní 2012}}</ref><ref name="SandbrookGüven">{{cite book|author1=Richard Sandbrook|author2=Ali Burak Güven|title=Civilizing Globalization, Revised and Expanded Edition: A Survival Guide|url=https://books.google.com/books?id=asKIAwAAQBAJ&pg=PA77|date=1. júní 2014|publisher=SUNY Press|pages=77–}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{f|1946}} {{DEFAULTSORT:Gandhi, Sonia}} [[Flokkur:Indverskir stjórnmálamenn]] mith11zdseo57klma33s84mj3nkip58 0 156219 1980027 1866710 2026-09-23T18:37:43Z ~2026-51380-21 121046 Leiðréttar innsláttarvillur. 1980027 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Jakob Gíslason | búseta = Reykjavík | mynd = Jakob_Gíslason_að_veiðum_í_Víðidalsá_í_Steingrímsfirði.jpg | myndastærð = 300px | myndatexti = {{small|Jakob Gíslason að beita fyrir lax <br />við Víðidalsá í Steingrímsfirði <br />um 1960}} | alt = | fæðingarnafn = | fæðingardagur = [[10. mars]] [[1902]] | fæðingarstaður = [[Húsavík (Skjálfanda)|Húsavík]] | dauðadagur = [[9. mars]] [[1987]]<br />Næstum 85 ára | dauðastaður = [[Borgarspítalinn|Borgarspítalanum]] í [[Reykjavík]]<br />Hvílir í Hólavallagarði. | orsök_dauða = | virkur = | þekktur_fyrir = | þekkt_fyrir = | þjóðerni = Íslendingur | starf = Rafmagnseftirlitsstjóri, raforkumálastjóri og [[orkumálastjóri]] | titill = | verðlaun = | laun = | trú = | maki = 1. Hedvig Emanuelle Gíslason, fædd Hansen, d.1939 2. Sigríður Ásmundsdóttir | börn = Fimm | foreldrar = Gísli Ólafur Pétursson og Aðalbjörg Jakobsdóttir | háskóli = [[:da:Danmarks_Tekniske_Universitet|Polyteknisk Læreanstalt]] í [[Kaupmannahöfn]]. | stjórnmálaflokkur = Var [[Vinstristefna|vinstri sinnaður]], en ópólitískur í starfi. | niðurmál = | hæð = | þyngd = | tilvitnun = | undirskrift = | heimasíða = | kyn = kk }} [[Mynd:Húsavík pan-pjt.jpg|thumb|220px|Húsavík, æskuheimili&nbsp;Jakobs]] [[Mynd:Polyteknisk Læreanstalt 1899.png|thumb|220px|Polyteknisk Læreanstalt við Silfurtorg um [[1899]]]] [[Mynd:GamlaKæknishúsiðEyrarbakka.jpg|thumb|220px|Læknishús Gísla Péturssonar á Eyrarbakka, reist [[1916]]]] '''Jakob Gíslason''' ([[10. mars]] [[1902]] - [[9. mars]] [[1987]]) var íslenskur [[verkfræði]]ngur, rafmagnseftirlitsstjóri, raforkumálastjóri frá 1947 til 1967 og [[orkumálastjóri]] frá 1967 til 1972. ==Æska== Jakob fæddist á [[Húsavík]] [[10. mars]] [[1902]] og ólst þar upp til þrettán ára aldurs. Foreldrar hans voru Gísli Ólafur Pétursson <ref>{{Greinarheimild|höfundur=Pétur Zophoníasson|grein=Gísli Pétursson (aeeafa)|titill=Víkingslækjarætt Fyrsta bindi|útgefandi=Skuggsjá, Reykjavík|ár=1939|blaðsíðutal= bls. 152|ISBN=|}}</ref> frá [[Ánanaust]]um í Reykjavík, þá héraðs[[læknir]] á Húsavík og síðar á [[Eyrarbakki|Eyrarbakka]] og kona hans Aðalbjörg Jakobsdóttir. <ref>{{Greinarheimild|höfundur=Guðrún Gísladóttir|grein=Aðalbjörg Jakobsdóttir|titill=Móðir mín, húsfreyjan|útgefandi=Skuggsjá|ár=1978|blaðsíðutal=bls. 131&ndash;148|ISBN =}}</ref> <ref>{{Greinarheimild|höfundur=Þorsteinn Jónsson|grein=Aðalbjörg Jakobsdóttir (1g2a3h)|titill=Reykjahlíðarætt 2. bindi|útgefandi=Líf og saga, Reykjavík|ár=1993|blaðsíðutal= bls. 581|ISBN=|}}</ref> Faðir hennar var [[Jakob Hálfdánarson]], <ref>{{Bókaheimild|titill=Sjálfsævisaga - Bernskuár Kaupfélags Þingeyinga|höfundur=Jakob Hálfdánarson|höfundur2=|ár=1982|url=|bls=|ISBN=|útgefandi=Ísafold, Reykjavík}}</ref> <ref>{{Greinarheimild|höfundur=Jónas Jónsson frá Hriflu|grein=Jakob Hálfdánarson|titill=Aldamótamenn&ndash;Þættir úr Hetjusögu 2. bindi|útgefandi=Bókaforlag Odds Björnssonar, Akureyri|ár=1960|blaðsíðutal= bls. 51-68|ISBN=|}}</ref> fæddur á Brenniási á Fljótsheiði austan Jarlsstaða í [[Bárðardalur|Bárðardal]], bóndi á [[Brettingsstaðir (Laxárdal)|Brettingsstöðum]] í Laxárdal í [[Þingeyjarsveit]], síðar á Grímsstöðum í [[Mývatnssveit]], þar sem Aðalbjörg fæddist og loks fyrsti kaupfélagsstjóri [[Kaupfélag Þingeyinga|Kaupfélags Þingeyinga]] á Húsavík . Árið 1914 var Gísla veitt héraðslæknisembættið á [[Eyrarbakki|Eyrarbakka]] og 1915 flutti fjölskyldan með skipi frá Húsavík austur fyrir land til Eyrarbakka, nema Jakob og Pétur eldri bróðir hans, sem fluttu til Vigdísar Pétursdóttur systur Gísla og Einars Finnssonar eiginmanns hennar við Klapparstíg 11 í Reykjavík og hófu nám við [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]]. Meðal bekkjarbræðra þeirra voru stjórnmálamaðurinn [[Einar Olgeirsson]], [[Helgi P. Briem]] sendiherra, skáldið [[Tómas Guðmundsson]] og Halldór Guðjónsson frá Laxnesi,sem þó mun hafa hætt fljótlega í [[Menntaskólinn í Reykjavík|MR]] og snúið sér að ritstörfum og er betur þekktur sem [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsskáldið]] [[Halldór Laxness|Halldór Kiljan Laxness]]. == Nám == Bræðurnir luku stúdentsprófi með miklum ágætum frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] vorið 1921 og Jakob sigldi um haustið til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] og tók próf í forspjallsvísindum frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] 1922. Hóf síðan nám í rafmagnsverkfræði við [[:da:Danmarks_Tekniske_Universitet|Polyteknisk Læreanstalt]], sem heitir nú [[:da:Danmarks_Tekniske_Universitet|Danmarks Tekniske Universitet (DTU)]] og stóð þá við [[:da:Sølvtorvet|Silfurtorg]] nærri [[:da:Botanisk_Have_(København)|Botanisk have]]. Hann tók svokallað ''verkstæðisár'' eftir fyrrihluta námsins heima á Íslandi. Jakob lauk verkfræðiprófi snemma árs 1929. [[Jón Helgason (prófessor)]] (f.1899),sem bjó mestalla sína ævi í Kaupmannahöfn, orti 1923 eða 1924 skemmtilegt gamankvæði <ref name=JónHel>{{Greinarheimild|höfundur=Jón Helgason|grein=Verkfræðingakvæði|titill=Kvæðabók|útgefandi=Mál og menning|ár=1986|blaðsíðutal= bls. 213-214|ISBN=|}}</ref> <ref>{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/2907073#page/n3/mode/2up|höfundur=ÁB|titill=Eitt kvæðið fann ég í próförkum|bls=4-5|vefsíða=Þjóðviljinn 30. nóvember 1986|skoðað=3. mars 2020}}. ''Verkfræðingakvæði'' Jóns Helgasonar birtist neðst til hægri á opnunni. </ref> um verkfræðinemana við Silfurtorg, sem er að finna í sumum útgáfum af ljóðabókum hans. Virðist hann hafa verið hikandi við að birta það opinberlega. Jón sendi kunningjum sínum kvæðið í febrúar 1926 og skrifaði: <q>''Í&nbsp;Höfn var ég verkfræðingum heldur andvígur og orti kvæði þeim til háðungar''</q>. <ref name=JónHel /> Frekar virðast verkfræðingar þó hafa talið kvæðið sér til heiðurs og gamans en til háðungar og líta á það sem öfugmælavísur. Alla vega er þeim tamt að vitna í það. <ref>{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/5468325?iabr=on#page/n29/mode/2up/search/jar%C3%B0boranir|höfundur=Jakob Gíslason|titill=Verkfræðingurinn fyrr og nú|bls=19|vefsíða=Tímarit Verkfræðingafélags Íslands 1.-2. tbl 1. apríl 1969|skoðað=3. mars 2020}}</ref> ==Einkahagir== Þann 30. október 1930 kvæntist Jakob fyrri konu sinni Hedvig Emanuellu Hansen ([[26.&nbsp;júní]]&nbsp;[[1908]]&ndash;[[25.&nbsp;nóvember]]&nbsp;[[1939]]), sem hann hafði kynnst í Kaupmannahöfn. Foreldrar hennar voru Emanuel Christian Hansen, prentsmiðjueigandi í Kaupmannahöfn og kona hans Ella Andrea Metchen. Þau eignuðust tvo syni. Hedvig veiktist af heilaæxli og sigldi til Kaupmannahafnar til lækninga en lést þar 25. nóvember 1939, aðeins 31 árs að aldri. Um sama leyti lést Gísli faðir Jakobs. Þann 7. febrúar 1946 kvæntist Jakob seinni konu sinni Sigríði Ásmundsdóttur ([[6.&nbsp;ágúst]]&nbsp;[[1919]]&ndash;[[24.&nbsp;desember]]&nbsp;[[2005]]). Foreldrar hennar voru [[Ásmundur Guðmundsson]] biskup og kona hans Steinunn Sigríður Magnúsdóttir. Þau eignuðust þrjú börn. Hún var sautján árum yngri en Jakob og lifði hann í átján ár. Jakob hafði mikla ánægju af laxveiði og leigði hann um árabil ásamt kunningjahópi sínum laxveiðiána Víðidalsá í [[Steingrímsfjörður|Steingrímsfirði]], rétt sunnan við [[Hólmavík]]. Þeir gistu fyrstu árin í góðu yfirlæti hjá fólkinu á bænum að Víðidalsá, en reistu sér síðar lítið veiðihús rétt hjá [[Þverárvirkjun]] <ref>{{Bókaheimild|titill=Vatnsaflsvirkjanir á Íslandi|höfundur=Helgi M. Sigurðsson|ár=2002|url=|bls=68-69|ISBN=|útgefandi=Verkfræðistofa Sigurðar Thoroddsen, Reykjavík}}</ref> , þar sem Þverá, sem kemur úr [[Þiðriksvallavatn]]i, fellur gegnum virkjunina í Víðidalsá <ref group="n">Samkvæmt [https://www.ov.is/orkubuid/starfssemi/virkjanir/thverarvirkjun/ vef Orkubús Vestfjarða] fellur vatnið úr Þverá í Húsadalsá og þeirri staðhæfingu ber saman við [http://kortasja.lmi.is kortasjá Landmælinga] sem sýnir virkjunina standa við Húsadalsá og sýnir Víðidalsá falla í Húsadalsá úr suðri rétt áður en þær renna saman til sjávar. Mest af veiðinni hefur því farið fram í Húsadalsá þó áin héti Víðidalsá í huga veiðimannanna, ekki síst vegna þess að bærinn, sem þeir gistu á, heitir Víðidalsá.</ref>. Veiðiáhugi Jakobs var þó ekki bundinn við Víðidalsá og hann veiddi að sjálfsögðu líka oft í öðrum ám. Jakob Hálfdánarson afi Jakobs keypti á sínum tíma jörðina Brettingsstaði í Laxárdal í [[Þingeyjarsveit]], sem liggur meðfram Laxá að austan og að Másvatni að vestan, næsta jörð norðan við Helluvað og Laxárbakka í Mývatnssveit, gegnt Hofstöðum, handan árinnar. Lax gengur lítið eða ekkert upp fyrir [[Laxárvirkjun]] og heldur sig í [[Aðaldalur|Aðaldalnum]], en ofan virkjunarinnar er áin vinsæl fyrir silungsveiði. Jörðina erfðu þrjár dætur Jakobs Hálfdánarsonar og erfði Jakob hluta móður sinnar og Herdísar systur hennar. Að frumkvæði Magnúsar Ásmundssonar læknis á Akureyri, mágs Jakobs, fluttu þeir lítið sumarhús til Brettingsstaða og höfðu fjölskyldur beggja mikla ánægju af því að gista þar, þrátt fyrir að mýið gæti oft verið aðgangshart. Jakob fékkst stundum við það að setja saman vísur. Einu sinni eftir ánægjulega kvöldstund hjá fjölskyldu Ólafs bróður hans skrifaði Jakob í gestabókina: <blockquote> <poem> Evu, Óla og Lísu ætla ég þessa vísu, að þakka tertu, te og rjóma, tímarit og útvarpshljóma. </poem> </blockquote> Jakobi mun hafa þótt full mikið kapp lagt á smíði kjarnorkuvopna: <blockquote> <poem> Að öryggi mannkyns á allan hátt ötullega við vinnum. Og eigum því nægan atómmátt til að eyða því 50 sinnum. </poem> </blockquote> == Starfsferill == Að loknu nám vann Jakob um nokkurra mánaða skeið á teiknistofu Titan A/S og síðan hjá Electricitetskommissionen í Kaupmannahöfn. <br />Á þriðja tug tuttugustu aldar gætti mikils aðhalds í fjármálum ríkisins á Íslandi og íhuguðu verkfræðinemar stundum alvarlega að leita gæfunnar í Ameríku að námi loknu ef engin vinna fengist heima á Íslandi.<ref>Bréf Jakobs til foreldra sinna.</ref> En til allrar hamingju birti til í atvinnuhorfum verkfræðinga. Jakob kom alfarinn heim til Íslands síðla árs 1929 og hóf störf hjá ríkinu við að rannsaka og gera tillögur um raforkuveitur til almenningsþarfa utan kaupstaða og fleiri ráðgjafarverkefni til undirbúnings rafvæðingar landsins. <br />Vann að undirbúningi stofnunar Rafmagnseftirlits ríkisins og varð forstöðumaður frá stofnun þess 1. júlí 1933. <br />Rafmagnseftirlitið fór brátt að fást við mörg fleiri verkefni á sviði orkumála en rafmagnseftirlit. <br />Ferðaðist vítt og breitt um landið við störf á vegum Rafmagnseftirlitsins. <br />Var raffræðilegur ráðunautur við byggingu [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhússins]] 1945 og klæðaverksmiðju Gefjunar 1948 auk fleiri bygginga. <br />Tók virkan þátt í samningu raforkulaga, sem voru samþykkt vorið 1946. <br />Varð raforkumálastjóri við stofnun embættisins 1947 og stýrði Raforkumálaskrifstofunni. <br />Þá heyrðu [[RARIK|Rafmagnsveitur ríkisins]] (RARIK), Héraðsrafmagnsveitur ríkisins og Rafmagnseftirlit ríkisins undir Raforkumálaskrifstofu. <br />Fékk hæfileikaríka vísindamenn til að stunda rannsóknir á jarðhita, sem leiddi til stofnunar Jarðhitadeildar Raforkumálaskrifstofu. <br />Tók þátt í samningu nýrra orkulaga, sem tóku gildi 1. júlí 1967. Forskeytinu raf- var nú sleppt framan af nafni laganna þar sem þau voru útvíkkuð til jarðhita og annarra tegunda orku. <br />Varð orkumálastjóri þegar Raforkumálaskrifstofunni var breytt í Orkustofnun með hinum nýju orkulögum 1. júlí 1967. <br />Lét af störfum fyrir aldurs sakir 1972. <br />Upp úr því sem byrjaði sem Rafmagnseftirlit ríkisins, en er nú horfið inn í Neytendastofu, hafa sprottið mörg fyrirtæki og stofnanir. Má þar meðal annars nefna Raforkumálaskrifstofuna sem var breytt í [[Orkustofnun]], [[Landsvirkjun]] og [[Landsnet]], [[RARIK|RARIK ohf ]]og [[Orkusalan ehf|Orkusöluna ehf]], [[Íslenskar orkurannsóknir]] (ÍSOR) og [https://www.jardboranir.is/ ''Jarðboranir hf''].. Margir verkfræðingar og jarðfræðingar, sem hófu störf hjá þessum fyrirtækjum stofnuðu síðan eigin stofur. ==Félags- og trúnaðarstörf== Jakob hreifst mjög að jafnaðarhugsjóninni og tók þátt í stúdentapólitíkinni í Kaupmannahöfn, en hætti afskiptum af pólitík þegar hann varð opinber starfsmaður. Hann fór ásamt [[Davíð Stefánsson|Davíð Stefánssyni]] frá Fagraskógi og hópi fulltrúa helstu stúdentafélaga á [[Norðurlönd]]um í kynnisferð til [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] í boði [[Rússland|rússneskra]] stúdenta í júlí 1928 og skrifaði um ferðina í tímaritið Rétt. <ref>{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/4089315?iabr=on#page/n23/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22| höfundur=Jakob Gíslason|titill=Úr Rússlandsferð|vefsíða=Tímaritið Réttur 2. tbl. 1928|bls=152-177|skoðað=2. mars 2020}}</ref> <ref>{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/6291142?iabr=on#page/n111/mode/1up/search%22Jakob%20G%C3%ADslason%22%20Réttur|höfundur=Sveinn Skorri Höskuldsson|titill=Ævintýr í Moskvu|vefsíða=Tímariti Máls og menningar 2. tbl. 1982|bls=213-235|skoðað=2. mars 2020}}</ref> <br />Jakob var hvatamaður að stofnun [[Samorka|Sambands Íslenskra rafveitna]]. <br />Hvatamaður að stofnun Stjórnunarfélags Íslands og formaður þess frá stofnun 1961 til 1973. <br />Formaður [[Verkfræðingafélag Íslands|Verkfræðingafélags Íslands]] (VFÍ) um skeið. <br />Formaður Rafmagnsverkfræðingadeildar Verkfræðingafélagsins (RVFÍ) um skeið. <br />Sat í stjórn Ljóstæknifélags Íslands í þrjá áratugi. <br />Stjórnarformaður Gufuborana ríkisins og Reykjavíkurborgar 1956-1984. Gufuboranir voru forveri þess fyrirtækis, sem nú heitir [https://www.jardboranir.is/ ''Jarðboranir hf'']. <br />Sat í [[Rannís|Rannsóknaráði ríkisins]] 1965-1974 <br />Sat í orðanefnd RVFÍ frá upphafi og var formaður 1963-1984. <ref>{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1597227?iabr=on#page/n41/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|höfundur=Fréttatilkynning|titill=Formannaskipti í orðanefnd rafmagnsverkfræðinga|vefsíða=Morgunblaðið. 1. ágúst 1984|skoðað=2. mars 2020}}</ref> <br />Sat í húsráði VFÍ frá 1951 og var formaður 1964-1972. <br />Auk fjölda annarra félags- og nefndastarfa og annarra trúnaðarstarfa. ==Viðurkenningar== Riddarakross hinnar íslensku [[Fálkaorðan|Fálkaorðu]] 1958. <br />Stórriddarakross hinnar íslensku Fálkaorðu 1972. <br />Heiðursdoktor á 75 ára afmæli [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] haustið 1986. <br />Félagi í [[Vísindafélag Íslendinga|Vísindafélagi Íslendinga]] frá 1962. <br />Gullmerki Verkfræðingafélags Íslands. <br />Gullmerki Samtaka íslenskra rafverktaka. <br />Heiðursfélagi VFÍ, RVFÍ, Sambands íslenskra rafveitna, Ljóstæknifélags Íslands, Jarðfræðafélags Íslands og Stjórnunarfélags Íslands. ==Neðanmálsgreinar== {{reflist| group="n"}} ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Heimildir og ítarefni== * {{Greinarheimild|höfundur=Sveinn Þórðarson|grein=Rafvæðing landsins - Jakob Gíslason raforkumálastjóri|titill=Frumherjar í verkfræði á Íslandi|útgefandi=Verkfræðingafélag íslands, Reykjavík|ár=2002|blaðsíðutal=bls. 221-224|ISBN =}} *{{Greinarheimild|höfundur = Þorsteinn Jónsson (ritstj.)|grein=Jakob Gíslason|titill=Verkfræðingatal Í-Ö|útgefandi=Þjóðsaga, Reykjavík|ár=1996|blaðsíðutal= bls. 504-505|ISBN=|}} ==Tenglar== * {{vefheimild|url=http://www.gopfrettir.net/g_vinir/kvedjur/JakobGislason.htm|höfundur=Gísli Ólafur Pétursson (ritstj.)|titill=Jakob Gíslason orkumálastjóri|vefsíða=GÓP-Fréttir|skoðað=3. mars 2020}} * {{vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/?lthing=100&rnr=3049|höfundur=Hjörleifur Guttormsson|titill=247. mál, Rafmagnseftirlit ríkisins|vefsíða=Vefur Alþingis 4. apríl 1979|skoðað=3. mars 2020}} * {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1651766?iabr=on#page/n19/mode/2up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|höfundur=Jakob Björnsson og fleiri|titill=Jakob Gíslason fyrrverandi orkumálastjóri - minningargreinar|vefsíða=Morgunblaðið 17. mars 1987|skoðað=2. mars 2020}} * {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/2908719?iabr=on#page/n13/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|höfundur=Jakob Björnsson|titill=Jakob Gíslason fyrrum orkumálastjóri - minning|vefsíða=Þjóðviljinn 17. mars 1987|skoðað=2. mars 2020}} * {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/4089315?iabr=on#page/n23/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22| höfundur=Jakob Gíslason|titill=Úr Rússlandsferð|vefsíða=Tímaritið Réttur 2. tbl. 1928|bls=152-177|skoðað=2. mars 2020}} * {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/5468325?iabr=on#page/n29/mode/2up/search/jar%C3%B0boranir|höfundur=Jakob Gíslason|titill=Verkfræðingurinn fyrr og nú|bls=18-26|vefsíða=Tímarit Verkfræðingafélags Íslands 1.-2. tbl 1. apríl 1969|skoðað=3. mars 2020}} * {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1429501?iabr=on#page/n10/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|höfundur=Jón Á. Bjarnason|titill=Sjötugur: Jakob Gíslason orkumálastjóri|vefsíða=Morgunblaðið 10. mars 1972|skoðað=2. mars 2020}} * {{vefheimild|url=https://skemman.is/bitstream/1946/17148/1/Straumur%20%C3%AD%20æðum%20Tinna%20Guðbjartsdóttir.pdf| höfundur=Tinna guðbjartsdóttir|titill=Straumur í æðum: Rafvæðing Íslands með tilliti til verka sjálfmenntaðra manna|vefsíða=Skemman.is janúar 2014|bls=47&ndash;57|skoðað=11, mars 2020}} * {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1248483?iabr=on#page/n4/mode/1up/search/jarðað%20verði%20%C3%AD%20gamla%20kirkjugarðinum|höfundur=Höfundur ókunnur|titill=Raforkumálin: Sjervirkjanir eru hentugi|vefsíða=Morgunblaðið 3. júní 1943|bls=5|skoðað=11. apríl 2020}} * [[Orkustofnun]].is: [https://orkustofnun.is/orkustofnun/um-orkustofnun/saga-orkustofnunar/ „Saga Orkustofnunar“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200229234732/https://orkustofnun.is/orkustofnun/um-orkustofnun/saga-orkustofnunar/ |date=2020-02-29 }} (skoðað 29. febrúar 2020) * [[ÍSOR]].is: [https://www.isor.is/saga-isor „Saga ÍSOR“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200303125738/https://www.isor.is/saga-isor |date=2020-03-03 }} (skoðað 3. mars 2020) {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |fyrir= Raforkumálastjóri |titill= [[Orkumálastjóri]] |frá=[[1967]] |til=[[1972]] |eftir= [[Jakob Björnsson (orkumálastjóri)|Jakob Björnsson]] }} {{Erfðatafla |fyrir= Nýtt starf |titill= Raforkumálastjóri |frá=[[1947]] |til=[[1967]] |eftir= [[Orkumálastjóri]] }} {{Erfðatafla |fyrir= Nýtt starf |titill= Rafmagnseftirlitsstjóri |frá=[[1933]] |til=[[1946]] |eftir= Stefán Bjarnason }} {{Töfluendir}} {{fd|1902|1987}} [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] [[Flokkur:Íslenskir verkfræðingar]] [[Flokkur:Orkumálastjórar]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Víkingslækjarætt]] [[Flokkur:Reykjahlíðarætt]] 5a8akj8go1fkdcora2ynoq26b79obvp 0 160958 1980002 1950903 2026-09-23T16:19:53Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980002 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur Afganistans | ætt = Barakzai-ætt | skjaldarmerki = Emblem of Afghanistan (1931–1973).svg | nafn = Múhameð Zahir Sja<br>محمد ظاهر شاه | mynd = King Zahir Shah of Afghanistan in 1963.jpg | skírnarnafn = | fæðingardagur = [[15. október]] [[1914]] | fæðingarstaður = [[Kabúl]], [[Afganistan]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2007|7|23|1914|10|15}} | dánarstaður = [[Kabúl]], [[Afganistan]] | grafinn = Maranjan-hæð | ríkisár = 8. nóvember 1933 – 17. júlí 1973 | faðir = [[Múhameð Nadir Sja]] | móðir = [[Mah Parwar Begum]] | maki = [[Humaira Begum]] | börn = 8 | titill_maka = Drottning | undirskrift = Unterschrift von Mohammed Zahir Schah.svg }} '''Múhameð Zahir Sja''' ([[pastú]]: محمد ظاهرشاه, [[persneska]]: محمد ظاهر شاه‎; 15. október 1914 – 23. júlí 2007) var síðasti konungur [[Afganistan]]s. Hann ríkti frá 8. nóvember 1933 þar til honum var steypt af stóli þann 17. júlí 1973.<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1573181.stm|title=Profile: Ex-king Zahir Shah|date=1 October 2001|via=news.bbc.co.uk}}</ref> Zahir Sja jók samskipti Afganistans við ýmis erlend ríki, þar á meðal báða deiluaðila í [[Kalda stríðið|kalda stríðinu]].<ref>*C-SPAN: [https://www.youtube.com/watch?v=rwq1QubdYGE Afghan King & Queen 1963 Visit to U.S. Reel America Preview] (official U.S. government video; public domain).</ref> Á sjötta áratugnum hóf hann að nútímavæða landið, sem fól meðal annars í sér upptöku nýrrar stjórnarskrár og innleiðingu [[Þingbundin konungsstjórn|þingbundinnar konungsstjórnar]]. Valdatíð Zahirs Sja einkenndist af friðsæld sem hefur ekki þekkst í landinu síðan.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2001/sep/23/terrorism.afghanistan1|title=Profile: Mohamed Zahir Shah|first=Tim|last=Judah|date=23 September 2001|via=www.theguardian.com}}</ref> Zahir Sja var steypt af stóli á meðan hann var í fríi á [[Ítalía|Ítalíu]] árið 1973. Frændi hans og fyrrum forsætisráðherra Afganistans, [[Múhameð Daúd Khan]], lýsti í kjölfarið yfir stofnun [[lýðveldi]]s í landinu.<ref>{{Cite web|url=https://unama.unmissions.org/state-funeral-afghanistan%E2%80%99s-former-president|title=State funeral for Afghanistan's former President|date=19 March 2009|website=UNAMA|access-date=29 desember 2020|archive-date=22 ágúst 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230822130313/https://unama.unmissions.org/state-funeral-afghanistan%E2%80%99s-former-president|url-status=dead}}</ref> Zahir Sja bjó í útlegð nærri [[Róm]] til ársins 2002 en eftir endalok [[Talíbanar|Talíbanastjórnarinnar]] var honum leyft að snúa heim. Hann hlaut heiðurstitilinn „faðir þjóðarinnar“ og hélt honum til dauðadags árið 2007.<ref name="Britannica">''[[Encyclopædia Britannica]]'', [http://www.britannica.com/eb/article-9078202/Mohammad-Zahir-Shah "Mohammad Zahir Shah"]</ref> == Ríkisár == Múhameð Zahir Sja varð konungur Afganistans aðeins nítján ára gamall þann 8. nóvember 1933 eftir að faðir hans, konungurinn [[Múhameð Nadir Sja]], var myrtur fyrir framan hann á verðlaunaafhendingu í menntaskóla í [[Kabúl]]. Zahir Sja þótti ekki sérlega sterkur þjóðarleiðtogi og við byrjun valdatíðar hans voru það frændur hans og ættingjar sem fóru með mestöll völdin. Á tæplega 40 ára valdatíð sinni átti hann þó eftir að færa Afganistan nær því að vera nútímalegt lýðræðisríki. Hann lét jafnframt byggja fyrsta háskóla landsins. Zahir Sja gætti þess að viðhalda hlutleysi í utanríkismálum. Hann viðhélt hlutleysi landsins bæði í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni og í [[Kalda stríðið|kalda stríðinu]] þrátt fyrir að Afganistan væri nágrannaríki [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]]. Hann jók við menningarleg og efnahagsleg tengsl landsins við [[Vesturlönd]] og Afganistan varð vinsæll ferðamannastaður á valdatíð hans. Árið 1964 innleiddi Zahir Sja nýja stjórnarskrá sem umbreytti Afganistan úr óskoruðu [[einveldi]] í [[Þingbundin konungsstjórn|þingbundið konungdæmi]]. Með stjórnarskránni voru skref stigin í átt að lýðræði í landinu, meðal annars með innleiðingu [[Skólaskylda|skólaskyldu]], [[Kosningaréttur kvenna|kosningaréttar kvenna]] og aukinna möguleika til menntunar og atvinnu. Þar sem konungurinn var tregur til að láta af of miklum völdum gengu aðrar umbætur hans ekki eins langt. Til dæmis var starfsemi stjórnmálaflokka aldrei leyfð og bæði þingið og forsætisráðherrann höfðu lítil völd. Þessir annmarkar á umbótum konungsins kunna að hafa verið ástæða þess að frændi hans og fyrrum forsætisráðherrann [[Múhameð Daúd Khan]] framdi [[valdarán]] gegn honum og lýsti yfir stofnun lýðveldis í Afganistan á meðan Zahir Sja var í fríi á [[Ítalía|Ítalíu]] þann 17. júlí 1973. Daúd Khan aðhylltist róttækari aðgerðir í þágu nútímavæðingar en vegna [[Stríð Sovétmanna í Afganistan|innrásar Sovétmanna í landið]] og áframhaldandi óstöðugleika báru áætlanir hans aldrei ávöxt. Til þess að forðast ofbeldi í kjölfar valdaráns Daúds sagði Zahir Sja formlega af sér í ágúst 1973 og batt þar með enda á 300 ára gamla valdaætt. == Útlegð == Í útlegðinni settist Zahir Sja að í [[Róm]] og bjó þar í 29 ár. Hann lifði að mestu rólegu lífi og gaf sér tíma til að iðka skák, ljósmyndun og málaralist. Hann gaf sjaldan viðtöl. Árið 1991 varð hann fyrir morðtilræði þegar portúgalskur maður sem þóttist vera blaðamaður stakk hann með hnífi í andlit og háls. Undir lok níunda áratugarins viðraði forseti afgönsku kommúnistastjórnarinnar, [[Mohammad Najibullah]], hugmyndir um að leyfa Zahir Sja að snúa heim til Afganistans og hjálpa til við að koma á „þjóðarsátt“ í landinu.<ref>{{Tímarit.is|2908536|Þjóðarsátt miðar hægt|blað=[[Þjóðviljinn]]|útgáfudagsetning=6. mars 1987|blaðsíða=7}}</ref> Najibullah og [[Míkhaíl Gorbatsjov]], leiðtogi Sovétríkjanna, vildu fá Zahir Sja til þess að mynda samvinnustjórn á breiðari grundvelli en konungurinn hafnaði bæði þeirri tillögu og hugmyndum Bandaríkjanna um að hann myndaði útlegðarstjórn.<ref>{{Tímarit.is|1674529|Kóngi teflt fram í friðarsókn|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=12. febrúar 1988|blaðsíða=27|höfundur=William Scobie}}</ref> Konungurinn fyrrverandi gat lengst af fátt annað gert en að fylgjast með stríðseyðileggingunni í heimalandi sínu, fyrst við hernám Sovétmanna og síðan við borgarastríðið milli [[Talíbanar|Talíbana]] og [[Norðurbandalagið (Afganistan)|Norðurbandalagsins]]. Líkt og margir Afganir vonaðist hann til þess að stjórn Talíbana myndi koma á friði og stöðugleika í landinu en varð fljótt fyrir vonbrigðum. Zahir Sja hóf störf við að skipuleggja ættbálkasamkomuna ''[[loya jirga]]'', sem hann vonaðist til þess að gæti stillt til friðar og myndað þjóðstjórn fyrir landið. Áætlanirnar hlutu lítið brautargengi fyrr en eftir [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|innrás Bandaríkjanna í Afganistan]] og endalok Talíbanastjórnarinnar í lok 2001. ==„Faðir þjóðarinnar“== [[Mynd:Inauguration of President Hamid Karzai in December 2004.jpg|thumb|right|Zahir Sja (lengst til hægri) við embættistöku [[Hamid Karzai|Hamids Karzai]] forseta árið 2004.]] Eftir fall Talíbanastjórnarinnar sneri Zahir Sja aftur til Afganistans í apríl 2002 og settist að í gömlu höllinni sinni. Hann afsalaði sér öllu tilkalli til krúnunnar og ítrekaði margsinnis að hann hefði ekki áhuga á að gerast þjóðhöfðingi á ný, aðeins að hjálpa til við enduruppbyggingu landsins. Zahir Sja setti fyrsta fund þjóðflokkasamkomunnar ''loya jirga'' sama ár. Í setningarræðu sinni sagði hann: „Þjóðin treystir sig á ykkur og þið megið ekki gleyma henni“. Hann sagðist jafnframt vona að samkoman myndi gera sitt mesta til að tryggja frið, stöðugleika og samheldni meðal þjóðarinnar. Zahir Sja var jafnframt viðstaddur embættisvígslu [[Hamid Karzai|Hamids Karzai]], nýs forseta Afganistans, árið 2002. Í janúar árið 2004 var innleidd ný stjórnarskrá í Afganistan sem gerði landið formlega að [[Íslamskt lýðveldi|íslömsku lýðveldi]]. Zahir Sja hlaut heiðurstitilinn „faðir þjóðarinnar“, sem var lagður niður eftir dauða hans. Zahir Sja lést þann 23. júlí árið 2007 eftir að hafa glímt við slæma heilsu í nokkur ár. Hann hafði nokkrum sinnum þurft að fara erlendis í læknismeðferðir frá því að hann sneri heim til Afganistans. Karzai forseti lýsti yfir þriggja daga þjóðarsorg eftir andlát konungsins fyrrverandi. Í útför hans var kista Zahirs Sja flutt frá forsetahöllinni í mosku í Kabúl og hann síðan lagður til hinstu hvílu í grafhýsi á Maranjan-hæð í austurhluta borgarinnar.<ref>[http://www.foxnews.com/story/0,2933,290595,00.html "Afghanistan's King Mohammad Zahir Shah Laid to Rest"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121026054909/http://www.foxnews.com/story/0,2933,290595,00.html |date=2012-10-26 }}, Associated Press (Fox News), 24. júlí 2007.</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Konungur Afganistans| frá = [[8. nóvember]] [[1933]]| til = [[17. júlí]] [[1973]]| fyrir = [[Múhameð Nadir Sja]] | eftir = Embætti langt niður<br>{{small|([[Múhameð Daúd Khan]] sem forseti Afganistans)}} | }} {{töfluendir}} {{fd|1914|2007}} [[Flokkur:Konungar Afganistans]] t2famepe7syl9g77630t2si8fpak66k 0 161652 1979959 1959472 2026-09-23T13:46:30Z ~2026-51222-20 121048 bíl 1979959 wikitext text/x-wiki '''Ævar Þór Benediktsson''' (f. 9. des. 1984) er íslenskur leikari og rithöfundur sem einkum hefur skapað efni fyrir börn, meðal annars fræðsluþættina ''Ævar vísindamaður'' sem sýndir voru á RÚV. Ævar hefur ritað barnabækur, meðal annars bókaflokkana ''Bernskubrek Ævars vísindamanns'' og ''Þín eigin''-bækurnar en þær síðarnefndu eru [[leikbók|leikbækur]] þar sem lesendur velja sér leið í gegnum textann. Hann er einnig höfundur leikrita með sama sniði þar sem áhorfendur hafa áhrif á framrás sögunnar. Fyrsta sjónvarpshlutverk Ævars var Óðinn, ástmaður [[Georg Bjarnfreðarson|Georgs Bjarnfreðarsonar]] í [[Dagvaktin]]ni.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Tómas Valgeirsson|url=https://www.dv.is/fokus/2018/08/13/staersta-hlutverkid-blasir-vid-hja-aevari-thor-thegar-mistokin-koma-verdur-madur-bara-ad-laera-af-theim/|titill=Ævar Þór: „Þegar mistökin eiga sér stað verður þú að læra af þeim“|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=31. janúar|ár=2018|mánuður=13. ágúst|útgefandi=[[dv.is]]}}</ref> Hann hefur leikið hlutverk í íslenskri talsetningu ýmissa teiknimynda.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Oddur Ævar Gunnarsson|url=https://www.frettabladid.is/lifid/aevar-or-gerir-ferum-vivart-um-nja-hvolpasveitaraetti/|titill=Ævar Þór gerir feðrum við­vart um nýja Hvolpa­sveitar­þætti||útgefandi=Fréttablaðið|dags=25. febrúar, 2019}}</ref> Árin 2014–2019 stóð Ævar fyrir lestrarátaki Ævars vísindamanns.<ref>{{vefheimild|höfundur=Ingunn Lára Kristjánsdóttir|dags=20. mars, 2019|titill=Met slegið í hinsta lestrarátaki Ævars vísindamanns|útgefandi=Fréttablaðið|url=https://www.frettabladid.is/frettir/met-slegi-i-hinsta-lestrarataki-aevars-visindamanns/}}</ref> Árið 2020 tók hann við stöðu sendiherra [[Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna|barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna]], UNICEF. Í því starfi vinnur hann að réttindum barna til menntunar.<ref>{{vefheimild|höfundur=Arnhildur Hálfdánardóttir|dags=24. janúar, 2021|útgefandi=RÚV|titill=Ævar Þór fyrsti sendiherra UNICEF á Íslandi|url=https://www.ruv.is/frett/2021/01/24/aevar-thor-fyrsti-sendiherra-unicef-a-islandi}}</ref> Ævar á gráan susuki sem er númer PUG58 ==Verk== ===Leikverk=== * Þitt eigið leikrit: Goðsaga (2019)<ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Silja Björk Huldudóttir|titill=Í höndum áhorfenda|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=6. febrúar, 2019|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1713238/|url-access=subscription}}</ref><ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Brynhildur Björnsdóttir|titill=Leikhús 2.0|ritverk=RÚV|dagsetning=26. febrúar, 2019|url=https://www.ruv.is/frett/leikhus-20}}</ref><ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Sigríður Jónsdóttir|titill=Ferðalag án ákvörðunarstaðar|ritverk=Fréttablaðið|dagsetning=7. febrúar, 2019|url=https://timarit.is/page/7043993}}</ref> * Þitt eigið leikrit II: Tímaferðalag (2020)<ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Þorgeir Tryggvason|titill=Tíminn vinnur á endanum|ritver=Morgunblaðið|dagsetning=9. febrúar, 2020|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1745979/}}</ref><ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Sigríður Jónsdóttir|titill=Tímalaus leit að innri styrk|ritverk=Fréttablaðið|dagsetning=24. febrúar, 2020|url=https://timarit.is/page/7215443}}</ref><ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=María Kristjánsdóttir|titill=Allt er þegar þrennt er|ritverk=RÚV|dagsetning=28. febrúar, 2020|url=https://www.ruv.is/frett/allt-er-thegar-thrennt-er}}</ref> * ''Forspil að framtíð'' ''(2023)'' * ''Kafteinn Frábær (einleikur) (2025)'' ===Þín eigin-bækurnar=== * ''Þín eigin þjóðsaga'' (2014)<ref>Bókin hlaut Bókaverðlaun barnanna: {{fréttaheimild|höfundur=Andri Steinn Hilmarsson|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=24. apríl, 2015|titill=Bókaormurinn má ekki deyja út|url=https://timarit.is/page/6339166}}</ref><ref>Bókin var valin besta íslenska barnabókin af starfsfólki bókaverslana 2014. {{fréttaheimild|titill=Öræfi valin besta íslenska skáldsagan|ritverk=mbl.is|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1535594/|dagsetning=18. desember, 2014}}</ref> * ''Þín eigin goðsaga'' (2015) * ''Þín eigin hrollvekja'' (2016)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Vilhjálmur A. Kjartansson|titill=Þar sem þú ræður för|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=24. desember, 2016|url=https://timarit.is/page/6816329}}</ref> * ''Þitt eigið ævintýri'' (2017)<ref>Bókin var tilnefnd til Íslensku bókmenntaverðlaunanna 2017: {{fréttaheimild|url=https://www.ruv.is/frett/islensku-bokmenntaverdlaunin-tilnefningar-0|titill=Íslensku bókmenntaverðlaunin - tilnefningar|höfundur=Davíð Kjartan Gestsson|dagsetning=1. desember, 2017|ritverk=RÚV}}</ref> * ''Þitt eigið tímaferðalag'' (2018)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Guðrún Erlingsdóttir|titill=Ævintýraleg fjölbreytni á tímaflakki|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=9. janúar, 2019|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1710291/}}</ref> * ''Þinn eigin tölvuleikur'' (2019) * ''Þín eigin undirdjúp'' (2020) * Þín eigin ráðgáta (2021) ===Þín eigin-léttlestrarbækurnar=== * ''Þín eigin saga 1: Búkolla'' (2018) * ''Þín eigin saga 2: Börn Loka'' (2018) * ''Þín eigin saga 3: Draugagangur'' (2019) * ''Þín eigin saga 4: Piparkökuhúsið'' (2019) * ''Þín eigin saga 5: Risaeðlur (2020) * Þín eigin saga 6: Knúsípons (2020) * Þín eigin saga 7: Rauðhetta (2021) * Þín eigin saga 8: Sæskrímsli (2022) * Þín eigin saga 9: Veiðiferðin (2023) * Þín eigin saga 10: Nýi nemandinn (2024) '' ===Bernskubrek Ævars vísindamanns=== * ''Risaeðlur í Reykjavík'' (2015) * ''Vélmennaárásin'' (2016) * ''Gestir utan úr geimnum'' (2017)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Ingveldur Geirsdóttir|titill=Sprellfjörug og æsispennandi|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=20. júní, 2017|url=https://timarit.is/page/6902032}}</ref> * ''Ofurhetjuvíddin'' (2018)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Silja Björk Huldudóttir|titill=Frásögn sem fer á flug|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=22. desember, 2018|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1708710/}}</ref> * ''Óvænt endalok'' (2019) ===Aðrar bækur=== * ''Glósubók Ævars vísindamanns'' (2011) * ''Umhverfis Ísland í 30 tilraunum'' (2014)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Ingveldur Geirsdóttir|titill=Sprellfjörug fræðibók|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=25. október, 2014|url=https://timarit.is/page/6086162}}</ref> * ''Sleipnir og stórhættulega fjölskyldutréð'' (2019) * ''Stórhættulega stafrófið'' (2019) * ''Hryllilega stuttar hrollvekjur'' (2020)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Kolbrún Bergþórsdóttir|titill=Draumalesning fyrir unga töffara|ritverk=Fréttablaðið|dagsetning=11. júní, 2020|url=https://timarit.is/page/7255459}}</ref><ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Ragnhildur Þrastardóttir|titill=Hræðir unga sem aldna|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=2. júlí, 2020|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1756072/}}</ref> * ''Fleiri Hryllilega stuttar hrollvekjur" (2021) * ''Skólaslit'' (2022) * ''Drengurinn Með Ljáinn'' (2022) * ''Stranded! A Mostly True Story From Iceland'' (2023) * ''Strandaglópar! Næstum Því Sönn Saga Frá Íslandi'' (2023) * "Skólaslit 2: Dauð Viðvörun" (2023)'' * ''Skólaslit 3: Öskurdagur'' ''(2024)'' * ''Skólastjórinn'' ''(2025)'' ==Tilvísanir== [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] [[Flokkur:Íslenskir barnabókahöfundar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]] fknqs6we8gne3fdf6i4gadpz41vdt6v 1979960 1979959 2026-09-23T13:47:19Z NDG 108276 Reverted edits by [[Special:Contributions/~2026-51222-20|~2026-51222-20]] ([[User talk:~2026-51222-20|talk]]) to last revision by Berserkur: reverting [[Wikipedia:Skemmdarverk|vandalism]] 1932549 wikitext text/x-wiki '''Ævar Þór Benediktsson''' (f. 9. des. 1984) er íslenskur leikari og rithöfundur sem einkum hefur skapað efni fyrir börn, meðal annars fræðsluþættina ''Ævar vísindamaður'' sem sýndir voru á RÚV. Ævar hefur ritað barnabækur, meðal annars bókaflokkana ''Bernskubrek Ævars vísindamanns'' og ''Þín eigin''-bækurnar en þær síðarnefndu eru [[leikbók|leikbækur]] þar sem lesendur velja sér leið í gegnum textann. Hann er einnig höfundur leikrita með sama sniði þar sem áhorfendur hafa áhrif á framrás sögunnar. Fyrsta sjónvarpshlutverk Ævars var Óðinn, ástmaður [[Georg Bjarnfreðarson|Georgs Bjarnfreðarsonar]] í [[Dagvaktin]]ni.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Tómas Valgeirsson|url=https://www.dv.is/fokus/2018/08/13/staersta-hlutverkid-blasir-vid-hja-aevari-thor-thegar-mistokin-koma-verdur-madur-bara-ad-laera-af-theim/|titill=Ævar Þór: „Þegar mistökin eiga sér stað verður þú að læra af þeim“|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=31. janúar|ár=2018|mánuður=13. ágúst|útgefandi=[[dv.is]]}}</ref> Hann hefur leikið hlutverk í íslenskri talsetningu ýmissa teiknimynda.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Oddur Ævar Gunnarsson|url=https://www.frettabladid.is/lifid/aevar-or-gerir-ferum-vivart-um-nja-hvolpasveitaraetti/|titill=Ævar Þór gerir feðrum við­vart um nýja Hvolpa­sveitar­þætti||útgefandi=Fréttablaðið|dags=25. febrúar, 2019}}</ref> Árin 2014–2019 stóð Ævar fyrir lestrarátaki Ævars vísindamanns.<ref>{{vefheimild|höfundur=Ingunn Lára Kristjánsdóttir|dags=20. mars, 2019|titill=Met slegið í hinsta lestrarátaki Ævars vísindamanns|útgefandi=Fréttablaðið|url=https://www.frettabladid.is/frettir/met-slegi-i-hinsta-lestrarataki-aevars-visindamanns/}}</ref> Árið 2020 tók hann við stöðu sendiherra [[Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna|barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna]], UNICEF. Í því starfi vinnur hann að réttindum barna til menntunar.<ref>{{vefheimild|höfundur=Arnhildur Hálfdánardóttir|dags=24. janúar, 2021|útgefandi=RÚV|titill=Ævar Þór fyrsti sendiherra UNICEF á Íslandi|url=https://www.ruv.is/frett/2021/01/24/aevar-thor-fyrsti-sendiherra-unicef-a-islandi}}</ref> ==Verk== ===Leikverk=== * Þitt eigið leikrit: Goðsaga (2019)<ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Silja Björk Huldudóttir|titill=Í höndum áhorfenda|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=6. febrúar, 2019|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1713238/|url-access=subscription}}</ref><ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Brynhildur Björnsdóttir|titill=Leikhús 2.0|ritverk=RÚV|dagsetning=26. febrúar, 2019|url=https://www.ruv.is/frett/leikhus-20}}</ref><ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Sigríður Jónsdóttir|titill=Ferðalag án ákvörðunarstaðar|ritverk=Fréttablaðið|dagsetning=7. febrúar, 2019|url=https://timarit.is/page/7043993}}</ref> * Þitt eigið leikrit II: Tímaferðalag (2020)<ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Þorgeir Tryggvason|titill=Tíminn vinnur á endanum|ritver=Morgunblaðið|dagsetning=9. febrúar, 2020|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1745979/}}</ref><ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Sigríður Jónsdóttir|titill=Tímalaus leit að innri styrk|ritverk=Fréttablaðið|dagsetning=24. febrúar, 2020|url=https://timarit.is/page/7215443}}</ref><ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=María Kristjánsdóttir|titill=Allt er þegar þrennt er|ritverk=RÚV|dagsetning=28. febrúar, 2020|url=https://www.ruv.is/frett/allt-er-thegar-thrennt-er}}</ref> * ''Forspil að framtíð'' ''(2023)'' * ''Kafteinn Frábær (einleikur) (2025)'' ===Þín eigin-bækurnar=== * ''Þín eigin þjóðsaga'' (2014)<ref>Bókin hlaut Bókaverðlaun barnanna: {{fréttaheimild|höfundur=Andri Steinn Hilmarsson|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=24. apríl, 2015|titill=Bókaormurinn má ekki deyja út|url=https://timarit.is/page/6339166}}</ref><ref>Bókin var valin besta íslenska barnabókin af starfsfólki bókaverslana 2014. {{fréttaheimild|titill=Öræfi valin besta íslenska skáldsagan|ritverk=mbl.is|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1535594/|dagsetning=18. desember, 2014}}</ref> * ''Þín eigin goðsaga'' (2015) * ''Þín eigin hrollvekja'' (2016)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Vilhjálmur A. Kjartansson|titill=Þar sem þú ræður för|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=24. desember, 2016|url=https://timarit.is/page/6816329}}</ref> * ''Þitt eigið ævintýri'' (2017)<ref>Bókin var tilnefnd til Íslensku bókmenntaverðlaunanna 2017: {{fréttaheimild|url=https://www.ruv.is/frett/islensku-bokmenntaverdlaunin-tilnefningar-0|titill=Íslensku bókmenntaverðlaunin - tilnefningar|höfundur=Davíð Kjartan Gestsson|dagsetning=1. desember, 2017|ritverk=RÚV}}</ref> * ''Þitt eigið tímaferðalag'' (2018)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Guðrún Erlingsdóttir|titill=Ævintýraleg fjölbreytni á tímaflakki|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=9. janúar, 2019|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1710291/}}</ref> * ''Þinn eigin tölvuleikur'' (2019) * ''Þín eigin undirdjúp'' (2020) * Þín eigin ráðgáta (2021) ===Þín eigin-léttlestrarbækurnar=== * ''Þín eigin saga 1: Búkolla'' (2018) * ''Þín eigin saga 2: Börn Loka'' (2018) * ''Þín eigin saga 3: Draugagangur'' (2019) * ''Þín eigin saga 4: Piparkökuhúsið'' (2019) * ''Þín eigin saga 5: Risaeðlur (2020) * Þín eigin saga 6: Knúsípons (2020) * Þín eigin saga 7: Rauðhetta (2021) * Þín eigin saga 8: Sæskrímsli (2022) * Þín eigin saga 9: Veiðiferðin (2023) * Þín eigin saga 10: Nýi nemandinn (2024) '' ===Bernskubrek Ævars vísindamanns=== * ''Risaeðlur í Reykjavík'' (2015) * ''Vélmennaárásin'' (2016) * ''Gestir utan úr geimnum'' (2017)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Ingveldur Geirsdóttir|titill=Sprellfjörug og æsispennandi|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=20. júní, 2017|url=https://timarit.is/page/6902032}}</ref> * ''Ofurhetjuvíddin'' (2018)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Silja Björk Huldudóttir|titill=Frásögn sem fer á flug|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=22. desember, 2018|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1708710/}}</ref> * ''Óvænt endalok'' (2019) ===Aðrar bækur=== * ''Glósubók Ævars vísindamanns'' (2011) * ''Umhverfis Ísland í 30 tilraunum'' (2014)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Ingveldur Geirsdóttir|titill=Sprellfjörug fræðibók|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=25. október, 2014|url=https://timarit.is/page/6086162}}</ref> * ''Sleipnir og stórhættulega fjölskyldutréð'' (2019) * ''Stórhættulega stafrófið'' (2019) * ''Hryllilega stuttar hrollvekjur'' (2020)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Kolbrún Bergþórsdóttir|titill=Draumalesning fyrir unga töffara|ritverk=Fréttablaðið|dagsetning=11. júní, 2020|url=https://timarit.is/page/7255459}}</ref><ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Ragnhildur Þrastardóttir|titill=Hræðir unga sem aldna|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=2. júlí, 2020|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1756072/}}</ref> * ''Fleiri Hryllilega stuttar hrollvekjur" (2021) * ''Skólaslit'' (2022) * ''Drengurinn Með Ljáinn'' (2022) * ''Stranded! A Mostly True Story From Iceland'' (2023) * ''Strandaglópar! Næstum Því Sönn Saga Frá Íslandi'' (2023) * "Skólaslit 2: Dauð Viðvörun" (2023)'' * ''Skólaslit 3: Öskurdagur'' ''(2024)'' * ''Skólastjórinn'' ''(2025)'' ==Tilvísanir== [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] [[Flokkur:Íslenskir barnabókahöfundar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]] 3u3ghv0r25l0f2fprgm20j6b2knhcz8 0 163757 1980118 1979753 2026-09-24T10:16:06Z TKSnaevarr 53243 /* Þingkosningar */ 1980118 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur |flokksnafn_íslenska = Sameinað Rússland |flokksnafn_formlegt=Единая Россия |mynd = [[Mynd:ЕдРо (лог).svg|150px|center|]] |litur = #2E4EA4 |leiðtogi = [[Vladímír Pútín]] (óformlega) |formaður = [[Dmítríj Medvedev]]<ref>{{cite web|url=https://www.interfax.ru/russia/772959|title=Не вошедший в первую пятерку Медведев останется председателем ЕР|website=interfax.ru|date=19 June 2021|access-date=4 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184351/https://www.interfax.ru/russia/772959|url-status=live}}</ref> |aðalritari = [[Vladímír Jakúshev]] |þingflokksformaður = [[Vladímír Vasíljev]] |frkvstjr = |stofnendur = [[Sergej Shojgú]], [[Júríj Lúzhkov]], [[Míntímer Shajmíjev]] |stofnár = {{start date and age|2001|12|1}} |höfuðstöðvar = 39. byggingin, Kútúsovskíj-götu, [[Moskva|Moskvu]], [[Rússland]]i, 121170<ref>{{cite web|url=http://er.ru/press/society/|title=Единая Россия официальный сайт Партии / Пресс-служба / Контакты|website=er.ru|access-date=2021-05-20|archive-date=2020-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200917025315/https://er.ru/press/society/|url-status=dead}}</ref> |félagatal = 2.073.772 (2013)<ref name="Membership">{{cite web|url=http://www.minjust.ru/common/img/uploaded/docs/2011.02.01_Edinaya_Rossiya_perechen.doc|script-title=ru:ИНФОРМАЦИЯ о численности членов Всероссийской политической партии "ЕДИНАЯ РОССИЯ" в каждом из ее региональных отделений (по состоянию на 1 января 2011 года)|language=ru|format=DOC|publisher=minjust.ru|date=1. febrúar 2011|access-date=20. maí 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025025351/http://www.minjust.ru/common/img/uploaded/docs/2011.02.01_Edinaya_Rossiya_perechen.doc|archive-date=25. október 2012}}</ref> |hugmyndafræði = [[Ríkishyggja]], [[íhaldsstefna]], [[Rússland|rússnesk]] [[þjóðernishyggja]] |einkennislitur = Hvítur, blár og rauður {{Colorbox|#2E4EA4}} |vettvangur1 = Sæti á sambandsráðinu |sæti1 = 136 |sæti1alls = 170 |vettvangur2 = Sæti á ríkisdúmunni |sæti2 = 321 |sæti2alls = 450 |vefsíða = [https://er.ru/ er.ru/] |bestu kosningaúrslit = |verstu kosningaúrslit = }} '''Sameinað Rússland''' ([[kyrillískt letur]]: Единая Россия; ''Jedínaja Rossíja'') er [[Rússland|rússneskur]] stjórnmálaflokkur. Flokkurinn er sá stærsti í Rússlandi og telur til sín um þrjá fjórðu þingsætanna á rússnesku ríkisdúmunni. Sameinað Rússland hefur haft þingmeirihluta frá árinu 2007. ==Saga== Sameinað Rússland var stofnað í desember 2001 með samruna flokkanna [[Eining (Rússland)|Einingar]] og [[Föðurlandið/Allt Rússland|Föðurlandsins/Alls Rússlands]].<ref>{{Tímarit.is|3501628|Kremlverjar hafa bæði tögl og hagldir|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=13. desember 2003|höfundur=Vjatsjeslav Níkonov|blaðsíða=50-51}}</ref> Flokkurinn styður stefnumál [[Vladímír Pútín|Vladímírs Pútín]] Rússlandsforseta, sem er eiginlegur en óformlegur leiðtogi flokksins.<ref>{{Cite web|url=https://www.rline.tv/news/2018-12-07-peskov-putin-lider-edinoy-rossii/|title=Песков: Путин – лидер "Единой России"|website=Телеканал «Красная Линия»}}</ref> Bestu kosningaúrslit Sameinaðs Rússlands voru í þingkosningum árið 2007, en þá fékk flokkurinn 64,4% atkvæðanna. Fylgi flokkurins dalaði niður í 49,32% árið 2011 en hann var áfram stærsti þingflokkurinn, á undan [[Kommúnistaflokkur rússneska sambandsríkisins|Kommúnistaflokki Rússlands]], sem hlaut 19,19% atkvæða. Í kosningunum 2016 hlaut flokkurinn 54,2% atkvæða en Kommúnistaflokkurinn 13,3%. Sameinað Rússland hlaut um helming atkvæða í þingkosningum ársins 2021 samkvæmt opinberum talningum en talið er að kosningasvindl hafi verið útbreitt og hart var sótt að fjölmiðlum og stjórnarandstæðingum í aðdraganda þeirra.<ref>{{Vefheimild|titill=Ásakanir um eitt mesta kosningasvindl síðari tíma|url=https://www.ruv.is/frett/2021/09/21/asakanir-um-eitt-mesta-kosningasvindl-sidari-tima|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Dagný Hulda Erlendsdóttir|ár=2021|mánuður=21. september|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=21. september}}</ref> Í þingkosningum Rússlands árið 2026 hlaut Sameinað Rússland um 355 af 450 þingsætum á dúmunni með um það bil 57,5% atkvæða, sem var met.<ref>{{Vefheimild|titill=Flokkur Pútíns setti met í kosningunum|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2026/09/21/flokkur_putins_setti_met_i_kosningunum/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=21. september 2026|skoðað=22. september 2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Pútín sló öll met|url=https://www.visir.is/g/20262937564d/putin-slo-oll-met|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=21. september 2026|skoðað=22. september 2026|höfundur=Samúel Karl Ólason }}</ref> ==Hugmyndafræði== Sameinað Rússland fylgir engri einsleitri hugmyndafræði en flokkurinn styður fjölbreyttan hóp stjórnmálamanna og embættismanna<ref>{{cite book|last=Roberts|first=S. P.|title=Putin's United Russia Party|url=https://books.google.com/books?id=3QLJBQAAQBAJ&pg=PT189|series=Routledge Series on Russian and East European Studies|year=2012|publisher=Routledge|isbn=9781136588334|page=189}}</ref> sem styðja ríkisstjórn Pútíns.<ref>{{citation|first=Lucan|last=Way|title=Resistance to Contagion: Sources of Authoritarian Stability in the Former Soviet Union|work=Democracy and Authoritarianism in the Postcommunist World|publisher=Cambridge University Press|year=2010|pages=246–247}}</ref> Flokkurinn höfðar síður til hugmyndafræðilegra kjósenda<ref>{{cite book|first=Derek S.|last=Hutcheson|title=Political marketing techniques in Russia|work=Global Political Marketing|publisher=Routledge|year=2010|page=225}}</ref> og því er gjarnan litið á Sameinað Rússland sem „breiðfylkingu“<ref>{{cite book|first=Richard|last=Sakwa|title=The Crisis of Russian Democracy: The Dual State, Factionalism and the Medvedev Succession|url=https://archive.org/details/crisisofrussiand0000sakw|publisher=Cambridge University Press|year=2011|pages=[https://archive.org/details/crisisofrussiand0000sakw/page/n236 217]–218}}</ref><ref>{{cite book|first1=Svetlana S.|last1=Bodrunova|first2=Anna A.|last2=Litvinenko|title=New media and political protest: The formation of a public counter-sphere in Russia, 2008–12|work=Russia's Changing Economic and Political Regimes: The Putin years and afterwards|publisher=Routledge|year=2013|pages=29–65, at p. 35}}</ref><ref>{{cite book|first=Richard|last=Rose|title=Understanding Post-Communist Transformation: A bottom up approach|url=https://archive.org/details/understandingpos0000rose|publisher=Routledge|year=2009|page=[https://archive.org/details/understandingpos0000rose/page/n142 131]}}</ref> eða „valdaflokk“.<ref>{{cite book|first=Thomas|last=Remington|title=Patronage and the Party of Power: President—Parliament Relations under Vladimir Putin|work=Power and Policy in Putin's Russia|publisher=Routledge|year=2013|page=106|access-date=22 August 2016|url=https://books.google.com/books?id=6QjcAAAAQBAJ|isbn=9781317989943}}</ref><ref>{{cite book|first=Bryon J.|last=Moraski|title=The Duma's electoral system: Lessons in endogeneity|work=Routledge Handbook of Russian Politics and Society|publisher=Routledge|year=2013|page=109|access-date=22 August 2016|url=https://books.google.com/books?id=yGOpAgAAQBAJ|isbn=9781136641022}}</ref> Árið 2009 lýsti flokkurinn yfir að hugmyndafræði sín væri „rússnesk íhaldsstefna“.<ref name="Mezhuev115">{{cite book|first=Boris V.|last=Mezhuev|title=Democracy in Russia: Problems of Legitimacy|work=Power and Legitimacy—Challenges from Russia|publisher=Routledge|year=2013|page=115}}</ref><ref name="White2011_362">{{cite book|first=Stephen|last=White|title=Understanding Russian Politics|url=https://archive.org/details/understandingrus00whit|url-access=limited|publisher=Cambridge University Press|year=2011|page=[https://archive.org/details/understandingrus00whit/page/n379 362]}}</ref> ==Ásakanir um spillingu== Stjórnarandstaðan hefur ítrekað sakað Sameinað Rússland um að standa fyrir kerfislægri [[spilling]]u og hefur gjarnan kallað það „flokk bófa og ræningja“ (rússneska: ''партия жуликов и воров''; uppnefnið er upprunnið hjá aðgerðasinnanum [[Aleksej Navalnyj]]).<ref>{{Vefheimild |tungumál=rússneska|titill=Большинство тех, кто голосовал против ПЖиВ, не читали Навального, не ужасались происшествию на Ленинском проспекте. У каждого из них случился какой-то свой персональный Ленинский проспект|url=https://www.novayagazeta.ru/articles/2011/12/06/47195-bolshinstvo-teh-kto-golosoval-protiv-pzhiv-ne-chitali-navalnogo-ne-uzhasalis-proisshestviyu-na-leninskom-prospekte-u-kazhdogo-iz-nih-sluchilsya-kakoy-to-svoy-personalnyy-leninskiy-prospekt|útgefandi=''[[Novaja Gazeta]]''|mánuður=7. desember|ár=2011|mánuðurskoðað=3. apríl|árskoðað=2022}}</ref> Í október 2011 birti ''[[Novaja Gazeta]]'' grein sem fjallaði um fólk sem hafði skrifað slagorðið „flokkur bófa og ræningja“ á peningaseðla í mótmælaskyni.<ref>{{Vefheimild|tungumál=rússneska|titill=«Жулики и воры» пошли по рукам |url=https://www.novayagazeta.ru/articles/2011/10/12/46273-171-zhuliki-i-vory-187-poshli-po-rukam |útgefandi=''[[Novaja Gazeta]]'' |mánuður=12. október|ár=2011 |mánuðurskoðað=3. apríl|árskoðað=2022}}</ref> Þann 24. nóvember 2011 sagði ríkisþingmaðurinn [[Aleksandr Khínshtejn]], sem er meðlimur í Sameinuðu Rússlandi, í sjónvarpsumræðum á stöðinni ''Russia-1'': {{Tilvitnun2|Sameinað Rússland virkar. Það gerir allt til að bæta lífsskilyrði í landinu okkar. Þeir tala við okkur um „flokk bófa og ræninga.“ Ég skal svara þeim. Það er betra að vera í „flokki bófa og ræningja“ en í „flokki morðingja, nauðgara og ruplara.“<ref>[http://www.ura.ru/content/svrd/25-11-2011/news/1052137155.html «Партия жуликов и воров» схлестнулась в прямом эфире с «Партией убийц и насильников». Жириновский двум уральским единороссам из ФСБ: «Нам с вами срать на одном поле противно» // УРА.ru: 25.11.2011]</ref>}} ==Gengi í kosningum== === Forsetakosningar === {| class=wikitable style=text-align:right |- ! rowspan="2" | Kosningar ! rowspan="2" | Frambjóðandi ! colspan="2" scope="col" | Fyrri umferð ! colspan="2" | Seinni umferð ! rowspan="2" | Niðurstaða |- ! Atkvæði ! % ! Atkvæði ! % |- ! 2004 | align=left| Flokkurinn studdi '''[[Vladímír Pútín]]'''{{efn|name=putin|Pútín hafnaði tilnefningu Sameinaðs Rússlands og var formlega óháður frambjóðandi.}} | 49.565.238 | 71,31 |colspan=2 {{N/A}} | {{Já|Vann}} |- ! 2008 | align=left| '''[[Dmítríj Medvedev]]''' | 52.530.712 | 70,28 |colspan=2 {{N/A}} | {{Já|Vann}} |- ! 2012 | align=left| '''[[Vladímír Pútín]]''' | 46.602.075 | 63,60 |colspan=2 {{N/A}} | {{Já|Vann}} |- ! 2018 | align=left| Flokkurinn studdi '''[[Vladímír Pútín]]'''{{efn|name=putin}} | 56.430.712 | 76,69 |colspan=2 {{N/A}} | {{Já|Vann}} |- ! 2024 | align=left| Flokkurinn studdi '''[[Vladímír Pútín]]'''{{efn|name=putin}} | 76.277.708 | 88,48 |colspan=2 {{N/A}} | {{Já|Vann}} |} {{notelist}} === Þingkosningar === {| class=wikitable style=text-align:right |- ! Kosningar ! Oddviti ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/– ! Sæti ! Stjórnarþátttaka |- ! 2003 | align=left rowspan=2 |[[Borís Gryzlov]] | 22.779.279 | 37,57 | {{composition bar|223|450|hex=#2E4EA4}} | {{hækkun}} 122{{efn|name=rc|Miðað við sameinað fylgi [[Eining (Rússland)|Einingar]] og [[Föðurlandið/Allt Rússland|Föðurlandsins/Alls Rússlands]] í síðustu kosningum}} | {{hækkun}} '''1.''' | {{já|Meirihluti}} |- ! 2007 | 44.714.241 | 64,20 | {{composition bar|315|450|hex=#2E4EA4}} | {{hækkun}} 92 | {{stöðugt}} '''1.''' | {{já|Meirihluti}} |- ! 2011 | align=left| [[Vladímír Pútín]] | 32.379.135 | 49,32 | {{composition bar|238|450|hex=#2E4EA4}} | {{lækkun}} 77 | {{stöðugt}} '''1.''' | {{já|Meirihluti}} |- ! 2016 | align=left| [[Dmítríj Medvedev]] | 28.527.828 | 54,20 | {{composition bar|343|450|hex=#2E4EA4}} | {{hækkun}} 105 | {{stöðugt}} '''1.''' | {{já|Meirihluti}} |- ! 2021 | align=left| [[Sergej Shojgú]] | 28.064.258 | 49,82 | {{composition bar|324|450|hex=#2E4EA4}} | {{lækkun}} 19 | {{stöðugt}} '''1.''' | {{já|Meirihluti}} |- ! 2026 | align=left| [[Sergej Lavrov]] | 30.038.46 | 57,97 | {{composition bar|347|450|hex=#2E4EA4}} | {{hækkun}} 23 | {{stöðugt}} '''1.''' | {{já|Meirihluti}} |} {{notelist}} ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|Rússland|stjórnmál}} {{s|2001}} [[Flokkur:Rússneskir stjórnmálaflokkar]] j80ree5s5pztt3idtk53df7l8kqasvq 0 165391 1979957 1914054 2026-09-23T13:29:00Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1979957 wikitext text/x-wiki Eftirfarandi er '''listi yfir íslenska [[Fjölmiðill|fjölmiðla]]''' og '''[[Internetið|netmiðla]]'''. {| class="wikitable" |+ !Fjölmiðill !Dagblað !Stofndagur !Ritstjóri !Netmiðill !Merki |- |[[Morgunblaðið]] |''Já'' |[[2. nóvember]] [[1913]] |[[Davíð Oddsson]] |[https://mbl.is mbl.is] |[[Mynd:Morgunblaðið Logo.svg|frameless]] |- |[[Ríkisútvarpið|RÚV]] |''Nei'' |[[20. desember]] [[1930]] |[[Heiðar Örn Sigurfinnsson]] |[https://ruv.is ruv.is] |[[Mynd:RÚV 2019 logo.svg|frameless]] |- |[[DV]] |''Nei'' |[[26. nóvember]] [[1981]] |[[Björn Þorfinnsson]] |[https://dv.is DV.is] |[[Mynd:DV logo.png|frameless]] |- |[[Mannlíf]] |''Nei'' |[[29. júní]] [[1984]] |Jón Trausti Reynisson |[https://Mannlif.is Mannlif.is] | |- |[[Viðskiptablaðið]] |''Já'' |[[20. apríl]] [[1994]] |[[Trausti Hafliðason]] |[https://vb.is vb.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250501024058/https://vb.is/ |date=2025-05-01 }} |[[Mynd:Viðskiptablaðið.png|frameless]] |- |[[Bændablaðið]] |''Já'' |[[14. mars]] [[1995]] |[[Hörður Kristjánsson]] |[https://bbl.is bbl.is] |[[Mynd:Bændablaðið.png|frameless]] |- |[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]] |''Nei'' |[[1. apríl]] [[1998]] |[[Erla Björg Gunnarsdóttir]] |[https://visir.is visir.is] |[[Mynd:Vísir.png|frameless]] |- |[[Nútíminn (fréttavefur)|Nútíminn]] |''Nei'' |[[25. ágúst]] [[2014]] |[[Atli Fannar Bjarkason]] |[https://nutiminn.is Nutiminn.is] |[[Mynd:Nútíminn.svg|frameless]] |- |[[Hringbraut]] |''Nei'' |[[18. febrúar]] [[2015]] |[[Sigmundur Ernir Rúnarsson]] |[https://hringbraut.is Hringbraut.is] | |- |[[Viljinn]] |''Nei'' |[[27. nóvember]] [[2018]] |[[Björn Ingi Hrafnsson]] |[https://viljinn.is Viljinn.is] | |- |[[Samstöðin]] |''Nei'' |[[18. mars]] [[2020]] |[[Gunnar Smári Egilsson]] |[https://samstodin.is Samstodin.is] | |- |[[Heimildin]] |''Já'' |[[13. janúar]] [[2023]] |[[Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir]] |[https://heimildin.is Heimildin.is] |[[Mynd:Heimildin logo.svg|frameless]] |} == Fyrrum fjölmiðlar == {| class="wikitable" |+ !Fjölmiðill !Stofndagur !Lagt niður !Varð að |- |[[Vísir (dagblað)|Vísir]] |[[14. desember]] [[1910]] |[[25. nóvember]] [[1981]] |[[DV]] |- |[[Tíminn]] |[[17. mars]] [[1917]] |[[28. ágúst]] [[1996]] | |- |[[Alþýðublaðið]] |[[29. október]] [[1919]] |[[2. október]] [[1998]] | |- |[[Þjóðviljinn]] |[[31. október]] [[1936]] |[[31. janúar]] [[1992]] | |- |[[Dagblaðið (1975)|Dagblaðið]] |[[8. september 1975]] |[[25. nóvember]] [[1981]] |[[DV]] |- |[[Fréttablaðið]] |[[23. apríl]] [[2001]] |[[31. mars]] [[2023]] | |- |[[Kjarninn]] |[[22. ágúst]] [[2013]] |[[13. janúar]] [[2023]] | rowspan="2" |[[Heimildin]] |- |[[Stundin]] |[[13. febrúar]] [[2015]] |[[13. janúar]] [[2023]] |- |[[24.is|24]] |[[14. október]] [[2021]] |[[28. febrúar]] [[2022]] | |} [[Flokkur:Íslenskir fjölmiðlar]] [[Flokkur:Íslenskir netmiðlar]] [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi]] [[Flokkur:Íslenskir vefmiðlar]] azk89rbd2xelrnethg7e3c6c4ysq86f 0 165910 1980056 1940027 2026-09-23T21:02:11Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980056 wikitext text/x-wiki {{Fyrirtæki | nafn = SL lífeyrissjóður | merki = SL lífeyrissjóður logo.svg | gerð = [[Lífeyrissjóður]] (opinn sjóður) | slagorð = Þín leið til vaxtar | hjáheiti = Söfnunarsjóður lífeyrisréttinda | stofnað = 26. september 1974 | stofnandi = Fjármálaráðuneytið | örlög = | staðsetning = Borgartún 29, [[Reykjavík]], [[Ísland]] | lykilpersónur = Guðmundur Stefán Steindórsson (framkvæmdastjóri) | starfsemi = Lífeyrissparnaður, lífeyrisgreiðslur, lán til sjóðfélaga og fjárfestingar | heildareignir = 292,3 milljarðar kr. (2024) | tekjur = | hagnaður_f_skatta = | hagnaður_e_skatta = | eiginfjárhlutfall = | móðurfyrirtæki = | dótturfyrirtki = | starfsfólk = um 17 (að jafnaði) | vefur = https://www.sl.is/ }} '''SL lífeyrissjóður''' ('''Söfnunarsjóður lífeyrisréttinda''') er sjálfstæður [[Lífeyrissjóður|lífeyrissjóður]] á Íslandi.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/lifsstill/2024/06/18/mikilvaegt-ad-byrja-snemma-ad-spa-lifeyri-thvi-yngri-thvi-meira-faerdu-fyrir-1-000-kallinn/|title=Mikilvægt að byrja snemma að spá í lífeyri - Því yngri, því meira færðu fyrir 1.000 kallinn|date=18. jún. 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222301356d/sex-lif-eyris-sjodir-hafa-sett-mark-mid-um-vaegi-graenna-fjar-festinga|title=Sex líf­eyris­sjóðir hafa sett mark­mið um vægi grænna fjár­festinga|first=Þorsteinn Friðrik|last=Halldórsson|date=23. ágú. 2022|website=Innherji}}</ref> Hann var stofnaður árið 1974 og er opinn lífeyrissjóður fyrir allt launafólk og sjálfstætt starfandi einstaklinga sem geta valið sér lífeyrissjóð.<ref>{{Cite web|url=https://www.lifeyrismal.is/en/pension-funds|title=Pension Funds|website=Lífeyrismál.is}}</ref> Árið 2018 var hann níundi stærsti lífeyrissjóður landsins, með um 163 milljarða króna í eignum og lífeyrisréttindi fyrir um 150 þúsund sjóðfélaga. Sjóðurinn hefur aldrei skert lífeyrisgreiðslur til sjóðfélaga sinna.<ref>{{Cite web|url=https://www.lifeyrismal.is/is/frettir/sl-lifeyrissjodur-nytt-starfsheiti-sofnunarsjods-lifeyrisrettinda|title=SL lífeyrissjóður - nýtt starfsheiti Söfnunarsjóðs lífeyrisréttinda|website=Lífeyrismál.is}}</ref> == Saga == SL lífeyrissjóður var stofnaður 26. september 1974 í [[Fjármála- og efnahagsráðuneyti Íslands|fjármálaráðuneytinu]] í kjölfar löggjafar sem gerði lífeyrissjóðsaðild að skyldu fyrir allt launafólk.<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242558803d/ein-blina-a-trausta-a-voxtun-til-langs-tima|title=Ein­blína á trausta á­vöxtun til langs tíma - Vísir|first=S. L.|last=lífeyrissjóður|date=22. apr. 2024|website=visir.is}}</ref> Upphaflega hét sjóðurinn Biðreikningur lífeyrisiðgjalda og þjónustaði þá sem ekki tilheyrðu opinberum eða stéttarfélagstengdum lífeyrissjóðum.<ref name="auto1"/> Sjóðurinn óx meðal annars með því að taka yfir tíu minni lífeyrissjóði.<ref name="auto1"/> Eignum sjóðsins var stýrt í gegnum [[Bankahrunið á Íslandi|fjármálakrísuna 2008]] án þess að skerða lífeyrisréttindi sjóðfélaga. Í nóvember 2018 tók sjóðurinn formlega upp starfsheitið SL lífeyrissjóður. Sama ár hlaut sjóðurinn viðurkenningu frá Verdicta fyrir hæstu ávöxtun allra opinna sameignarsjóða á Íslandi síðustu 20 ár, með um 5% meðalávöxtun á ári.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018862708d/margverdlaunadir-lifeyrissjodir-ekki-med-bestu-avoxtunina|title=Margverðlaunaðir lífeyrissjóðir ekki með bestu ávöxtunina - Vísir|first=Berghildur Erla|last=Bernharðsdóttir|date=28. jún. 2018|website=visir.is}}</ref> Sigurbjörn Sigurbjörnsson var framkvæmdastjóri sjóðsins frá 1997 þar til hann lét af störfum árið 2025.<ref name="auto1"/><ref name="auto">{{Cite web|url=https://vb.is/folk/gudmundur-styrir-sl-lifeyrissjodi/|title=Guð­mundur stýrir SL líf­eyris­sjóði|access-date=2025-12-19|archive-date=2025-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250722202738/https://vb.is/folk/gudmundur-styrir-sl-lifeyrissjodi/|url-status=dead}}</ref> Um mitt ár 2025 tók Guðmundur Stefán Steindórsson við starfi framkvæmdastjóra SL.<ref name="auto"/> == Stjórnun == Stjórn SL lífeyrissjóðs er skipuð af [[Fjármála- og efnahagsráðherra Íslands|fjármálaráðherra]] til fjögurra ára í samræmi við lög og samþykktir sjóðsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.stjornarradid.is/raduneyti/nefndir/nanar-um-nefnd/?itemid=0c25d4ed-4215-11e7-941a-005056bc530c|title=Nánar um nefnd|website=www.stjornarradid.is}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/lagas/nuna/1998155.html|title=155/1998: Lög um Söfnunarsjóð lífeyrisréttinda|website=Alþingi}}</ref> == Rekstur og fjárfestingar == SL lífeyrissjóður er opinn lífeyrissjóður, algjörlega óháður bönkum eða stéttarfélögum. Aðild stendur öllum launamönnum og sjálfstætt starfandi til boða sem ekki eru skyldugir til að greiða í aðra lífeyrissjóði. Sjóðurinn starfar á grundvelli laga um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, og veitir hann réttindi til elli-, örorku- og makalífeyris.<ref name="auto1"/> Fjárfestingarstefna sjóðsins einkennist af varfærni, sem sést meðal annars í hóflegum markmiðum um innlendar hlutabréfafjárfestingar miðað við aðra íslenska lífeyrissjóði. Sjóðurinn hefur jafnframt lagt áherslu á tiltölulega háa hlutdeild erlendra eigna, þar sem ávöxtun byggir á vel dreifðri alþjóðlegri stýringu eignasafns. Þessi nálgun hefur stuðlað að fjárhagslegum stöðugleika sjóðsins.<ref name="auto1"/> == Tilvísanir == <references/> {{DEFAULTSORT:SL lífeyrissjóður}} [[Flokkur:Stofnað 1974]] [[Flokkur:Íslensk fyrirtæki]] [[Flokkur:Fjármál]] dncuq4z4fv1banw3hk9snt99he4ti3g 0 167305 1980119 1913456 2026-09-24T10:20:19Z TKSnaevarr 53243 /* Þingkosningar */ 1980119 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur |flokksnafn_íslenska = Kommúnistaflokkur rússneska sambandsríkisins |flokksnafn_formlegt=Коммунистическая Партия Российской Федерации |mynd = [[Mynd:KPRF Logo.svg|150px|center|]] |litur =#CC1111 |aðalritari = [[Gennadíj Zjúganov]] |stofnár = {{start date and age|1993|2|14}} |höfuðstöðvar = 16. byggingin, Ol'khovskaja Úlitsa, [[Moskva|Moskvu]], [[Rússland]]i, 105066 |hugmyndafræði = [[Kommúnismi]], [[marx-lenínismi]], [[Rússland|rússnesk]] [[þjóðernishyggja]], félagsleg [[íhaldsstefna]] |einkennislitur = Rauður {{Colorbox|#CC1111}} |vettvangur1 = Sæti á sambandsráðinu |sæti1 = 3 |sæti1alls = 170 |vettvangur2 = Sæti á ríkisdúmunni |sæti2 = 57 |sæti2alls = 450 |vefsíða = [https://kprf.ru/ kprf.ru] |bestu kosningaúrslit = |verstu kosningaúrslit = }} '''Kommúnistaflokkur rússneska sambandsríkisins''' ([[rússneska]]: ''Коммунистическая Партия Российской Федерации''; Kommúnístítsjeskaja Partíja Rossíjskoj Federatsíí; skammstafað '''KPRF''') er [[Rússland|rússneskur]] [[stjórnmálaflokkur]]. Flokkurinn var stofnaður eftir að [[Kommúnistaflokkur rússneska sovétlýðveldisins]] var bannaður og gerir tilkall til arfleifðar [[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna|Kommúnistaflokks Sovétríkjanna]] og [[Bolsévikar|Bolsévikanna]]. Flokkurinn telur sig þó rússneskan í eðli sínu og leggur áherslu á rússneska [[ættjarðarást]] og [[Þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]] auk [[Marx-lenínismi|marx-lenínisma]], sem er opinber hugmyndafræði flokksins. KPRF hefur frá stofnun sinni verið stærsti stjórnarandstöðuflokkur Rússlands. [[Gennadíj Zjúganov]] hefur verið leiðtogi flokksins frá því hann var stofnaður árið 1993. Í þingkosningum ársins 2021 hlaut flokkurinn 19% atkvæða og 57 sæti á rússnesku dúmunni. ==Stjórnmálaleg hugmyndafræði== Helsta stefnumál KPRF er að leggja grunn að nýjum, nútímalegum [[Sósíalismi|sósíalisma]] í Rússlandi. Flokkurinn dásamar arfleifð [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] en hefur í seinni tíð dregið nokkuð úr fortíðarþrá sinni í viðleitni til að höfða meira til yngri Rússa.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.nrk.no/verden/dette-er-kandidatene-i-russland_-1.8015680|titill=Dette er kandidatene i Russland|útgefandi=[[NRK]]|mánuður=1. mars|ár=2012|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=4. mars}}</ref> Flokkurinn telur að rússneska þjóðin hneigist í eðli sínu til sósíalisma vegna anda [[Sameignarstefna|sameignarstefnu]] sem sé Rússum eðlislægur.<ref name="SNL">{{Vefheimild|höfundur=Jørn Holm-Hansen|url=https://snl.no/KPRF/Den_russiske_føderasjonens_Kommunistparti|titill=KPRF - Den russiske føderasjons kommunistparti|útgefandi=[[Store norske leksikon]]|tungumál=norska|ár=2020|mánuður=9. október|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=4. mars}}</ref> Flokkurinn vill [[Þjóðnýting|þjóðnýta]] náttúruauðlindir, jarðeignir og þungaiðnað Rússlands og stofna til stuðningskerfa fyrir stórar fjölskyldur og fátæka. Þá vill Kommúnistaflokkurinn afnema [[Flatur skattur|flata skattlagningu]] sem er við lýði í Rússlandi og innleiða [[Þrepaskattur|þrepaskatt]]. Flokkurinn hefur jafnframt lagt áherslu á að bæta heilsu- og menntakerfið í Rússlandi. Ólíkt kommúnistaflokkum í mörgum öðrum ríkjum er Kommúnistaflokkur rússneska sambandsríkisins [[Íhaldsstefna|íhaldssamur]] í samfélagsmálum. Flokkurinn er meðal annars gagnrýninn á [[hinsegin]] fólk og studdi árið 2013 ásamt öðrum stjórnmálaflokkum lög sem bönnuðu „áróður samkynhneigðra.“<ref>{{Vefheimild|url=https://www.rbc.ru/politics/23/10/2015/5629f3689a7947066e293618|titill=В КПРФ предложили арестовывать совершивших каминг-аут гомосексуалистов Подробнее на РБК:|ár=2015|mánuður=23. október|tungumál=rússneska|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=4. mars|útgefandi=RBK}}</ref> Þrátt fyrir að sovéski kommúnistaflokkurinn hafi verið fylgjandi opinberu [[trúleysi]] hefur KPRF jákvæða sýn á [[Rússneska rétttrúnaðarkirkjan|rússnesku rétttrúnaðarkirkjuna]]. KPRF aðhyllist jafnframt rússneska [[Þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]], sem gerir hann nokkuð frábrugðinn vestur-evrópskum kommúnistaflokkum, sem flestir eru alþjóðasinnaðir. Í utanríkismálum er Kommúnistaflokkurinn afar gagnrýninn á [[Bandaríkin]] og hefur kallað eftir því að Rússar verji meira fé til hernaðarmála til að verjast ágangi Bandaríkjamanna. Flokkurinn var meðal þeirra sem hvöttu til þess að Rússar viðurkenndu sjálfstæði [[Alþýðulýðveldið Donetsk|Alþýðulýðveldanna Donetsk]] og [[Alþýðulýðveldið Lúhansk|Lúhansk]], sem klufu sig frá [[Úkraína|Úkraínu]] árið 2014. Þetta var loks gert árið 2022 í aðdraganda [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022|innrásar Rússa í Úkraínu]]. ==Gengi í kosningum== === Forsetakosningar === Í öllum forsetakosningum sem haldnar hafa verið í Rússneska sambandsríkinu hefur frambjóðandi Kommúnistaflokksins lent í öðru sæti. Árið 2012 héldu nokkrir stjórnmálamenn úr stjórnarandstöðunni, þar á meðal [[Borís Nemtsov]], því fram að [[Dmítríj Medvedev]] hefði viðurkennt fyrir þeim að Zjúganov hefði unnið forsetakosningarnar 1996 ef ekki hefði verið fyrir kosningasvindl í þágu [[Borís Jeltsín|Borísar Jeltsín]].<ref>{{cite web|url=http://www.pvda.be/nieuws/artikel/rusland-belangrijkste-oppositie-doodgezwegen.html|title=Nieuws|work=PVDA|access-date=2012-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214192622/http://www.pvda.be/nieuws/artikel/rusland-belangrijkste-oppositie-doodgezwegen.html|archive-date=2013-12-14|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2107565,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120224190926/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2107565,00.html|url-status=dead|archive-date=24 February 2012|title=Russia: Did Yeltsin Steal the 1996 Presidential Vote? |date=24 February 2012|magazine=[[Time]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://exiledonline.com/how-the-west-helped-invent-russias-election-fraud-osce-whistleblower-exposes-1996-whitewash/|title=How The West Helped Invent Russia's Election Fraud: OSCE Whistleblower Exposes 1996 Whitewash – By Alexander Zaitchik and Mark Ames – The eXiled|work=exiledonline.com}}</ref> Samkvæmt opinberum talningum hlaut Zjúganov 17,18% atkvæða í forsetakosningunum 2012 en sjálfstæðir eftirlitsmenn sögðu kosningasvindl í þágu [[Vladímír Pútín|Vladímírs Pútín]] hafa verið útbreitt.<ref>{{cite web|url=http://www.bnr.nl/topic/politiek/184310-1203/fraude-bij-verkiezing-rusland|title=Fraude bij verkiezing Rusland|work=BNR Nieuwsradio|access-date=6 August 2012|archive-date=14 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120414111045/http://www.bnr.nl/topic/politiek/184310-1203/fraude-bij-verkiezing-rusland|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nos.nl/artikel/347832-fraudeberichten-uit-rusland.html|title=Fraudeberichten uit Rusland|work=nos.nl|date=4 March 2012 }}</ref> Zjúganov kallaði kosninguna „kosningu þjófa og fullkomlega óheiðarlega og óverðuga“.<ref>{{cite web |author= |title=Oppositie noemt stembusgang oneerlijk |url=http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=DMF20120304_064 |work=De Standaard|date=4 March 2012 }}</ref> {| class=wikitable style=text-align:right |- ! rowspan="2" | Kosningar ! rowspan="2" | Frambjóðandi ! colspan="2" scope="col" | Fyrri umferð ! colspan="2" | Seinni umferð ! rowspan="2" | Niðurstaða |- ! Atkvæði ! % ! Atkvæði ! % |- !1991 |align=left|[[Níkolaj Ryzhkov]] |13.359.335 |17,22 | style="background:lightgrey;" colspan="2"| |{{Nei|Tapaði}} |- !1996 |align=left rowspan=2|[[Gennadíj Zjúganov]] |24.211.686 |32,03 |30.102.288 |40,31 |{{Nei|Tapaði}} |- !2000 |21.928.468 |29,21 | style="background:lightgrey;" colspan="2"| |{{Nei|Tapaði}} |- !2004 |align=left| [[Níkolaj Kharítonov]] |9.513.313 |13,69 | style="background:lightgrey;" colspan="2"| |{{Nei|Tapaði}} |- !2008 |align=left rowspan=2|[[Gennadíj Zjúganov]] |13.243.550 |17,72 | style="background:lightgrey;" colspan="2"| |{{Nei|Tapaði}} |- !2012 |12.318.353 |17,18 | style="background:lightgrey;" colspan="2"| |{{Nei|Tapaði}} |- !2018 |align=left| [[Pavel Grúdínín]] |8.659.206 |11,77 | style="background:lightgrey;" colspan="2"| |{{Nei|Tapaði}} |- !2024 |align=left| [[Níkolaj Kharítonov]] |3.768.470 |4,37 | style="background:lightgrey;" colspan="2"| |{{Nei|Tapaði}} |} === Þingkosningar === {| class=wikitable style=text-align:right |- ! Kosningar ! Leiðtogi ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/– ! Sæti ! Stjórnarþátttaka |- !1993 |style="text-align:left;" rowspan="10"|[[Gennadíj Zjúganov]] |6.666.402 |12,40 |{{composition bar|42|450|hex=#CC1111}} | style="background:lightgrey;"| |3. |{{nei|Stjórnarandstaða}} |- ! rowspan="3" |1995 | rowspan="3" | 15.432.963 | rowspan="3" |22,30 | rowspan="3" |{{composition bar|157|450|hex=#CC1111}} | rowspan="3" |{{hækkun}} 115 | rowspan="3" |{{hækkun}} '''1.''' |{{Nei|Stjórnarandstaða {{small|(1995–1998)}}}} |- |{{Já|Stjórnarsamstarf {{small|(1998–1999)}}}} |- |{{Nei|Stjórnarandstaða {{small|(1999)}}}} |- !1999 |16.196.024 |24,29 |{{composition bar|113|450|hex=#CC1111}} |{{lækkun}} 44 |{{stöðugt}} '''1.''' |{{Nei|Stjórnarandstaða}} |- !2003 |7.647.820 |12,61 |{{composition bar|51|450|hex=#CC1111}} |{{lækkun}} 62 |{{lækkun}} 2. |{{Nei|Stjórnarandstaða}} |- !2007 |8.046.886 |11,57 |{{composition bar|57|450|hex=#CC1111}} |{{hækkun}} 6 |{{stöðugt}} 2. |{{Nei|Stjórnarandstaða}} |- !2011 |12.599.507 |19,19 |{{composition bar|92|450|hex=#CC1111}} |{{hækkun}} 35 |{{stöðugt}} 2. |{{Nei|Stjórnarandstaða}} |- !2016 |7.019.752 |13,34 |{{composition bar|42|450|hex=#CC1111}} |{{lækkun}} 50 |{{stöðugt}} 2. |{{Nei|Stjórnarandstaða}} |- !2021 |10.660.599 |18,93 |{{composition bar|57|450|hex=#CC1111}} |{{hækkun}} 15 |{{stöðugt}} 2. |{{Nei|Stjórnarandstaða}} |- !2026 | 7.598.983 |14,85 |{{composition bar|40|450|hex=#CC1111}} |{{lækkun}} 17 |{{stöðugt}} 2. |Óvíst |} ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|Rússland|stjórnmál}} {{s|1993}} [[Flokkur:Kommúnistaflokkar|Rússneska sambandsríkið]] [[Flokkur:Rússneskir stjórnmálaflokkar]] foi1da5q0zkosdktvv0fu7j98rs1r9b 1980120 1980119 2026-09-24T10:21:34Z TKSnaevarr 53243 /* Þingkosningar */ 1980120 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur |flokksnafn_íslenska = Kommúnistaflokkur rússneska sambandsríkisins |flokksnafn_formlegt=Коммунистическая Партия Российской Федерации |mynd = [[Mynd:KPRF Logo.svg|150px|center|]] |litur =#CC1111 |aðalritari = [[Gennadíj Zjúganov]] |stofnár = {{start date and age|1993|2|14}} |höfuðstöðvar = 16. byggingin, Ol'khovskaja Úlitsa, [[Moskva|Moskvu]], [[Rússland]]i, 105066 |hugmyndafræði = [[Kommúnismi]], [[marx-lenínismi]], [[Rússland|rússnesk]] [[þjóðernishyggja]], félagsleg [[íhaldsstefna]] |einkennislitur = Rauður {{Colorbox|#CC1111}} |vettvangur1 = Sæti á sambandsráðinu |sæti1 = 3 |sæti1alls = 170 |vettvangur2 = Sæti á ríkisdúmunni |sæti2 = 57 |sæti2alls = 450 |vefsíða = [https://kprf.ru/ kprf.ru] |bestu kosningaúrslit = |verstu kosningaúrslit = }} '''Kommúnistaflokkur rússneska sambandsríkisins''' ([[rússneska]]: ''Коммунистическая Партия Российской Федерации''; Kommúnístítsjeskaja Partíja Rossíjskoj Federatsíí; skammstafað '''KPRF''') er [[Rússland|rússneskur]] [[stjórnmálaflokkur]]. Flokkurinn var stofnaður eftir að [[Kommúnistaflokkur rússneska sovétlýðveldisins]] var bannaður og gerir tilkall til arfleifðar [[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna|Kommúnistaflokks Sovétríkjanna]] og [[Bolsévikar|Bolsévikanna]]. Flokkurinn telur sig þó rússneskan í eðli sínu og leggur áherslu á rússneska [[ættjarðarást]] og [[Þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]] auk [[Marx-lenínismi|marx-lenínisma]], sem er opinber hugmyndafræði flokksins. KPRF hefur frá stofnun sinni verið stærsti stjórnarandstöðuflokkur Rússlands. [[Gennadíj Zjúganov]] hefur verið leiðtogi flokksins frá því hann var stofnaður árið 1993. Í þingkosningum ársins 2021 hlaut flokkurinn 19% atkvæða og 57 sæti á rússnesku dúmunni. ==Stjórnmálaleg hugmyndafræði== Helsta stefnumál KPRF er að leggja grunn að nýjum, nútímalegum [[Sósíalismi|sósíalisma]] í Rússlandi. Flokkurinn dásamar arfleifð [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] en hefur í seinni tíð dregið nokkuð úr fortíðarþrá sinni í viðleitni til að höfða meira til yngri Rússa.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.nrk.no/verden/dette-er-kandidatene-i-russland_-1.8015680|titill=Dette er kandidatene i Russland|útgefandi=[[NRK]]|mánuður=1. mars|ár=2012|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=4. mars}}</ref> Flokkurinn telur að rússneska þjóðin hneigist í eðli sínu til sósíalisma vegna anda [[Sameignarstefna|sameignarstefnu]] sem sé Rússum eðlislægur.<ref name="SNL">{{Vefheimild|höfundur=Jørn Holm-Hansen|url=https://snl.no/KPRF/Den_russiske_føderasjonens_Kommunistparti|titill=KPRF - Den russiske føderasjons kommunistparti|útgefandi=[[Store norske leksikon]]|tungumál=norska|ár=2020|mánuður=9. október|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=4. mars}}</ref> Flokkurinn vill [[Þjóðnýting|þjóðnýta]] náttúruauðlindir, jarðeignir og þungaiðnað Rússlands og stofna til stuðningskerfa fyrir stórar fjölskyldur og fátæka. Þá vill Kommúnistaflokkurinn afnema [[Flatur skattur|flata skattlagningu]] sem er við lýði í Rússlandi og innleiða [[Þrepaskattur|þrepaskatt]]. Flokkurinn hefur jafnframt lagt áherslu á að bæta heilsu- og menntakerfið í Rússlandi. Ólíkt kommúnistaflokkum í mörgum öðrum ríkjum er Kommúnistaflokkur rússneska sambandsríkisins [[Íhaldsstefna|íhaldssamur]] í samfélagsmálum. Flokkurinn er meðal annars gagnrýninn á [[hinsegin]] fólk og studdi árið 2013 ásamt öðrum stjórnmálaflokkum lög sem bönnuðu „áróður samkynhneigðra.“<ref>{{Vefheimild|url=https://www.rbc.ru/politics/23/10/2015/5629f3689a7947066e293618|titill=В КПРФ предложили арестовывать совершивших каминг-аут гомосексуалистов Подробнее на РБК:|ár=2015|mánuður=23. október|tungumál=rússneska|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=4. mars|útgefandi=RBK}}</ref> Þrátt fyrir að sovéski kommúnistaflokkurinn hafi verið fylgjandi opinberu [[trúleysi]] hefur KPRF jákvæða sýn á [[Rússneska rétttrúnaðarkirkjan|rússnesku rétttrúnaðarkirkjuna]]. KPRF aðhyllist jafnframt rússneska [[Þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]], sem gerir hann nokkuð frábrugðinn vestur-evrópskum kommúnistaflokkum, sem flestir eru alþjóðasinnaðir. Í utanríkismálum er Kommúnistaflokkurinn afar gagnrýninn á [[Bandaríkin]] og hefur kallað eftir því að Rússar verji meira fé til hernaðarmála til að verjast ágangi Bandaríkjamanna. Flokkurinn var meðal þeirra sem hvöttu til þess að Rússar viðurkenndu sjálfstæði [[Alþýðulýðveldið Donetsk|Alþýðulýðveldanna Donetsk]] og [[Alþýðulýðveldið Lúhansk|Lúhansk]], sem klufu sig frá [[Úkraína|Úkraínu]] árið 2014. Þetta var loks gert árið 2022 í aðdraganda [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022|innrásar Rússa í Úkraínu]]. ==Gengi í kosningum== === Forsetakosningar === Í öllum forsetakosningum sem haldnar hafa verið í Rússneska sambandsríkinu hefur frambjóðandi Kommúnistaflokksins lent í öðru sæti. Árið 2012 héldu nokkrir stjórnmálamenn úr stjórnarandstöðunni, þar á meðal [[Borís Nemtsov]], því fram að [[Dmítríj Medvedev]] hefði viðurkennt fyrir þeim að Zjúganov hefði unnið forsetakosningarnar 1996 ef ekki hefði verið fyrir kosningasvindl í þágu [[Borís Jeltsín|Borísar Jeltsín]].<ref>{{cite web|url=http://www.pvda.be/nieuws/artikel/rusland-belangrijkste-oppositie-doodgezwegen.html|title=Nieuws|work=PVDA|access-date=2012-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214192622/http://www.pvda.be/nieuws/artikel/rusland-belangrijkste-oppositie-doodgezwegen.html|archive-date=2013-12-14|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2107565,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120224190926/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2107565,00.html|url-status=dead|archive-date=24 February 2012|title=Russia: Did Yeltsin Steal the 1996 Presidential Vote? |date=24 February 2012|magazine=[[Time]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://exiledonline.com/how-the-west-helped-invent-russias-election-fraud-osce-whistleblower-exposes-1996-whitewash/|title=How The West Helped Invent Russia's Election Fraud: OSCE Whistleblower Exposes 1996 Whitewash – By Alexander Zaitchik and Mark Ames – The eXiled|work=exiledonline.com}}</ref> Samkvæmt opinberum talningum hlaut Zjúganov 17,18% atkvæða í forsetakosningunum 2012 en sjálfstæðir eftirlitsmenn sögðu kosningasvindl í þágu [[Vladímír Pútín|Vladímírs Pútín]] hafa verið útbreitt.<ref>{{cite web|url=http://www.bnr.nl/topic/politiek/184310-1203/fraude-bij-verkiezing-rusland|title=Fraude bij verkiezing Rusland|work=BNR Nieuwsradio|access-date=6 August 2012|archive-date=14 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120414111045/http://www.bnr.nl/topic/politiek/184310-1203/fraude-bij-verkiezing-rusland|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nos.nl/artikel/347832-fraudeberichten-uit-rusland.html|title=Fraudeberichten uit Rusland|work=nos.nl|date=4 March 2012 }}</ref> Zjúganov kallaði kosninguna „kosningu þjófa og fullkomlega óheiðarlega og óverðuga“.<ref>{{cite web |author= |title=Oppositie noemt stembusgang oneerlijk |url=http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=DMF20120304_064 |work=De Standaard|date=4 March 2012 }}</ref> {| class=wikitable style=text-align:right |- ! rowspan="2" | Kosningar ! rowspan="2" | Frambjóðandi ! colspan="2" scope="col" | Fyrri umferð ! colspan="2" | Seinni umferð ! rowspan="2" | Niðurstaða |- ! Atkvæði ! % ! Atkvæði ! % |- !1991 |align=left|[[Níkolaj Ryzhkov]] |13.359.335 |17,22 | style="background:lightgrey;" colspan="2"| |{{Nei|Tapaði}} |- !1996 |align=left rowspan=2|[[Gennadíj Zjúganov]] |24.211.686 |32,03 |30.102.288 |40,31 |{{Nei|Tapaði}} |- !2000 |21.928.468 |29,21 | style="background:lightgrey;" colspan="2"| |{{Nei|Tapaði}} |- !2004 |align=left| [[Níkolaj Kharítonov]] |9.513.313 |13,69 | style="background:lightgrey;" colspan="2"| |{{Nei|Tapaði}} |- !2008 |align=left rowspan=2|[[Gennadíj Zjúganov]] |13.243.550 |17,72 | style="background:lightgrey;" colspan="2"| |{{Nei|Tapaði}} |- !2012 |12.318.353 |17,18 | style="background:lightgrey;" colspan="2"| |{{Nei|Tapaði}} |- !2018 |align=left| [[Pavel Grúdínín]] |8.659.206 |11,77 | style="background:lightgrey;" colspan="2"| |{{Nei|Tapaði}} |- !2024 |align=left| [[Níkolaj Kharítonov]] |3.768.470 |4,37 | style="background:lightgrey;" colspan="2"| |{{Nei|Tapaði}} |} === Þingkosningar === {| class=wikitable style=text-align:right |- ! Kosningar ! Leiðtogi ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/– ! Sæti ! Stjórnarþátttaka |- !1993 |style="text-align:left;" rowspan="11"|[[Gennadíj Zjúganov]] |6.666.402 |12,40 |{{composition bar|42|450|hex=#CC1111}} | style="background:lightgrey;"| |3. |{{nei|Stjórnarandstaða}} |- ! rowspan="3" |1995 | rowspan="3" | 15.432.963 | rowspan="3" |22,30 | rowspan="3" |{{composition bar|157|450|hex=#CC1111}} | rowspan="3" |{{hækkun}} 115 | rowspan="3" |{{hækkun}} '''1.''' |{{Nei|Stjórnarandstaða {{small|(1995–1998)}}}} |- |{{Já|Stjórnarsamstarf {{small|(1998–1999)}}}} |- |{{Nei|Stjórnarandstaða {{small|(1999)}}}} |- !1999 |16.196.024 |24,29 |{{composition bar|113|450|hex=#CC1111}} |{{lækkun}} 44 |{{stöðugt}} '''1.''' |{{Nei|Stjórnarandstaða}} |- !2003 |7.647.820 |12,61 |{{composition bar|51|450|hex=#CC1111}} |{{lækkun}} 62 |{{lækkun}} 2. |{{Nei|Stjórnarandstaða}} |- !2007 |8.046.886 |11,57 |{{composition bar|57|450|hex=#CC1111}} |{{hækkun}} 6 |{{stöðugt}} 2. |{{Nei|Stjórnarandstaða}} |- !2011 |12.599.507 |19,19 |{{composition bar|92|450|hex=#CC1111}} |{{hækkun}} 35 |{{stöðugt}} 2. |{{Nei|Stjórnarandstaða}} |- !2016 |7.019.752 |13,34 |{{composition bar|42|450|hex=#CC1111}} |{{lækkun}} 50 |{{stöðugt}} 2. |{{Nei|Stjórnarandstaða}} |- !2021 |10.660.599 |18,93 |{{composition bar|57|450|hex=#CC1111}} |{{hækkun}} 15 |{{stöðugt}} 2. |{{Nei|Stjórnarandstaða}} |- !2026 | 7.598.983 |14,85 |{{composition bar|40|450|hex=#CC1111}} |{{lækkun}} 17 |{{stöðugt}} 2. |Óvíst |} ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|Rússland|stjórnmál}} {{s|1993}} [[Flokkur:Kommúnistaflokkar|Rússneska sambandsríkið]] [[Flokkur:Rússneskir stjórnmálaflokkar]] c3vidiyiyqq5d9z2xj311zlmfbuajgp 0 167411 1980091 1839608 2026-09-24T02:09:56Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980091 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Tyler Joseph | mynd = Tyler Joseph 2022 Live Performance (cropped).jpg | mynd_texti = Joseph árið 2022 | mynd_alt = | fæðingarnafn = Tyler Robert Joseph | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1988|12|1}} | fæðingarstaður = [[Columbus (Ohio)|Columbus]], [[Ohio]], [[Bandaríkin|BNA]] | starf = {{flatlist| * Söngvari * rappari * lagahöfundur * [[upptökustjóri]] }} | ár = 2007–í dag | maki = {{g|Jenna Black|2015}} | börn = 2 | vefsíða = {{URL|twentyonepilots.com}} | module = {{Tónlistarfólk|embed=yes | hljóðfæri = {{flatlist| * Rödd * píanó * hljómborð * [[úkúlele]] * [[keytar]] * [[tambúrína]] * [[hljóðgervill]] * [[samplari]] * bassi * gítar }} | stefna = {{flatlist| * [[Öðruvísi hipphopp]] * [[rafpopp]] * [[indípopp]] * [[popprokk]] * [[rapprokk]] * [[reggí]] * [[jaðarrokk]] }} | útgefandi = {{flatlist| * [[Fueled by Ramen]] * [[Elektra Records|Elektra]] * {{nowrap|[[Warner Music Group|WEA International]]}} * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | meðlimur_í = [[Twenty One Pilots]] }}}} '''Tyler Robert Joseph''' (f. 1. desember 1988) er [[Bandaríkin|bandarískur]] söngvari, rappari, lagahöfundur og [[upptökustjóri]]. Hann er best þekktur sem söngvari hljómsveitarinnar [[Twenty One Pilots]], þar sem hann spilar ásamt [[Josh Dun]]. Hann gaf út sóló plötu árið 2008 sem var nefnd ''No Phun Intended''. ==Æska== Joseph var fæddur í [[Columbus (Ohio)|Columbus]], [[Ohio]]. Hann á tvo bræður og eina systur. Móðir hans var stærðfræði kennari áður en hún byrjaði sem [[Körfuknattleikur|körfuboltaþjálfari]] í ''Olentangy Orange High School''. Faðir hans var þjálfari og skólastjóri í ''Worthington Christian High School''. Joseph spilaði körfubolta frá ungum aldri og hélt áfram að spila sem [[Leikstjórnandi (körfuknattleikur)|leikstjórnandi]] fyrir Worthington Christian. Hann afþakkaði skólastyrk frá ''Otterbein University'' eftir að hann byrjaði að hafa áhuga á tónlist. Hann hóf lagasmíðar þegar að hann fann gamalt [[hljómborð]] í geymslu heima hjá sér.<ref>{{cite web|title=With debut album set for release, Columbus duo Twenty One Pilots poised to break out|url=http://www.dispatch.com/content/stories/life_and_entertainment/2012/10/18/1-twenty-one-pilots-art-gn8jqp4s-1.html|publisher=The Columbus Dispatch|date=18 October 2012|access-date=26 June 2014|archive-date=20 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160520151812/http://www.dispatch.com/content/stories/life_and_entertainment/2012/10/18/1-twenty-one-pilots-art-gn8jqp4s-1.html|url-status=dead}}</ref> ==Ferill== {{Aðalgrein|Twenty One Pilots}} Hljómsveitin Twenty One Pilots var stofnuð árið 2009. Hún samanstóð af Joseph og tveim vinum hans úr skólanum, Nick Thomas og Chris Salih.<ref name="Twenty One Pilots Biography Billboard">{{cite web |url=http://www.billboard.com/artist/430557/twenty-one-pilots/biography |title=Twenty One Pilots Biography Billboard |magazine=[[Billboard]] |access-date=1 February 2013 |archive-date=16 október 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016194655/http://www.billboard.com/artist/430557/twenty-one-pilots/biography |url-status=dead}}</ref> Joseph fann upp á nafninu eftir að hafa lesið verkið ''All My Sons'' sem fjallar um mann sem er ábyrgur fyrir dauða tuttugu og eins flugmanna. Árið 2011 yfirgáfu Thomas og Salih hljómsveitina, þar sem þeir vildu einbeita sér að öðrum hlutum. Trommarinn [[Josh Dun]] kom í stað þeirra og skrifuðu þeir undir [[Plötusamningur|plötusamning]] hjá [[Fueled by Ramen]] árið 2012. Þeir hlutu [[Grammy-verðlaunin|Grammy verðlaun]] árið 2017 í flokknum ''besti poppflutningur tvíeykis/hóps''.<ref>{{cite web|url=https://www.grammy.com/grammys/artists/twenty-one-pilots|title=Twenty One Pilots|publisher=The Recording Academy|access-date=16 October 2017|archive-date=27 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327013617/https://www.grammy.com/grammys/artists/twenty-one-pilots|url-status=dead}}</ref> ==Einkalíf== Joseph var í heimakennslu þegar hann var yngri áður en hann fór í miðskóla. Hann er með [[húðflúr]] sem hann segir eiga mikla merkingu og það tákni „eitthvað sem bjargaði lífi hans“.<ref>{{cite web|url=http://ohyeahtwentyonepilots.tumblr.com/post/42069978920/psa |title=PSA: about Tyler Joseph's tattoos |publisher=[[Tumblr]] |access-date=2 July 2014}}</ref> Hann vill hins vegar ekki gefa upp meininguna. Hann giftist Jenna Black árið 2015 og eiga þau saman tvö börn sem fæddust 2020 og 2022.<ref>{{cite web|url=http://www.radio1045.com/onair/off-the-air-wendy-rollins-36114/twenty-one-pilots-tyler-joseph-got-13451300/|title=Twenty One Pilots' Tyler Joseph Got Married!|publisher=Radio 104.5|access-date=30 March 2015}}</ref> ==Útgefið efni== {{Hatnote|Sjá [[Twenty One Pilots#Útgefið efni|Twenty One Pilots]] fyrir útgefið efni með hljómsveitinni.}} ===Breiðskífur=== * ''No Phun Intended'' (2008) ===Ljóðagerð=== * What's Your Story? (2012) * Street Poetry (2013) ==Sjá einnig== * [[Josh Dun]] ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Tenglar== {{Commons category|Tyler Joseph}} * {{Opinber vefsíða}} * {{IMDb name}} * {{Twitter}} {{Twenty One Pilots}} {{DEFAULTSORT:Joseph, Tyler}} {{f|1988}} [[Flokkur:Twenty One Pilots]] [[Flokkur:Bandarískir rapparar]] [[Flokkur:Bandarískir söngvarar]] [[Flokkur:Bandarískir tónlistarmenn]] [[Flokkur:Bandarískir upptökustjórar]] t1xpdqsy63e4yctsxw5226ef34shd7w 0 169083 1980092 1961037 2026-09-24T02:14:18Z Simdro 94274 1980092 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Wuxi | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = 無錫 | tegund_byggðar = [[Borg]] | mynd = Wuxi collage.jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = | innsigli = | skjaldarmerki = | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Kína | teiknibóla_kort_texti = '''Staðsetning Wuxi''' í Jiangsu héraði í Kína. | hnit = {{coord|31.491|N|120.312|E|type:adm2nd_region:CN-32_source:Gaode|format=dms|display=title,inline}} | undirskipting_gerð = Land | undirskipting_nafn = {{CHN}} [[Kína]] | undirskipting_gerð1 = [[Héruð Kína|Hérað]] | undirskipting_nafn1 = [[Jiangsu]] | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = Flokksritari | leiðtogi_nafn = Jiang Feng | leiðtogi_titill2 = Borgarstjóri | leiðtogi_nafn2 = Cai JianFeng | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 4.628 | hæð_m = | mannfjöldi_frá_og_með = 2020 | mannfjöldi_heild = 7.462.135 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = | tímabelti = [[UTC+8]] | utc_hliðrun = | tímabelti_sumartími = | utc_hliðrun_sumartími = | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = 214000 (þéttbýli)<br>214200, 214400 (annars staðar) | svæðisnúmer = 510 | vefsíða = {{URL|www.wuxi.gov.cn}} }} [[Mynd:Jichang Yuan.jpg|alt=Jichang garðurinn í Liangxi hverfi Wuxi er frægur kínverskur garður. Hann er sagður fyrirmynd Xiequ garðsins í Sumarhöll Pekingborgar og Guo Ran Da Gong í Yuanming Yuan í Peking.|right|thumb|'''Jichang garðurinn''' í Liangxi hverfi Wuxi er frægur kínverskur garður byggður á tíma Mingveldisins (1368-1644). Hann er sagður fyrirmynd Xiequ garðsins í Sumarhöll Pekingborgar og Guo Ran Da Gong í Yuanming Yuan í Peking.<small><ref>{{Citation|title=Jichang Garden|date=2022-03-04|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jichang_Garden&oldid=1075270548|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-23}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.wuxinews.com.cn/2021-04/06/c_608850.htm|titill=Ancestral temples of Huishan|höfundur=2022 China Daily (chinadaily.com.cn)|útgefandi=The Information Office of Wuxi Municipal People's Government|ár=2022|mánuðurskoðað=22. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small>]] '''Wuxi''' ([[kínverska]]: 無錫; [[Pinyin|rómönskun:]] Wúxī; er stórborg í suðurhluta [[Jiangsu|Jiangsu-héraðs]] í austurhluta [[Kína|Alþýðulýðveldisins Kína]]. Wuxi er staðsett meðfram [[Mikliskurður|Miklaskurði]] á mótum þess farvegs við staðbundnar ár nálægt norðausturhorni [[Tai vatn|Tai-vatns]]. Í gegnum borgina liggur þétt net skurða og skipgengra vatnaleiða í suðurhluta [[Jangtse]]- fljótsins. Borgin er um 135 kílómetra norðvestur af miðborg [[Sjanghæ]], á milli borganna [[Changzhou]] og [[Suzhou]]. Wuxi er fræg sögu- og menningarborg Kína og ein helsta ferðamannaborg landsins. Borgin státar af meira en 3.000 ára sögu og djúpstæðum menningararfi. Hún var heimili Wu-menningar í fornöld og hefur ríka sögulega arfleifð. Í henni eru 31 mikilvægir sögustaðir er njóta verndar ríkisins, 11 staðir sem hafa sterka skírskotun til kínversks menningararfs, auk 60 safna og minnisvarða. Wuxi er ekki aðeins hefðbundin fisk- og hrísgrjónavatnaborg við Jangtse fljót, heldur einnig vagga nútíma kínverskrar þjóðariðnaðar og ein efnahagsmiðstöða Kína, með öflugum fyrirtækjum í viðskiptum, ekki síst sterkum einkafyrirtækjum. Á kínverskan mælikvarða er Wuxi borg hagsældar. Sterk vísbending um efnahagslega velferð er landsframleiðsla á mann. Þar var Wuxi borg árið 2021 efst allra stórra og meðalstórra kínverskra borga Kína.<small><ref name=":3">{{Vefheimild|url=https://www.wuxinews.com.cn/2022-02/11/c_706654.htm|titill=Wuxi tops Chinese cities in per capita GDP in 2021|höfundur=2022 China Daily - wuxinews.com.cn|útgefandi=The Information Office of Wuxi Municipal People's Government|mánuður=11. febrúar|ár=2022|mánuðurskoðað=21. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Héraðsborgin Wuxi nær yfir 4.627 ferkílómetra lands. Hún hefur lögsögu yfir 5 hverfum og tveimur sýsluborgum. Árið 2020 bjuggu á stórborgarsvæði Wuxi um 7,5 milljónir manna en 4 milljónir í kjarnaborginni. ==Saga== [[Mynd:Taibo_statue,_Taibo_Temple,_Wuxi.jpg|alt=Stytta af Taibo, í Taibo hofinu í Xinwu hverfi Wuxi. Taibo stofnaði Wu-ríkið í Wuxi á 11. öld f.Kr.|right|thumb|'''Stytta af Taibo''' í Taibo hofinu í Xinwu hverfi. Taibo stofnaði Wu-ríkið í Wuxi á 11. öld f.Kr.]] [[Mynd:Nanchan Pagoda Wuxi.jpg|alt=Mahavira salur Nanchan búddistahofsins í suðurhluta Wuxi. |right|thumb|'''Mahavira salur''' Nanchan [[Búddismi|búddahofsins]] í suðurhluta Wuxi.<small><ref>{{Citation|title=南禪寺 (無錫)|date=2022-02-13|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%8D%97%E7%A6%AA%E5%AF%BA_(%E7%84%A1%E9%8C%AB)&oldid=70147432|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-23}}</ref></small>]] [[Mynd:MaaguxianshouWXM.jpg|right|thumb|'''„Magu býður langlífi“''' í Wuxi safninu. Magu er gyðja langlífs og verndari kvenna í fornum kínverskum goðsögnum og [[Daoismi|Taoisma]].<small><ref>{{Citation|title=Magu (deity)|date=2022-04-23|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Magu_(deity)&oldid=1084177384|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-23}}</ref></small>]] [[Mynd:清光绪年间无锡县城区图.jpg|alt=Kort af Wuxi árið 1881.|right|thumb|Kort af Wuxi árið 1881.]] [[Mynd:Wuxi Qingming Qiao 2015.04.24 18-56-40.jpg|alt=Qingming brúin yfir Miklaskurð í Liangxi hverfi Wuxi.|right|thumb|'''Qingming brúin''' yfir [[Mikliskurður|Miklaskurð]] í Liangxi hverfi Wuxi.]] Wuxi státar af meira en 3.000 ára sögu og djúpstæðum menningararfi sem einn af elstu þéttbýlisstöðum við [[Jangtse|Jangtsefljót]]. Borgin er ein vagga Wu-menningar í fornöld og hefur ríka sögulega arfleifð. Wu vísar til þess svæðis í Kína sem miðast við [[Tai vatn|Tai-vatn]] á Jiangnan svæðinu er liggur suður af Jangtse fljóti. <small><ref>{{Citation|title=Wu (region)|date=2022-01-21|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wu_(region)&oldid=1067075704|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-07-29}}</ref></small> === Fornsaga === Í borginni eru 31 mikilvægir sögustaðir er njóta verndar ríkisins, 11 staðir sem hafa sterka skírskotun til kínversks menningararfs og 60 söfn og minnisvarðar.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://www.wuxinews.com.cn/2022-03/25/c_664458.htm|titill=Wuxi. Overview|höfundur=China Daily- 2022|útgefandi=The Information Office of Wuxi Municipal People's Government.|ár=2022|mánuðurskoðað=20. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Á svokölluðu vor- og hausttímabili í sögu Kína (770–476 f.Kr.) bjuggu staðbundnir Baiyue ættbálkar sem nefndir voru „Gou Wu“ á landsvæði þar sem nútímaborgirnar Wuxi og Suzhou liggja. Þessir ættbálkar mynduðu þorp í hæðunum við votlendið umhverfis Tai-vatn.<small><ref>{{Citation|title=Wu (region)|date=2022-01-21|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wu_(region)&oldid=1067075704|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-07-29}}</ref></small> Skráð saga Wuxi hófst við lok tíma Shangveldisins (1600–1046 f.Kr.).<small><ref>{{Citation|title=吴国|date=2022-07-18|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%90%B4%E5%9B%BD&oldid=72743972|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-21}}</ref></small> Forn sagnfræðirit Sima Qian sagnfræðings (145 f.Kr.- 91 f.Kr.)<small><ref>{{Citation|title=Records of the Grand Historian|date=2022-07-23|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Records_of_the_Grand_Historian&oldid=1099964113|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-07-29}}</ref></small> greina frá því að Taibo (um 1150 f.Kr.) frændi konungs Zhouveldisins hafi stofnað Wu-ríkið í Wuxi á 11. öld f.Kr.<small><ref>{{Citation|title=Wu (state)|date=2021-12-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wu_(state)&oldid=1060598437|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-07-29}}</ref></small> Taibo siðað heimamenn og bætti landbúnað þeirra og áveitustjórn.<small><ref name=":4">{{Vefheimild|url=https://www.chinadaily.com.cn/m/jiangsu/wuxi/pdf/GettoknowWuxithrough10surnames.pdf|titill=Get to know Wuxi through 10 surnames|höfundur=Information Office of Wuxi Municipal Government|útgefandi=Information Office of Wuxi Municipal Government|ár=2017|mánuðurskoðað=20. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Síðar flutti Wu hirðin til Gusu þar sem nútíma Suzhou liggur. Wu-ríkið stóð frá 12. öld f.Kr.– 473 f.Kr.<small><ref>{{Citation|title=吴国|date=2022-07-18|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%90%B4%E5%9B%BD&oldid=72743972|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-22}}</ref><ref>{{Citation|title=Wu (state)|date=2022-08-19|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wu_(state)&oldid=1105292388|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-22}}</ref></small> === Keisaratímar === Í tíma Qinveldisins tilheyrði Wuxi Kuaiji-sýslu.<small><ref>{{Citation|title=无锡市|date=2022-08-08|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E5%B8%82&oldid=73125756|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-22}}</ref></small> Svæðið í Wuxi var upphaflega þekkt vegna [[Tin|tinnáma]] sem þar voru, en þegar sýslan var stofnuð árið 202 f.Kr. á tímum [[Hanveldið|Vestur-Hanveldisins]] (206 f.Kr.–25 e.Kr.), voru þær námur uppurnar og þéttbýlið fékk fékk því nafnið Wuxi („án tins“). Frá lokum 3. aldar var borgin umdæmi undir stjórn herforingja Biling borgar (síðar nefnd [[Changzhou]]) og hélst svo nema í stuttan tíma undir stjórn [[Júanveldið|Júanveldisins]] (1206– 1368), þegar svæðið var gert að sjálfstæðu héraði.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://www.britannica.com/place/Wuxi|titill=Encyclopedia Britannica: Wuxi|höfundur=Britannica, The Editors of Encyclopaedia|útgefandi=Britannica, The Editors of Encyclopaedia|mánuður=10. apríl|ár=2013|mánuðurskoðað=20. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Frá fyrstu tíð hefur svæðið í kringum [[Tai vatn|Tai-vatn]] verið mjög frjósamt. [[Landbúnaður]] og [[Silki|silkiiðnaður]] blómstraði í Wuxi. Eftir að gerð [[Mikliskurður|Miklaskurðar]] lauk árið 609 varð Wuxi umskipunarmiðstöð fyrir skattkorn ætlað höfuðborginni. Þar myndaðist einn stærsti kornmarkaður Kína, þar sem mikið magn hrísgrjóna var meðhöndlað.<small><ref name=":1">{{Citation|title=无锡市|date=2022-08-08|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E5%B8%82&oldid=73125756|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-22}}</ref></small> Þróað hagkerfi hraðaði þéttbýlismyndun. Borgin varð aðsetur afar auðugra kaupmanna og milliliða. Þessi hagsæld viðskipta hafði mikil áhrif á bókmenntir og námstofnanir í svæðinu suðurhluta Jangtse.<small><ref name=":4" /></small> Wuxi varð einn af mikilvægum fæðingarstöðum koparprentunar og Kunqu formi Kínverskrar [[Ópera|óperu]]. {{Breið mynd|康熙南巡图第七卷局部.jpg|3840px|<small>'''„Kangxi suðurferðin“''' árið 1698. - Á blómaskeiði [[Tjingveldið|Tjingveldisins]] (1636–1912) fóru Kangxi keisari (1654–1722) og Qianlong keisari (1711–1799) sex sinnum suður til [[Jangtse]]-fljóts og heimsóttu Jichang-garðinn í Huishan, Wuxi. Hirðmálarinn Wang Hui skóp þessa 29,32 metra (8.8 cm x 2932.4 cm) löngu málverkarollu árið 1698 um „Kangxi suðurferðina“. Auk listræns gildis er verkið talið ómetanlegur vitnisburður um ástand lands og borgar, ásamt lýsingu daglegs kínversks lífs þess tíma. Myndarolluna má skoða líkt og þú værir á ferð um borgina og umhverfi hennar. Myndin sýnir einungis hluta af sjöunda bindi „Kangxi suðurferðarinnar“. Frá hægri til vinstri eru: Wuxi Huishan; Xishan (nú hverfi í Wuxi); Qinyuan (nú Jiangyin undirborg Wuxi); Huangputun (nú Huangbutun); og síðan Wuxi sýsla, sem liggur framhjá Xin'an bænum (nú Binhu hverfi) til Hushu (nú undirhverfi) [[Suzhou]]. <small><ref>{{Vefheimild|url=https://search.museums.ualberta.ca/21-20555|titill=2004.19.75.1 - Kangxi Emperor's Southern Inspection Tour, Scroll Seven: Wuxi to Suzhou, Mactaggart Art Collection.|höfundur=Hirðmálarinn Wang Hui árið 1698|útgefandi=University of Alberta Museums Search Site|ár=1698|mánuðurskoðað=23. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> <small><ref>{{Citation|title=康熙帝南巡|date=2022-02-23|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%BA%B7%E7%86%99%E5%B8%9D%E5%8D%97%E5%B7%A1&oldid=70311830|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-23}}</ref></small>}}</small> Árið 1724 var Wuxi orðin mjög fjölmenn sýsla og því var austurhluti hennar aðskilinn og gerður að Jinkui-sýslu. Bæði Wuxi og Jinkui voru gjörsamlega eyðilögð í [[Taiping-uppreisnin|Taiping-uppreisninni]] (1850-1864), þegar næstum 2/3 íbúanna voru drepnir. Mannfallið var gríðarlegt. Fjöldi „hæfra karlmanna“ í sýslunum, sem hafði verið 339.549 og 258.934 árið 1830, féll niður í 72.053 og 138.008 árið 1865.<small><ref>{{Citation|title=无锡市|date=2022-08-08|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E5%B8%82&oldid=73125756|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-22}}</ref></small> <small><ref>{{Cite book|script-title=zh:江苏省志・人口志|publisher=Fangzhi Publishing House|isbn=978-7-801-22526-9|pages=58–9 |trans-title=Jiangsu Provincial Gazetteer, Volume on Demography|year=1999}}</ref></small> Á tíma [[Tjingveldið|Tjingveldisins]] (1636–1912) blómstraði bómullar- og silkiframleiðsla í Wuxi. Viðskipti jukust með alþjóðlegri opnun „sáttamálahafna“ byggðum á [[Nanking-sáttmálinn|friðarsáttmála]] sem batt enda á [[Fyrra ópíumstríðið|fyrsta ópíumstríðið]] (1839–1842) milli [[Breska heimsveldið|Breska heimsveldisins]] og [[Tjingveldið|Tjingveldisins]] í Kína. Þetta voru Sjanghæ árið 1842; og [[Zhejiang|Zhenjiang]] og [[Nanjing]] árið 1858. Woxi naut uppgangs þeirra borga. Hún varð miðstöð textíliðnaðar í Kína. Textílverksmiðjur voru byggðar árið 1894 og silkispólunarstöðvar byggðar árið 1904. Þegar [[Mikliskurður]] hrundi eftir 1850, hélt Wuxi mikilvægi sínu sem svæðisbundinn hrísgrjónamarkaður. Þaðan var korn flutt til [[Sjanghæ]], um 130 kílómetra til suðausturs; auk sjóleiðarinnar til [[Tianjin]] borgar í norðri. Viðskipti með korn jukust enn frekar eftir 1908 þegar komið var á járnbrautartengingu til Sjanghæ, Zhenjiang og Nanjing í norðvestri. Jinkui sýsla sameinaðist að nýju Wuxi-sýslu við upphaf [[Lýðveldið Kína (1912–1949)|kínverska lýðveldisins]] árið 1912.<small><ref>{{Citation|title=无锡市|date=2022-08-08|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E5%B8%82&oldid=73125756|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-22}}</ref></small> === Lýðveldistími === [[Mynd:Bundesarchiv Bild 183-S34828, Japanisch-Chinesischer Krieg.jpg|alt=Japanskir hermenn í Wuxi í desember 1937 á leið til Nanking.|right|thumb|'''Japanskur innrásarher''' í Wuxi í desember 1937 á leið sinni til Nanking.]] Þegar seinna [[Seinna stríð Kína og Japans|stríðið við Japan]] braust út árið 1937 varð Wuxi fyrir miklu áfalli. Sjanghæ sem er nálægt Wuxi og mjög tengd efnahagslega, varð fyrir miklum árásum. Verksmiðjur og byggingar urðu fyrir miklu tjóni eða gjöreyðilagðust vegna sprengjuárása japanskra flugvéla. Eftir sigur gegn Japönum árið 1945 var efnahagur Wuxi endurreistur og fjárfestingar jukust. [[Kínverska borgarastyrjöldin|Borgarastyrjöld]] milli Lýðveldissinna og [[Kommúnistaflokkur Kína|Kommúnista]] hafði síðan óhjákvæmilega áhrif á efnahag borgarinnar. Frelsisher kommúnista hertók síðan borgina 23. apríl 1949. Um miðjan júní var yfirtöku borgarinnar í grundvallaratriðum lokið.<small><ref>{{Citation|title=无锡市|date=2022-08-08|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E5%B8%82&oldid=73125756|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-22}}</ref></small> ==== Tímar Alþýðulýðveldis ==== [[Mynd:Wuxi_Museum_2018.jpg|alt=Wuxi safnið í Liangxi hverfi er yfirgripsmikið safn staðbundinnar sögu og lista.|right|thumb|'''Wuxi safnið''' í Liangxi hverfi er yfirgripsmikið safn staðbundinnar sögu og lista.<small><ref>{{Citation|title=无锡博物院|date=2022-02-01|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E5%8D%9A%E7%89%A9%E9%99%A2&oldid=69953384|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-23}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.wuxinews.com.cn/2020-04/24/c_489066.htm|titill=Wuxi Museum|höfundur=2022 China Daily (wuxinews.com.cn)|útgefandi=The Information Office of Wuxi Municipal People's Government|mánuður=24. apríl|ár=2020|mánuðurskoðað=21. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small>]] Frá 1949 eftir valdatöku kommúnista hefur vægi borgarinnar sem landsbundin viðskiptamiðstöð minnkað, þó að hlutverk hennar sem dreifingar- og söfnunarmiðstöð fyrir Tai vatnasvæðið hafi haldið.<small><ref name=":0" /></small> Auk viðskipta með hrísgrjón og bómullar- og silkiframleiðslu voru aðrar mikilvægar atvinnugreinar borgarinnar hveitimölun, hrísgrjónavinnsla og olíuvinnsla. Frá fimmta áratug síðustu aldar hefur iðnþróun verið hröð. Textíl- og matvælaiðnaðurinn hefur stækkað og færður til nútímahorfs. Borgin er orðin miðstöð verkfræðiiðnaðar, sérstaklega fyrir vélasmíði auk framleiðslu rafbúnaðar, kapla og textílvéla af ýmsum toga; í seinni tíð hefur framleiðsla lyfja og ýmissa efna orðið æ mikilvægari.<small><ref name=":0" /></small> Hraðbraut milli Sjanghæ og Nanjing liggur í gegnum borgina, með afreinum sem teygja sig frá borginni til sýsluborga Wuxi, norður til Jiangyin og suðvestur til Yixing. Frá árinu 2004 hefur staðbundinn flugvöllur veitir flugþjónustu til nokkurra stórborga landsins.<small><ref>{{Citation|title=Sunan Shuofang International Airport|date=2022-08-18|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sunan_Shuofang_International_Airport&oldid=1105089148|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-22}}</ref></small> Árið 2014 opnuðu fyrstu tvær borgarlestarlínur Wuxi. Nú eru þær fjórar og sex aðrar neðanjarðarlínur í undirbúningi.<small><ref>{{Citation|title=Wuxi Metro|date=2022-04-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wuxi_Metro&oldid=1082348735|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-22}}</ref></small> Ferðaþjónusta hefur orðið sífellt mikilvægari. Umhverfi Wuxi inniheldur marga þekkta fallega staði sem hafa verið varðveittir vandlega, ásamt ýmsum borgargörðum og sögulegum stöðum. Í dag hefur iðnþróun verið takmörkuð nærri [[Tai vatn|Tai-vatni]], sem er eitt helsta aðdráttarafl ferðaþjónustu borgarinnar. Þar var þó iðnaðargarður með sérstakri áherslu á vísindi og tækni stofnaður árið 2006. === Borg hagvaxtar og mengunar === [[Mynd:Wuxi Taihu lake Changchun bridge.jpg|alt=Kirsuberjablómatré í blóma við Changchun brúna við Tai-vatn í Wuxi.|right|thumb|'''Kirsuberjablómatré í blóma''' við Changchun brúna við Tai-vatn í Wuxi.]] Með efnahagslegri opnun Kína á síðustu tveimur áratugum síðustu aldar, hefur efnahagur Wuxi náð sér á strik með miklum vexti einkafyrirtækja. Árið 1981 var hún opinberlega skráð sem ein 15 kínverskra borga sem tóku þátt í þessari efnahagslegu opnum og árið 1985 var borgin formlega viðurkennd sem opin borg í sérstöku efnahagssvæði Jangtse óshólmasvæðisins. Í kjölfarið voru fríverslunarsvæði og iðngarðar opnaðir fyrir miklum erlendum fjárfestingum. Wuxi tók þá flugið sem mikil iðnaðar- og viðskiptaborg.<small><ref name=":1" /></small> Árið 2022 hefur borgin efnahags- og viðskiptatengsl við 224 ríki eða landssvæðisvæði. Fyrirtæki frá Wuxi hafa fjárfest í 92 löndum og svæðum.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://enapp.chinadaily.com.cn/a/202203/28/AP624111aea3104446d8d144f8.html|titill=Wuxi blossoms culturally and economically|höfundur=Cang Wei (Nanjing)|útgefandi=China Daily|mánuður=28. mars|ár=2022|mánuðurskoðað=24. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Landsframleiðsla á mann er mikilvægur mælikvarði á efnahagslega velferð. Árið 2021 var Wuxi borg þar í fyrsta sæti allra stórra og meðalstórra borga Kína.<small><ref name=":3" /></small> Hröð iðnþróun og þéttbýli síðustu áratuga tekið sinn toll á umhverfi. [[Tai vatn]] sem er þriðja stærsta ferskvatnsvatn Kína, hefur undanfarin ár verið þjakað af mengun vegna iðnþróunar nærliggjandi svæða.<small><ref>{{Citation|title=Lake Tai|date=2022-07-14|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lake_Tai&oldid=1098108667|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-18}}</ref></small> Förgun efna og skólps úti í vatnið í upphafi 21. aldar hefur valdið myndun eitraðra [[Blágerlar|blágerla]] eða þörungar á yfirborði vatnsins.<small><ref>{{Citation|title=2007年太湖蓝藻污染事件|date=2022-08-02|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=2007%E5%B9%B4%E5%A4%AA%E6%B9%96%E8%93%9D%E8%97%BB%E6%B1%A1%E6%9F%93%E4%BA%8B%E4%BB%B6&oldid=73035341|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.wilsoncenter.org/publication/taihu-green-wash-or-green-clean|title=Taihu: Green Wash or Green Clean? {{!}} Wilson Center|website=www.wilsoncenter.org|language=en|access-date=2022-08-18}}</ref></small> Það hefur ógnað gæðum drykkjarvatns þeirra sem búa við vatnið. Á síðari árum hafa stjórnvöld ráðist í mjög kostnaðarsama umfangsmikla hreinsun og verndun vatnsins.<small><ref>{{Cite web|url=https://chinadialogue.net/en/pollution/4767-long-struggle-for-a-cleaner-lake-tai/|title=Long struggle for a cleaner Lake Tai|date=2012-02-14|website=China Dialogue|language=en|access-date=2022-08-18|archive-date=2022-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220818201210/https://chinadialogue.net/en/pollution/4767-long-struggle-for-a-cleaner-lake-tai/|url-status=dead}}</ref></small> Á þriðja þúsund verksmiðjum hefur nú verið lokað og reglum um umgengni við vatnið hertar til að bæta vatnsgæði og til að ná líffræðilegri endurheimt.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202110/04/WS615a375da310cdd39bc6d006.html|titill=Cleanup program ensures lake's water quality|höfundur=Cang Wei - Nanjing|útgefandi=CHINA DAILY|mánuður=19. maí|ár=2021|mánuðurskoðað=26. ágúst|árskoðað=2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.greenpeace.org/international/story/7040/biological-restoration-of-water-and-land|title=Biological Restoration of water and land|website=Greenpeace International|language=en|access-date=2022-08-18}}</ref></small> Enn er þó mikið starf óunnið í þeim efnum.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://www.canr.msu.edu/csis/uploads/files/Qin-et-al.-Science-Bulletin-2019.pdf|titill=Why Lake Taihu continues to be plagued with cyanobacterial blooms through 10 years (2007–2017) efforts|höfundur=Boqiang Qin, Hans W. Paerl, Justin D. Brookes, Jianguo Liu, Erik Jeppesen, Guangwei Zhu, Yunlin Zhang, Hai Xu, Kun Shi, Jianming Deng|útgefandi=Science Bulletin: Volume 64, Issue 6, 30 March 2019, Pages 354-356|mánuður=30. mars|ár=2019|mánuðurskoðað=16. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> ==Landafræði== [[Mynd:Binhu, Wuxi, Jiangsu, China - panoramio (235).jpg|alt=|thumb|Amharclann Wuxi Grand]] [[Mynd:Yixing, Wuxi, Jiangsu, China - panoramio (1).jpg|alt=Bambusskógur í Yixing undirborg Wuxi.|right|thumb|'''Bambusskógur í Yixing''' undirborg Wuxi.<small><ref>{{Citation|title=Yixing|date=2022-06-04|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Yixing&oldid=1091495497|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-23}}</ref></small>]] [[Mynd:長廣溪濕地.jpg|alt=Frá Chang Guangxi votlendisgarðinum í Binhu hverfi Wuxi borgar.|right|thumb|Frá '''Chang Guangxi votlendisgarðinum''' í Binhu hverfi Wuxi borgar.<small><ref>{{Citation|title=长广溪湿地公园|date=2021-10-28|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E9%95%BF%E5%B9%BF%E6%BA%AA%E6%B9%BF%E5%9C%B0%E5%85%AC%E5%9B%AD&oldid=68405406|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-23}}</ref></small>]] Wuxi-borg er staðsett í suðausturhluta [[Jiangsu]]-héraðs. Hún liggur að [[Suzhou]]-borg í austri; með [[Tai vatn|Tai vatnið]] í suðri, handan vatnsins frá Huzhou borg í [[Zhejiang]] héraði; og [[Changzhou]] borg í vestri. Sýsluborgin Yixing, ein tveggja undirborga Wuxi, er aðskilin frá borginni af Wujin hverfi Changzhou borgar, og hefur sem hólmlenda enga landtenging við Wuxi. Með nýjum tæplega 11 kílómetra göngum undir Tai-vatn sem opnuðu í árslok 2021, er Binhu hverfi nú tengd undirborginni Yixing sem hluti af Suzhou-Wuxi-Changzhou suðurhraðbrautinni.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202110/04/WS615a375da310cdd39bc6d006.html|titill=Taihu Tunnel to aid regional economy, connectivity|höfundur=Zhou Wenbo, Wuxi, Jiangsu|útgefandi=China Daily|mánuður=10. apríl|ár=2021|mánuðurskoðað=26. mars|árskoðað=2022}}</ref><ref name=":6" /></small> Heildarflatarmál Wuxi er 4.627 ferkílómetrar, þar af eru 782 ferkílómetrar fjöllótt og hæðótt land, sem eru 17% af heildarflatarmáli borgarinnar. Wuxi er dæmigerður vatnabær í suðurhluta [[Jangtse]]-fljótsins, með þéttriðið net skurða og vatnaleiða, sem og fjölmörg vötn, er mynda frárennsli, flutninganet og votlendisgarða. Vatnsyfirborðið er 1.342 ferkílómetrar, eða 29% af heildarflatarmáli borgarinnar.<small><ref name=":2">{{Citation|title=无锡市|date=2022-08-08|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E5%B8%82&oldid=73125756|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-22}}</ref></small> Í vatnskerfi borgarinnar eru 5.983 árfarvegir með heildarlengd 6.998 kílómetra, þar á meðal Peking-Hangzhou hluti [[Mikliskurður|Miklaskurðar]]. Samkvæmt varfærnu mati hafa meira en 1.000 árfarvegir í borgarlandinu verið urðaðir til vegagerðar frá árinu 1949.<small><ref>{{Citation|title=无锡市|date=2022-08-08|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E5%B8%82&oldid=73125756|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-22}}</ref></small> Jangtse óshólmasvæðið er láglent landslag sem einkennist af sléttum, yfirleitt undir 3,5 metrum yfir sjávarmáli, þar sem lægsti punktur er undir 2 metrum yfir sjávarmáli. Hluti svæðisins frá norðri til Jiangyin sýsluborgar Wuxi, var Furong vatn í fornöld sem hvarf smám saman á tíma Song- og Mingveldanna.<ref name=":2" /> Mashan svæðið í Binhu hverfi borgarinnar er hæðótt landsvæði við Tai stöðuvatnið; Í Yixing-sýsluborginni eru Yili-fjöll, sem eru lág fjöll og hæðir. Hæsti punkturinn 611,5 metrar er Huangtading fjall í suðri, næsthæsta tinds Jiangsu-héraðs.<small><ref>{{Cite web|url=https://www.wuxinews.com.cn/2022-03/25/c_664458_2.htm|title=Overview|website=www.wuxinews.com.cn|access-date=2022-08-22}}</ref></small> == Veðurfar == [[Mynd:Grand Buddha at Ling Shan, China.jpg|alt=Stór Búddastytta er við norðurströnd Tai-vatns í Binhu hverfi Wuxi. Hún er ein stærsta Búddastyttan Kína.|right|thumb|'''„Stóra Búddastyttan“''' er við norðurströnd Tai-vatns í Binhu hverfi Wuxi. Hún er ein stærsta Búddastytta Kína.<small><ref>{{Citation|title=Grand Buddha at Ling Shan|date=2022-01-19|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Grand_Buddha_at_Ling_Shan&oldid=1066676031|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-23}}</ref></small>]] Í Wuxi hefur fjögurra árstíða rakt [[Heittemprað belti|heittemprað loftslag]] undir áhrifum [[Monsún|monsúnvinda]], með heitum, rökum sumrum og svölum, skýjuðum, rökum vetrum með einstaka snjókomu. Sumur og vetur eru löng en vor og haust stutt. Að neðan má sjá veðurupplýsingar fyrir Wuxi á árunum 1981 til 2010, þar sem ársmeðalhiti um 16,2°C og meðal ársúrkoma um 1.122 mm. Almennt má segja að veðrið sé milt og rakt með fjórum mismunandi árstíðum. Borgin þykir rík af úrkomu árið um kring. Haustið er talið besta árstíðin til að heimsækja Wuxi. Þó veðrið sé breytilegt er vorið einnig góð árstíð til að heimsækja borgina í miklum blóma. Einna síst þykir að heimsækja Wuxi á hásumri þegar loftslagið er heitt og rigningasamt og hitinn getur farið yfir 30 °C.<small><ref>{{Vefheimild|url= https://www.travelchinaguide.com/climate/wuxi.htm|titill=Wuxi Weather|höfundur=Travel China Guide|útgefandi=Travel China Guide| ár=2022|mánuðurskoðað=21. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Árlegt frostlaust tímabil er um 220 dagar og sólskinsstundir í þéttbýli Wuxi eru 2019,4 klukkustundir á ári.<small><ref name=":5">{{Citation|title=无锡市|date=2022-08-08|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E5%B8%82&oldid=73125756|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-23}}</ref></small> {| class="wikitable" |+ ! colspan="14" |<big>Veðurfar í Wuxi borg á árunum 1981 til 2010</big> |- !<small>Mánuður</small> !<small>Jan.</small> !<small>Feb.</small> !<small>Mar.</small> !<small>Apr.</small> !<small>Maí</small> !<small>Jún.</small> !<small>Júl.</small> !<small>Ágú.</small> !<small>Sep.</small> !<small>Okt.</small> !<small>Nóv.</small> !<small>Des.</small> !<small>Árið</small> |- !<small>Meðalhiti (°C)</small> |<small>3,5</small> |<small>5,4</small> |<small>9,4</small> |<small>15,2</small> |<small>20,7</small> |<small>24,5</small> |<small>28,5</small> |<small>27,8</small> |<small>23,6</small> |<small>18,2</small> |<small>12,1</small> |<small>5,9</small> |<small>16,2</small> |- !<small>Meðalúrkoma (mm)</small> |<small>58,8</small> |<small>57,3</small> |<small>92,0</small> |<small>79,9</small> |<small>96,1</small> |<small>182,9</small> |<small>172,1</small> |<small>143,5</small> |<small>91,5</small> |<small>57,4</small> |<small>56,7</small> |<small>33,8</small> |<small>1.122</small> |- | colspan="14" |''<small>Heimild: Veðurstofa Kína: Wuxi borg á árunum 1981 til 2010 <ref>{{Vefheimild|url= http://data.cma.cn/data/weatherBk.html|ár=2020|mánuðurskoðað=26. ágúst|árskoðað=2022|titill=中国气象数据网 - WeatherBk Data |ritverk=data.cma.cn}}</ref></small>''<small><ref name=":5" /></small> |} ==Lýðfræði== [[Mynd:Sanliqiao_Catholic_Church.jpg|alt=Kirkja heilags Jósefs er rómversk-kaþólsk kirkja í Beitang hverfi Wuxi borgar. Upphaflega kirkjan var byggð árið 1640, á tíma Mingveldisins (1368–1644).|right|thumb|'''Kirkja heilags Jósefs''' er rómversk-kaþólsk kirkja í Beitang hverfi Wuxi borgar. Upphaflega kirkjan var byggð árið 1640, á tíma Mingveldisins (1368–1644).<small><ref>{{Citation|title=Saint Joseph's Church, Wuxi|date=2021-07-18|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saint_Joseph%27s_Church,_Wuxi&oldid=1034206984|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-23}}</ref></small>]] Wuxi borg er fjölmenn borg. Þéttbýlast er miðborgasvæðið (Lianxi, Binhu og Xinwu hverfin, auk aðliggjandi hluta Huishan og Xishan hverfa). Í útjaðrinum, í sýsluborgunum Jiangyin og Yixing, er dreifbýlið meira með þorpum og nýbyggingasvæðum. Árið 2020 þegar síðasta manntal var gert í Kína, var íbúafjöldi borgarkjarna Wuxi 3.956.985 en íbúafjöldi undir lögsögu borgarinnar var 7.462.135.<small><ref>{{Vefheimild|url=http://tj.jiangsu.gov.cn/art/2021/5/18/art_80066_9819836.html|titill=Bulletin of the Seventh National Census of Jiangsu Province (No. 2)|höfundur=Jiangsu Provincial Bureau of Statistics|útgefandi=Office of the Leading Group for the Seventh National Census of Jiangsu Province|mánuður=18. maí|ár=2021|mánuðurskoðað=21. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Mikill meirihluti íbúa eru Han-kínverjar, en önnur þjóðarbrot á borð við Hui og Miao þjóðerni eru fámennari. Frumbyggjar Wuxi tala Wuxi mállýskuna eða Suzhou mállýsku.<small><ref>{{Citation|title=Уси|date=2022-08-19|url=https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D1%81%D0%B8&oldid=124949730|work=Википедия|language=ru|access-date=2022-08-22}}</ref></small> Meirihluti þeirra sem trúaðir eru stundar [[Búddismi|búddisma]], [[Daoismi|taóisma]] og [[þjóðtrú]]. Að auki hefur borgin umtalsverð samfélög [[Múslimar|múslima]], [[Kaþólikkar|kaþólikka]] og [[Mótmælendatrú|mótmælenda]].<small><ref>{{Citation|title=无锡市|date=2022-08-08|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E5%B8%82&oldid=73125756|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-22}}</ref></small> == Stjórnsýsla == [[Mynd:Wuxi, Jiangshu2.jpg|alt=Fjölmenni kallar á mörg hús. Hér er eitt hverfið nýbyggt 2009.|right|thumb|Fjölmennið kallar á mörg hús. Hér er eitt hverfið nýbyggt 2009.]] Undir lögsögu Wuxi borgar eru fimm hverfi og tvær borgir á sýslustigi. Þessi hverfi eru Liangxi, Xishan, Huishan, Xinwu, og Binhu (vatnahverfið). Undirborgirnar eru Jiangyin borg og Yixing borg. Þessum stjórnsýslueiningum er síðan skipt niður í 73 sveitarfélög, þar af 59 bæi og 24 undirhverfi. Borgin nær yfir svæði sem er um 4.628 ferkílómetrar og borgarstjórnin hefur aðsetur í Liangxi hverfi.<small><ref>{{Citation|title=无锡市行政区划|date=2022-01-21|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E5%B8%82%E8%A1%8C%E6%94%BF%E5%8C%BA%E5%88%92&oldid=69788706|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-22}}</ref></small> Að auki hefur Wuxi komið á fót eftirfarandi efnahagssvæðum og iðngörðum. Þar á meðal eru: ''Xishan efnahags- og tækniþróunarsvæðið''; ''Wuxi Liyuan efnahagsþróunarsvæðið''; ''„Wuxi landslagsborgin“'' (þar eru á meðal: ''„Stafrænir iðnaðargarðar Wuxi“'' og ''„Ferðaþjónustugarður Wuxi við Tai vatn“''); ''Jiangyin hátæknisvæðið''; og ''„Jiangsu Jiangyin Lingang efnahagsþróunarsvæðið“''. [[Mynd:Administrative-Division-Wuxi-Jiangsu-China (Icelandic).png|thumb|600x600px|Stjórnsýsluskipting Wuxi-borgar í hverfi og undirborgir |miðja]] {| class="wikitable mw-collapsible" |- ! colspan="4" | Stjórnsýsla Wuxi |- |- ! style="text-align:left;"| <small>Undirskipting</small> ! style="text-align:left;"| <small>Kínverska</small> ! style="text-align:left;" | <small>Fólksfjöldi 2018 <ref>{{Citation|title=无锡市|date=2022-08-08|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E5%B8%82&oldid=73125756|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-22}}</ref><ref>{{Citation|title=无锡市行政区划|date=2022-01-21|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E5%B8%82%E8%A1%8C%E6%94%BF%E5%8C%BA%E5%88%92&oldid=69788706|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-22}}</ref></small> ! style="text-align:left;" | <small>Stærð </small>{{small|(km²)}} |- style="background:#d3d3d3;" | colspan="4" style="text-align:center; " | '''<small>Miðborg</small>''' |- | align=left | <small>Liangxi hverfi</small> | align=left | <small>梁溪区</small> | align=right| <small>961.500</small> | align=right| <small>72</small> |- style="background:#d3d3d3;" | colspan="4" style="text-align:center; " | '''<small>Hverfi</small>''' |- | align=left | <small>Xishan hverfi</small> | align=left | <small>锡山区</small> | align=right| <small>707.700</small> | align=right| <small>399</small> |- | align=left | <small>Huishan hverfi</small> | align=left | <small>惠山区</small> | align=right| <small>712.200</small> | align=right| <small>325</small> |- | align=left | <small>Binhu hverfi</small> | align=left | <small>滨湖区</small> | align=right| <small>716.000</small> | align=right| <small>628</small> |- | align=left | <small>Xinwu hverfi</small> | align=left | <small>吴江区</small> | align=right| <small>569.200</small> | align=right| <small>220</small> |- style="background:#d3d3d3;" | colspan="4" style="text-align:center; " |'''<small>Undirborgir</small>''' |- | align=left | <small>Jiangyin borg</small> | align=left | <small>江阴市</small> | align=right| <small>1.651.800</small> | align=right| <small>987</small> |- | align=left | <small>Yixing borg</small> | align=left | <small>宜兴市</small> | align=right| <small>1.256.100</small> | align=right| <small>1.997</small> |- style="background:#d3d3d3;" | colspan="2" style="text-align:center; " |'''<small>Alls:</small>''' | align="right" |'''<small>6.574.500</small>''' | align="right" |'''<small>4.627</small>''' |- | colspan="4" style="text-align:center; " | <small>''Óformlegar stjórnsýsludeildir:Iðngarðar og atvinnuþróunarsvæði''</small> |} ==Efnahagur og atvinnulíf== === Borg vaxtar === [[Mynd:Center 66, Wuxi, China.jpg|alt=„Center 66“ er staðsett í Chong'an viðskiptahverfi borgarinnar.|right|thumb|Byggingin '''„Center 66“''' er í Chong'an miðlægu viðskiptahverfi Wuxi.<small><ref>{{Citation|title=Center 66|date=2022-06-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Center_66&oldid=1094078612|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-23}}</ref></small>]] [[Mynd:201906_IFS_Wuxi.jpg|alt=Wuxi IFS („Fjármálatorg Wuxi“) sem opnaði 2014, er 339 metra hár, 68 hæða skýjakljúfur, í Liangxi hverfi Wuxi.|right|thumb|'''„Fjármálatorg Wuxi“''' (Wuxi IFS) sem opnaði 2014, er 339 metra hár, 68 hæða skýjakljúfur, í Liangxi hverfi Wuxi.<small><ref>{{Citation|title=Wuxi IFS|date=2022-02-21|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wuxi_IFS&oldid=1073205655|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-23}}</ref></small>]] Á kínverskan mælikvarða er Wuxi borg hagsældar. Hún er svæðisbundin viðskiptamiðstöð með öflugum fyrirtækjum í viðskiptum, ekki síst sterkum einkafyrirtækjum. Áhersla er á fjölbreytt atvinnulíf með uppbyggingu stórra iðnaðargarða sem eru helgaðir nýjum atvinnugreinum. Í matsrannsókn á samkeppnishæfni 291 borga Kína árið 2021 var Wuxi talin meðal þeirra 10 efstu.<small><ref>{{Cite web|url=https://global.chinadaily.com.cn/a/202111/03/WS61824e0ea310cdd39bc731d0.html|title=Shanghai tops city competitiveness rankings|last=刘明|website=global.chinadaily.com.cn|access-date=2022-08-25}}</ref></small> Sterk vísbending um efnahagslega velferð er landsframleiðsla á mann. Þar var Wuxi borg árið 2021 efst allra stórra og meðalstórra kínverskra borga. Efnahagur borgarinnar blómstrar með fjölbreyttu atvinnulífi og alþjóðlegum fjárfestingum. Meiri hagsæld þýðir komu erlendra verslunar- og smásölufyrirtækja, á borð við IKEA, Bailian, Apple, svo nokkuð sé nefnt. Þessi þróun hefur einnig breytt ásýnd Wuxi með æ fleiri skýjakljúfum. Þannig opnuðu þrír slíkir árið 2014: Wuxi IFS (339 metrar), Wuxi Suning Plaza 1 (328 metrar) og Wuxi Maoye City - Marriott Hotel (304 metrar).<small><ref>{{Citation|title=Wuxi|date=2022-08-08|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wuxi&oldid=1103178618|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-23}}</ref><ref>{{Citation|title=Center 66|date=2022-06-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Center_66&oldid=1094078612|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-23}}</ref><ref>{{Citation|title=无锡茂业城-万豪国际酒店|date=2021-12-19|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E8%8C%82%E4%B8%9A%E5%9F%8E-%E4%B8%87%E8%B1%AA%E5%9B%BD%E9%99%85%E9%85%92%E5%BA%97&oldid=69163185|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-23}}</ref></small> === Hefðbundin framleiðsla === Auk hefðbundinna viðskipta með hrísgrjón og bómullar- og silkiframleiðslu voru aðrar mikilvægar atvinnugreinar borgarinnar framan af hveitimölun, hrísgrjóna- og olíuvinnsla. Frá fimmta áratug síðustu aldar hefur iðnþróun verið hröð. Textíl- og matvælaiðnaðurinn hefur stækkað og færður til nútímahorfs. Borgin er orðin svæðisbundin miðstöð verkfræðiiðnaðar, sérstaklega fyrir vélasmíði auk framleiðslu rafbúnaðar, framleiðslu reiðhjóla- og hemla; kapla og textílvéla af ýmsum toga. Í seinni tíð hefur framleiðsla lyfja og ýmissa efna orðið æ mikilvægari.<small><ref name=":0" /></small> === Ferðaþjónusta === [[Mynd:Wuxi, Jiangsu - China (13619808523).jpg|alt=Vatnaborgin Wuxi er mikil ferðamannaborg.|right|thumb|'''Vatnaborgin Wuxi''' er mikil ferðamannaborg.]] Ferðaþjónusta í borginni er sífellt mikilvægari. Umhverfi Wuxi inniheldur marga þekkta og vel varðveitta staði,borgargarða og sögulega staði. Tai-vatn er eitt helsta aðdráttarafl ferðaþjónustu borgarinnar. Alþjóðlegar hótelkeðjur hafa keppst við að reisa glæsihótel til að anna aukinni eftirspurn: Marriott, Kempinski, Radisson Blu, Sheraton, o.s.frv. === Nýjar atvinnugreinar === Sterk áhersla er hjá borgaryfirvöldum að gera atvinnulífið enn fjölbreyttara með meiri þátttöku alþjóðlegra fyrirtækja.<small><ref>{{Cite web|url=https://www.wuxinews.com.cn/companies.html|title=Companies|website=www.wuxinews.com.cn|access-date=2022-08-23}}</ref></small> Áherslan er á ýmiskonar líftækni, öreindatækni, upplýsingatækni og gagnavinnslu, flug- og samgöngutækni, grænar raforkulausnir á borð við efnarafala fyrir vetnisframleiðslu, sem og iðnhönnun og aðrar skapandi greinar.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://en.wuxi.gov.cn/2021-03/03/c_598030.htm|titill=Wuxi district looks to develop modern industries|höfundur=2022 China Daily|útgefandi=The Information Office of Wuxi Municipal People's Government|mánuður=3. mars|ár=2022|mánuðurskoðað=21. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small><small><ref>{{Vefheimild|url=https://en.wuxi.gov.cn/2022-06/23/c_773067.htm|titill=Wuxi's aerospace industry gets boost|höfundur=2022 China Daily|útgefandi=The Information Office of Wuxi Municipal People's Government|mánuður=23. júní|ár=2022|mánuðurskoðað=21. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Til að ýta undir stafræna umbreytingu hefur borgin hvatt til framþróunar iðnaðar byggðum á „Interneti hlutanna“ (IoT), ekki síst á sviði heilbrigðistækni.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://en.wuxi.gov.cn/2021-09/30/c_665650.htm|titill=IoT industry fuels Wuxi's digital transformation|höfundur=By Liu Tianyang (wuxinews.com.cn) 2022 China Daily|útgefandi=The Information Office of Wuxi Municipal People's Government|mánuður=30. september|ár=2021|mánuðurskoðað=21. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Sama gildir um stafræna tækni í margskonar iðnframleiðslu.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://en.wuxi.gov.cn/2022-05/11/c_750367.htm|titill=Wuxi boasts thriving industries|höfundur=2022 China Daily (wuxinews.com.cn)|útgefandi=The Information Office of Wuxi Municipal People's Government|mánuður=11. maí|ár=2022|mánuðurskoðað=21. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Vöxtur á þessu sviði hefur verið gríðarlegur í borginni á undanförnum árum.<small><ref name=":0">{{Vefheimild|url=http://english.www.gov.cn/news/topnews/202201/11/content_WS61dcd5d7c6d09c94e48a36cf.html|titill=Jiangsu cities see record industrial growth|höfundur=Shi Jing - China Daily|útgefandi=The State Council of the People's Republic of China|mánuður=11. janúar|ár=2022|mánuðurskoðað=26. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Borgin þykir fremst allra kínverskra borga á héraðsstigi hvað varðar þróun stafræns hagkerfis.<small><ref name=":0" /></small> === Atvinnuþróunarsvæði === [[Mynd:Ipark5.jpg|alt=Í „Nýhverfi Wuxi“ er „Þjóðarhugbúnaðargarðurinn“ sem er iðngarður og nýsköpunarsetur fyrir upplýsingatækni.|right|thumb|Í „Nýhverfi Wuxi“ (Xinwu hverfi) er '''„Þjóðarhugbúnaðargarðurinn“''' sem er iðngarður og nýsköpunarsetur fyrir upplýsingatækni.<small><ref>{{Cite web|url=https://www.wndonline.cn/2019-07/30/c_482921.htm|title=Wuxi (National) Software Park|website=www.wndonline.cn|access-date=2022-08-23}}</ref></small>]] Til að styðja við þessa framþróun hafa nýjar atvinnugreinar verið vistaðar í sérstökum iðngörðum og fríverslunarsvæðum sem bjóða upp á klasastarfssemi ásamt nýsköpunar- og frumkvöðlasetur í viðkomandi atvinnugrein. Alls eru sex slíkir iðngarðar og atvinnuþróunarsvæði í borginni.<small><ref>{{Cite web|url=https://www.wuxinews.com.cn/developmentzones.html|title=Development Zones|website=www.wuxinews.com.cn|access-date=2022-08-23}}</ref></small><small><ref>{{Citation|title=无锡市|date=2022-08-08|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E5%B8%82&oldid=73125756|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-23}}</ref></small> Árið 1992 var stofnað svokallað „Nýhverfi Wuxi“ (WND) nú nefnt Xinwu hverfi, sem nær yfir svæði sem er 220 ferkílómetrar.<small><ref>{{Citation|title=Xinwu District, Wuxi|date=2022-04-17|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Xinwu_District,_Wuxi&oldid=1083254871|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-23}}</ref></small> Þar er ''Wuxi hátæknþróunarsvæðið'', ''Flugiðnaðargarður Wuxi'', og ''„Þjóðarhugbúnaðargarðurinn“'', svo nokkuð sé nefnt.<small><ref>{{Citation|title=无锡市|date=2022-08-08|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E5%B8%82&oldid=73125756|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-23}}</ref></small> Sem dæmi þá eru þar um 1.000 hugbúnaðar- og útvistunarfyrirtæk á sviði upplýsingatækni, þar á meðal nokkur af stærstu fyrirtækjum heims, eins og Microsoft, Intel, Oracle, IBM, NTT data, Fujitsu, Pactera, ChinaSoft International og Unissoft.<small><ref>{{Citation|title=Xinwu District, Wuxi|date=2022-04-17|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Xinwu_District,_Wuxi&oldid=1083254871|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-23}}</ref></small> Á Jiangyin hátæknisvæðinu sem stofnað var árið 1992, eru leiðandi atvinnugreinar á borð við framleiðslu nýrra málmefniþa, háþróaðs samskiptabúnaðar, og líftæknilyfja. Önnur dæmi um iðngarða eða sérstök atvinnuvaxtarsvæði eru: ''Xishan efnahags- og tækniþróunarsvæðið''; ''Wuxi Liyuan efnahagsþróunarsvæðið''; ''„Wuxi landslagsborgin“'' (þar sem eru meðal annars: „Stafrænir iðnaðargarðar Wuxi“ og „Ferðaþjónustugarður Wuxi við Tai vatn“); og ''„Jiangsu Jiangyin Lingang efnahagsþróunarsvæðið“''. ==Samgöngur== [[Mynd:Jiangyin Yangtze River bridge-2.jpeg|alt=Jiangyin Jangtse brúin er 1.385 metra hengibrú yfir Jangtse fljót í Wuxi borg. Hún tengir sýsluborgina Jiangyin sunnan árinnar við Jingjiang undirborg Taizhou, í norðri. Um brúna liggur G2 Peking-Sjanghæ hraðbrautin.|right|thumb|'''Jiangyin Jangtse hengibrúin''' er 1.385 metra löng yfir Jangtse fljót í Wuxi borg. Um brúna liggur '''G2 Peking-Sjanghæ hraðbrautin'''.<small><ref>{{Citation|title=Jiangyin Yangtze River Bridge|date=2022-08-14|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jiangyin_Yangtze_River_Bridge&oldid=1104313456|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-23}}</ref></small>]] [[Mynd:Wuxi Railway Station 01.jpg|alt=Aðallestarstöð Wuxi er umfangsmikil flutningamiðstöð sem samþættir háhraðalestir, neðanjarðarlestir og strætisvagna.|right|thumb|'''Aðallestarstöð Wuxi''' er umfangsmikil flutningamiðstöð sem samþættir [[Háhraðalest|háhraðalestir]], [[Neðanjarðarlest|neðanjarðarlestir]] og [[Strætisvagn|strætisvagna]].<small><ref>{{Citation|title=无锡中央车站|date=2021-12-23|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E4%B8%AD%E5%A4%AE%E8%BD%A6%E7%AB%99&oldid=69236737|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-24}}</ref></small>]] [[Mynd:201812_CR400BF-3042_at_Wuxi_Station.jpg|alt=Sjanghæ-Nanjing háhraðalestin fer á 300 km/klst. milli borganna með viðkomu í Wixi.|right|thumb|'''Sjanghæ-Nanjing háhraðalestin''' fer á 300 km/klst. milli borganna með viðkomu í Wuxi.]] [[Mynd:Wuxi Metro Line 1 train.jpg|alt=Lestarlína eitt í nýlegu borgarlestarkerfi Wuxi. Til viðbótar við núverandi fjórar lestarlínur eru áform um mun fleiri.|right|thumb|'''„Lestarlína eitt“''' í nýlegu borgarlestarkerfi Wuxi. Til viðbótar við núverandi fjórar lestarlínur eru áform um mun fleiri.]] [[Mynd:Wuxi Metro Network.png|alt=Núverandi leiðarkerfi borgarlesta Wuxi.|thumb|'''Leiðarkerfi borgarlesta''' Wuxi.]] [[Mynd:无锡机场-nosign.jpg|alt=Sunan Shuofang alþjóðaflugvöllurinn í Xinwu hverfi Wuxi. Um hann fóru 8 milljónir farþega 2019.|right|thumb|'''Sunan Shuofang alþjóðaflugvöllur''' í Xinwu hverfi Wuxi. Um hann fóru 8 milljónir farþega 2019.<small><ref>{{Citation|title=沪宁高速动车组列车|date=2021-11-30|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%B2%AA%E5%AE%81%E9%AB%98%E9%80%9F%E5%8A%A8%E8%BD%A6%E7%BB%84%E5%88%97%E8%BD%A6&oldid=68896224|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-24}}</ref></small>]] [[Mynd:2014 无锡 从红星桥上向北看开源大桥向西看梁韵大桥.jpg|alt=Skip og bátar á Jangtse- fljóti. |right|thumb|'''Jangtse-fljót''' er mikilvæg samgönguæð skipa og báta í Wuxi.]] Sem samgöngumiðstöð er Wuxi vel staðsett. Frá fornu hefur þjóðbraut milli Sjanghæ -Nanjing legið um borgina. Í aldir hafa farþegar og vörur farið um vatnaleiðir Peking-Hangzhou hluta Miklaskurðar í borgarlandinu. Síðar voru ýmsir þjóðvegir byggðir, sem stuðluðu enn frekar að flutningum. Í þéttbýli gömlu vatnaborgarinnar var fyllt upp í skurði og árfarvegi til vegagerðar, sem útskýrir ýmsa krókótta vegi nútímans. Í dag liggja margar hraðbrautir, þjóðvegir og háhraðalestir um Wuxi. Samgöngukerfið byggir á aðgengi að alþjóðaflugvöllum, höfnum og neðanjarðarlestum. Sú undirstaða gerir Wuxi að velmegandi svæðisbundinni borg. ===Vegakerfið=== Alls liggja 9 þjóðar- og héraðshraðbrautir í gegnum Wuxi. Meðal þeirra eru: # G2 Peking-Sjanghæ þjóðarhraðbrautin;<small><ref>{{Citation|title=G2 Beijing–Shanghai Expressway|date=2022-07-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=G2_Beijing%E2%80%93Shanghai_Expressway&oldid=1098509046|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-24}}</ref></small> #G42 Sjanghæ-Nanjing þjóðarhraðbrautin;<small><ref>{{Citation|title=G42 Shanghai–Chengdu Expressway|date=2022-07-29|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=G42_Shanghai%E2%80%93Chengdu_Expressway&oldid=1101115993|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-24}}</ref></small> sem opnaði árið 1996 og tengir Wuxi við borgirnar Sjanghæ, Suzhou, Changzhou, Zhenjiang og aðrar borgir Jiangsu héraðs; og #G42 Changshu-Hefei þjóðarhraðbrautin;<small><ref>{{Citation|title=常合高速公路|date=2022-08-20|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%B8%B8%E5%90%88%E9%AB%98%E9%80%9F%E5%85%AC%E8%B7%AF&oldid=73286090|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-24}}</ref></small> Meðal þjóðvega er #312 þjóðbrautin sem tengir Sjanghæ við mið- og norðvestur Kína;<small><ref>{{Citation|title=China National Highway 312|date=2022-04-22|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=China_National_Highway_312&oldid=1084023387|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-24}}</ref></small> og #104 þjóðbrautin sem liggur alla leið frá Peking suður til Fuzhou.<small><ref>{{Citation|title=China National Highway 104|date=2021-04-08|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=China_National_Highway_104&oldid=1016627133|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-24}}</ref></small> Nýjasta risaframkvæmdin á sviði vegasamgangna er gerð lengstu neðansjávarganga Kína (10,79 kílómetrar) undir [[Tai vatn|Tai-vatn]] sem hluti af Suzhou-Wuxi-Changzhou suðurhraðbrautinni. Göngin opnuðu í árslok 2021.<small><ref name=":6">{{Vefheimild|url=https://global.chinadaily.com.cn/a/202201/06/WS61d64312a310cdd39bc7f625.html|titill=Major tunnel in Jiangsu opens to traffic|höfundur=Ma Chenguang & Zhuang Qiange|útgefandi=China Daily - China Daily Information Co (CDIC)|mánuður=6. janúar|ár=2022|mánuðurskoðað=26. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Að auki eru ýmsar aðrar þjóðarhraðbrautir, þjóðbrautir, héraðshraðbrautir og vegir. ===Járnbrautir=== Wuxi-svæðið er vel tengt með [[Járnbraut|járnbrautum]]. Meðal þeirra eru: Sjanghæ–Nanjing háhraðalestin tengir Wuxi við Nanjing, Sjanghæ og Suzhou;<small><ref>{{Citation|title=Beijing–Shanghai railway|date=2022-02-01|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Beijing%E2%80%93Shanghai_railway&oldid=1069184183|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-24}}</ref></small> Peking–Sjanghæ háhraðalestin stoppar einnig í borginni;<small><ref>{{Citation|title=Beijing–Shanghai high-speed railway|date=2022-08-22|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Beijing%E2%80%93Shanghai_high-speed_railway&oldid=1105890381|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-24}}</ref></small> Nanjing-Hangzhou háhraðalestin fyrir farþega;<small><ref>{{Citation|title=Nanjing–Hangzhou high-speed railway|date=2022-08-22|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nanjing%E2%80%93Hangzhou_high-speed_railway&oldid=1105890607|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-24}}</ref></small> og Xinyi–Changxing-lestin um borgina.<small><ref>{{Citation|title=Xinyi–Changxing railway|date=2022-07-17|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Xinyi%E2%80%93Changxing_railway&oldid=1098760106|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-24}}</ref></small> ===Borgarlestir=== Wuxi Metro er borgarlestakerfi sem þjónar Wuxi City, Jiangsu héraði, Kína. Fyrsta lína hennar, Wuxi Metro Line 1, var formlega opnuð til notkunar 1. júlí 2014, sem gerir Wuxi að 22. höfuðborgarsvæðinu á meginlandi Kína. Það er þriðja borgin í Jiangsu héraði sem opnar járnbrautarflutninga. Frá og með janúar 2024 eru 5 rekstrarlínur í Wuxi Metro, nefnilega Wuxi Metro Line 1, Wuxi Metro Line 2, Wuxi Metro Line 3 Phase I, Wuxi Metro Line 4 Phase I, Wuxi Metro Line S1, Þetta eru allar neðanjarðarlestarlínur með akstursakstur 145 kílómetrar og alls 97 stöðvar. Frá og með janúar 2024 eru 4 línur í byggingu í Wuxi Metro, nefnilega Wuxi Metro Line 4 Phase II, Wuxi Metro Line 5 Phase I, Wuxi Metro Line 6 Phase I, og Wuxi Metro Line S2, með heildarlengd um það bil 120 kílómetra. Þann 21. janúar 2024 náði daglegt farþegaflæði Wuxi neðanjarðarlestarkerfisins methámarki og náði 1,3 milljónum farþega. ===Strætisvagnar=== Innan Wuxi byggja almenningssamgöngur á strætisvögnum, neðanjarðarlestum, leigubílum og almenningshjólum. Meginstrætisvagnastöð borgarinnar er við aðallestarstöð Wuxi. Þar tengjast strætisvagnar, neðanjarðarlestir og háhraðalestir á einum stað. Í borginni þjóna meira en 3.000 rútur yfir 200 strætisvagnalínum. Fargjaldið er tveir júan fyrir ferð með loftkælingu og einn júan fyrir sæti án loftkælingar.<small><ref>{{Citation|title=无锡市|date=2022-08-08|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E5%B8%82&oldid=73125756|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-24}}</ref></small> ===Vatnaflutningar === Vöru- og fólksflutningar á skipgengum vatnaleiðum í Wuxi hafa staðið í aldir á Peking-Hangzhou hluta [[Mikliskurður|Miklaskurðar]], um Wushen skurðinn og á Tai vatni. Árið 2013 var áætlað að vatnaleiðir borgarinnar séu alls 1.578 kílómetrar. Siglt er allar árstíðir. Wuxi höfnin er hafnarsamlag tveggja hafna fyrir vöruflutninga og farþegaferjur: Jiangyin-höfn, sem er fjórða stærsta á Jangtse-fjóti, um 38 kílómetra frá miðborginni; og Innri höfn Wuxi sem nær til Huishan og Xishan hafnarsvæðanna.<small><ref>{{Citation|title=无锡市|date=2022-08-08|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%97%A0%E9%94%A1%E5%B8%82&oldid=73125756|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-24}}</ref></small> ===Alþjóðaflugvöllur=== Aðalflughöfn Wuxi er Sunan Shuofang alþjóðaflugvöllurinn, sem opnaði sem innanlandsflugvöllur árið 2004 og sem alþjóðaflugvöllur árið 2009. Hann er sameiginlegur flugvöllur nágrannaborganna Wuxi og [[Suzhou]]. Flugvöllurinn er staðsettur í Xinwu hverfi Wuxi, um 14 kílómetra frá miðborginni og um 20 kílómetra frá miðborg Suzhou.<small><ref>{{Citation|title=Sunan Shuofang International Airport|date=2022-08-18|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sunan_Shuofang_International_Airport&oldid=1105089148|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-24}}</ref></small> Í tveimur farþegamiðstöðvum er boðið upp á beint flug til [[Peking]], [[Guangzhou]], [[Shenzhen]], [[Chengdu]], [[Chongqing]], [[Kunming]], Lijiang, [[Hong Kong]], [[Makaó]], [[Taípei]], [[Bangkok]], [[Osaka]], [[Tókýó]] og [[Singapúr]], svo nokkuð sé nefnt. Þann 14. desember 2024 fór árleg farþegaflutningur Shuofang flugvallar yfir 10 milljónir í fyrsta skipti og varð annar flugvöllurinn í Jiangsu héraði með árlega farþegaflutninga upp á meira en 10 milljónir Wuxi Shuofang flugvöllur ætlar einnig að byggja nýja aðra flugbraut og lengja fyrstu flugbrautina, nýja T3 flugstöðina, alhliða samgöngumiðstöð og annað innihald hefur verið samþykkt af Flugmálastjórn Kína.<ref>{{Cite web|url=https://wxrb.com/doc/2024/12/16/379985.shtml|title=跻身“千万级”，无锡硕放机场振翅再“高飞”！|website=www.wxrb.com|access-date=2024-12-21|archive-date=2025-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20250614145839/https://wxrb.com/doc/2024/12/16/379985.shtml|url-status=dead}}</ref> Auk Sunan Shuofang vallarins er Wuxi borg vel tengd öðrum flughöfnum. Risavaxnir flugvellir nágrannaborga bjóða upp á millilandaflug um víða veröld. Wuxi er þannig í 120 kílómetra fjarlægð frá [[Sjanghæ Hongqiao alþjóðaflugvöllurinn|Sjanghæ Hongqiao alþjóðaflugvellinum]], 180 kílómetra frá [[Sjanghæ Pudong alþjóðaflugvöllurinn|Sjanghæ Pudong alþjóðaflugvellinum]] og 180 kílómetra frá Nanjing Lukou alþjóðaflugvellinum, sem allir eru tengdir með [[Hraðbraut|hraðbrautum]] og [[Háhraðalest|háhraðalestum]].<small><ref>{{Cite web|url=http://www.cfguide.cn/Wuxi/article/art178.htm|title=Wuxi Overview|website=www.cfguide.cn|access-date=2022-08-24|archive-date=2023-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20231202070157/http://www.cfguide.cn/Wuxi/article/art178.htm|url-status=dead}}</ref></small> == Tengt efni == [[Mynd:SjkvR3J2MnpSQlgxbkswTXo4ajgzQnErS0VyK2lDK1ZnUzhxYSt3MFN1R1F4.jpg|alt=Wuxi-óperan, aldargamalt óperuform Xiju, er enn vinsæl. Þar leika karlar bæði kyn í dreifbýlissögum siðferðisátaka og gráðugra húsráðenda. Reynt er að höfða til yngri kynslóða.|thumb|'''Wuxi-óperan''', aldargamalt óperuform Xiju, er enn vinsæl. Þar leika karlar bæði kyn í dreifbýlissögum siðferðisátaka og gráðugra húsráðenda.<small><ref>{{Vefheimild|url=http://www.wuxinews.com.cn/2018-04/20/content_36065274.htm|titill=Wuxi Opera|höfundur=2022 China Daily (chinadaily.com.cn).|útgefandi=The Information Office of Wuxi Municipal People's Government.|ár=2018|mánuðurskoðað=22. ágúst|árskoðað=2022}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.wuxinews.com.cn/2022-07/21/c_792218.htm|titill=Century-old Xiju Opera still shines|höfundur=2022 China Daily (gowuxi.com)|útgefandi=The Information Office of Wuxi Municipal People's Government|mánuður=21. júlí|ár=2022|mánuðurskoðað=22. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small>]] * [http://en.wuxi.gov.cn/ '''Vefur borgarstjórnar Wuxi'''] Yfirgripsmiklar upplýsingar á ensku og kínversku um borgina, sögu, skipulag, áhugaverða ferðamannastaði, samgöngur, fréttir, o.fl. * Vefsíða Wikitravel [https://wikitravel.org/en/Wuxi '''Wuxi'''] Almennar upplýsingar um borgina, áhugaverða ferðamannastaði, samgöngur o.fl. * Vefsíða [https://www.travelchinaguide.com/cityguides/jiangsu/wuxi/ Travel China Guide: '''Wuxi'''] Knappar upplýsingar um borgina, áhugaverða ferðamannastaði, samgöngur o.fl. * Héraðið [[Jiangsu]] í austurhluta [[Kína]]. * [[Borgir Kína eftir fólksfjölda]] == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál=en|titill=Wuxi|mánuðurskoðað=20. ágúst|árskoðað=2022}} * {{Vefheimild|url=https://www.britannica.com/place/Wuxi|titill=Britannica: Wuxi|útgefandi=The Editors of Encyclopaedia|mánuður=10. apríl|ár=2013|mánuðurskoðað=20. ágúst|árskoðað=2022|Britannica}} == Tilvísanir == {{Reflist|3}} [[Flokkur:Borgir í Kína]] opxtcktb14e8jag2ooje82qg9h9fzp5 0 171264 1979982 1904187 2026-09-23T15:09:23Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1979982 wikitext text/x-wiki '''Matthías Örn Friðriksson''' er íslenskur [[Pílukast|pílukastari]]. Hann er þrefaldur [[Íslandsmeistari]] í pílukasti þar sem hann vann Íslandsmótið þrjú ár í röð, frá 2020 til 2022.<ref>ipsdart. (9. mars 2020). [https://dart.is/islandsmot-501-urslit-3/ Íslandsmót 501 - Úrslit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221218063516/https://dart.is/islandsmot-501-urslit-3/ |date=2022-12-18 }}. ''Íslenska pílusambandið''.</ref><ref>ipsdart. (3. maí 2021). [https://dart.is/islandsmotid-i-pilukasti-urslit/ Íslandsmótið í pílukasti - Úrslit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221218011915/https://dart.is/islandsmotid-i-pilukasti-urslit/ |date=2022-12-18 }}. ''Íslenska pílusambandið''.</ref><ref>ipsdart. (16. maí 2022). [https://dart.is/islandsmotid-i-pilukasti-2022-urslit/ Íslandsmótið í pílukasti 2022] {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. ''Íslenska pílusambandið''.</ref> Hann er eini Íslendingurinn sem hefur spilað á stórmóti Professional Darts Corporation (PDC). Árið 2022 tók Matthías þátt í {{ill|Norræna pílukastsmótið|en|2022_Nordic_Darts_Masters|lt=Norrræna pílukastsmótinu}} og mætti þáverandi heimsmeistara {{ill|Peter Wright|en|Peter Wright (darts player)}}. Matthías fæddist í [[Dalvík]] þann [[9. september]] [[1986]] og ólst upp þar. Hann hóf að kasta pílu þegar hann flutti til [[Grindavík|Grindavíkur]] árið [[2011]]. == Heimildir == {{reflist}} {{stubbur|íþrótt}} [[Flokkur:Íslenskir pílukastarar]] r4fwyocnacc6c1t0c3o2djsh8n01z7z 0 171362 1980099 1789224 2026-09-24T04:31:31Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980099 wikitext text/x-wiki [[File:Spoljašnost Bajrakli džamije 02.JPG|thumb|300px|Bajrakli moskan í Belgrad]] Serbía er kristið land með meirihluta, þar sem íslam er minnihlutatrú sem er um það bil 3% allra íbúa. Íslam breiddist út til Serbíu á þremur öldum Ottomanstjórnarinnar. Múslimar í Serbíu eru flestir Bosníakar, Albanar og verulegur hluti múslimskra rómamanna auk meðlima smærri hópa, eins og þjóðernismúslimar, Gorani og Serbar (Čitaci).<ref>{{cite web | url=https://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=13426 | title=Čitaci &#124; Hrvatska enciklopedija | access-date=2022-12-26 | archive-date=2020-05-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200523152732/https://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=13426 | url-status=dead }}</ref> Samkvæmt manntalinu 2011 voru 228.658 múslimar í Serbíu (3% af heildaríbúafjölda. Sumir Bosníakar frá Sandžak-héraði sniðganga manntalið, þar sem Muamer Zukorlić, einn af leiðtogum Réttlætis- og sáttaflokksins, hvatti fylgjendur sína til að ekki Að taka þátt í manntalinu. Þar að auki sniðgengu íbúar Preševo, Bujanovac og Medveđa sveitarfélögin að mestu leyti manntalið. Þannig er líklegt að raunverulegur fjöldi múslima í Serbíu sé að minnsta kosti um 50.000 fleiri. Stærsti styrkur múslima í Serbíu var að finna í sveitarfélögunum Novi Pazar, Tutin og Sjenica í Sandžak-héraði og í sveitarfélögunum Preševo og Bujanovac í Preševo-dalnum.<ref>{{cite web|url=http://www.rastko.rs/istorija/srbi-balkan/sradovanovic-demography.html|title=[Projekat Rastko] Svetlana Radovanovic - Demographic Growth and Ethnodemographic Changes in the Republic of Serbia|website=www.rastko.rs}}</ref> == Tengt efni == * [[Íslam]] * [[Íslam í Evrópu]] * [[Íslam á Íslandi]] * [[Evrabía]] ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Íslam í Evrópu]] cjszwj48r0sn1py0gl7cw3n8j3zhdij 0 172373 1980038 1798329 2026-09-23T19:41:44Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980038 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Lonicera ×pseudochrysantha kz02.jpg | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Stúfubálkur]] (''Dipsacales'') | familia = [[Geitblaðsætt]] (''Caprifoliaceae'') | genus = ''[[Lonicera]]'' | species = '''''L. x pseudochrysantha''''' | binomial = ''Lonicera x pseudochrysantha'' | binomial_authority = A.Braun ex [[Alfred Rehder|Rehder]] | synonyms = | synonyms_ref = }} '''Reglutoppur''' ([[fræðiheiti]] ''Lonicera x pseudochrysantha'') er blendingur af [[geitblaðsætt]] á milli tegundanna [[Sóltoppur|sóltopps]] (Lonicera × chrysantha) og [[Dúntoppur|dúntopps]] (L. xylosteum).<ref name="POWO">{{cite web |title= Lonicera × pseudochrysantha A.Braun ex Rehder {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url= https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:3004216-4 |website= Plants of the World Online |access-date= 2023-02-04 |language= en |archive-date= 2023-02-07 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230207203242/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:3004216-4 |url-status= dead}}</ref> Hann hefur lítið eitt verið reyndur á Íslandi.<ref>[http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=5541&fl=2 Reglutoppur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207203245/http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=5541&fl=2 |date=2023-02-07 }} - (Lystigarður Akureyrar)</ref> == Heimild == {{reflist}} {{commonscat|Lonicera × pseudochrysantha|reglutopp}} {{Wikilífverur|Lonicera ×pseudochrysantha|reglutopp}} {{stubbur|plöntur}} [[Flokkur:Geitblaðsætt]] d9thjl0vk3kd8h5mce30wb4sxpvqgz9 0 173409 1980036 1824272 2026-09-23T19:33:06Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980036 wikitext text/x-wiki {{kvikmynd | nafn = Rare Exports: A Christmas Tale | plagat = | upprunalegt heiti= | caption = | leikstjóri = [[Jalmari Helander]] | handritshöfundur = Jalmari Helander | leikarar = {{Plainlist| * [[Onni Tommila]] * Jorma Tommila * [[Per Christian Ellefsen]] * [[Tommi Korpela]] * Rauno Juvonen * Ilmari Järvenpää * Peeter Jakobi * Jonathan Hutchings * Risto Salmi}} | tónlist = {{Plainlist| * Juri Seppä * Miska Seppä }} | framleiðandi = Petri Jokiranta | dreifingaraðili = {{Plainlist| * FS Film Oy (Finnland) * Scanbox Entertainment (Noregur) * Chrysalis Films (Frakkland) }} | klipping = Kimmo Taavila | kvikmyndataka = Mika Orasmaa | land = [[Finnland]]<br>[[Noregur]] | útgáfudagur = {{flagicon|Bandaríkin}} 24. september 2010 ''Austin Fantastic Fest''<br />{{flagicon|Finnland}} 3. desember 2010 | sýningartími = 82 mínútur<!--Theatrical runtime: 82:38--><ref>{{cite web|title=''RARE EXPORTS'' (15)|url=https://www.bbfc.co.uk/releases/rare-exports-2010|work=[[British Board of Film Classification]]|date=2010-10-27|access-date=2012-12-12|archive-date=2016-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107184812/http://www.bbfc.co.uk/releases/rare-exports-2010|url-status=dead}}</ref> | aldurstakmark = | tungumál = [[Finnska]], [[enska]] | ráðstöfunarfé = 1.803.000 evrur<ref>[[Finnish Film Foundation]], [http://ses.fi/fileadmin/dokumentit/Elokuvavuosi_2009.pdf Facts & Figures 2009 (Finnish)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141027221051/http://ses.fi/fileadmin/dokumentit/Elokuvavuosi_2009.pdf |date=2014-10-27 }}, p. 6. Retrieved 22 July 2011</ref> | framhald af = | framhald = | verðlaun = | imdb_id = }} '''''Rare Exports: A Christmas Tale''''' er kvikmynd frá 2010 um fólk sem á heima í nágrenni fjallsins [[Korvatunturi]] sem uppgötvar leyndarmálið um jólasveininn. Myndin er byggð á stuttmynd frá 2003: ''Rare Exports Inc.'' og framhaldi hennar ''Rare Exports: The Official Safety Instructions'' (2005) eftir Jalmari Helander og Juuso Helander, en báðar fjalla um fyrirtæki sem veiðir villta jólasveina og þjálfar til útflutnings um heiminn. Myndin hefur fengið 6,6 í einkunn á [[Internet Movie Database|IMDb]]<ref>{{Citation|last=Helander|first=Jalmari|title=Rare Exports|date=2010-12-03|url=https://www.imdb.com/title/tt1401143/|publisher=Cinet, Pomor Film, Love Streams Productions|access-date=2023-03-25}}</ref> og 89 á Rotten tomatoes.<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/rare_exports|title=Rare Exports: A Christmas Tale - Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|language=en|access-date=2023-03-25}}</ref> Hin virta leikkona [[Cate Blanchett]] hefur nefnt myndina sem eina af uppáhaldsmyndum sínum. ==Leikarar== * [[Onni Tommila]] sem Pietari Kontio * Jorma Tommila sem Rauno Kontio * [[Tommi Korpela]] sem Aimo * Rauno Juvonen sem Piiparinen * [[Per Christian Ellefsen]] sem Riley * Ilmari Järvenpää sem Juuso * Peeter Jakobi sem álfur Pietari * Jonathan Hutchings sem Brian Greene * Risto Salmi sem lögreglustjóri == Heimildir == {{reflist}} [[Flokkur:Finnskar kvikmyndir]] [[Flokkur:Hryllingsmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 2010]] a3ueyyhy8wozmrhdlcigbgwinwnh1dn 0 174120 1980074 1923619 2026-09-23T23:33:36Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980074 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Stepan Bandera | nafn_á_frum = {{nobold| Степа́н Банде́ра}} | mynd = Stepan Bandera photo.jpg | fæðingardagur = [[1. janúar]] [[1909]] | fæðingarstaður = [[Staryj Úhrynív]], [[Galisía (Austur-Evrópa)|Galisíu]], [[Austurríki-Ungverjaland]]i (nú [[Úkraína|Úkraínu]]) | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|1959|10|15|1909|1|1}} | dauðastaður = [[München]], [[Vestur-Þýskaland]]i | maki = Jaroslava Bandera | þjóðerni = [[Úkraína|Úkraínskur]] | börn = 3 | háskóli = [[Fjöltækniháskólinn í Lvív]] | stjórnmálaflokkur = [[Samtök úkraínskra þjóðernissinna]] (OÚN) | undirskrift = Stepan Bandera sign.svg }} '''Stepan Andríjovytsj Bandera''' ([[úkraínska]]: Степа́н Андрі́йович Банде́ра; 1. janúar 1909 – 15. október 1959) var [[Úkraína|úkraínskur]] [[Fasismi|fasískur]] stjórnmálamaður<ref>{{Vefheimild | útgefandi=The New York Review of Books | url=http://www.nybooks.com/blogs/nyrblog/2010/feb/24/a-fascist-hero-in-democratic-kiev/ | titill=A Fascist Hero in Democratic Kiev | höfundur=Timothy Snyder | dags=24. febrúar 2010 | skoðað=22. apríl 2023 | tungumál=enska }}</ref><ref>{{Cite book |title = Stepan Bandera: The Life and Afterlife of a Ukrainian Nationalist – Fascism, Genocide, and Cult |url = http://www.ibidemverlag.de/Unser-Verlagsprogramm/Geschichte/Stephan-Bandera--The-Life-and-Afterlife-of-a-Ukrainian-Fascist-1685.html |author = Grzegorz Rossolinski-Liebe |publisher = Ibidem Verlag |pages_total = 654 |year = 2014 |isbn = 978-3-8382-0686-8 |language = enska |readonline = http://www.ibidemverlag.de/Unser-Verlagsprogramm/Geschichte/Stephan-Bandera--The-Life-and-Afterlife-of-a-Ukrainian-Fascist-1685.html |access-date = 2023-04-22 |archive-date = 2015-02-01 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150201141521/http://www.ibidemverlag.de/Unser-Verlagsprogramm/Geschichte/Stephan-Bandera--The-Life-and-Afterlife-of-a-Ukrainian-Fascist-1685.html |url-status = dead }}</ref> sem leiddi [[Öfgahægristefna|öfgahægrisinnaðan]] hernaðarvæng [[Samtök úkraínskra þjóðernissinna|Samtaka úkraínskra þjóðernissinna]] (OÚN). Arfleifð og persóna Stepans Bandera eru afar umdeild í Úkraínu. Sumir Úkraínumenn, aðallega í vesturhluta landsins, líta á hann sem þjóðhetju sem lét lífið fyrir sjálfstæðisbaráttu landsins, en í austurhluta Úkraínu, í Póllandi, Rússlandi og Ísrael er hans fyrst og fremst minnst sem samstarfsmanns [[Nasismi|nasista]], sem fjöldamorðingja og sem stríðsglæpamanns. == Æska og uppvöxtur == Bandera fæddist í [[Galisía (Austur-Evrópa)|Galisíu]], sem er í dag í vesturhluta Úkraínu en var þá hluti af [[Austurríki-Ungverjaland|austurrísk-ungverska keisaradæminu]].<ref name="kyivpost">[http://www.kyivpost.com/multimedia/photo/ukrainians-march-to-honor-105th-birthday-of-stepan-bandera-1909-1959-334567.html «Ukrainians march to honor 105th birthday of Stepan Bandera (1909-1959)»], ''Kyiv Post'', 2. janúar 2014 (enska).</ref> Hann vildi nema við Tækni- og hagfræðiskólann í [[Poděbrady]], sem var þá í [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]], en pólsk yfirvöld neituðu honum um ferðapassa þangað. Bandera hlaut því menntun í landbúnaðarfræði í [[Lvív|Lwów]] (nú Lvív). == Seinni heimsstyrjöldin == Á námsárum Bandera í Lwów, sem þá var hluti af Póllandi, hóf Bandera þátttöku í pólitísku starfi úkraínskra sjálfstæðissinna. Árið 1934 var forysta [[Samtök úkraínskra þjóðernissinna|Samtaka úkraínskra þjóðernissinna]] (OÚN) handtekin vegna þátttöku í morðinu á pólska innanríkisráðherranum [[Bronisław Pieracki]]. Bandera var dæmdur til dauða en dómurinn var síðan mildaður í lífstíðarfangelsi. Eftir að [[Þriðja ríkið|Þjóðverjar]] og [[Sovétríkin|Sovétmenn]] gerðu sameiginlega [[Innrásin í Pólland|innrás í Pólland]] í september 1939 misstu pólsk yfirvöld stjórnina og Bandera slapp úr fangelsi. Hann hélt áfram baráttu sinni fyrir sjálfstæði Úkraínu með OÚN. Þegar Þjóðverjar gerðu [[Innrásin í Sovétríkin|innrás í Sovétríkin]] þann 22. júní 1941 stóðu Bandera og OÚN fyrir skemmdarverkastarfsemi innan Sovétríkjanna til að aðstoða framrás Þjóðverja. Bandera komst hins vegar upp á kant við þýska hernámsliðið þegar OÚN gaf út yfirlýsingu um endurreisn sjálfstæðis Úkraínu þann 30. júní. Liðsmenn OÚN stóðu fyrir ofbeldishrinu gegn Gyðingum og Pólverjum samhliða yfirlýsingunni.<ref name="rudling_2011">{{Cite journal |last=Rudling |first=Per A. |date=2011 |title=The OUN, the UPA and the Holocaust: A Study in the Manufacturing of Historical Myths |url=https://www.academia.edu/1122859 |journal=The Carl Beck Papers in Russian and East European Studies |issue=2107 |doi=10.5195/CBP.2011.164 |issn=2163-839X|doi-access=free }}</ref><ref name=":5">{{Cite journal |last=Himka |first=John-Paul |author-link=John-Paul Himka |date=2010 |title=The Organization of Ukrainian Nationalists and the Ukrainian Insurgent Army: Unwelcome Elements of an Identity Project |url=https://www.academia.edu/499198 |journal=Ab Imperio |volume=2010 |issue=4 |pages=83–101 |doi=10.1353/imp.2010.0101 |s2cid=130590374 |issn=2164-9731 }}</ref> Þjóðverjar höfðu ekki hug á því að Úkraína yrði sjálfstætt ríki og því handtóku þeir Bandera þann 6. júlí.<ref name="kyivpost" /> Eftir handtökuna var Bandera sendur til dvalar í [[Sachsenhausen]]-fangabúðunum og dvaldi þar til september 1944. Þegar [[rauði herinn]] hafði snúið vörn í sókn gegn Þjóðverjum og endurheimt stjórn í austurhluta Úkraínu árið 1944 létu Þjóðverjar sleppa Bandera úr haldi í von um að OÚN gætu hjálpað til við að hindra framsókn Sovétmanna. Bandera var því frjáls sinna ferða í september og kom sér upp höfuðstöðvum í [[Berlín]] til að hafa umsjón með þjálfun úkraínskra uppreisnarhermanna sem áttu að heyja [[Skæruhernaður|skæruhernað]] á bak við varnarlínur Sovétmanna.<ref name="kyivpost" /> == Síðari æviár og dauði == Eftir [[seinni heimsstyrjöldin]]a endurstofnaði Bandera samtök sín, OÚN-B, með aðstoð bresku leyniþjónustunnar [[MI6]].<ref name="dorril_2002">{{cite book |author=Stephen Dorril |title=MI6: Inside the Covert World of Her Majesty's Secret Intelligence Service |url=https://archive.org/details/mi6insidecovertw00dorr |publisher=Simon and Schuster |year=2002 |isbn=9780743217781}}</ref> Hann fékk hins vegar ekki að snúa heim til [[Sovétlýðveldið Úkraína|úkraínska sovétlýðveldisins]] til að halda áfram baráttu gegn sovéskum stjórnvöldum. Bandera var myrtur í [[München]] þann 15. október árið 1959 þegar sovéskur launmorðingi, [[Bohdan Stasjynskyj]], byrlaði honum [[Blásýra|blásýru]].<ref name="kyivpost" /> Stasjynskyj gekkst síðar við morðinu á Bandera og á öðrum svipuðum launmorðum. Morðið var skipað af þáverandi leiðtoga Sovétríkjanna, [[Níkíta Khrústsjov]].<ref>{{Tímarit.is|2362522|Launmorðinginn gaf sig fram|blað=[[Vísir (dagblað)|Vísir]]|útgáfudagsetning=28. ágúst 1962|blaðsíða=6}}</ref> == Eftirmæli == [[File:Тернопіль - Пам'ятник Степанові Бандері - 17017439.jpg|thumb|Stytta af Stepan Bandera í [[Ternopíl]] í vesturhluta Úkraínu. Minnismerkið var afhjúpað árið 2008 í tilefni af hundrað ára afmæli Bandera næsta ár.]] Árið 2010 lét [[Víktor Júsjtsjenko]], þáverandi forseti Úkraínu, sæma Bandera titlinum „hetju Úkraínu“ (''Герой України'').<ref name="kyivpost" /> Eftirmaður Júsjtsjenko, [[Víktor Janúkovytsj]], sem tók við embætti síðar sama ár, lét ógilda veitingu titilsins á þeim grundvelli að Bandera hefði aldrei haft úkraínskan ríkisborgararétt.<ref>{{Vefheimild | url= https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/higher-administrative-court-rules-banderas-hero-of-109928.html | titill=Higher Administrative Court rules Bandera’s Hero of Ukraine title illegal | útgefandi=Kyiv Post | dags=2. august 2011 | skoðað=22. apríl 2023 | tungumál=enska }}</ref> Veiting heiðurstitilsins var afar umdeild og var harðlega gagnrýnd af Póllandi, Rússlandi, félagasamtökum Gyðinga og af [[Simon Wiesenthal-miðstöðin]]ni.<ref>[http://www.boston.com/news/world/europe/articles/2010/01/29/wiesenthal_slams_ukraine_award_to_nationalist/ «Wiesenthal slams Ukraine award to nationalist»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224062248/http://www.boston.com/news/world/europe/articles/2010/01/29/wiesenthal_slams_ukraine_award_to_nationalist/ |date=2015-02-24 }}, ''Associated Press'', 29. janúar 2010, í gegnum ''boston.com'' (enska).</ref><ref>{{Vefheimild | url= http://www.euronews.com/2010/02/06/poland-slams-yushchenko-honour/ | titill=Poland slams Yushchenko honour | útgefandi=Euronews.com | dags=6. febrúar 2010 | skoðað=22. mars 2023 | tungumál=enska }}</ref><ref>{{Vefheimild | url= https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/russian-jewish-federation-denounces-ukraines-decis-57935.html | titill=Russian Jewish Federation denounces Ukraine’s decision to award hero title to Bandera | útgefandi=Kyiv Post | dags=25. janúar 2010 | skoðað=22. mars 2023 | tungumál=enska }}</ref> Árið 2018 tók úkraínska þingið til umfjöllunar tillögu um að sæma Bandera aftur titli „hetju Úkraínu“. Tillagan var felld á þingi þegar kosið var um hana í ágúst 2019.<ref name="award2018">{{Cite web|url=http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=65070|script-title=uk:Проект Постанови про звернення до Президента України щодо присвоєння звання Героя України Бандері Степану Андрійовичу (посмертно)|publisher=Þing Úkraínu|access-date=22. apríl 2018}}</ref> Í [[Stríð Rússlands og Úkraínu|stríði Rússlands og Úkraínu]] og einkum frá upphafi [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022–|innrásar Rússa í Úkraínu 2022]] hafa rússnesk stjórnvöld gjarnan bent á þá hylli sem Bandera nýtur enn meðal sumra úkraínskra þjóðernissinna til stuðnings fullyrðingum sínum um að Úkraínu sé stýrt af [[Nasismi|nasistum]].<ref>{{Vefheimild | útgefandi=[[DV]] | url=https://www.dv.is/pressan/2022/3/27/telur-ad-putin-se-heilathveginn-af-nynasistamytu/ | titill=Telur að Pútín sé heilaþveginn af nýnasistamýtu | höfundur=Kristján Kristjánsson | dags=27. mars 2022 | skoðað=22. apríl 2023 }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Bandera, Stepan}} {{fd|1909|1959}} [[Flokkur:Fasistaleiðtogar]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í seinni heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Úkraínskir stjórnmálamenn]] 75p77o854pqdca605ebtmtwyy3a1p6c 0 175923 1980004 1964525 2026-09-23T16:27:32Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980004 wikitext text/x-wiki {{Embættishafi | nafn = Nancy Reagan | mynd = Nancy Reagan.jpg | myndatexti1 = {{small|Nancy Reagan árið 1983.}} | titill= Forsetafrú Bandaríkjanna | stjórnartíð_start = [[20. janúar]] [[1981]] | stjórnartíð_end = [[20. janúar]] [[1989]] | forveri = [[Rosalynn Carter]] | eftirmaður = [[Barbara Bush]] | forseti = [[Ronald Reagan]] | fæddur = [[6. júlí]] [[1921]] | fæðingarstaður =[[New York (borg)|New York-borg]], [[New York (fylki)|New York]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2016|3|6|1921|6|6}} | dánarstaður = [[Los Angeles]], [[Kalifornía|Kaliforníu]], Bandaríkjunum | stjórnmálaflokkur = [[Repúblikanaflokkurinn]] | maki = [[Ronald Reagan]] ​(g. 1952; d. 2004) | börn = 2 | háskóli = [[Smith-háskóli]] | undirskrift = NanReaganSignature.png }} '''Nancy Reagan''' (6. júlí 1921 – 6. mars 2016), fædd undir nafninu '''Anne Frances Robbins''', var [[Bandaríkin|bandarísk]] athafnakona, leikkona og stjórnmálakona. Sem eiginkona [[Ronald Reagan|Ronalds Reagan]], 40. [[Forseti Bandaríkjanna|forseta Bandaríkjanna]], var hún [[forsetafrú Bandaríkjanna]] frá 1981 til 1989. Líkt og eiginmaður sinn var Nancy Reagan leikari og lék í tólf kvikmyndum undir nafninu '''Nancy Davis'''. == Æviágrip == Anne Frances Robbins, kölluð Nancy, var einkadóttir Kenneths Seymour Robbins (1894-1972) og leikkonunnar Edith Luckett (1888-1987). Þegar Nancy var átta ára gömul giftist móðir hennar í annað sinn, taugaskurðlækninum Loyal Davis (1896-1982), sem ættleiddi Nancy sex árum síðar. Nancy tók upp ættarnafn hans og var þaðan af kölluð Nancy Davis. Árið 1951, á meðan Nancy var vinnandi sem leikkona, kynntist hún Ronald Reagan, sem var þá forseti stéttarfélags bandarískra kvikmyndaleikara, [[Screen Actors Guild]]. Þau giftust næsta ár við einfalda athöfn í lítilli kirkju í [[San Fernando-dalur|San Fernando-dalnum]] í [[Los Angeles]]. Hún sagði síðar: „Líf mitt hófst fyrir alvöru þegar ég giftist manninum mínum.“ Þau eignuðust dótturina Patriciu Ann Reagan þann 21. október 1952, sem síðar varð vinsæll rithöfundur undir nafninu [[Patti Davis]], og soninn [[Ron Reagan|Ronald Prescott Reagan]] þann 20. maí 1958. Nancy varð jafnframt stjúpmóðir Maureen og Michaels, barna Ronalds Reagan úr fyrra hjónabandi hans með leikkonunni [[Jane Wyman]].<ref>[http://www.scholastic.com/teachers/article/nancy-reagan scholastic.com].</ref><ref>[http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=41 firstladies.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120509085730/http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=41 |date=2012-05-09 }}.</ref><ref>[http://www.foxnews.com/story/2004/06/05/bio-nancy-reagan.html Foxnews.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180927204429/http://www.foxnews.com/story/2004/06/05/bio-nancy-reagan.html |date=2018-09-27 }}.</ref> [[Mynd:President Reagan Presents Mother Teresa with the Medal of Freedom at a White House Ceremony in the Rose Garden - DPLA - 1321c7b194e7e893127ef14b2f7c565c.jpg|thumb|left|Nancy Reagan ásamt eiginmanni sínum, [[Ronald Reagan]], og [[Móðir Teresa|Móður Teresu]] árið 1985.]] Nancy og Ronald voru talin mjög náin hjón og Nancy gaf eiginmanni sínum stundum ráð við tilnefningar á ráðgjöfum. Hún hvatti hann einnig til að beita sér fyrir þíðu í samskiptum austurs og vesturs og sagði: „Heimurinn er of lítill til þess að stórveldin tvö eigi í slæmu sambandi.“ Í september árið 1984, þegar sovéski utanríkisráðherrann [[Andrej Gromyko]] hlaut áheyrn hjá Bandaríkjaforseta í [[Sporöskjuskrifstofan|Sporöskjuskrifstofunni]], hvatti hún Gromyko til þess að ræða við sig í [[Rauði salurinn|Rauða salnum]] í [[Hvíta húsið|Hvíta húsinu]] á hverju kvöldi. Hann á að hafa sagt við hana: „Hvíslaðu ''friður'' í eyra manns þíns á hverju kvöldi.“ Hún á að hafa svarað: „Ég hvísla það líka í þitt eyra.“ Hún átti einnig hlut að máli þegar Ronald Reagan fundaði með sovéska leiðtoganum [[Míkhaíl Gorbatsjov]] í [[Genf]] í nóvember 1985, þar sem kynni leiðtoganna gerði ríkjunum tveimur kleift að semja um afkjarnavopnum á fjórum leiðtogafundum.<ref>[[Nicole Bacharan]] og [[Dominique Simonnet]], í viðtali við [[Jean-Christophe Buisson]], « Grandeur et servitude des ''First Ladies'' », ''[[Le Figaro Magazine]]'', 30. september 2016, bls. 74-78.</ref> Eftir seinna kjörtímabil eiginmanns síns birti Nancy Reagan æviminningar sínar undir titlinum ''Ég á leikinn'' (e. ''My Turn'').<ref>{{Tímarit.is|1711610|Nancy Reagan leysir frá skjóðunni|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=26. október 1989|blaðsíða=36|höfundur=Ívar Guðmundsson}}</ref> Á síðustu æviárum sínum bjó Nancy Reagan í Ben Air í [[Los Angeles]]. Hún bjó þar með eiginmanni sínum þar til hann lést árið 2004 úr [[Alzheimer-sjúkdómur|Alzheimer-sjúkdómi]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/3794125.stm news.bbc.co.uk]</ref> Árið 2005 var hún lögð inn á spítala í stuttan tíma þegar hún rann og datt í hótelherbergi sínu í London, þar sem hún var komin til að heimsækja [[Margaret Thatcher]] og [[Karl 3. Bretakonungur|Karl Bretaprins]]. Þann 2. janúar 2007 aðstoðaði Nancy Reagan við skipulagningu útfarar [[Gerald Ford|Geralds Ford]], sem hafði verið viðstaddur útför eiginmanns hennar þremur árum fyrr. Þann 3. maí sama ár var hún viðstödd ásamt [[Arnold Schwarzenegger]], fylkisstjóra [[Kalifornía|Kaliforníu]], á fundi ásamt frambjóðendum í forvali Repúblikanaflokksins fyrir [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2008|forsetakosningarnar 2008]]. Nancy Reagan lést árið 2016, þá 94 ára gömul.<ref>{{Vefheimild|titill=Nancy Reagan látin|url=https://www.visir.is/g/2016160309149|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|dags=6. mars 2016|skoðað=24. ágúst 2023|höfundur=Sunna Kristín Hilmarsdóttir}}</ref> Hún var þriðja langlífasta forsetafrú í sögu Bandaríkjanna, á eftir [[Bess Truman]] (látin 97 ára að aldri) og [[Rosalynn Carter]] (látin 96 ára). Útför hennar fór fram þann 11. mars 2016 við forsetabókasafn Ronalds Reagan í Simi Valley í Kaliforníu í viðurvist fjölda fólks úr kvikmyndaiðnaðinum, sjónvarpi og stjórnmálum. Hún var grafin við hlið eiginmanns síns á lóð bókasafnsins. ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Reagan, Nancy}} {{fd|1921|2016}} [[Flokkur:Bandarískir leikarar]] [[Flokkur:Forsetafrúr Bandaríkjanna]] 1pwqr3lunx0twknflj5v3770njj4t52 0 176111 1980031 1825487 2026-09-23T19:03:57Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980031 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | colour = lightgreen | name = | image = Pyrola faurieana 1.JPG | image_width = 250px | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (Plantae) | divisio = [[Dulfrævingar]] (Magnoliophyta) | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (Magnoliopsida) | ordo = [[Lyngbálkur]] (Ericales) | familia = [[Lyngætt]] (Ericaceae) | genus = '''''[[Pyrola]]''''' | species = '''P. faurieana''' | binomial = ''Pyrola faurieana'' | binomial_authority = [[Heinrich Andres|Andres]]<ref name = "col53562565">Andres (1913) , In: Verh. Bot. Ver. Brand., 54: 219 [1912]</ref> | synonyms = ''Pyrola minor faurieana'' <small>([[Heinrich Andres|Andres]]) Worosch. ex A. Khokhr. & Mazurenko</small> }} '''Pyrola faurieana'''<ref name = "COL">{{cite web |url= https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/6X24G|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 53562579|accessdate= 2023-09-06}}</ref> er tegund [[Blómplanta|blómplantna]] af [[lyngætt]]. Hún er ættuð frá S-Kamsjatka til Japan (Hokkaido og N-Honshu).<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:2410825-4|title=Pyrola faurieana Handres {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|language=en|access-date=2023-09-06}} {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{commonscat|Pyrola faurieana}} {{Wikilífverur|Pyrola faurieana}} {{stubbur|grasafræði}} [[Flokkur:Lyngætt]] qvmgt7nvff9solqqt5cq62is7axnx03 0 177298 1980111 1930696 2026-09-24T09:17:23Z ~2026-51437-46 121084 Lagfærði rangt nafn, Matthías Jochum Pálsson á að vera Magnús Jochum Pálsson. Skrifaði einnig fullt nafn Jakobs Bjarnars Grétarssonar. 1980111 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Forsetakosningar 2024.svg|thumb|Niðurstöður kosninganna]] '''Forsetakjör á Íslandi 2024''' fór fram þann [[1. júní]] [[2024]]. [[Halla Tómasdóttir]] sigraði með 34,1% gildra atkvæða. Kjörtímabil hennar sem sjöundi [[forseti Íslands]] hófst þann [[1. ágúst]] [[2024]]. Fráfarandi forseti, [[Guðni Th. Jóhannesson]], gaf ekki kost á sér til endurkjörs eftir tvö kjörtímabil í embætti og því var ljóst að nýr forseti yrði kjörinn. Tólf frambjóðendur voru í kjöri og hafa aldrei verið fleiri í sögu embættisins. Fylgi Höllu Tómasdóttur var það næstminnsta sem dugað hefur til sigurs í forsetakjöri (á eftir sigri [[Vigdís Finnbogadóttir|Vigdísar Finnbogadóttur]] í [[Forsetakosningar á Íslandi 1980|forsetakjörinu 1980]]) en hún hafði þó nokkuð forskot á næsta keppinaut sinn, [[Katrín Jakobsdóttir|Katrínu Jakobsdóttur]]. Sex af tólf frambjóðendum fengu færri en 1500 atkvæði í forsetakjörinu en það er lágmarksfjöldi meðmælenda sem skila þarf með framboði. Kjörsókn var 80,8% og hafði ekki verið meiri í forsetakjöri síðan árið [[Forsetakosningar á Íslandi 1996|1996]]. ==Framkvæmd== Samkvæmt [[stjórnarskrá Íslands]] er forseti er kjörinn í beinum leynilegum kosningum af þeim sem kosningarrétt hafa í [[Alþingiskosningar|alþingiskosningum]]. Sá sem fær flest atkvæði í kosningunum telst rétt kjörinn forseti. Forsetakjör fór nú fram samkvæmt nýjum kosningalögum sem samþykkt voru árið [[2021]] og giltu um allar kosningar á Íslandi, en áður giltu sérstök lög um framkvæmd forsetakjörs. Helsta nýbreytnin í nýju kosningalögunum var að forsetakjör skyldi framvegis fara fram fyrsta laugardag í [[júní]], en þó ekki ef það er laugardagurinn fyrir [[hvítasunnudagur|hvítasunnudag]], þá skuli það fara fram einni viku síðar, en samkvæmt eldri lögum var miðað við seinasta laugardag í [[júní]]. Framboðsfrestur var til hádegis [[26. apríl]] og átti kjörskrá einnig liggja fyrir þann sama dag. Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar hófst svo 3. maí hjá sýslumönnum á Íslandi en sendiráðum og ræðismönnum erlendis.<ref>{{Cite web|author=Hólmfríður Dagný Brynjólfsdóttir |url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-02-atkvaedagreidsla-utan-kjorfundar-hefst-a-morgun-411766|title=Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar hefst á morgun|publisher=RÚV|access-date=2024-06-01}}</ref> Til að vera í framboði þarf forsetaefni að skila inn að lágmarki 1500 en að hámarki 3000 meðmælum frá kjósendum sem þurfa að koma úr öllum [[Landsfjórðungur|landsfjórðungum]] í samræmi við hlutfallslega skiptingu kjósenda á milli þeirra. Í [[Forsetakosningar á Íslandi 2020|forsetakosningunum 2020]] var í fyrsta skipti leyft með sérstakri lagabreytingu að meðmælum væri safnað rafrænt en það var gert sérstaklega með vísan til heimsfaraldurs [[COVID-19]]. Með nýju kosningalögunum frá [[2021]] var þó gert ráð fyrir að rafræn söfnun meðmæla yrði í boði til frambúðar. Opnað var fyrir rafræna söfnun meðmæla á vefnum [[Island.is]] þann [[1. mars]] [[2024]]. Þar gátu frambjóðendur stofnað meðmælasöfnun og kjósendur gátu skráð meðmæli með frambjóðendum með [[Rafræn skilríki á Íslandi|rafrænum skilríkjum]] sínum. Mun fleiri einstaklingar stofnuðu meðmælasöfnun með þessum hætti en þeir sem gáfu út nokkra opinbera tilkynningu um framboð. Landskjörstjórn tók við framboðum í [[Harpa (tónlistar- og ráðstefnuhús)|Hörpu]] á milli kl. 10 og 12 föstudaginn [[26. apríl|26. apríl.]] Tólf frambjóðendur mættu þar í eigin persónu til að skila inn framboði sínu en Kári Vilmundarson Hansen skilaði sínu framboði með rafrænum hætti.<ref>{{Cite web|author=Árni Sæberg |url=https://www.visir.is/g/20242562356d/threttanda-nafnid-baetist-vid|title=Þrettánda nafnið bætist við|publisher=[[Vísir.is]]|access-date=2024-04-28}}</ref> Við yfirferð meðmælalista kom í ljós að frambjóðendurnir [[Arnar Þór Jónsson]], [[Ástþór Magnússon]], [[Eiríkur Ingi Jóhannsson]] og [[Helga Þórisdóttir]] höfðu ekki nægan fjölda meðmæla og var þeim veittur frestur til kl. 17 á laugardeginum 27. apríl til að bæta úr því. Öll náðu þau að bæta úr því fyrir lok frestsins.<ref>{{Cite web|author= |url=https://www.visir.is/g/20242563031d/landskjorsstjorn-tilkynnir-a-morgun-hvada-listar-eru-gildir|title=Landskjörsstjórn til­kynnir á morgun hvaða listar eru gildir|publisher=[[Vísir.is]]|access-date=2024-04-28}}</ref> Framboð Kára Vilmundarsonar og Viktors Traustasonar voru ekki tekin gild vegna of fárra meðmæla og ágalla á meðmælalistum. Viktor kærði þá niðurstöðu til úrskurðarnefndar kosningamála þar sem henni var hnekkt og Viktori veittur frestur til að lagfæra meðmælalistana. == Fjölmiðlaumfjöllun og auglýsingar == [[Ríkisútvarpið]] hélt tvennar kappræður með öllum frambjóðendunum þann [[3. maí]] og [[31. maí]]. [[Stöð 2]] hélt einnig tvær kappræður þann [[16. maí]] og [[30. maí]]. Ríkisútvarpið var einnig með þættina ''Forystusætið'' á dagskrá um miðjan maí þar sem tekið var viðtal við alla sem að voru í framboði. Auk þess var fjöldi [[Hlaðvarp|hlaðvarpa]] og annara spjallþátta með viðtöl við einstaka frambjóðendur og smærri kappræður, meðal annars á [[Heimildin|Heimildinni]] og á [[Vísir (vefmiðill)|Vísi]]. == Frambjóðendur == [[Guðni Th. Jóhannesson]], sitjandi [[forseti Íslands]], tilkynnti í nýársávarpi sínu [[1. janúar]] [[2024]] að hann yrði ekki í framboði eftir átta ára setu í embættinu.<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-01-01-gudni-bydur-sig-ekki-fram-a-ny-400999|title=Guðni býður sig ekki fram á ný|author1=Gunnhildur Kjerúlf Birgisdóttir|date=1. janúar 2024|work=[[RÚV]]|access-date=1. janúar 2024}}</ref> Nokkrir frambjóðendur komu fram fljótlega eftir það en flest framboðin komu þó fram eftir miðjan marsmánuð. Tólf frambjóðendur náðu að safna tilskyldum fjölda undirskrifta og skila gildu framboði. Þeir eru taldir upp í töflu hér fyrir neðan og svo fylgir nánari umfjöllun um hvern og einn. Auk þeirra eru skráðir níu aðrir frambjóðendur sem tilkynntu um framboð og hlutu einhverja fjölmiðlaumfjöllun um framboð sitt en náðu samt ekki tilskildum meðmælum. Þann 26. apríl 2024 voru 82 einstaklingar með virka rafræna meðmælasöfnun á [[Island.is]] og enn fleiri höfðu áður verið með slíka söfnun í gangi en lokað henni. Í einhverjum tilfellum stofnuðu einstaklingar slíka meðmælasöfnun fyrir mistök.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-03-22-a-annan-tug-ovart-i-forsetaframbod-408236 Á annan tug óvart í forsetaframboð] Rúv, sótt 21 mars 2024</ref> {| class="wikitable sortable" |+ !Frambjóðandi !Titill !Tilkynnti framboð !Meðmælum náð |- |Axel Pétur Axelsson |Hlaðvarpsstjórnandi og samsæriskenningarmaður |[[31. desember]] [[2023]] |Nei |- |[[Arnar Þór Jónsson]] |Hæstaréttarlögmaður |[[3. janúar]] [[2024]] |Já |- |[[Ástþór Magnússon]] |Viðskiptamaður |[[3. janúar]] [[2024]] |Já |- |[[Ásdís Rán Gunnarsdóttir]] |Fyrirsæta |[[3. janúar]] [[2024]] |Já |- |[[Sigríður Hrund Pétursdóttir]] |Fjárfestir og fyrrum formaður [[Félag kvenna í atvinnulífinu|Félags kvenna í atvinnulífinu]] |[[12. janúar]] [[2024]] |Nei |- |Agnieszka Sokolowska |Verkefnastjóri hjá slökkviliðinu á höfuðborgarsvæðinu |[[1. mars]] [[2024]] |Nei |- |Húni Húnfjörð |Viðskiptafræðingur |[[2. mars]] [[2024]] |Nei |- |[[Halla Tómasdóttir]] |Rekstrarhagfræðingur |[[17. mars]] [[2024]] |Já |- |[[Baldur Þórhallsson]] |Prófessor í stjórnmálafræði |[[20. mars]] [[2024]] |Já |- |Angela Snæfellsjökuls Rawlings |Listamaður |[[21. mars]] [[2024]] |Nei |- |Guðni Þór Þránd­ar­son |Efnafræðingur |[[21. mars]] [[2024]] |Nei |- |Guðbergur Guðbergsson |Fasteignasali |[[22. mars]] [[2024]] |Nei |- |Kári Vilmundarson Hansen |Plötusnúður |[[22. mars]] [[2024]] |Nei |- |[[Helga Þórisdóttir]] |Forstjóri [[Persónuvernd]]ar |[[27. mars]] [[2024]] |Já |- |[[Viktor Traustason]] |Hagfræðingur |[[30. mars]] [[2024]] |Já |- |[[Jón Gnarr]] |Leikari og fyrrverandi [[borgarstjóri Reykjavíkur]] |[[2. apríl]] [[2024]] |Já |- |[[Guðmundur Felix Grétarsson]] |Rafveituvirki |[[3. apríl]] [[2024]] |Nei |- |[[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]] |Leikkona |[[4. apríl]] [[2024]] |Já |- |[[Katrín Jakobsdóttir]] |Þáverandi [[forsætisráðherra Íslands]] |[[5. apríl]] [[2024]] |Já |- |[[Eiríkur Ingi Jóhannsson]] |Sjómaður |[[6. apríl]] [[2024]] |Já |- |[[Halla Hrund Logadóttir]] |[[Orkumálastjóri]] og aðjúnkt við [[Harvard-háskóli|Harvard-háskóla]] |[[7. apríl]] [[2024]] |Já |} === Arnar Þór Jónsson === [[Arnar Þór Jónsson]] tilkynnti um framboð sitt þann [[3. janúar]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/01/03/arnar_thor_bydur_sig_fram_til_forseta/|title=Arnar Þór býður sig fram til forseta|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-01-03}}</ref> Arnar er hæstaréttar[[lögmaður]] og fyrrum héraðsdómari. Hann var varaþingmaður [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] í [[Suðvesturkjördæmi]] eftir [[alþingiskosningar 2021|alþingiskosningarnar 2021]] en sagði af sér varaþingmennsku og gekk úr Sjálfstæðisflokknum um leið og hann lýsti yfir framboði sínu í forsetakosningunum. Áherslumál Arnars voru að forsetinn ætti að beita sér til þess að verja sjálfsákvörðunarrétt og fullveldi Íslands og að taka ætti upp [[beint lýðræði]] í meira mæli, sérstaklega þegar um er að ræða valdaframsal til erlendra stofnana líkt og Arnar telur að eigi sér stað með aðild Íslands að [[Evrópska efnahagssvæðið|Evrópska efnahagssvæðinu]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-16-arnar-thor-i-forystusaetinu-yrdi-i-eftirlits-og-adhaldshlutverki-gagnvart-thinginu-og-framkvaemdavaldinu-412869|title=Arnar Þór í Forystusætinu: Yrði í eftirlits- og aðhaldshlutverki gagnvart þinginu og framkvæmdavaldinu|author=Róbert Jóhannsson|date=2024-05-16|website=RÚV|access-date=2024-05-31}}</ref> === Ásdís Rán Gunnarsdóttir === [[Ásdís Rán Gunnarsdóttir]] tilkynnti um framboð sitt [[3. janúar]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242510606d/glamur-glaesikerra-og-einkathota-a-bessa-stadi|title=Glamúr, glæsikerra og einkaþota á Bessa­staði - Vísir|author1=Svava Marín Óskarsdóttir|date=2024-04-01|website=visir.is|language=is|access-date=2024-03-18}}</ref> Ásdís er fyrirsæta og viðskiptakona sem hafði lengi verið búsett í [[Búlgaría|Búlgaríu]] fyrir framboðið. Ásdís sagði framboð sitt hafa farið af stað með [[Facebook]]-færslu sem sett var fram meira í gríni en alvöru. Hún kvaðst búa að mikilli reynslu úr kynningarstarfi erlendis og að sú reynsla nýttist vel í embætti forseta þar sem það fæli að miklu leyti í sér að koma fram og vera góður gestgjafi.<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-15-asdis-ran-i-forystusaetinu-fyrirsaetustarfid-nytist-vel-i-embaetti-forseta-412781|title=Ásdís Rán í Forystusætinu: Fyrirsætustarfið nýtist vel í embætti forseta|author1=Ingibjörg Sara Guðmundsdóttir|date=15. maí 2024|work=[[RÚV]]|access-date=30. maí 2024}}</ref> === Ástþór Magnússon === [[Ástþór Magnússon Wium]] tilkynnti um framboð sitt [[3. janúar]].<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-01-03-astthor-magnusson-bydur-sig-fram-til-forseta-401132|title=Ástþór Magnússon býður sig fram til forseta|author1=Róbert Jóhannsson|date=3. janúar 2024|work=[[RÚV]]|access-date=3. janúar 2024}}</ref> Ástþór er athafnamaður sem hefur komið að margskonar fyrirtækjarekstri en er þekktastur fyrir endurtekin framboð sín til embættis forseta Íslands. Þetta var í fjórða skiptið sem Ástþór var á kjörseðli í forsetakjöri en tvisvar að auki var framboð hans ógilt. Líkt og áður lagði Ástþór mesta áherslu á að sem forseti Íslands myndi hann beita sér fyrir heimsfriði og sagði hann sitt fyrsta verkefni, næði hann kjöri, verða það að fara til [[Moskva|Moskvu]] og ná friðarsamningi við [[Vladímír Pútín|Vladímír Pútin]] og stöðva þannig [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022–|stríðið í Úkraínu]]. Í viðtölum kvaðst Ástþór hafa fengið vitranir þrjátíu árum áður sem hafi orðið til þess að hann fór fyrst í framboð og að ein af þessum vitrunum hafi gengið út á það að árið [[2025]] muni verða ráðist á Ísland með kjarnorkuvopnum ef ekki næst friður við [[Rússland]].<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-13-astthor-i-forystusaetinu-forseti-islands-getur-talad-um-fyrir-putin-412633|title=Ástþór í Forystusætinu: Forseti Íslands getur talað um fyrir Pútín|author1=Ingibjörg Sara Guðmundsdóttir|date=13. maí 2024|work=[[RÚV]]|access-date=30. maí 2024}}</ref> === Baldur Þórhallsson === [[Baldur Þórhallsson]] tilkynnti um framboð sitt þann [[20. mars]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/407952|title=Baldur Þórhallsson býður sig fram til forseta - RÚV.is|author=Alexander Kristjánsson|date=2024-03-20|website=RÚV|access-date=2024-03-20}}</ref> Aðdragandi framboðsins var sá að [[Gunnar Helgason]] stofnaði [[Facebook]] hóp þann [[4. mars]] þar sem að hann skoraði á Baldur að bjóða sig fram til forseta en þegar að Baldur tilkynnti um framboð voru um 18 þúsund meðlimir í hópnum. Baldur er prófessor í stjórnmálafræði við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og hefur sérhæft sig í rannsóknum á smáríkjum í [[Evrópa|Evrópu]]. Hann hefur einnig fjallað nokkuð um öryggis- og varnarmál. Eiginmaður Baldurs er [[Felix Bergsson]], leikari og fjölmiðlamaður, en hann lék stórt hlutverk í kosningabaráttu Baldurs. Baldur lagði sérstaka áherslu á [[Mannréttindi|mannréttindamál]] í kosningabaráttu sinni og kvaðst myndu nýta embætti forseta Íslands til að tala fyrir mannréttindum, t.d. í heimsóknum til landa þar sem [[samkynhneigð]] er bönnuð.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-24-baldur-i-forystusaetinu-mikilvaegt-ad-mal-fai-ekki-sjalfsafgreidslu-a-bessastodum-413517|title=Baldur í Forystusætinu: Mikilvægt að mál fái ekki sjálfsafgreiðslu á Bessastöðum|author=Róbert Jóhannsson|date=2024-05-24|website=RÚV|access-date=2024-05-31}}</ref> === Eiríkur Ingi Jóhannsson === [[Eiríkur Ingi Jóhannsson]] tilkynnti um framboð [[6. apríl]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242552892d/lifdi-af-sjo-slys-og-tekur-nu-forsetaslaginn|title=Lifði af sjó­slys og tekur nú forsetaslaginn - Vísir|last=Jósefsdóttir|first=Sólrún Dögg|date=2024-06-04|website=visir.is|language=is|access-date=2024-04-07}}</ref> Eiríkur er sjómaður sem varð þjóðþekktur árið [[2012]] eftir að hann lifði af sjóslys undan ströndum [[Noregur|Noregs]]. Áherslumál Eiríks í framboðinu voru virkara forsetaembætti þannig að forseti velji ráðherra í ríkisstjórn og að þeir sitji ekki á þingi.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-22-eirikur-ingi-i-forystusaetinu-folk-hefur-mest-ahrif-a-framkvaemdavaldid-i-gegnum-forsetann-413382|title=Eiríkur Ingi í Forystusætinu: Fólk hefur mest áhrif á framkvæmdavaldið í gegnum forsetann|author=Róbert Jóhannsson|date=2024-05-22|website=RÚV|access-date=2024-06-01}}</ref> === Halla Hrund Logadóttir === [[Halla Hrund Logadóttir]] tilkynnti um framboð [[7. apríl]] á fundi sem hún boðaði í gestastofu [[Vatnajökulsþjóðgarður|Vatnajökulsþjóðgarðs]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-04-07-halla-hrund-logadottir-bydur-sig-fram-til-forseta-409502|title=Halla Hrund Logadóttir býður sig fram til forseta|date=2024-04-07|website=RÚV|access-date=2024-04-07}}</ref> Sú ákvörðun kom í kjölfar þess að nokkur hundruð manns gengu í [[Facebook]]<nowiki/>-hóp til stuðnings framboði hennar.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-24-baldur-i-forystusaetinu-mikilvaegt-ad-mal-fai-ekki-sjalfsafgreidslu-a-bessastodum-413517|title=Baldur í Forystusætinu: Mikilvægt að mál fái ekki sjálfsafgreiðslu á Bessastöðum|author=Róbert Jóhannsson|date=2024-05-24|website=RÚV|access-date=2024-05-31}}</ref> Halla var [[orkumálastjóri]] og aðjúnkt við [[Harvard-háskóli|Harvard-háskóla]]. Þegar hún tilkynnti um framboð sitt tók hún sér jafnramt leyfi frá starfi orkumálastjóra til 2. júní. Í aðdraganda kosninga var fjallað um viljayfirlýsingu sem Halla skrifaði undir með loftslagsráðherra [[Argentína|Argentínu]] í heimsókn sinni þangað sem orkumálastjóri. [[Utanríkisráðuneyti Íslands|Utanríkisráðuneytið]] gerði athugasemd við að hafa ekki verið upplýst um heimsóknina og undirritun viljayfirlýsingar en Halla sagði viljayfirlýsinguna án nokkurra skuldbindinga fyrir íslensk stjórnvöld og að ekki væri óvenjulegt að slíkar viljayfirlýsingar væru gerðar. Halla sagðist mynda nota málskotsrétt forseta í stórum málum sem varða fullveldi þjóðarinnar og auðlindamál.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-14-halla-hrund-i-forystusaetinu-forsetinn-a-ad-hjalpa-taekifaerum-islands-ad-vaxa-412704|title=Halla Hrund í Forystusætinu: Forsetinn á að hjálpa tækifærum Íslands að vaxa|author=Ingibjörg Sara Guðmundsdóttir|date=2024-05-14|website=RÚV|access-date=2024-06-01}}</ref> === Halla Tómasdóttir === [[Halla Tómasdóttir]] lýsti yfir framboði sínu [[17. mars]] en þetta var í annað skiptið sem hún er í framboði í forsetakjöri. Fyrra skiptið var í [[Forsetakjör á Íslandi 2016|forsetakjöri 2016]] þar sem Halla lenti í öðru sæti á eftir [[Guðni Th. Jóhannesson|Guðna Th. Jóhannessyni]] með 27,9% atkvæða. Halla er rekstrarhagfræðingur, kennari og fyrirlesari með reynslu úr atvinnulífinu. Halla lagði áherslu á að forsetinn ætti að fara fyrir grunngildum þjóðarinnar eins og þau voru ákveðin á [[Þjóðfundur 2009|þjóðfundinum 2009]] sem að hún kom að framkvæmd og lagði mikla áherslu á í kosningabaráttunni.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-23-halla-tomasdottir-i-forystusaetinu-vill-kalla-thjodina-saman-til-ad-uppfaera-grunngildin-413463|title=Erfitt að kjósa taktískt gegn Katrínu|author=Halla Tómasdóttir í Forystusætinu: Vill kalla þjóðina saman til að uppfæra grunngildin|date=2024-05-23|website=RÚV|language=is|access-date=2024-06-01}}</ref> Halla vann verulega á í kosningabaráttunni ef miðað er við skoðanakannanir þar sem hún mældist yfirleitt með lægra en 5% fylgi í byrjun [[maí]] en var komin í fremstu röð í vikunni fyrir kjördag. Halla bar svo sigur úr býtum í forsetakjörinu með nokkru meira fylgi en síðustu skoðanakannanir höfðu gefið til kynna. Hún varð því önnur konan til að vera kjörin forseti Íslands og fyrst frambjóðenda til að ná kjöri í annarri tilraun sinni. === Helga Þórisdóttir === [[Helga Þórisdóttir]] lýsti yfir framboði sínu á blaðamannafundi á heimili sínu [[27. mars]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-03-27-helga-thorisdottir-bydur-sig-fram-til-forseta-408731|title=Helga Þórisdóttir býður sig fram til forseta - RÚV.is|date=2024-03-27|website=RÚV|}}</ref> Helga er forstjóri [[Persónuvernd]]ar en tók sér leyfi frá því starfi á meðan kosningabaráttu stóð. Í kosningabaráttunni tók hún fram að í störfum hennar sem forstjóri Persónuverndar hafi gjarnan reynt á að taka erfiðar ákvarðanir gegn sterkum hagsmunum og að sú reynsla nýttist vel í embætti forseta. Helga gagnrýndi einnig að [[Katrín Jakobsdóttir]] sem forsætisráðherra hafi ákveðið að standa frekar með einkafyrirtækinu [[Íslensk erfðagreining|Íslenskri erfðagreiningu]] fremur en Persónuvernd þegar fyrirtækið hótaði málshöfðun vegna ákvörðunar Persónuverndar.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-17-helga-i-forystusaetinu-forsetinn-eigi-ad-vera-ohadur-politik-og-hagsmunaoflum-413001|title=Helga í Forystusætinu: Forsetinn eigi að vera óháður pólitík og hagsmunaöflum|author1=Róbert Jóhannsson|date=2024-05-17|website=RÚV|language=is|access-date=2024-06-01}}</ref> === Jón Gnarr === [[Jón Gnarr]] tilkynnti um framboð sitt þann [[2. apríl]] með ávarpi sem tekið var upp í [[Jónshús]]i í [[Kaupmannahöfn]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-04-02-jon-gnarr-tilkynnir-forsetaframbod-409101|title=Jón Gnarr tilkynnir forsetaframboð - RÚV.is|date=2024-04-02|website=RÚV|}}</ref> Jón er leikari, grínisti og fyrrum [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Í kosningabaráttunni lagði Jón mesta áherslu á að beita embættinu í þágu menningar og lista og auka gleðina á [[Bessastaðir|Bessastöðum]]. Um málskotasréttinn sagði Jón að hann myndi beita honum ef fjöldi áskoranna bærist um það frá almenningi eða ef Alþingi ætlaði að setja lög sem gengju gegn hans siðferðiskennd.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-20-jon-gnarr-i-forystusaetinu-forsetinn-a-ad-vera-stemningsmadur-413219|title=Jón Gnarr í Forystusætinu: Forsetinn á að vera stemningsmaður|author1=Róbert Jóhannsson|date=2024-05-20|website=RÚV|language=is|access-date=2024-06-01}}</ref> === Katrín Jakobsdóttir === [[Katrín Jakobsdóttir]] lýsti yfir framboði sínu þann [[5. apríl]] í ávarpi á samfélagsmiðlum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242552483d/katrin-gefur-kost-a-ser|title=Katrín gefur kost á sér|author=Árni Sæberg|date=2024-04-05|website=Visir.is|access-date=2024-06-01}}</ref> Katrín hafði þá setið í embætti [[Forsætisráðherra Íslands|forsætisráðherra]] frá [[nóvember]] [[2017]] og verið þingmaður [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs]] frá [[2007]]. Með framboði sínu varð Katrín fyrsti ráðherrann í lýðveldissögunni til þess að fara beint í forsetaframboð. Í kjölfar framboðsyfirlýsingar sinnar baðst Katrín lausnar fyrir sig og [[Annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur|ráðuneyti sitt]] auk þess sem hún sagði af sér þingmennsku og formennsku í VG.<ref>{{Cite web|url=https://heimildin.is/grein/21479/|title=Katrín segist ekki ómissandi og sér brotthvarf sitt sem tækifæri fyrir Vinstri græn|author1=Ragnhildur Helgadóttir|author2=Þórður Snær Júlíusson|date=2024-04-05|website=Heimildin|language=is|access-date=2024-06-01}}</ref> Í skoðanakönnunum í aðdraganda kosninga mældist Katrín iðulega efst eða næstefst með 20 til 30% fylgi. Katrín var þó jafnframt oft nefnd umdeildust þeirra frambjóðenda sem mældust efstir í könnunum og nokkur umræða var um það hvort að kjósendur myndu kjósa „taktískt“, þ.e. að kjósa einhvern annann en þeim hugnaðist mest til þess að koma í veg fyrir að Katrín næði kjöri.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-24-erfitt-ad-kjosa-taktiskt-gegn-katrinu-413522|title=Erfitt að kjósa taktískt gegn Katrínu|author=Ásta Hlín Magnúsdóttir|date=2024-05-24|website=RÚV|language=is|access-date=2024-06-01}}</ref> Sú umræða hélt áfram að forsetakjörinu loknu þar sem ósigur Katrínar var stundum skýrður með því að kjósendur hafi kosið taktískt og fylgi annarra frambjóðenda, þá sérstaklega Höllu Hrundar og Baldurs, hafi þannig færst á Höllu Tómasdóttur.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242579167d/folk-hafi-kosid-taktiskt-gegn-katrinu|title=Fólk hafi kosið taktískt gegn Katrínu|author=Oddur Ævar Gunnarsson|date=2024-06-02|website=Visir.is|language=is|access-date=2024-07-06}}</ref> === Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir === [[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]] tilkynnti um framboð sitt [[4. apríl]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242551323d/steinunn-o-lina-komin-a-lista-yfir-for-seta-efni|title=Steinunn Ó­lína komin á lista yfir for­seta­efni - Vísir|last=Jakob Bjarnar Grétarsson|first=|date=2024-03-04|website=visir.is|language=is|access-date=2024-04-03}}</ref> Hún hafði þá áður lýst því yfir að ef Katrín Jakobsdóttir færi í framboð þá myndi hún gera það einnig þar sem hún treysti ekki Katrínu til að verja íslenska náttúru og auðlindir.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242550413d/-geri-hun-thad-tha-byd-eg-mig-fram-|title=„Geri hún það, þá býð ég mig fram“|author=Magnús Jochum Pálsson|date=2024-03-31|website=visir.is|language=is|access-date=2024-06-01}}</ref> Í kosningabaráttu sinni lagði Steinunn mikla áherslu á orku- og auðlindamál og sagði erindi sitt í embætti forseta Íslands vera að verja hagsmuni þjóðarinnar gagnvart athöfnum þings og ríkisstjórnar.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-27-steinunn-olina-i-forystusaetinu-vill-verja-thjodina-fyrir-theim-sem-eiga-og-rada-413711|title=Steinunn Ólína í Forystusætinu: Vill verja þjóðina fyrir þeim sem eiga og ráða|author=Ingunn Lára Kristjánsdóttir|date=2024-03-27|website=RÚV|language=is|access-date=2024-06-01}}</ref> === Viktor Traustason === [[Viktor Traustason]] tilkynnti um framboð sitt [[30. mars]] á persónulegri [[Facebook]]<nowiki/>-síðu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/login/|title=Skráðu þig inn eða stofnaðu aðgang til að skoða|website=www.facebook.com|language=is|access-date=2024-04-29}}</ref> Um framboðið var þó ekki fjallað í fjölmiðlum fyrr en Viktor skilaði inn framboði sínu til Landskjörstjórnar. Framboðinu var í fyrstu hafnað á þeim grundvelli að upplýsingar um lögheimili vantaði á handskrifaða meðmælalista en úrskurðarnefnd kosningamála felldi þá ákvörðun úr gildi og veitti Viktori frest til að bæta úr ágöllum á meðmælalistum. Það dugði til, þannig að [[2. maí]] samþykkti Landskjörstjórn framboðið.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-02-landskjorstjorn-metur-frambod-viktors-gilt-411750|title=Landskjörstjórn metur framboð Viktors gilt|website=www.ruv.is|language=is|access-date=2024-05-02}}</ref> Helstu málefnin sem Viktor lagði áherslu á voru að ráðherrar ættu ekki að vera þingmenn og að mótmæli 10% kjósenda gegn lagafrumvarpi ættu að duga til að fá fram þjóðaratkvæðagreiðslu um málið. Á hinn bóginn sagðist Viktor ekki hafa áhuga á að sækja fín kokteilboð og veislur í útlöndum.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-28-viktor-traustason-i-forystusaetinu-ekki-spenntur-fyrir-kokteilbodum-og-partium-i-utlondum-413830|title=Viktor Traustason í Forystusætinu: Ekki spenntur fyrir kokteilboðum og partíum í útlöndum|author=Þorgils Jónsson|date=2024-05-28|website=RÚV|access-date=2024-05-31}}</ref> ===Aflýst framboð=== Eftirtaldir aðilar lýstu yfir framboði til forseta í fjölmiðlum en drógu siðan framboð sín til baka áður en framboðsfrestur rann út. Ellefu aðrir skráðu sig óvart í framboð til forseta á [[Island.is]] þegar þeir ættluðu að mæla með öðrum frambjóðenda en drógu síðan framboðin til baka þegar upp komst um mistökin.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242547065d/ellefu-manns-ovart-i-frambodi|title=Ellefu manns ó­vart í fram­boði - Vísir|last=Agust|first=Rafn|date=2024-03-22|website=visir.is|language=is|access-date=2024-04-29}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ !Frambjóðandi !Titill !Lýsti yfir framboði !Hætti við framboð !Upplýsingar !Heimildir |- |[[Dóri DNA|Halldór Laxness Halldórsson]] |Skemmtikraftur |[[1. janúar]] [[2024]] |[[6. janúar]] [[2024]] |Þann [[2. janúar]] ákvað Halldór að skilyrða framboðið sitt við [[Eldgosin við Sundhnúksgíga 2023–2024|eldgos á Reykjanesi]] þann [[6. janúar]] [[2024|2024,]] það er að segja að ef að gjósa myndi þann dag, myndi hann fara í framboð, sem gerðist ekki. |<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242509737d/axel-petur-og-dori-dna-maettir-til-leiks-sem-for-seta-fram-bjod-endur|title=Axel Pétur og Dóri DNA mættir til leiks sem for­seta­fram­bjóð­endur - Vísir|last=Bjarnar|first=Jakob|date=2024-01-02|website=visir.is|language=is|access-date=2024-01-02}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://x.com/doridna/status/1742162266382856294?s=46&t=weJXqoK6c1x7-ovxgKPYpA|titill=X færsla @doridna|mánuður=2. janúar|ár=2024}}</ref> |- | Tómas Logi Hallgrímsson | Björgunarsveitarmaður |[[5. janúar]] [[2024]] |[[20. mars]] [[2024]] |[[20. mars]] tók Tómas Logi framboð sitt til baka vegna fárra undirskrifta og lýsti í kjölfarið yfir stuðningi við framboð [[Baldur Þórhallsson|Baldurs Þórhallssonar]]. |<ref>{{cite news|url=https://www.visir.is/g/20242511346d/tomas-logi-bydur-sig-fram-til-forseta|title=Tómas Logi býður sig fram til forseta|author1=Magnús Jochum Pálsson|date=3. janúar 2024|work=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|access-date=5. janúar 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242545921d/dregur-fram-bodid-til-baka-vegna-farra-undir-skrifta|title=Dregur fram­boðið til baka vegna fárra undir­skrifta - Vísir|last=Sæberg|first=Árni|date=2024-03-20|website=visir.is|language=is|access-date=2024-03-20}}</ref> |- |Búi Baldvinsson |Kvikmyndagerðarmaður |[[2. mars]] [[2024]] |[[8. mars]] [[2024]] |Búi tilkynnti framboð sitt á [[Facebook]] síðu sinni [[2. mars]] en tók færsluna út og fjarlægði meðmælasöfnun sína [[8. mars]]. |<ref name=":05">{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242537113d/forsetaframbjodendur-skjota-upp-kollinum-eins-og-gor-kulur-a-haug|title=Forsetaframbjóðendur skjóta upp kollinum eins og gor­kúlur á haug - Vísir|last=Pálsson|first=Magnús Jochum|date=2024-03-03|website=visir.is|language=is|access-date=2024-03-03}}</ref><ref name=":15">{{Cite web|url=https://island.is/forsetaframbod|title=Meðmælasöfnun fyrir forsetaframboð 2024 {{!}} Ísland.is|website=island.is|language=is|access-date=2024-03-03|archive-date=2024-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20240304193423/https://island.is/forsetaframbod|url-status=dead}}</ref> |- |Snorri Óttarsson |Húsasmiður |[[4. mars]] [[2024]] |[[3. apríl]] [[2024]] |Snorri stofnaði til meðmælasöfnunar [[4. mars]] en fjarlægði hana [[3. apríl]]. |<ref name=":15" /><ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/fokus/2024/03/22/snorri-vill-sja-skemmtigard-eins-og-legoland-opna-islandi-alveg-til-ad-fjarmagna-thad-med-afgangi-af-launum-sinum-sem-forseti/|title=Snorri vill sjá skemmtigarð eins og Lególand opna á Íslandi - Alveg til í að fjármagna það með afgangi af launum sínum sem forseti|date=2024-03-22|website=DV|language=is|access-date=2024-03-22}}</ref> |- |Margrét Friðriksdóttir |Fjölmiðlakona |[[22. mars]] [[2024]] |[[28. mars]] [[2024]] |Margrét stofnaði meðmælalista [[22. mars]] en [[28. mars]] tók hún meðmælalistann til baka vegna fjölda frambjóðanda og vegna þess að það var aldrei nein alvara með framboði hennar. |<ref name=":15" /><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242547255d/margret-frid-riks-safnar-undir-skriftum-til-ad-kanna-a-hugann|title=Margrét Frið­riks safnar undir­skriftum til að kanna á­hugann - Vísir|last=Sverrisson|first=Ólafur Björn|date=2024-03-23|website=visir.is|language=is|access-date=2024-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242549649d/haett-vid-fram-bod-og-vonast-eftir-thjod-hollum-og-gud-raeknum-for-seta|title=Hætt við fram­boð og vonast eftir þjóð­hollum og guð­ræknum for­seta - Vísir|last=Pétursson|first=Vésteinn Örn|date=2024-03-28|website=visir.is|language=is|access-date=2024-03-30}}</ref> |} === Mögulegir frambjóðendur sem buðu ekki fram === * [[1. janúar]] tilkynnti [[Björgvin Páll Gústavsson]] að hann væri í framboðspælingum.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2024/01/01/bjorgvin_pall_utilokar_ekki_forsetaframbod/|title=Björgvin Páll útilokar ekki forsetaframboð|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-04-18}}</ref> [[2. febrúar]] tilkynnti hann að hann myndi ekki gefa kost á sér.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242524104d/bjorg-vin-pall-eydir-o-vissunni|title=Björg­vin Páll eyðir ó­vissunni - Vísir|last=Sæberg|first=Árni|date=2024-02-02|website=visir.is|language=is|access-date=2024-04-18}}</ref> * [[4. janúar]] tilkynnti [[Björn Zoëga]], þáverandi forstjóri [[Karólínska sjúkrahúsið|Karolinska-sjúkrahússins]] í [[Svíþjóð]] að hann væri að íhuga framboð.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/01/04/bjorn_zoega_ihugar_forsetaframbod/|title=Björn Zoëga íhugar forsetaframboð|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-04-18}}</ref> [[22. mars]] tilkynnti hann að hann ætlaði ekki í framboð.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/01/22/bjorn_hvorki_a_leid_heim_ne_a_bessastadi/|title=Björn hvorki á leið heim né á Bessastaði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-04-18}}</ref> * [[6. janúar]] tilkynnti fasteignamiðlarinn [[Hlynur Jónsson]] að hann væri að leggjast undir feld fyrir mögulegt famboð.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242511565d/hlynur-jons-son-leggst-undir-for-seta-feld|title=Hlynur Jóns­son leggst undir for­seta­feld - Vísir|last=Pálsson|first=Magnús Jochum|date=2024-06-01|website=visir.is|language=is|access-date=2024-04-18}}</ref> [[15. apríl]] tilkynnti hann að hann myndi ekki bjóða sig fram.<ref>{{Vefheimild|url=https://twitter.com/hj_elite/status/1779993181611843698|titill=X-færsla Hlyns Jónssonar}}</ref> * [[5. febrúar]] tilkynnti [[Eyjólfur Guðmundsson]], þáverandi rektor við [[Háskólinn á Akureyri|Háskólann á Akureyri]] að hann væri að íhuga framboð.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/02/05/eyjolfur_ihugar_forsetaframbod/|title=Eyjólfur íhugar forsetaframboð|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-04-18}}</ref> [[22. mars]] tilkynnti hann að hann myndi ekki bjóða sig fram að þessu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/03/22/eyjolfur_aetlar_ekki_ad_bjoda_sig_fram/|title=Eyjólfur ætlar ekki að bjóða sig fram|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-04-18}}</ref> * [[27. febrúar]] tilkynnti [[Alma Möller]], [[Embætti landlæknis|landlæknir]] að hún væri að íhuga framboð.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242535363d/alma-moller-leidir-hugann-ad-forsetaframbodi|title=Alma Möller leiðir hugann að forsetaframboði - Vísir|last=Ragnarsson|first=Rafn Ágúst|date=2024-02-27|website=visir.is|language=is|access-date=2024-04-18}}</ref> [[8. apríl]] tilkynnti hún að hún myndi ekki fara í framboð.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242553391d/alma-fer-ekki-fram|title=Alma fer ekki fram - Vísir|last=Ísleifsson|first=Atli|date=2024-08-04|website=visir.is|language=is|access-date=2024-04-18}}</ref> * [[1. mars]] tilkynnti [[Ólafur Jóhann Ólafsson]], rithöfundur að hann væri að íhuga forsetaframboð.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/03/01/olafur_johann_eg_legg_vid_hlustir/|title=Ólafur Jóhann: „Ég legg við hlustir“|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-04-18}}</ref> [[14. mars]] tilkynnti hann að hann færi ekki í framboð.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/audskilid/407345|title=Ólafur Jóhann fer ekki í forseta-framboð - RÚV.is|last=Sigþórsson|first=Atli|date=2024-03-14|website=RÚV|access-date=2024-04-18}}</ref> * [[6. mars]] tilkynnti [[Salvör Nordal]], [[umboðsmaður barna]] að hún væri að íhuga forsetaframboð sem að sagðist ætla að gefa út tilkynningu fyrir páska.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242538889d/salvor-nor-dal-i-hugar-forsetaframbod|title=Salvör Nor­dal í­hugar forsetaframboð - Vísir|last=Jósefsdóttir|first=Sólrún Dögg|date=2024-06-03|website=visir.is|language=is|access-date=2024-04-18}}</ref> [[23. mars]] tilkynnti Salvör að hún myndi ekki fara í framboð, þrátt fyrir gott gengi í könnunum.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/03/23/salvor_fer_ekki_i_frambod/|title=Salvör fer ekki í framboð|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-04-18}}</ref> * [[29. mars]] tilkynnti [[Jakob Frímann Magnússon]], [[þingmaður]] að hann væri að leggjast undir feld fyrir mögulegt forsetaframboð.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242549966d/studmadur-leggst-undir-feldinn|title=Stuðmaður leggst undir feldinn - Vísir|last=Pálsson|first=Magnús Jochum|date=2024-03-29|website=visir.is|language=is|access-date=2024-04-18}}</ref> [[6. apríl]] tilkynnti hann að hann myndi ekki gefa kost á sér og lýsti jafnframt stuðningi við framboð [[Katrín Jakobsdóttir|Katrínar Jakobsdóttur]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/04/06/mun_ekki_gefa_kost_a_ser/|title=Mun ekki gefa kost á sér|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-04-18}}</ref> Ýmis önnur nöfn voru nefnd í þjóðarumræðunni um mögulega frambjóðendur, þar á meðal voru [[Dagur B. Eggertsson]], [[Davíð Oddsson]], [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]], [[Eva María Jónsdóttir]], [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]], [[Magnús Geir Þórðarson]], [[Róbert R. Spanó|Róbert Spanó]], [[Svafa Grönfeldt]], [[Víðir Reynisson]], [[Þórólfur Guðnason]], [[Fannar Jónasson]], [[Óttarr Proppé]], [[Gerður Kristný Guðjónsdóttir]], [[Stefán Eiríksson]], [[Haraldur Þorleifsson]], [[Lilja Dögg Alfreðsdóttir|Lilja Alfreðsdóttir]], [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]], [[Andri Snær Magnason]], [[Pawel Bartoszek]], [[Þóra Arnórsdóttir|Þóra Arn­órs­dótt­ir]], [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrím­ur Þrá­ins­son]] og [[Alfreð Gíslason (þjálfari)|Al­freð Gísla­son]] öll í umræðunni. ==Skoðanakannanir== Samkvæmt könnun Prósents í [[janúar]] [[2024]] sögðust 77% þjóðarinnar vilja fá engann frambjóðanda sem þá var búinn að tilkynna framboð. Í lok mars þegar að fleiri frambjóðendur voru búnir að tilkynna framboð tók [[Baldur Þórhallsson]] forystuna og var með afgerandi meirihluta, þangað til um miðjan apríl þegar að [[Katrín Jakobsdóttir]] tók forystuna. Í lok [[apríl]] tók [[Halla Hrund Logadóttir|Halla Hrund]] forustuna, en Katrín og Baldur voru ekki langt á undan. Katrín tók svo aftur forystuna um miðjan [[maí]]. [[Halla Tómasdóttir]] mældist með lítið fylgi framan af en fylgi hennar jókst jafnt og þétt allan maímánuð þannig að í síðustu viku fyrir kosningar var hún komin í fremstu röð. Í könnun Maskínu sem gerð var [[31. maí]] en ekki birt fyrr en að kosningum loknum var fylgi Höllu komið yfir 30%. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" ! Fyrirtæki ! Dags. ! Arnar Þór ! Ásdís Rán ! Ástþór ! Baldur ! Eiríkur Ingi ! Halla Hrund ! Halla T. ! Helga ! Jón Gnarr ! Katrín ! Steinunn Ólína ! Viktor ! Aðrir/óviss |- | align=left| '''Kosninganiðurstöður''' | '''1.6''' | '''5,1''' | '''0,2''' | '''0,2''' | '''8,4''' | '''0,0''' | '''15,7''' | bgcolor="#EEEE00"| '''34,1''' | '''0,1''' | '''10,1''' | '''25,2''' | '''0,6''' | '''0,2''' | – |- | align=left| [https://www.visir.is/g/20242579294d/konnun-maskinu-daginn-fyrir-kjor-dag-stad-festi-flugid-a-hollu-tomas-dottur Maskína] | 31.5 | 4,4 | 0,5 | 0,2 | 12,0 | 0,2 | 18,0 | bgcolor="#90EE90"| 30,2 | 0,2 | 9,5 | 23,0 | 1,0 | 0,6 | – |- | align=left| [https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-31-sidasta-konnun-fyrir-kosningar-ekki-marktaekur-munur-a-katrinu-og-hollu-414299 Gallup] | 24.5–31.5 | 6,2 | 0,2 | 0,4 | 14,6 | 0,1 | 19,0 | 23,9 | 0,1 | 8,4 | bgcolor="#90EE90"| 25,6 | 0,9 | 0,5 | – |- | align=left| [https://www.visir.is/g/20242578062d/svaka-lega-jafnt-a-toppnum-sam-kvaemt-nyrri-konnun-prosents Prósent] | 27.5–30.5 | 6,1 | 0,5 | 0,1 | 14,6 | – | 22,0 | bgcolor="#90EE90"| 23,5 | 0,4 | 9,0 | 22,2 | 1,1 | 0,5 | – |- | align=left| [https://www.visir.is/g/20242577826d/katrin-og-halla-tomas-dottir-hnifjafnar-i-nyrri-konnun-maskinu Maskína] | 27.5–30.5 | 5,0 | 0,4 | 0,4 | 15,4 | 0,1 | 18,4 | bgcolor="#90EE90"| 24,1 | 0,3 | 9,9 | bgcolor="#90EE90"| 24,1 | 1,5 | 0,6 | – |- | align=left| [https://www.visir.is/g/20242578045d/katrin-med-mikid-for-skot-i-nyrri-konnun Háskóli Íslands] | 22.5–30.5 | 7,1 | 0,8 | 0,4 | 16,1 | 0,2 | 18,4 | 18,5 | 0,2 | 9,9 | bgcolor="#90EE90"| 26,3 | 1,5 | 0,6 | – |- | align=left| [https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/05/27/orfa_atkvaedi_kunna_ad_skilja_a_milli/ Prósent] | 21.5–26.5 | 6,4 | 0,6 | 0,3 | 16,9 | 0,1 | bgcolor="#90EE90" | 21,0 | 20,2 | 0,7 | 11,4 | 20,1 | 1,5 | 0,8 | – |- | align=left| [https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-24-katrin-komin-med-afgerandi-forskot-413511 Gallup] | 17.5–23.5 | 7 | – | – | 18 | – | 19 | 17 | – | 9 | bgcolor="#90EE90" |27 | 1 | – | 2 |- | align=left| [https://www.visir.is/g/20242574509d/halla-t-skyst-upp-i-annad-saeti-en-katrin-leidir Maskína] | 22.5–23.5 | 5,4 | 0,3 | 0,6 | 18,2 | 0,1 | 16,6 | 18,6 | 0,5 | 12,4 | bgcolor="#90EE90" |25,7 | 0,9 | 0,7 | – |- | align=left| [https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-21-i-fyrsta-skipti-sem-prosent-maelir-katrinu-efsta-413249n Prósent] | 14.5–19.5 | 6,0 | 0,9 | 1,0 | 18,2 | 0,1 | 19,7 | 16,2 | 0,2 | 13,4 | bgcolor="#90EE90" |22,1 | 1,3 | 1,0 | – |- | align=left| [https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-17-katrin-og-halla-hrund-laekka-en-halla-tomasdottir-haekkar-i-nyjum-thjodarpuls-413006 Gallup] | 10.5–16.5 | 6 | – | – | 19 | – | 21 | 15 | – | 11 | bgcolor="#90EE90" |23 | 1 | – | 4 |- | align=left| [https://www.visir.is/g/20242571735d/katrin-tekur-for-ystuna-a-ny-og-halla-t-i-sokn Maskína] | 13.5–16.5 | 5,2 | 0,4 | 0,7 | 16,2 | 0,1 | 21,8 | 14,9 | 0,2 | 12,6 | bgcolor="#90EE90" |26,1 | 1,1 | 0,7 | – |- | align=left| [https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/05/13/kappraedur_setja_strik_i_reikninginn/ Prósent] | 7.5–12.5 | 5,7 | 0,4 | 0,7 | 17,9 | 0,1 | bgcolor="#90EE90" |26,0 | 12,5 | 0,5 | 13,8 | 19,2 | 1,8 | 1,5 | – |- | align=left| [https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-10-katrin-og-halla-hrund-maelast-hnifjafnar-412431 Gallup] | 3.5–9.5 | 6 | – | – | 18 | – | bgcolor="#90EE90" |25 | 11 | – | 10 | bgcolor="#90EE90" |25 | 1 | 2 | 1 |- | align=left| [https://www.visir.is/g/20242567866d/halla-hrund-a-fram-efst EMC] | 2.5–8.5 | 4,5 | 0,6 | 0,3 | 21,8 | 0,3 | bgcolor="#90EE90" |29,1 | 4,1 | 0,3 | 13,0 | 22,9 | 1,1 | 2,0 | – |- | align=left| [https://www.visir.is/g/20242568380d/fylgi-hollu-hrundi-eftir-kappraedurnar-a-ruv Maskína] | 30.4–8.5 | 4,2 | 1,2 | 0,4 | 18,9 | 0,1 | bgcolor="#90EE90" |29,7 | 5,4 | 0,8 | 11,2 | 26,7 | 1,2 | 0,6 | – |- | align=left| [https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-06-halla-hrund-leidir-afram-i-nyrri-konnun-411966 Prósent] | 30.4–5.5 | 4,3 | 1,0 | 1,1 | 20,4 | 0,2 | bgcolor="#90EE90" |29,7 | 5,1 | 0,3 | 14,7 | 21,3 | 1,9 | – | – |- | align=left| [https://www.visir.is/g/20242565525d/halla-hrund-maelist-med-mest-fylgi-i-nyrri-konnun-maskinu Maskína] | 22.4–3.5 | 4,2 | 1,5 | 0,3 | 19,9 | 0,1 | bgcolor="#90EE90" |29,4 | 3,7 | 0,4 | 12,9 | 26,8 | 0,9 | – | – |- | align=left| [https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-03-halla-hrund-maelist-med-36-fylgi-411816 Gallup] | 26.4–2.5 | 3 | – | – | 19 | – | bgcolor="#90EE90" |36 | 4 | – | 10 | 23 | 2 | – | 2 |- | align=left| [https://www.visir.is/g/20242565148d/katrin-efst-en-jon-hrynur-i-nyrri-konnun Háskóli Íslands] | 22.4–30.4 | 4,1 | 0,5 | 0,9 | 23,6 | 0,1 | 27,6 | 4,5 | 0,2 | 7,4 | bgcolor="#90EE90" |29,9 | 1,3 | – | – |- | align=left| [https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-04-29-eirikur-bergmann-arangur-hollu-hrundar-stormerkilegur-411496 Prósent] | 23.4–28.4 | 2,7 | 1,9 | 0,5 | 25,0 | – | bgcolor="#90EE90" |28,5 | 3,9 | 0,2 | 16,0 | 18,0 | 2,3 | – | – |- | align=left| [https://www.visir.is/g/20242562589d/halla-hrund-maelist-med-mest-fylgi-allra-fram-bjod-enda Maskína] | 22.4-26.4&nbsp; | 3,3 | 1,5 | 0,5 | 21,2 | – | bgcolor="#90EE90" |26,2 | 4,1 | 0,2 | 15,2 | 25,4 | 1,2 | – | 0,6 |- | align=left| [https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-04-23-halla-hrund-hastokkvari-nys-thjodarpuls-411060 Gallup] | 17.4–22.4 | 3 | – | – | 28 | – | 16 | 4 | – | 15 | bgcolor="#90EE90" |31 | 1 | – | 1 |- | align=left| [https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-04-22-halla-hrund-baetir-vid-sig-fjogur-med-mest-fylgi-410946 Prósent] | 16.4–21.4 | 2,8 | 1,1 | 1,1 | bgcolor="#90EE90" |27,2 | – | 18,0 | 5,8 | 0,1 | 17,2 | 23,8 | 2,1 | – | 0,9 |- | align=left| [https://www.visir.is/g/20242558665d/katrin-leidir-og-hefur-tol-fraedi-lega-mark-taekt-for-skot-a-baldur Maskína] | 12.4–16.4 | 3,8 | 1,3 | 0,9 | 24,0 | – | 10,5 | 6,7 | – | 18,9 | bgcolor="#90EE90" |31,4 | 1,8 | – | 0,6 |- | align=left| [https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-04-15-baldur-og-katrin-med-mest-fylgi-i-nyrri-konnun-410332 Prósent] | 9.4–14.4 | 2,9 | 0,8 | 0,4 | bgcolor="#90EE90" |25,8 | – | 10,6 | 4,3 | 0,4 | 16,8 | 22,1 | 2,9 | – | 10,5 |- | align=left| [https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-04-12-litlu-munar-a-milli-katrinar-og-baldurs-i-nyjustu-konnun-gallup-410122 Gallup] | 5.4–11.4 | 4 | 2 | 1 | 26 | – | 4 | 7 | – | 18 | bgcolor="#90EE90" |30 | 2 | – | 6 |- | align=left| [https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-04-08-katrin-med-thridjungs-fylgi-409656 Maskína] | 5.4–8.4 | 3,2 | – | 0,6 | 26,7 | – | 5,7 | 7,3 | 0,4 | 19,6 | bgcolor="#90EE90" |32,9 | 1,9 | – | 1,7 |- | align=left| [https://www.visir.is/g/20242549242d/baldur-maelist-med-lang-mest-fylgi Prósent] | 20.3–27.3 | 5 | 4 | 2 | bgcolor="#90EE90" |37 | – | – | 15 | – | – | – | – | – | 38 |- |} == Úrslit == {{Kosningaúrslit | cand1 = [[Halla Tómasdóttir]] | votes1 = 73184 | cand2 = [[Katrín Jakobsdóttir]] | votes2 = 53980 | cand3 = [[Halla Hrund Logadóttir]] | votes3 = 33601 | cand4 = [[Jón Gnarr]] | votes4 = 21634 | cand5 = [[Baldur Þórhallsson]] | votes5 = 18030 | cand6 = [[Arnar Þór Jónsson]] | votes6 = 10881 | cand7 = [[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]] | votes7 = 1383 | cand8 = [[Ástþór Magnússon]] | votes8 = 465 | cand9 = [[Ásdís Rán Gunnarsdóttir]] | votes9 = 394 | cand10 = [[Viktor Traustason]] | votes10 = 392 | cand11 = [[Helga Þórisdóttir]] | votes11 = 275 | cand12 = [[Eiríkur Ingi Jóhannsson]] | votes12 = 101 | blank = 803 | invalid = 512 | electorate = 266741 | source = [https://island.is/s/landskjorstjorn/frett/kjoeri-forseta-islands-lyst Landskjörstjórn] }} Kjörsókn var 80,8% og hafði ekki verið meiri í forsetakjöri síðan [[Forsetakjör á Íslandi 1996|1996]]. Kjörsókn var hærri á meðal kvenna (83,3%) en karla (78,3%) og kvára (67,1%).<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-10-03-kosningathatttaka-ekki-meiri-sidan-1996-423720|titill=Kosningaþátttaka ekki meiri síðan 1996|ár=2024|mánuður=3. október|útgefandi=Ríkisútvarpið}}</ref> ==Kostnaður við framboð== Frambjóðendur komu sjálfum sér á framfæri með auglýsingum, kosningaskrifstofum o.s.frv. Samkvæmt uppgjöri frambjóðendanna sem skilað var til [[Ríkisendurskoðun|Ríkisendurskoðunar]] var framboð [[Katrín Jakobsdóttir|Katrínar Jakobsdóttur]] langdýrast og kostaði rúmar 57 milljónir króna. Framboð [[Halla Tómasdóttir|Höllu Tómasdóttur]] sem sigraði í kosningunum kostaði 26 milljónir.<ref>{{Cite web|url=https://heimildin.is/grein/22011/|title=Framboð Katrínar tvöfalt dýrara en næst dýrasta framboðið|author=Erla María Markúsdóttir|date=2024-05-29|website=Heimildin|access-date=2024-06-04}}</ref> Yfirlit um kostnað við framboð hvers og eins frambjóðanda og eigið framlag má sjá í töflu hér að neðan. {| class="wikitable sortable" |+ Kostnaður við forsetaframboð<ref>{{Cite web|url=https://rikisendurskodun.is/Skilalisti?listi=1&artal=2024&adili=150000000&kosningar=0|title=Skilalisti|website=rikisendurskodun.is|access-date=2024-09-26}}</ref> |- ! Frambjóðandi !! Heildarkostnaður (kr.) !! Eigið framlag<br> frambjóðanda (kr.) |- | [[Katrín Jakobsdóttir]] | style="text-align:right | 57.348.689 | style="text-align:right | 3.000.000 |- | [[Halla Hrund Logadóttir]] | style="text-align:right | 27.516.877 | style="text-align:right | 1.909.573 |- | [[Halla Tómasdóttir]] | style="text-align:right | 26.002.032 | style="text-align:right | 3.537.202 |- | [[Arnar Þór Jónsson]] | style="text-align:right | 25.608.327 | style="text-align:right | 10.294.250 |- | [[Baldur Þórhallsson]] | style="text-align:right | 20.402.285 | style="text-align:right | 4.932.882 |- | [[Helga Þórisdóttir]] | style="text-align:right | 17.736.928 | style="text-align:right | 16.956.928 |- | [[Jón Gnarr]] | style="text-align:right | 10.664.091 | style="text-align:right | 0 |- | [[Ástþór Magnússon Wium]] | style="text-align:right | 8.909.046 | style="text-align:right | 7.773.860 |- | [[Ásdís Rán Gunnarsdóttir]] | style="text-align:right | 773.585 | style="text-align:right | 0 |- | [[Eiríkur Ingi Jóhannsson]] | style="text-align:right | undir 550.000{{note|a|a}} | |- | [[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]] |style="text-align:right | undir 550.000{{note|b|b}} | |- | [[Viktor Traustason]] | style="text-align:right | undir 550.000{{note|a|a}} | |- | colspan="3" | {{ref|a|[a]}} Eiríkur og Viktor skiluðu ekki uppgjöri til Ríkisendurskoðunar en slíkt var ekki skylt ef tekjur eða gjöld framboðsins voru undir kr. 550.000. Þeir skiluðu þess í stað inn yfirlýsingu um að kostnaður við framboðið hefði ekki náð þeim mörkum.<br>{{ref|b|[b]}} Frá framboði Steinunnar hefur hvorki borist uppgjör né yfirlýsing um að kostnaður hafi verið innan við kr. 550.000. Ekki er skylt að skila slíkri yfirlýsingu þegar kostnaður er undir þeim mörkum. |} == Framboð nokkurra frambjóðenda til Alþingis == [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningar voru haldnar]] rétt tæpu hálfu ári eftir forsetakosningarnar og nokkur þeirra sem buðu sig fram í forsetakosningunum skipuðu sæti á lista í þeim kosningum. [[Jón Gnarr]] skipaði annað sæti á lista Viðreisnar í Reykjavíkurkjördæmi Suður og [[Halla Hrund Logadóttir]] var oddviti Framsóknarflokksins í Suðurkjördæmi og þau voru bæði kjörin á þing. [[Arnar Þór Jónsson]] stofnaði [[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkinn]] sem bauð fram í öllum kjördæmum en náði ekki manni á þing. Þá skipaði Viktor Traustason þriðja sæti á lista Pírata í Norðausturkjördæmi en var ekki kjörinn á þing.<ref>{{Cite web|url=https://heimildin.is/grein/23357/|title=Allir forsetaframbjóðendur nema einn horfa fram á afhroð í þingkosningum|last=Grettisson|first=Valur|date=2024-11-25|website=Heimildin|access-date=2025-01-04}}</ref> == Tilvísanir == {{Reflist}} {{Forsetakjör á Íslandi}} [[Flokkur:Kosningar 2024]] [[Flokkur:Forsetakjör á Íslandi]] hjpyueo72hxm2k8bhxo4rid4rhjo30v 0 178108 1980062 1844355 2026-09-23T22:02:17Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980062 wikitext text/x-wiki {{Handboltamaður |nafn = Sigvaldi Guðjónsson |mynd = |fullt nafn = Sigvaldi Guðjónsson |fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1994|7|4}} |fæðingarbær = Reykjavík |fæðingarland = Ísland |hæð = 1,91 m |staða = Hægri hornamaður |núverandi lið = Kolstad |númer = 48 |ár í yngri flokkum = |yngriflokkalið = |ár = |lið = |leikir (mörk) = |landsliðsár = 2018– |landslið = [[Íslenska karlalandsliðið í handknattleik|Ísland]] |landsliðsleikir (mörk) = 27 (52) |þjálfaraár = |þjálfað lið = |mfuppfært = |lluppfært = |verðlaun = }} '''Sigvaldi Björn Guðjónsson''' (f. 4. júlí 1994) er íslenskur handknattleiksmaður sem spilar fyrir [[Kolstad]] í Noregi og íslenska landsliðið í handbolta. Þar hefur hann átt fast sæti í landsliðshóp síðan hann tók fyrst þátt á stórmóti á [[Heimsmeistaramót landsliða í handknattleik karla 2019|HM 2019]] í Danmörku og Þýskalandi.<ref>{{Cite web|url=https://handbolti.is/hm-sigvaldi-bjorn-gudjonsson/|title=HM: Sigvaldi Björn Guðjónsson {{!}} Handbolti.is|date=2021-01-12|language=en-US|access-date=2024-01-15|archive-date=2024-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240115195126/https://handbolti.is/hm-sigvaldi-bjorn-gudjonsson/|url-status=dead}}</ref> Sigvaldi Björn er örvhentur og spilar sem hægri hornamaður. == Tilvísanir == {{reflist}} {{f|1994}} [[Flokkur:Íslenskir handknattleiksmenn]] h2yu0yznhh0yrngrxyw30wn2xog5o9p 0 178109 1980093 1928981 2026-09-24T03:15:12Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980093 wikitext text/x-wiki {{Handboltamaður |nafn = Viktor Gísli Hallgrímsson |mynd = 2020004171512 2020-01-04 Handball Deutschland vs Island - 0463 - B70I2917.jpg |fullt nafn = Viktor Gísli Hallgrímsson |fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|2000|7|24}} |fæðingarbær = Reykjavík |fæðingarland = Ísland |hæð = 2,03 m |staða = Markmaður |núverandi lið = FC Barcelona |númer = 16 |ár í yngri flokkum = –2016 |yngriflokkalið = [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] |ár = |ár1= 2016-2019 |ár2= 2019-2022 |ár3= 2022-2024 |ár4= 2024-2025 |ár5= 2025- |lið= |lið1= Fram |lið2= GOG Håndbold |lið3= HBC Nantes |lið4= Wisla Plock |lið5= FC Barcelona |leikir (mörk)= |leikir (mörk)1= |leikir (mörk)2= |leikir (mörk)3= |leikir (mörk)4= |leikir (mörk)5= |landsliðsár = 2019- |landslið = [[Íslenska karlalandsliðið í handknattleik|Ísland]] |landsliðsleikir (mörk) = 60 (1) |mfuppfært = |lluppfært = |verðlaun = }} '''Viktor Gísli Hallgrímsson''' (f. [[24. júlí]] [[2000]]) er íslenskur handboltamaður sem leikur sem markvörður fyrir félagsliðið FC Barcelona á Spáni og [[Íslenska karlalandsliðið í handknattleik|íslenska landsliðið í handbolta]]. Viktor Gísli lék upp yngri flokka Fram, og fékk þar eldskírn sína í meistaraflokki. Atvinnumannaferil sinn hóf hann með GOG á Fjóni í Danmörku en hefur frá 2022 staðið milli stanganna hjá Nantes í Frakklandi<ref>{{Cite web|url=https://handbolti.is/hm-viktor-gisli-hallgrimsson/|title=HM: Viktor Gísli Hallgrímsson {{!}} Handbolti.is|date=2021-01-04|language=en-US|access-date=2024-01-15|archive-date=2024-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240115195133/https://handbolti.is/hm-viktor-gisli-hallgrimsson/|url-status=dead}}</ref>. Viktor Gísli hefur verið fastamaður í íslenska landsliðinu frá EM 2020 í Austurríki, Noregi og Svíþjóð. == Tilvísanir == {{reflist}} {{f|2000}} [[Flokkur:Íslenskir handknattleiksmenn]] 7yxl2607l7kt9rbacq4d9nxkocw4bpm 0 179654 1979998 1919484 2026-09-23T16:05:36Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1979998 wikitext text/x-wiki {{Forseti | forskeyti = | nafn = Myriam Spiteri Debono | mynd = Myriam Spiteri Debono on April 20, 2024 (cropped).jpg | myndatexti1 = Spiteri Debono árið 2024. | titill= Forseti Möltu | stjórnartíð_start = [[4. apríl]] [[2024]] | stjórnartíð_end = | forsætisráðherra = [[Robert Abela]] | forveri = [[George Vella]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1952|12|25}} | fæðingarstaður = [[Victoria (Gozo)|Victoria]], [[Gozo]], [[Malta|Möltu]] | maki = Anthony Debono | þjóderni = [[Malta|Maltnesk]] | stjórnmálaflokkur = [[Verkamannaflokkurinn (Malta)|Verkamannaflokkurinn]] | háskóli = [[Möltuháskóli]] | börn = 3 }} '''Myriam Spiteri Debono''' eða '''Miriam Spiteri Debono''' (f. 25. október 1952)<ref>[https://one.com.mt/minn-hi-myriam-spiteri-debono/ MIN HI MYRIAM SPITERI DEBONO] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240414234122/https://one.com.mt/minn-hi-myriam-spiteri-debono/ |date=2024-04-14 }} (maltneska)</ref> er maltnesk stjórnmálakona sem er 11. og núverandi forseti Möltu. Hún er fyrsta konan frá [[Gozo]] sem hefur verið kjörin til forsetaembættisins. Hún var jafnframt forseti maltneska þingsins<ref>{{cite web|url=http://www.parlament.mt/settegiugno-commemoration|title=Parlament Ta' Malta|website=www.parlament.mt|accessdate=4 June 2017|archive-date=13 desember 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141213194920/http://www.parlament.mt/settegiugno-commemoration|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.independent.com.mt/articles/2013-02-24/news/parliaments-standing-orders-only-stencilled-papers-955809793/|title=Parliament's Standing Orders 'only stencilled papers' - The Malta Independent|website=www.independent.com.mt|accessdate=4 June 2017}}</ref> frá 1996 til 1998 og var fyrst kvenna til að gegna því embætti.<ref name=":3">{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/news/national/32025/kristy-debono-to-chair-this-evening-s-plenary-session-20131203#.VGWK4snEiW8|title=Kristy Debono to chair this evening's plenary session|publisher=|accessdate=4 June 2017}}</ref> == Menntun og starfsferill == Spiteri Debono fæddist í [[Victoria (Gozo)|Victoria]] á [[Gozo]]. Hún gekk í grunnskóla á Gozo og gekk síðar í [[Möltuháskóli|Möltuháskóla]], þar sem hún nam enskar bókmenntir og málvísindi, og útskrifaðist árið 1973.<ref name=":5">{{Cite web |last=Meilak |first=Nicole |title=Who is Myriam Spiteri Debono, the former Speaker set to become the next President? |url=https://www.maltatoday.com.mt/news/national/128416/who_is_myriam_spiteri_debono_the_former_speaker_set_to_become_the_next_president |access-date=2024-04-01 |website=MaltaToday.com.mt |language=en}}</ref> Hún nam einnig lögfræði og útskrifaðist sem lögbókandi árið 1980.<ref name=":0">{{Cite web |last=Magri |first=Giulia |date=2024-03-27 |title=Parliament Unanimously Approves Myriam Spiteri Debono as Malta's next President |url=https://timesofmalta.com/article/parliament-approves-myriam-spiteri-debono-malta-next-president.1089991 |access-date=2024-03-27 |website=Times of Malta |language=en-gb}}</ref><ref name=":5" /> Snemma á embættisferli sínum gegndi Spiteri Denobo formennsku í stjórn samvinnufélaga og var stofnmeðlimur í kynjajafnréttisnefnd.<ref name=":0" /> Hún var frambjóðandi í fimm þingkosningum (1981, 1987, 1992, 1996, 2003) fyrir maltneska [[Verkamannaflokkurinn (Malta)|Verkamannaflokkinn]] en náði aldrei kjöri.<ref>{{Cite web |last=Newsroom |first=T. V. M. |date=2024-03-28 |title=Notary Myriam Spiteri Debono is Malta's third female President and third Gozitan president |url=https://tvmnews.mt/en/news/notary-myriam-spiteri-debono-is-maltas-third-female-president-and-our-third-gozitan-president/ |access-date=2024-03-29 |website=TVMnews.mt |language=en-GB}}</ref> Hún var hins vegar kjörin í framkvæmdastjórn flokksins árið 1982.<ref name=":5" /> Spiteri Debono var forseti kvennahreyfingar Verkamannaflokksins frá 1993 til 1996.<ref>{{cite web |last=Ltd |first=Allied Newspapers |title=Press digest |date=3 November 2013 |url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20131103/local/press-digest.493006 |accessdate=4 June 2017 |publisher= |archive-date=3 mars 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220726/http://www.timesofmalta.com/articles/view/20131103/local/press-digest.493006 |url-status=dead}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |last=Zammit |first=Mark Lawrence |date=2024-03-31 |title=What do they think of Myriam Spiteri Debono? |url=https://timesofmalta.com/article/what-think-myriam-spiteri-debono.1090174 |access-date=2024-03-31 |website=Times of Malta |language=en-gb}}</ref> Í september 1996 var hún útnefnd forseti maltneska þingsins af [[Alfred Sant]] forsætisráðherra.<ref name=":2">{{Cite web |title=Speaker of the House - Hon. Myriam Spiteri Debono, Eighth Legislature (1996 - 1998) |url=https://parlament.mt/8th-leg/political-groups/spiteri-debono-myriam/ |website=Parlament.mt}}</ref> Hún var fyrst kvenna til að gegna þessu embætti á Möltu. [[Anton Tabone]] leysti hana af hólmi í október 1998.<ref name=":3" /><ref name=":2" /> Í janúar 2023 stakk maltneski [[Þjóðernisflokkur Möltu|Þjóðernisflokkurinn]] upp á Myriam Spiteri Debono sem nýjum framkvæmdastjóra siðanefndar en hún neitaði að gefa kost á sér og sagðist hvorki hafa áhuga á stöðunni né teldi hún sig hæfa til að gegna henni.<ref>{{Cite web |last=Xuereb |first=Matthew |date=2023-01-05 |title=Ex-Labour speaker not interested in standard commissioner job |url=https://timesofmalta.com/article/exlabour-speaker-interested-standard-commissioner-job.1005415 |access-date=2024-03-21 |website=Times of Malta |language=en-gb}}</ref> == Forseti== Þann 21. mars 2024 var Myriam Spiteri Debono talin líklegust til að vera kjörin nýr forseti Möltu.<ref>{{Cite web |last=Grech |first=Herman |date=2024-03-21 |title=Myriam Spiteri Debono is frontrunner to become next President of the Republic |url=https://timesofmalta.com/article/myriam-spiteri-debono-frontrunner-next-president-republic.1089583 |access-date=2024-03-21 |website=Times of Malta |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sansone |first=Kurt |title=Myriam Spiteri Debono could be the next president |url=https://www.maltatoday.com.mt/news/national/128225/myriam_spiteri_debono_could_be_the_next_president |access-date=2024-03-21 |website=MaltaToday.com.mt |language=en}}</ref> Þetta var staðfest viku síðar í sameiginlegri yfirlýsingu forsætisráðherra og leiðtoga stjórnarandstöðunnar.<ref name=":1">{{Cite web |last=Arena |first=Jessica |date=2024-03-26 |title=Government and Opposition in agreement on Presidential picks |url=https://timesofmalta.com/article/government-opposition-agreement-presidential-picks.1089912 |access-date=2024-03-26 |website=Times of Malta |language=en-gb}}</ref> Maltneska þingið kaus Spiteri Debono einróma 11. forseta lýðveldisins þann 27. mars 2024. Hún er fyrsti forseti Möltu sem er kjörinn eftir stjórnarskrárbreytingar sem kveða á um að atkvæði tveggja þriðjunga þingmanna þurfi til að samþykkja nýjan forseta.<ref name=":0" /> Spiteri Debono er þriðji kvenforseti Möltu, á eftir [[Agatha Barbara|Agöthu Barbara]] og [[Marie-Louise Coleiro Preca|Marie Louise Coleiro Preca]].<ref>{{Cite news |last=Teuma |first=Owen |date=27 March 2024 |title=Id-deputati kollha tal-Parlament jivvutaw favur Myriam Spiteri Debono bħala President |url=https://newsbook.com.mt/mistenni-l-vot-unanimu-ghall-hatra-ta-myriam-spiteri-debono-bhala-president/}}</ref> Hún er jafnframt þriðja manneskjan frá Gozo sem gegnir embættinu, á eftir [[Anton Buttigieg]] og [[Ċensu Tabone]].<ref name=":0" /> Myriam Spiteri Debono tók við forsetaembættinu þann 4. apríl 2024.<ref>{{Cite web |last=Arena |first=Jessica |date=2024-04-04 |title=Myriam Spiteri Debono is sworn in as 11th President of Malta |url=https://timesofmalta.com/article/watch-myriam-spiteri-debono-arrives-sworn-11th-president-malta.1090397 |access-date=2024-04-04 |website=Times of Malta |language=en-gb}}</ref> == Einkahagir == Spiteri Debono hefur búið mestalla ævi sína í [[Birkirkara]] á Möltu. Hún er gift lögbókandanum Anthony Spiteri Debono og þau eiga þrjú börn.<ref name=":4" /> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Möltu| frá=[[4. apríl]] [[2024]]| til=| fyrir=[[George Vella]]| eftir=Enn í embætti| }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins}} {{DEFAULTSORT:Spiteri Debono, Myriam}} {{f|1952}} [[Flokkur:Forsetar Möltu]] 8f3ugap8g80uja9sqmq71vdh6phrkk1 0 183189 1980112 1886257 2026-09-24T09:23:49Z TKSnaevarr 53243 1980112 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Innrás Ítala í Albaníu | partof = [[Millistríðsárin|millistríðsárunum]] | image = Italian army 2.PNG | image_size = 250px | caption = Ítalskir herbílar í Albaníu. | date = 7. – 12. apríl 1939<br />({{Age in years, months, weeks and days|month1=04|day1=07|year1=1939|month2=04|day2=12|year2=1939}}) | place = [[Albanía]] | territory = | result = Ítalskur sigur<br> * Albanía verður ítalskt verndarsvæði * [[Zog Albaníukonungur]] flýr til Grikklands * [[Andspyrnuhreyfingin í Albaníu]] hefst | combatant1 = {{flagicon|Ítalía|1861}} [[Konungsríkið Ítalía|Ítalía]] | combatant2 = {{flagicon|Albanía|1928}} [[Albanía]] | commander1 = [[Benito Mussolini]]<br>[[Alfredo Guzzoni]]<br>[[Giovanni Messe]]<br>[[Ettore Sportiello]] | commander2 = [[Zog Albaníukonungur|Zog 1.]]<br>[[Xhemal Aranitasi]]<br>[[Abaz Kupi]]<br>[[Mujo Ulqinaku]]{{KIA}} | strength1 = 22.000 hermenn<br>400 flugvélar{{sfn|Fischer 1999 (Purdue útg.)|p=21}}<br>2 orrustuskip<br>3 þungbeitiskip<br>3 léttbeitiskip<br>9 tundurspillar<br>14 tundurskeytabátar<br>1 tundurduflaskip<br>10 hjálparskip<br>9 flutningaskip | strength2 = 8.000 hermenn{{sfn|Fischer 1999 (Purdue útg.)|p=22}}<br>5 flugvélar<br>3 tundurskeytabátar | casualties1 = Hugsanlega 700 látnir <small>(samkvæmt [[Bernd Jürgen Fischer|Fischer]])</small><ref name="Fischer22">{{harvnb|Fischer|1999|p=22|ps=:Reports on the number of casualties differed rather significantly. The townspeople of Durrës maintained that the Italians lost four hundred. Although Italian propaganda claimed that Italy only lost twelve men in the entire invasion, it is possible that approximately two hundred Italians were killed in Durrës alone and as many as seven hundred Italians may have been killed in total.}}</ref><!--<ref name="Ro106"/>--><br>12–25 látnir (að sögn Ítala)<ref name="Fischer22"/>{{sfn|Pearson|2004|p=445}}<br>97 særðir{{sfn|Pearson|2004|p=445}} | casualties2 = Líklega fleiri en 700 látnir <small>(samkvæmt Fischer)</small><ref name="Fischer">{{cite book |last1=Fischer |first1=Bernd J. |title=Albania at war, 1939-1945 |date=1999a |publisher=Purdue University Press |location=West Lafayette, Ind. |isbn=9781557531414 |page=22 |url=https://books.google.com/books?id=P-MiG9ngCp8C |language=en |quote=Albanian casualties may have been higher.}}</ref><br>160 látnir og nokkur hundruð særðir <small>(samkvæmt Pearson)</small>{{sfn|Pearson|2004|p=445}}<br>5 flugvélar<br>3 tundurskeytabátar }} '''Innrás Ítala í Albaníu''' var stutt [[innrásarstríð]] sem [[Konungsríkið Ítalía]] hóf gegn [[Albanía|Konungsríkinu Albaníu]] árið 1939. Stríðið var afrakstur af [[Heimsvaldastefna|heimsvaldastefnu]] ítalska forsætisráðherrans og einræðisherrans [[Benito Mussolini]]. Albanía var fljótt sigruð, albanski konungurinn [[Zog Albaníukonungur|Zog 1.]] flúði í útlegð til [[Grikkland]]s og landið varð hluti af [[Ítalska heimsveldið|ítalska heimsveldinu]] sem verndarsvæði í persónusambandi við ítölsku krúnuna. ==Söguágrip== [[Benito Mussolini]] og tengdasonur hans, utanríkisráðherrann [[Galeazzo Ciano]] greifi, höfðu sammælst um að stefnt skyldi að innlimun Albaníu í júní 1938 „um leið og aðstæður leyfðu“. Ciano hafði sérstakan áhuga á að gera innrás í Albaníu og átti frumkvæði að því að undirbúa hana. Hann sá jafnframt um að treysta tengsl Ítala við Júgóslava og Ungverja í aðdraganda hennar.<ref name=mbl>{{Tímarit.is|1512116|Páskainnrásin|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=12. apríl 1979|blaðsíða=74–79|höfundur=Guðmundur Halldórsson}}</ref> Áhugi ítölsku stjórnarinnar á Albaníu jókst sér í lagi eftir [[Münchenarsamningurinn|ráðstefnuna í München]] árið 1938, þar sem Bretar og Frakkar leyfðu [[Þriðja ríkið|Þjóðverjum]] að leggja undir sig [[Súdetaland|Súdetahéruðin]] í [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]]. Eftir ráðstefnuna bauð [[Adolf Hitler]] Mussolini að ganga formlega í [[Stálbandalagið|hernaðarbandalag við Þýskaland]] og Mussolini taldi ekki annað koma til greina en að þiggja boðið. Áður en af bandalaginu yrði vildu Ítalir hins vegar reyna að fyrirbyggja framráðs Þjóðverja á [[Balkanskagi|Balkanskaga]] og tryggja eigin hernaðarlega nærveru þar.<ref name=mbl/> Ítalir höfðu gert samninga við Albana árin 1926 sem gerðu landið að ítölsku verndarríki og fólu Ítölum hlutdeild í vörnum landsins. Albanía var því mjög háð Ítalíu en [[Zog Albaníukonungur]] hafði þó reynt frá árinu 1931 að takmarka áhrif Ítala í landinu með því að vingast við [[Konungsríkið Júgóslavía|Júgóslavíu]]. Árið 1936 neyddist Zog hins vegar til að gera vináttusamning við Ítala sem setti albanska herinn undir eftirlit Ítala. Í mars sama ár gerðu löndin samning um fjármál, viðskipti og efnahagsmál. Árið 1938 fengu Ítalir einkarétt á allri utanríkisverslun Albana.<ref name=mbl/> Eftir margra mánaða umræður var ákveðið að gera innrás í Albaníu í febrúarbyrjun 1939 en Mussolini tvísté lengi og lét fresta fyrirætlunum. Þann 25. mars 1939 sendu Ítalir Zog konungi úrslitakosti og kröfðust þess að fá að setja herlið á land í Albaníu hvenær sem þeim sýndist, að Ítölum yrði fengin umsjón með öllum víggirðingum, vegum, brúm og höfnum í landinu, að Ítalir með búsetu í Albaníu fengju öll sömu réttindi og Albanir, meðal annars rétt til að gegna ráðherrastöðum, að ítalskir fulltrúar fengju sæti í öllum ráðuneytum landsins og að sendiherra Ítala í Albaníu yrði ráðherra í stjórn Albaníu. Albanska stjórnin hafnaði úrslitakostunum og sagði þá ósamrýmanlega sjálfstæði landsins. Eftir að Zog hafnaði úrslitakostum Ítala hófu Albanir mótmælagöngu og létu í ljós andúð á Ítölum. Mussolini notaði þetta sem átyllu til að hefja innrásina og sagðist ætla að „koma aftur á lögum og reglu“ í Albaníu. Ítalska herliðið var flutt yfir Adríahaf aðfararnótt 7. apríl á [[Föstudagurinn langi|föstudeginum langa]]. Mikill fjöldi ítalskra herskipa varpaði akkerum fyrir utan aðalhafnir Albaníu, [[Durrës]] og [[Vlorë]], og tvær smærri hafnir, [[Sarandë]] og [[Shëngjin]]. Skipin gerðu skothríð á hafnarbæina og sprengjuflugvélar vörpuðu sprengjum á meðan herlið Ítala gekk á land í höfnunum.<ref name=mbl/> Albanski herinn var fámennur og illa vopnaður og gat því ekki veitt Ítölum sterka mótspyrnu. Setulið Albana og almenningur héldu engu að síður uppi harðri mótspyrnu í Durrës og Vlorë. [[Abaz Kupi]], yfirmaður setuliðsins í Durrës, stýrði einu árangursríku mótspyrnunni og tafði innrásina um 36 klukkustundir. Seint að kvöldi innrásardagsins viðurkenndi stjórn Zogs í höfuðborginni [[Tírana]] að albanskar hersveitir hefðu hörfað frá Durrës og Vlorë. Ítalir komu til Tírana morguninn 8. apríl og var Zog þá flúinn. Við komu ítalska innrásarhersins brutust út óeirðir í borginni og almenningur réðst bæði á konungshöllina og á ítalska ræðismannsbústaðinn.<ref name=mbl/> Zog flúði ásamt fjölskyldu sinni yfir fjöllin til Grikklands í bifreið sem Ciano greifi hafði gefið honum í brúðkaupsgjöf um ári áður. Þau höfðu jafnframt með sér hluta af gullbirgðum albanska landsbankans. Ítalska herliðið kom til [[Kortitza]] á grísku landamærunum 11. apríl og var hertöku landsins þar með lokið. Mussolini kom sjálfur til Tírana sama dag og ítalski herinn hélt hátíðlega innreið í höfuðborgina.<ref name=mbl/> ===Eftirmálar=== Ítalir settu bráðabirgðastjórn skipaða Albönum sem þekktir voru fyrir að vera vinveittir Ítalíu þann 8. apríl. Hún kallaði saman stjórnlagaþing sem ákvað þann 12. apríl að bjóða [[Viktor Emmanúel 3.]] Ítalíukonungi að verða einnig konungur Albaníu. Albanía var í reynd alveg innlimuð í Ítalíu.<ref name=mbl/> Albanía var undir stjórn Ítala til ársins 1944, en þá tókst [[Kommúnismi|kommúnískum]] andspyrnuhreyfingum að ná stjórn í landinu samhliða ósigri Ítala og Þjóðverja í seinni heimsstyrjöldinni.<ref name=þjóðviljinn>{{Tímarit.is|2853287|Albanasagan í örstuttu formi|blað=[[Þjóðviljinn]]|útgáfudagsetning=24. desember 1976|blaðsíða=26–28|höfundur=Dagur Þorleifsson}}</ref> ==Heimildir== * {{cite book |last=Fischer |first=Bernd J. |year=1999 |title=Albania at War, 1939–1945 |publisher=Purdue University Press |url=https://books.google.com/books?id=ANCuDwAAQBAJ|via=Google Books|isbn=978-155753141-4 |ref=CITEREFFischer 1999 (Purdue ed.) }} * {{cite book |last=Pearson |first=Owen |year=2005 |title=Albania in the Twentieth Century, A History |volume=II - Albania in Occupation and War, 1939-45 |publisher=The Centre for Albanian Studies / I.B.Tauris |isbn=978-184511104-5 |page=433 |url=https://books.google.com/books?id=P3knunC7z_oC&q=agip&pg=PA433 }} ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:1939]] [[Flokkur:Innrásir]] [[Flokkur:Saga Albaníu]] [[Flokkur:Saga Ítalíu]] f67cbnmf0qnl6epf6ivvfoml1x20qp9 1980113 1980112 2026-09-24T09:24:18Z TKSnaevarr 53243 /* Heimildir */ 1980113 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Innrás Ítala í Albaníu | partof = [[Millistríðsárin|millistríðsárunum]] | image = Italian army 2.PNG | image_size = 250px | caption = Ítalskir herbílar í Albaníu. | date = 7. – 12. apríl 1939<br />({{Age in years, months, weeks and days|month1=04|day1=07|year1=1939|month2=04|day2=12|year2=1939}}) | place = [[Albanía]] | territory = | result = Ítalskur sigur<br> * Albanía verður ítalskt verndarsvæði * [[Zog Albaníukonungur]] flýr til Grikklands * [[Andspyrnuhreyfingin í Albaníu]] hefst | combatant1 = {{flagicon|Ítalía|1861}} [[Konungsríkið Ítalía|Ítalía]] | combatant2 = {{flagicon|Albanía|1928}} [[Albanía]] | commander1 = [[Benito Mussolini]]<br>[[Alfredo Guzzoni]]<br>[[Giovanni Messe]]<br>[[Ettore Sportiello]] | commander2 = [[Zog Albaníukonungur|Zog 1.]]<br>[[Xhemal Aranitasi]]<br>[[Abaz Kupi]]<br>[[Mujo Ulqinaku]]{{KIA}} | strength1 = 22.000 hermenn<br>400 flugvélar{{sfn|Fischer 1999 (Purdue útg.)|p=21}}<br>2 orrustuskip<br>3 þungbeitiskip<br>3 léttbeitiskip<br>9 tundurspillar<br>14 tundurskeytabátar<br>1 tundurduflaskip<br>10 hjálparskip<br>9 flutningaskip | strength2 = 8.000 hermenn{{sfn|Fischer 1999 (Purdue útg.)|p=22}}<br>5 flugvélar<br>3 tundurskeytabátar | casualties1 = Hugsanlega 700 látnir <small>(samkvæmt [[Bernd Jürgen Fischer|Fischer]])</small><ref name="Fischer22">{{harvnb|Fischer|1999|p=22|ps=:Reports on the number of casualties differed rather significantly. The townspeople of Durrës maintained that the Italians lost four hundred. Although Italian propaganda claimed that Italy only lost twelve men in the entire invasion, it is possible that approximately two hundred Italians were killed in Durrës alone and as many as seven hundred Italians may have been killed in total.}}</ref><!--<ref name="Ro106"/>--><br>12–25 látnir (að sögn Ítala)<ref name="Fischer22"/>{{sfn|Pearson|2004|p=445}}<br>97 særðir{{sfn|Pearson|2004|p=445}} | casualties2 = Líklega fleiri en 700 látnir <small>(samkvæmt Fischer)</small><ref name="Fischer">{{cite book |last1=Fischer |first1=Bernd J. |title=Albania at war, 1939-1945 |date=1999a |publisher=Purdue University Press |location=West Lafayette, Ind. |isbn=9781557531414 |page=22 |url=https://books.google.com/books?id=P-MiG9ngCp8C |language=en |quote=Albanian casualties may have been higher.}}</ref><br>160 látnir og nokkur hundruð særðir <small>(samkvæmt Pearson)</small>{{sfn|Pearson|2004|p=445}}<br>5 flugvélar<br>3 tundurskeytabátar }} '''Innrás Ítala í Albaníu''' var stutt [[innrásarstríð]] sem [[Konungsríkið Ítalía]] hóf gegn [[Albanía|Konungsríkinu Albaníu]] árið 1939. Stríðið var afrakstur af [[Heimsvaldastefna|heimsvaldastefnu]] ítalska forsætisráðherrans og einræðisherrans [[Benito Mussolini]]. Albanía var fljótt sigruð, albanski konungurinn [[Zog Albaníukonungur|Zog 1.]] flúði í útlegð til [[Grikkland]]s og landið varð hluti af [[Ítalska heimsveldið|ítalska heimsveldinu]] sem verndarsvæði í persónusambandi við ítölsku krúnuna. ==Söguágrip== [[Benito Mussolini]] og tengdasonur hans, utanríkisráðherrann [[Galeazzo Ciano]] greifi, höfðu sammælst um að stefnt skyldi að innlimun Albaníu í júní 1938 „um leið og aðstæður leyfðu“. Ciano hafði sérstakan áhuga á að gera innrás í Albaníu og átti frumkvæði að því að undirbúa hana. Hann sá jafnframt um að treysta tengsl Ítala við Júgóslava og Ungverja í aðdraganda hennar.<ref name=mbl>{{Tímarit.is|1512116|Páskainnrásin|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=12. apríl 1979|blaðsíða=74–79|höfundur=Guðmundur Halldórsson}}</ref> Áhugi ítölsku stjórnarinnar á Albaníu jókst sér í lagi eftir [[Münchenarsamningurinn|ráðstefnuna í München]] árið 1938, þar sem Bretar og Frakkar leyfðu [[Þriðja ríkið|Þjóðverjum]] að leggja undir sig [[Súdetaland|Súdetahéruðin]] í [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]]. Eftir ráðstefnuna bauð [[Adolf Hitler]] Mussolini að ganga formlega í [[Stálbandalagið|hernaðarbandalag við Þýskaland]] og Mussolini taldi ekki annað koma til greina en að þiggja boðið. Áður en af bandalaginu yrði vildu Ítalir hins vegar reyna að fyrirbyggja framráðs Þjóðverja á [[Balkanskagi|Balkanskaga]] og tryggja eigin hernaðarlega nærveru þar.<ref name=mbl/> Ítalir höfðu gert samninga við Albana árin 1926 sem gerðu landið að ítölsku verndarríki og fólu Ítölum hlutdeild í vörnum landsins. Albanía var því mjög háð Ítalíu en [[Zog Albaníukonungur]] hafði þó reynt frá árinu 1931 að takmarka áhrif Ítala í landinu með því að vingast við [[Konungsríkið Júgóslavía|Júgóslavíu]]. Árið 1936 neyddist Zog hins vegar til að gera vináttusamning við Ítala sem setti albanska herinn undir eftirlit Ítala. Í mars sama ár gerðu löndin samning um fjármál, viðskipti og efnahagsmál. Árið 1938 fengu Ítalir einkarétt á allri utanríkisverslun Albana.<ref name=mbl/> Eftir margra mánaða umræður var ákveðið að gera innrás í Albaníu í febrúarbyrjun 1939 en Mussolini tvísté lengi og lét fresta fyrirætlunum. Þann 25. mars 1939 sendu Ítalir Zog konungi úrslitakosti og kröfðust þess að fá að setja herlið á land í Albaníu hvenær sem þeim sýndist, að Ítölum yrði fengin umsjón með öllum víggirðingum, vegum, brúm og höfnum í landinu, að Ítalir með búsetu í Albaníu fengju öll sömu réttindi og Albanir, meðal annars rétt til að gegna ráðherrastöðum, að ítalskir fulltrúar fengju sæti í öllum ráðuneytum landsins og að sendiherra Ítala í Albaníu yrði ráðherra í stjórn Albaníu. Albanska stjórnin hafnaði úrslitakostunum og sagði þá ósamrýmanlega sjálfstæði landsins. Eftir að Zog hafnaði úrslitakostum Ítala hófu Albanir mótmælagöngu og létu í ljós andúð á Ítölum. Mussolini notaði þetta sem átyllu til að hefja innrásina og sagðist ætla að „koma aftur á lögum og reglu“ í Albaníu. Ítalska herliðið var flutt yfir Adríahaf aðfararnótt 7. apríl á [[Föstudagurinn langi|föstudeginum langa]]. Mikill fjöldi ítalskra herskipa varpaði akkerum fyrir utan aðalhafnir Albaníu, [[Durrës]] og [[Vlorë]], og tvær smærri hafnir, [[Sarandë]] og [[Shëngjin]]. Skipin gerðu skothríð á hafnarbæina og sprengjuflugvélar vörpuðu sprengjum á meðan herlið Ítala gekk á land í höfnunum.<ref name=mbl/> Albanski herinn var fámennur og illa vopnaður og gat því ekki veitt Ítölum sterka mótspyrnu. Setulið Albana og almenningur héldu engu að síður uppi harðri mótspyrnu í Durrës og Vlorë. [[Abaz Kupi]], yfirmaður setuliðsins í Durrës, stýrði einu árangursríku mótspyrnunni og tafði innrásina um 36 klukkustundir. Seint að kvöldi innrásardagsins viðurkenndi stjórn Zogs í höfuðborginni [[Tírana]] að albanskar hersveitir hefðu hörfað frá Durrës og Vlorë. Ítalir komu til Tírana morguninn 8. apríl og var Zog þá flúinn. Við komu ítalska innrásarhersins brutust út óeirðir í borginni og almenningur réðst bæði á konungshöllina og á ítalska ræðismannsbústaðinn.<ref name=mbl/> Zog flúði ásamt fjölskyldu sinni yfir fjöllin til Grikklands í bifreið sem Ciano greifi hafði gefið honum í brúðkaupsgjöf um ári áður. Þau höfðu jafnframt með sér hluta af gullbirgðum albanska landsbankans. Ítalska herliðið kom til [[Kortitza]] á grísku landamærunum 11. apríl og var hertöku landsins þar með lokið. Mussolini kom sjálfur til Tírana sama dag og ítalski herinn hélt hátíðlega innreið í höfuðborgina.<ref name=mbl/> ===Eftirmálar=== Ítalir settu bráðabirgðastjórn skipaða Albönum sem þekktir voru fyrir að vera vinveittir Ítalíu þann 8. apríl. Hún kallaði saman stjórnlagaþing sem ákvað þann 12. apríl að bjóða [[Viktor Emmanúel 3.]] Ítalíukonungi að verða einnig konungur Albaníu. Albanía var í reynd alveg innlimuð í Ítalíu.<ref name=mbl/> Albanía var undir stjórn Ítala til ársins 1944, en þá tókst [[Kommúnismi|kommúnískum]] andspyrnuhreyfingum að ná stjórn í landinu samhliða ósigri Ítala og Þjóðverja í seinni heimsstyrjöldinni.<ref name=þjóðviljinn>{{Tímarit.is|2853287|Albanasagan í örstuttu formi|blað=[[Þjóðviljinn]]|útgáfudagsetning=24. desember 1976|blaðsíða=26–28|höfundur=Dagur Þorleifsson}}</ref> ==Heimildir== * {{cite book |last=Fischer |first=Bernd J. |year=1999 |title=Albania at War, 1939–1945 |publisher=Purdue University Press |url=https://books.google.com/books?id=ANCuDwAAQBAJ|via=Google Books|isbn=978-155753141-4 |ref=CITEREFFischer 1999 (Purdue ed.) }} * {{cite book |last=Pearson |first=Owen |year=2004 |title=Albania in the Twentieth Century, A History |volume=I - Albania and King Zog |publisher=The Centre for Albanian Studies / I.B.Tauris |isbn=978-184511013-0 |page=429 |url=https://books.google.com/books?id=3_Sh3y9IMZAC }} ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:1939]] [[Flokkur:Innrásir]] [[Flokkur:Saga Albaníu]] [[Flokkur:Saga Ítalíu]] lwm30rd6rgjw5sz6v4kydkysxmxihot 0 183673 1980044 1912933 2026-09-23T20:02:08Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980044 wikitext text/x-wiki '''Richard Amos''' (fæddur [[15. mars]] [[1963]]) er breskur [[Karate|karatemaður]] og yfirþjálfari [[Alþjóðakaratesambandið|Alþjóðakaratesambandsins]]. Richard Amos er með 8.dan sem er þriðja hæsta stig [[Svart belti|svarta beltisins]].<ref>{{Cite web|url=https://www.wtko.org/Executive-Committee.html|title=WTKO World Traditional Martial Arts Organization - Executive Committee|website=www.wtko.org|language=en|access-date=2024-11-27|archive-date=2024-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20241210043747/https://www.wtko.org/Executive-Committee.html|url-status=dead}}</ref> Amos rekur Karatefélag í New York og hefur haldið úti æfingabúðum víða um heim þar á meðal á Íslandi auk þess að stýra svartbeltisgráðunum hér á landi og víðar.{{heimild vantar}} == Tilvísanir == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Amos, Richard}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1963]] [[Flokkur:Breskir karatemenn]] lo9gqgnca1iohpqdl43th0x12wy38wn 0 183913 1980008 1977640 2026-09-23T16:47:13Z Þorkell T. 93503 1980008 wikitext text/x-wiki {{Þingkosningar |election_name=''Næstu Alþingiskosningar'' |country=Ísland |type=parliamentary |ongoing=yes |previous_election=[[Alþingiskosningar 2024|2024]] |next_election= |outgoing_members=[[Kjörnir alþingismenn 2024|Fráfarandi þingmenn]] |elected_members=|seats_for_election=63 sæti á [[Alþingi]] |majority_seats=32 |turnout= |election_date=Í síðasti lagi 2. desember 2028 |results_sec=Úrslit kosninganna |party1=[[Samfylkingin]] |party_leader1=[[Kristrún Frostadóttir]] |percentage1=20,8 |current_seats1=15 |last_election1=15 |party2= [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |party_leader2=[[Guðrún Hafsteinsdóttir]] |percentage2=19,4 |current_seats2=14 |last_election2=14 |party3=[[Viðreisn]] |party_leader3=[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] |percentage3=15,8 |current_seats3=11 |last_election3=11 |party4=[[Flokkur fólksins]] |party_leader4=[[Inga Sæland]] |percentage4=13,8 |current_seats4=10 |last_election4=10 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] |party_leader5=[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] |percentage5=12,1 |current_seats5=8 |last_election5=8 |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] |party_leader6=[[Lilja Alfreðsdóttir]] |percentage6=7,8 |current_seats6=5 |last_election6=5 |map= |map_size= |map_caption= |title=ríkisstjórn |before_election= [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|Kristrún Frostadóttir I]]<br>{{LB|S}}&nbsp;{{LB|C}}&nbsp;{{LB|F}} |before_image=File:Kristrún Frostadóttir 2021.jpg |posttitle=Ný ríkisstjórn |after_election= |after_image= }} '''Næstu Alþingiskosningar''' fara fram í síðasta lagi [[2. desember]] [[2028]].<ref>{{Cite web|url=https://kosningasaga.wordpress.com/althingiskosningar/|title=Alþingiskosningar|date=2011-05-20|website=kosningasaga|language=is-IS|access-date=2025-09-21}}</ref> Óvíst er hvort þær fari fram að hausti til eins og hefur verið í öllum [[Alþingiskosningar|Alþingiskosningunum]] síðan [[Alþingiskosningar 2016|2016]] eða hvort þær verði aftur að vori til eins og venjan var áður. Núverandi ríkisstjórn er [[ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur]] sem samanstendur af [[Samfylkingin|Samfylkingunni]], [[Viðreisn]] og [[Flokkur fólksins|Flokki Fólksins]]. == Yfirlit == {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" |Merki og stafur ! rowspan="2" |Flokkur ! colspan="2" rowspan="2" |Formaður ! colspan="2" |Úrslit [[Alþingiskosningar 2024|2024]] ! rowspan="2" |Breytingar á kjörtímabilinu |- !Fylgi !Þingsæti |- | [[Mynd:Samfylkingin.png|frameless|75x75dp]] |'''S''' |[[Samfylkingin]] |[[Mynd:Kristrún_Frostadóttir_2021.jpg|75x75dp]] |[[Kristrún Frostadóttir]] |20,8% |{{Composition bar|15|63|{{Flokkslitur|Samfylkingin}}}} | |- |[[Mynd:Merki sjalfstaedisflokksins.svg|frameless|75x75dp]] |'''D''' |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Mynd:Guðrún Hafsteinsdóttir 2025.jpg|frameless|75x75dp]] |[[Guðrún Hafsteinsdóttir]] |19,4% |{{Composition bar|14|63|{{Flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}}}} | |- |[[Mynd:Viðreisn_2024.png|75x75dp]] |'''C''' |[[Viðreisn]] |[[Mynd:Þorgerður_Katrín_Gunnarsdóttir_2021.jpg|75x75dp]] |[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín]] [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Gunnarsdóttir]] |15,8% |{{Composition bar|11|63|{{Flokkslitur|Viðreisn}}}} | |- style="height:3.9em" |[[Mynd:Flokkur_fólksins_2024.svg|75x75dp]] |'''F''' |[[Flokkur fólksins]] |[[Mynd:Inga Sæland 2025.jpg|frameless|75x75dp]] |[[Inga Sæland]] |13,8% |{{Composition bar|10|63|{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}}}} |{{Lækkun}}[[Guðmundur Ingi Kristinsson|GIK]] verður óháður |- |[[Mynd:Logo-midfl.png|frameless|75x75dp]] |'''M''' |[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] |[[Mynd:Sigmundur Davíð Gunnlaugsson in Denmark 2023 (cropped).jpg|frameless|64x64dp]] |[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson|Sigmundur Davíð]] [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson|Gunnlaugsson]] |12,1% |{{Composition bar|8|63|{{Flokkslitur|Miðflokkurinn (Ísland)}}}} | |- |[[Mynd:Merki_Framsoknar_(2021).svg|75x75dp]] |'''B''' |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Mynd:Lilja Alfreðsdóttir 2021.jpg|frameless|75x75dp]] |[[Lilja Alfreðsdóttir]] |7,8% |{{Composition bar|5|63|{{Flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}}}} | |- |[[Mynd:Icelandic_Socialist_Party.svg|75x75dp]] |'''J''' |[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkur]] [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Íslands]] | colspan="2" |[[Jón Ferdínand Estherarson]] |4,0% |{{Composition bar|0|63|{{Flokkslitur|Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)}}}} ! rowspan="3" | |- |[[Mynd:Píratar.png|75x75dp]] |'''P''' |[[Píratar]] | colspan="2" |[[Oktavía Hrund Guðrúnar Jóns]] |3,0% |{{Composition bar|0|63|{{Flokkslitur|Píratar}}}} |- |[[Mynd:Vinstri_Græn_Logo_(2021).png|frameless|75x75dp]] |'''V''' |[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstrihreyfingin -]] [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|grænt framboð]] |[[Mynd:Rósa Björk Brynjólfsdóttir 2017.jpg|75x75dp]] |[[Rósa Björk Brynjólfsdóttir]] |2,3% |{{Composition bar|0|63|{{Flokkslitur|Vinstrihreyfingin – grænt framboð}}}} |} === (B) Framsóknarflokkurinn === [[Sigurður Ingi Jóhannsson|Sigurði Inga Jóhannssyni]] leiddi [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokkinn]] í síðustu kosningunum í gegnum mikið tap þar sem að flokkurinn missti átta þingmenn og hlaut 7,8% atkvæða. Í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2025]] gagnrýndi [[Guðni Ágústsson]] fyrrum formaður og ráðherra til margra ára flokkinn harkalega og sagði ekkert markavert koma frá Sigurði Inga.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/438712|title=Guðni segir að forystan þurfi að koma Framsókn af líknardeild - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-03-13|website=RÚV|access-date=2025-09-02}}</ref> Lítil ánægja meðal landsmanna reyndist með málþófi stjórnarandstöðunnar gegn breytinga á veiðigjöldum í [[júní]] og [[júlí]] [[2025]] og reyndist óánægja með stjórnarandstöðuna vera 65% samkvæmt könnunum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/449448|title=Stjórnarandstaðan aldrei óvinsælli - RÚV.is|last=Eyjólfsson|first=Magnús Geir|date=2025-07-25|website=RÚV|access-date=2025-09-02}}</ref> Umræður voru innan flokksins um að fá nýjan formann, þrátt fyrir að [[Sigurður Ingi Jóhannsson|Sigurður Ingi]] hafði lýst yfir að hann vilji halda áfram sem formaður í [[desember]] [[2024]], þó fyrir að fylgi flokksins hafi verið í sögulegu lágmarki og mældist oft undir fimm prósentum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252673857d/sjalf-staedis-menn-raeda-seinkun-en-fram-sokn-skodar-ad-flyta|title=Sjálf­stæðis­menn ræða seinkun en Fram­sókn skoðar að flýta - Vísir|last=Pétursson|first=Vésteinn Örn|date=2025-11-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242660508d/aetlar-ad-vera-formadur-i-stjornarandstodu|title=Ætlar að vera for­maður í stjórnar­and­stöðu - Vísir|last=Pétursson|first=Vésteinn Örn|date=2024-06-12|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-11}}</ref> [[Lilja Alfreðsdóttir]] varaformaður flokksins lýsti yfir í [[janúar]] [[2025]] að hún hefði áhuga á formannsframboði, þrátt fyrir að vera ekki þingmaður.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252682102d/lilja-uti-lokar-ekki-formannsframbod-og-vill-flyta-flokks-thingi|title=Lilja úti­lokar ekki formannsframboð og vill flýta flokks­þingi - Vísir|last=Pétursson|first=Heimir Már|date=2025-01-30|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref> [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] tilkynnti afsögn sína sem formaður flokksins á miðstjórnarfundi flokksins þann [[18. október]] [[2025]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/10/18/sigurdur_ingi_bydur_sig_ekki_aftur_fram/|title=Sigurður Ingi býður sig ekki aftur fram|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> Hann hætti sem formaður eftir tíu ára setu, og á landsfundi flokksins þann [[15. febrúar]] [[2026]] var varaformaðurinn og fyrrum ráðherrann [[Lilja Alfreðsdóttir]] kjörin næsti formaður flokksins, í formannsslag á móti þingflokksformanninum [[Ingibjörg Ólöf Isaksen|Ingibjörgu Isaksen]]. Í formannsbaráttunni var mikil áhersla lögð á að [[Lilja Alfreðsdóttir|Lilja]] væri ekki þingmaður en hún datt út af þingi í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/02/15/lilja_nyr_formadur_framsoknarflokksins/|title=Lilja nýr formaður Framsóknarflokksins|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-02-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262832944d/-thetta-er-svo-litid-o-venju-legt-eg-er-ekki-a-thingi-|title=„Þetta er svo­lítið ó­venju­legt, ég er ekki á þingi“ - Vísir|last=Másson|first=Agnar Már|date=2026-01-23|website=visir.is|language=is|access-date=2026-02-17}}</ref> === (C) Viðreisn === [[Viðreisn]] hefur setið í ríkisstjórn frá [[Alþingiskosningar 2024|2024]] með [[Samfylkingin|Samfylkingunni]] og [[Flokkur fólksins|Flokki fólksins]]. [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] er enn formaður flokksins og gegnir nú embætti [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkisráðherra]]. Í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2025]] vakti frammistaða [[Hanna Katrín Friðriksson|Hönnu Katrínar Friðriksdóttur]], atvinnuvegaráðherra í [[Kastljós|Kastljósi]] mikla athygli í umræðum um breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2025/03/27/frammistada-honnu-katrinar-kastljosi-gaerkvoldi-vekur-athygli-annad-eins-hefur-ekki-sest-haa-herrans-tid/|title=Frammistaða Hönnu Katrínar í Kastljósi í gærkvöldi vekur athygli - „Annað eins hefur ekki sést í háa herrans tíð“|date=2025-03-27|website=DV|language=is|access-date=2025-06-29}}</ref> [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín]] var gagnrýnd í [[júní]] [[2025]] þegar að hún kallaði [[Donald Trump]], Bandaríkjaforseta „heillandi" eftir fund þeirra á leiðtogafundi [[Atlantshafsbandalagið|NATO]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252743566d/tok-i-spadann-a-trump-hann-er-nu-heillandi-karlinn-|title=Tók í spaðann á Trump: „Hann er nú heillandi, karlinn“ - Vísir|last=Jósefsdóttir|first=Sólrún Dögg|date=2025-06-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-06-29}}</ref> Sem utanríkisráðherra sagði hún sumarið [[2025]] að Íslendingar vildu fá aðildarviðræður við [[Evrópusambandið|ESB]] í kjölfar stöðunnar í heimsmálununum, þrátt fyrir að ríkisstjórnin hafi planað þjóðaratkvæðagreiðslu.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/07/17/segir_islendinga_vilja_adildarvidraedur_vid_esb/|title=Segir Íslendinga vilja aðildarviðræður við ESB|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref> [[Guðbrandur Einarsson]], þingmaður flokksins í Suðurkjördæmi sagði af sér þingmennsku í [[janúar]] [[2026]] eftir að komst í ljós að hann hafði reynt að kaupa vændi fjórtán árum áður.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262829501d/segir-af-ser-thing-mennsku-vegna-til-raunar-til-vaendiskaupa|title=Segir af sér þing­mennsku vegna til­raunar til vændiskaupa - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2026-01-16|website=visir.is|language=is|access-date=2026-02-17}}</ref> Fylgi flokksins hefur aðeins lækkað frá síðustu kosningunum. === (D) Sjálfstæðisflokkurinn === [[Sjálfstæðisflokkurinn]] hlaut 19,4% atkvæða í síðustu kosningunum og var ekki með í nýrri ríkisstjórn. [[6. janúar]] [[2025]], einungis mánuði eftir kosningarnar, lýsti [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]], fyrrverandi forsætisráðherra og formaður flokksins til sextán ára, því yfir að hann ætlaði að hætta sem formaður flokksins og sem þingmaður og fóru fram [[Formannskosningar Sjálfstæðisflokksins|formannskosningar í byrjun mars 2025]] á landsfundi flokksins þar sem [[Guðrún Hafsteinsdóttir]] var kjörin formaður í formannsslag gegn [[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir|Áslaugu Örnu Sigurbjörnsdóttur]]. Í febrúar 2025 lenti flokkurinn í uppistöðum um þingflokksherbergi við Samfylkinguna, þar sem að Samfylkingin hafði stærri þingflokk og að þingflokksherbergi Sjálfstæðisflokksins sem að flokkurinn hafði haft í áratugi væri stærra, sem að endaði á að Samfylkingin fékk herbergið.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/02/13/sjalfstaedisflokkurinn_missir_thingflokksherbergid/|title=Sjálfstæðisflokkurinn missir þingflokksherbergið|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref> Það vakti athygli í [[febrúar]] [[2025]] þegar þingmaðurinn [[Jón Pétur Zimsen]] lýsti því yfir að áfastir tappar dragi úr lífsvilja.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252691309d/a-fastir-tappar-dragi-ur-lifs-vilja|title=Á­fastir tappar dragi úr lífs­vilja - Vísir|last=Sigurbjörnsdóttir|first=Silja Rún|date=2025-02-20|website=visir.is|language=is|access-date=2025-06-29}}</ref> Fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] hækkaði eftir kjör [[Guðrún Hafsteinsdóttir|Guðrúnar Hafsteinsdóttur]] sem formanns en dalaði mikið stuttu eftir það. Í [[apríl]] [[2025]] komu upp kenningar um að Sjálfstæðisflokkurinn væri á bak við umdeildra ''„Exit"'' auglýsinga [[Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi|Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi]], sem voru framleiddar af eiginmanni þingflokksformanns flokksins, [[Hildur Sverrisdóttir|Hildar Sverrisdóttur]].<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2025/04/30/eiginmadur-thingflokksformanns-sjalfstaedisflokks-bak-vid-umdeildu-exit-auglysinguna/|title=Eiginmaður þingflokksformanns Sjálfstæðisflokks á bak við umdeildu EXIT-auglýsinguna|date=2025-04-30|website=DV|language=is|access-date=2025-06-29}}</ref> Í [[júní]] og [[júlí]] [[2025]] stóð stjórnarandstaðan fyrir málþófi gegn breytingum á veiðigjöldum, sem að frestaði þinglokum um vikur. Samkvæmt könnunum söguðust 65% landsmanna styðja ekki stjórnarandstöðuna.<ref name=":1" /> [[Jón Steinar Gunnlaugsson]] fyrrum hæstaréttardómari og mikilvægur meðlimur í flokknum til margra ára kallaði málþófið skrípalæti og sagði minnihlutann þurfa að sætta sig við að stjórna ekki, því það væri lýðræðið.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252747074d/minni-hluti-verdi-ad-saetta-sig-vid-ad-hann-se-ekki-vid-vold|title=Minni­hluti verði að sætta sig við að hann sé ekki við völd - Vísir|last=Sigurðsson|first=Lovísa Arnardóttir,Bjarki|date=2025-03-07|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref> Í [[ágúst]] [[2025]] sagði þingflokksformaðurinn [[Hildur Sverrisdóttir]] af sér vegna innanflokksátaka þar sem að hún var yfirlýstur stuðningsmaður [[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir|Áslaugar Örnu]], og var [[Ólafur Adolfsson]] valinn til að taka við.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252768837d/olafur-ordinn-nyr-thing-flokks-for-madur-sjalf-staedis-flokksins|title=Ólafur orðinn nýr þing­flokks­for­maður Sjálf­stæðis­flokksins - Vísir|last=Pétursson|first=Vésteinn Örn|date=2025-08-30|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref> Fylgi flokksins hefur lækkað mikið. === (F) Flokkur fólksins === [[Flokkur fólksins]] hefur setið í ríkisstjórn frá [[Alþingiskosningar 2024|2024]] með [[Samfylkingin|Samfylkingunni]] og [[Viðreisn]]. [[Inga Sæland]] er enn formaður flokksins og gegnir nú embætti [[Félags- og húsnæðismálaráðherra Íslands|félagsmálaráðherra]]. Nokkur umdeild mál innan flokksins komu upp á kjörtímabilinu. [[Inga Sæland]] hlaut athygli í [[janúar]] [[2025]] þegar komst upp um að hún hefði hringt reið í skólameistara [[Borgarholtsskóli|Borgarholtsskóla]], skóla barnabarns síns og kvartað um týnd skópör og bent á valdastöðu sína í því samhengi.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252680862d/rad-herra-hringdi-i-skola-stjora-vegna-tynds-skopars|title=Ráð­herra hringdi í skóla­stjóra vegna týnds skópars - Vísir|last=Daðason|first=Jakob Bjarnar,Kolbeinn Tumi|date=2025-01-27|website=visir.is|language=is|access-date=2025-06-29}}</ref> Það hlaut mikla athygli þegar kom í ljós að flokkurinn væri skráður sem félagasamtök í stað stjórnmálaflokks og einnig vakti athygli þegar [[Sigurjón Þórðarson]], þingmaður flokksins, lagði til að endurskoða ætti styrki til [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]] eftir neikvæða umfjöllun blaðsins um flokkinn.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252684641d/vill-endur-skoda-styrki-til-morgun-bladsins-eftir-um-fjollun-um-flokk-folksins|title=Vill endur­skoða styrki til Morgun­blaðsins eftir um­fjöllun um Flokk fólksins - Vísir|last=Kjartansson|first=Kjartan|date=2025-05-02|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252677991d/flokkur-folksins-fengid-240-milljonir-thratt-fyrir-ranga-skraningu|title=Flokkur fólksins fengið 240 milljónir þrátt fyrir ranga skráningu - Vísir|last=Gísladóttir|first=Hólmfríður|date=2025-01-21|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-02}}</ref> Í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2025]] sagði [[Ásthildur Lóa Þórsdóttir]], [[Mennta- og barnamálaráðherra Íslands|mennta- og barnamálaráðherra]] af sér embætti eftir að í ljós kom að þegar hún var 23 ára gömul átti hún barn með 16 ára dreng, eftir minna en þrjá mánuði í embætti.<ref>{{Cite web|url=https://heimildin.is/grein/24210/|title=Ásthildur Lóa lýsir barnungum barnsföður sínum sem eltihrelli|last=Kjartansson|first=Aðalsteinn|date=2025-03-21|website=Heimildin|access-date=2025-12-29}}</ref> Fréttastofa [[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpsins]] var gagnrýnd mikið fyrir að hafa fyrst upplýst um málið.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252707602d/ruv-leid-rettir-um-fjollun-um-mal-ast-hildar-lou|title=RÚV leið­réttir um­fjöllun um mál Ást­hildar Lóu - Vísir|last=Ragnarsson|first=Rafn Ágúst|date=2025-03-28|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> Þá tók þingflokksformaðurinn [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] við ráðuneytinu. Hann vakti mikla athygli á fyrstu dögum hans í embættinu í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2025]] þegar að hann átti í vandræðum með að lesa upp ræðu á ensku á opnunarsamkomu leiðtogafundar um menntamál, og var sakaður um að kunna ekki ensku.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252706454d/-fall-er-farar-heill-|title=„Fall er farar­heill“ - Vísir|last=Jónsdóttir|first=Jón Þór Stefánsson,Hallgerður Kolbrún E.|date=2025-03-26|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> Í [[desember]] [[2025]] ákvað [[Guðmundur Ingi Kristinsson|Guðmundur Ingi]] að víkja Ársæli Guðmundssyni, skólameistara [[Borgarholtsskóli|Borgarholtsskóla]] úr starfi.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/03/skolameistara_borgarholtsskola_vikid/|title=Skólameistara Borgarholtsskóla vikið|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> Margir gagnrýndu þetta og voru kenningar um að ágreiningur Ársæls og Ingu Sæland fyrr á árinu hafi verið uppspretta atviksins, þrátt fyrir að [[Guðmundur Ingi Kristinsson|Guðmundur Ingi]] hafi neitað því.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/04/arsaell_um_simtalid_hun_var_ekki_i_neinu_jafnvaegi/|title=Ársæll um símtalið: „Hún var ekki í neinu jafnvægi“|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/04/sakar_ingu_um_hefndarhug/|title=Sakar Ingu um hefndarhug|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> Einnig í [[desember]] [[2025]] var gagnrýnt þegar að [[Eyjólfur Ármannsson]] [[Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra Íslands|samgönguráðherra]] breytti forgangsröðun jarðganga og setti ný göng á Vestfjörðum ofar skipulagi um [[Fjarðarheiðargöng]] á [[Austurland|Austurlandi]]. Bæjarfulltrúar í [[Múlaþing|Múlaþingi]] lýstu því yfir að talað væri um að [[Austurland]] myndi kljúfa sig frá [[Ísland|Íslandi]], vegna málsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252814859d/aetla-ad-berja-i-bordid-austur-riki-er-ansi-oft-buid-ad-heyrast-i-min-eyru-|title=Ætla að berja í borðið: „Austur­ríki er ansi oft búið að heyrast í mín eyru“ - Vísir|last=Þorláksson|first=Tómas Arnar|date=2025-09-12|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> Fylgi flokksins hefur dalað mikið frá síðustu kosningum og í [[desember]] [[2025]] mældist flokkurinn utan þings í fyrsta sinn á kjörtímabilinu.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/22/fylgi_flokks_folksins_maelist_undir_5_prosent/|title=Fylgi Flokks fólksins mælist undir 5%|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> === (J) Sósíalistaflokkur Íslands === [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkur Íslands]] bauð fram í annað sinn í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]]. Þá var [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] borgarfulltrúi kosin nýr leiðtogi flokksins. Þrátt fyrir gott gengi í könnunum náði flokkurinn ekki manni inn í kosningunum. Sameining þeirra þriggja vinstri flokka sem ekki náðu manni inn á þing í síðustu kosningunum, það eru [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkur Íslands]], [[Píratar]] og [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænir]], hefur verið rædd.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-12-02-margt-vitlausara-en-ad-vinstri-flokkarnir-ihugi-sameiningu-429940|title=„Margt vitlausara“ en að vinstri flokkarnir íhugi sameiningu - RÚV.is|last=Sigurþórsdóttir|first=Sunna Karen|date=2024-12-02|website=RÚV|access-date=2025-01-11}}</ref> Mikil innanflokksátök áttu sér stað í flokknum í upphafi árs [[2025]]. Í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2025]] var [[Gunnar Smári Egilsson]], stofnandi, fyrrverandi leiðtogi og formaður framkvæmdastjórnar flokksins, sakaður um ofríki og andlegt ofbeldi af forseta ungra Sósíalista.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252700265d/lysir-of-riki-og-and-legu-of-beldi-gunnars-smara|title=Lýsir of­ríki og and­legu of­beldi Gunnars Smára - Vísir|last=Pálsson|first=Magnús Jochum|date=2025-12-03|website=visir.is|language=is|access-date=2025-05-26}}</ref> Í [[apríl]] [[2025]] sagði [[Sólveig Anna Jónsdóttir]], formaður [[Efling stéttarfélag|Eflingar]], sig úr flokknum vegna „yfirgengilega bilaðrar stemningar".<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/442134|title=Sólveig Anna segir sig úr Sósíalistaflokknum - RÚV.is|last=Markúsdóttir|first=Erla María|date=2025-04-23|website=RÚV|access-date=2025-05-26}}</ref> Þann [[25. maí]] [[2025]] var [[Gunnar Smári Egilsson|Gunnar Smári]] kosinn úr stjórn flokksins og var [[Sæþór Benjamín Randalsson]] kosinn formaður framkvæmdastjórnar í hans stað.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252731030d/segir-sonnu-ekki-hafa-verid-hafnad|title=Segir Sönnu ekki hafa verið hafnað - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2025-05-26|website=visir.is|language=is|access-date=2025-05-26}}</ref> Daginn eftir sagði [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]], leiðtogi flokksins, af sér sem leiðtogi, þrátt fyrir að hafa verið kosinn leiðtogi áfram af nýrri stjórn daginn áður.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/444716|title=Sanna hætt sem pólitískur leiðtogi Sósíalistaflokksins - RÚV.is|last=Sigurðsson|first=Grétar Þór|date=2025-05-26|website=RÚV|access-date=2025-05-26}}</ref> Í [[júní]] [[2025]] var [[Gunnar Smári Egilsson|Gunnar Smári]] sakaður af nýrri stjórn um að hafa tæmt sjóði flokksins og að reka nýja stjórn úr húsnæði flokksins.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252744584d/sagdur-hafa-taemt-sjodi-flokksins-og-rekur-nyja-stjorn-ur-hus-naedinu|title=Sagður hafa tæmt sjóði flokksins og rekur nýja stjórn úr hús­næðinu - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2025-06-27|website=visir.is|language=is|access-date=2025-06-29}}</ref> [[Sæþór Benjamín Randalsson|Sæþór Benjamín]] var gagnrýndur í [[desember]] [[2025]] fyrir að hafa sagt [[Xi Jinping]] æðsta leiðtoga [[Kína]] vera „besta leiðtoga jarðar" og fyrir að hafa varið [[Kim Jong-un]] einræðisherra [[Norður-Kórea|Norður-Kóreu]] og [[Vladímír Pútín|Vladímír Putin]] forseta [[Rússland|Rússlands]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252818256d/sosial-istar-lita-til-hardstjornarrikja-sem-fyrir-mynda|title=Sósíal­istar líta til harðstjórnarríkja sem fyrir­mynda - Vísir|last=Kjartansson|first=Kjartan|date=2025-12-29|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> Hann hafði áður verið sakaður um kynferðisleg samskipti við 16 ára dreng á hinsegin stefnumótamiðlinum Grindr.<ref>{{Cite web|url=https://mannlif.is/greinar/einkalif-saethors/|title=Einkalíf Sæþórs|date=2025-05-29|website=mannlif.is|language=en|access-date=2025-12-29}}</ref> Í [[desember]] [[2025]] sagði [[Sanna Magdalena Mörtudóttir|Sanna Magdalena]] sig úr flokknum og stofnaði framboðið ''Vor til vinstri'' til að bjóða fram í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|borgarstjórnarkosningunum 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/458088|title=Kristrún nýtur mests trausts en flestir vantreysta Guðmundi Inga - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-11-05|website=RÚV|access-date=2025-12-29}}</ref> === (M) Miðflokkurinn === [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] hefur setið í stjórnarandstöðu frá árinu [[2017]] og er [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] enn formaður. Í [[apríl]] [[2025]] vakti athygli þegar [[Snorri Másson]], þingmaður flokksins, gangrýndi kennslu um kynjafræði í skólum og kallaði hana pólitíska.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252710606d/-kynjafraedi-er-politisk-i-edli-sinu-|title=„Kynjafræði er pólitísk í eðli sínu“ - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2025-05-04|website=visir.is|language=is|access-date=2025-06-29}}</ref> Lítil ánægja meðal landsmanna reyndist með málþófi stjórnarandstöðunnar gegn breytinga á veiðigjöldum í [[júní]] og [[júlí]] [[2025]] og reyndist óánægja með stjórnarandstöðuna vera 65% samkvæmt könnunum.<ref name=":1" /> Í [[september]] [[2025]] vakti það athygli þegar að [[Snorri Másson]] lýsti yfir andstöðu yfir hinsegin fólki í [[Kastljós|Kastljósi]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252769972d/sott-ad-snorra-vegna-fram-komu-hans-og-forn-eskju-legra-skodana|title=Sótt að Snorra vegna fram­komu hans og forn­eskju­legra skoðana - Vísir|last=Kjartansson|first=Kjartan|date=2025-02-09|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref> Fjölmargir gagnrýndu Snorra þar á meðal [[Guðrún Karls Helgudóttir]] biskup Íslands, [[Hanna Katrín Friðriksson]] atvinnuvegaráðherra Viðreisnar, [[Dagur B. Eggertsson]] þingmaður Samfylkingarinnar og [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] oddviti [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] og fyrrum [[borgarstjóri Reykjavíkur]], sem að lagði fram tillögu um að Reykjavík myndi formlega harma orð Snorra í yfirlýsingu.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252770409d/-borgar-stjorn-stendur-med-trans-folki-og-hin-segin-sam-fe-laginu-ollu-|title=„Borgar­stjórn stendur með trans fólki og hin­segin sam­fé­laginu öllu“ - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2025-02-09|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252770262d/biskup-laetur-ruv-heyra-thad-vegna-um-raedunnar-i-gaer|title=Biskup lætur Rúv heyra það vegna um­ræðunnar í gær - Vísir|last=Sæberg|first=Árni|date=2025-02-09|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref> [[Snorri Másson|Snorri]] var síðan kjörinn varaformaður flokksins í [[október]] [[2025]] í varaformannsslag við þingkonuna [[Ingibjörg Davíðsdóttir|Ingibjörgu Davíðsdóttur]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/455934|title=Snorri Másson er nýr varaformaður Miðflokksins - RÚV.is|last=Andrésdóttir|first=Iðunn|date=2025-10-12|website=RÚV|access-date=2025-10-18}}</ref> Fylgi flokksins aukst verulega í lok árs [[2025]] og lýsti [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson|Sigmundur Davíð]] stefnu flokksins að fá „gamla góða Ísland, bara betra" í viðtali í [[desember]] [[2025]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252822256d/-gamla-goda-is-land-bara-betra-|title=„Gamla góða Ís­land, bara betra“ - Vísir|last=Sigurbjörnsdóttir|first=Silja Rún|date=2025-12-28|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> === (P) Píratar === [[Píratar]] duttu út af þingi í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]]. Óljóst er því hvort flokkurinn bjóði aftur fram. Sameining þeirra þriggja vinstri flokka sem ekki náðu manni inn á þing í síðustu kosningunum, þ.e. [[Píratar|Pírata]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], hefur verið rædd.<ref name=":0" /> Á aðalfundi flokksins í [[september]] [[2025]] var samþykkt að flokkurinn skyldi taka upp embætti formanns og varaformanns. Annar aðalfundur verður haldinn seinna um haustið til að kjósa í embættin.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252778092d/piratar-taka-upp-for-mannsem-baetti|title=Píratar taka upp for­mannsem­bætti - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2025-09-20|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-21}}</ref> Í lok [[nóvember]] [[2025]] var kynsegin varaborgarfulltrúinn [[Oktavía Hrund Guðrúnar Jóns]] kjörið sem fyrsti formaður flokksins, í formannsslag við borgarfulltrúann [[Alexandra Briem|Alexöndru Briem]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/460133|title=Oktavía er fyrsti formaður Pírata - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-11-29|website=RÚV|access-date=2025-12-29}}</ref> Áður hafði oddviti flokksins í [[Reykjavík]], [[Dóra Björt Guðjónsdóttir]] lýst yfir framboði en dró það til baka tveimur vikum fyrir formannskosningarnar vegna óeiningar innan flokksins um hugmyndir hennar, og gekk svo til liðs við [[Samfylkingin|Samfylkinguna]] í [[desember]] [[2025]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252802211d/dora-bjort-haett-vid-formannsframbodid|title=Dóra Björt hætt við formannsframboðið - Vísir|last=Sigurbjörnsdóttir|first=Silja Rún|date=2025-12-11|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/461707|title=Dóra Björt fer úr Pírötum í Samfylkinguna - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-12-16|website=RÚV|access-date=2025-12-29}}</ref> === (S) Samfylkingin === [[Samfylkingin]] hlaut stórsigur í [[Alþingiskosningar 2024|kosningunum 2024]] og hlaut flest atkvæði allra flokka. Eftir kosningar myndaði flokkurinn ríkisstjórn með [[Flokkur fólksins|Flokki fólksins]] og [[Viðreisn]], þar sem [[Kristrún Frostadóttir]], formaður [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]], tók við embætti [[Forsætisráðherra Íslands|forsætisráðherra]]. Fylgi flokksins hafði eykst mikið og í [[febrúar]] [[2025]] áskotnaðist flokknum borgarstjórastóllinn þegar [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] gekk í embættið. Flokkur bætti á sig um tólf til fimmtán prósentum í könnunum frá síðustu kosningunum um sumarið [[2025]] eftir umdeilt málþóf stjórnarandstöðunnar um breytingar um veiðigjöld.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/07/01/fylgi_samfylkingar_ekki_verid_meira_i_16_ar/|title=Fylgi Samfylkingar ekki verið meira í 16 ár|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref> Fylgi flokksins mældist áfram hátt um haustið [[2025]] og traust til [[Kristrún Frostadóttir|Kristrúnar]] í embætti [[Forsætisráðherra Íslands|forsætisráðherra]] mældist 60% í könnun í [[nóvember]] [[2025]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/458088|title=Kristrún nýtur mests trausts en flestir vantreysta Guðmundi Inga - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-11-05|website=RÚV|access-date=2025-12-29}}</ref> [[Kristrún Frostadóttir|Kristrún]] hlaut gagnrýni í [[febrúar]] [[2026]] vegna vaxandi verðbólgu, eftir að [[Ásgeir Jónsson]] seðlabankastjóri hafði sagst ekki hika við það að hækka vexti.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2026/02/05/kristrun_grautful_en_aetlar_ekki_ad_breyta_um_kurs/|title=Kristrún grautfúl en ætlar ekki að breyta um kúrs|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-02-17}}</ref> === (V) Vinstri hreyfingin – grænt framboð === [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænir]] duttu út af þingi í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]] eftir sjö ára setu í ríkisstjórn. [[Svandís Svavarsdóttir]] er enn formaður flokksins. Sameining þeirra þriggja vinstri flokka sem ekki náðu manni inn á þing í síðustu kosningunum, það eru [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænir]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] og [[Píratar]], hefur verið rædd.<ref name=":0" /> Í [[maí]] [[2025]] lýsti [[Svandís Svavarsdóttir|Svandís]] því yfir að flokkurinn myndi starfa áfram og að hann byði fram í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|sveitarstjórnarkosningunum 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252731091d/-vid-erum-klar-i-batana-og-med-sterka-inn-vidi-|title=„Við erum klár í bátana og með sterka inn­viði“ - Vísir|last=Pálsson|first=Magnús Jochum|date=2025-05-26|website=visir.is|language=is|access-date=2025-05-26}}</ref> [[Svandís Svavarsdóttir|Svandís]] tilkynnti í [[desember]] [[2025]] að hún myndi ekki sækjast eftir endurkjöri sem formaður flokksins á næsta landsfundi flokksins.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/12/svandis_gefur_ekki_aftur_kost_a_ser/|title=Svandís Svavarsdóttir gefur ekki aftur kost á sér|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> Þá hafði frammistaða [[Stefán Pálsson|Stefáns Pálssonar]] varaborgarfulltrúa flokksins í ''[[Silfur Egils|Silfrinu]]'' vakt mikla athygli og var talað um hann sem mögulegan arftaka flokksins.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252817029d/studnings-yfir-lysing-ossurar-eins-og-koss-daudans|title=Stuðnings­yfir­lýsing Össurar eins og koss dauðans - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2025-12-13|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> Nýr formaður flokksins verður kjörinn á landsfundi í upphaf [[Mars (mánuður)|mars]] [[2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262844515d/i-hugar-al-var-lega-for-manns-fram-bod-hja-vinstri-graenum|title=Í­hugar al­var­lega for­manns­fram­boð hjá Vinstri grænum - Vísir|last=Erlingsdóttir|first=Margrét Helga|date=2026-02-17|website=visir.is|language=is|access-date=2026-02-17}}</ref> Fylgi flokksins hefur aðeins eykst frá síðustu kosningum. == Skoðanakannanir == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Síðasti dagur framkvæmda ! style="width:35px;" rowspan="2"| Úrtak ! style="width:30px;" rowspan="2"| Svarhlutfall ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Samfylkingin|S]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Viðreisn|C]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Flokkur fólksins|F]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Miðflokkurinn (Ísland)|M]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Framsóknarflokkurinn|B]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|J]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Píratar|P]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|V]] ! style="width:30px;" rowspan="2"| Aðrir ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Viðreisn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Píratar}};"| ! style="background:{{flokkslitur|VG}};"| |- |[https://www.visir.is/g/20262938275d/fylgi-haggast-varla-eftir-at-kvaeda-greidslu Maskína] |14. september 2026 |4.544 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''27,5''' |25,0 |11,9 |4,3 |13,0 |7,5 |3,0 |3,3 |4,5 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 2,5 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-09-01-samfylkingin-staekkar-en-vidreisn-minnkar-485813 Gallup] |31. ágúst 2026 |13.836 |40,2 |style="background:#F6CDCF;"|'''29,6''' |26,8 |9,7 |4,8 |15,6 |5,5 |2,4 |1,9 |3,6 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 2,8 |- ! !29. ágúst 2026 ! colspan="13" |[[Þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla um að hefja aðildarviðræður við Evrópusambandið]] fer fram og er tillögunni naumlega hafnað. |- |[https://www.visir.is/g/20262923931d/sam-fylkingin-aftur-staerst-en-rikis-stjornin-stendur-i-stad Maskína] |11. ágúst 2026 |3.172 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''26,2''' |25,1 |11,5 |5,2 |12,7 |7,8 |3,9 |3,5 |4,2 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,1 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-04-samfylkingin-eykur-forskotid-litillega-482958 Gallup] |3. ágúst 2026 |13.167 |37,2 |style="background:#F6CDCF;"|'''27,9''' |25,4 |11,4 |5,2 |14,6 |5,8 |3,2 |2,2 |3,9 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 2,5 |- |[https://www.visir.is/g/20262912056d/sjalfstaedisflokkur-maelist-staerstur-i-fyrsta-sinn-fra-kosningum Maskína] |8. júlí 2026 |963 |– |24,4 |style="background:#C6ECFB;"|'''25,0''' |12,7 |5,9 |13,4 |6,6 |4,0 |3,1 |4,9 |– | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 0,6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-07-01-bilid-minnkar-milli-samfylkingarinnar-og-sjalfstaedisflokksins-480049 Gallup] |30. júní 2026 |12.102 |38,5 |style="background:#F6CDCF;"|'''26,2''' |24,9 |11,4 |4,6 |15,1 |5,3 |4,3 |3,0 |5,0 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,3 |- |[https://www.visir.is/g/20262901108d/sjalf-staedis-flokkur-a-flugi-og-rikis-stjornin-aldrei-maelst-med-minna-fylgi Maskína] |11. júní 2026 |1.700 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''25,2''' |22,7 |12,4 |4,1 |14,2 |8,5 |3,9 |3,5 |5,4 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 2,5 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-01-flokkur-folksins-maelist-utan-things-476896 Gallup] |31. maí 2026 |12.979 |40,8 |style="background:#F6CDCF;"|'''28,4''' |23,5 |10,6 |4,0 |17,6 |6,7 |2,6 |1,9 |4,3 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 4,9 |- ! !16. maí 2026 ! colspan="13" |[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitastjórnarkosningar]] fara fram þar sem að [[Sjálfstæðisflokkurinn]] vann sigur og myndaði meirihluta í 27 sveitarfélögum. |- |[https://www.visir.is/g/20262886714d/sjalfstaedisflokkurinn-enn-a-flugi Maskína] |12. maí 2026 |2.810 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''25,3''' |19,8 |14,4 |4,7 |15,0 |7,8 |3,7 |4,1 |5,3 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 5,5 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-01-rikisstjornarmeirihlutinn-fallinn-og-vg-naer-inn-manni-474089 Gallup] |29. apríl 2026 |10.484 |40,4 |style="background:#F6CDCF;"|'''28,5''' |21,4 |10,6 |5,2 |18,9 |5,4 |2,3 |2,1 |5,1 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 7,1 |- |[https://www.visir.is/g/20262871996d/samfylking-og-sjalfstaedisflokkur-haekka-flugid Maskína] |16. apríl 2026 |1.786 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''27,7''' |18,1 |12,8 |5,8 |16,4 |7,2 |3,0 |4,7 |4,3 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 9,6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-02-framsokn-maelist-ekki-med-mann-a-thingi-471619 Gallup] |31. mars 2026 |10.746 |42,3 |style="background:#F6CDCF;"|'''30,0''' |19,5 |10,0 |5,8 |20,6 |4,7 |1,9 |2,8 |4,3 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 9,4 |- |[https://www.visir.is/g/20262859852d/fylgi-samfylkingar-ekki-verid-minna-i-eitt-ar Maskína] |19. mars 2026 |2.617 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''25,5''' |16,1 |14,0 |5,8 |18,4 |7,1 |3,5 |5,0 |4,4 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 7,1 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-03-studningur-vid-rikisstjornina-minnkar-468519 Gallup] |1. mars 2026 |9.958 |44,3 |style="background:#F6CDCF;"|'''28,5''' |18,1 |10,9 |5,8 |20,3 |6,6 |2,5 |2,7 |4,2 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 8,2 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-25-piratar-naedu-a-thing-en-flokkur-folksins-dytti-ut-467932 Maskína] |24. febrúar 2026 |1.993 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''27,2''' |16,2 |13,4 |4,8 |19,0 |7,0 |3,1 |5,2 |4,1 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 8,2 |- |[https://www.visir.is/g/20262848925d/tvofalt-fleiri-karlar-en-konur-kjosa-midflokkinn Prósent] |16. febrúar 2026 |3.900 |50 |style="background:#F6CDCF;"|'''30,1''' |13,7 |13,5 |7,7 |19,6 |5,9 |2,4 |3,6 |3,3 |0,2 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 10.5 |- ! !15. febrúar 2026 ! colspan="13" |[[Lilja Alfreðsdóttir]] tekur við sem formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] af [[Sigurður Ingi Jóhannsson|Sigurði Inga Jóhannssyni]]. |- |[https://www.visir.is/g/20262838042d/litlar-breytingar-a-fylgi-flokkanna Gallup] |1. febrúar 2026 |9.713 |43,6 |style="background:#F6CDCF;"|'''31,2''' |17,1 |11,3 |5,3 |20,8 |5,4 |1,9 |3,4 |3,1 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 10,4 |- |[https://www.visir.is/g/20262832055d/midflokkurinn-nalgast-samfylkingu Maskína] |13. janúar 2026 |886 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''27,0''' |13,5 |14,1 |4,3 |22,2 |7,1 |4,1 |4,1 |3,7 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 4,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-29-midflokkurinn-nalgast-22-fylgi-og-vidreisn-tapar-mestu-462495 Gallup] |28. desember 2025 |9.091 |43,4 |style="background:#F6CDCF;"|'''30,9''' |16,8 |10,9 |5,5 |21,7 |5,2 |1,6 |3,4 |3,6 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 9,2 |- |[https://www.visir.is/g/20252820991d/ny-konnun-maskinu-vaeri-alveg-ny-stada-i-islenskum-stjornmalum- Maskína] |17. desember 2025 |1.892 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''28,9''' |15,1 |13,3 |4,8 |19,2 |6,6 |3,1 |4,7 |4,3 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 9,7 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-01-midflokkurinn-med-naerri-20-prosenta-fylgi-460314 Gallup] |30. nóvember 2025 |10.332 |41,8 |style="background:#F6CDCF;"|'''31,1''' |16,5 |12,8 |5,2 |19,5 |5,6 |2,3 |3,3 |3,2 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 11,6 |- |[https://www.visir.is/g/20252806182d/midflokkur-skakar-sjalfstaedisflokknum-stormerkileg-nidur-stada- Maskína] |18. nóvember 2025 |1.742 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''29,1''' |15,3 |13,5 |5,6 |17,3 |6,6 |2,8 |4,9 |4,8 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 11,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-11-03-midflokkurinn-nartar-i-haela-sjalfstaedisflokks-457964 Gallup] |2. nóvember 2025 |11.225 |46,5 |style="background:#F6CDCF;"|'''31,9''' |17,6 |13,5 |5,9 |16,3 |5,5 |2,3 |3,9 |2,6 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 14,3 |- |[https://www.visir.is/g/20252792336d/mid-flokkurinn-rykur-upp Maskína] |15. október 2025 |1.765 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''29,4''' |15,9 |16,1 |6,3 |13,8 |6,5 |3,0 |4,9 |4,0 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 13,3 |- |[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/10/10/flestir_myndu_kjosa_samfylkinguna/ Prósent] |30. september 2025 |2.000 |50 |style="background:#F6CDCF;"|'''32,0''' |18,3 |14,4 |7,6 |9,9 |7,1 |2,7 |5,2 |2,1 |0,7<ref>[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 0,7%</ref> | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 13,7 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-10-01-framsokn-baetir-vid-sig-454987 Gallup] |30. september 2025 |10.887 |43,1 |style="background:#F6CDCF;"|'''34,0''' |19,5 |12,6 |6,9 |11,8 |5,8 |2,1 |2,9 |3,6 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 14,5 |- |[https://www.visir.is/g/20252779350d/fagnar-thvi-ad-sja-pirata-maelast-a-thingi-og-uti-lokar-ekki-formannsframbod Maskína] |23. september 2025 |– |– |style="background:#F6CDCF;"|'''31,9''' |18,6 |14,3 |6,3 |9,1 |6,3 |3,5 |5,8 |4,1 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 13,3 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-09-01-fylgi-framsoknarflokksins-naer-enn-nyjum-laegdum-452352 Gallup] |31. ágúst 2025 |10.055 |44,5 |style="background:#F6CDCF;"|'''34,6''' |19,7 |12,9 |7,4 |10,7 |4,5 |1,9 |3,5 |3,7 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 14,9 |- |[https://www.visir.is/g/20252764933d/gjor-o-likt-gengi-fra-kosningum Maskína] |21. ágúst 2025 |– |– |style="background:#F6CDCF;"|'''31,6''' |18,6 |16,1 |6,3 |9,6 |6,3 |2,6 |4,5 |4,2 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 13,0 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-08-01-samfylkingin-baetir-enn-vid-sig-og-hefur-ekki-maelst-staerri-450049 Gallup] |31. júlí 2025 | 11.541 | 43,6 |style="background:#F6CDCF;"|'''34,7''' |18,7 |14,6 |6,7 |10,5 |4,9 |2,4 |3,5 |3,4 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 16,0 |- |[https://www.visir.is/g/20252754650d/stada-sjalfstaedisflokksins-versnar-eftir-thinglok Maskína] |23. júlí 2025 | 1.855 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''31,2''' |18,0 |16,2 |6,6 |9,9 |6,8 |2,9 |5,0 |3,4 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 13,2 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-07-01-samfylkingin-ekki-maelst-med-meira-fylgi-sidan-2009-447411 Gallup] |30. júní 2025 |– |– |style="background:#F6CDCF;"|'''31,8''' |20,6 |13,7 |6,5 |10,7 |5,6 |3,3 |4,1 |3,2 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 11,2 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-06-26-samfylkingin-baetir-enn-vid-sig-milli-manada-447033 Maskína] |26. júní 2025 |876 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''28,1''' |17,3 |15,3 |6,6 |13,0 |7,0 |4,4 |4,6 |3,7 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 10,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-06-02-samfylkingin-yfir-30-en-framsokn-aldrei-minni-445196 Gallup] |1. júní 2025 |11.521 |44,9 |style="background:#F6CDCF;"|'''30,7''' |21,7 |14,4 |7,5 |9,1 |5,5 |3,5 |3,3 |3,6 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 9,0 |- |[https://www.visir.is/g/20252730107d/litil-hreyfing-a-fylgi-stjorn-mala-flokkanna Maskína] |22. maí 2025 |1.962 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''27,4''' |18,9 |16,8 |7,2 |9,7 |6,8 |5,0 |4,6 |3,6 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 8,5 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-05-03-samfylkingin-a-flugi-maelist-med-29-442774 Gallup] |30. apríl 2025 |10.005 |46,7 |style="background:#F6CDCF;"|'''29,4''' |22,3 |13,9 |7,4 |8,9 |6,1 |4,7 |3,2 |3,3 |0,7<ref>[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 0,7% - [[Ábyrg framtíð]] með 0,0%</ref> | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 7,1 |- |[https://maskina.is/fylgi-flokka-a-althingi/ Maskína] |22. apríl 2025 |1.453 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''26,2''' |20,9 |15,8 |7,9 |10,3 |7,2 |4,9 |3,9 |2,9 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 5,3 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-04-01-samfylkingin-baetir-vid-sig-og-maelist-staerst-i-ollum-kjordaemum-440481 Gallup] |31. mars 2025 |10.324 |47,5 |style="background:#F6CDCF;"|'''27,0''' |22,4 |14,6 |7,7 |9,3 |5,7 |5,4 |4,0 |3,3 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 4,6 |- |[https://www.visir.is/g/20252706568d/sjalf-staedis-flokkur-skakar-sam-fylkingu Maskína] |19. mars 2025 |1.899 |– |23,3 | style="background:#C6ECFB;"| '''24,3''' |14,8 |8,5 |10,9 |6,8 |4,9 |3,1 |3,3 |– | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 1,0 |- ! !2. mars 2025 ! colspan="13" |[[Guðrún Hafsteinsdóttir]] tekur við sem formaður [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] af [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarna Benediktssyni]]. |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-03-03-samfylkingin-tekur-stokk-i-nyjum-thjodarpulsi-437990 Gallup] |2. mars 2025 |9.652 |47,2 | style="background:#F6CDCF;"| '''26,0''' |21,5 |14,1 |8,3 |10,1 |6,3 |6,2 |3,6 |3,1 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 4,5 |- |[https://www.visir.is/g/20252694075d/flokkur-folksins-a-nidurleid Maskína] |26. febrúar 2025 |– |– | style="background:#F6CDCF;"| '''21,9''' |21,4 |14,9 |9,1 |11,5 |7,3 |5,5 |3,2 |2,8 |2,5<ref>[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 1,4% - [[Ábyrg framtíð]] með 1,1%</ref> | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 0,5 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-02-03-naerri-sjo-af-hverjum-tiu-stydja-rikisstjornina-434962 Gallup] |2. febrúar 2025 |10.908 |48,6 | style="background:#F6CDCF;"| '''21,7''' |20,5 |16,2 |10,6 |12,7 |6,7 |5,2 |3,5 |2,2 |0,8<ref>[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 0,7% - [[Ábyrg framtíð]] með 0,1%</ref> | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,2 |- |[https://www.visir.is/g/20252681625d/sjalfstaedisflokkur-baetir-mest-vid-sig-i-nyrri-konnun Maskína] |14. janúar 2025 |966 |– | style="background:#F6CDCF;"| '''22,2''' |19,3 |14,0 |12,9 |11,6 |7,2 |4,1 |3,6 |3,1 |1,9<ref>[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 1,4% - [[Ábyrg framtíð]] með 0,5%</ref> | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 2,9 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-01-02-litlar-breytingar-a-fylgi-eftir-kosningar-432130 Gallup] |1. janúar 2025 |3.460 |50,1 | style="background:#F6CDCF;"| '''21,4''' |20,1 |13,8 |13,1 |12,4 |6,3 |6,0 |3,1 |2,1 |1,6<ref>[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 1,6% - [[Ábyrg framtíð]] með 0,0%</ref> | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,3 |- |[https://www.visir.is/g/20242669675d/flokkur-folksins-dalar-eftir-kosningar Maskína] |19. desember 2024 |2.803 |– | style="background:#F6CDCF;"| '''23,1''' |16,3 |16,5 |10,6 |9,0 |8,4 |6,0 |5,2 |3,8 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 6,6 |- style="background:#E9E9E9;" |[[Alþingiskosningar 2024]] |30. nóv 2024 |– |– | style="background:#F6CDCF;"| '''20,8''' |19,4 |15,8 |13,8 |12,1 |7,8 |4,0 |3,0 |2,3 |1,0<ref name=":7">[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 1,0% - [[Ábyrg framtíð]] með 0,0%</ref> | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,4 |} {{röð|listi=[[Alþingiskosningar]]|fyrir=[[Alþingiskosningar 2024]]|eftir=''Alþingiskosningar 2032''}} == Tilvísanir == [[Flokkur:2028]] [[Flokkur:Alþingiskosningar]] aavw407875djqj0e3qswe7nij20d8wt 0 185572 1980066 1979318 2026-09-23T22:11:12Z ~2026-51329-26 121071 1980066 wikitext text/x-wiki {{Skip | nafn = Freyja | mynd = Icgv Freyja.jpg | alt = Varðskipið Freyja. | skipstjóri = Einar H. Valsson | útgerð = [[Landhelgisgæsla Íslands]] | þyngd = 4.566,0 | lengd = 85,8 | breidd = 19,9 | dýpt = 8,8 | vélar = Bergen Diesel ME, 2x6000 kW | hraði = 17 | tegund = [[Varðskip]] | bygging = Sekwang Heavy Industries, Suður Kórea }} '''''Freyja''''' er [[varðskip]] í eigu [[Landhelgisgæsla Íslands|Landhelgisgæslu Íslands]]. Það er nefnt eftir [[Freyja|Freyju]], gyðju ástar og frjósemi í [[norræn goðafræði|norrænni goðafræði]]. Skipið var byggt í [[Suður Kórea|Suður Kóreu]] árið 2010 og var lengi vel þjónustuskip í olíuiðnaðinum.<ref>{{Cite web|url=https://fiskifrettir.vb.is/nytt-skip-allt-ad-fimmfalt-dyrara/|title=Nýtt skip allt að fimmfalt dýrara|website=fiskifrettir.vb.is|publisher=[[Viðskiptablaðið]]|author=Svavar Hávarðsson|date=2022-01-06|access-date=2025-03-26|archive-date=2025-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250912225621/https://fiskifrettir.vb.is/nytt-skip-allt-ad-fimmfalt-dyrara/|url-status=dead}}</ref> Það var keypt til Íslands árið 2021 og kom til landsins í október sama ár<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212179657d/freyja-kemur-til-landsins-eftir-langa-bid|title=Freyja kemur til landsins eftir langa bið|author=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir|date=2021-06-11|publisher=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2025-03-26}}</ref> og leysti [[Varðskipið Týr (1975)|varðskipið ''Tý'']] af hólmi.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/200milur/frettir/2022/04/30/ekki_ser_fyrir_endann_a_fallbyssuleysi_freyju/|title=Ekki sér fyrir endann á fallbyssuleysi Freyju|author=Gunnlaugur Snær Ólafsson|publisher=[[Morgunblaðið]]|language=is|date=2022-04-30|access-date=2025-03-26}}</ref> ==Saga== Fyrstu árin var skipið þjónustuskip fyrir olíuiðnaðinn og hét ''E.R.Vittoria'' og síðar ''GH Endurance''.<ref>{{cite news |author1=Sigtryggur Sigtryggsson |title=Freyja máluð í litum Gæslunnar |url=https://www.mbl.is/200milur/frettir/2021/10/18/freyja_malud_i_litum_gaeslunnar/ |access-date=11 June 2022 |work=[[Morgunblaðið]] |date=18 October 2021 |language=Icelandic}}</ref> Það var keypt af Landshelgisgæslunni í september 2021 fyrir 1,7 milljarða króna af fyrirtækinu United Offshore Support GmbH<ref>{{cite news |title=Varðskipið Freyja verður gert út frá Siglufirði |url=https://www.lhg.is/frettir-og-fjolmidlar/frettasafn/frettayfirlit/vardskipid-freyja-verdur-gert-ut-fra-siglufirdi |access-date=29 October 2021 |work=[[Icelandic Coast Guard]] |date=21 September 2021 |language=Icelandic}}</ref><ref>{{cite news |author1=Samúel Karl Ólason |title=Gera Freyju út frá Siglufirði |url=https://www.visir.is/g/20212159182d/gera-freyju-ut-fra-siglufirdi |access-date=29 October 2021 |work=[[Vísir.is]] |date=21 September 2021 |language=Icelandic}}</ref> til að leysa [[Varðskipið Týr (1975)|varðskipið ''Týr'']] af hólmi eftir 48 ára þjónustu.<ref name="visir-heimsigling">{{cite news |author1=Samúel Karl Ólason |title=Undirbúa heimsiglinguna frá Rotterdam |url=https://www.visir.is/g/20212176279d/undir-bua-heim-siglinguna-fra-rotter-dam |access-date=30 October 2021 |work=[[Vísir.is]] |date=30 October 2021 |language=Icelandic}}</ref> Það fór fyrst í slipp í [[Rotterdam]] þann 11. október og var formlega afhent Landhelgisgæslunni 28. október sama ár.<ref name="visir-heimsigling"/> Það lagðist svo í fyrsta sinn við höfn á Íslandi við komuna til Siglufjarðar [[6. nóvember]].<ref>{{cite news |author1=Kristján Már Unnarsson |title="Að flagna er fararheill" sagði forsetinn um Freyju |url=https://www.visir.is/g/20212179817d/-ad-flagna-er-fararheill-sagdi-forsetinn-um-freyju |access-date=7 November 2021 |work=[[Vísir.is]] |date=6 November 2021 |language=Icelandic}}</ref> Í desember 2021 bjargaði ''Freyja'' togaranum ''Masilik'' eftir að hann strandaði á [[Vatnsleysuströnd]].<ref>{{cite news |author1=Haukur Holm |title=Fyrsta björgun Freyju. "Stórkostlegt skip" |url=https://www.ruv.is/frett/2021/12/17/fyrsta-bjorgun-freyju-storkostlegt-skip |access-date=17 December 2021 |work=[[RÚV]] |date=17 December 2021 |language=Icelandic}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.mbl.is/200milur/skipaskra/skip/3011/ Freyja] í Skipaskrá {{DEFAULTSORT:Freyja}} [[Flokkur:Byggt 2010]] [[Flokkur:Íslensk varðskip]] hvoadtr3d06x67bqbqws9dlknclz7m8 0 185608 1979964 1971031 2026-09-23T14:26:08Z Torfifagri 33930 Bætti við upplýsingaboxi um plötuna og breytti lagalista í töflu og bætti við lengd laga. 1979964 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Drög að upprisu | týpa = lifandi | flytjandi = Megas | kápa = Umslag_nydonsk_megas_drog_ad_upprisu_1994.jpg | kápa_alt = Drög að upprisu | kápa_texti = Drög að upprisu | gefin_út = 1994 | tekin_upp = | vettvangur = MH | hljóðver = | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 74:25 | tungumál = | útgefandi = Skífan | leikstjóri = | upptökustjóri = [[Tómas Magnús Tómasson|Tómas Tómasson]] | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Paradísarfuglinn_(hljómplata)|Paradísarfuglinn]]'' | síðasta_ár = 1993 | ár = 1994 | næsti_titill = ''[[Til hamingju með fallið]]'' | næsta_ár = 1996 | misc = | litakóði = }} '''Drög að upprisu''' er tónleikaplata með [[Megas|Megasi]] og [[Nýdönsk]]. Tónleikarnir voru haldnir í hátíðarsal [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|Menntaskólans við Hamrahlíð]] 5. og 7. nóvember 1993. Platan kom út árið [[1994]] og inniheldur 16 lög.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/2619142?iabr=on|titill=Megas og Nýdönsk leggja drög að upprisu|ár=1993|mánuður=4. nóvember|útgefandi=[[Dagblaðið Vísir]]|mánuðurskoðað=1. júní|árskoðað=2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1809871?iabr=on|title=Drög að upprisu |date=1994-07-08.|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=18|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-30}}</ref> Platan var endurútgefin árið [[2006]] og innihélt þá 10 aukalög. Ástæða þess að stofnað var til þessarra tónleika var sú að stjórn leikfélags MH 1993 fékk þá hugmynd að halda tónleika til fjáröflunar fyrir verðandi verkefni. Fékk hún tvær af hetjum sínum, Megas og Nýdönsk til að vinna saman og endurskapa magnaða tónleika sem haldnir voru í MH 1978, Drög að sjálfsmorði. Þetta var alls ekki auðsótt af fjórum menntskælingum en gekk þó vonum framar og eftir standa tvennir tónleikar, plata og sjónvarpstónleikar. == Lagalisti == {{Lagalisti | title1 = Kór úr Joshua - Handel | writer1 = George Frideric Handel | length1 = 03:06 | title2 = Aðeins smekksatriði | length2 = 03:29 | title3 = Silfur Egils | length3 = 03:38 | title4 = Þóttú gleymir guði | length4 = 03:25 | title5 = Orfeus og Evridís | length5 = 05:28 | title6 = Fegurðardrottningar fiskiðjuversins | length6 = 05:05 | title7 = Litlir sætir strákar | length7 = 03:58 | title8 = Ef þú smælar framan í heiminn | length8 = 06:19 | title9 = Undir rós | length9 = 05:26 | title10 = Þóra | length10 = 06:17 | title11 = Krókódílamaðurinn | length11 = 04:35 | title12 = Paradísarfuglinn | length12 = 05:06 | title13 = Vörutalningablús | length13 = 04:10 | title14 = Horfðu til himins | writer14 = Björn Jörundur Friðbjörnsson/Daníel Ágúst Haraldsson | length14 = 04:15 | title15 = Spáðu í mig | length15 = 05:27 | title16 = Fatlafól | length16 = 07:10 |total_length = 76:54 }} {{Lagalisti | headline = Aukadiskur 2006 | title1 = Í skotgröfinni | length1 = 03:28 | title2 = Tíu fötin keisarans | note2 = áður óútgefið, kom seinna út á [[Fláa veröld]] | length2 = 08:41 | title3 = Ein, tveir, þrjú | note3 = áður óútgefið | length3 = 05:37 | title4 = Síðbúinn mansöngur | length4 = 03:18 | title5 = Lísublús | note5 = áður óútgefið | length5 = 07:23 | title6 = Bastillan | note6 = áður óútgefið | length6 = 08:18 | title7 = Hríðin | length7 = 07:27 | title8 = Í speglasalinn | length8 = 07:22 | title9 = Brámánarnir bláu | note9 = áður óútgefið, kom seinna út á [[Svanasöngur á leiði]] | length9 = 05:30 | title10 = Reykjavíkurnætur | length10 = 06:36 |total_length = 63:40 }} == Aðilar == * [[Megas]] - söngur og kassagítar '''Nýdönsk''' * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson|Björn Jr. Friðbjörnsson]] - bassi og söngur * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] - gítar og söngur * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - hljómborð * Ólafur Hólm Einarsson - trommur * Stefán Hjörleifsson - gítarar '''Aðrir''' *Guðlaugur Kristinn Óttarsson - rafmagnsgítar og söngur *Kristbjörg K. Sólmundardóttir - söngur *Margrét Sigurðardóttir - söngur '''Hljóðvinnsla''' *Upptaka: Tómas M. Tómasson *Hljóðblöndun: Tómas M. Tómasson Upptökur hljóðblandaðar í Stúdíó Hljóðhamri og fullunnar í Stúdíó Heimsveldi. '''Stjórn Leikfélags MH 1993: Tónleikahaldarar.''' *Björn Helgason *Gottskálk Dagur Sigurðarson *[https://www.instagram.com/kari_sturluson/ Kári Sturluson] *[https://kaiser.is Sigurður Kaiser] == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/24 Drög að upprisu] á hljodsafn.is [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1994]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] 8d2ek7c9ctokjak4z133ing66phiq4b 1979965 1979964 2026-09-23T14:27:17Z Torfifagri 33930 1979965 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Drög að upprisu | týpa = lifandi | flytjandi = Megas | kápa = Umslag_nydonsk_megas_drog_ad_upprisu_1994.jpg | kápa_alt = Drög að upprisu | kápa_texti = Drög að upprisu | gefin_út = 1994 | tekin_upp = | vettvangur = MH | hljóðver = | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 76:54 | tungumál = | útgefandi = Skífan | leikstjóri = | upptökustjóri = [[Tómas Magnús Tómasson|Tómas Tómasson]] | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Paradísarfuglinn_(hljómplata)|Paradísarfuglinn]]'' | síðasta_ár = 1993 | ár = 1994 | næsti_titill = ''[[Til hamingju með fallið]]'' | næsta_ár = 1996 | misc = | litakóði = }} '''Drög að upprisu''' er tónleikaplata með [[Megas|Megasi]] og [[Nýdönsk]]. Tónleikarnir voru haldnir í hátíðarsal [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|Menntaskólans við Hamrahlíð]] 5. og 7. nóvember 1993. Platan kom út árið [[1994]] og inniheldur 16 lög.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/2619142?iabr=on|titill=Megas og Nýdönsk leggja drög að upprisu|ár=1993|mánuður=4. nóvember|útgefandi=[[Dagblaðið Vísir]]|mánuðurskoðað=1. júní|árskoðað=2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1809871?iabr=on|title=Drög að upprisu |date=1994-07-08.|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=18|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-30}}</ref> Platan var endurútgefin árið [[2006]] og innihélt þá 10 aukalög. Ástæða þess að stofnað var til þessarra tónleika var sú að stjórn leikfélags MH 1993 fékk þá hugmynd að halda tónleika til fjáröflunar fyrir verðandi verkefni. Fékk hún tvær af hetjum sínum, Megas og Nýdönsk til að vinna saman og endurskapa magnaða tónleika sem haldnir voru í MH 1978, Drög að sjálfsmorði. Þetta var alls ekki auðsótt af fjórum menntskælingum en gekk þó vonum framar og eftir standa tvennir tónleikar, plata og sjónvarpstónleikar. == Lagalisti == {{Lagalisti | title1 = Kór úr Joshua - Handel | writer1 = George Frideric Handel | length1 = 03:06 | title2 = Aðeins smekksatriði | length2 = 03:29 | title3 = Silfur Egils | length3 = 03:38 | title4 = Þóttú gleymir guði | length4 = 03:25 | title5 = Orfeus og Evridís | length5 = 05:28 | title6 = Fegurðardrottningar fiskiðjuversins | length6 = 05:05 | title7 = Litlir sætir strákar | length7 = 03:58 | title8 = Ef þú smælar framan í heiminn | length8 = 06:19 | title9 = Undir rós | length9 = 05:26 | title10 = Þóra | length10 = 06:17 | title11 = Krókódílamaðurinn | length11 = 04:35 | title12 = Paradísarfuglinn | length12 = 05:06 | title13 = Vörutalningablús | length13 = 04:10 | title14 = Horfðu til himins | writer14 = Björn Jörundur Friðbjörnsson/Daníel Ágúst Haraldsson | length14 = 04:15 | title15 = Spáðu í mig | length15 = 05:27 | title16 = Fatlafól | length16 = 07:10 |total_length = 76:54 }} {{Lagalisti | headline = Aukadiskur 2006 | title1 = Í skotgröfinni | length1 = 03:28 | title2 = Tíu fötin keisarans | note2 = áður óútgefið, kom seinna út á [[Fláa veröld]] | length2 = 08:41 | title3 = Ein, tveir, þrjú | note3 = áður óútgefið | length3 = 05:37 | title4 = Síðbúinn mansöngur | length4 = 03:18 | title5 = Lísublús | note5 = áður óútgefið | length5 = 07:23 | title6 = Bastillan | note6 = áður óútgefið | length6 = 08:18 | title7 = Hríðin | length7 = 07:27 | title8 = Í speglasalinn | length8 = 07:22 | title9 = Brámánarnir bláu | note9 = áður óútgefið, kom seinna út á [[Svanasöngur á leiði]] | length9 = 05:30 | title10 = Reykjavíkurnætur | length10 = 06:36 |total_length = 63:40 }} == Aðilar == * [[Megas]] - söngur og kassagítar '''Nýdönsk''' * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson|Björn Jr. Friðbjörnsson]] - bassi og söngur * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] - gítar og söngur * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - hljómborð * Ólafur Hólm Einarsson - trommur * Stefán Hjörleifsson - gítarar '''Aðrir''' *Guðlaugur Kristinn Óttarsson - rafmagnsgítar og söngur *Kristbjörg K. Sólmundardóttir - söngur *Margrét Sigurðardóttir - söngur '''Hljóðvinnsla''' *Upptaka: Tómas M. Tómasson *Hljóðblöndun: Tómas M. Tómasson Upptökur hljóðblandaðar í Stúdíó Hljóðhamri og fullunnar í Stúdíó Heimsveldi. '''Stjórn Leikfélags MH 1993: Tónleikahaldarar.''' *Björn Helgason *Gottskálk Dagur Sigurðarson *[https://www.instagram.com/kari_sturluson/ Kári Sturluson] *[https://kaiser.is Sigurður Kaiser] == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/24 Drög að upprisu] á hljodsafn.is [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1994]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] s4fbslgmjv3i2apx3anq5y11zmo3bn2 1979966 1979965 2026-09-23T14:32:52Z Torfifagri 33930 1979966 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Drög að upprisu | týpa = lifandi | flytjandi = Megas | kápa = Umslag_nydonsk_megas_drog_ad_upprisu_1994.jpg | kápa_alt = Drög að upprisu | kápa_texti = Drög að upprisu | gefin_út = 1994 | tekin_upp = | vettvangur = MH | hljóðver = | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 76:54 | tungumál = | útgefandi = Skífan | leikstjóri = | upptökustjóri = [[Tómas Magnús Tómasson|Tómas Tómasson]] | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Paradísarfuglinn_(hljómplata)|Paradísarfuglinn]]'' | síðasta_ár = 1993 | ár = 1994 | næsti_titill = ''[[Til hamingju með fallið]]'' | næsta_ár = 1996 | misc = | litakóði = }} '''Drög að upprisu''' er tónleikaplata með [[Megas|Megasi]] og [[Nýdönsk]]. Tónleikarnir voru haldnir í hátíðarsal [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|Menntaskólans við Hamrahlíð]] 5. og 7. nóvember 1993. Platan kom út árið [[1994]] og inniheldur 16 lög.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/2619142?iabr=on|titill=Megas og Nýdönsk leggja drög að upprisu|ár=1993|mánuður=4. nóvember|útgefandi=[[Dagblaðið Vísir]]|mánuðurskoðað=1. júní|árskoðað=2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1809871?iabr=on|title=Drög að upprisu |date=1994-07-08.|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=18|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-30}}</ref> Platan var endurútgefin árið [[2006]] og innihélt þá 10 aukalög. Ástæða þess að stofnað var til þessarra tónleika var sú að stjórn leikfélags MH 1993 fékk þá hugmynd að halda tónleika til fjáröflunar fyrir verðandi verkefni. Fékk hún tvær af hetjum sínum, Megas og Nýdönsk til að vinna saman og endurskapa magnaða tónleika sem haldnir voru í MH 1978, Drög að sjálfsmorði. Þetta var alls ekki auðsótt af fjórum menntskælingum en gekk þó vonum framar og eftir standa tvennir tónleikar, plata og sjónvarpstónleikar. == Lagalisti == {{Lagalisti | title1 = Kór úr Joshua - Handel | writer1 = George Frideric Handel | length1 = 03:06 | title2 = Aðeins smekksatriði | length2 = 03:29 | title3 = Silfur Egils | length3 = 03:38 | title4 = Þóttú gleymir guði | length4 = 03:25 | title5 = Orfeus og Evridís | length5 = 05:28 | title6 = Fegurðardrottningar fiskiðjuversins | length6 = 05:05 | title7 = Litlir sætir strákar | length7 = 03:58 | title8 = Ef þú smælar framan í heiminn | length8 = 06:19 | title9 = Undir rós | length9 = 05:26 | title10 = Þóra | length10 = 06:17 | title11 = Krókódílamaðurinn | length11 = 04:35 | title12 = Paradísarfuglinn | length12 = 05:06 | title13 = Vörutalningablús | length13 = 04:10 | title14 = Horfðu til himins | writer14 = Björn Jörundur Friðbjörnsson/Daníel Ágúst Haraldsson | length14 = 04:15 | title15 = Spáðu í mig | length15 = 05:27 | title16 = Fatlafól | length16 = 07:10 |total_length = 76:54 }} {{Lagalisti | headline = Aukadiskur 2006 | title1 = Í skotgröfinni | length1 = 03:28 | title2 = Tíu fötin keisarans | note2 = áður óútgefið, kom seinna út á [[Fláa veröld]] | length2 = 08:41 | title3 = Ein, tveir, þrjú | note3 = áður óútgefið | length3 = 05:37 | title4 = Síðbúinn mansöngur | length4 = 03:18 | title5 = Lísublús | note5 = áður óútgefið | length5 = 07:23 | title6 = Bastillan | note6 = áður óútgefið | length6 = 08:18 | title7 = Hríðin | length7 = 07:27 | title8 = Í speglasalinn | length8 = 07:22 | title9 = Brámánarnir bláu | note9 = áður óútgefið, kom seinna út á [[Svanasöngur á leiði]] | length9 = 05:30 | title10 = Reykjavíkurnætur | length10 = 06:36 |total_length = 63:40 }} == Aðilar == * [[Megas]] - söngur og kassagítar '''Nýdönsk''' * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson|Björn Jr. Friðbjörnsson]] - bassi og söngur * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] - gítar og söngur * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - hljómborð * Ólafur Hólm Einarsson - trommur * Stefán Hjörleifsson - gítarar '''Aðrir''' *Guðlaugur Kristinn Óttarsson - rafmagnsgítar og söngur *Kristbjörg K. Sólmundardóttir - söngur *Margrét Sigurðardóttir - söngur '''Hljóðvinnsla''' *Upptaka: Tómas M. Tómasson *Hljóðblöndun: Tómas M. Tómasson Upptökur hljóðblandaðar í Stúdíó Hljóðhamri og fullunnar í Stúdíó Heimsveldi. '''Stjórn Leikfélags MH 1993: Tónleikahaldarar.''' *Björn Helgason *Gottskálk Dagur Sigurðarson *[https://www.instagram.com/kari_sturluson/ Kári Sturluson] *[https://kaiser.is Sigurður Kaiser] == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/24 Drög að upprisu] á hljodsafn.is [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1994]] sapr9c7i7q3496mspu0lfzcywobkgby 1980110 1979966 2026-09-24T09:10:18Z Torfifagri 33930 /* Lagalisti */ 1980110 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Drög að upprisu | týpa = lifandi | flytjandi = Megas | kápa = Umslag_nydonsk_megas_drog_ad_upprisu_1994.jpg | kápa_alt = Drög að upprisu | kápa_texti = Drög að upprisu | gefin_út = 1994 | tekin_upp = | vettvangur = MH | hljóðver = | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 76:54 | tungumál = | útgefandi = Skífan | leikstjóri = | upptökustjóri = [[Tómas Magnús Tómasson|Tómas Tómasson]] | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Paradísarfuglinn_(hljómplata)|Paradísarfuglinn]]'' | síðasta_ár = 1993 | ár = 1994 | næsti_titill = ''[[Til hamingju með fallið]]'' | næsta_ár = 1996 | misc = | litakóði = }} '''Drög að upprisu''' er tónleikaplata með [[Megas|Megasi]] og [[Nýdönsk]]. Tónleikarnir voru haldnir í hátíðarsal [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|Menntaskólans við Hamrahlíð]] 5. og 7. nóvember 1993. Platan kom út árið [[1994]] og inniheldur 16 lög.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/2619142?iabr=on|titill=Megas og Nýdönsk leggja drög að upprisu|ár=1993|mánuður=4. nóvember|útgefandi=[[Dagblaðið Vísir]]|mánuðurskoðað=1. júní|árskoðað=2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1809871?iabr=on|title=Drög að upprisu |date=1994-07-08.|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=18|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-30}}</ref> Platan var endurútgefin árið [[2006]] og innihélt þá 10 aukalög. Ástæða þess að stofnað var til þessarra tónleika var sú að stjórn leikfélags MH 1993 fékk þá hugmynd að halda tónleika til fjáröflunar fyrir verðandi verkefni. Fékk hún tvær af hetjum sínum, Megas og Nýdönsk til að vinna saman og endurskapa magnaða tónleika sem haldnir voru í MH 1978, Drög að sjálfsmorði. Þetta var alls ekki auðsótt af fjórum menntskælingum en gekk þó vonum framar og eftir standa tvennir tónleikar, plata og sjónvarpstónleikar. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | title1 = Kór úr Joshua - Handel | writer1 = George Frideric Handel | length1 = 03:06 | title2 = Aðeins smekksatriði | length2 = 03:29 | title3 = Silfur Egils | length3 = 03:38 | title4 = Þóttú gleymir guði | length4 = 03:25 | title5 = Orfeus og Evridís | length5 = 05:28 | title6 = Fegurðardrottningar fiskiðjuversins | length6 = 05:05 | title7 = Litlir sætir strákar | length7 = 03:58 | title8 = Ef þú smælar framan í heiminn | length8 = 06:19 | title9 = Undir rós | length9 = 05:26 | title10 = Þóra | length10 = 06:17 | title11 = Krókódílamaðurinn | length11 = 04:35 | title12 = Paradísarfuglinn | length12 = 05:06 | title13 = Vörutalningablús | length13 = 04:10 | title14 = Horfðu til himins | writer14 = Björn Jörundur Friðbjörnsson/Daníel Ágúst Haraldsson | length14 = 04:15 | title15 = Spáðu í mig | length15 = 05:27 | title16 = Fatlafól | length16 = 07:10 |total_length = 76:54 }} {{Lagalisti | headline = Aukadiskur 2006 | title1 = Í skotgröfinni | length1 = 03:28 | title2 = Tíu fötin keisarans | note2 = áður óútgefið, kom seinna út á [[Fláa veröld]] | length2 = 08:41 | title3 = Ein, tveir, þrjú | note3 = áður óútgefið | length3 = 05:37 | title4 = Síðbúinn mansöngur | length4 = 03:18 | title5 = Lísublús | note5 = áður óútgefið | length5 = 07:23 | title6 = Bastillan | note6 = áður óútgefið | length6 = 08:18 | title7 = Hríðin | length7 = 07:27 | title8 = Í speglasalinn | length8 = 07:22 | title9 = Brámánarnir bláu | note9 = áður óútgefið, kom seinna út á [[Svanasöngur á leiði]] | length9 = 05:30 | title10 = Reykjavíkurnætur | length10 = 06:36 |total_length = 63:40 }} == Aðilar == * [[Megas]] - söngur og kassagítar '''Nýdönsk''' * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson|Björn Jr. Friðbjörnsson]] - bassi og söngur * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] - gítar og söngur * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - hljómborð * Ólafur Hólm Einarsson - trommur * Stefán Hjörleifsson - gítarar '''Aðrir''' *Guðlaugur Kristinn Óttarsson - rafmagnsgítar og söngur *Kristbjörg K. Sólmundardóttir - söngur *Margrét Sigurðardóttir - söngur '''Hljóðvinnsla''' *Upptaka: Tómas M. Tómasson *Hljóðblöndun: Tómas M. Tómasson Upptökur hljóðblandaðar í Stúdíó Hljóðhamri og fullunnar í Stúdíó Heimsveldi. '''Stjórn Leikfélags MH 1993: Tónleikahaldarar.''' *Björn Helgason *Gottskálk Dagur Sigurðarson *[https://www.instagram.com/kari_sturluson/ Kári Sturluson] *[https://kaiser.is Sigurður Kaiser] == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/24 Drög að upprisu] á hljodsafn.is [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1994]] 4hi49zgmtceieq06b3edd1ecub1hoc6 0 186432 1980009 1915710 2026-09-23T16:58:42Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980009 wikitext text/x-wiki '''NilFisk''' var íslensk [[Rokk|rokkhljómsveit]] sem starfaði á árunum 2003-2008 og vakti nokkra athygli. Sveitin var stofnuð 10. mars 2003 af fjórum drengjum úr Barnaskólanum á [[Eyrarbakki|Eyrarbakka]] og [[Stokkseyri]], þeim Jóhanni Vigni Vilberssyni, Víði Björnssyni, Sveini Ásgeiri Jónssyni og Sigurjóni Dan Vilhjálmssyni. Síðar bættist í hópinn Karl Magnús Bjarnarson. Hljómsveitin vakti mikla athygli þegar hún hitaði upp fyrir [[Foo Fighters]] í Laugardalshöllinni í ágúst 2003. [[Dave Grohl]], forsprakki Foo Fighters, heyrði þá spila á æfingu í Samkomuhúsinu Gimli á Stokkseyri og tók lag með þeim þar. NilFisk kom fram á fjölmörgum tónlistarhátíðum á Íslandi, þar á meðal [[Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum|Þjóðhátíð í Eyjum]], [[Iceland Airwaves]], [[Fiskidagurinn mikli|Fiskideginum mikla á Dalvík]] og [[Aldrei fór ég suður]]. Þeir fóru einnig í tónleikaferð til Danmerkur og léku í Kaupmannahöfn og víðar þar í landi. Á fimm ára starfsferli sínum komu þeir fram á nær 150 tónleikum. Þá kom NilFisk fram í heimildarmyndinni [[Gargandi snilld]] (2005).<ref>{{Cite web|url=https://www.sunnlenska.is/eftir-8/hljomsveitin-nilfisk-tiu-ara-i-dag/|title=Hljómsveitin NilFisk tíu ára í dag|last=gconvert|date=2013-03-10|website=sunnlenska.is|language=is|access-date=2025-05-14}}</ref> Hljómsveitin hætti störfum á fimm ára afmælisdegi sínum, 10. mars 2008.<ref>{{Cite web|url=https://eyjafrettir.is/hljomsveitin-nilfisk-fimm-ara-i-dag/|title=Hljómsveitin NilFisk fimm ára í dag|last=TMS|date=2008-03-10|website=Eyjafréttir|language=is|access-date=2025-05-14}}</ref> Í kjölfarið stofnuðu Karl, Jóhann og Víðir hljómsveitina [[Kiriyama Family]] sem starfað hefur við góðan orðstír til margra ára. == Meðlimir == * Jóhann Vignir Vilbergsson (gítar og söngur) * Víðir Björnsson (gítar) * Sveinn Ásgeir Jónsson (trommur) * Sigurjón Dan Vilhjálmsson (bassi) * Karl Magnús Bjarnarson (gítar og söngur) == Hljómplötur == * ''Don't Run After Your Own Apples'' (2006) == NilFisk vs. Nilfisk == Í kjölfar tónleika sveitarinnar í Kaupmannahöfn vorið 2006 lenti hljómsveitin í ágreiningi við danska ryksuguframleiðandann [[Nilfisk]] vegna notkunar á nafninu. Eftir að sveitin sendi fyrirtækinu eintak af plötu sinni, barst þeim bréf frá lögfræðingi þar sem farið var fram á að þeir hættu notkun nafnsins og afhentu allan varning merktan NilFisk. Hljómsveitin svaraði með að leggja fram upplýsingar um starfsemi sína og benti á að nafnið væri skrifað með stórum staf í miðju („NilFisk“) ólíkt nafni fyrirtækisins. Í bréfinu kom einnig fram að notkun sveitarinnar á nafninu hefði hvorki skaðað ímynd fyrirtækisins né haft áhrif á sölu, heldur þvert á móti. Hljómsveitin óskaði eftir að fá að halda nafninu áfram og lýsti sér sem unglingshljómsveit úr sjávarþorpi án fjármagns til að berjast lagalega við alþjóðlegt stórfyrirtæki. Enn sem komið er hefur ekki verið tilkynnt um frekari aðgerðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://vb.is/frettir/krir-nilfisk-nilfisk/|title=Kærir Nilfisk NilFisk?|website=www.vb.is|access-date=2025-05-14}} {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Tilvísanir == <references /> {{Sa|2003|2008}} [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] mmbi24c5p8a47bgyr7qfa293b5jgxaf 0 187217 1980005 1970926 2026-09-23T16:29:28Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980005 wikitext text/x-wiki {{Fyrirtæki | nafn = Nanitor | tegund = Einkahlutafélag |merki = Nanitor logo.png | stofnað = 2014 | stofnandi = Alfreð Hall <br/> Gunnar Leó Gunnarsson | höfðustöðvar = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | staðsetning = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | starfsemi = [[Tölvuöryggi]] |vefur = [https://nanitor.com nanitor.com] }} '''Nanitor''' er hugbúnaðarlausn fyrir samfellda áhættustýringu vegna netógna (CTEM). Lausnin er þróuð af Nanitor, íslensku fyrirtæki með höfuðstöðvar í [[Reykjavík]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2025/01/31/nanitor_a_topplista_yfir_tolvuoryggi/ |title=Nanitor á topplista yfir tölvuöryggi |first=Thoroddur |last=Bjarnason |date=31 January 2025 |website=Morgunblaðið}}</ref><ref name="Northstack">{{cite web |last=Hjaltason |first=Jón |title=Nanitor raises a $1.7 million round led by Brunnur |url=https://www.northstack.is/nanitor-raises-a-1-7m-round-led-by-brunnur/ |website=Northstack |date=29 May 2022 |access-date=28 June 2025}}</ref> == Saga == Nanitor var stofnað árið 2014 af Alfreð Hall og Gunnari Leó Gunnarssyni og var upphaflega þróað til að veita stjórnendum yfirlit yfir tölvuöryggi upplýsingatæknikerfa.<ref name="VisirFunding">{{cite web |title=Fá 220 milljónir til að efla netöryggi hjá erlendum fyrirtækjum |url=https://www.visir.is/g/20222267164d/fa-220-milljonir-til-ad-efla-netoryggi-hja-erlendum-fyrirtaekjum |website=Vísir |language=is |date=24 May 2022 |access-date=28 June 2025}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://vb.is/frettir/gefur-ut-lausn-gegn-log4j/ |title=Gefur út lausn gegn Log4j |date=22 December 2021 |website=Vísir |language=is}} {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Í apríl 2022 varð Jón Fannar Karlsson Taylor framkvæmdastjóri Nanitor.<ref name="VisirCEO">{{cite web |title=Jón Fannar nýr forstjóri Nanitor |url=https://www.visir.is/g/20222247154d/jon-fannar-nyr-forstjori-nanitor |website=Vísir |language=is |date=11 April 2022 |access-date=28 June 2025}}</ref> Í maí sama ár tryggði Nanitor sér fjármögnun upp á 220 milljónir króna frá fjárfestingarsjóðnum Brunni Ventures til að styðja við alþjóðlegan vöxt fyrirtækisins.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2022/05/24/nanitor_tryggir_ser_220_milljona_fjarmognun/ |title=Nanitor tryggir sér 220 milljóna fjármögnun |date=24 May 2022 |website=Morgunblaðið |language=is}}</ref> Í júlí 2023 tók Heimir Fannar Gunnlaugsson við sem framkvæmdastjóri Nanitor.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2023/12/20/thrjotar_thurfa_bara_einn_veikleika/|title=Þrjótar þurfa bara einn veikleika}}</ref> Í janúar 2024 tók Nanitor á móti [[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]], háskóla-, vísinda- og nýsköpunarráðherra, til að þakka fyrir opinbera nýsköpunarstyrki sem höfðu stutt við þróun fyrirtækisins.<ref name="Mbl">{{cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2024/01/17/nanitor_thakkar_fyrir_studning_rikisins/|title=Nanitor þakkar fyrir stuðning ríkisins|date=17 January 2024|website=Morgunblaðið|language=is|access-date=28 June 2025}}</ref> Nanitor var valin sem leiðandi Evrópsk lausn fyrir veikleikastýringu í [https://thecyberhive.eu/sites/default/files/2026-06/cyberhive-matrix-2026_0.pdf Cyberhive Matrix 2026], gefið út af European Cyber Security Organization (ECSO). <ref>{{Vefheimild|url=https://thecyberhive.eu/sites/default/files/2026-06/cyberhive-matrix-2026_0.pdf|titill=Cyberhive Matrix 2026}}</ref> Nanitor er einnig vottuð sem Evrópsk netöryggislausn. <ref>{{Cite web|url=https://www.cybersecurity-label.eu/|title=Cybersecurity Label – Cybersecurity Made In Europe|language=en-GB|access-date=2026-07-07}}</ref> == Lausnin == Nanitor-hugbúnaðurinn samþættir veikleikaskönnun, grunnstillingarmat, uppfærslustýringu og eftirfylgni öryggisstefna. Þannig veitir hann heildstæða sýn yfir öryggisstöðu fyrirtækja og býður upp á forgangsraðað verkflæði fyrir úrbætur.<ref name="ChannelPro">{{cite web |title=Exclusive Interview: Nanitor Takes on Unified Security with an MSP Focus |url=https://www.channelpronetwork.com/2024/03/19/exclusive-interview-nanitor-takes-on-unified-security-with-an-msp-focus/ |website=ChannelPro Network |date=19 March 2024 |access-date=28 June 2025}}</ref> Kerfið notar „uppgötvunarvél“ (e. Discovery Engine) á hverjum endapunkti til að safna rauntímagögnum um netþjóna, endapunkta, netbúnað og gagnagrunna.<ref name="VisirFunding" /> Þessum söfnuðu gögnum um grunnstillingar og veikleika er varpað fram í miðlægu viðmóti sem kallast „Nanitor Demanturinn“. Þar er fylgt eftir öryggisstefnum, rangar grunnstillingar eru merktar og lagðar eru til úrbætur.<ref name="ChannelPro" /> Fjölnotendahönnun (e. multi-tenant architecture) kerfisins er sérsniðin að þjónustuaðilum og gerir þeim kleift að vakta mörg viðskiptaumhverfi úr einni og sömu stjórnstöðinni.<ref name="ChannelPro" /> == Heimildir == {{reflist}} [[Flokkur:Íslensk hugbúnaðarfyrirtæki]] [[Flokkur:Íslensk upplýsingatæknifyrirtæki]] [[Flokkur:Stofnað 2014]] nwqerwa3lzywvjoekk8sf4jltk35jwk 0 187355 1980060 1954737 2026-09-23T21:48:49Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980060 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Motte-Picquet-Navigation.jpg|thumb|right|Siglingafræðingur stikar út í kort á frönsku herskipi.]] '''Siglingafræði''', '''stýrimennska''' eða '''stýrimannafræði''' er heiti yfir þá þekkingu og færni sem þarf til að sigla eða [[leiðsögn|leiðsegja]] [[skip]]i með öruggum hætti frá einum stað til annars. [[Siglingafræðingur]] er [[yfirmaður á skipi|yfirmaður]] sem ber ábyrgð á [[siglingatæki|siglingatækjum]] og [[kort]]um um borð í skipum og áður fyrr líka í [[flugvél]]um.<ref>{{cite web|url=http://www.francoflyers.org/2008/10/aviation-histor.html|title=Aviation History—Demise of the Flight Navigator|author=Mike Grierson|date=14. október 2008|website=Francoflyers.org|access-date=2025-09-01|archive-date=2011-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20110607210014/http://www.francoflyers.org/2008/10/aviation-histor.html|url-status=bot: unknown}}</ref> Siglingafræði byggist á sérhæfðri þekkingu á [[eðlisfræði]], [[stærðfræði]], [[haffræði]], [[kortagerð]] og [[stjörnufræði]], sem nýtist við [[staðarákvörðun]], [[leiðarreikningur|leiðarreikninga]] og umsjón með [[siglingaráætlun]]. Í [[fornöld]] voru siglingar aðallega [[strandsigling]]ar og siglingafræði fólst því í [[miðun]] og notkun [[leiðsögubók]]a með lýsingum á strandlengjunni. [[Úthafssigling]]ar á [[miðaldir|miðöldum]] kölluðu á nýjar aðferðir til staðarákvörðunar, [[áttaviti|áttavita]] og ýmis tæki fyrir staðarákvörðun með [[stjarnsiglingafræði|hjálp himintungla]]. Með tilkomu [[sextant]]sins og [[skipsklukka|skipsklukkunnar]] á 18. öld var í fyrsta sinn hægt að ákvarða staðsetningu skips á rúmsjó með nokkurri nákvæmni, með mælingu á sólarhæð og leiðarreikningi. Fyrstu rafrænu staðsetningartækin voru [[lórantæki]] sem notuðu [[útvarpsbylgja|útvarpsbylgjur]] á [[langbylgja|langbylgju]]. Þau komu til sögunnar á 5. áratug 20. aldar. Fyrsta [[gervihnattaleiðsögn|gervihnattaleiðsögukerfið]] ([[TRANSIT]]) var tekið í notkun af [[Bandaríkjafloti|Bandaríkjaflota]] árið 1960. Fyrstu rafrænu kortakerfin komu á markað á 9. áratugnum og árið 2000 var bandaríska [[GPS]]-kerfið formlega opnað fyrir almenna notkun. Þá höfðu [[gervihnattaleiðsögutæki]] verið á almennum markaði í meira en áratug, en voru bæði hægvirk og ónákvæm.<ref>{{cite web|url=https://www.pysystems.com/how-to/tech-talk/the-history-of-electronic-navigation/|title=The History of Electronic Navigation|author=Jeff Cote|access-date=1.9.2025|website=Pacific Yacht Systems}} {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1422316 ''Skip og siglingafræði''; grein í Morgunblaðinu 1971]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{stubbur}} [[Flokkur:Siglingafræði| ]] 11t1zi063bcaqhk4xu12jp8ug3dhwe6 0 188874 1980032 1976041 2026-09-23T19:10:00Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980032 wikitext text/x-wiki {{Aðgreiningartengill|Pétur Guðmundsson (aðgreining)|Pétur Guðmundsson}} {{Infobox basketball biography | name = Pétur Rúðrik Guðmundsson | image = | width = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1972|7|17|df=y}} | birth_place = | height_cm = | weight_kg = | coach_start = 1997 | coach_end = 2012 | career_position = Framherji | years1 = 1991–1995 | team1 = [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] | years2 = 1995–1996 | team2 = [[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]] | years3 = 1996–2008 | team3 = Grindavík | cyears1 = 1997–1998 | cteam1 = Grindavík (kvk) | cyears2 = 2000–2001 | cteam2 = Grindavík (kvk) | cyears3 = 2008–2009 | cteam3 = Grindavík (kvk) | cyears4 = 2011–2012 | cteam4 = [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] (kk) | cstats_league1 = [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Úrvalsdeild karla]] | cwin1 = 5 | closs1 = 11 | cstats_league2 = [[Úrvalsdeild kvenna í körfuknattleik|Úrvalsdeild kvenna]] | cwin2 = 10 | closs2 = 30 }} '''Pétur Rúðrik Guðmundsson''' (fæddur 17. júlí 1972) er íslenskur pílukastari og fyrrum körfuknattleiksmaður og þjálfari. Á körfuboltaferli sínum varð hann fjórvegis bikarmeistari með Grindavík; árin 1995, 1998, 2000 og 2006. Hann komst einnig sex sinnum í lokaúrslit Úrvalsdeildarinnar með Grindavík en liðið tapaði í þeim öllum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222347035d/einn-dagur-i-pilupartyid-kirkjuvordur-ithrottafrettakona-og-korfuboltastjarna|title=Einn dagur í pílupartýið: Kirkjuvörður, íþróttafréttakona og körfuboltastjarna|author=Egill Birgisson|first=|date=2022-02-12|publisher=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2025-12-11}}</ref> Í Nóvember 2023 var Pétur ráðinn landsliðsþjálfari Íslands í pílukasti.<ref>{{Cite web|url=https://dart.is/petur-rudrik-nyr-landslidsthjalfari/|title=Pétur Rúðrik nýr landsliðsþjálfari Íslands í pílukasti|date=2023-11-03|website=ÍPS - Dart.is|language=is-IS|access-date=2025-12-11|archive-date=2024-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20241104205022/https://dart.is/petur-rudrik-nyr-landslidsthjalfari/|url-status=dead}}</ref> ==Titlar== *[[Bikarkeppni karla í körfuknattleik|Bikarmeistari]] (4): 1995, 1998, 2000, 2006 *[[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Deildarmeistari]] (3): 1994, 1998, 2003 *Fyrirtækjabikarmeistari: 2001 *Meistari meistaranna (2): 1997, 1999 ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Heimildir== *[https://korfustatt.is/Leikmadur/25504 Tölfræði úr Úrvalsdeild] á körfustatt.is {{f|1972}} [[Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksmenn]] [[Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksþjálfarar]] lgpw5pwm0jjcdsnl4cu6ogup3pkd05v 2 188883 1979979 1976012 2026-09-23T14:58:12Z Elinarbur 111307 Ég er nýliði 😎 1979979 wikitext text/x-wiki Hæ! Ég heiti Kría og ber eftirnafnið Elínarbur. Það skýrir notandanafnið mitt.{{Kassar byrja|Notandaupplýsingar}} {{#babel:is|en-5|sv-2}}{{Notandi kattareign}}{{Notandi Debian}}{{Notandi nörd}}{{Notandi trúleysi}}{{Notandi rvk}}{{Notandi björgunarsveitarnýliði}} {{Kassar enda}} Ég starfa sem upplýsingatæknisérfræðingur hjá fjártæknifyrirtæki í dagvinnu, forrita í hliðargiggi sem er fjarskiptafyrirtæki, er skáti, og byrjaði í nýliðaþjálfun hjá Hjálparsveit skáta í Reykjavík haustið 2025, en þurfti þó að fresta þjálfuninni til haustsins 2026. Því skrifa ég aðallega um þessi umfangsefni, ásamt tengdu umfjöllunarefni þ.m.t. fjarskipti. == Greinar í vinnslu == * [[Björgunarsveitin Ársæll]] * [[Hjálparsveit skáta í Reykjavík]] ** <del>Hér þarf að breyta nafninu svo það sé ekki stórt "S" í "Skáta" á síðunni sjálfri... ég gerði þessi mistök við það að búa síðuna til og átta mig ekki á því hvernig ég breyti þessu.</del>Fann út úr þessu! * [[Skátafélagið Skjöldungar]] ** Helstu verkefni eru úrbætur á kaflanum um sögu félagsins og skátaskálana. Það vantar einnig betri myndir af skálunum sem ég og Franz H. Eydal lögum vonandi bráðlega. ** Það væri skemmtilegt að bæta við kafla um fyrrverandi félagsforingja. ** Það væri skemmtilegt að bæta stjórn félagsins við sem lyklimenn í infobox. *[[Hlöðuvík]] **Langar að bæta við heimildum úr m.a. Hornstrendingabók. **Væri gaman að vísa á hloduvik.is ef við komum þeim vef aftur í gagnið. **Sérstök síða um [[Búðir (Hlöðuvík)|Búðir]] í Hlöðuvík? == Hlekkirnir mínir == * https://elinarbur.is/ * https://www.linkedin.com/in/elinarbur/ * https://bgp.tools/as/51019 1g8yz4yru5ucuvegkucjzirwa1y316m 1979985 1979979 2026-09-23T15:13:10Z Elinarbur 111307 Uppfæra verkefnalistann 1979985 wikitext text/x-wiki Hæ! Ég heiti Kría og ber eftirnafnið Elínarbur. Það skýrir notandanafnið mitt.{{Kassar byrja|Notandaupplýsingar}} {{#babel:is|en-5|sv-2}}{{Notandi kattareign}}{{Notandi Debian}}{{Notandi nörd}}{{Notandi trúleysi}}{{Notandi rvk}}{{Notandi björgunarsveitarnýliði}} {{Kassar enda}} Ég starfa sem upplýsingatæknisérfræðingur hjá fjártæknifyrirtæki í dagvinnu, forrita í hliðargiggi sem er fjarskiptafyrirtæki, er skáti, og byrjaði í nýliðaþjálfun hjá Hjálparsveit skáta í Reykjavík haustið 2025, en þurfti þó að fresta þjálfuninni til haustsins 2026. Því skrifa ég aðallega um þessi umfangsefni, ásamt tengdu umfjöllunarefni þ.m.t. fjarskipti. == Greinar í vinnslu == * [[Björgunarsveitin Ársæll]] * [[Hjálparsveit skáta í Reykjavík]] ** <del>Hér þarf að breyta nafninu svo það sé ekki stórt "S" í "Skáta" á síðunni sjálfri... ég gerði þessi mistök við það að búa síðuna til og átta mig ekki á því hvernig ég breyti þessu.</del>Fann út úr þessu! * [[Skátafélagið Skjöldungar]] ** Helstu verkefni eru úrbætur á kaflanum um sögu félagsins og skátaskálana. Það vantar einnig betri myndir af skálunum sem ég og Franz H. Eydal lögum vonandi bráðlega. ** Það væri skemmtilegt að bæta við kafla um fyrrverandi félagsforingja. ** Það væri skemmtilegt að bæta stjórn félagsins við sem lyklimenn í infobox. *[[Hlöðuvík]] **Langar að bæta við heimildum úr m.a. Hornstrendingabók. **Væri gaman að vísa á hloduvik.is ef við komum þeim vef aftur í gagnið. **Sérstök síða um [[Búðir (Hlöðuvík)|Búðir]] í Hlöðuvík? *[[Slysavarnafélagið Landsbjörg]] **Missti mig aðeins, komið umtalsvert meira en ég ætlaði mér að skrifa. **Vantar ýmislegt: ***Meiri uppl. um fjáraflanir ***Íslenska alþjóðabjörgunarsveitin ***Saga björgunarsveita á Íslandi ***Samstarf við Landhelgisgæsluna *[[Landssamband hjálparsveita skáta]] **Pínu erfitt að finna heimildir **Kominn smá texti, skemmtilegt ef að fleiru væri bætt við == Hlekkirnir mínir == * https://elinarbur.is/ * https://www.linkedin.com/in/elinarbur/ * https://bgp.tools/as/51019 hw215m9nsy8dwncfqk57f3pvl2h9t1p 0 188916 1980006 1940801 2026-09-23T16:35:51Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980006 wikitext text/x-wiki {{Fyrirtæki | nafn = Nasdaq CSD | hjáheiti = Nasdaq CSD SE | merki = Nasdaq blue black transparent backgr.png | gerð = Evrópskt hlutafélag (''Societas Europaea'') | stofnað = 18. september 2017 | staðsetning = [[Ríga]], [[Lettland]] (móturfélag) | starfsemi = Verðbréfamiðstöð | móðurfyrirtæki= Nasdaq, Inc. | vefur = https://nasdaqcsd.com }} '''Nasdaq CSD''' er verðbréfamiðstöð í eigu [[NASDAQ|Nasdaq]], Inc. sem starfar í [[Eistland|Eistlandi]], [[Ísland|Íslandi]], [[Lettland|Lettlandi]] og [[Litáen|Litháen]]. Fyrirtækið veitir þjónustu eftir framkvæmd [[Viðskipti|viðskipta]] (e. post-trade) á verðbréfamörkuðum þessara landa. Þá annast verðbréfamiðstöðin rafræna skráningu [[Verðbréf|verðbréfa]], vörslu, uppgjör og frágang [[Viðskipti|viðskipta]] með [[Hlutabréf|hlutabréf]], [[Skuldabréf|skuldabréf]] og aðra fjármálagerninga. ==Saga== Eftir að [[Lettland|Lettland]], [[Litáen|Litháen]] og [[Eistland|Eistland]] endurheimtu sjálfstæði sitt undir lok síðustu aldar voru verðbréfamiðstöðvar settar á fót í hverju landi fyrir sig. Litháenska verðbréfamiðstöðin (CSDL) hóf starfsemi árið 1994 og sambærilegar verðbréfamiðstöðvar voru settar á laggirnar í [[Eistland|Eistlandi]] og [[Lettland|Lettlandi]]. Eftir aldamótin 2000 voru þessar verðbréfamiðstöðvar komnar í eigu Nasdaq, en héldu áfram að starfa sem sjálfstæðar einingar.<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/-/media/Files/Publications/WP/2018/wp1866.ashx|title=Organizing Central Securities Depositories in Developing Countries}}</ref> Þann 18. september 2017 sameinaði Nasdaq verðbréfamiðstöðvar [[Eistland|Eistlands]], [[Lettland|Lettlands]] og [[Litáen|Litháens]] í Nasdaq CSD SE, evrópskt hlutafélag (''Societas Europaea'') skráð í [[Lettland|Lettlandi]].<ref name="auto5">{{Cite web|url=https://eng.lsm.lv/article/economy/business/baltic-bourses-merge-their-depositories.a250525/|title=Baltic bourses merge their depositories|website=eng.lsm.lv}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.globalcustodian.com/nasdaq-creates-new-csd-after-consolidating-baltics-entities/|title=Nasdaq creates new CSD after consolidating Baltics entities|date=18. sep. 2017}}</ref> Nasdaq CSD SE varð fyrsta verðbréfamiðstöðin sem hlaut starfsleyfi á grundvelli CSDR (Central Securities Depositories Regulation) í Evrópu og tengdist á sama tíma T2S uppgjörskerfinu árið 2017.<ref name="auto3">{{Cite web|url=https://www.ecb.europa.eu/press/intro/mip-online/2017/html/201709_article_T2S_migration_wave_completed.en.html|title=Congratulations Europe – the final T2S migration wave has been completed|first=European Central|last=Bank|date=5. okt. 2018|website=European Central Bank}}</ref><ref name="auto5"/><ref name="auto1"/> Höfuðstöðvar félagsins eru í [[Ríga|Riga]], með útibúum í [[Tallinn]] og [[Vilníus]].<ref name="auto5"/> Íslenska verðbréfamiðstöðin (þá Verðbréfaskráning Íslands hf.) hóf starfsemi 29. júní 2000 og var stofnuð af [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]] ásamt ýmsum öðrum aðilum á íslenskum fjármálamarkaði.<ref>{{Cite web|url=https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2000/06/29/Opnun-Verdbrefaskraningar-Islands-29.06.00-/|title=Opnun Verðbréfaskráningar Íslands, 29.06.00 -|website=www.stjornarradid.is}}</ref> Árið 2006 eignaðist OMX AB öll hlutabréfin í verðbréfamiðstöðinni og árið 2007 varð OMX hluti af Nasdaq.<ref>{{Cite web|url=https://www.samkeppni.is/media/samkeppniseftirlit/akvardanir/2006/akvordun42_2006_kaup_omx_a_eingarhaldsfelagi_verdbrefathings.pdf|title=Kaup OMX AB á Eignarhaldsfélagi Verðbréfaþings hf.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ir.nasdaq.com/news-releases/news-release-details/nasdaq-and-omx-combine|title=NASDAQ and OMX to Combine}}</ref> Árið 2015 var nafni íslensku verðbréfamiðstöðvarinnar breytt í Nasdaq verðbréfamiðstöð (á ensku Nasdaq CSD Iceland hf.).<ref>{{Cite web|url=https://vb.is/frettir/verdbrefaskraning-islands-verdur-nasdaq-verdbrefamidstod/|title=Verðbréfaskráning Íslands verður Nasdaq verðbréfamiðstöð}} {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Árið 2020 var Nasdaq verðbréfamiðstöð sameinuð Nasdaq CSD SE, eins og tilkynnt var 25. maí 2020.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://eng.lsm.lv/article/economy/business/iceland-joins-baltic-unified-csd-system.a361129/|title=Iceland joins Baltic unified CSD system|website=eng.lsm.lv}}</ref><ref name="auto6">{{Cite web|url=https://www.icelandreview.com/news/economy/nasdaq-central-securities-iceland-merges-with-nasdaq-csd/|title=Nasdaq Central Securities Depository in Iceland Merges with Nasdaq CSD|first=Jelena|last=Ćirić|date=25. maí 2020}}</ref> Uppgjörskerfi íslenska markaðarins sameinaðist verðbréfamiðstöðvakerfi Nasdaq CSD þann 24. ágúst 2020.<ref>{{Cite web|url=https://ecsda.eu/archives/13131|title=Nasdaq CSD finalises migration of securities settlement platform to Icelandic securities market – ECSDA}}</ref> Sama ár hlaut Nasdaq CSD starfsleyfi á grundvelli laga nr. 7/2020 um verðbréfamiðstöðvar sem innleiddi CSDR reglugerðina, til rekstrar á [[Ísland|Íslandi]].<ref name="auto6"/> ==Rekstur== Nasdaq CSD SE er evrópskt hlutafélag skráð í [[Lettland|Lettlandi]], með höfuðstöðvar í Lettlandi og útibú í [[Eistland|Eistlandi]], [[Litáen|Litháen]] og á [[Ísland|Íslandi]].<ref name="auto"/> Það er í fullri eigu [[NASDAQ|Nasdaq]] í gegnum Nasdaq Nordic Ltd.<ref name="auto4">{{Cite web|url=https://www.clearstream.com/clearstream-en/res-library/market-coverage/market-infrastructure-estonia-1281482|title=Market infrastructure - Estonia|website=www.clearstream.com}}</ref> Verðbréfamiðstöðin starfar samkvæmt reglugerð [[Evrópusambandið|ESB]] um verðbréfamiðstöðvar (CSDR) og er undir eftirliti Seðlabanka Lettlands, í samstarfi við eftirlitsaðila í [[Eistland|Eistlandi]], [[Litáen|Litháen]] og á [[Ísland|Íslandi]].<ref name="auto4"/><ref name="auto6"/><ref name="auto2">{{Cite web|url=https://cb.is/payments/oversight-of-financial-market-infrastructures/|title=Oversight of financial market infrastructures}}</ref> Innviðir Nasdaq CSD eru samþættir TARGET2-Securities (T2S) kerfinu, sem hún varð hluti af árið 2017.<ref name="auto1"/> Uppgjör [[Viðskipti|viðskipta]] í [[Evra|evrum]] á mörkuðum [[Eystrasaltslöndin|Eystrasaltsríkjanna]] fer fram með seðlabankafé í gegnum T2S.<ref name="auto5"/> Uppgjör [[Verðbréf|verðbréfaviðskipta]] í [[Íslensk króna|íslenskum krónum]] fer fram í íslenska uppgjörskerfinu í gegnum Millibankagreiðslukerfi [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]] (MBK).<ref name="auto6"/><ref name="auto2"/> Árið 2024 var Nasdaq CSD með yfir €76,9 milljarða virði í vörslu og þjónustaði um 8000 útgefendur.<ref>{{Cite web|url=https://nasdaqcsd.com/wp-content/uploads/2025/10/Nasdaq-CSD-Annual-Report-2024.pdf|title=Nasdaq CSD Annual Report 2024}}</ref> [[NASDAQ|Nasdaq]] CSD er einnig aðili að samtökum evrópskra verðbréfamiðstöðva (ECSDA) og ANNA [KJ1] – Association of National Numbering Agencies en [[NASDAQ|Nasdaq]] verðbréfamiðstöð er umboðsaðili ANNA á [[Ísland|Íslandi]] og ber ábyrgð á úthlutun og vöktun ISIN númera íslenskra, eistneskra, lettneskra og litháenskra [[Verðbréf|verðbréfa]].<ref name="auto"/> ==Þjónusta== Verðbréfamiðstöð Nasdaq veitir margvíslega þjónustu, þar á meðal rafræna eignarskráningu [[Verðbréf|verðbréfa]], vörslu þeirra og framsal, ásamt því að vera vettvangur fyrir uppgjör verðbréfaviðskipta. Uppgjör á mörkuðum [[Eystrasaltslöndin|Eystrasaltsríkjanna]] fer í gegnum TARGET2-Securities , en kerfið styður einnig uppgjör í staðbundnum gjaldmiðlum.<ref name="auto4"/> Nasdaq verðbréfamiðstöð veitir einnig þjónustu fyrir útgefendur verðbréfa. Hún annast skráningu nýrra verðbréfa og þjónustar fyrirtækjaaðgerðir, svo sem arðgreiðslur, vaxtagreiðslur og skiptingu hlutafjár. Hún þjónustar jafnframt atkvæðagreiðslur með umboði og þjónustu vegna aðalfunda.<ref name="auto4"/> Þá heldur Nasdaq verðbréfamiðstöð utan um hluthafaskrár, veitir þjónustu í gegnum tengingar við erlendar verðbréfamiðstöðvar, úthlutar ISIN-númerum fyrir verðbréf á [[Ísland|Íslandi]] og í [[Eystrasaltslöndin|Eystrasaltsríkjunum]] sem aðili að ANNA (e. Association of National Numbering Agencies), og rekur þjónustu fyrir útgáfu LEI kóða, sem Local Operating Unit (LOU) með leyfi frá Global Legal Entity Identifier Foundation (GLEIF).<ref name="auto3"/> Einnig þjónustar Nasdaq verðbréfamiðstöð markaðinn með ýmiskonar markaðsgögnum og tölfræði.<ref name="auto4"/> ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Fjármál]] [[Flokkur:Viðskipti]] [[Flokkur:Fyrirtæki]] 0qefsb050xmbfg2mnrfkr0ogoxxjotg 0 189074 1979956 1957427 2026-09-23T13:22:48Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1979956 wikitext text/x-wiki {{Hreingera}} Þessi '''listi yfir hæstu byggingar í Seúl''' flokkar [[Skýjakljúfur|skýjakljúfa]] í höfuðborg [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]], [[Seúl]], eftir hæð. Í mars 2024 inniheldur listinn 126 byggingar sem eru 150 m eða hærri, af þeim eru aðeins 82 viðurkenndar af Council on Tall Buildings and Urban Habitat.<ref>{{Cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/cities|title=Cities by Number of 150m+ Buildings - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com|access-date=2024-03-25}}</ref> Hæsta byggingin í Seúl er nú 555 m hái [[Lotte World-turn|Lotte World-turninn]] með 123 hæðir og er einnig sjötta hæsta byggingin í heimi. Hæstu byggingar borgarinnar eru aðallega í fjórum svæðum: hefðbundið miðborgarsvæði í [[Jongnohverfi|Jongno]], nútímalegt viðskiptamiðstöðva- og fjármálasvæði í [[Gangnamhverfi|Gangnam]] við [[Teheranstræti]] á milli Gangnam-lestarstöðvar og [[COEX]], fjármála- og stjórnsýslumiðstöð á eyjunni [[Yeouido]], og efnaðra sveitarfélaginu Dogok. Seúl liggur í [[Dalur|dal]] umkringt fjöllum, með einu fjalli í miðjunni, [[Namsan]]. Ofan á Namsan stendur [[Namsan-turninn]] sem telst vera táknmynd borgarinnar Seúl og sést nær alls staðar frá borginni. Til að varðveita þessa sjónlínu hafa margir byggingaraðilar þurft að setja hámarkshæðir fyrir byggingar sínar. Borgin hefur einnig ströng lög um hæð bygginga af öryggisástæðum, sem hafa verið undirstrikað af Kóreska- og Bandaríska flughernum. == Hæstu byggingar == Þessi listi flokkast fullgerða skýjakljúfa í Seoul sem eru að minnsta kosti 150 m háir (492 fet) árið 2025, byggt á staðlaðri hæðarmælingu. Þetta inniheldur turna og arkitektóníska hluti en tekur ekki með loftnetsstöng. Dálkurinn „Ár“ sýnir árið sem byggingin var fullgerð. Núverandi byggingar eru teknar með í röðun miðað við núverandi hæð.{{legend|#ddffdd|Var hæsta bygging Seúl eftir byggingu|border=solid 1px #AAAAAA}} {| class="wikitable sortable" !Sæti !Nafn ! class="unsortable" |Mynd ! width="75px" |Hæð <small>[[Metri|m]] ([[Fet|ft]])</small> !Hæðir !Ár ![[Hverfi Seúl|Hverfi]] ! class="unsortable" |Athugasemdir |- style="background:#ddffdd;" | align="center" |1 |[[Lotte World-turn|Lotte World-turninn]] |[[File:Lotte_World_Tower_2019.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lotte_World_Tower_2019.jpg|alt=|206x206dp]] | align="center" |{{convert|555|m|ft|abbr=on}} | align="center" |123 | align="center" |2017 |[[Songpahverfi]] |Hæsta bygging Suður-Kóreu, sjötta hæsta bygging í heimi. Hæsta bygging í [[Efnahags- og framfarastofnunin|OECD]].<ref name="lwt12">{{cite web|url=http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84323|title=Lotte World Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516062616/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84323|archive-date=16 May 2022|access-date=15 February 2023|url-status=live}}</ref><ref name="lwt22">{{cite web|url=http://www.emporis.com/buildings/283905/lotte-world-tower-seoul-south-korea|title=Lotte World Tower|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20220505064739/http://www.emporis.com/buildings/283905/lotte-world-tower-seoul-south-korea|archive-date=5 May 2022|access-date=15 February 2023|url-status=usurped}}</ref><ref name="lwt32">{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/lotte-world-tower/88|title=Lotte World Tower|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928204610/https://www.skyscrapercenter.com/building/lotte-world-tower/88|archive-date=28 September 2022|access-date=15 February 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |2 |Parc1 Tower A |[[File:The_Hyundai_Seoul_Yeoui-dong_1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Hyundai_Seoul_Yeoui-dong_1.jpg|alt=|150x150dp]] | align="center" |{{convert|333|m|ft|abbr=on}} | align="center" |69 | align="center" |2020 |[[Yeongdeungpohverfi]] |Fimmta hæsta bygging í Suður-Kóreu.<ref>{{cite web|url=http://www.emporis.com/buildings/301129/parc1-tower-a-seoul-south-korea|title=Parc1 Tower A|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222091001/http://www.emporis.com/buildings/301129/parc1-tower-a-seoul-south-korea|archive-date=22 December 2015|access-date=16 February 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.emporis.com/buildings/301129/parc1-tower-a-seoul-south-korea|title=Parc1 Tower A|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222091001/http://www.emporis.com/buildings/301129/parc1-tower-a-seoul-south-korea|archive-date=22 December 2015|access-date=16 February 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/parc1-tower-i/366|title=Parc1 Tower I|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212092042/https://www.skyscrapercenter.com/building/parc1-tower-i/366|archive-date=12 December 2022|access-date=16 February 2023|url-status=live}}</ref> |- style="background:#ddffdd;" | align="center" |3 |Three IFC Office Tower |[[File:Yeouido_1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yeouido_1.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|284|m|ft|abbr=on}} | align="center" |55 | align="center" |2012 |[[Yeongdeungpohverfi]] |Sjötta hæsta bygging í Suður-Kóreu.<ref name="s3ifc12">{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=73875|title=Three IFC|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516044539/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=73875|archive-date=16 May 2022|access-date=16 February 2023|url-status=live}}</ref><ref name="s3ifc22">{{cite web|url=http://www.emporis.com/buildings/1185355/three-ifc-office-tower-seoul-south-korea|title=Three IFC Office Tower|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20160526115639/http://www.emporis.com/buildings/1185355/three-ifc-office-tower-seoul-south-korea|archive-date=26 May 2016|access-date=16 February 2023|url-status=usurped}}</ref><ref name="s3ifc32">{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/three-international-finance-center/646|title=Three International Finance Center|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212092038/https://www.skyscrapercenter.com/building/three-international-finance-center/646|archive-date=12 December 2022|access-date=16 February 2023|url-status=live}}</ref> |- style="background:#ddffdd;" | align="center" |4 |Samsung Tower Palace 3 Tower G |[[File:양재천과_삼성_타워팰리스_Samsung_Tower_Palace_and_Yangjaecheon_Stream_6.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%EC%96%91%EC%9E%AC%EC%B2%9C%EA%B3%BC_%EC%82%BC%EC%84%B1_%ED%83%80%EC%9B%8C%ED%8C%B0%EB%A6%AC%EC%8A%A4_Samsung_Tower_Palace_and_Yangjaecheon_Stream_6.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|264|m|ft|abbr=on}} | align="center" |69 | align="center" |2003 |[[Gangnamhverfi]] |Hæsta íbúabygging í Seúl.<ref name="samsungtowerpalace3towerg12">{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=3778|title=Tower Palace 3 Tower G|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921121756/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=3778|archive-date=21 September 2022|access-date=16 February 2023|url-status=live}}</ref><ref name="samsungtowerpalace3towerg22">{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/101854/tower-palace-three-tower-g-seoul-south-korea|title=Tower Palace Three, Tower G|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911225626/https://www.emporis.com/buildings/101854/tower-palace-three-tower-g-seoul-south-korea|archive-date=11 September 2018|access-date=16 February 2023|url-status=usurped}}</ref><ref name="samsungtowerpalace3towerg32">{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/tower-palace-three-tower-g/733|title=Tower Palace Three, Tower G|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219144356/https://www.skyscrapercenter.com/building/tower-palace-three-tower-g/733|archive-date=19 December 2022|access-date=16 February 2023|url-status=live}}</ref> |- style="background:#ddffdd;" | align="center" |5 |Mok-dong Hyperion I Tower A |[[File:Mok-dong_Hyperion1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mok-dong_Hyperion1.jpg|alt=|133x133dp]] | align="center" |{{convert|256|m|ft|abbr=on}} | align="center" |69 | align="center" |2003 |[[Yangcheonhverfi]] |<ref name="hyperiontower12">{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=4301|title=Mokdong Hyundai Hyperion 1|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519083532/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=4301|archive-date=19 May 2022|access-date=18 February 2023|url-status=live}}</ref><ref name="hyperiontower22">{{cite web|url=http://www.emporis.com/buildings/131371/mok-dong-hyperion-i-tower-a-seoul-south-korea|title=Mok-dong Hyperion I, Tower A|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20160507091214/http://www.emporis.com/buildings/131371/mok-dong-hyperion-i-tower-a-seoul-south-korea|archive-date=7 May 2016|access-date=18 February 2023|url-status=usurped}}</ref><ref name="hyperiontower32">{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/mokdong-hyperion-tower-a/805|title=Mokdong Hyperion Tower A|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20220521000228/https://www.skyscrapercenter.com/building/mokdong-hyperion-tower-a/805|archive-date=21 May 2022|access-date=18 February 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |5 |Parc1 Tower B |[[File:The_Hyundai_Seoul_Yeoui-dong_1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Hyundai_Seoul_Yeoui-dong_1.jpg|alt=|150x150dp]] | align="center" |{{convert|256|m|ft|abbr=on}} | align="center" |53 | align="center" |2020 |[[Yeongdeungpohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=63169|title=Parc1 Tower 2|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516063651/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=63169|archive-date=16 May 2022|access-date=16 February 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.emporis.com/buildings/301130/parc1-tower-b-seoul-south-korea|title=Parc1 Tower B|website=Emporis|access-date=16 February 2023}} {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}{{dead link|date=August 2024|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/parc1-tower-ii/672|title=Parc1 Tower II|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229154908/https://www.skyscrapercenter.com/building/parc1-tower-ii/672|archive-date=29 December 2022|access-date=16 February 2023|url-status=live}}</ref> |- style="background:#ddffdd;" | align="center" |7 |63 Building |[[File:63_Building_2019.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:63_Building_2019.jpg|alt=|206x206dp]] | align="center" |{{convert|249|m|ft|abbr=on}} | align="center" |60 | align="center" |1985 |[[Yeongdeungpohverfi]] |Þegar hún var kláruð árið 1985 var hún hæsta bygging í Asíu.<ref name="63building12">{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=1610|title=63 Building|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220828020458/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=1610|archive-date=28 August 2022|access-date=18 February 2023|url-status=live}}</ref><ref name="63building22">{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/106770/kli-63-building-seoul-south-korea|title=KLI 63 Building|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809045913/https://www.emporis.com/buildings/106770/kli-63-building-seoul-south-korea|archive-date=9 August 2022|access-date=18 February 2023|url-status=usurped}}</ref><ref name="63building32">{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/kli-63-building/891|title=KLI 63 Building|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212092038/https://www.skyscrapercenter.com/building/kli-63-building/891|archive-date=12 December 2022|access-date=18 February 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |8 |Federation of Korean Industries Head Office Building |[[File:Yeouido_8.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yeouido_8.jpg|alt=|144x144dp]] | align="center" |{{convert|245|m|ft|abbr=on}} | align="center" |50 | align="center" |2013 |[[Yeongdeungpohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84372|title=FKI Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516041801/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84372|archive-date=16 May 2022|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1194132/federation-of-korean-industries-head-office-seoul-south-korea|title=Federation of Korean Industries Head Office|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225031530/https://www.emporis.com/buildings/1194132/federation-of-korean-industries-head-office-seoul-south-korea|archive-date=25 December 2021|access-date=23 February 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/fki-tower/8829|title=FKI Tower|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221129011044/https://www.skyscrapercenter.com/building/fki-tower/8829|archive-date=29 November 2022|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |9 |Mok-dong Hyperion I Tower B |[[File:Mok-dong_Hyperion1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mok-dong_Hyperion1.jpg|alt=|133x133dp]] | align="center" |{{convert|239|m|ft|abbr=on}} | align="center" |69 | align="center" |2003 |[[Yangcheonhverfi]] |<ref name="Mokdong Hyundai Hyperion 12">{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=4301|title=Mokdong Hyundai Hyperion 1|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230218144948/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=4301|archive-date=18 February 2023|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/131373/mok-dong-hyperion-i-tower-b-seoul-south-korea|title=Mok-dong Hyperion I, Tower B|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225031525/https://www.emporis.com/buildings/131373/mok-dong-hyperion-i-tower-b-seoul-south-korea|archive-date=25 December 2021|access-date=23 February 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/mokdong-hyperion-tower-b/1008|title=Mokdong Hyperion Tower B|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20220520235507/https://www.skyscrapercenter.com/building/mokdong-hyperion-tower-b/1008|archive-date=20 May 2022|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |10 |Samsung Tower Palace One - Tower B |[[File:양재천과_삼성_타워팰리스_Samsung_Tower_Palace_and_Yangjaecheon_Stream_6.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%EC%96%91%EC%9E%AC%EC%B2%9C%EA%B3%BC_%EC%82%BC%EC%84%B1_%ED%83%80%EC%9B%8C%ED%8C%B0%EB%A6%AC%EC%8A%A4_Samsung_Tower_Palace_and_Yangjaecheon_Stream_6.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|234|m|ft|abbr=on}} | align="center" |66 | align="center" |2003 |[[Gangnamhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=1979|title=Tower Palace 1 Tower B|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102145230/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=1979|archive-date=2 January 2023|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/131364/tower-palace-one-tower-b-seoul-south-korea|title=Tower Palace One, Tower B|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121015747/https://www.emporis.com/buildings/131364/tower-palace-one-tower-b-seoul-south-korea|archive-date=21 January 2021|access-date=23 February 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/tower-palace-one-tower-b/1070|title=Tower Palace One, Tower B|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926054142/https://www.skyscrapercenter.com/building/tower-palace-one-tower-b/1070|archive-date=26 September 2022|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |11 |Trade Tower |[[File:Trade_Tower_in_Gangnam_district,_Seoul.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Trade_Tower_in_Gangnam_district,_Seoul.jpg|alt=|133x133dp]] | align="center" |{{convert|228|m|ft|abbr=on}} | align="center" |55 | align="center" |1988 |[[Gangnamhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=250|title=Trade Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20221016065213/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=250|archive-date=16 October 2022|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/106745/trade-tower-seoul-south-korea|title=Trade Tower|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516162007/https://www.emporis.com/buildings/106745/trade-tower-seoul-south-korea|archive-date=16 May 2022|access-date=23 February 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/trade-tower/1141|title=Trade Tower|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809073617/https://www.skyscrapercenter.com/building/trade-tower/1141|archive-date=9 August 2022|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |12 |Cheongnyangni Station Lotte Castle SKY-L65 D |[[File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|226|m|ft|abbr=on}} | align="center" |65 | align="center" |2023 |[[Dongdaemunhverfi]] |Hæsta bygging á norðurbakka Hanfljóts.<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=111879|title=Lotte Castle SKY-L65 D|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516131514/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=111879|archive-date=16 May 2022|access-date=11 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |12 |Cheongnyangni Station Lotte Castle SKY-L65 B |[[File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|226|m|ft|abbr=on}} | align="center" |65 | align="center" |2023 |[[Dongdaemunhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=111877|title=Lotte Castle SKY-L65 B|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516130444/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=111877|archive-date=16 May 2022|access-date=11 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |14 |Cheongnyangni Station Lotte Castle SKY-L65 A |[[File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|223|m|ft|abbr=on}} | align="center" |64 | align="center" |2023 |[[Dongdaemunhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=111876|title=Lotte Castle SKY-L65 A|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516124318/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=111876|archive-date=16 May 2022|access-date=11 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |15 |Yeouido Teachers' Pension |[[File:Yeouido_view_20240528.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yeouido_view_20240528.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|220|m|ft|abbr=on}} | align="center" |42 | align="center" |2024 |[[Yeongdeungpohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=141034|title=Yeouido 234|website=SkyscraperPage.com|access-date=11 March 2023}}</ref> |- | align="center" |15 |Cheongnyangni Station Lotte Castle SKY-L65 C |[[File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|219|m|ft|abbr=on}} | align="center" |63 | align="center" |2023 |[[Dongdaemunhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=111878|title=Lotte Castle SKY-L65 C|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516131032/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=111878|archive-date=16 May 2022|access-date=18 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |16 |Samsung Tower Palace One Tower A |[[File:양재천과_삼성_타워팰리스_Samsung_Tower_Palace_and_Yangjaecheon_Stream_6.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%EC%96%91%EC%9E%AC%EC%B2%9C%EA%B3%BC_%EC%82%BC%EC%84%B1_%ED%83%80%EC%9B%8C%ED%8C%B0%EB%A6%AC%EC%8A%A4_Samsung_Tower_Palace_and_Yangjaecheon_Stream_6.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|209|m|ft|abbr=on}} | align="center" |59 | align="center" |2002 |[[Gangnamhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=1978|title=Tower Palace 1 Tower A|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102145206/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=1978|archive-date=2 January 2023|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/131365/tower-palace-one-tower-a-seoul-south-korea|title=Tower Palace One, Tower A|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116100413/https://www.emporis.com/buildings/131365/tower-palace-one-tower-a-seoul-south-korea|archive-date=16 January 2021|access-date=23 February 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/tower-palace-one-tower-a/1485|title=Tower Palace One, Tower A|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102145206/https://www.skyscrapercenter.com/building/tower-palace-one-tower-a/1485|archive-date=2 January 2023|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |17 |Samsung Tower Palace One - Tower C |[[File:양재천과_삼성_타워팰리스_Samsung_Tower_Palace_and_Yangjaecheon_Stream_6.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%EC%96%91%EC%9E%AC%EC%B2%9C%EA%B3%BC_%EC%82%BC%EC%84%B1_%ED%83%80%EC%9B%8C%ED%8C%B0%EB%A6%AC%EC%8A%A4_Samsung_Tower_Palace_and_Yangjaecheon_Stream_6.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|209|m|ft|abbr=on}} | align="center" |59 | align="center" |2002 |[[Gangnamhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=1977|title=Tower Palace 1 Tower C|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102145244/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=1977|archive-date=2 January 2023|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/131366/tower-palace-one-tower-c-seoul-south-korea|title=Tower Palace One, Tower C|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121064130/https://www.emporis.com/buildings/131366/tower-palace-one-tower-c-seoul-south-korea|archive-date=21 January 2021|access-date=23 February 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/tower-palace-one-tower-c/1486|title=Tower Palace One, Tower C|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926072843/https://www.skyscrapercenter.com/building/tower-palace-one-tower-c/1486|archive-date=26 September 2022|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |18 |Gangnam Finance Center |[[File:서울야경_-_panoramio.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%EC%84%9C%EC%9A%B8%EC%95%BC%EA%B2%BD_-_panoramio.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|204|m|ft|abbr=on}} | align="center" |45 | align="center" |2000 |[[Gangnamhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=3327|title=Gangnam Finance Center|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516123225/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=3327|archive-date=16 May 2022|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/106773/gangnam-finance-center-seoul-south-korea|title=Gangnam Finance Center|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225031430/https://www.emporis.com/buildings/106773/gangnam-finance-center-seoul-south-korea|archive-date=25 December 2021|access-date=23 February 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/seoul/star-tower-gangnam-finance-center/1591/|title=Gangnam Finance Center|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20140719000326/http://skyscrapercenter.com/seoul/star-tower-gangnam-finance-center/1591/|archive-date=19 July 2014|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |19 |Samsung Electronics Headquarters |[[File:Samsung_headquarters.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Samsung_headquarters.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|203|m|ft|abbr=on}} | align="center" |44 | align="center" |2008 |[[Seochohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85099|title=Samsung Electronics Seocho Office|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516064135/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85099|archive-date=16 May 2022|access-date=2 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1196107/samsung-electronics-headquarters-seoul-south-korea|title=Samsung Electronics Headquarters|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225031447/https://www.emporis.com/buildings/1196107/samsung-electronics-headquarters-seoul-south-korea|archive-date=25 December 2021|access-date=2 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/samsung-electronics-corporation-hq/8878|title=Samsung Electronics Corporation HQ|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20220819194555/https://www.skyscrapercenter.com/building/songdo-campus-town-101/22456|archive-date=19 August 2022|access-date=2 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |20 |Seoul Trimage Tower I |[[File:Seongsu_Bridge_and_Lotte_World_Tower.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seongsu_Bridge_and_Lotte_World_Tower.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|201|m|ft|abbr=on}} | align="center" |47 | align="center" |2017 |[[Seongdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=103933|title=Trimage 101|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516130214/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=103933|archive-date=16 May 2022|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1274163/seoul-trimage-tower-i-seoul-south-korea|title=Seoul Trimage Tower I|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225031523/https://www.emporis.com/buildings/1274163/seoul-trimage-tower-i-seoul-south-korea|archive-date=25 December 2021|access-date=4 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/seoul-trimage-tower-i/19640|title=Seoul Trimage Tower I|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20220520232347/https://www.skyscrapercenter.com/building/seoul-trimage-tower-i/19640|archive-date=20 May 2022|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |20 |Seoul Trimage Tower II |[[File:Seongsu_Bridge_and_Lotte_World_Tower.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seongsu_Bridge_and_Lotte_World_Tower.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|201|m|ft|abbr=on}} | align="center" |47 | align="center" |2017 |[[Seongdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=103934|title=Trimage 102|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516130814/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=103934|archive-date=16 May 2022|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1274164/seoul-trimage-tower-ii-seoul-south-korea|title=Seoul Trimage Tower II|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225031405/https://www.emporis.com/buildings/1274164/seoul-trimage-tower-ii-seoul-south-korea|archive-date=25 December 2021|access-date=4 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/seoul-trimage-tower-ii/19641|title=Seoul Trimage Tower II|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628063228/https://www.skyscrapercenter.com/building/seoul-trimage-tower-ii/19641|archive-date=28 June 2022|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |20 |Mok-dong Hyperion Tower C |[[File:Mok-dong_Hyperion1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mok-dong_Hyperion1.jpg|alt=|133x133dp]] | align="center" |{{convert|201|m|ft|abbr=on}} | align="center" |69 | align="center" |2003 |[[Yangcheonhverfi]] |<ref name="Mokdong Hyundai Hyperion 12" /><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/131372/mok-dong-hyperion-i-tower-c-seoul-south-korea|title=Mok-dong Hyperion I, Tower C|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225031506/https://www.emporis.com/buildings/131372/mok-dong-hyperion-i-tower-c-seoul-south-korea|archive-date=25 December 2021|access-date=23 February 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/mokdong-hyperion-tower-c/1633|title=Mokdong Hyperion Tower C|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20211208132214/https://www.skyscrapercenter.com/building/mokdong-hyperion-tower-c/1633|archive-date=8 December 2021|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |20 |Raemian Caelitus Tower 1 |[[File:N_Seoul_Tower_and_Raemian_Caelitus.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:N_Seoul_Tower_and_Raemian_Caelitus.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|201|m|ft|abbr=on}} | align="center" |56 | align="center" |2015 |[[Yongsanhverfi]] |<ref name="Raemian Caelitus2">{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=24310|title=Raemian Caelitus|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516043359/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=24310|archive-date=16 May 2022|access-date=2 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1208764/ichon-rex-tower-a-seoul-south-korea|title=Ichon Rex Tower A|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225031513/https://www.emporis.com/buildings/1208764/ichon-rex-tower-a-seoul-south-korea|archive-date=25 December 2021|access-date=2 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/raemian-caelitus-tower-a/15282|title=Raemian Caelitus Tower A|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101164857/https://www.skyscrapercenter.com/building/raemian-caelitus-tower-a/15282|archive-date=1 November 2022|access-date=2 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |24 |Conrad Seoul |[[File:Yeouido_1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yeouido_1.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|200|m|ft|abbr=on}} | align="center" |38 | align="center" |2012 |[[Yeongdeungpohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85102|title=Conrad Seoul|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516063220/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85102|archive-date=16 May 2022|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1185356/conrad-seoul-hotel-seoul-south-korea|title=Conrad Seoul Hotel|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174728/https://www.emporis.com/buildings/1185356/conrad-seoul-hotel-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=4 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/conrad-seoul/1825|title=Conrad Seoul|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221128115044/https://www.skyscrapercenter.com/building/conrad-seoul/1825|archive-date=28 November 2022|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |25 |Acro Seoul Forest Residence A | | align="center" |{{convert|199|m|ft|abbr=on}} | align="center" |48 | align="center" |2021 |[[Seongdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=71728|title=Acro Seoul Forest A|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516130808/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=71728|archive-date=16 May 2022|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/acro-seoul-forest-tower-a/1543|title=Acro Seoul Forest Tower A|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121094518/https://www.skyscrapercenter.com/building/acro-seoul-forest-tower-a/1543|archive-date=21 January 2022|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |26 |Acro Seoul Forest Residence B | | align="center" |{{convert|199|m|ft|abbr=on}} | align="center" |48 | align="center" |2021 |[[Seongdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=71729|title=Acro Seoul Forest B|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516064206/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=71729|archive-date=16 May 2022|access-date=2 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/acro-seoul-forest-tower-b/42514|title=Acro Seoul Forest Tower B|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|access-date=2 March 2023}}</ref> |- | align="center" |27 |The Classic 500 Tower A |[[File:Seoul_Campus.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_Campus.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|196|m|ft|abbr=on}} | align="center" |50 | align="center" |2009 |[[Gwangjinhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85076|title=The Classic 500 Tower A|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516120631/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85076|archive-date=16 May 2022|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1196108/gundae-posco-the-star-city-tower-a-seoul-south-korea|title=Gundae Posco The Star City Tower A|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306111547/https://www.emporis.com/buildings/1196108/gundae-posco-the-star-city-tower-a-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=4 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/gundae-posco-the-star-city-tower-a/13184|title=Gundae Posco The Star City Tower A|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126051539/https://www.skyscrapercenter.com/building/gundae-posco-the-star-city-tower-a/13184|archive-date=26 January 2021|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |27 |The Sharp Star City Tower A |[[File:Seoul_Campus.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_Campus.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|196|m|ft|abbr=on}} | align="center" |58 | align="center" |2006 |[[Gwangjinhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=27869|title=The Sharp Star City A|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516131144/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=27869|archive-date=16 May 2022|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/190553/the-sharp-star-city-tower-a-seoul-south-korea|title=The Sharp Star City, Tower A|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926005353/https://www.emporis.com/buildings/190553/the-sharp-star-city-tower-a-seoul-south-korea|archive-date=26 September 2021|access-date=4 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/sharp-star-city-tower-a/1813|title=Sharp Star City Tower A|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20211017221141/https://www.skyscrapercenter.com/building/sharp-star-city-tower-a/1813|archive-date=17 October 2021|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |29 |Cheongnyangni Station Hanyang Sujain 192 - 101 |[[File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|192|m|ft|abbr=on}} | align="center" |59 | align="center" |2023 |[[Dongdaemunhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104007|title=Hanyang Sujain Gratte-ciel 104|website=SkyscraperPage.com|access-date=12 March 2023}}</ref> |- | align="center" |30 |Samsung Tower Palace 2 - Tower E |[[File:양재천과_삼성_타워팰리스_Samsung_Tower_Palace_and_Yangjaecheon_Stream_6.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%EC%96%91%EC%9E%AC%EC%B2%9C%EA%B3%BC_%EC%82%BC%EC%84%B1_%ED%83%80%EC%9B%8C%ED%8C%B0%EB%A6%AC%EC%8A%A4_Samsung_Tower_Palace_and_Yangjaecheon_Stream_6.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|191|m|ft|abbr=on}} | align="center" |55 | align="center" |2004 |[[Gangnamhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=7043|title=Tower Palace 2 Tower E|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516130950/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=7043|archive-date=16 May 2022|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/131360/tower-palace-two-tower-e-seoul-south-korea|title=Tower Palace Two, Tower E|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121005556/https://www.emporis.com/buildings/131360/tower-palace-two-tower-e-seoul-south-korea|archive-date=21 January 2021|access-date=23 February 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/tower-palace-two-tower-e/1946|title=Tower Palace Two, Tower E|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20220927173830/https://www.skyscrapercenter.com/building/tower-palace-two-tower-e/1946|archive-date=27 September 2022|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |30 |Samsung Tower Palace 2 - Tower F |[[File:양재천과_삼성_타워팰리스_Samsung_Tower_Palace_and_Yangjaecheon_Stream_6.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%EC%96%91%EC%9E%AC%EC%B2%9C%EA%B3%BC_%EC%82%BC%EC%84%B1_%ED%83%80%EC%9B%8C%ED%8C%B0%EB%A6%AC%EC%8A%A4_Samsung_Tower_Palace_and_Yangjaecheon_Stream_6.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|191|m|ft|abbr=on}} | align="center" |55 | align="center" |2004 |[[Gangnamhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=7086|title=Tower Palace 2 Tower F|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516062952/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=7086|archive-date=16 May 2022|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/131361/tower-palace-two-tower-f-seoul-south-korea|title=Tower Palace Two, Tower F|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121213803/https://www.emporis.com/buildings/131361/tower-palace-two-tower-f-seoul-south-korea|archive-date=21 January 2021|access-date=23 February 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/tower-palace-two-tower-f/1947|title=Tower Palace Two, Tower F|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926070115/https://www.skyscrapercenter.com/building/tower-palace-two-tower-f/1947|archive-date=26 September 2022|access-date=23 February 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |32 |Sindorim Daeseong D-Cube City |[[File:SIndorim_Station_&_D_Cube_City.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SIndorim_Station_&_D_Cube_City.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|190|m|ft|abbr=on}} | align="center" |43 | align="center" |2011 |[[Gurohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84339|title=D-Cube City Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516111401/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84339|archive-date=16 May 2022|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/complex/127064/daesung-d-cube-city-seoul-south-korea|title=Daesung D-Cube City|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174738/https://www.emporis.com/complex/127064/daesung-d-cube-city-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=4 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/daesung-d-cube-city-headquarters/8830|title=Daesung D-Cube City Headquarters|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511165609/https://www.skyscrapercenter.com/building/daesung-d-cube-city-headquarters/8830|archive-date=11 May 2021|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |33 |Techno Mart 21 |[[File:석양,_by_박형열_(10777312745).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%EC%84%9D%EC%96%91,_by_%EB%B0%95%ED%98%95%EC%97%B4_(10777312745).jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|189|m|ft|abbr=on}} | align="center" |38 | align="center" |1998 |[[Gwangjinhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=1591|title=Techno Mart 21|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516115246/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=1591|archive-date=16 May 2022|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/106777/techno-mart-21-seoul-south-korea|title=Techno Mart 21|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516141530/https://www.emporis.com/buildings/106777/techno-mart-21-seoul-south-korea|archive-date=16 May 2022|access-date=5 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/techno-mart-21/2015|title=Techno Mart 21|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207035416/https://www.skyscrapercenter.com/building/techno-mart-21/2015|archive-date=7 December 2022|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |34 |One IFC Office Tower |[[File:Yeouido_1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yeouido_1.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|186|m|ft|abbr=on}} | align="center" |32 | align="center" |2012 |[[Yeongdeungpohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=73872|title=One IFC|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516121521/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=73872|archive-date=16 May 2022|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.emporis.com/buildings/227633/one-ifc-office-tower-seoul-south-korea|title=One IFC Office Tower|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306111606/https://www.emporis.com/buildings/227633/one-ifc-office-tower-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=5 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/one-international-finance-center/2110|title=One International Finance Center|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207032054/https://www.skyscrapercenter.com/building/one-international-finance-center/2110|archive-date=7 December 2022|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |34 |Mokdong Trapalace Tower A |[[File:Dorimcheon,_looking_downstream_(west)_towards_Anyangcheon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dorimcheon,_looking_downstream_(west)_towards_Anyangcheon.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|186|m|ft|abbr=on}} | align="center" |49 | align="center" |2009 |[[Yangcheonhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85090|title=Mokdong Trapalace Western A|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516063114/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85090|archive-date=16 May 2022|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/224325/mokdong-trapalace-building-a-seoul-south-korea|title=Mokdong Trapalace Building A|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306111542/https://www.emporis.com/buildings/224325/mokdong-trapalace-building-a-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=5 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/mokdong-trapalace-tower-a/2204|title=Mokdong Trapalace Tower A|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101164858/https://www.skyscrapercenter.com/building/mokdong-trapalace-tower-a/2204|archive-date=1 November 2022|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |36 |Cheongnyangni Station Lotte Castle SKY-L65 - Landmark Tower |[[File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|185|m|ft|abbr=on}} | align="center" |42 | align="center" |2023 |[[Dongdaemunhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=112402|title=Lotte Castle SKY-L65 Landmark Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321153349/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=112402|archive-date=21 March 2023|access-date=16 July 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |36 |Sangbong Premier's Emco Tower 1 | | align="center" |{{convert|185|m|ft|abbr=on}} | align="center" |47 | align="center" |2014 |[[Jungnanghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84427|title=Sangbong Premier's Amco Tower C|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516130426/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84427|archive-date=16 May 2022|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.emporis.com/buildings/1213122/sangbong-premiers-emco-tower-1-seoul-south-korea|title=Sangbong Premier's Emco Tower 1|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174750/https://www.emporis.com/buildings/1213122/sangbong-premiers-emco-tower-1-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=5 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/sangbong-premiers-amco-tower-1/12405|title=Sangbong Premier's AMCO Tower 1|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20211208125406/https://www.skyscrapercenter.com/building/sangbong-premiers-amco-tower-1/12405|archive-date=8 December 2021|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |36 |G-Valley G-Square | | align="center" |{{convert|185|m|ft|abbr=on}} | align="center" |39 | align="center" |2020 |[[Gurohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=106523|title=G-Tower|website=SkyscraperPage.com|access-date=5 March 2023}}</ref> |- | align="center" |39 |Seoul Trimage Tower III |[[File:Seongsu_Bridge_and_Lotte_World_Tower.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seongsu_Bridge_and_Lotte_World_Tower.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|184|m|ft|abbr=on}} | align="center" |36 | align="center" |2017 |[[Seongdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=103935|title=Trimage 103|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306043657/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=103935|archive-date=6 March 2019|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1274165/seoul-trimage-tower-iii-seoul-south-korea|title=Seoul Trimage Tower III|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174800/https://www.emporis.com/buildings/1274165/seoul-trimage-tower-iii-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=4 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/seoul-trimage-tower-iii/19642|title=Seoul Trimage Tower III|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20200709154333/http://www.skyscrapercenter.com/building/seoul-trimage-tower-iii/19642|archive-date=9 July 2020|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |39 |Seoul Trimage Tower IV |[[File:Seongsu_Bridge_and_Lotte_World_Tower.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seongsu_Bridge_and_Lotte_World_Tower.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|184|m|ft|abbr=on}} | align="center" |36 | align="center" |2017 |[[Seongdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=103936|title=Trimage 104|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516111950/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=103936|archive-date=16 May 2022|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1274166/seoul-trimage-tower-iv-seoul-south-korea|title=Seoul Trimage Tower IIII|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174849/https://www.emporis.com/buildings/1274166/seoul-trimage-tower-iv-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=4 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/seoul-trimage-tower-iv/19643|title=Seoul Trimage Tower IIII|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708152459/http://www.skyscrapercenter.com/building/seoul-trimage-tower-iv/19643|archive-date=8 July 2020|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |41 |Parnas Tower |[[File:Park_Hyatt_Seoul_view.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Park_Hyatt_Seoul_view.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|183|m|ft|abbr=on}} | align="center" |38 | align="center" |2016 |[[Gangnamhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=103877|title=Parnas Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516055523/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=103877|archive-date=16 May 2022|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.emporis.com/buildings/1227358/parnas-hotel-seoul-south-korea|title=Parnas Hotel|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413105615/https://www.emporis.com/buildings/1227358/parnas-hotel-seoul-south-korea|archive-date=13 April 2019|access-date=5 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/parnas-tower/19632|title=Parnas Tower|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007023020/https://www.skyscrapercenter.com/building/parnas-tower/19632|archive-date=7 October 2022|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |41 |Mokdong Trapalace Tower C |[[File:Dorimcheon,_looking_downstream_(west)_towards_Anyangcheon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dorimcheon,_looking_downstream_(west)_towards_Anyangcheon.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|183|m|ft|abbr=on}} | align="center" |48 | align="center" |2009 |[[Yangcheonhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85091|title=Mokdong Trapalace Eastern A|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516131256/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85091|archive-date=16 May 2022|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/224327/mokdong-trapalace-tower-c-seoul-south-korea|title=Mokdong Trapalace, Tower C|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174814/https://www.emporis.com/buildings/224327/mokdong-trapalace-tower-c-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=5 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/mokdong-trapalace-tower-c/2206|title=Mokdong Trapalace Tower C|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101164857/https://www.skyscrapercenter.com/building/mokdong-trapalace-tower-c/2206|archive-date=1 November 2022|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |41 |Shindorim Daeseong D-Cube City Tower 1 |[[File:SIndorim_Station_&_D_Cube_City.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SIndorim_Station_&_D_Cube_City.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|183|m|ft|abbr=on}} | align="center" |51 | align="center" |2011 |[[Gurohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84340|title=D-Cube City A|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516063314/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84340|archive-date=16 May 2022|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1193943/d-cube-residential-tower-1-seoul-south-korea|title=D-Cube Residential Tower 1|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306111437/https://www.emporis.com/buildings/1193943/d-cube-residential-tower-1-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=4 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/daesung-d3-city-residential-1/1983|title=Daesung D3-City Residential 1|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519025535/https://www.skyscrapercenter.com/building/daesung-d3-city-residential-1/1983|archive-date=19 May 2021|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |41 |Shindorim Daeseong D-Cube City Tower 2 |[[File:SIndorim_Station_&_D_Cube_City.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SIndorim_Station_&_D_Cube_City.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|183|m|ft|abbr=on}} | align="center" |51 | align="center" |2011 |[[Gurohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84341|title=D-Cube City B|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516131420/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84341|archive-date=16 May 2022|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1193944/d-cube-residential-tower-2-seoul-south-korea|title=D-Cube Residential Tower 2|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174748/https://www.emporis.com/buildings/1193944/d-cube-residential-tower-2-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=4 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/daesung-d3-city-residential-2/1984|title=Daesung D3-City Residential 2|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509111120/https://www.skyscrapercenter.com/building/daesung-d3-city-residential-2/1984|archive-date=9 May 2021|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |45 |Cheongnyangni Station Hanyang Sujain 192 - 104 |[[File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|182|m|ft|abbr=on}} | align="center" |56 | align="center" |2023 |[[Dongdaemunhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104008|title=Hanyang Sujain Gratte-ciel 101|website=SkyscraperPage.com|access-date=12 March 2023}}</ref> |- | align="center" |45 |Shindorim Techno Mart |[[File:Sindorim_Station_and_and_rail_lines.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sindorim_Station_and_and_rail_lines.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|182|m|ft|abbr=on}} | align="center" |40 | align="center" |2008 |[[Gurohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84462|title=Sindorim Techno Mart|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516111105/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84462|archive-date=16 May 2022|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/224450/shindorim-techno-mart-seoul-south-korea|title=Shindorim Techno Mart|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174730/https://www.emporis.com/buildings/224450/shindorim-techno-mart-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=4 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/shindorim-techno-mart/2252|title=Shindorim Techno Mart|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20210117090850/https://www.skyscrapercenter.com/building/shindorim-techno-mart/2252|archive-date=17 January 2021|access-date=4 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |47 |Mecenapolis 101 |[[File:Seoul_Cityscape_From_the_Sky_Park_(6907573433).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_Cityscape_From_the_Sky_Park_(6907573433).jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|180|m|ft|abbr=on}} | align="center" |39 | align="center" |2012 |[[Mapohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84544|title=Mecenatpolis 101|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306042914/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84544|archive-date=6 March 2019|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1213105/mecenat-indianapolis-101-seoul-south-korea|title=Mecenat Indianapolis 101|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174741/https://www.emporis.com/buildings/1213105/mecenat-indianapolis-101-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=5 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/seogyo-xi-west-valley-residential-tower-a/15000|title=Seogyo Xi West Valley Residential Tower A|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127091328/http://www.skyscrapercenter.com/building/seogyo-xi-west-valley-residential-tower-a/15000|archive-date=27 November 2020|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |47 |Mecenapolis 102 |[[File:Seoul_Cityscape_From_the_Sky_Park_(6907573433).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_Cityscape_From_the_Sky_Park_(6907573433).jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|180|m|ft|abbr=on}} | align="center" |39 | align="center" |2012 |[[Mapohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84545|title=Mecenatpolis 102|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306042647/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84545|archive-date=6 March 2019|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1213106/mecenat-indianapolis-102-seoul-south-korea|title=Mecenat Indianapolis 102|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306111620/https://www.emporis.com/buildings/1213106/mecenat-indianapolis-102-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=5 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/seogyo-xi-west-valley-residential-tower-b/15001|title=Seogyo Xi West Valley Residential Tower B|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127084402/http://www.skyscrapercenter.com/building/seogyo-xi-west-valley-residential-tower-b/15001|archive-date=27 November 2020|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |47 |Mecenapolis Office Tower | | align="center" |{{convert|180|m|ft|abbr=on}} | align="center" |39 | align="center" |2012 |[[Mapohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84423|title=Mecenatpolis Office Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516062510/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84423|archive-date=16 May 2022|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/seogyo-xi-west-valley-office-tower/12878|title=Seogyo Xi West Valley Office Tower|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127091013/http://www.skyscrapercenter.com/building/seogyo-xi-west-valley-office-tower/12878|archive-date=27 November 2020|access-date=5 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |50 |Cheongnyangni Station Hanyang Sujain 192 - 102 |[[File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|179|m|ft|abbr=on}} | align="center" |55 | align="center" |2023 |[[Dongdaemunhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104009|title=Hanyang Sujain Gratte-ciel 102|website=SkyscraperPage.com|access-date=12 March 2023}}</ref> |- | align="center" |51 |The Sharp Star City Tower B |[[File:Seoul_Campus.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_Campus.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|177|m|ft|abbr=on}} | align="center" |50 | align="center" |2008 |[[Gwangjinhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=27872|title=The Sharp Star City B|website=SkyscraperPage.com|access-date=23 March 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1196109/gundae-posco-the-star-city-tower-b-seoul-south-korea|title=Gundae Posco The Star City Tower B|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306111609/https://www.emporis.com/buildings/1196109/gundae-posco-the-star-city-tower-b-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=19 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/gundae-posco-the-star-city-tower-b/13185|title=Gundae Posco The Star City Tower B|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304202508/http://www.skyscrapercenter.com/building/gundae-posco-the-star-city-tower-b/13185|archive-date=4 March 2016|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |52 |ASEM Tower |[[File:Ko-wiki-10th-L1070061.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ko-wiki-10th-L1070061.JPG|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|176|m|ft|abbr=on}} | align="center" |42 | align="center" |1999 |[[Gangnamhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=940|title=ASEM Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516112902/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=940|archive-date=16 May 2022|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/106746/asem-tower-seoul-south-korea|title=ASEM Tower|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809173720/https://www.emporis.com/buildings/106746/asem-tower-seoul-south-korea|archive-date=9 August 2022|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/asem-tower/2473|title=ASEM Tower|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815103844/https://www.skyscrapercenter.com/building/asem-tower/2473|archive-date=15 August 2022|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |52 |Two IFC Office Tower |[[File:TWO_IFC_Tower_Seoul.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:TWO_IFC_Tower_Seoul.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|176|m|ft|abbr=on}} | align="center" |29 | align="center" |2012 |[[Yeongdeungpohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=87971|title=Two IFC|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516124204/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=87971|archive-date=16 May 2022|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/227634/two-ifc-office-tower-seoul-south-korea|title=Two IFC Office Tower|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174821/https://www.emporis.com/buildings/227634/two-ifc-office-tower-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=19 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/two-international-finance-center/2482|title=Two International Finance Center|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20211017190354/https://www.skyscrapercenter.com/building/two-international-finance-center/2482|archive-date=17 October 2021|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |54 |Gangdong Raemian Palace Tower 101 | | align="center" |{{convert|175|m|ft|abbr=on}} | align="center" |45 | align="center" |2017 |[[Gangdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104027|title=Raemian Gangdong Palace 101|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306043152/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104027|archive-date=6 March 2019|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1274168/samsung-raemian-gangdong-palace-residential-tower-101-seoul-south-korea|title=Samsung Raemian Gangdong Palace Residential Tower 101|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306111519/https://www.emporis.com/buildings/1274168/samsung-raemian-gangdong-palace-residential-tower-101-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/building/samsung-raemian-gangdong-palace-residential-tower-101/19637|title=Samsung Raemian Gangdong Palace Residential Tower 101|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813230011/http://www.skyscrapercenter.com/building/samsung-raemian-gangdong-palace-residential-tower-101/19637|archive-date=13 August 2017|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |54 |Gangdong Raemian Palace Tower 102 | | align="center" |{{convert|175|m|ft|abbr=on}} | align="center" |45 | align="center" |2017 |[[Gangdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104028|title=Raemian Gangdong Palace 102|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306043351/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104028|archive-date=6 March 2019|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1274169/samsung-raemian-gangdong-palace-residential-tower-102-seoul-south-korea|title=Samsung Raemian Gangdong Palace Residential Tower 102|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174805/https://www.emporis.com/buildings/1274169/samsung-raemian-gangdong-palace-residential-tower-102-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/samsung-raemian-gangdong-palace-residential-tower-102/19638|title=Samsung Raemian Gangdong Palace Residential Tower 102|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813231408/http://www.skyscrapercenter.com/building/samsung-raemian-gangdong-palace-residential-tower-102/19638|archive-date=13 August 2017|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |54 |Gangdong Raemian Palace Tower 103 | | align="center" |{{convert|175|m|ft|abbr=on}} | align="center" |45 | align="center" |2017 |[[Gangdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104029|title=Raemian Gangdong Palace 103|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306042734/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104029|archive-date=6 March 2019|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1274170/samsung-raemian-gangdong-palace-residential-tower-103-seoul-south-korea|title=Samsung Raemian Gangdong Palace Residential Tower 103|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306111602/https://www.emporis.com/buildings/1274170/samsung-raemian-gangdong-palace-residential-tower-103-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/samsung-raemian-gangdong-palace-residential-tower-103/19639|title=Samsung Raemian Gangdong Palace Residential Tower 103|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813231905/http://www.skyscrapercenter.com/building/samsung-raemian-gangdong-palace-residential-tower-103/19639|archive-date=13 August 2017|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |57 |Boramae Chereville |[[File:South_Korea,_Seoul,_Dongjak-gu,_Sindaebang-dong,_395-65_보라매현대아파트_-_panoramio.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:South_Korea,_Seoul,_Dongjak-gu,_Sindaebang-dong,_395-65_%EB%B3%B4%EB%9D%BC%EB%A7%A4%ED%98%84%EB%8C%80%EC%95%84%ED%8C%8C%ED%8A%B8_-_panoramio.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|174|m|ft|abbr=on}} | align="center" |49 | align="center" |2002 |[[Dongjakhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=5831|title=Boramae Samsung Chereville|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516063615/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=5831|archive-date=16 May 2022|access-date=21 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/131356/boramae-chereville-seoul-south-korea|title=Boramae Chereville|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514012700/https://www.emporis.com/buildings/131356/boramae-chereville-seoul-south-korea|archive-date=14 May 2021|access-date=21 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/boramae-chereville/2571|title=Boramae Chereville|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304132839/http://www.skyscrapercenter.com/building/boramae-chereville/2571|archive-date=4 March 2016|access-date=21 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |58 |LG Gangnam Tower |[[File:Seoul_Tower_View.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_Tower_View.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|173|m|ft|abbr=on}} | align="center" |38 | align="center" |1998 |[[Gangnamhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=3817|title=GS Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516062008/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=3817|archive-date=16 May 2022|access-date=21 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/106772/lg-gangnam-tower-seoul-south-korea|title=LG Gangnam Tower|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20210615070624/https://www.emporis.com/buildings/106772/lg-gangnam-tower-seoul-south-korea|archive-date=15 June 2021|access-date=21 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/lg-gangnam-tower/2604|title=LG Gangnam Tower|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208101431/https://www.skyscrapercenter.com/building/lg-gangnam-tower/2604|archive-date=8 December 2022|access-date=21 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |58 |The Sharp Star City Tower C |[[File:Seoul_Campus.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_Campus.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|173|m|ft|abbr=on}} | align="center" |50 | align="center" |2006 |[[Gwangjinhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=27870|title=The Sharp Star City C|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516055858/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=27870|archive-date=16 May 2022|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/190555/the-sharp-star-city-tower-c-seoul-south-korea|title=The Sharp Star City, Tower C|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174751/https://www.emporis.com/buildings/190555/the-sharp-star-city-tower-c-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=19 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/sharp-star-city-tower-c/13181|title=Sharp Star City Tower C|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204010116/http://www.skyscrapercenter.com/building/sharp-star-city-tower-c/13181|archive-date=4 February 2016|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |60 |Acro Seoul Forest Office Tower | | align="center" |{{convert|172|m|ft|abbr=on}} | align="center" |35 | align="center" |2021 |[[Seongdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=90274|title=D Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516044237/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=90274|archive-date=16 May 2022|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/acro-seoul-forest-office-tower/31942|title=Acro Seoul Forest Office Tower|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|access-date=19 March 2023}}</ref> |- | align="center" |61 |Galleria Foret Tower 1 |[[File:Seoul_Forest_seen_from_Dongho_Bridge.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_Forest_seen_from_Dongho_Bridge.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|170|m|ft|abbr=on}} | align="center" |45 | align="center" |2011 |[[Seongdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84343|title=Galleria Foret 101|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516060516/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84343|archive-date=16 May 2022|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1196110/galleria-foret-tower-1-seoul-south-korea|title=Galleria Foret Tower 1|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306111626/https://www.emporis.com/buildings/1196110/galleria-foret-tower-1-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/galleria-foret-tower-1/2743|title=Galleria Foret Tower 1|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20160325051420/http://www.skyscrapercenter.com/building/galleria-foret-tower-1/2743|archive-date=25 March 2016|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |61 |Galleria Foret Tower 2 |[[File:Seoul_Forest_seen_from_Dongho_Bridge.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_Forest_seen_from_Dongho_Bridge.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|170|m|ft|abbr=on}} | align="center" |45 | align="center" |2011 |[[Seongdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84344|title=Galleria Foret 102|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516130750/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84344|archive-date=16 May 2022|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1196111/galleria-foret-tower-2-seoul-south-korea|title=Galleria Foret Tower 2|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174842/https://www.emporis.com/buildings/1196111/galleria-foret-tower-2-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/galleria-foret-tower-2/2744|title=Galleria Foret Tower 2|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304140915/http://www.skyscrapercenter.com/building/galleria-foret-tower-2/2744|archive-date=4 March 2016|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |61 |Yeouido Brighten Residence A |[[File:Yeouido_sunset_seen_from_Dongjak_Bridge_20230726.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yeouido_sunset_seen_from_Dongjak_Bridge_20230726.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|168|m|ft|abbr=on}} | align="center" |49 | align="center" |2023 |[[Yeongdeungpohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=125211|title=Yeouido Brighten 101|website=SkyscraperPage.com|access-date=16 July 2023}}</ref> |- | align="center" |61 |Yeouido Brighten Residence B |[[File:Yeouido_sunset_seen_from_Dongjak_Bridge_20230726.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yeouido_sunset_seen_from_Dongjak_Bridge_20230726.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|168|m|ft|abbr=on}} | align="center" |49 | align="center" |2023 |[[Yeongdeungpohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=125212|title=Yeouido Brighten 102|website=SkyscraperPage.com|access-date=16 July 2023}}</ref> |- | align="center" |61 |Yeouido Brighten Officetel |[[File:Yeouido_sunset_seen_from_Dongjak_Bridge_20230726.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yeouido_sunset_seen_from_Dongjak_Bridge_20230726.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|168|m|ft|abbr=on}} | align="center" |49 | align="center" |2023 |[[Yeongdeungpohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=125213|title=Yeouido Brighten 103|website=SkyscraperPage.com|access-date=16 July 2023}}</ref> |- | align="center" |61 |Yeouido Brighten Office |[[File:Yeouido_sunset_seen_from_Dongjak_Bridge_20230726.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yeouido_sunset_seen_from_Dongjak_Bridge_20230726.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|168|m|ft|abbr=on}} | align="center" |49 | align="center" |2023 |[[Yeongdeungpohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=125210|title=Yeouido Brighton Office building|website=SkyscraperPage.com|access-date=18 March 2023}}</ref> |- | align="center" |61 |Hyundai 41 Tower |[[File:Mok-dong_Hyperion1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mok-dong_Hyperion1.jpg|133x133dp]] | align="center" |{{convert|168|m|ft|abbr=on}} | align="center" |41 | align="center" |2001 |[[Yangcheonhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12407|title=Hyundai 41 Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516042846/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12407|archive-date=16 May 2022|access-date=21 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/137707/hyundai-41-tower-seoul-south-korea|title=Hyundai 41 Tower|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707171342/https://www.emporis.com/buildings/137707/hyundai-41-tower-seoul-south-korea|archive-date=7 July 2022|access-date=21 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/hyundai-41-tower/2918|title=Hyundai 41 Tower|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304141251/http://www.skyscrapercenter.com/building/hyundai-41-tower/2918|archive-date=4 March 2016|access-date=21 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |68 |Academy Sweet |[[File:Seoul_Aerial_Shot_10.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_Aerial_Shot_10.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|167|m|ft|abbr=on}} | align="center" |51 | align="center" |2004 |[[Yongsanhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=4501|title=Academy Sweet|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516130520/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=4501|archive-date=16 May 2022|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/156213/academy-sweet-seoul-south-korea|title=Academy Sweet|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20210801004509/https://www.emporis.com/buildings/156213/academy-sweet-seoul-south-korea|archive-date=1 August 2021|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/academy-sweet/2930|title=Academy Sweet|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20200709202856/http://www.skyscrapercenter.com/building/academy-sweet/2930|archive-date=9 July 2020|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |69 |Raemian Caelitus Tower 2 |[[File:N_Seoul_Tower_and_Raemian_Caelitus.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:N_Seoul_Tower_and_Raemian_Caelitus.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|166|m|ft|abbr=on}} | align="center" |42 | align="center" |2015 |[[Yongsanhverfi]] |<ref name="Raemian Caelitus2" /><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1208765/ichon-rex-tower-b-seoul-south-korea|title=Ichon Rex Tower B|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306111605/https://www.emporis.com/buildings/1208765/ichon-rex-tower-b-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=19 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/ichon-rex-tower-b/15283|title=Ichon Rex Tower B|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20191103050335/http://www.skyscrapercenter.com/building/ichon-rex-tower-b/15283|archive-date=3 November 2019|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |70 |Samsung Tower Palace 1 Tower D |[[File:구룡산_국수봉.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%EA%B5%AC%EB%A3%A1%EC%82%B0_%EA%B5%AD%EC%88%98%EB%B4%89.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|164|m|ft|abbr=on}} | align="center" |42 | align="center" |2002 |[[Gangnamhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=7002|title=Tower Palace 1 Tower D|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102145258/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=7002|archive-date=2 January 2023|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/131359/tower-palace-one-tower-d-seoul-south-korea|title=Tower Palace One, Tower D|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20210920085712/https://www.emporis.com/buildings/131359/tower-palace-one-tower-d-seoul-south-korea|archive-date=20 September 2021|access-date=19 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/tower-palace-one-tower-d/3767|title=Tower Palace One, Tower D|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20211016002131/https://www.skyscrapercenter.com/building/tower-palace-one-tower-d/3767|archive-date=16 October 2021|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |71 |Daelim Acrovill 1 |[[File:View_of_YangJe-Cheon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:View_of_YangJe-Cheon.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|163|m|ft|abbr=on}} | align="center" |46 | align="center" |1999 |[[Gangnamhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=2531|title=Daelim Acrovill A|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516130802/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=2531|archive-date=16 May 2022|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/106767/daelim-acrovill-one-seoul-south-korea|title=Daelim Acrovill One|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20220808080656/https://www.emporis.com/buildings/106767/daelim-acrovill-one-seoul-south-korea|archive-date=8 August 2022|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/daelim-acrovill-one/3146|title=Daelim Acrovill One|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207041336/https://www.skyscrapercenter.com/building/daelim-acrovill-one/3146|archive-date=7 December 2022|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |71 |Daelim Acrovill 2 |[[File:View_of_YangJe-Cheon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:View_of_YangJe-Cheon.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|163|m|ft|abbr=on}} | align="center" |46 | align="center" |1999 |[[Gangnamhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=540|title=Daelim Acrovill B|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516120433/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=540|archive-date=16 May 2022|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/106768/daelim-acrovill-two-seoul-south-korea|title=Daelim Acrovill Two|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20210920054055/https://www.emporis.com/buildings/106768/daelim-acrovill-two-seoul-south-korea|archive-date=20 September 2021|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/daelim-acrovill-two/3147|title=Daelim Acrovill Two|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003005041/https://www.skyscrapercenter.com/building/daelim-acrovill-two/3147|archive-date=3 October 2022|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |71 |Mokdong Trapalace Tower B |[[File:Dorimcheon,_looking_downstream_(west)_towards_Anyangcheon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dorimcheon,_looking_downstream_(west)_towards_Anyangcheon.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|163|m|ft|abbr=on}} | align="center" |42 | align="center" |2009 |[[Yangcheonhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85092|title=Mokdong Trapalace Western B|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516045439/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85092|archive-date=16 May 2022|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/224326/mokdong-trapalace-tower-b-seoul-south-korea|title=Mokdong Trapalace, Tower B|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306111458/https://www.emporis.com/buildings/224326/mokdong-trapalace-tower-b-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=19 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/mokdong-trapalace-tower-b/2205|title=Mokdong Trapalace Tower B|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101164858/https://www.skyscrapercenter.com/building/mokdong-trapalace-tower-b/2205|archive-date=1 November 2022|access-date=19 March 2023|url-status=dead}}</ref> |- | align="center" |71 |Cheongnyangni Station Hanyang Sujain 192 - 103 |[[File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dongdaemun-gu_seen_from_Seed_Cube_Changdong.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|163|m|ft|abbr=on}} | align="center" |50 | align="center" |2023 |[[Dongdaemunhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104009|title=Hanyang Sujain Gratte-ciel 103|website=SkyscraperPage.com|access-date=12 March 2023}}</ref> |- | align="center" |75 |Hyundai Superville Tower D |[[File:Nambu_Beltway_near_Yangjae_Station.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nambu_Beltway_near_Yangjae_Station.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|162|m|ft|abbr=on}} | align="center" |46 | align="center" |2003 |[[Seochohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12455|title=Hyundai Superville A|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516051818/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12455|archive-date=16 May 2022|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/162894/hyundai-superville-tower-d-seoul-south-korea|title=Hyundai Superville, Tower D|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20200815194947/https://www.emporis.com/buildings/162894/hyundai-superville-tower-d-seoul-south-korea|archive-date=15 August 2020|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/hyundai-superville-tower-d/3215|title=Hyundai Superville Tower D|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813224158/http://www.skyscrapercenter.com/building/hyundai-superville-tower-d/3215|archive-date=13 August 2017|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |76 |Seed Cube Chang-Dong |[[File:Dobong-gu_Jungnangcheon_Park.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dobong-gu_Jungnangcheon_Park.jpg|alt=|133x133dp]] | align="center" |{{convert|160|m|ft|abbr=on}} | align="center" |49 | align="center" |2023 |[[Dobonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=141127|title=Seed Cube Changdong|website=SkyscraperPage.com|access-date=28 March 2023}}</ref> |- | align="center" |76 |Mokdong Trapalace Tower D |[[File:Dorimcheon,_looking_downstream_(west)_towards_Anyangcheon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dorimcheon,_looking_downstream_(west)_towards_Anyangcheon.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|160|m|ft|abbr=on}} | align="center" |41 | align="center" |2009 |[[Yangcheonhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85093|title=Mokdong Trapalace Eastern B|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516123714/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85093|archive-date=16 May 2022|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.emporis.com/buildings/224328/mokdong-trapalace-building-d-seoul-south-korea|title=Mokdong Trapalace Building D|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306111624/https://www.emporis.com/buildings/224328/mokdong-trapalace-building-d-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=19 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/mokdong-trapalace-tower-d/2207|title=Mokdong Trapalace Tower D|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101164858/https://www.skyscrapercenter.com/building/mokdong-trapalace-tower-d/2207|archive-date=1 November 2022|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |76 |Seoul Forest by POSCO Tower I |[[File:서울숲더샵_3.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%EC%84%9C%EC%9A%B8%EC%88%B2%EB%8D%94%EC%83%B5_3.jpg|176x176dp]] | align="center" |{{convert|160|m|ft|abbr=on}} | align="center" |42 | align="center" |2014 |[[Seongdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104017|title=Seoul Forest The Sharp 101|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516051700/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104017|archive-date=16 May 2022|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1227364/seoul-forest-the-tower-1-seoul-south-korea|title=Seoul Forest The # Tower 1|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209152025/https://www.emporis.com/buildings/1227364/seoul-forest-the-tower-1-seoul-south-korea|archive-date=9 December 2017|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref> |- | align="center" |76 |Seoul Forest by POSCO Tower II |[[File:서울숲더샵_3.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%EC%84%9C%EC%9A%B8%EC%88%B2%EB%8D%94%EC%83%B5_3.jpg|176x176dp]] | align="center" |{{convert|160|m|ft|abbr=on}} | align="center" |42 | align="center" |2014 |[[Seongdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104018|title=Seoul Forest The Sharp 102|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905172036/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104018|archive-date=5 September 2015|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1227365/seoul-forest-the-tower-2-seoul-south-korea|title=Seoul Forest The # Tower 2|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220410/http://www.emporis.com/buildings/1227365/seoul-forest-the-tower-2-seoul-south-korea|archive-date=4 March 2016|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref> |- | align="center" |76 |Seoul Forest by POSCO Tower III |[[File:서울숲더샵_3.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%EC%84%9C%EC%9A%B8%EC%88%B2%EB%8D%94%EC%83%B5_3.jpg|176x176dp]] | align="center" |{{convert|160|m|ft|abbr=on}} | align="center" |42 | align="center" |2014 |[[Seongdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104019|title=Seoul Forest The Sharp 103|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170929170005/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104019|archive-date=29 September 2017|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1227366/seoul-forest-the-tower-3-seoul-south-korea|title=Seoul Forest The # Tower 3|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804215238/https://www.emporis.com/buildings/1227366/seoul-forest-the-tower-3-seoul-south-korea|archive-date=4 August 2017|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref> |- | align="center" |76 |SK Building |[[File:SK_Group_Headquarters_(SK그룹_본사_건물).JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SK_Group_Headquarters_(SK%EA%B7%B8%EB%A3%B9_%EB%B3%B8%EC%82%AC_%EA%B1%B4%EB%AC%BC).JPG|134x134dp]] | align="center" |{{convert|160|m|ft|abbr=on}} | align="center" |38 | align="center" |2000 |[[Jongnohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12374|title=SK Building|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516131314/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12374|archive-date=16 May 2022|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/106705/sk-building-seoul-south-korea|title=SK Building|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20220814122957/https://www.emporis.com/buildings/106705/sk-building-seoul-south-korea|archive-date=14 August 2022|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/sk-building/3292|title=SK Building|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708205128/https://www.skyscrapercenter.com/building/sk-building/3292|archive-date=8 July 2020|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |82 |Sangbong Premier's Emco Tower 2 | | align="center" |{{convert|159|m|ft|abbr=on}} | align="center" |43 | align="center" |2014 |[[Jungnanghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84611|title=Sangbong Premier's Amco Tower A|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516043713/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84611|archive-date=16 May 2022|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.emporis.com/buildings/1213123/sangbong-premiers-emco-tower-2-seoul-south-korea|title=Sangbong Premier's Emco Tower 2|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174803/https://www.emporis.com/buildings/1213123/sangbong-premiers-emco-tower-2-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=19 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/sangbong-premiers-amco-tower-2/12406|title=Sangbong Premier's AMCO Tower 2|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304204048/http://www.skyscrapercenter.com/building/sangbong-premiers-amco-tower-2/12406|archive-date=4 March 2016|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |82 |Sangbong Premier's Emco Tower 3 | | align="center" |{{convert|159|m|ft|abbr=on}} | align="center" |43 | align="center" |2014 |[[Jungnanghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84612|title=Sangbong Premier's Amco Tower B|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516054416/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84612|archive-date=16 May 2022|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.emporis.com/buildings/1213124/sangbong-premiers-emco-tower-3-seoul-south-korea|title=Sangbong Premier's Emco Tower 3|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174859/https://www.emporis.com/buildings/1213124/sangbong-premiers-emco-tower-3-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=19 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/sangbong-premiers-amco-tower-3/12407|title=Sangbong Premier's AMCO Tower 3|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304203851/http://www.skyscrapercenter.com/building/sangbong-premiers-amco-tower-3/12407|archive-date=4 March 2016|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |82 |Teheran-ro 237 Tower A | | align="center" |{{convert|159|m|ft|abbr=on}} | align="center" |37 | align="center" |2021 |[[Gangnamhverfi]] |<ref name="Center Field2">{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=105744|title=Center Field|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516112319/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=105744|archive-date=16 May 2022|access-date=24 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |82 |Teheran-ro 237 Tower B | | align="center" |{{convert|159|m|ft|abbr=on}} | align="center" |35 | align="center" |2021 |[[Gangnamhverfi]] |<ref name="Center Field2" /> |- | align="center" |86 |I-Park Tower 103 |[[File:Seoul_(Sports_Complex)_from_ASEM_Tower_-_panoramio_-_ekeidar.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_(Sports_Complex)_from_ASEM_Tower_-_panoramio_-_ekeidar.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|158|m|ft|abbr=on}} | align="center" |46 | align="center" |2004 |[[Gangnamhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12473|title=Hyundai IPARK 101|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516130432/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12473|archive-date=16 May 2022|access-date=24 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/101857/i-park-tower-103-seoul-south-korea|title=I-Park Tower 103|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027091943/https://www.emporis.com/buildings/101857/i-park-tower-103-seoul-south-korea|archive-date=27 October 2021|access-date=24 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/i-park-tower-103/3424|title=I-Park Tower 103|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129194449/https://www.skyscrapercenter.com/building/i-park-tower-103/3424|archive-date=29 November 2020|access-date=24 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |87 |Yeouido Post Office | | align="center" |{{convert|157|m|ft|abbr=on}} | align="center" |33 | align="center" |2020 |[[Yeongdeungpohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=122405|title=Yeouido Post Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516131232/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=122405|archive-date=16 May 2022|access-date=24 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |88 |I-Park Tower 101 |[[File:Seoul_(Sports_Complex)_from_ASEM_Tower_-_panoramio_-_ekeidar.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_(Sports_Complex)_from_ASEM_Tower_-_panoramio_-_ekeidar.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|156|m|ft|abbr=on}} | align="center" |45 | align="center" |2004 |[[Gangnamhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12488|title=Hyundai IPARK 102|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516131302/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12488|archive-date=16 May 2022|access-date=24 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/buildings/101855/i-park-tower-101-seoul-south-korea|title=I-Park Tower 101|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629151953/https://www.emporis.com/buildings/101855/i-park-tower-101-seoul-south-korea|archive-date=29 June 2022|access-date=24 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/i-park-tower-101/3619|title=I-Park Tower 101|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20200709110509/http://www.skyscrapercenter.com/building/i-park-tower-101/3619|archive-date=9 July 2020|access-date=24 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |88 |Doosan Tower |[[File:Seúl,_Corea_Del_Sur_-_panoramio_(16).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Se%C3%BAl,_Corea_Del_Sur_-_panoramio_(16).jpg|133x133dp]] | align="center" |{{convert|156|m|ft|abbr=on}} | align="center" |34 | align="center" |1999 |[[Jongnohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=3328|title=Doosan Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516121714/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=3328|archive-date=16 May 2022|access-date=24 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/106763/doosan-tower-seoul-south-korea|title=Doosan Tower|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201163219/https://www.emporis.com/buildings/106763/doosan-tower-seoul-south-korea|archive-date=1 December 2021|access-date=24 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/doosan-tower/3616|title=Doosan Tower|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226041731/https://www.skyscrapercenter.com/building/doosan-tower/3616|archive-date=26 February 2021|access-date=24 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |90 |Sangbong Santé Le Ciel East Tower |[[File:ROK_National_Route_6_Manguro_Mangu_Crossroad(Westward_Dir)_1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ROK_National_Route_6_Manguro_Mangu_Crossroad(Westward_Dir)_1.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|155|m|ft|abbr=on}} | align="center" |41 | align="center" |2009 |[[Jungnanghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85079|title=Sangbong Duo Turris B|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516111736/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85079|archive-date=16 May 2022|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1227268/sangbong-sante-le-ciel-east-tower-seoul-south-korea|title=Sangbong-Sante le Ciel Eest Tower|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306111457/https://www.emporis.com/buildings/1227268/sangbong-sante-le-ciel-east-tower-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/sangbong-sante-ciel-1/3683|title=Sangbong Sante-ciel 1|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813232035/http://www.skyscrapercenter.com/building/sangbong-sante-ciel-1/3683|archive-date=13 August 2017|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |90 |Sangbong Santé Le Ciel West Tower |[[File:ROK_National_Route_6_Manguro_Mangu_Crossroad(Westward_Dir)_1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ROK_National_Route_6_Manguro_Mangu_Crossroad(Westward_Dir)_1.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|155|m|ft|abbr=on}} | align="center" |41 | align="center" |2009 |[[Jungnanghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85078|title=Sangbong Duo Turris A|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516131138/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85078|archive-date=16 May 2022|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1227270/sangbong-sante-le-ciel-west-tower-seoul-south-korea|title=Sangbong-Sante le Ciel Wast Tower|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174834/https://www.emporis.com/buildings/1227270/sangbong-sante-le-ciel-west-tower-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/sangbong-sante-ciel-2/3684|title=Sangbong Sante-ciel 2|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813222800/http://www.skyscrapercenter.com/building/sangbong-sante-ciel-2/3684|archive-date=13 August 2017|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |90 |The Sharp Star City Tower D |[[File:Seoul_Campus.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_Campus.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|155|m|ft|abbr=on}} | align="center" |45 | align="center" |2006 |[[Gwangjinhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=27871|title=The Sharp Star City D|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516130608/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=27871|archive-date=16 May 2022|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.emporis.com/buildings/190556/the-sharp-star-city-tower-d-seoul-south-korea|title=The Sharp Star City, Tower D|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730072833/https://www.emporis.com/buildings/190556/the-sharp-star-city-tower-d-seoul-south-korea|archive-date=30 July 2021|access-date=19 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/sharp-star-city-tower-d/13180|title=Sharp Star City Tower D|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204005805/http://www.skyscrapercenter.com/building/sharp-star-city-tower-d/13180|archive-date=4 February 2016|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |90 |Yongsan Prugio Summit Tower I |[[File:20200717_224600unidentified_places_in_south_korea_IMG_4103.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20200717_224600unidentified_places_in_south_korea_IMG_4103.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|155|m|ft|abbr=on}} | align="center" |39 | align="center" |2017 |[[Yongsanhverfi]] |<ref name="Yongsan Prugio Summit2">{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104012|title=Yongsan Prugio Summit|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170929175053/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104012|archive-date=29 September 2017|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1366037/yongsan-prugio-summit-towers-102-seoul-south-korea|title=Yongsan Prugio Summit Towers 102|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624150532/https://www.emporis.com/buildings/1366037/yongsan-prugio-summit-towers-102-seoul-south-korea|archive-date=24 June 2018|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref> |- | align="center" |94 |S-Trenue |[[File:S_Trenue_Yeouido.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:S_Trenue_Yeouido.jpg|alt=|133x133dp]] | align="center" |{{convert|154|m|ft|abbr=on}} | align="center" |36 | align="center" |2009 |[[Yeongdeungpohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84446|title=S-Trenue|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516115013/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84446|archive-date=16 May 2022|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1154182/s-trenue-seoul-south-korea|title=S-Trenue|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306111638/https://www.emporis.com/buildings/1154182/s-trenue-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=28 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/s-trenue/3075|title=S-Trenue|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20190808191138/http://www.skyscrapercenter.com/building/s-trenue/3075|archive-date=8 August 2019|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |94 |Brownstone Seoul 101 | | align="center" |{{convert|154|m|ft|abbr=on}} | align="center" |39 | align="center" |2005 |[[Jongnohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84468|title=Brownstone Seoul 101|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516063302/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=84468|archive-date=16 May 2022|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/225248/brownstone-seoul-101-seoul-south-korea|title=Brownstone Seoul 101|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306234802/https://www.emporis.com/buildings/225248/brownstone-seoul-101-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=28 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/brownstone-seoul-101/1955|title=Brownstone Seoul 101|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115162656/http://www.skyscrapercenter.com/building/brownstone-seoul-101/1955|archive-date=15 January 2020|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |96 |Dongbu Finance Building |[[File:Seoul_Posco_Building_-_panoramio.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_Posco_Building_-_panoramio.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|151|m|ft|abbr=on}} | align="center" |35 | align="center" |2001 |[[Gangnamhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12490|title=DB Finance Center|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516130744/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12490|archive-date=16 May 2022|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/131368/dongbu-finance-building-seoul-south-korea|title=Dongbu Finance Building|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20220216043412/https://www.emporis.com/buildings/131368/dongbu-finance-building-seoul-south-korea|archive-date=16 February 2022|access-date=28 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/dongbu-finance-building/3945|title=Dongbu Finance Building|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208194659/https://www.skyscrapercenter.com/building/dongbu-finance-building/3945|archive-date=8 December 2022|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |96 |Yeouido Richensia Tower 1 |[[File:Yeouido,_view_from_highway.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yeouido,_view_from_highway.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|151|m|ft|abbr=on}} | align="center" |40 | align="center" |2004 |[[Yeongdeungpohverfi]] |<ref name="Kumho Richensia2">{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12532|title=Kumho Richensia|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321153342/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12532|archive-date=21 March 2023|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/163649/kumho-richensia-tower-a-seoul-south-korea|title=Kumho Richensia, Tower A|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20220129014226/https://www.emporis.com/buildings/163649/kumho-richensia-tower-a-seoul-south-korea|archive-date=29 January 2022|access-date=28 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/kumho-richensia-tower-a/3934|title=Kumho Richensia Tower A|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403135050/http://www.skyscrapercenter.com/building/kumho-richensia-tower-a/3934|archive-date=3 April 2016|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |96 |Yeouido Richensia Tower 2 |[[File:Yeouido,_view_from_highway.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yeouido,_view_from_highway.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|151|m|ft|abbr=on}} | align="center" |40 | align="center" |2004 |[[Yeongdeungpohverfi]] |<ref name="Kumho Richensia2" /><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/163650/kumho-richensia-tower-b-seoul-south-korea|title=Kumho Richensia, Tower B|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124102213/https://www.emporis.com/buildings/163650/kumho-richensia-tower-b-seoul-south-korea|archive-date=24 January 2021|access-date=28 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/kumho-richensia-tower-b/4142|title=Kumho Richensia Tower B|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20160325054716/http://skyscrapercenter.com/building/kumho-richensia-tower-b/4142|archive-date=25 March 2016|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |KCC Welltz Tower A | | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |39 | align="center" |2015 |[[Yongsanhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1260470/yongsan-kcc-101-seoul-south-korea|title=Yongsan KCC 101|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20170814062408/https://www.emporis.com/buildings/1260470/yongsan-kcc-101-seoul-south-korea|archive-date=14 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=usurped}}</ref> |- | align="center" |99 |KCC Welltz Tower B | | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |39 | align="center" |2015 |[[Yongsanhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1260471/yongsan-kcc-102-seoul-south-korea|title=Yongsan KCC 102|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20170814055014/https://www.emporis.com/buildings/1260471/yongsan-kcc-102-seoul-south-korea|archive-date=14 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=usurped}}</ref> |- | align="center" |99 |Centreville Asterium Office Tower |[[File:Seoul_Station_and_Hangang-daero.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_Station_and_Hangang-daero.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |35 | align="center" |2013 |[[Yongsanhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=61083|title=KDB Life Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170814020414/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=61083|archive-date=14 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Centreville Asterium Residential Tower 101 |[[File:Seoul_Station_and_Hangang-daero.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_Station_and_Hangang-daero.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |35 | align="center" |2013 |[[Yongsanhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=6100|title=Centreville Asterium Seoul C|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813230212/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=6100|archive-date=13 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Centreville Asterium Residential Tower 102 |[[File:Seoul_Station_and_Hangang-daero.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_Station_and_Hangang-daero.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |35 | align="center" |2013 |[[Yongsanhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=17573|title=Centreville Asterium Seoul B|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813230535/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=17573|archive-date=13 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Galleria Palace Tower A |[[File:Westward_view_from_Lotte_World_Tower.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Westward_view_from_Lotte_World_Tower.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |46 | align="center" |2005 |[[Songpahverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12525|title=Galleria Palace Tower A|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306043322/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12525|archive-date=6 March 2019|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/163663/galleria-palace-tower-a-seoul-south-korea|title=Galleria Palace, Tower A|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174753/https://www.emporis.com/buildings/163663/galleria-palace-tower-a-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=28 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/galleria-palace-tower-a/4070|title=Galleria Palace Tower A|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813231951/http://www.skyscrapercenter.com/building/galleria-palace-tower-a/4070|archive-date=13 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Galleria Palace Tower B |[[File:Westward_view_from_Lotte_World_Tower.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Westward_view_from_Lotte_World_Tower.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |46 | align="center" |2003 |[[Songpahverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12403|title=Galleria Palace Tower B|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306042852/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12403|archive-date=6 March 2019|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/163664/galleria-palace-tower-b-seoul-south-korea|title=Galleria Palace, Tower B|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228101618/https://www.emporis.com/buildings/163664/galleria-palace-tower-b-seoul-south-korea|archive-date=28 February 2021|access-date=28 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/galleria-palace-tower-b/4071|title=Galleria Palace Tower B|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813230137/http://www.skyscrapercenter.com/building/galleria-palace-tower-b/4071|archive-date=13 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Galleria Palace Tower C |[[File:Westward_view_from_Lotte_World_Tower.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Westward_view_from_Lotte_World_Tower.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |46 | align="center" |2003 |[[Songpahverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12469|title=Galleria Palace Tower C|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306043944/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=12469|archive-date=6 March 2019|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/163665/galleria-palace-tower-c-seoul-south-korea|title=Galleria Palace, Tower C|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20200815200918/https://www.emporis.com/buildings/163665/galleria-palace-tower-c-seoul-south-korea|archive-date=15 August 2020|access-date=28 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/galleria-palace-tower-c/4072|title=Galleria Palace Tower C|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813232208/http://www.skyscrapercenter.com/building/galleria-palace-tower-c/4072|archive-date=13 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Hawolgok Starclass Tower A | | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |41 | align="center" |2010 |[[Seongbukhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85176|title=CO-OP Starclass 102|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516120553/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85176|archive-date=16 May 2022|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/co-op-starclass-residential-complex-tower-1/8853|title=Co-op Starclass Residential Complex Tower 1|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20220819142558/https://www.skyscrapercenter.com/building/co-op-starclass-residential-complex-tower-1/8853|archive-date=19 August 2022|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Hawolgok Starclass Tower B | | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |41 | align="center" |2010 |[[Seongbukhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85177|title=CO-OP Starclass 101|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813231637/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85177|archive-date=13 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/co-op-starclass-residential-complex-tower-2/8854|title=Co-op Starclass Residential Complex Tower 2|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20220816221423/https://www.skyscrapercenter.com/building/co-op-starclass-residential-complex-tower-2/8854|archive-date=16 August 2022|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Raemian Caelitus Tower 3 |[[File:N_Seoul_Tower_and_Raemian_Caelitus.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:N_Seoul_Tower_and_Raemian_Caelitus.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |36 | align="center" |2015 |[[Yongsanhverfi]] |<ref name="Raemian Caelitus2" /><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1208766/ichon-rex-tower-c-seoul-south-korea|title=Ichon Rex Tower C|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174851/https://www.emporis.com/buildings/1208766/ichon-rex-tower-c-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=19 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/ichon-rex-tower-c/15284|title=Ichon Rex Tower C|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20160325045803/http://www.skyscrapercenter.com/building/ichon-rex-tower-c/15284|archive-date=25 March 2016|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Samsung SDS Tower |[[File:Samsung_SDS_Tower.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Samsung_SDS_Tower.jpg|alt=|150x150dp]] | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |30 | align="center" |2014 |[[Songpahverfi]] |Jamsil Hyanggun Twin Tower 1.<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104481|title=Samsung SDS Tower West Campus|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813224926/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104481|archive-date=13 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Hyanggun Tower |[[File:Samsung_SDS_Tower.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Samsung_SDS_Tower.jpg|alt=|150x150dp]] | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |30 | align="center" |2014 |[[Songpahverfi]] |Jamsil Hyanggun Twin Tower 2.<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104480|title=Samsung SDS Tower East Campus|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813222517/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104480|archive-date=13 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Jamsil Prugio Worldmark I | | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |39 | align="center" |2013 |[[Songpahverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1213098/jamsil-prugio-worldmark-101-seoul-south-korea|title=Jamsil Prugio WorldMark 101|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20170814015944/https://www.emporis.com/buildings/1213098/jamsil-prugio-worldmark-101-seoul-south-korea|archive-date=14 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=usurped}}</ref> |- | align="center" |99 |Jamsil Prugio Worldmark II | | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |39 | align="center" |2013 |[[Songpahverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1213099/jamsil-prugio-worldmark-102-seoul-south-korea|title=Jamsil Prugio WorldMark 102|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813221753/https://www.emporis.com/buildings/1213099/jamsil-prugio-worldmark-102-seoul-south-korea|archive-date=13 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=usurped}}</ref> |- | align="center" |99 |Namsan Trapalace Office Tower |[[File:South_View_of_Seoul_from_Namsan_Park,_Korea.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:South_View_of_Seoul_from_Namsan_Park,_Korea.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |28 | align="center" |2013 |[[Junghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=24173|title=Namsan Trapalace Residential Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170814020411/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=24173|archive-date=14 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Namsan Trapalace Residential Tower |[[File:South_View_of_Seoul_from_Namsan_Park,_Korea.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:South_View_of_Seoul_from_Namsan_Park,_Korea.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |37 | align="center" |2013 |[[Junghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=16228|title=Namsan Trapalace Office Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813225612/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=16228|archive-date=13 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Samsung Distribution Tower |[[File:Samsung_headquarters.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Samsung_headquarters.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |34 | align="center" |2007 |[[Seochohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85098|title=The Asset|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306043252/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85098|archive-date=6 March 2019|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.skyscrapercenter.com/building/samsung-ct-corporation-hq/8879|title=Samsung C&T Corporation HQ|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310122829/http://www.skyscrapercenter.com/building/samsung-ct-corporation-hq/8879|archive-date=10 March 2016|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Samsung Life Insurance Tower |[[File:Samsung_headquarters.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Samsung_headquarters.jpg|alt=|100x100dp]] | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |32 | align="center" |2007 |[[Seochohverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85097|title=Samsung Life Insurance Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306043024/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=85097|archive-date=6 March 2019|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/samsung-life-insurance-corporation-hq/8880|title=Samsung Life Insurance Corporation HQ|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304131136/http://www.skyscrapercenter.com/building/samsung-life-insurance-corporation-hq/8880|archive-date=4 March 2016|access-date=19 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Sindonga Familie Residential Tower A | | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |41 | align="center" |2015 |[[Gangdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=100787|title=Sindonga Familie Residential Tower A|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512000716/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=100787|archive-date=12 May 2015|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Sindonga Familie Residential Tower B | | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |41 | align="center" |2015 |[[Gangdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=100788|title=Sindonga Familie Residential Tower B|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150511043401/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=100788|archive-date=11 May 2015|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |SsangYong Yongsan Platinum Tower A | | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |30 | align="center" |2014 |[[Yongsanhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=100784|title=TwinCity Namsan Tower A|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170814020054/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=100784|archive-date=14 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |SsangYong Yongsan Platinum Tower B | | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |30 | align="center" |2014 |[[Yongsanhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=100785|title=TwinCity Namsan Tower B|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813231318/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=100785|archive-date=13 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Yongsan Raemian Tower I |[[File:Raemian,_Yongsan.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Raemian,_Yongsan.jpg|133x133dp]] | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |40 | align="center" |2017 |[[Yongsanhverfi]] |<ref name="Yongsan Raemian Twin Towers">{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104023|title=Yongsan Raemian Twin Towers|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150511045628/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104023|archive-date=11 May 2015|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1355840/raemian-yongsan-a-seoul-south-korea|title=Raemian Yongsan A|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813223142/https://www.emporis.com/buildings/1355840/raemian-yongsan-a-seoul-south-korea|archive-date=13 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/raemian-yongsan-tower-1/8856|title=Raemian Yongsan Tower 1|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20230324091048/https://www.skyscrapercenter.com/building/raemian-yongsan-tower-1/8856|archive-date=24 March 2023|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Yongsan Raemian Tower II |[[File:Raemian,_Yongsan.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Raemian,_Yongsan.jpg|133x133dp]] | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |40 | align="center" |2017 |[[Yongsanhverfi]] |<ref name="Yongsan Raemian Twin Towers" /><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1355841/raemian-yongsan-b-seoul-south-korea|title=Raemian Yongsan B|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813224523/https://www.emporis.com/buildings/1355841/raemian-yongsan-b-seoul-south-korea|archive-date=13 August 2017|access-date=28 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/raemian-yongsan-tower-2/8857|title=Raemian Yongsan Tower 2|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20230324091050/https://www.skyscrapercenter.com/building/raemian-yongsan-tower-2/8857|archive-date=24 March 2023|access-date=28 March 2023|url-status=live}}</ref> |- | align="center" |99 |Yongsan Prugio Summit Tower II |[[File:20200717_224600unidentified_places_in_south_korea_IMG_4103.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20200717_224600unidentified_places_in_south_korea_IMG_4103.jpg|100x100dp]] | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |38 | align="center" |2017 |[[Yongsanhverfi]] |<ref name="Yongsan Prugio Summit2" /><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1366038/yongsan-prugio-summit-towers-101-seoul-south-korea|title=Yongsan Prugio Summit Towers 101|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624150723/https://www.emporis.com/buildings/1366038/yongsan-prugio-summit-towers-101-seoul-south-korea|archive-date=24 June 2018|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref> |- | align="center" |99 |Seoul Dragon City |[[File:Seoul_Dragon_City.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seoul_Dragon_City.png|100x100dp]] | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |39 | align="center" |2017 |[[Yongsanhverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=103875|title=Ambassador Seoul Yongsan|website=SkyscraperPage.com|access-date=16 July 2023}}</ref> |- | align="center" |99 |East Central Tower | | align="center" |{{convert|150|m|ft|abbr=on}} | align="center" |36 | align="center" |2017 |[[Gangdonghverfi]] |<ref>{{cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104025|title=East Central Tower|website=SkyscraperPage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306044055/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=104025|archive-date=6 March 2019|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1274167/samsung-raemian-gangdong-palace-office-tower-seoul-south-korea|title=Samsung Raemian Gangdong Palace Office Tower|website=Emporis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174747/https://www.emporis.com/buildings/1274167/samsung-raemian-gangdong-palace-office-tower-seoul-south-korea|archive-date=6 March 2019|access-date=23 March 2023|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/samsung-raemian-gangdong-palace-office-tower/19636|title=Samsung Raemian Gangdong Palace Office Tower|website=The Skyscraper Center|publisher=CTBUH|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813232241/http://www.skyscrapercenter.com/building/samsung-raemian-gangdong-palace-office-tower/19636|archive-date=13 August 2017|access-date=23 March 2023|url-status=live}}</ref> |} == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Seúl]] gqkbecu5t7d0lj1d81x3sph9vumh20z 0 190187 1980051 1976318 2026-09-23T20:53:38Z InternetArchiveBot 75347 Bætir við 1 bók til að [[Wikipedia:Sannreynanleikareglan|sannreyna]] (20260923)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1980051 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} '''''Skáld-Helga rímur''''' (einnig Skáldhelga rímur eða Rímur Skáld-Helga) eru íslenskar [[Ríma|rímur]] frá 15. öld. Það eru sjö rímur í rímnaflokknum, og í hverri rímu eru milli 48 til 65 hendingar. Rímnaflokkurinn er talin vera byggður á glataðri [[Íslendingasögur|Íslendingasögu]], ''[[Skáld-Helga saga|Skáld-Helga sögu]]'', sem á að gerast á fyrri hluta elleftu aldar. Hver ríma hefst með [[Mansöngur|mansöng]].<ref>{{cite book|author=Vésteinn Ólason|year=2006|chapter=Old Icelandic Poetry|editor=Daisy L. Neijmann|title=A History of Icelandic Literature|url=https://archive.org/details/bwb_P8-AWR-024|location=Lincoln|publisher=University of Nebraska Press|page=[https://archive.org/details/bwb_P8-AWR-024/page/58 58]|isbn=978-0-8032-3346-1}}</ref><ref>{{cite book|author=Jón Þorkelsson|year=1888|title=Om Digtningen på Island i det 15. og 16. Århundrede|location=København|page=134ff|url=https://archive.org/details/omdigtningenpi00orkeuoft/mode/2up}}</ref> Aðalpersónan er skáldið [[Skáld-Helgi Þórðarson|Helgi Þórðarson]], sem er sagður hafa verið [[hirðmaður]] [[Eiríkur Hákonarson|Eiríks Hákonarsonar]] og [[Ólafur digri|Ólafs helga]]. Helgi ferðast til [[Róm]]aborgar og hittir páfann, en heldur síðan [[Grænland]]s þar sem hann lýkur ævinni sem [[lögsögumaður]] í [[Brattahlíð]]. Meginþema rímunnar er ástríðuþrungið samband Helga og festarkonu hans, Þórkötlu, en örlög og illvilji manna skilja þau að. Rímurnar eru ortar undir [[Ferskeytla|ferskeyttum]] rímnaháttum og rímurnar ortar í hver sínum rímnahætti og þær eru oft mjög tregafullar. Þegar Helgi fer til Grænlands frá og með fjórðu rímu bætast yfirnáttúruleg hryllingsatriði við: gamall maður sem var samferða á skipinu deyr og er varpað í hafið en gengur aftur og kemst um borð og ræðst á skipverja; en á Grænlandi, norður við Greipar (talið vera þar sem nú er [[Sisimiut]]), lendir hann í ræningjum og tröllum sem var stjórnað af norn sem kölluð er „Gríma galdra tól“. Ekki er vitað um höfund rímnaflokksins, en það er ekki ósennilega prestur eða munkur. Það myndi að sögn [[Finnur Jónsson (málfræðingur)|Finns Jónssonar]], útskýra hvers vegna Helgi er oft minna blóðþyrstur og trúaðri en ætla mætti að skáldið hafi verið.<ref>{{cite book|author=Finnur Jónsson|year=1902|page=[https://archive.org/details/denoldnorskeogo01jngoog/page/n57 42]|title=Den oldnorske og oldislandske litteraturs historie|url=https://archive.org/details/denoldnorskeogo01jngoog|location=København}}</ref> Hin upprunalega saga um Helga er nú glötuð, en [[Gísli Konráðsson]] endursamdi sögu eftir rímnaflokknum um 1820 undir nafninu ''Skáld-Helga saga''. Elsta þekkta handrit rímunnar er í [[Staðarhólsbók]] (AM 604, 4to). == Útgáfur == * {{cite book|chapter=Skáld-Helga rímur|editor=Finnur Jónsson|title=Rímnasafn: Samling af de ældste islandske rimer|volume=1|location=København|year=1905|url=https://baekur.is/bok/4c8d96f5-22e4-49ab-8b99-b5e3dddfb978|access-date=2026-07-23|archive-date=2025-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20251005080554/https://baekur.is/bok/4c8d96f5-22e4-49ab-8b99-b5e3dddfb978|url-status=dead}} *{{cite book|author1=Finnur Magnússon|author2=[[Carl Christian Rafn]]|url=https://baekur.is/bok/fb3a1eed-0ec4-4027-a62f-b2f588246e20|chapter=Skjald-Helge, Grönlands laugmand (Skáldhelgarímur)|title=Grønlands historiske Mindesmærker|volume=I|location=København|year=1838}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} (tvímála útgáfa) == Tilvísanir == {{reflist}} == Sjá einnig == * [[Sagnakvæði]] [[Flokkur: Íslenskar bókmenntir]] [[Flokkur:Rímur]] 6myj290yu5e00jwvp8hnkbi9jb1oxsu 0 190636 1980094 1959540 2026-09-24T03:45:37Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980094 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Waris_Dirie,_2018_during_her_visit_to_Sierra_Leone.jpg|thumb|right|Waris Dirie í Síerra Leóne árið 2018.]] '''Waris Dirie''' ([[sómalska]]: ''Waris Diiriye''; fædd [[21. október]] [[1965]]) er [[sómalía|sómölsk]] fyrirsæta, rithöfundur, leikkona og baráttukona gegn [[kynfæralimlesting konu|kynfæralimlestingum kvenna]]. Frá 1997 til 2003 var hún sérstakur sendiherra [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] í baráttunni gegn kynfæralimlestingum. Árið 2002 stofnaði hún eigin samtök í [[Vínarborg]], Desert Flower Foundation. Hún hefur hlotið fjölda viðurkenninga fyrir störf sín í þágu málstaðarins, þar á meðal inngöngu í [[Franska heiðursfylkingin|Frönsku heiðursfylkinguna]] árið 2007.<ref>[http://www.elysee.fr/recherche/search.php?q=Waris&recherche_valider.x=46&recherche_valider.y=14 Communiqué de la Présidence de la République annonçant la remise de décoration par M. Nicolas SARKOZY, Président de la République] July 12, 2007.</ref> Dirie fæddist í Sómalíu og flutti til London þar sem hún hóf störf sem fyrirsæta. Hún vann fyrir þekkt vörumerki á borð við [[Chanel]], [[Levi Strauss & Co.]], [[L'Oréal]] og [[Revlon]]. Hún var fyrsta þeldökka konan sem sat fyrir í auglýsingu frá [[Oil of Olay]].<ref>{{cite book|authhor=Zabus, Chantal|year=2003|chapter=Acquiring Body|editor=Hoving, Isabel|title=Africa and Its Significant Others|publisher=Rodopi|pages=61–76|isbn=978-90-420-1029-1}}</ref> Árið 1987 lék hún lítið hlutverk í [[James Bond]]-myndinni ''[[Logandi hræddir]]''. Á hátindi ferils síns, árið 1997, í viðtali við tímaritið ''[[Marie Claire]]'', talaði Dirie í fyrsta sinn opinberlega um kynfæralimlestingu sem hún varð fyrir í barnæsku.<ref name="Stelconlim">{{cite journal|last=Stellan Consult Limited|title=Desert Flower|journal=Parents|year=2008|issue=265–270|page=76}}</ref><ref name="Stanoystsloa">{{cite book |last=Stange |first=Mary Zeiss |title=Encyclopedia of Women in Today's World, Volume 1 |last2=Oyster |first2=Carol K. |publisher=SAGE |year=2011 |isbn=978-1412976855 |editor-last=Sloan |editor-first=Jane E. |page=402}}</ref> Sama ár varð hún sérstakur sendiherra Sameinuðu þjóðanna í baráttunni gegn kynfæralimlestingum kvenna. Hún hefur vakið athygli á kynfæralimlestingum kvenna í gegnum fjölda samtaka, herferða, bóka, og heimildamynda. Fyrsta bók hennar, ''[[Eyðimerkurblómið]]'' (1998), er sjálfsævisaga sem varð alþjóðleg metsölubók með yfir 11 milljón eintaka sölu.<ref>{{cite web |title=DESERT FLOWER |url=https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/waris-dirie/desert-flower/ |website=Kirkus Reviews |access-date=13 July 2018}}</ref> [[Eyðimerkurblómið (kvikmynd)|Samnefnd kvikmynd]] var gerð eftir bókinni árið 2009.<ref>{{cite magazine |first=Katja |last=Hofmann |url=https://www.variety.com/article/VR1117980606.html?categoryid=13&cs=1&nid=2564/ |title=Model Liya Kebede to star in 'Flower' |magazine=Variety.com |date=2008-02-09 |access-date=2014-04-17 |archive-date=2010-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100930010146/http://www.variety.com/article/VR1117980606.html?categoryid=13&cs=1&nid=2564/ |url-status=dead}}</ref> Hún stofnaði tvenn samök: Desert Flower Foundation, sem hefur það markmið að útrýma kynfæralimlestingum kvenna um allan heim, og Desert Dawn Foundation, sem safnar fé til styrktar skólum og heilsugæslustöðvum í heimalandi hennar, Sómalíu.<ref name="Stanoystsloa" /> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} {{DEFAULTSORT:Dirie, Waris}} [[Flokkur:Sómalskar fyrirsætur]] [[Flokkur:Sómalskir rithöfundar]] {{f|1965}} 1hepz3ewsamytdykxeqxyv7ucux53oi 0 192008 1979946 1974873 2026-09-23T12:55:22Z Breki Einarsson 93593 Afturkallaði útgáfu [[Special:Diff/1974873|1974873]] frá [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] ([[User talk:CommonsDelinker|spjall]]) 1979946 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Jón Bjarnason | viðskeyti = Dannebrogsm. | mynd = Jon bjarnason.jpg | mynd_texti = Mynd birt með leyfi frá Ljósmyndasafni Stykkishólms. | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1818|08|22}} | fæðingarstaður = Höskuldsey í Helgafellssveit | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1892|06|29|1818|08|22}} | starf = {{hlist|Bóndi|Hafnsögumaður|}} | þekkt_fyrir = Framúskarandi störf sem hafnsögumaður og að bjarga fólki úr lífsháska á sjó. | þekktustu_verk = Að bjarga Jóni Hákonaryni og Kristjáni Jónssyni við hræðilegar aðstæður á sjó. | titill = Dannebrogsmaður | maki = {{gifting|[[Þorgerður Björnsdóttir]]|1841|1864|orsök=maki dó}} {{gifting|[[Hólmfríður Gunnarsdóttir]]|1871|1892|orsök=dó}} | börn = Með Þorgerði: Valgerður Jónsdóttir 1841-1917 Halldóra Jónsdóttir 1844-1870 Bjarni Jónsson 1845-1900 Einar Jónsson 1847-1936 Þuríður Jónsdóttir 1853-1939 Ástríður María Jónsdóttir 1855-1883 Sveinbjörn Jónsson 1858-1889 Pétur Jónsson 1860-1921 Með Hólmfríði: Sigurður Hólm Jónsson 1872-1901 | foreldrar = Bjarni Pétursson 1787-1851 Halldóra Einarsdóttir 1787-1868 | heiður = Fékk orðu Dannebrogsmanna 25.5.1880. }} Jón Bjarnason fæddist 22. ágúst 1818 í [[Höskuldsey]] í [[Helgafellssveit]] og lést 29. júní 1892. Jón var bóndi í [[Fremri-Langey]] í [[Dalasýsla|Dalasýslu]] 1844-1845 og bóndi í Bíldsey eftir það og var þar til dauðadags. Hann er þekktastur fyrir störf sín sem hafnsögumaður meðan hann bjó í Bíldsey. Jón bjargaði tveimur ungum mönnum 1856 við hræðilegar aðstæður og hefur það ásamt framúrskarandi starfa sem hafnsögumaður leitt til þess að hann fékk heiðursmerki [[Dannebrogsorðan|Dannebrogsmanna]]. Í stjórnartíðindum 1880 segir orðrétt: "HEIÐURSMERKI. Hinn 25. dag maímánaðar þóknaðist hans hátign konunginum að sæma fyrverandi hafnsögumann Jón Bjarnason á Bíldsey í Snæfellsnessýslu með heiðursmerki dannebrogsmanna."<ref>{{Bókaheimild|titill=Stjórnartíðindi fyrir Ísland: B-deild|ár=1880|bls=120|url=https://timarit.is/page/6700933}}</ref> == Hetjudáð<ref>{{Bókaheimild|titill=Dómabók: Snæf. IV. 16. (1854-1858)|ár=1856|bls=142-143|url=https://domabaekur.manntal.is/Fletta/34/312/100005}}</ref> == Úr Dómabók og umorðað í nútímamál að mestu. 2. janúar 1856 björguðu Jón Bjarnason ásamt systur sinni Guðríði Bjarnadóttur og Guðfinnu Sigurðardóttur mönnunum Jóni Hákonarsyni og Kristjáni Jónssyni úr lífsháska. Jón Hákonar, Kristján og þriðji maðurinn Jón Magnússon er fórst í þessu atviki fóru saman um kl 3 síðdegis frá Brokey og ætluðu til Fagureyjar. Á leiðinni ákváðu þeir að stoppa við í Hrappsey í smá stund en lögðu af stað aftur eftir að það fór að dimma. Þá var farið að kvessa úr norðanátt en þó logn með köflum. Á milli Bíldseyjar og [[Fagurey (Breiðafirði)|Fagureyjar]] lenntur félagarnir í miklum sjógang, (tekið er fram að á þeim stað er straumhart á milli eyja einkum þegar þessi vindátt er.) Þegar þangað var komið kom stór alda yfir bátinn og fyllti hann af sjó, þá kom önnur sem hvolfdi bátnum. Þeir komust allir úr bátnum og uppá kjölinn en þá kom önnur alda sem fleygði bátnum uppí loft aftur og komust þeir þannig aftur í bátinn sem enn var talsvert fullur af sjó. Eftir örskamma stund skall önnur alda á bátnum sem hvolfdist enn á ný. Kristján náði uppá kjölinn fyrst og Jón Hákonar á eftir honum sem náði að grípa í Jón Magnússon og halda honum undir hendinni þangað til hann náði sjálfur upp á kjölinn. En þá skaust báturinn aftur í loft og snerist við en Kristján náði aftur uppí bátinn og Jón Hákonar líka sem dró þann þriðja með sér. Það leið ekki á löngu þar til bátnum var hvolft í þriðja sinn og Jónarnir báðir misstu taki af bátnum en enginn af þeim þrem kunni að synda, þannig þeir gátu ekkert bjargað sér fyrr en Jón Hákonar fékk höfuðhögg sem reyndist vera báturinn. Þannig náði hann aftur í bátinn og þegar Kristján ætlaði upp á bátinn greip Jón Magnússon í fótinn á honum og ríghélt í hann þangað til skórinn losnaði. Kristján missti þannig Jón sem var þá “allur kaldur.” Þar með hvarf Jón Magnússon og þeir urðu ekki varir við hann síðar og var hann þá allur. Þarna var farið að bæta í vind og Jón Hákonar og Kristján gátu lítið gert nema láta sig reka með straumstrengnum. Straumurinn rak þá í áttina að Bíldsey og þeir halda að þeir voru um 1/8 af mílu frá eynni, þó ómögulegt að segja með vissu sökum myrkurs. Þá byrjuðu þeir að kalla og öskra eftir hjálp en þá orðnir alveg máttvana og farnir að efast um að nokkur hjálp myndi berast. Nokkru síðar, þeir segja að það hafi verið klukkutími en segja að þeir geti enganveginn sagt til um það, kom þá Jón Bjarnason lóðs úr Bíldsey og hafði róið í átt að köllunum þótt hann hafði hvassviðrið á móti sér. Sagt er beint að “þá var orðið mikið hvasst, sjógangur og straumur mikill og náttmyrkur fullkomið og allt á móti Jóni Bjarnasyni” bæði vitnin sögðu sér í lagi að þetta var orðrétt: “mikil lífshætta sem Jón hafi stofnað sér í með því að fara útí slíkt veður og myrkur, með engri annari hjálp en þeirri sem að þessir tveir kvennmenn gátu veitt honum,” önnur sat við árina en hin aftur í bátnum. Þeir ítreka hversu mikinn dugnað Jón Bjarnason sýndi til að ná þeim úr sjónum meðan “kvennmennirnir báðir andæfðu.” Andæfa í þessu tilfelli gæti þýtt að róa á móti straumi frekar en að mótmæla. == Heimildir == rhy2opf5ht4l7qsjux32h0ddbw4z1zq 1979952 1979946 2026-09-23T13:03:49Z Breki Einarsson 93593 Bætti við mynd með leyfi 1979952 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Jón Bjarnason | viðskeyti = Dannebrogsm. | mynd = [[File:Jón Bjarnason Dannebrogsm.jpg|thumb|This is Jón Bjarnason man of Dannebrog]] | mynd_texti = Mynd birt með leyfi frá Ljósmyndasafni Stykkishólms. | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1818|08|22}} | fæðingarstaður = Höskuldsey í Helgafellssveit | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1892|06|29|1818|08|22}} | starf = {{hlist|Bóndi|Hafnsögumaður|}} | þekkt_fyrir = Framúskarandi störf sem hafnsögumaður og að bjarga fólki úr lífsháska á sjó. | þekktustu_verk = Að bjarga Jóni Hákonaryni og Kristjáni Jónssyni við hræðilegar aðstæður á sjó. | titill = Dannebrogsmaður | maki = {{gifting|[[Þorgerður Björnsdóttir]]|1841|1864|orsök=maki dó}} {{gifting|[[Hólmfríður Gunnarsdóttir]]|1871|1892|orsök=dó}} | börn = Með Þorgerði: Valgerður Jónsdóttir 1841-1917 Halldóra Jónsdóttir 1844-1870 Bjarni Jónsson 1845-1900 Einar Jónsson 1847-1936 Þuríður Jónsdóttir 1853-1939 Ástríður María Jónsdóttir 1855-1883 Sveinbjörn Jónsson 1858-1889 Pétur Jónsson 1860-1921 Með Hólmfríði: Sigurður Hólm Jónsson 1872-1901 | foreldrar = Bjarni Pétursson 1787-1851 Halldóra Einarsdóttir 1787-1868 | heiður = Fékk orðu Dannebrogsmanna 25.5.1880. }} Jón Bjarnason fæddist 22. ágúst 1818 í [[Höskuldsey]] í [[Helgafellssveit]] og lést 29. júní 1892. Jón var bóndi í [[Fremri-Langey]] í [[Dalasýsla|Dalasýslu]] 1844-1845 og bóndi í Bíldsey eftir það og var þar til dauðadags. Hann er þekktastur fyrir störf sín sem hafnsögumaður meðan hann bjó í Bíldsey. Jón bjargaði tveimur ungum mönnum 1856 við hræðilegar aðstæður og hefur það ásamt framúrskarandi starfa sem hafnsögumaður leitt til þess að hann fékk heiðursmerki [[Dannebrogsorðan|Dannebrogsmanna]]. Í stjórnartíðindum 1880 segir orðrétt: "HEIÐURSMERKI. Hinn 25. dag maímánaðar þóknaðist hans hátign konunginum að sæma fyrverandi hafnsögumann Jón Bjarnason á Bíldsey í Snæfellsnessýslu með heiðursmerki dannebrogsmanna."<ref>{{Bókaheimild|titill=Stjórnartíðindi fyrir Ísland: B-deild|ár=1880|bls=120|url=https://timarit.is/page/6700933}}</ref> == Hetjudáð<ref>{{Bókaheimild|titill=Dómabók: Snæf. IV. 16. (1854-1858)|ár=1856|bls=142-143|url=https://domabaekur.manntal.is/Fletta/34/312/100005}}</ref> == Úr Dómabók og umorðað í nútímamál að mestu. 2. janúar 1856 björguðu Jón Bjarnason ásamt systur sinni Guðríði Bjarnadóttur og Guðfinnu Sigurðardóttur mönnunum Jóni Hákonarsyni og Kristjáni Jónssyni úr lífsháska. Jón Hákonar, Kristján og þriðji maðurinn Jón Magnússon er fórst í þessu atviki fóru saman um kl 3 síðdegis frá Brokey og ætluðu til Fagureyjar. Á leiðinni ákváðu þeir að stoppa við í Hrappsey í smá stund en lögðu af stað aftur eftir að það fór að dimma. Þá var farið að kvessa úr norðanátt en þó logn með köflum. Á milli Bíldseyjar og [[Fagurey (Breiðafirði)|Fagureyjar]] lenntur félagarnir í miklum sjógang, (tekið er fram að á þeim stað er straumhart á milli eyja einkum þegar þessi vindátt er.) Þegar þangað var komið kom stór alda yfir bátinn og fyllti hann af sjó, þá kom önnur sem hvolfdi bátnum. Þeir komust allir úr bátnum og uppá kjölinn en þá kom önnur alda sem fleygði bátnum uppí loft aftur og komust þeir þannig aftur í bátinn sem enn var talsvert fullur af sjó. Eftir örskamma stund skall önnur alda á bátnum sem hvolfdist enn á ný. Kristján náði uppá kjölinn fyrst og Jón Hákonar á eftir honum sem náði að grípa í Jón Magnússon og halda honum undir hendinni þangað til hann náði sjálfur upp á kjölinn. En þá skaust báturinn aftur í loft og snerist við en Kristján náði aftur uppí bátinn og Jón Hákonar líka sem dró þann þriðja með sér. Það leið ekki á löngu þar til bátnum var hvolft í þriðja sinn og Jónarnir báðir misstu taki af bátnum en enginn af þeim þrem kunni að synda, þannig þeir gátu ekkert bjargað sér fyrr en Jón Hákonar fékk höfuðhögg sem reyndist vera báturinn. Þannig náði hann aftur í bátinn og þegar Kristján ætlaði upp á bátinn greip Jón Magnússon í fótinn á honum og ríghélt í hann þangað til skórinn losnaði. Kristján missti þannig Jón sem var þá “allur kaldur.” Þar með hvarf Jón Magnússon og þeir urðu ekki varir við hann síðar og var hann þá allur. Þarna var farið að bæta í vind og Jón Hákonar og Kristján gátu lítið gert nema láta sig reka með straumstrengnum. Straumurinn rak þá í áttina að Bíldsey og þeir halda að þeir voru um 1/8 af mílu frá eynni, þó ómögulegt að segja með vissu sökum myrkurs. Þá byrjuðu þeir að kalla og öskra eftir hjálp en þá orðnir alveg máttvana og farnir að efast um að nokkur hjálp myndi berast. Nokkru síðar, þeir segja að það hafi verið klukkutími en segja að þeir geti enganveginn sagt til um það, kom þá Jón Bjarnason lóðs úr Bíldsey og hafði róið í átt að köllunum þótt hann hafði hvassviðrið á móti sér. Sagt er beint að “þá var orðið mikið hvasst, sjógangur og straumur mikill og náttmyrkur fullkomið og allt á móti Jóni Bjarnasyni” bæði vitnin sögðu sér í lagi að þetta var orðrétt: “mikil lífshætta sem Jón hafi stofnað sér í með því að fara útí slíkt veður og myrkur, með engri annari hjálp en þeirri sem að þessir tveir kvennmenn gátu veitt honum,” önnur sat við árina en hin aftur í bátnum. Þeir ítreka hversu mikinn dugnað Jón Bjarnason sýndi til að ná þeim úr sjónum meðan “kvennmennirnir báðir andæfðu.” Andæfa í þessu tilfelli gæti þýtt að róa á móti straumi frekar en að mótmæla. == Heimildir == 326xhmrukf0fyi9lbdht1y707759m1h 1979988 1979952 2026-09-23T15:21:33Z Berserkur 10188 1979988 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Jón Bjarnason | viðskeyti = Dannebrogsm. | mynd = [[File:Jón Bjarnason Dannebrogsm.jpg|thumb|Jón Bjarnason]] | mynd_texti = Mynd birt með leyfi frá Ljósmyndasafni Stykkishólms. | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1818|08|22}} | fæðingarstaður = Höskuldsey í Helgafellssveit | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1892|06|29|1818|08|22}} | starf = {{hlist|Bóndi|Hafnsögumaður|}} | þekkt_fyrir = Framúskarandi störf sem hafnsögumaður og að bjarga fólki úr lífsháska á sjó. | þekktustu_verk = Að bjarga Jóni Hákonaryni og Kristjáni Jónssyni við hræðilegar aðstæður á sjó. | titill = Dannebrogsmaður | maki = {{gifting|[[Þorgerður Björnsdóttir]]|1841|1864|orsök=maki dó}} {{gifting|[[Hólmfríður Gunnarsdóttir]]|1871|1892|orsök=dó}} | börn = Með Þorgerði: Valgerður Jónsdóttir 1841-1917 Halldóra Jónsdóttir 1844-1870 Bjarni Jónsson 1845-1900 Einar Jónsson 1847-1936 Þuríður Jónsdóttir 1853-1939 Ástríður María Jónsdóttir 1855-1883 Sveinbjörn Jónsson 1858-1889 Pétur Jónsson 1860-1921 Með Hólmfríði: Sigurður Hólm Jónsson 1872-1901 | foreldrar = Bjarni Pétursson 1787-1851 Halldóra Einarsdóttir 1787-1868 | heiður = Fékk orðu Dannebrogsmanna 25.5.1880. }} '''Jón Bjarnason''' (f. 22. ágúst 1818 í [[Höskuldsey]] í [[Helgafellssveit]], d. 29. júní 1892) var bóndi og hafnsögumaður. Hann var bóndi í [[Fremri-Langey]] í [[Dalasýsla|Dalasýslu]] 1844-1845 og í Bíldsey eftir það og var þar til dauðadags. Hann er þekktastur fyrir störf sín sem hafnsögumaður meðan hann bjó í Bíldsey. Jón bjargaði tveimur ungum mönnum 1856 við hræðilegar aðstæður og hefur það ásamt framúrskarandi starfa sem hafnsögumaður leitt til þess að hann fékk heiðursmerki [[Dannebrogsorðan|Dannebrogsmanna]]. Í stjórnartíðindum 1880 segir orðrétt: "HEIÐURSMERKI. Hinn 25. dag maímánaðar þóknaðist hans hátign konunginum að sæma fyrverandi hafnsögumann Jón Bjarnason á Bíldsey í Snæfellsnessýslu með heiðursmerki dannebrogsmanna."<ref>{{Bókaheimild|titill=Stjórnartíðindi fyrir Ísland: B-deild|ár=1880|bls=120|url=https://timarit.is/page/6700933}}</ref> == Hetjudáð<ref>{{Bókaheimild|titill=Dómabók: Snæf. IV. 16. (1854-1858)|ár=1856|bls=142-143|url=https://domabaekur.manntal.is/Fletta/34/312/100005}}</ref> == Úr Dómabók og umorðað í nútímamál að mestu. 2. janúar 1856 björguðu Jón Bjarnason ásamt systur sinni Guðríði Bjarnadóttur og Guðfinnu Sigurðardóttur mönnunum Jóni Hákonarsyni og Kristjáni Jónssyni úr lífsháska. Jón Hákonar, Kristján og þriðji maðurinn Jón Magnússon er fórst í þessu atviki fóru saman um kl 3 síðdegis frá Brokey og ætluðu til Fagureyjar. Á leiðinni ákváðu þeir að stoppa við í Hrappsey í smá stund en lögðu af stað aftur eftir að það fór að dimma. Þá var farið að kvessa úr norðanátt en þó logn með köflum. Á milli Bíldseyjar og [[Fagurey (Breiðafirði)|Fagureyjar]] lenntu félagarnir í miklum sjógang, (tekið er fram að á þeim stað er straumhart á milli eyja einkum þegar þessi vindátt er.) Þegar þangað var komið kom stór alda yfir bátinn og fyllti hann af sjó, þá kom önnur sem hvolfdi bátnum. Þeir komust allir úr bátnum og uppá kjölinn en þá kom önnur alda sem fleygði bátnum uppí loft aftur og komust þeir þannig aftur í bátinn sem enn var talsvert fullur af sjó. Eftir örskamma stund skall önnur alda á bátnum sem hvolfdist enn á ný. Kristján náði uppá kjölinn fyrst og Jón Hákonar á eftir honum sem náði að grípa í Jón Magnússon og halda honum undir hendinni þangað til hann náði sjálfur upp á kjölinn. En þá skaust báturinn aftur í loft og snerist við en Kristján náði aftur uppí bátinn og Jón Hákonar líka sem dró þann þriðja með sér. Það leið ekki á löngu þar til bátnum var hvolft í þriðja sinn og Jónarnir báðir misstu taki af bátnum en enginn af þeim þrem kunni að synda, þannig þeir gátu ekkert bjargað sér fyrr en Jón Hákonar fékk höfuðhögg sem reyndist vera báturinn. Þannig náði hann aftur í bátinn og þegar Kristján ætlaði upp á bátinn greip Jón Magnússon í fótinn á honum og ríghélt í hann þangað til skórinn losnaði. Kristján missti þannig Jón sem var þá “allur kaldur.” Þar með hvarf Jón Magnússon og þeir urðu ekki varir við hann síðar og var hann þá allur. Þarna var farið að bæta í vind og Jón Hákonar og Kristján gátu lítið gert nema láta sig reka með straumstrengnum. Straumurinn rak þá í áttina að Bíldsey og þeir halda að þeir voru um 1/8 af mílu frá eynni, þó ómögulegt að segja með vissu sökum myrkurs. Þá byrjuðu þeir að kalla og öskra eftir hjálp en þá orðnir alveg máttvana og farnir að efast um að nokkur hjálp myndi berast. Nokkru síðar, þeir segja að það hafi verið klukkutími en segja að þeir geti enganveginn sagt til um það, kom þá Jón Bjarnason lóðs úr Bíldsey og hafði róið í átt að köllunum þótt hann hafði hvassviðrið á móti sér. Sagt er beint að “þá var orðið mikið hvasst, sjógangur og straumur mikill og náttmyrkur fullkomið og allt á móti Jóni Bjarnasyni” bæði vitnin sögðu sér í lagi að þetta var orðrétt: “mikil lífshætta sem Jón hafi stofnað sér í með því að fara útí slíkt veður og myrkur, með engri annari hjálp en þeirri sem að þessir tveir kvennmenn gátu veitt honum,” önnur sat við árina en hin aftur í bátnum. Þeir ítreka hversu mikinn dugnað Jón Bjarnason sýndi til að ná þeim úr sjónum meðan “kvennmennirnir báðir andæfðu.” Andæfa í þessu tilfelli gæti þýtt að róa á móti straumi frekar en að mótmæla. == Heimildir == {{Fd|1818|1892}} odihkcslhj43nh55b436t2uptf409vn 1979989 1979988 2026-09-23T15:24:01Z Berserkur 10188 1979989 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Jón Bjarnason | viðskeyti = Dannebrogsmaður | mynd = [[File:Jón Bjarnason Dannebrogsm.jpg|thumb|Jón Bjarnason]] | mynd_texti = Mynd birt með leyfi frá Ljósmyndasafni Stykkishólms. | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1818|08|22}} | fæðingarstaður = Höskuldsey í Helgafellssveit | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1892|06|29|1818|08|22}} | starf = {{hlist|Bóndi|Hafnsögumaður|}} | þekkt_fyrir = Framúskarandi störf sem hafnsögumaður og að bjarga fólki úr lífsháska á sjó. | þekktustu_verk = Að bjarga Jóni Hákonaryni og Kristjáni Jónssyni við hræðilegar aðstæður á sjó. | titill = Dannebrogsmaður | maki = {{gifting|Þorgerður Björnsdóttir|1841|1864|orsök=maki dó}} {{gifting|Hólmfríður Gunnarsdóttir|1871|1892|orsök=dó}} | börn = Með Þorgerði: Valgerður Jónsdóttir 1841-1917 Halldóra Jónsdóttir 1844-1870 Bjarni Jónsson 1845-1900 Einar Jónsson 1847-1936 Þuríður Jónsdóttir 1853-1939 Ástríður María Jónsdóttir 1855-1883 Sveinbjörn Jónsson 1858-1889 Pétur Jónsson 1860-1921 Með Hólmfríði: Sigurður Hólm Jónsson 1872-1901 | foreldrar = Bjarni Pétursson 1787-1851 Halldóra Einarsdóttir 1787-1868 | heiður = Fékk orðu Dannebrogsmanna 25.5.1880. }} '''Jón Bjarnason''' (f. 22. ágúst 1818 í [[Höskuldsey]] í [[Helgafellssveit]], d. 29. júní 1892) var bóndi og [[hafnsögumaður]]. Hann var bóndi í [[Fremri-Langey]] í [[Dalasýsla|Dalasýslu]] 1844-1845 og í [[Bíldsey]] eftir það og var þar til dauðadags. Hann er þekktastur fyrir störf sín sem hafnsögumaður meðan hann bjó í Bíldsey. Jón bjargaði tveimur ungum mönnum 1856 við hræðilegar aðstæður og hefur það ásamt framúrskarandi starfa sem hafnsögumaður leitt til þess að hann fékk heiðursmerki [[Dannebrogsorðan|Dannebrogsmanna]]. Í stjórnartíðindum 1880 segir orðrétt: "HEIÐURSMERKI. Hinn 25. dag maímánaðar þóknaðist hans hátign konunginum að sæma fyrverandi hafnsögumann Jón Bjarnason á Bíldsey í Snæfellsnessýslu með heiðursmerki dannebrogsmanna."<ref>{{Bókaheimild|titill=Stjórnartíðindi fyrir Ísland: B-deild|ár=1880|bls=120|url=https://timarit.is/page/6700933}}</ref> == Hetjudáð<ref>{{Bókaheimild|titill=Dómabók: Snæf. IV. 16. (1854-1858)|ár=1856|bls=142-143|url=https://domabaekur.manntal.is/Fletta/34/312/100005}}</ref> == Úr Dómabók og umorðað í nútímamál að mestu. 2. janúar 1856 björguðu Jón Bjarnason ásamt systur sinni Guðríði Bjarnadóttur og Guðfinnu Sigurðardóttur mönnunum Jóni Hákonarsyni og Kristjáni Jónssyni úr lífsháska. Jón Hákonar, Kristján og þriðji maðurinn Jón Magnússon er fórst í þessu atviki fóru saman um kl 3 síðdegis frá [[Brokey]] og ætluðu til Fagureyjar. Á leiðinni ákváðu þeir að stoppa við í Hrappsey í smá stund en lögðu af stað aftur eftir að það fór að dimma. Þá var farið að kvessa úr norðanátt en þó logn með köflum. Á milli Bíldseyjar og [[Fagurey (Breiðafirði)|Fagureyjar]] lenntu félagarnir í miklum sjógang, (tekið er fram að á þeim stað er straumhart á milli eyja einkum þegar þessi vindátt er.) Þegar þangað var komið kom stór alda yfir bátinn og fyllti hann af sjó, þá kom önnur sem hvolfdi bátnum. Þeir komust allir úr bátnum og uppá kjölinn en þá kom önnur alda sem fleygði bátnum uppí loft aftur og komust þeir þannig aftur í bátinn sem enn var talsvert fullur af sjó. Eftir örskamma stund skall önnur alda á bátnum sem hvolfdist enn á ný. Kristján náði uppá kjölinn fyrst og Jón Hákonar á eftir honum sem náði að grípa í Jón Magnússon og halda honum undir hendinni þangað til hann náði sjálfur upp á kjölinn. En þá skaust báturinn aftur í loft og snerist við en Kristján náði aftur uppí bátinn og Jón Hákonar líka sem dró þann þriðja með sér. Það leið ekki á löngu þar til bátnum var hvolft í þriðja sinn og Jónarnir báðir misstu taki af bátnum en enginn af þeim þrem kunni að synda, þannig þeir gátu ekkert bjargað sér fyrr en Jón Hákonar fékk höfuðhögg sem reyndist vera báturinn. Þannig náði hann aftur í bátinn og þegar Kristján ætlaði upp á bátinn greip Jón Magnússon í fótinn á honum og ríghélt í hann þangað til skórinn losnaði. Kristján missti þannig Jón sem var þá “allur kaldur.” Þar með hvarf Jón Magnússon og þeir urðu ekki varir við hann síðar og var hann þá allur. Þarna var farið að bæta í vind og Jón Hákonar og Kristján gátu lítið gert nema láta sig reka með straumstrengnum. Straumurinn rak þá í áttina að Bíldsey og þeir halda að þeir voru um 1/8 af mílu frá eynni, þó ómögulegt að segja með vissu sökum myrkurs. Þá byrjuðu þeir að kalla og öskra eftir hjálp en þá orðnir alveg máttvana og farnir að efast um að nokkur hjálp myndi berast. Nokkru síðar, þeir segja að það hafi verið klukkutími en segja að þeir geti enganveginn sagt til um það, kom þá Jón Bjarnason lóðs úr Bíldsey og hafði róið í átt að köllunum þótt hann hafði hvassviðrið á móti sér. Sagt er beint að “þá var orðið mikið hvasst, sjógangur og straumur mikill og náttmyrkur fullkomið og allt á móti Jóni Bjarnasyni” bæði vitnin sögðu sér í lagi að þetta var orðrétt: “mikil lífshætta sem Jón hafi stofnað sér í með því að fara útí slíkt veður og myrkur, með engri annari hjálp en þeirri sem að þessir tveir kvennmenn gátu veitt honum,” önnur sat við árina en hin aftur í bátnum. Þeir ítreka hversu mikinn dugnað Jón Bjarnason sýndi til að ná þeim úr sjónum meðan “kvennmennirnir báðir andæfðu.” Andæfa í þessu tilfelli gæti þýtt að róa á móti straumi frekar en að mótmæla. == Heimildir == {{Fd|1818|1892}} [[Flokkur:Íslenskir hafnsögumenn]] oqivbk4k1fxlie0lorcu1m646j60ayc 0 192580 1980107 1979684 2026-09-24T09:08:34Z Torfifagri 33930 /* Lagalisti */ 1980107 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Loftmynd | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1987 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Stúdíó Stemma, Stúdíó Sýrland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 39:24 (LP) / 61:01 (CD) | tungumál = | útgefandi = Gramm | leikstjóri = | upptökustjóri = Brian Pugsley | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Í góðri trú]]'' | síðasta_ár = 1986 | ár = 1987 | næsti_titill = ''[[Höfuðlausnir]]'' | næsta_ár = 1988 | misc = | litakóði = }} '''Loftmynd''' er áttunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom hún út árið [[1987]]. Hún var endurútgefin á geisladisk [[2002]] með einu aukalagi. Platan kom út árið eftir 200 ára afmæli [[Reykjavík]]urborgar og er að einhverju leyti sýn Megasar á borgarlífið og andsvar við þeirri glansmynd sem birtist á afmælisárinu. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi | headline = Hlið A | title1 = Við Birkiland | length1 = 02:33 | title2 = Björg | length2 = 04:13 | title3 = Plastpokablús | length3 = 04:22 | title4 = Skúli fógeti | length4 = 02:33 | title5 = Á horninu | length5 = 03:44 | title6 = Ástarsaga | length6 = 04:46 |total_length = 22:11 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög á geisladisk 1987 og 2002 | title1 = Magister Lyngdal | length1 = 01:57 | title2 = Jón | length2 = 02:04 | title3 = Nótt | length3 = 03:14 | title4 = Enginn vegur fær | length4 = 04:42 | title5 = Veinaðu úlfur úlfur | length5 = 02:29 |total_length = 14:26 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Það sem best er | length1 = 02:47 | title2 = Börn í borg | length2 = 01:59 | title3 = Reykjavíkurnætur | length3 = 04:45 | title4 = Björt ljós borgarljós | length4 = 05:30 | title5 = Innréttingablús | length5 = 03:40 | title6 = Fílahirðirinn frá Súrín | length6 = 05:43 |total_length = 17:13 }} {{Lagalisti | headline = Aukalag 2002 | title1 = Reykjavíkurnætur | note1 = demó | length1 = 05:56 |total_length = 05:56 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur *[[Björk Guðmundsdóttir]]: Söngur *Inga Guðmundsdóttir: Söngur *Guðlaugur Kristinn Óttarsson: Gítarar *Haraldur Þorsteinsson: Rafmagnsbassi *[[Sigtryggur Baldursson]]: Trommur og allur ásláttur *Eyþór Gunnarsson: píanó og syntar *Þorsteinn Magnússon: Gítar í Börn í borg, Á horninu *Þorgeir Rúnar Kjartansson: Saxófónar *Karl Sighvatsson: Hammondorgel *Wilma Young: Fiðla *Reynir Jónasson: Harmonikka *[[Bubbi Morthens|Ásbjörn Kristinsson]]: Munnharpa ==Annað== *Upptökumeistari: Brian Pugsley *Þriðja eyrað: Guðlaugur Kristinn Óttarsson *Útsetningar: Megas *Ljósmynd á framhlið: Ljósmyndasafnið *Ljósmynd á bakhlið: Kristján Sigurðsson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1987]] ocqe0sd7ckuao9rglkvsef6ker1xmrm 0 192582 1980052 1979685 2026-09-23T20:54:49Z InternetArchiveBot 75347 Bætir við 1 bók til að [[Wikipedia:Sannreynanleikareglan|sannreyna]] (20260923)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1980052 wikitext text/x-wiki '''Einingarnar þrjár''' eru hugmynd um klassíska uppbyggingu [[harmleikur|harmleikja]] sem byggjast á riti [[Aristóteles]]ar ''[[Mælskufræðin]]''. Þessi hugmynd kom fyrst fram á Ítalíu á 16. öld í ritinu ''[[Sofonisba]]'' eftir [[Gian Giorgio Trissino]] og hafði áhrif á [[leikritun]] næstu þrjár aldirnar.<ref>{{cite book|author=Ascoli, Albert Russell|title=Renaissance Drama 36/37: Italy in the Drama of Europe|url=https://archive.org/details/italyindramaofeu0000unse|publisher=Northwestern University Press|year=2010|pages=[https://archive.org/details/italyindramaofeu0000unse/page/46 46]–56|isbn=9780810124158}}</ref> Einingarnar þrjár eru athöfn, tími og staður. Samkvæmt hugmyndinni á hvert leikrit að fela í sér eina atburðarás, gerast á innan við sólarhring, og á einum efnislegum stað.<ref>{{vísindavefurinn|81084|Hvers konar bókmenntastefna er klassisismi?|höfundur=Sveinn Yngvi Egilsson|dags=8.2.2023}}</ref> Hugmyndin um einingarnar þrjár náði talsverðum vinsældum í [[Frakkland]]i á 17. og 18. öld þar sem leikskáldið [[Pierre Corneille]] varð sérstakur talsmaður þeirra.<ref>{{cite book|author=Simpson-Baikie, Edwin|title=The Dramatic Unities|publisher=Trubner & Co.|year=1878|pages=7, 88}}</ref> Þegar [[rómantíkin]] hélt innreið sína á 19. öld óx andstaða við hugmyndina um einingarnar og [[Victor Hugo]] hæddist að þeim í inngangi að leikriti sínu ''Cromwell'' 1827.<ref>{{cite journal|author=Beck, Theodore Toulon|title=A Note on the Preface de Cromwell|url=https://archive.org/details/sim_italica_1962-09_39_3/page/197|journal=Italica|volume=39|number=3|year=1962|pages=197-204|doi=10.2307/477072}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Leiklist]] gv66nfkql23hpel3la99tuq5t7h7ejl 0 192583 1980108 1979726 2026-09-24T09:08:59Z Torfifagri 33930 /* Lagalisti */ 1980108 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Höfuðlausnir | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1988 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Stúdíó Sýrland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 46:23 | tungumál = | útgefandi = Gramm | leikstjóri = | upptökustjóri = Hilmar Örn Hilmarsson | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Loftmynd_(hljómplata)|Loftmynd]]'' | síðasta_ár = 1987 | ár = 1988 | næsti_titill = ''[[Bláir draumar]]'' | næsta_ár = 1988 | misc = | litakóði = }} '''Höfuðlausnir''' er níunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom út árið [[1988]]. Hún var endurútgefin [[2002]] með sjö aukalögum. Á plötunni eru tíu lög og hafa sum hver þeirra tengingu við Tæland en Megas hafði dvalið þar um stund. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi | headline = Hlið A | title1 = Drukknuð börn | length1 = 04:55 | title2 = Tæblús | length2 = 03:26 | title3 = (Borðið þér) Orma frú Norma | length3 = 05:03 | title4 = Borgarblús | length4 = 03:30 | title5 = Drengirnir í Bangkok | length5 = 07:35 |total_length = 24:29 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Í Öskjuhlíð | length1 = 03:09 | title2 = Leiðréttingarblús | length2 = 04:08 | title3 = Aðeins eina nótt | length3 = 03:16 | title4 = Álafossúlpan | length4 = 06:55 | title5 = Litla stúlkan með eldspýturnar | length5 = 04:26 |total_length = 21:54 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Telpurnar í Bangkok | length1 = 07:19 | title2 = (Öskjuhlíðarendi) Homage À Baden Powel | length2 = 03:07 | title3 = Aðeins eina nótt | length3 = 03:18 | title4 = Drukknuð börn | length4 = 03:48 | title5 = Í Öskjuhlíð | length5 = 02:22 | title6 = Drengirnir í Bangkok | length6 = 05:29 | title7 = (Borðið þér) Orma frú Norma | length7 = 05:07 |total_length = 30:30 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur og hljómborð *[[Björk Guðmundsdóttir]]: Söngur *Inga Guðmundsdóttir: Söngur *[[Rose McDowall]]: Söngur *[[Guðlaugur Kristinn Óttarsson]]: Gítar og bassi *[[Hilmar Örn Hilmarsson]]: Hljómborð, slagverk, bassi og fortónun Lag nr. 17 *[[Sigtryggur Baldursson]]: Trommur og ásláttur *Þorsteinn Magnússon: Gítarar *[[Tómas Magnús Tómasson|Tómas M. Tómasson]]: Bassi og hljómborð *[[Guðmundur Ingólfsson]]: Píanó og orgel *Reynir Jónasson: Harmóníka ==Annað== *Upptökumeistari: HÖH með Gulla sem Þriðja Eyrað og Hægri Hönd *Útsetningar: Megas, HÖH og GKÓ *Ljósmyndir: Gunnar Kristinn Hilmarsson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2002]] jpnbisuj2vgfk2a9di23rb8jtbj8g52 0 192587 1980106 1979660 2026-09-24T09:07:25Z Torfifagri 33930 /* Lagalistar */ 1980106 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Megas allur | týpa = box | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1986 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = | tungumál = | útgefandi = Hitt leikhúsið | leikstjóri = | upptökustjóri = ýmsir | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' | síðasta_ár = 1979 | ár = 1986 | næsti_titill = ''[[Í góðri trú]]'' | næsta_ár = 1986 | misc = | litakóði = }} '''Megas allur''' er safnkassi með plötum tónlistarmannsins [[Megas]]ar sem gefinn var út af Hinu leikhúsinu árið 1986. Í kassanum eru þær plötur Megasar sem komið höfðu út fram til þessa, auk tveggja platna með aukaefni. Annars vegar Gult og svart: Andinn með sjö Passíusálmum sem Megas hafði samið lög við og hins vegar Gult og svart: Holdið með efni sem ekki hafði komið út á breiðskífum Megasar og einnig með því efni sem Megas hafði samið á tveimur plötum hljómsveitarinnar [[Íkarus_(hljómsveit)|Íkarus]]. == Lagalistar == Öll lög voru samin af Megasi nema annað sé tekið fram. [[Megas_(hljómplata)|Megas]] (1972) [[Millilending]] (1975) [[Fram og aftur blindgötuna]] (1976) [[Á bleikum náttkjólum]] (1977) [[Nú er ég klæddur og kominn á ról]] (1978) [[Drög að sjálfsmorði]] (1979) - tvöföld plata '''Gult og svart: Andinn (1986)''' {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Passíusálmur #5 | length1 = | title2 = Passíusálmur #10 | length2 = | title3 = Passíusálmur #15 | length3 = | title4 = Passíusálmur #31 | length4 = |total_length = }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Passíusálmur #32 | length1 = | title2 = Passíusálmur #34 | length2 = | title3 = Passíusálmur #39 | length3 = |total_length = }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur *Ragnhildur Gísladóttir og Eva Albertsdóttir: Raddir *Ásgeir Óskarsson: Trommur *Björgvin Gíslason: Gítar *Haraldur Þorsteinsson: Bassi *Jens Hansson: Saxar & klarinett *Pétur Hjaltested: Hljómborð '''Gult og svart: Holdið (1986)''' {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Spáðu í mig * | length1 = | title2 = Komdu og skoðaðu í kistuna mína ** | length2 = | title3 = Hugboð um borgarastyrjöld *** | length3 = | title4 = Haltu hátíð + | length4 = | title5 = Dagstofuannáll + | length5 = | title6 = Ég þekki þig ekki + | length6 = |total_length = }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Krókódílamaðurinn + | length1 = | title2 = Þú ert jú reyndar ++ | length2 = | title3 = Erfðasýknan ++ | length3 = | title4 = Heitavatnstankarnir ++ | length4 = | title5 = Fegurðardrottningar fiskiðjuversins ++ | length5 = | title6 = Svo skal böl bæta ++ | length6 = |total_length = }} == Hljóðfæraleikur == * * Upptaka í Hljóðrita 1975 - undirleikur Júdas & Kristján Möndull * ** Hljóðriti 1975 - undirleikur Óttar Felix & Kristján Möndull á gítara, Magnús Eiríksson á munnhörpu * *** Hljóðriti 1977 - Megas á gítar og Valgeir Guðjónsson á pákur * + Hluti af "Boys from Chicago" með Íkarusi - Gramm 15 með góðfúslegu leyfi Grammsins. Bandið skipuðu: Beggi, Tolli, Kommi, Bragi og Megas - upptaka: Gunnar Smári og Júlli Agnars * ++ Allar upptökur Megasar af seinni plötu Íkarusar sem Megas átti hlut að - Rás 5-20 - Gramm 18 með góðfúslegu leyfi Grammsins. Bandið sama & áður - upptaka: Sigurður Bjóla & Júlíus Agnarsson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1986]] 6sk2m2akfm407u11atz65bmtf733olc 0 192708 1980068 1979747 2026-09-23T22:38:46Z Torfifagri 33930 Bætti við hljóðfæraleik og fleiru. 1980068 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1990 | tekin_upp = jan-mars 1990 | vettvangur = | hljóðver = Stúdíó Sýrland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 76:08 | tungumál = | útgefandi = HMH | leikstjóri = | upptökustjóri = Hilmar Örn Hilmarsson | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Bláir draumar]]'' | síðasta_ár = 1988 | ár = 1990 | næsti_titill = ''[[Þrír blóðdropar]]'' | næsta_ár = 1992 | misc = | litakóði = }} '''Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella''' er ellefta breiðskífa [[Megas]]ar og kom út árið [[1990]] á tvöföldum vínyl og geisladisk. Platan kom út í 2999 tölusettum eintökum, en 3000 eintök þurfti til að plata teldist vera gullplata á þeim árum. Platan var endurútgefin á geisladisk [[2006]] með aukadiski ('''Óspillt Stella ung og stök''') sem innihélt 17 demóútgáfur af lögunum auk eins sem var áður óútgefið. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi | headline = Hlið A | title1 = Pæklaðar plómur | length1 = 04:02 | title2 = Furstinn | length2 = 04:14 | title3 = Greip & eplasafi | length3 = 04:44 | title4 = Rauðar rútur | length4 = 04:36 | title5 = Heilræðavísur | length5 = 02:58 |total_length = 20:34 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Ekki heiti ég Elísabet | length1 = 04:49 | title2 = Marta smarta | length2 = 03:09 | title3 = Ungfrú Reykjavík | length3 = 04:55 | title4 = Keflavíkurkajablús | length4 = 03:06 |total_length = 15:59 }} {{Lagalisti | headline = Hlið C | title1 = Styrjaldarminni | length1 = 03:08 | title2 = Hafmeyjarblús | length2 = 05:40 | title3 = Svefn er allt sem þarf | length3 = 04:41 | title4 = Partí/Elskhuginn | length4 = 04:02 |total_length = 17:31 }} {{Lagalisti | headline = Hlið D | title1 = Ekkert hefur skeð | length1 = 04:22 | title2 = Hríðin | length2 = 05:24 | title3 = Dansleikur | length3 = 07:56 | title4 = Söngur um ekkert/ekkineitt | length4 = 04:22 |total_length = 22:04 }} {{Lagalisti | headline = Óspillt Stella ung og stök | title1 = Pæklaðar plómur | length1 = 02:55 | title2 = Svefn er allt sem þarf | length2 = 04:54 | title3 = Ungfrú Reykjavík | length3 = 04:35 | title4 = Partí | length4 = 02:50 | title5 = Hafmeyjarblús | length5 = 04:36 | title6 = Rauðar rútur | length6 = 04:38 | title7 = Furstinn | length7 = 05:48 | title8 = Ekki heiti ég Elísabet | length8 = 04:01 | title9 = Marta smarta | length9 = 03:15 | title10 = Styrjaldarminni | length10 = 02:18 | title11 = Keflavíkurkajablús | length11 = 02:42 | title12 = Hríðin | length12 = 05:12 | title13 = Afmælissöngur | note13 = áður óútgefið | length13 = 01:27 | title14 = Greip og eplasafi | length14 = 03:59 | title15 = Dansleikur | length15 = 07:39 | title16 = Söngur um ekki neitt | length16 = 10:15 | title17 = Elskhuginn | length17 = 02:52 |total_length = 73:56 }} == Hljóðfæraleikur == *Björk Guðmundsdóttir söngur *Sigrún Jónsdóttir söngur *Barnakór Björg Rún, Hera, Katrín Ósk *Gellukór Kitta, Habbý, Sirrý, Jóna Dís, María, Hildur, Vigdís og Jóna María *Guðlaugur Kristinn Óttarsson gítar *Haraldur Þorsteinsson bassi *Birgir Baldursson trommur *Hörður Bragason píanó (Furstinn, Marta Smarta, Ungfrú Reykjavík) *Jón Steinþórsson kontrabassi (Furstinn) *Þórður Magnússon gítar (Marta Smarta, Ungfrú Reykjavík) *Jónas Sen píanó (Styrjaldarminni) *Jens Hansson saxófónn og klarínett (Marta Smarta, Ekkert hefur skeð, Furstinn) *Hilmar Örn Hilmarsson söngur og hljóðfæraleikur *Magnús Þór Jónsson söngur og hljóðfæraleikur *Upptökur fóru fram í Stúdíó Sýrlandi í janúar, febrúar og mars 1990 *Stillansar reistir í Stúdíó Bjartsýni *Upptökustjórn Hilmar Örn Hilmarsson *Þriðja eyrað Guðlaugur Kristinn Óttarsson *Útsetningar Megas, H.Ö.H., Þriðja eyrað *Hljóðblöndun H.Ö.H., Tómas Tómasson *Kórstjórn doktor Guðlaugur Kristinn *Ljósmyndir Pétur Pétursson *Teikningar Húbert Nói Jóhannesson, Þorvaldur Þorsteinsson, Keli kaldi *Útlitshönnun Gunnar Kr. Sigurjónsson *Forstjórn og herðing Hjörtur G. Jónsson *Sérstakar þakkir Ásbjörn Morthens, Jósep Gíslason, Tíbet, Óskar Páll Sveinsson, Sigurður Pálsson, Bragi Ólafsson, Sigrún Bergsdóttir, Gunnar Kr. Sigurjónsson, Kári Waage [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1990]] hupxpg64my6ag2qy4u2luniuu16rgmz 0 192715 1980069 1979849 2026-09-23T22:40:19Z Torfifagri 33930 Bætti við hljóðfæraleik og fleiru. 1980069 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Þrír blóðdropar | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1992 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Hljóðsmiðjan, Stúdíó Sýrland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 64:54 | tungumál = | útgefandi = Skífan | leikstjóri = | upptökustjóri = [[Hilmar Örn Hilmarsson]], [[J%C3%B3n_%C3%93lafsson_(f._1963)|Jón Ólafsson]] | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]'' | síðasta_ár = 1990 | ár = 1992 | næsti_titill = ''[[Paradísarfuglinn_(hljómplata)|Paradísarfuglinn]]'' | næsta_ár = 1993 | misc = | litakóði = }} '''Þrír blóðdropar''' er tólfta breiðskífa [[Megas]]ar og kom út á geisladiski árið [[1992]]. Hún var endurútgefin árið [[2006]] með þremur aukalögum. == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Lagalisti | title1 = Halla og Eyvindur | length1 = 03:56 | title2 = Viltu byrja með mér | length2 = 07:03 | title3 = Gamansemi guðanna | length3 = 03:23 | title4 = Mætta | length4 = 03:46 | title5 = Mæja, Mæja | length5 = 04:49 | title6 = Sehnsucht nach der Sehnsucht | length6 = 03:22 | title7 = Kvöld í Atlavík | length7 = 04:10 | title8 = Raunakvæði | lyrics8 = Stefán Ólafsson | music8 = þjóðlag | length8 = 04:50 | title9 = Vanskilablús (fógetablús) | length9 = 03:40 | title10 = Söngur mánans | length10 = 02:48 | title11 = Gefinn fyrir drama (Reykingar bannaðar í gasklefanum) | length11 = 04:04 | title12 = Reyndu mig | length12 = 03:09 | title13 = Ég get líka (boðlegir vinir - vænlegir synir) | length13 = 04:14 | title14 = Rósin | length14 = 04:18 | title15 = Súðavíkurlúða | length15 = 03:31 | title16 = Meyjarmissir | lyrics16 = Stefán Ólafsson | music16 = þjóðlag | length16 = 03:51 |total_length = 64:54 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2006 | title1 = Reykingar bannaðar | length1 = 04:17 | title2 = Mæja Mæja | length2 = 04:48 | title3 = Halla og Eyvindur | length3 = 04:17 |total_length = 13:22 }} == Hljóðfæraleikur == *Guðlaugur Kristinn Óttarsson gítar *Jón Ólafsson hljómborð *Haraldur Þorsteinsson bassi *Sigtryggur Baldursson trommur og ásláttur *Móeiður Júníusdóttir söngur (Rósin) *Bubbi Morthens söngur (Ég get líka) *Gregoríanski telpnakórinn söngur *Hilmar Örn Hilmarsson söngur *Megas söngur *Upptökur fóru fram í Hljóðsmiðjunni og Stúdíó Sýrlandi í júní 1992 *Upptökustjórn Hilmar Örn Hilmarsson og Jón Ólafsson *Þriðja eyrað Guðlaugur Kristinn Óttarsson *Útsetningar Megas, Hilmar Örn Hilmarsson, Þriðja eyrað og Jón Ólafsson *Hljóðblöndun Hilmar Örn Hilmarsson *Ljósmyndun Börkur Arnarsson *Útlitshönnun Gunnar Kr. Sigurjónsson *Þakkir Gunnar Smári Helgason og Tómas M. Tómasson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1992]] qst8o3u71ymip52fkdd1chmel7im611 1980109 1980069 2026-09-24T09:09:48Z Torfifagri 33930 /* Lagalisti */ 1980109 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Þrír blóðdropar | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1992 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Hljóðsmiðjan, Stúdíó Sýrland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 64:54 | tungumál = | útgefandi = Skífan | leikstjóri = | upptökustjóri = [[Hilmar Örn Hilmarsson]], [[J%C3%B3n_%C3%93lafsson_(f._1963)|Jón Ólafsson]] | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]'' | síðasta_ár = 1990 | ár = 1992 | næsti_titill = ''[[Paradísarfuglinn_(hljómplata)|Paradísarfuglinn]]'' | næsta_ár = 1993 | misc = | litakóði = }} '''Þrír blóðdropar''' er tólfta breiðskífa [[Megas]]ar og kom út á geisladiski árið [[1992]]. Hún var endurútgefin árið [[2006]] með þremur aukalögum. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | headline = Lagalisti | title1 = Halla og Eyvindur | length1 = 03:56 | title2 = Viltu byrja með mér | length2 = 07:03 | title3 = Gamansemi guðanna | length3 = 03:23 | title4 = Mætta | length4 = 03:46 | title5 = Mæja, Mæja | length5 = 04:49 | title6 = Sehnsucht nach der Sehnsucht | length6 = 03:22 | title7 = Kvöld í Atlavík | length7 = 04:10 | title8 = Raunakvæði | lyrics8 = Stefán Ólafsson | music8 = þjóðlag | length8 = 04:50 | title9 = Vanskilablús (fógetablús) | length9 = 03:40 | title10 = Söngur mánans | length10 = 02:48 | title11 = Gefinn fyrir drama (Reykingar bannaðar í gasklefanum) | length11 = 04:04 | title12 = Reyndu mig | length12 = 03:09 | title13 = Ég get líka (boðlegir vinir - vænlegir synir) | length13 = 04:14 | title14 = Rósin | length14 = 04:18 | title15 = Súðavíkurlúða | length15 = 03:31 | title16 = Meyjarmissir | lyrics16 = Stefán Ólafsson | music16 = þjóðlag | length16 = 03:51 |total_length = 64:54 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2006 | title1 = Reykingar bannaðar | length1 = 04:17 | title2 = Mæja Mæja | length2 = 04:48 | title3 = Halla og Eyvindur | length3 = 04:17 |total_length = 13:22 }} == Hljóðfæraleikur == *Guðlaugur Kristinn Óttarsson gítar *Jón Ólafsson hljómborð *Haraldur Þorsteinsson bassi *Sigtryggur Baldursson trommur og ásláttur *Móeiður Júníusdóttir söngur (Rósin) *Bubbi Morthens söngur (Ég get líka) *Gregoríanski telpnakórinn söngur *Hilmar Örn Hilmarsson söngur *Megas söngur *Upptökur fóru fram í Hljóðsmiðjunni og Stúdíó Sýrlandi í júní 1992 *Upptökustjórn Hilmar Örn Hilmarsson og Jón Ólafsson *Þriðja eyrað Guðlaugur Kristinn Óttarsson *Útsetningar Megas, Hilmar Örn Hilmarsson, Þriðja eyrað og Jón Ólafsson *Hljóðblöndun Hilmar Örn Hilmarsson *Ljósmyndun Börkur Arnarsson *Útlitshönnun Gunnar Kr. Sigurjónsson *Þakkir Gunnar Smári Helgason og Tómas M. Tómasson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1992]] 8ahdm427hwghjhw1sczndj1rn2uv63e 0 192812 1979975 1979248 2026-09-23T14:54:38Z Torfifagri 33930 Bætti við upplýsingaboxi fyrir plötuna og upplýsingum um hljóðfæraleik og fleira. 1979975 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Fláa veröld | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1997 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Gnýr | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 75:57 | tungumál = | útgefandi = Falleg | leikstjóri = | upptökustjóri = Jens Hansson, Jón Ingólfsson, Hrannar Pétursson, Hrói | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Til hamingju með fallið]]'' | síðasta_ár = 1996 | ár = 1997 | næsti_titill = ''[[Svanasöngur á leiði]]'' | næsta_ár = 2000 | misc = | litakóði = }} '''Fláa veröld''' er fjórtánda breiðskífa [[Megas]]ar og var hún gefin út á geisladiski árið [[1997]]. {{Lagalisti | all_writing = Megasi | headline = Hlið A | title1 = Eggjun | length1 = 03:33 | title2 = Hommage à TG | length2 = 04:21 | title3 = Assassination/Samsæri | length3 = 05:24 | title4 = Tussan | length4 = 03:56 | title5 = Tíu fötin keisarans | length5 = 07:23 | title6 = Flötum beinum í forinni | length6 = 02:47 | title7 = Naðran | length7 = 07:46 | title8 = 7 | length8 = 02:51 | title9 = Skiptimynt í buddunni þinni | length9 = 04:28 | title10 = Ungfrú plís! | length10 = 10:24 | title11 = Á barnum | length11 = 03:38 | title12 = Þú þekkir mig ekki | length12 = 06:30 | title13 = Það er ekki seinna vænna | length13 = 04:26 | title14 = Hera | length14 = 08:30 |total_length = }} == Hljóðfæraleikur == *Trommur, klukkuspil, tambúrína Sigurður Reynisson *Ásláttur í Flötum beinum Siggi og Pjetur *Ásláttur í Nöðrunni Siggi, Halli og Pjetur *Bassi Haraldur Þorsteinsson *Gítar Björgvin Gíslason *Gítar Pjetur *Kassagítar Pjetur *Búggígítar í 7 Garðar Runólfsson *Orgel Jón Ólafsson *Flygill Baldur Þórir Guðmundsson *Selló Arnþór Jónsson *Hljóðbretti í Flötum beinum Arnþór Jónsson *Trompet Jóhann Stefánsson *Saxófónn Jens Hansson *Horn Lilja Valdimarsdóttir *Munnharpa Sigurður Sigurðsson *Víbrafónn Reynir Sigurðsson *Fiðla Magga Stína *Lög og textar Megas *Útsetningar Megas og Pjetur Stefáns *Hljóðblöndun Pjetur Stefáns og Hrannar Pétursson *Hönnun umslags Hjörtur & Pjetur [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1997]] 5yco9etx0mw4acy1c2bqki3jwv1ofs3 1979976 1979975 2026-09-23T14:54:54Z Torfifagri 33930 1979976 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Fláa veröld | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1997 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Gnýr | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 75:57 | tungumál = | útgefandi = Falleg | leikstjóri = | upptökustjóri = Jens Hansson, Jón Ingólfsson, Hrannar Pétursson, Hrói | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Til hamingju með fallið]]'' | síðasta_ár = 1996 | ár = 1997 | næsti_titill = ''[[Svanasöngur á leiði]]'' | næsta_ár = 2000 | misc = | litakóði = }} '''Fláa veröld''' er fjórtánda breiðskífa [[Megas]]ar og var hún gefin út á geisladiski árið [[1997]]. {{Lagalisti | all_writing = Megasi | headline = Hlið A | title1 = Eggjun | length1 = 03:33 | title2 = Hommage à TG | length2 = 04:21 | title3 = Assassination/Samsæri | length3 = 05:24 | title4 = Tussan | length4 = 03:56 | title5 = Tíu fötin keisarans | length5 = 07:23 | title6 = Flötum beinum í forinni | length6 = 02:47 | title7 = Naðran | length7 = 07:46 | title8 = 7 | length8 = 02:51 | title9 = Skiptimynt í buddunni þinni | length9 = 04:28 | title10 = Ungfrú plís! | length10 = 10:24 | title11 = Á barnum | length11 = 03:38 | title12 = Þú þekkir mig ekki | length12 = 06:30 | title13 = Það er ekki seinna vænna | length13 = 04:26 | title14 = Hera | length14 = 08:30 |total_length = }} == Hljóðfæraleikur == *Trommur, klukkuspil, tambúrína Sigurður Reynisson *Ásláttur í Flötum beinum Siggi og Pjetur *Ásláttur í Nöðrunni Siggi, Halli og Pjetur *Bassi Haraldur Þorsteinsson *Gítar Björgvin Gíslason *Gítar Pjetur *Kassagítar Pjetur *Búggígítar í 7 Garðar Runólfsson *Orgel Jón Ólafsson *Flygill Baldur Þórir Guðmundsson *Selló Arnþór Jónsson *Hljóðbretti í Flötum beinum Arnþór Jónsson *Trompet Jóhann Stefánsson *Saxófónn Jens Hansson *Horn Lilja Valdimarsdóttir *Munnharpa Sigurður Sigurðsson *Víbrafónn Reynir Sigurðsson *Fiðla Magga Stína *Lög og textar Megas *Útsetningar Megas og Pjetur Stefáns *Hljóðblöndun Pjetur Stefáns og Hrannar Pétursson *Hönnun umslags Hjörtur & Pjetur [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1997]] a72rif96857ygb9jn0r5rodlzeq1l9r 1980103 1979976 2026-09-24T09:02:33Z Torfifagri 33930 1980103 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Fláa veröld | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1997 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Gnýr | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 75:57 | tungumál = | útgefandi = Falleg | leikstjóri = | upptökustjóri = Jens Hansson, Jón Ingólfsson, Hrannar Pétursson, Hrói | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Til hamingju með fallið]]'' | síðasta_ár = 1996 | ár = 1997 | næsti_titill = ''[[Svanasöngur á leiði]]'' | næsta_ár = 2000 | misc = | litakóði = }} '''Fláa veröld''' er fjórtánda breiðskífa [[Megas]]ar og var hún gefin út á geisladiski árið [[1997]]. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi | headline = Hlið A | title1 = Eggjun | length1 = 03:33 | title2 = Hommage à TG | length2 = 04:21 | title3 = Assassination/Samsæri | length3 = 05:24 | title4 = Tussan | length4 = 03:56 | title5 = Tíu fötin keisarans | length5 = 07:23 | title6 = Flötum beinum í forinni | length6 = 02:47 | title7 = Naðran | length7 = 07:46 | title8 = 7 | length8 = 02:51 | title9 = Skiptimynt í buddunni þinni | length9 = 04:28 | title10 = Ungfrú plís! | length10 = 10:24 | title11 = Á barnum | length11 = 03:38 | title12 = Þú þekkir mig ekki | length12 = 06:30 | title13 = Það er ekki seinna vænna | length13 = 04:26 | title14 = Hera | length14 = 08:30 |total_length = }} == Hljóðfæraleikur == *Trommur, klukkuspil, tambúrína Sigurður Reynisson *Ásláttur í Flötum beinum Siggi og Pjetur *Ásláttur í Nöðrunni Siggi, Halli og Pjetur *Bassi Haraldur Þorsteinsson *Gítar Björgvin Gíslason *Gítar Pjetur *Kassagítar Pjetur *Búggígítar í 7 Garðar Runólfsson *Orgel Jón Ólafsson *Flygill Baldur Þórir Guðmundsson *Selló Arnþór Jónsson *Hljóðbretti í Flötum beinum Arnþór Jónsson *Trompet Jóhann Stefánsson *Saxófónn Jens Hansson *Horn Lilja Valdimarsdóttir *Munnharpa Sigurður Sigurðsson *Víbrafónn Reynir Sigurðsson *Fiðla Magga Stína *Lög og textar Megas *Útsetningar Megas og Pjetur Stefáns *Hljóðblöndun Pjetur Stefáns og Hrannar Pétursson *Hönnun umslags Hjörtur & Pjetur [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1997]] 8992qbswgdfzqxafh4uiezm97gnvh3y 0 192813 1979961 1978790 2026-09-23T13:51:51Z TKSnaevarr 53243 1979961 wikitext text/x-wiki {{konungur|titill=Konungur Joseon|ætt=[[Yi-ætt|Yi-ættin]]|skjaldarmerki=Imperial_Coat_of_Arms_of_Korean_Empire_(1908_~_1910)_04.png|nafn=Sejong|mynd=020250905_Statue_of_King_Sejong_the_Great.jpg|skírnarnafn=Yi To|fæðingardagur=15. mái, 1397|fæðingarstaður=[[Seúl|Hanyang]], [[Joseon]]|dánardagur={{Dánardagur og aldur|1450|8|4|1397|15|5}}|dánarstaður=Seúl{{!}}Hanyang, Joseon|grafinn=Yeongneung, Yeoju, Suður-Kórea|ríkisár=18. september, 1418 – 8. apríl, 1450|undirskrift=|faðir=[[Taejong]]|móðir=[[Wŏn'gyŏng]]|maki=[[Sohŏn]]|titill_maka=Drottning|börn=}} '''Sejong''' '''mikli''' ([[kóreska]]: 세종대왕; [[Hanja]]: 世宗大王; 15. maí 1397 – 8. apríl 1450){{Sfn|Kang|2006a|p=194}}, eða '''Sejong''' (세종; 世宗){{Sfn|Ledyard|1990|p=18}}, var fjórði konungur kóreska ríkisins [[Joseon]]. Hann ríkti frá 1418 til dauðadags árið 1450. Hann er almennt talinn merkasti konungur í [[Saga Kóreu|sögu Kóreu]] og er sérstaklega minnst fyrir sköpun [[Hangúl]], stafrófs kóreskrar tungu. Valdatíð Sejongs einkenndist af miklum framförum í vísindum, tækni, læknisfræði, landbúnaði og listum. Sejong fylgdist ekki aðeins með mörgum slíkum verkefnum heldur tók hann einnig virkan þátt í þeim.{{Sfn|Ledyard|1998|p=90}} Árið 1420 endurreisti Sejong rannsóknarstofnun ríkisins, Sal hinna verðugu (Jiphyeonjeon). Salurinn stýrði verkefnum eins og fyrsta kóreska dagatalinu Ch'ilchŏngsan, 365 blaðsíðna lækningaritinu Ŭibangyuch'wi og landbúnaðarritinu Nongsa chiksŏl. Árið 1419 setti Sejong af stað hinni árangursríku Ōei-innrás gegn japönsku eyjunni [[Tsushima]]. Í kjölfarið fylgdu áratugir friðar og viðskipta milli Kóreu og [[Japan|Japans]]. Sejong stækkaði einnig norðurmörk Kóreu svo þau náðu næstum núverandi landamærum með því að herja á og innlima ránsmenn Dzsúrtsen-ættbálkanna, þótt það svæði hafi áfram verið erfiðleikum bundið. Hann viðhélt einnig góðum samskiptum við lénsherra sína í [[Mingveldið|Mingveldinu]] í Kína á sama tíma og hann hélt úti sjálfstæði Kóreu. Sejong réðst í viðamiklar skatt- og landbúnaðarumbætur sem skiluðu aukinni landbúnaðarframleiðslu og lægri skatthlutföllum án þess að draga verulega úr skatttekjum. Hann leiddi einnig mikla útbreiðslu á áhrifum [[Konfúsíusismi|konfúsíanisma]] í Kóreu og dró úr áhrifum [[Búddismi|búddisma]]. Þrátt fyrir stefnu sína gegn búddisma var hann sjálfur búddisti í einkalífi sínu og tjáði trú sína auknum mæli, sem skapaði árekstra við konfúsíska embættismenn hans. Sejong er talinn menningartákn í Suður-Kóreu þar sem hann hefur hlotið fjölda heiðursmerkinga. Sejong-borg ber nafn hans. Í opinberum textum í Norður-Kóreu eru menningarleg og vísindaleg framlög Sejongs metin á jákvæðan hátt, en á sama tíma er lögð áhersla á að raunveruleg lífskjör alþýðunnar undir hans stjórn hafi falið í sér aukin lénsskylda, þyngri skattbyrðar og stífa stéttaskiptingu.<ref name=":10">{{Cite encyclopedia |encyclopedia=[[Encyclopedia of Korean Culture]] |publisher=[[Academy of Korean Studies]] |url=https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0029857 |access-date=2025-08-05 |language=ko |author=최승희 |script-title=ko:세종 (世宗)}}</ref> == Tilvísanir == {{Fd|1397|1450}} [[Flokkur:Kóreskir leiðtogar]] 29f4v90rll53husvy6x0dixrp0fsaob 0 192818 1979995 1979249 2026-09-23T15:47:41Z Torfifagri 33930 Bætti við upplýsingaboxi fyrir plötuna og upplýsingum um hljóðfæraleik og fleira. 1979995 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Svanasöngur á leiði | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 2000 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = salur Tónlistarskóla FÍH | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 70:11 | tungumál = | útgefandi = Eyrað ehf. | leikstjóri = | upptökustjóri = Eggert Þorleifsson | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Fláa veröld]]'' | síðasta_ár = 1997 | ár = 2000 | næsti_titill = ''[[Haugbrot]]'' | næsta_ár = 2001 | misc = | litakóði = }} '''Svanasöngur á leiði''' er fimmtánda breiðskífa [[Megas]]ar. Platan er samvinnuverkefni Megasar og [[Jón_Ólafsson_(f._1963)|Jóns Ólafssonar]] og kom út árið [[2000]] á geisladisk. Hugmyndina að verkefninu átti Eggert Þorleifsson. === Lagalisti === {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | title1 = Afmælisanþem | length1 = 02:52 | title2 = Gakktu bljúgur | length2 = 03:54 | title3 = Löggulíf | length3 = 02:56 | title4 = Klappað í stíginn | length4 = 04:44 | title5 = Tröð | length5 = 03:10 | title6 = Brámánarnir bláu | length6 = 05:01 | title7 = Vinur dragðu mig upp | length7 = 02:58 | title8 = Ég veit ekki hvað ég vil | length8 = 03:18 | title9 = Sakleysi mitt | length9 = 06:29 | title10 = Hjálmar | length10 = 02:58 | title11 = Ave Eva | length11 = 02:06 | title12 = Vals í D | length12 = 02:49 | title13 = Heimboð | length13 = 02:27 | title14 = Þagnarmál | length14 = 05:18 | title15 = Tinna | length15 = 01:43 | title16 = Píslarsaga | length16 = 08:47 | title17 = Þungur móðurróður | music17 = Mozart | length17 = 03:02 | title18 = Kokkrokk | note18 = demo | length18 = 05:39 |total_length = 70:11 }} == Hljóðfæraleikur == *Undirleikur: Jón Ólafsson *Tæknistjórn: Jón Ólafsson *Útsetningar: Megas / Jón / Eggert *Upptaka: Jón / Eggert *Hljóðblöndun: Jón Ólafsson í Eyranu *Aðstoð: Ari Daníelsson / Ívar Bongó *Ljósmyndir: Árni Páll *Hönnun umslags: Birtingur [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2000]] r3l6xwghpnff0d7k3ppnwi6g8iv518d 0 192903 1979958 1979911 2026-09-23T13:45:50Z Torfifagri 33930 1979958 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Paradísarfuglinn | týpa = safnplata | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1993 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = ýmis, ný lög í Stúdíó Sýrlandi | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 74:25 | tungumál = | útgefandi = Skífan | leikstjóri = | upptökustjóri = ýmsir, ný lög Sigurður Bjóla | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Þrír blóðdropar]]'' | síðasta_ár = 1992 | ár = 1993 | næsti_titill = ''[[Drög að upprisu]]'' | næsta_ár = 1994 | misc = | litakóði = }} '''Paradísarfuglinn''' er safnplata með lögum [[Megas]]ar og kom hún út árið [[1993]]. Á plötunni eru tuttugu lög frá ferli Megasar frá 1972 til 1993 og eru þau af öllum plötum hans fram til þessa, nema hvað ekkert lag er af nýjustu plötunni [[Þrír blóðdropar]] sem kom út [[1992]]. Á plötunni er ný útgáfa af laginu ''Ef þú smælar framan í heiminn'' og áður óútgefna lagið ''Þóra'', bæði tekin upp með aðstoð Stefáns Hjörleifssonar og [[Björn_Jörundur_Friðbjörnsson|Björns Jörundar Friðbjörnssonar]]. Þeir voru í hljómsveitinni [[Nýdönsk]] sem var þá að undirbúa væntanlega tónleika ásamt Megasi. Platan fékk góða dóma, þar á meðal fjórar stjörnur (af fjórum) hjá Sigurði Þór Salvarssyni í DV<ref>https://timarit.is/page/2620587?iabr=on</ref> og eins hjá Gunnari Hjálmarssyni í Pressunni<ref>https://timarit.is/page/3539645?iabr=on</ref>. {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað komi fram | title1 = Ef þú smælar framaní heiminn | note1 = af [[Drög að sjálfsmorði]], endurupptekið fyrir þessa útgáfu | length1 = 05:26 | title2 = Ragnheiður biskupsdóttir | note2 = af [[Millilending]]u | length2 = 02:43 | title3 = Tvær stjörnur | note3 = af [[Bláir draumar|Bláum draumum]] | length3 = 03:02 | title4 = (Borðið þér) Orma frú Norma | note4 = af [[Höfuðlausnir|Höfuðlausnum]] | length4 = 04:41 | title5 = Paradísarfuglinn | note5 = af [[Á bleikum náttkjólum]] | length5 = 03:43 | title6 = Gasstöðin við Hlemm | note6 = af [[Fram og aftur blindgötuna]] | length6 = 03:47 | title7 = Þóttú gleymir guði | note7 = af [[Megas]]i | length7 = 01:26 | title8 = Spáðu í mig | note8 = af 7" (1975) | length8 = 03:49 | title9 = Útumholtoghólablús | note9 = af [[Á bleikum náttkjólum]] | length9 = 03:40 | title10 = Krókódílamaðurinn | note10 = af The boys from Chicago með [[Íkarus_(hljómsveit)|Íkarusi]] | length10 = 03:14 | title11 = Í skóginum / Tumi fer á fætur | lyrics11 = óþekktur / Freysteinn Gunnarsson | music11 = óþekktur / Mozart | note11 = af [[Nú er ég klæddur og kominn á ról]] | length11 = 01:38 | title12 = Reykjavíkurnætur | note12 = af [[Loftmynd_(hljómplata)|Loftmynd]] | length12 = 03:42 | title13 = Lóa Lóa | note13 = af [[Í góðri trú]] | length13 = 03:25 | title14 = Passíusálmur nr. 15 | lyrics14 = Hallgrímur Pétursson | note14 = af Gult & Svart - Andinn (í safnkassanum [[Megas allur]]) | length14 = 05:40 | title15 = Ég á mig sjálf | note15 = af [[Millilending]]u | length15 = 04:29 | title16 = Svo skal böl bæta | note16 = af Rás 5-20 með [[Íkarus_(hljómsveit)|Íkarusi]] | length16 = 03:26 | title17 = Þú bíður (allavegana) eftir mér | note17 = af [[Í góðri trú]] | length17 = 03:41 | title18 = Söngur um ekki neitt | note18 = af [[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella|Hættulegri hljómsveit og glæpakvendinu Stellu]] | length18 = 04:21 | title19 = Fatlafól | note19 = af [[Fingraför|Fingraförum]] með [[Bubbi_Morthens|Bubba]] | length19 = 02:54 | title20 = Þóra | note20 = áður óútgefið | length20 = 05:38 |total_length = 74:25 }} == Tilvísanir == [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1993]] gu3w93idz012re8g1nd7ofkvi9aat2i 1980071 1979958 2026-09-23T22:45:21Z Torfifagri 33930 1980071 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Paradísarfuglinn | týpa = safnplata | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1993 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = ýmis, ný lög í Stúdíó Sýrlandi | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | lengd = 74:25 | tungumál = | útgefandi = Skífan | leikstjóri = | upptökustjóri = ýmsir, ný lög Sigurður Bjóla | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Þrír blóðdropar]]'' | síðasta_ár = 1992 | ár = 1993 | næsti_titill = ''[[Drög að upprisu]]'' | næsta_ár = 1994 | misc = | litakóði = }} '''Paradísarfuglinn''' er safnplata með lögum [[Megas]]ar og kom hún út árið [[1993]]. Á plötunni eru tuttugu lög frá ferli Megasar frá 1972 til 1993 og eru þau af öllum plötum hans fram til þessa, nema hvað ekkert lag er af nýjustu plötunni [[Þrír blóðdropar]] sem kom út [[1992]]. Á plötunni er ný útgáfa af laginu ''Ef þú smælar framan í heiminn'' og áður óútgefna lagið ''Þóra'', bæði tekin upp með aðstoð Stefáns Hjörleifssonar og [[Björn_Jörundur_Friðbjörnsson|Björns Jörundar Friðbjörnssonar]]. Þeir voru í hljómsveitinni [[Nýdönsk]] sem var þá að undirbúa væntanlega tónleika ásamt Megasi. Platan fékk góða dóma, þar á meðal fjórar stjörnur (af fjórum) hjá Sigurði Þór Salvarssyni í DV<ref>https://timarit.is/page/2620587?iabr=on</ref> og eins hjá Gunnari Hjálmarssyni í Pressunni<ref>https://timarit.is/page/3539645?iabr=on</ref>. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað komi fram | title1 = Ef þú smælar framaní heiminn | note1 = af [[Drög að sjálfsmorði]], endurupptekið fyrir þessa útgáfu | length1 = 05:26 | title2 = Ragnheiður biskupsdóttir | note2 = af [[Millilending]]u | length2 = 02:43 | title3 = Tvær stjörnur | note3 = af [[Bláir draumar|Bláum draumum]] | length3 = 03:02 | title4 = (Borðið þér) Orma frú Norma | note4 = af [[Höfuðlausnir|Höfuðlausnum]] | length4 = 04:41 | title5 = Paradísarfuglinn | note5 = af [[Á bleikum náttkjólum]] | length5 = 03:43 | title6 = Gasstöðin við Hlemm | note6 = af [[Fram og aftur blindgötuna]] | length6 = 03:47 | title7 = Þóttú gleymir guði | note7 = af [[Megas]]i | length7 = 01:26 | title8 = Spáðu í mig | note8 = af 7" (1975) | length8 = 03:49 | title9 = Útumholtoghólablús | note9 = af [[Á bleikum náttkjólum]] | length9 = 03:40 | title10 = Krókódílamaðurinn | note10 = af The boys from Chicago með [[Íkarus_(hljómsveit)|Íkarusi]] | length10 = 03:14 | title11 = Í skóginum / Tumi fer á fætur | lyrics11 = óþekktur / Freysteinn Gunnarsson | music11 = óþekktur / Mozart | note11 = af [[Nú er ég klæddur og kominn á ról]] | length11 = 01:38 | title12 = Reykjavíkurnætur | note12 = af [[Loftmynd_(hljómplata)|Loftmynd]] | length12 = 03:42 | title13 = Lóa Lóa | note13 = af [[Í góðri trú]] | length13 = 03:25 | title14 = Passíusálmur nr. 15 | lyrics14 = Hallgrímur Pétursson | note14 = af Gult & Svart - Andinn (í safnkassanum [[Megas allur]]) | length14 = 05:40 | title15 = Ég á mig sjálf | note15 = af [[Millilending]]u | length15 = 04:29 | title16 = Svo skal böl bæta | note16 = af Rás 5-20 með [[Íkarus_(hljómsveit)|Íkarusi]] | length16 = 03:26 | title17 = Þú bíður (allavegana) eftir mér | note17 = af [[Í góðri trú]] | length17 = 03:41 | title18 = Söngur um ekki neitt | note18 = af [[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella|Hættulegri hljómsveit og glæpakvendinu Stellu]] | length18 = 04:21 | title19 = Fatlafól | note19 = af [[Fingraför|Fingraförum]] með [[Bubbi_Morthens|Bubba]] | length19 = 02:54 | title20 = Þóra | note20 = áður óútgefið | length20 = 05:38 |total_length = 74:25 }} == Tilvísanir == [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1993]] hgvtkfrpr1dsawqqxn6bu9wb87zfs6f 0 192904 1979924 1979919 2026-09-23T12:06:53Z Akigka 183 1979924 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Mestersvig_airport.jpg|thumb|Flugvöllurinn í Mestersvig.]] '''Mestersvig''' er lítil dönsk herstöð á [[Scoresby-land]]i við [[Davy-sund]] við suðurenda [[Óskarsfjörður|Óskarsfjarðar]] á [[Austur-Grænland]]i. Þar er malarflugvöllur sem var lagður árið 1952. Frá 1953 til 1963 var þar rekin blý- og sinknáma.<ref>{{cite web|url=https://lex.dk/Mestersvig|title=Mestersvig|author=Minik Rosing og Ole Ventegodt|date=23. september 2026|website=Danmarks Nationalleksikon}}</ref> Frá 1974 hefur þetta svæði verið hluti af [[Þjóðgarður Grænlands|Þjóðgarði Grænlands]] og er syðsta mannaða stöðin í garðinum. [[Síríussveitin]] notar hana sem bækistöð og vetraræfingabúðir.<ref>{{cite web|url=https://www.csmonitor.com/World/2016/0622/The-world-s-most-unusual-military-unit|title=The world's most unusual military unit|author=Denver David Robinson|date=22. júní 2016|website=The Christian Science Monitor}}</ref> Um 20 km frá Mestersvig er [[Málmfjall]] sem er talið vera ein stærsta uppspretta [[mólýbden]]s í vinnanlegu magni á jörðinni.<ref>{{cite web|url=https://www.mindat.org/loc-187829.html|title=Malmbjerg Mine, Mestersvig, Kong Oscar Firth, Northeast Greenland National Park, Greenland|access-date=23.9.2026|website=Mindat.org}}</ref><ref>{{cite web|url=https://greenlandresources.ca/data/malmbjerg.html|title=Malmbjerg|access-date=23.9.2026|website=Greenland Resources}}</ref> Árið 2026 gerðu Grænland, [[Danmörk]] og [[Bandaríkin]] samning sem heimilaði [[Bandaríkjaher]] að reisa herstöð við Mestersvig.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c9dr74g32g8go|title=US to build two military bases in Greenland under new deal with Denmark|author=Jaroslav Lukiv og Adrienne Murray|date=23.9.2026|website=BBC}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Austur-Grænland]] [[Flokkur:Danski herinn]] 09l3nl6b1epih6vb73vbxck8fqenw6h 1979929 1979924 2026-09-23T12:22:46Z Akigka 183 1979929 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Mestersvig_airport.jpg|thumb|Flugvöllurinn í Mestersvig.]] '''Mestersvig''' er lítil dönsk herstöð á [[Scoresby-land]]i við [[Davy-sund]] við suðurenda [[Óskarsfjörður|Óskarsfjarðar]] á [[Austur-Grænland]]i. Þar er malarflugvöllur sem var lagður árið 1952. Frá 1953 til 1963 var þar rekin blý- og sinknáma.<ref>{{cite web|url=https://lex.dk/Mestersvig|title=Mestersvig|author=Minik Rosing og Ole Ventegodt|date=23. september 2026|website=Danmarks Nationalleksikon}}</ref> Frá 1974 hefur þetta svæði verið hluti af [[Þjóðgarður Grænlands|Þjóðgarði Grænlands]] og er syðsta mannaða stöðin í garðinum. [[Síríussveitin]] notar hana sem bækistöð og vetraræfingabúðir.<ref>{{cite web|url=https://www.csmonitor.com/World/2016/0622/The-world-s-most-unusual-military-unit|title=The world's most unusual military unit|author=Denver David Robinson|date=22. júní 2016|website=The Christian Science Monitor}}</ref> Um 20 km frá Mestersvig er [[Málmfjall]] sem er talið vera ein stærsta uppspretta [[mólýbden]]s í vinnanlegu magni á jörðinni.<ref>{{cite web|url=https://www.mindat.org/loc-187829.html|title=Malmbjerg Mine, Mestersvig, Kong Oscar Firth, Northeast Greenland National Park, Greenland|access-date=23.9.2026|website=Mindat.org}}</ref><ref>{{cite web|url=https://greenlandresources.ca/data/malmbjerg.html|title=Malmbjerg|access-date=23.9.2026|website=Greenland Resources}}</ref> Árið 2026 gerðu Grænland, [[Danmörk]] og [[Bandaríkin]] samning sem heimilaði [[Bandaríkjaher]] að reisa herstöð við Mestersvig.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c9dr74g32g8go|title=US to build two military bases in Greenland under new deal with Denmark|author=Jaroslav Lukiv og Adrienne Murray|date=23.9.2026|website=BBC}}</ref> Mestersvig (líka skrifað Mesters Vig; upphaflega Mästers Vik) dregur nafn sitt af sænska vélstjóranum (sv: ''maskinmäster'') Ivar Peterson (1872-1934) sem tók þátt í leiðangri [[Alfred Gabriel Nathorst]] til [[Norður-Grænland]]s 1899.<ref>{{cite book|url=https://arktiskinstitut.dk/fileadmin/files/arktiskinstitut/pdf/Oestgroenlandske_stednavne/OEstgroenlandske_Stednavne_Version_15.pdf|page=250|title=Østgrønlandske stednavne|edition=15|year=2024|author=Jan Løve|publisher=Arktisk Institut}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Austur-Grænland]] [[Flokkur:Danski herinn]] pqqqleg2s69qlbf588sp8ldzx7xayn1 0 192905 1979926 2026-09-23T12:14:34Z Elinarbur 111307 Búa til síðu fyrir LHS 1979926 wikitext text/x-wiki '''Landssamband hjálparsveita skáta''' (LHS) voru landssamtök hinsa ýmsu [[:Flokkur:Íslenskar björgunarsveitir|hjálparsveita]] [[Skátahreyfingin|skáta]]. Stofnað var til sambandsins þann [[27. nóvember]] [[1971]] með þeirri tilætlun að það myndi efla samheldni milli sveitanna, með því að vera tengiliður milli þeirra, ásamt því að koma fram gagnavart ríki og almenningi fyrir hönd aðildarsveita.<ref name=":1">{{Tímarit.is|3316886|"Þá verður mikilsvert að hafa tiltækar vel þjálfaðar og vel útbúnar björgunarsveitir"|útgáfudagsetning=13. janúar 1982|blað=6. tölublað Alþýðublaðsins|skoðað=23. september 2026|blaðsíða=4|höfundur=Tryggvi Páll Friðriksson}}</ref><ref>{{Tímarit.is|3384524|Hjálparsveitir skáta: hagkvæmar fyrir þjóðarbúið|útgáfudagsetning=19. febrúar 1979|blað=41. tölublað Vísis|skoðað=23. september 2026|blaðsíða=14}}</ref> Var sambandið sameinað [[Landssamband flugbjörgunarsveita|Landssambandi flugbjörgunarsveita]] þann [[28. september]] [[1991]] og varð til úr þeim samrunna [[Landsbjörg, landssamtök björgunarsveita]]. Seinna meir rann Landsbjörg saman við [[Slysavarnafélag Íslands]] og myndaðist þá [[Slysavarnafélagið Landsbjörg]] sem enn starfar í dag. Fyrir stofnun LHS var samstarf milli hjálparsveita skáta víðsvegar á landinu nokkuð slæmt og voru þær flestar með aðild að [[Bandalag íslenskra skáta|Bandalagi íslenskra skáta]], en var sú aðild illa til þess fallin að efla samstarf sveitanna, enda má til þess geta að tilætlun aðildarinnar hafi ekki verið til þess að efla samstarf milli þessara sveita. Voru allar aðildasveitir að LHS sjálfstæðar í sínu starfi sem björgunarsveitir og umtalsverður mismunur milli sveita hvað varðar skoðanir á hinum ýmsu málefnum. Þótti því nauðsynlegt að forðast miðstýringu á þessum sveitum með stofnun til landssambands utan um þær og enn fremur að yfirbygging slíks landssambands héldist lítil. Þó þyrfti að gæta þess að landssambandið hefði nægilegt áhrifa- og stjórnvald gagnvart aðildasveitum, enda væri það illa til þess fallið að þjóna sínum tilgangi hefði það ekki vald til.<ref name=":1" /> == Tenglar == * [https://timarit.is/page/3316886#page/n3/mode/2up Alþýðublaðið - 6. Tölublað (13.01.1982), Blaðsíða 4] * [https://timarit.is/page/5607579#page/n13/mode/2up Skátablaðið - 1. tölublað (01.11.1982), Blaðsíða 14] * [https://timarit.is/page/3384524#page/n13/mode/2up Vísir - 41. Tölublað (19.02.1979), Blaðsíða 14] * [https://timarit.is/page/2684658#page/n7/mode/2up Dagur - 174. tölublað (15.09.1988), Blaðsíða 8] == Tilvísanir == <references /> 34yt4r3q3ghrk1e25fsapi20xnqb47s 1979928 1979926 2026-09-23T12:22:27Z Elinarbur 111307 Setja í flokkinn íslenskar björgunarsveitir 1979928 wikitext text/x-wiki '''Landssamband hjálparsveita skáta''' (LHS) voru landssamtök hinsa ýmsu [[:Flokkur:Íslenskar björgunarsveitir|hjálparsveita]] [[Skátahreyfingin|skáta]]. Stofnað var til sambandsins þann [[27. nóvember]] [[1971]] með þeirri tilætlun að það myndi efla samheldni milli sveitanna, með því að vera tengiliður milli þeirra, ásamt því að koma fram gagnavart ríki og almenningi fyrir hönd aðildarsveita.<ref name=":1">{{Tímarit.is|3316886|"Þá verður mikilsvert að hafa tiltækar vel þjálfaðar og vel útbúnar björgunarsveitir"|útgáfudagsetning=13. janúar 1982|blað=6. tölublað Alþýðublaðsins|skoðað=23. september 2026|blaðsíða=4|höfundur=Tryggvi Páll Friðriksson}}</ref><ref>{{Tímarit.is|3384524|Hjálparsveitir skáta: hagkvæmar fyrir þjóðarbúið|útgáfudagsetning=19. febrúar 1979|blað=41. tölublað Vísis|skoðað=23. september 2026|blaðsíða=14}}</ref> Var sambandið sameinað [[Landssamband flugbjörgunarsveita|Landssambandi flugbjörgunarsveita]] þann [[28. september]] [[1991]] og varð til úr þeim samrunna [[Landsbjörg, landssamtök björgunarsveita]]. Seinna meir rann Landsbjörg saman við [[Slysavarnafélag Íslands]] og myndaðist þá [[Slysavarnafélagið Landsbjörg]] sem enn starfar í dag. Fyrir stofnun LHS var samstarf milli hjálparsveita skáta víðsvegar á landinu nokkuð slæmt og voru þær flestar með aðild að [[Bandalag íslenskra skáta|Bandalagi íslenskra skáta]], en var sú aðild illa til þess fallin að efla samstarf sveitanna, enda má til þess geta að tilætlun aðildarinnar hafi ekki verið til þess að efla samstarf milli þessara sveita. Voru allar aðildasveitir að LHS sjálfstæðar í sínu starfi sem björgunarsveitir og umtalsverður mismunur milli sveita hvað varðar skoðanir á hinum ýmsu málefnum. Þótti því nauðsynlegt að forðast miðstýringu á þessum sveitum með stofnun til landssambands utan um þær og enn fremur að yfirbygging slíks landssambands héldist lítil. Þó þyrfti að gæta þess að landssambandið hefði nægilegt áhrifa- og stjórnvald gagnvart aðildasveitum, enda væri það illa til þess fallið að þjóna sínum tilgangi hefði það ekki vald til.<ref name=":1" /> == Tenglar == * [https://timarit.is/page/3316886#page/n3/mode/2up Alþýðublaðið - 6. Tölublað (13.01.1982), Blaðsíða 4] * [https://timarit.is/page/5607579#page/n13/mode/2up Skátablaðið - 1. tölublað (01.11.1982), Blaðsíða 14] * [https://timarit.is/page/3384524#page/n13/mode/2up Vísir - 41. Tölublað (19.02.1979), Blaðsíða 14] * [https://timarit.is/page/2684658#page/n7/mode/2up Dagur - 174. tölublað (15.09.1988), Blaðsíða 8] == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Íslenskar björgunarsveitir]] bq6z6jtxc7kirv1avuyvjsviif92a4g 1979954 1979928 2026-09-23T13:20:25Z Elinarbur 111307 Infobox fyrir LHS 1979954 wikitext text/x-wiki {{Félagasamtök | nafn = Landssamband hjálparsveita skáta | skammstöfun = LHS | gerð = Landssamband hjálparsveita skáta | markmið = Að efla samheldni milli hjálparsveita skáta á Íslandi. | staðsetning = Reykjavík | starfssvæði = Ísland | framhald = [[Landsbjörg, landssamband björgunarsveita]] | stofnun = [[27. nóvember]] [[1971]] | upplausn = [[28. september]] [[1991]] }} '''Landssamband hjálparsveita skáta''' (LHS) voru landssamtök hinsa ýmsu [[:Flokkur:Íslenskar björgunarsveitir|hjálparsveita]] [[Skátahreyfingin|skáta]]. Stofnað var til sambandsins þann [[27. nóvember]] [[1971]] með þeirri tilætlun að það myndi efla samheldni milli sveitanna, með því að vera tengiliður milli þeirra, ásamt því að koma fram gagnavart ríki og almenningi fyrir hönd aðildarsveita.<ref name=":1">{{Tímarit.is|3316886|"Þá verður mikilsvert að hafa tiltækar vel þjálfaðar og vel útbúnar björgunarsveitir"|útgáfudagsetning=13. janúar 1982|blað=6. tölublað Alþýðublaðsins|skoðað=23. september 2026|blaðsíða=4|höfundur=Tryggvi Páll Friðriksson}}</ref><ref>{{Tímarit.is|3384524|Hjálparsveitir skáta: hagkvæmar fyrir þjóðarbúið|útgáfudagsetning=19. febrúar 1979|blað=41. tölublað Vísis|skoðað=23. september 2026|blaðsíða=14}}</ref> Var sambandið sameinað [[Landssamband flugbjörgunarsveita|Landssambandi flugbjörgunarsveita]] þann [[28. september]] [[1991]] og varð til úr þeim samrunna [[Landsbjörg, landssamtök björgunarsveita]]. Seinna meir rann Landsbjörg saman við [[Slysavarnafélag Íslands]] og myndaðist þá [[Slysavarnafélagið Landsbjörg]] sem enn starfar í dag. Fyrir stofnun LHS var samstarf milli hjálparsveita skáta víðsvegar á landinu nokkuð slæmt og voru þær flestar með aðild að [[Bandalag íslenskra skáta|Bandalagi íslenskra skáta]], en var sú aðild illa til þess fallin að efla samstarf sveitanna, enda má til þess geta að tilætlun aðildarinnar hafi ekki verið til þess að efla samstarf milli þessara sveita. Voru allar aðildasveitir að LHS sjálfstæðar í sínu starfi sem björgunarsveitir og umtalsverður mismunur milli sveita hvað varðar skoðanir á hinum ýmsu málefnum. Þótti því nauðsynlegt að forðast miðstýringu á þessum sveitum með stofnun til landssambands utan um þær og enn fremur að yfirbygging slíks landssambands héldist lítil. Þó þyrfti að gæta þess að landssambandið hefði nægilegt áhrifa- og stjórnvald gagnvart aðildasveitum, enda væri það illa til þess fallið að þjóna sínum tilgangi hefði það ekki vald til.<ref name=":1" /> == Tenglar == * [https://timarit.is/page/3316886#page/n3/mode/2up Alþýðublaðið - 6. Tölublað (13.01.1982), Blaðsíða 4] * [https://timarit.is/page/5607579#page/n13/mode/2up Skátablaðið - 1. tölublað (01.11.1982), Blaðsíða 14] * [https://timarit.is/page/3384524#page/n13/mode/2up Vísir - 41. Tölublað (19.02.1979), Blaðsíða 14] * [https://timarit.is/page/2684658#page/n7/mode/2up Dagur - 174. tölublað (15.09.1988), Blaðsíða 8] == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Íslenskar björgunarsveitir]] lol8wn4520u80ziwkvjxsqvm6kr4fjt 1 192906 1979927 2026-09-23T12:15:58Z Elinarbur 111307 Nýr hluti: /* Nokkrar heimildir sem má grúska í */ 1979927 wikitext text/x-wiki == Nokkrar heimildir sem má grúska í == Þetta er líka undir "Tenglar" á síðunni sjálfri, en það er kannski ekki góður staður fyrir þetta. Ég ætla leyfa einhverjum öðrum að taka ákvörðun um það. En þetta eru allavegana nokkrar tímaritsheimildir sem mætti grúska í og nýta til að skrifa aðeins meira um LHS: * [https://timarit.is/page/3316886#page/n3/mode/2up Alþýðublaðið - 6. Tölublað (13.01.1982), Blaðsíða 4] * [https://timarit.is/page/5607579#page/n13/mode/2up Skátablaðið - 1. tölublað (01.11.1982), Blaðsíða 14] * [https://timarit.is/page/3384524#page/n13/mode/2up Vísir - 41. Tölublað (19.02.1979), Blaðsíða 14] * [https://timarit.is/page/2684658#page/n7/mode/2up Dagur - 174. tölublað (15.09.1988), Blaðsíða 8] [[Notandi:Elinarbur|Elinarbur]] ([[Notandaspjall:Elinarbur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 12:15 (UTC) sjvrsofhgo2nhps0ix0qnzqt8rt5jst 1 192907 1979950 2026-09-23T12:58:29Z Breki Einarsson 93593 Nýr hluti: /* Leyfi til myndanotkunnar */ 1979950 wikitext text/x-wiki == Leyfi til myndanotkunnar == [[Mynd:Leyfi til myndanotkunnar Jóns Bjarnasonar Dannebrogsmanns.png]] [[Notandi:Breki Einarsson|Breki Einarsson]] ([[Notandaspjall:Breki Einarsson|spjall]]) 23. september 2026 kl. 12:58 (UTC) avlw3t1rxv65jgk7iqo8od79qhy8plw 1979953 1979950 2026-09-23T13:06:01Z Snævar 16586 1979953 wikitext text/x-wiki == Leyfi til myndanotkunnar == [[Mynd:Leyfi til myndanotkunnar Jóns Bjarnasonar Dannebrogsmanns.png]] [[Notandi:Breki Einarsson|Breki Einarsson]] ([[Notandaspjall:Breki Einarsson|spjall]]) 23. september 2026 kl. 12:58 (UTC) :Sjá [[c:Commons:Volunteer_Response_Team#If you are NOT the copyright holder]].--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 23. september 2026 kl. 13:05 (UTC) prxphqvcnaiwnfeqmor5lwqq4qqdonf 11 192908 1979951 2026-09-23T13:03:36Z Akigka 183 Nýr hluti: /* Eyða? */ 1979951 wikitext text/x-wiki == Eyða? == Er þörf fyrir þetta snið ef það er aðeins notað á einni síðu, sem birtir auk þess sömu upplýsingar? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 23. september 2026 kl. 13:03 (UTC) 7k3uflkga4i4efl9qhtspo2gggt3aom 6 192909 1979968 2026-09-23T14:43:27Z Elinarbur 111307 {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Myndmerki Slysavarnafélagsins Landsbjargar | uppruni = https://www.landsbjorg.is/fyrir-fjolmidla | höfundaréttshafi = Slysavarnafélagið Landsbjörg | útskýring = Myndin er af merki Slysavarnafélagsins Landsbjargar sem eru íslensk félagssamtök. | dagsetning = 23. september 2026 | aðrar_útgáfur = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LOGO-Landsbj%C3%B6rg_StortMerki_nytt_tomt.png }} 1979968 wikitext text/x-wiki == Lýsing == {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Myndmerki Slysavarnafélagsins Landsbjargar | uppruni = https://www.landsbjorg.is/fyrir-fjolmidla | höfundaréttshafi = Slysavarnafélagið Landsbjörg | útskýring = Myndin er af merki Slysavarnafélagsins Landsbjargar sem eru íslensk félagssamtök. | dagsetning = 23. september 2026 | aðrar_útgáfur = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LOGO-Landsbj%C3%B6rg_StortMerki_nytt_tomt.png }} == Leyfisupplýsingar: == {{Sanngjörn notkun}} pae9l5e7f8m2rxnfc833d0ihtt5govn 0 192910 1979972 2026-09-23T14:49:54Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Lilith]] á [[Lilit]] 1979972 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Lilit]] 2kv4ifefliuy07w4wvenzsgfv6xf372 10 192911 1979977 2026-09-23T14:55:06Z Elinarbur 111307 Búa til notandakassa fyrir björgunarsveitarmenn 1979977 wikitext text/x-wiki <div style="float: left; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="width: 238px; background: {{{2|#ff1a45}}};" | style="width: 45px; height: 45px; padding: 0; line-height: 0; background: {{{1|white}}}; text-align: center; font-size: {{{5|{{{id-s|14}}}}}}pt; color: {{{id-fc|black}}};" |{{{3|[[Mynd:Landsbjörg_myndmerki.svg|45x45px|link=Slysavarnafélagið Landsbjörg]]}}} | style="font-size: 8pt; padding: 4pt; line-height: 1.25em; color: {{{info-fc|white}}};" | Þessi notandi er fullgildur '''[[Slysavarnafélagið Landsbjörg|<span style="color: {{{info-fc|white}}};">björgunarsveitarmaður</span>]]'''.[[Flokkur:Notendur í björgunarsveitum|{{PAGENAME}}]] |}</div><noinclude> [[Flokkur:Notendakassar|{{PAGENAME}}]]</noinclude> aks5cm9h2bnwki4gt9ihw0y4hhi35u5 10 192912 1979978 2026-09-23T14:56:09Z Elinarbur 111307 Búa til notandakassa fyrir nýliða í björgunarsveitum 1979978 wikitext text/x-wiki <div style="float: left; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="width: 238px; background: {{{2|#ff1a45}}};" | style="width: 45px; height: 45px; padding: 0; line-height: 0; background: {{{1|white}}}; text-align: center; font-size: {{{5|{{{id-s|14}}}}}}pt; color: {{{id-fc|black}}};" |{{{3|[[Mynd:Landsbjörg_myndmerki.svg|45x45px|link=Slysavarnafélagið Landsbjörg]]}}} | style="font-size: 8pt; padding: 4pt; line-height: 1.25em; color: {{{info-fc|white}}};" | Þessi notandi er nýliði í '''[[Slysavarnafélagið Landsbjörg|<span style="color: {{{info-fc|white}}};">björgunarsveit</span>]]'''.[[Flokkur:Notendur í björgunarsveitum|{{PAGENAME}}]] |}</div><noinclude> [[Flokkur:Notendakassar|{{PAGENAME}}]]</noinclude> 2kyr5h67xyrikd9octa2kz8t64yi172 14 192913 1979980 2026-09-23T15:00:01Z Elinarbur 111307 Búa til síðu fyrir notendur í björgunarsveitum í kjölfar notandakassa þess efnis 1979980 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2 192914 1980055 2026-09-23T21:00:58Z Gunnsteinn Þór 110300 Bjó til mína notenda síðu 1980055 wikitext text/x-wiki {{#babel:is|en-4|rvk|menntaskólanemi|kvikmynd|stærðfræði|firefox|trúleysi|guðleysi}} Ég vill hafa meira efni á íslenska Wikipedia, svo ég stofnaði aðgang. Ef ég geri eitthvað heimskulegt látið mig vita. l03oynmnj4lnrb1yj9ecoohgb4pczpy 0 192915 1980079 2026-09-24T00:38:15Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Persóna | nafn = Gennadíj Zjúganov | nafn_á_frum = {{nobold|Геннадий Зюганов}} | mynd = Gennady Zyuganov (18-09-2025) (3x4 cropped).jpg | myndatexti = Gennadíj Zjúganov árið 2025. | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1944|6|26}} | fæðingarstaður = [[Mymríno]], [[Orjolfylki]], [[Sovétlýðveldið Rússland|rússneska sovétlýðveldinu]], [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] | þjóðerni = Rússland|R...“ 1980079 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Gennadíj Zjúganov | nafn_á_frum = {{nobold|Геннадий Зюганов}} | mynd = Gennady Zyuganov (18-09-2025) (3x4 cropped).jpg | myndatexti = Gennadíj Zjúganov árið 2025. | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1944|6|26}} | fæðingarstaður = [[Mymríno]], [[Orjolfylki]], [[Sovétlýðveldið Rússland|rússneska sovétlýðveldinu]], [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] | þjóðerni = [[Rússland|Rússneskur]] | stjórnmálaflokkur = [[Kommúnistaflokkur rússneska sambandsríkisins]] | maki = Nadezhda Vítaljevna | börn = 2 | starf = Stjórnmálamaður | undirskrift = Signature of Gennady Zyuganov.png }} '''Gennadíj Andrejevítsj Zjúganov''' ([[rússneska]]: Генна́дий Андре́евич Зюга́нов; f. 26. júní 1944) er rússneskur stjórnmálamaður sem hefur verið aðalritari [[Kommúnistaflokkur rússneska sambandsríkisins|Kommúnistaflokks rússneska sambandsríkisins]] og þingmaður á rússnesku ríkisdúmunni frá árinu 1993. Zjúganov hefur fjórum sinnum boðið sig fram til [[Forseti Rússlands|forseta Rússlands]]. Þekktasta atlaga hans að forsetaembættinu var árið 1996, þegar hann beið umdeildan ósigur í seinni kosningaumferð á móti [[Borís Jeltsín]]. ==Æviágrip== Gennadíj Zjúganov er stærðfræðikennari að mennt. Árið 1989 varð hann aðstoðarforstöðumaður áróðursdeildar miðstjórnar [[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna|sovéska kommúnistaflokksins]]. Á síðustu árunum fyrir [[Hrun Sovétríkjanna|endalok Sovétríkjanna]] var Zjúganov framarlega í röð íhaldssamra andstæðinga [[Míkhaíl Gorbatsjov|Míkhaíls Gorbatsjov]] sem fannst umbótastefna hans (''[[perestrojka]]'') ganga of langt. Þegar [[Sovéska valdaránstilraunin 1991|tilraun var gerð til valdaráns]] gegn Gorbatsjov í ágúst árið 1991 hélt Zjúganov sig á hressingarhæli nálægt [[Moskva|Moskvu]].<ref name=dþ>{{Tímarit.is|4085822|Lýðræðissinni og kommúnisti|blað=[[Tíminn]]|blaðsíða=15|útgáfudagsetning=28. júní 1996|höfundur=Dagur Þorleifsson}}</ref> Þegar hinn nýi [[Kommúnistaflokkur rússneska sovétlýðveldisins]] var stofnaður árið 1990 var Zjúganov kjörinn í miðstjórn hans. Eftir hrun Sovétríkjanna var Zjúganov kjörinn formaður [[Kommúnistaflokkur rússneska sambandsríkisins|Kommúnistaflokks rússneska sambandsríkisins]] árið 1993. Á tíma stjórnarkreppunnar 1993, þegar [[Borís Jeltsín]] Rússlandsforseti sendi hermenn til að leysa upp rússnesku ríkisdúmuna með valdi, hafði Zjúganov sig á brott úr [[Hvíta húsið (Moskva)|Hvíta húsinu]] (aðsetri ríkisdúmunnar) rétt áður en hermennirnir gerðu árás á húsið.<ref name=dþ/> Zjúganov bauð sig fram gegn Jeltsín í fyrstu forsetakosningunum sem haldnar voru eftir fall Sovétríkjanna árið 1996. Kommúnistar höfðu unnið sigur í þingkosningum í desember árið áður og því hafði Zjúganov mikinn meðbyr. Í flestum skoðanakönnunum mældist Zjúganov með afgerandi forskot á Jeltsín, enda var almenningur langþreyttur á sársaukafullum efnahagsumbótum stjórnar Jeltsíns. Zjúganov sagðist vilja endurreisa marga mikilvægustu þætti Sovétskipulagsins og stofna til „frjálsrar sameiningar“ [[Fyrrum sovétlýðveldi|fyrrum sovétlýðvelda]]. Þá boðaði hann miðstýrt efnahagskerfi, stórauknar hömlur á prentfrelsi og stöðvun á viðskipum með landareignir. Zjúganov boðaði jafnframt riftun ýmissa alþjóðasamninga sem hann sagði að hefðu verið „ólöglega undirritaðir“.<ref>{{Tímarit.is|2939561|Boðar ný Sovétríki undir hamar og sigð|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|blaðsíða=44|útgáfudagsetning=20. apríl 1996}}</ref> Í fyrri kosningaumferðinni tapaði Zjúganov naumlega fyrir Jeltsín með 32% atkvæða gegn 36%. Þar sem enginn hlaut meirihluta atkvæða var efnt til annarrar kosningaumferðar í fyrsta og eina skiptið í sögu Rússlands.<ref>{{Tímarit.is|1857315|Þátttaka talin ráða úrslitum|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=15|útgáfudagsetning=3. júlí 1996|höfundur=Ásgeir Sverrisson}}</ref> Jeltsín naut aðstoðar bandarískra kosningaráðgjafa úr kosningateymi [[Bill Clinton|Bills Clinton]] Bandaríkjaforseta í baráttu sinni fyrir endurkjöri. Þeir beindu athygli kjósenda frá Jeltsín sjálfum og lögðu áherslu á að hann væri sá eini sem gæti komið í veg fyrir afturhvarf til kommúnisma. Að endingu fór svo að Jeltsín sigraði Zjúganov í seinni umferðinni með þrettán prósenta mun.<ref>{{Tímarit.is|1857848|Bandarískir ráðgjafar lykilmenn í kosningabaráttu Jeltsíns|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=23|útgáfudagsetning=11. júlí 1996}}</ref> Zjúganov hefur þrisvar til viðbótar boðið sig fram til forseta Rússlands fyrir Kommúnistaflokkinn, árin 2000, 2008 og 2012. Í öllum þremur kosningunum lenti Zjúganov í öðru sæti á eftir frambjóðanda sitjandi stjórnvalda ([[Vladímír Pútín]] árin 2000 og 2012 og [[Dmítríj Medvedev]] árið 2008). Árið 2012 hlaut Zjúganov aðeins 18 prósent atkvæða á móti 64 prósentum sem Pútín hlaut en sakaði stjórnina um að hafa beitt stórfelldum kosningasvikum til að tryggja sigur Pútíns.<ref>{{Vefheimild|titill= Viðurkennir að brögð hafi verið í tafli|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/vidurkennir-ad-brogd-hafi-verid-i-tafli|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 6. mars 2012|skoðað=24. september 2026}}</ref> Undir forystu Zjúganovs gaf Kommúnistaflokkurinn út yfirlýsingu til stuðnings [[innrás Rússlands í Úkraínu]] árið 2022.<ref>{{cite web |title=The People of Ukraine Must Not Be a Victim of World Capital and Oligarchic Clans. Statement of the CPRF CC Presidium – Communist Party of the Russian Federation |url=https://cprf.ru/2022/02/the-people-of-ukraine-must-not-be-a-victim-of-world-capital-and-oligarchic-clans-statement-of-the-cprf-cc-presidium%ef%bf%bc/ |access-date=2022-02-28 |language=en-US}}</ref> Í september 2022 kallaði Zjúganov eftir því að Rússland gæfi út formlega stríðsyfirlýsingu fremur en að kalla stríðið sérstaka hernaðaraðgerð og hvatti til almennrar herkvaðningar.<ref>{{Vefheimild|titill= Vilja fleiri vopn eftir vel heppnaða gagnsókn|url=https://www.visir.is/g/20222310673d/vilja-fleiri-vopn-eftir-vel-heppnada-gagnsokn|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 13. september 2022 |skoðað=24. september 2026|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|æviágrip|stjórnmál|Rússland}} {{DEFAULTSORT:Zjúganov, Gennadíj}} {{f|1944}} [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Rússlands]] [[Flokkur:Rússneskir stjórnmálamenn]] j300fxbpzpk9sbbt3gjrgyc0gasphe1 1 192916 1980080 2026-09-24T00:39:15Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Æviágrip lifandi fólks}}“ 1980080 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} b75xrfi0grej1bw61lv8tkm8pd648up 0 192917 1980083 2026-09-24T00:54:50Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Gennadíj Zjúganov]] 1980083 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Gennadíj Zjúganov]] efcc0l2ra9c2xznkg7s6smivkcoraqh 0 192918 1980084 2026-09-24T00:55:02Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Gennadíj Zjúganov]] 1980084 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Gennadíj Zjúganov]] efcc0l2ra9c2xznkg7s6smivkcoraqh