Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall Skjátexti Skjátextaspjall Module Module talk Event Event talk 0 591 1980790 1977239 2026-09-28T13:49:55Z ~2026-52345-88 121242 1980790 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Konungsríkið Danmörk | nafn_á_frummáli = Kongeriget Danmark | nafn_í_eignarfalli = Danmerkur | fáni = Flag of Denmark.svg | skjaldarmerki = National coat of arms of Denmark.svg | kjörorð = Forbundne, forpligtet, for Kongeriget Danmark (kjörorð konungsins) | staðsetningarkort = EU-Denmark.svg | tungumál = [[Danska]] | höfuðborg = [[Kaupmannahöfn]] | stjórnarfar = [[Þingbundin konungsstjórn]] | titill_leiðtoga1 = [[Þjóðhöfðingjar Danmerkur|Konungur]] | nafn_leiðtoga1 = [[Friðrik 10.]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Danmerkur|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga2 = [[Mette Frederiksen]] | staða = Stofnun | staða_athugasemd = forsöguleg | atburður1 = Sameining | dagsetning1 = [[10. öld]] | atburður2 = [[Stjórnarskrá Danmerkur|Stjórnarskrá]] | dagsetning2 = 5. júní 1849 | atburður3 = [[Konungsríkið Danmörk]] | dagsetning3 = 24. mars 1948 | ESBaðild = [[1. janúar]] [[1973]] | stærðarsæti = 134 | flatarmál = 42.915,7 | hlutfall_vatns = 1,6 | mannfjöldaár = 2023 | mannfjöldasæti = 114 | fólksfjöldi = 5.935.619 | VLF_ár = 2022 | VLF = 416,568 | VLF_sæti = 53 | VLF_á_mann = 70.924 | VLF_á_mann_sæti = 11 | VÞL_ár = 2021 | VÞL = {{hækkun}} 0.948 | VÞL_sæti = 6 | íbúar_á_ferkílómetra = 131 | gjaldmiðill = [[Dönsk króna|Dönsk króna (kr)]] (DKK) | tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | umferð = hægri | þjóðsöngur = [[Der er et yndigt land]] | tld = dk | símakóði = 45| }} '''Danmörk''' ([[danska]]: ''Danmark''; {{framburður|DA-Danmark.ogg}}) er [[ríki|land]] í [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]] sem ásamt [[Grænland]]i og [[Færeyjar|Færeyjum]] myndar [[Konungsríkið Danmörk]]. Danmörk er langfjölmennasti hluti konungsríkisins sem er [[einingarríki]], en Grænland og Færeyjar hafa [[heimastjórn]]. Algengt er að undanskilja þau lönd þegar rætt er um Danmörku (til dæmis stærð og íbúafjölda). Danmörk er syðst [[Norðurlöndin|Norðurlandanna]] og er suðvestan við [[Svíþjóð]], sunnan við [[Noregur|Noreg]] og norðan við [[Þýskaland]] þar sem einu landamæri Danmerkur eru. Árið 2013 náði Danmörk, að Grænlandi og Færeyjum meðtöldum, yfir 1419 eyjar sem eru stærri en 100 m². 443 af þeim hafa nöfn og 78 eru byggðar.<ref>[https://irland.um.dk/en/about-denmark About Denmark]</ref> Danmörk sjálf samanstendur af [[Jótlandsskagi|Jótlandsskaga]], sem gengur til norðurs út úr meginlandi Evrópu, og 406 eyjum. Stærsta eyjan er [[Sjáland]] þar sem höfuðborgin, [[Kaupmannahöfn]], er. Á eftir koma [[Fjón]], [[Vendsyssel-Thy]] og [[Amager]]. Landslag í Danmörku einkennist af tiltölulega flötu [[ræktarland]]i, sandströndum og [[temprað loftslag|tempruðu loftslagi]]. Landið liggur að sjó að vestan, norðan og austan. Vestan megin eru [[Norðursjór]] og [[Vaðhafið]], norðan megin er [[Skagerrak]], en austan megin eru [[Kattegat]], [[Eyrarsund]] og [[Eystrasalt]]. Sunnan megin á Danmörk 68 km löng landamæri að Þýskalandi við suðurenda Jótlands. Íbúar Danmerkur eru tæplega 6 milljónir, og af þeim búa 800.000 í höfuðborginni, Kaupmannahöfn (um 2 milljónir á höfuðborgarsvæðinu). Aðrar stórar borgir í Danmörku eru [[Óðinsvé]] á Fjóni, [[Árósar]], [[Álaborg]], [[Esbjerg]], [[Randers]], [[Kolding]], [[Horsens]] og [[Vejle]] á Jótlandi. 67 kid er frá danmerku. Danmörk var áður mun víðáttumeira ríki en það er í dag. Konungsríkið er talið stofnað á 8. öld og varð brátt öflugt sjóveldi sem tókst á um yfirráð yfir Eystrasalti við nágrannaríki. Árið 1397 mynduðu konungsríkin Noregur, Danmörk og Svíþjóð [[Kalmarsambandið]] sem stóð þar til Svíþjóð klauf sig úr því árið 1523. Eftir það var talað um Dansk-norska ríkið eða [[Danaveldi]], sem náði líka yfir [[Ísland]], [[Noregur|Noreg]], [[Dönsku Vestur-Indíur]] og [[Dönsku Austur-Indíur]]. Danaveldi átti miklar lendur austan Eyrarsunds ([[Skánn|Skán]], [[Halland]] og [[Blekinge]]) og bæði héruðin [[Slésvík]] og [[Holtsetaland]], auk þess sem landamærin náðu suður fyrir [[Hamborg]] þegar veldið var sem mest. Eftir röð ósigra á 17. öld gengu löndin austan Eyrarsunds til Svíþjóðar. Á nítjándu öld gekk Noregur úr konungssambandi við Danmörku og var þá um tíma undir sænska konunginum, og við uppgang Þýskalands á 19. öld missti Danmörk Holtsetaland og hluta Slésvíkur. Árið 1849 var [[einveldi]]ð lagt niður og [[þingbundin konungsstjórn]] tók við. Útflutningur á landbúnaðarafurðum efldist á síðari hluta 19. aldar. Árið 1933 lagði [[Kanslergade-samþykktin]] grunninn að því að gera Danmörk að [[velferðarríki]] með [[blandað hagkerfi]]. Danmörk var hlutlaus í [[fyrri heimsstyrjöld]] en Þjóðverjar [[Hernám Danmerkur|hernámu landið]] í [[síðari heimsstyrjöld]]. Árið 1944 sagði [[Ísland]] sig úr konungssambandi við Danmörku sem hafði verið í gildi frá 1918. Árið 1973 varð Danmörk hluti af því sem í dag er [[Evrópusambandið]]. Færeyjar kusu hins vegar að standa utan þess og Grænland kaus að segja sig úr sambandinu árið 1982. Danmörk er með tvær undanþágur frá [[Evrópulög]]um, meðal annars hvað varðar gjaldmiðilinn, [[Dönsk króna|dönsku krónuna]]. Danmörk er [[þróað ríki]] þar sem [[lífskjör]] eru með því besta sem gerist í heiminum. Landið er stofnaðili að [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalaginu]], [[Norðurlandaráð]]i, [[Efnahags- og framfarastofnunin]]ni, [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] og [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]]. Danmörk er hluti af [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðinu]]. Danmörk á í nánu samstarfi við hin Norðurlöndin. == Heiti == [[Mynd:Jelling gr kl Stein.JPG|thumb|left|200px|Jalangurssteinarnir]] Mikið er deilt um orðsifjar „Danmerkur“, sambandið milli Dana og Danmerkur og sameiningu Danmerkur í eina þjóð. Deilurnar snúast um forskeytið „Dan“ og hvort það eigi við ættflokkinn [[Danir (ættflokkur)|Danir]] eða konunginn [[Dan konungur|Dan]], og merkingu viðskeytisins „-mörk“. Oftast er forskeytið talið eiga rætur að rekja til orðs sem þýðir „flatt land“, tengt [[þýska]] orðinu ''Tenne'' „þreskigólf“, [[enska]] ''den'' „ hellir“ og [[sanskrít]] ''dhánuṣ-'' (धनुस्; „ eyðimörk“). Viðskeytið „-mörk“ er talið eiga við skóga í Suður-[[Slésvík]], kannski svipað nöfnunum [[Finnmörk]], [[Heiðmörk (fylki í Noregi)|Heiðmörk]], [[Þelamörk]] og [[Þéttmerski]]. Í [[fornnorræna|fornnorrænu]] var nafnið stafað ''Danmǫrk''. Fyrsta þekkta notkun orðins „Danmörk“ í Danmörku sjálfri er á [[Jalangurssteinninn|Jalangurssteininum]], sem eru [[rúnasteinn|rúnasteinar]] taldir hafa verið settir upp af [[Gormur gamli|Gormi gamla]] (um árið 955) og [[Haraldur blátönn|Haraldi blátönn]] (um árið 965). Orðið „Danmörk“ er notað á báðum steinunum, í [[þolfall]]i „tanmaurk“ ([danmɒrk]) á stóra steininum og í [[eignarfall]]i „tanmarkar“ ([danmarkaɽ]) á litla steininum. Íbúar Danmerkur eru kallaðir „tani“ ([danɪ]) eða „Danir“ á steinunum. Vegna þessa eru steinarnir stundum kallaðir „skírnarvottorð Danmerkur“.<ref>{{vefheimild|url=https://natmus.dk/nyhed/danmarks-daabsattest-er-farverig/|titill=Danmarks dåbsattest er farverig|dags=12.10.2020|vefsíða=Nationalmuseet}}</ref> == Saga == === Fornsaga === Í Danmörku hafa fundist steinar sem getgátur eru um að menn hafi mótað, frá [[Eem-hlýskeiðið|Eem-hlýskeiðinu]] fyrir allt að 120.000 árum síðan, en það er mjög umdeilt.<ref>{{vefheimild|dags=20. október 2020|titill=Var der neandertalere i Danmark? Nyt forskningsprojekt skal løse mysteriet|url=https://videnskab.dk/kultur-samfund/var-der-neandertalere-i-danmark-nyt-forskningsprojekt-skal-loese-mysteriet/|vefsíða=Videnskab.dk}}</ref> Elstu fornleifar sem öruggt er að tilheyri mannabyggð eru um 15.000 ára gamlar. Með [[mannerfðarannsókn]]um hafa vísindamenn getið sér til um þrjár „bylgjur“ fólksflutninga til Danmerkur: Fyrir 10-8.000 árum, á [[fornsteinöld]], komu veiðimenn sem voru smávaxnir, dökkir á hörund og með blá eða grá augu; Fyrir 6.000 árum kom svo fólk sem hóf [[landbúnaður|landbúnað]] við upphaf [[nýsteinöld|nýsteinaldar]]; Síðustu stóru fólksflutningarnir voru [[hirðingjar]] sem komu fyrir um 5.000 árum ([[Jamna-menningin]]) frá Austur-Evrópu með það [[indóevrópsk mál|indóevrópska mál]] sem [[danska]] þróaðist frá.<ref>{{vefheimild|url=https://videnskab.dk/kultur-samfund/overrasket-topforsker-det-siger-genetik-om-danskhed/|dags=11. október 2016|titill=Overrasket topforsker: Det siger genetik om danskhed|höfundur=Rasmus Kragh Jakobsen|vefsíða=Videnskab.dk}}</ref> [[Bronsöld]]in í Danmörku hófst um 1700 f.Kr. Frá þeim tíma er [[Sólvagninn]] sem fannst í [[Trundholm-mýri]]. Um 500 f.Kr. hófst [[járnöld]] með verslun við [[Keltar|Kelta]], [[Rómaveldi|Rómverja]] og síðast [[Germanar|Germana]]. [[Gundestrup-ketillinn]] ber vitni um menningaráhrif frá Keltum í Danmörku. Frá þeim tíma eru líka [[Gullhornin]]. Sagnaritarinn [[Jordanes]] nefnir ættbálkinn Dani í ''[[Gotasaga|Gotasögu]]'' sinni, sem er talið vísa til elstu Dana. [[Jótar]] frá [[Jótland]]i ferðuðust til [[Bretlandseyjar|Bretlandseyja]] þegar [[Engilsaxar]] lögðu [[England]] undir sig undir forystu [[Vortigern]]s á 5. öld. Stór mannvirki, eins og [[Kanalhave-skurðurinn]] og [[Danavirki]] vitna um sterkt konungsvald í Danmörku frá þessum tíma. Styrking og stækkun virkisins árið 737 hefur verið tengd við stofnun konungsríkis í Danmörku. [[Gormur gamli]] sem er nefndur á [[Jalangurssteinarnir|Jalangurssteinunum]] frá 10. öld er venjulega talinn fyrsti sögulegi konungur Danmerkur og rakning Danakonunga hefst með honum. Á þeim tíma hófst sögulegur tími í Danmörku með [[víkingaöld]]. === Víkingaöld og miðaldir === Frá [[8. öldin|8. öld]] til [[11. öldin|11. aldar]] voru Danir meðal þeirra norrænu þjóða sem voru þekktar sem [[víkingar]], og versluðu og herjuðu um alla Evrópu. Í mörgum heimildum eru allir víkingar nefndir „Danir“, þótt gera megi ráð fyrir að þeir hafi líka komið frá núverandi Noregi og Svíþjóð, og jafnvel Norðvestur-Þýskalandi. Víkingar stofnuðu [[Danalög]] á Englandi og stofnuðu smákóngadæmi eða lénsveldi á [[Írland]]i, [[Skotland]]i og [[Frakkland]]i ([[Normandí]]). Undirstaða þessarar velgengni voru flotar hraðskreiðra og sjófærra [[víkingaskip]]a sem gerðu þeim kleyft að sigla alla leið til [[Grænland]]s og [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]]. Allt frá 8. öld tala frankverskar heimildir um konunga í Danmörku, þótt óljóst sé hverjir þeir voru eða yfir hvaða löndum þeir ríktu. Um 965 innleiddi [[Haraldur blátönn]] [[kristni]] í Danmörku. Hugsanlega gerði hann það til að forða innrás frá [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]] sem efldist á sama tíma. Hann reisti [[Jalangurssteinarnir|Jalangurssteinana]] tvo yfir foreldra sína, [[Gormur gamli|Gorm gamla]] og [[Þyri Danabót]]. Hann lét líka reisa minnst fimm [[hringborg]]ir víðs vegar um Danmörku.<ref>{{vefheimild|url=https://videnskab.dk/kultur-samfund/harald-blaatands-ringborge-skulle-modstaa-vikingeangreb-og-sikre-kongen-en-mobil-haer/|titill=Harald Blåtands ringborge skulle modstå vikingeangreb og sikre kongen en mobil hær|höfundur=Søren M. Sindbæk|dags=19.7.2019|vefsíða=Videnskab.dk}}</ref> Danakonungar lögðu allt [[England]] undir sig tvisvar, 1013 og 1016, en eftir lát [[Knútur mikli|Knúts mikla]] leystist [[Norðursjávarveldið|Norðursjávarveldi]] þeirra upp.<ref>{{cite book|author=Heebøll-Holm, T. K.|year=2019|chapter=Medieval Denmark as a Maritime Empire|title=Empires of the Sea|pages=194-218|publisher=Brill}}</ref><ref>{{vefheimild|url=https://historychronicles.org/cnut-the-great-and-the-north-sea-empire/|titill=Cnut the Great and the North Sea Empire|vefsíða=HistoryChronicles|dags=24.12.2024}}</ref> Þegar [[Sveinn Ástríðarson]] varð konungur árið 1047 lauk víkingaöld í Danmörku. Á þessum tíma náði Danmörk yfir Jótland og eyjarnar, auk [[Halland]]s, [[Blekinge]] og [[Skánn|Skánar]], austan Eyrarsunds. Auk þess voru Danakonungar jafnframt hertogar af [[Slésvík]] og [[Holtsetaland]]i. Danmörk var því mun stærri en hún er í dag. Danir ríktu líka yfir [[Eistland]]i um tíma og lögðu oft undir sig [[Víkin (Noregi)|Víkina]] í Noregi. Á [[hámiðaldir|hámiðöldum]] áttu Danakonungar iðulega í átökum við [[Hansasambandið]] og keisara Heilaga rómverska ríkisins. Árið 1397 gekk Danmörk í [[konungssamband]] við Noreg og Svíþjóð undir stjórn [[Margrét mikla|Margrétar miklu]]. [[Kalmarsambandið]] stóð til ársins 1523 þegar Svíar sögðu sig frá því og kusu sér eigin konung. [[Siðaskiptin]] voru innleidd í Danmörku 1536 eftir sigur [[Kristján 3.|Kristjáns 3.]] í [[Greifastríðið|Greifastríðinu]]. === Endurreisn og einveldi === [[Mynd:Copenhagen_on_fire_1807_by_CW_Eckersberg.jpg|thumb|right|Frúarkirkjan í ljósum logum 1807, á málverki eftir C.W. Eckersberg.]] Eftir siðaskiptin gengu eigur kirkjunnar í öllu Danaveldi (þar á meðal á Íslandi, Færeyjum og Noregi) til konungs. Konungsvaldið efldist í kjölfarið og varð sjálfstæðara gagnvart landeigendaaðlinum. Auk þess gaf [[Eyrarsundstollurinn]] konungi sjálfstæðar tekjur sem hann gat nýtt til hallarbygginga og stríðsreksturs. Þegar [[þrjátíu ára stríðið]] braust út í Evrópu 1618 ákvað [[Kristján 4.]] að veita mótmælendum í Þýskalandi lið. Það fór illa og konungur samdi frið við keisarann. Í stað Dana urðu Svíar áhrifamiklir í stríðinu og í nokkur skipti [[Stríð Danmerkur og Svíþjóðar|herjuðu þeir á Danmörku]]. Afleiðingin var að Danir misstu lönd sín í núverandi Suður- og Suðvestur-Svíþjóð með [[Hróarskeldusáttmálinn|Hróarskeldusáttmálanum]] [[1658]]. Þrátt fyrir þessa ósigra er litið á valdatíð Kristjáns 4. sem stórveldistíma. Hann reisti hallir í endurreisnarstíl á borð við [[Rósenborgarhöll]], [[Friðriksborgarhöll]] og [[Krónborgarhöll]], stofnaði danskar nýlendur á [[Indland]]i ([[Tranquebar]]) og þar sem nú er [[Gana]] ([[Kristjánsborgarvirki]]). Danir tóku virkan þátt í [[Atlantshafsverslunin]]ni með þræla frá Afríku til Nýja heimsins og í tíð [[Friðrik 3.|Friðriks 3.]] stofnuðu Danir nýlendu í Vestur-Indíum ([[Dönsku Vestur-Indíur]]). Ósigrarnir gegn Svíum leiddu til átaka milli borgarastéttarinnar og aðalsins sem Friðrik nýtti til að koma á [[einveldi]] árið 1660. Með einveldinu varð til nútímalegt ríkisvald með ráðuneytum og ráðherrum skipuðum úr borgarastétt. Við dönsku hirðina varð til embættisaðall, undir menningarlegum áhrifum frá Frakklandi og Þýskalandi. [[Bruninn í Kaupmannahöfn árið 1728|Mikill bruni varð í Kaupmannahöfn]] árið 1728. [[Vistarband]] var innleitt 1730 til að hjálpa aðlinum að halda í bændur og bændasyni. Það var afnumið 1788 til 1800. Á síðari hluta 18. aldar blómstraði landbúnaður í Danmörku með verslun við bæði Frakkland og Bretland sem áttu oft í stríði. Í [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjöldunum]] 1807 gerðu Bretar [[stórskotaliðsárásin á Kaupmannahöfn|stórskotaliðsárás á Kaupmannahöfn]] sem olli mikilli eyðileggingu. Í friðarsamningunum í kjölfarið misstu Danir yfirráð yfir Noregi, sem gekk í konungssamband við Svíþjóð. Færeyjar, Ísland og Grænland heyrðu þó áfram undir Danaveldi. === Gullöldin og endalok einveldis === Eftir þessi áföll hófst blómaskeið í listum og vísindum sem er kallað [[danska gullöldin]].<ref>{{cite book|authors=Grand, K. L., Pennington, L., & Thomsen, A. M.|year=2013|chapter=Introduktion til dansk guldalder/Introduction to the Danish Golden Age|title=Guld: skatte fra den danske guldalder/Gold: treasures from the Danish Golden Age|pages=68-93|publisher=Systime Academic|url=https://pure.kb.dk/files/27860012/1_KLG_Introduktion_til_den_danske_guldalder_GULD_publiceret.pdf}}</ref> Arkitektinn [[C.F. Hansen]] tókst á við endurreisn Kaupmannahafnar með byggingum í [[klassískur stíll|klassískum stíl]], í anda lærimeistara síns, [[C.F. Harsdorff]]. Listmálararnir [[Christen Købke]], [[Constantin Hansen]] og [[Wilhelm Marstrand]] fengust við stór málverk byggð á sögulegum og goðsögulegum viðfangsefnum. Myndhöggvarinn [[Bertel Thorvaldsen]] hélt sig lengst af í Róm, en hafði mikil áhrif á danska myndlistarmenn sem fóru þangað í námsferðir, eins og [[C.W. Eckersberg]]. Tónskáldin [[C.E.F. Weyse]] og [[J.P.E. Hartmann]] sömdu sálmalög og ættjarðarlög. Á þessum tíma voru uppi eðlisfræðingurinn [[H.C. Ørsted]], heimspekingurinn [[Søren Kierkegaard]] og kirkjuumbótamaðurinn [[N.F.S. Grundtvig]]. [[J.M. Thiele]] safnaði dönskum þjóðsögum í anda Grimmbræðra og [[H.C. Andersen]] samdi ævintýri byggð á þeim. Í kjölfar styrjaldanna var [[Þýska ríkjasambandið]] stofnað. Danakonungar voru lénsherrar í þýskumælandi ríkjunum Slésvík, Holtsetalandi og [[Lauenburg]]. Þegar kom að samningu [[stjórnarskrá]]r fyrir Danmörku, líkt og gerð var krafa um í flestum ríkjum Evrópu, var spurning um stöðu þessara svæða. Frjálslyndir vildu halda Slésvík, en aðskilja Holtsetaland, sem yrði hluti af þýska sambandinu ([[Egðustefnan]]).<ref>{{vefheimild|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/orla-lehmanns-tale-danmark-til-ejderen-28-maj-1842|titill=Orla Lehmanns tale 'Danmark til Ejderen', 28. maj 1842|höfundur=Carl Ploug|vefsíða=danmarkshistorien.dk|útgefandi=Aarhus Universitet|skoðað=16.5.2024}}</ref> Í kjölfarið gerðu íbúar Slésvíkur og Holtsetalands uppreisn og [[Fyrra Slésvíkurstríðið]] braust út. Danir unnu sigur, þrátt fyrir að [[Prússland]] sendi uppreisnarmönnum liðsauka, og niðurstaðan varð óbreytt landamæri, með Slésvík og Holtsetaland sem hertogadæmi innan Danmerkur. Einveldið var formlega afnumið með fyrstu [[stjórnarskrá Danmerkur]] 1849, en staða hertogadæmanna og hjálendanna í Atlantshafi var óviss. Þegar stjórnvöld hugðust gera Ísland að amti innan Danmerkur 1851 [[Þjóðfundurinn 1851|mótmæltu fulltrúar Íslendinga á Alþingi]].<ref>{{cite thesis|author=Magnús Kjartan Hannesson|title=Konungsríkið Ísland. Aðdragandi þess og þjóðhöfðingi|degree=PhD|pages=12-14|publisher=Háskóli Íslands|url=https://skemman.is/bitstream/1946/17135/1/Magn%C3%BAs%20Hannesson.pdf}}</ref> === Iðnvæðing og missir greifadæmanna === [[Mynd:Burmeister_og_Wain_(1885_painting).jpg|thumb|right|Málmsteypa Burmeister og Wain á málverki [[P.S. Krøyer]] frá 1885.]] Eftir miðja 19. öld iðnvæddist Danmörk hratt. Undirstaða iðnvæðingar voru meðal annars [[járnbraut]]arkerfið sem komið var á og útflutningur landbúnaðarafurða til Bretlands, auk breytinga á búsetulögum sem juku frjálsræði. Þessu fylgdi hröð þéttbýlisvæðing þar sem eldri kaupstaðir uxu og nýir bæir urðu til í kringum járnbrautarstöðvar (járnbrautarbæir). Í bæjunum þróuðust iðnfyrirtæki eins og málmsteypur, tígulsteinsverksmiðjur, vélsmiðjur, sögunarmyllur, bakarí og brugghús. Tekið var að rífa gömlu borgarmúrana í Kaupmannahöfn eftir 1850 þannig að borgin gat vaxið að umfangi. Íbúafjöldi borgarinnar fimmfaldaðist á milli 1850 og 1900, fór úr um 100.000 íbúum í um 500.000. Með nýju stjórnarskránni varð [[danska þingið]] til með tveimur deildum: fulltrúadeild (''Folketinget'') og öldungadeild (''Landstinget''). Í byrjun fór embættismannastéttin í Kaupmannahöfn, sem var höll undir frjálslynda þjóðernisstefnu, með völdin í öldungadeildinni, en átti í átökum við íhaldssama stórjarðeigendur sem oft nutu stuðnings konungsins. Konungur fór með mikil völd samkvæmt stjórnarskránni og ríkisstjórnin bar ábyrgð gagnvart honum, fremur en þinginu. Ríkisstjórn frjálslyndra reyndi að leysa Slésvíkurmálið með því að koma á sambandsþingi með [[Nóvemberstjórnarskráin|Nóvemberstjórnarskránni]]. Þegar [[Kristján 9.]] tók við völdum eftir óvænt andlát frænda hans, [[Friðrik 7.|Friðriks 7.]], var hans fyrsta verk að undirrita nýju stjórnarskrána. Það gaf [[Otto von Bismarck]] átyllu til að ráðast inn í [[Slésvík-Holtsetaland]]. [[Seinna Slésvíkurstríðið]] fór þannig að Danir biðu algjöran ósigur og bæði greifadæmin voru innlimuð í þýska ríkjasambandið. Eftir ósigurinn var gerð breyting á stjórnarskránni þannig að íhaldsmenn (hægrimenn) náðu yfirhöndinni í efri deild þingsins. Þegar ýmsir vinstriflokkar (aðallega bændaflokkurinn [[Bondevennerne]]) sameinuðust um stofnun [[Venstre]] 1872 og náðu meirihluta í fulltrúadeildinni, ákvað íhaldsstjórn [[J.B.S. Estrup]] að stjórna með tilskipunum og bráðabirgðafjárlögum án stuðnings þingsins, en með stuðningi konungs. [[Tilskipanastjórnin]] stóð í nær 20 ár. Eftir að hægrimenn biðu afhroð í þingkosningum 1901 neyddist Kristján 9. til að samþykkja stjórn Venstre og [[Kerfisbreytingin|Kerfisbreytinguna]] þar sem ríkisstjórnin varð í reynd að hafa meirihluta þings á bak við sig.<ref>{{vefheimild|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/systemskiftet-1901|titill=Systemskiftet 1901|höfundur=Jens Wendel-Hansen|dags=25.8.2011|vefsíða=Danmarkshistorien.dk|útgefandi=Aarhus Universitet}}</ref> === Heimskreppa og heimsstyrjaldir === [[Mynd:Christian_X.jpg|thumb|right|Kristján 10. ríður um götur Kaupmannahafnar á afmælisdegi sínum árið 1940.]] Eftir kerfisbreytinguna tók við þingræði í Danmörku. Árið 1906 missti Venstre meirihluta sinn og eftir það hefur enginn flokkur náð hreinum meirihluta á danska þinginu. Danmörk var hlutlaus í [[fyrri heimsstyrjöld]]. Árið 1915 var stjórnarskránni breytt þannig að [[almennur kosningaréttur]] náði í fyrsta sinn til kvenna og vinnuhjúa. Eftir ósigur Þjóðverja í styrjöldinni var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla í Slésvík og Holtsetalandi um sameiningu við Danmörku. Aðeins var meirihluti fyrir því í Norður-Slésvík. Mið- og Suður-Slésvík með [[Flensborg]] kusu að vera áfram hluti Þýskalands. Í [[Heimskreppan|heimskreppunni]] 1929 varð efnahagslíf Danmerkur fyrir áfalli og atvinnuleysi jókst. [[Sósíaldemókratar (Danmörku)|Sósíaldemókratar]] og [[Radikale Venstre]] komust til valda undir forsæti [[Thorvald Stauning]] 1929. Með [[Kanslergade-samþykktin]]ni 1933 gerði stjórnin samkomulag við Venstre um röð félagslegra umbóta sem lögðu grunn að [[norrænt velferðarkerfi|norrænu velferðarkerfi]]. Þrátt fyrir samkomulag við [[Þriðja ríkið]] í aðdraganda [[síðari heimsstyrjöld|síðari heimsstyrjaldar]] gerðu Þjóðverjar innrás í Danmörku 9. apríl 1940. Danska þingið og ríkisstjórnin fengu þó áfram að stjórna landinu að mestu án afskipta. Þannig tókst að [[björgun danskra gyðinga|bjarga nær öllum dönskum gyðingum]] til Svíþjóðar haustið 1943. Þá tók [[Hernám Danmerkur|hernámsstjórn Þjóðverja]] við völdum, en [[danska andspyrnuhreyfingin|dönsk andspyrnuhreyfing]] barðist gegn henni. [[Kristján 10.]] varð mikilvægt tákn andstöðu Dana við hernámið þegar hann reið daglega á hesti um götur Kaupmannahafnar. Árið 1944 sagði Ísland upp konungssambandi við Danmörku og gerðist lýðveldi. Danmörk var frelsuð þegar Þjóðverjar undirrituðu uppgjöf fyrir bresku herliði undir stjórn [[Bernard Montgomery]] 5. maí 1945. === Eftirstríðsárin === Eftir stríðið var ákveðið að leggja af hlutleysisstefnu Danmerkur og taka þátt í stofnun [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalagsins]]. Danmörk fékk [[Marshall-aðstoðin|Marshall-aðstoð]] frá Bandaríkjunum í kjölfarið. Staða Grænlands og Færeyja var óviss eftir stríð. Færeyingar höfðu samþykkt sjálfstæði í þjóðaratkvæðagreiðslu 1946 með naumum meirihluta, en þegar Lögþingið lýsti yfir sjálfstæði leysti [[Kristján 10.]] þingið upp og boðaði kosningar þar sem flokkar andsnúnir sjálfstæði fengu meirihluta. Í kjölfarið fengu Færeyjar heimastjórn. Grænland, sem hafði sagt sig úr lögum við Danmörku í stríðinu til að forðast hernám Bandaríkjamanna, var gert að dönsku amti með stjórnarskrárbreytingu árið 1953. Við sama tækifæri var danska þingið sameinað í eina deild og kveðið á um formlegt [[þingræði]]. Grænland fékk heimastjórn, líkt og Færeyjar, árið 1979. Á eftirstríðsárunum var nokkur uppgangur í dönsku efnahagslífi, sem fór saman við uppbyggingu velferðarkerfis. [[Jafnréttisbarátta]] setti svip sinn á 8. áratuginn og konur fóru í stórum stíl út á vinnumarkaðinn. Danmörk var stofnaðili að [[Fríverslunarsamtök Evrópu|Fríverslunarsamtökum Evrópu]] árið 1960. Árið 1973 gekk Danmörk í [[Evrópubandalagið]]. Færeyjar kusu hins vegar að standa utan þess. Það sama gerði Grænland árið 1985. Á 8. áratugnum hófst efnahagskreppa í kjölfar [[olíukreppan 1973|olíukreppunnar 1973]]. Danmörk var árum saman með neikvæðan viðskiptajöfnuð og atvinnuleysi var landlægt. Hinar ýmsu stjórnir íhaldsmannsins [[Poul Schlüter]] á 9. áratugnum beittu ströngu aðhaldi í efnahagsmálum sem var kallað „[[kartöflukúrinn]]“ og áratugurinn var nefndur „fattig-firserne“.<ref>{{vefheimild|url=https://faktalink.dk/1980erne|titill=1980'erne|höfundur=Anne Anthon Andersen|vefsíða=faktalink|dags=2019}}</ref> Afleiðingin varð að á 10. áratugnum nutu Danir þess að vera með jákvæðan viðskiptajöfnuð og atvinnuleysið hvarf nánast alveg. Danskir kjósendur höfnuðu [[Maastricht-sáttmálinn|Maastricht-sáttmálanum]] 1992, en samþykktu hann með fjórum undanþágum árið eftir. Danir hafa ekki tekið upp [[evra|evruna]]. [[Hrun Sovétríkjanna]] og sjálfstæði [[Eystrasaltsríkin|Eystrasaltsríkjanna]] gerði að verkum að Danir tóku að sér virkara hlutverk í utanríkismálum.<ref>{{vefheimild|url=https://um.dk/danida/60-aars-udviklingssamarbejde/1990erne|titill=1990'erne - Det lange seje træk: miljø, erhvervssamarbejde og demokrati |vefsíða=Udenrigsministeriet|skoðað=16.5.2024}}</ref> Danir voru meðal [[viljugar þjóðir|viljugra þjóða]] sem tóku þátt í [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|innrás NATO í Afganistan]] 2001 og [[Íraksstríðið|Íraksstríðinu]] 2003.<ref>{{vefheimild|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/danmark-i-krig-1991-2011|titill=Danmark i krig 1991-2011|höfundur=Bo Lidegaard|dags=7.2.2018|vefsíða=danmarkshistorien.dk|útgefandi=Aarhus Universitet}}</ref> Hægristjórn [[Anders Fogh Rasmussen]] innleiddi „skattastopp“ sem kjarna í efnahagsstefnu þar sem bannað var að hækka skatta eða gjöld.<ref>{{vefheimild|titill=Statsminister Anders Fogh Rasmussen og den ideologiske værdikamp i 2000’erne|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/statsminister-anders-fogh-rasmussen-og-den-ideologiske-vaerdikamp-i-2000erne|höfundur=Jesper Vestermark Køber|dags=10.8.2022|vefsíða=danmarkshistorien.dk|útgefandi=Aarhus Universitet}}</ref> [[Lars Løkke Rasmussen]] tók við sem forsætisráðherra þegar [[alþjóðlega fjármálakreppan]] stóð sem hæst og atvinnuleysi fór vaxandi í Danmörku. Sósíaldemókratinn [[Helle Thorning-Schmidt]] leiddi vinstristjórn eftir kosningar 2011. Árið 2015 tók Rasmussen aftur við með hægristjórn, en 2019 komust sósíaldemókratar aftur til valda undir forystu [[Mette Frederiksen]]. ==Landfræði== [[Mynd:Sandy_cliff_beach_at_North_Sea,_Denmark_2004_ubt.jpeg|thumb|Sandströnd í Vendsyssel á Norður-Jótlandi.]] Flatarmál Danmerkur (fyrir utan [[Grænland]] og [[Færeyjar]]) er 42.952 km². Talan er breytileg vegna sjávarrofs og manngerðra landfyllinga. Landið er því eilítið minna en [[Eistland]] og eilítið stærra en [[Holland]]. Danmörk sjálf á ekki verulegt hafsvæði og bætast innan við þúsund ferkílómetrar við heildaryfirráðasvæði Danmerkur sé það tekið með í 43.094 km². Stöðuvötn þekja 43 km². Landið hækkar í norðri og austri um rétt undir 1 cm á ári sem stækkar ströndina út. Danmörk er í [[Skandinavía|Skandinavíu]] í [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]] og á aðeins 68 km landamæri að [[Þýskaland]]i í suðri. Landið er umlukið hafi á þrjá vegu. Í vestri er [[Norðursjór]], í norðri er [[Skagerrak]], og í austri eru [[Kattegat]], [[Eyrarsund]] og [[Eystrasalt]].<ref>{{cite web | title=Danmark| website=Den Store Danske | date=2023-10-24 | url=https://denstoredanske.lex.dk/Danmark | access-date=2023-12-09}}</ref> Milli hafsvæðanna eru mörg [[sund (landslagsþáttur)|sund]]. [[Limafjörður]] liggur milli Kattegat og Norðursjávar í norðri, [[Litlabelti]], [[Stórabelti]] og Eyrarsund tengja Kattegat við Eystrasalt í austri, auk fjölda minni farvatna milli dönsku eyjanna. Stærsti hluti Danmerkur, eða 23.872 km², er á [[Jótland]]sskaga. Afgangurinn deilist á 1419 eyjar, þar sem þær stærstu eru [[Sjáland]], [[Vendsyssel-Thy]] og [[Fjón]].<ref>{{vefheimild|útgefandi=Politikens oplysning|url=http://politiken.dk/pol_oplys/article469073.ece|titill=Hvilke øer er de 10 største i Danmark efter areal og befolkning?|vefsíða=politiken.dk|dags=8. febrúar 2008|sótt=7. febrúar 2010}}</ref> Í Danmörku eru fjórar borgir með yfir 100.000 íbúa: [[Kaupmannahöfn]] á Sjálandi, [[Árósar]] og [[Álaborg]] á Jótlandi, og [[Óðinsvé]] á Fjóni. Vegna hins mikla fjölda eyja á Danmörk eina lengstu strandlengju allra Evrópulanda, eða 8.750 km.<ref name="Nature and Environment">{{cite web |url=http://denmark.dk/portal/page?_pageid=374,520337&_dad=portal&_schema=PORTAL |archive-url=https://web.archive.org/web/20070403235436/http://denmark.dk/portal/page?_pageid=374,520337&_dad=portal&_schema=PORTAL |archive-date=3 April 2007 |title=Nature & Environment |access-date=3 February 2007 |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Denmark)|Ministry of Foreign Affairs of Denmark]] |url-status=dead }}</ref> Það eru 368 km frá nyrsta odda Danmerkur á [[Norðurströnd Skagen]], að þeim syðsta, [[Gedser Odde]]; og 452 km frá austasta oddanum, [[Østerskær]] í [[Ertholmene]], að þeim vestasta, [[Blåvands Huk]]. Alls eru 1008 [[stöðuvatn|stöðuvötn]] í Danmörku, þar af 16 sem eru yfir 500 [[hektari|hektarar]] að stærð. Stærsta stöðuvatn Danmerkur er [[Arresø]], norðvestan við Kaupmannahöfn.<ref>{{cite book|last=Jensen|first=Lene|chapter=Current status and trends in inland fisheries in Denmark|editor-first=Gunnar|editor-last=Lundqvist|title=Current Status and Trends in Inland Fisheries|location=Copenhagen|publisher=Nordic Council of Ministers|year=1999|isbn=978-9-28930-402-3|pages=10–18}}</ref> Danmörk er að mestu flatlendi með [[slétta|sléttum]], [[klettur|klettum]] og [[sandalda|sandöldum]]. Lægsti punktur Danmerkur er þurrkaði fjörðurinn [[Lammefjord]] á Sjálandi sem liggur 7,5 metra undir sjávarmáli.<ref>{{cite web | last=Ramskov | first=Jens | title=Eksperter strides: Er Lammefjorden eller stenbrud Danmarks laveste punkt? | website=Ingeniøren | date=2013-02-28 | url=https://ing.dk/artikel/eksperter-strides-er-lammefjorden-eller-stenbrud-danmarks-laveste-punkt | language=da | access-date=2023-12-09}}</ref> Hæsti náttúrulegi punktur Danmerkur er [[Møllehøj]] við [[Skanderborg]] á Jótlandi (170,86 metrar á hæð). Næstur kemur [[Yding Skovhøj]] (170,77 m) og [[Ejer Bavnehøj]] (170,35). Allar þessar hæðir eru hluti af [[Ejer-fjöll]]um suðvestan við Skanderborg.<ref>[http://www.danskebjerge.dk/dansktop.htm Kort þar sem hæstu fjöllin eru merkt]</ref> Landslag er ólíkt í ólíkum landshlutum Danmerkur. Á [[Borgundarhólmur|Borgundarhólmi]] er að finna [[berggrunnur|berggrunn]]. [[Vestur-Jótland]] einkennist af [[akur|ökrum]], [[plantekra|plantekrum]] og litlum [[engi|engjum]]. Á [[Norður-Jótland]]i eru sandstrendur við stóra kletta, og votlendissléttur. ==Stjórnmál== [[Mynd:Frederik, Crown Prince of Denmark in 2018.jpg|thumb|Friðrik 10. hefur verið Danakonungur frá 2024]] Í Danmörku er formlega [[þingbundin konungsstjórn]]. [[Danakonungur|Konungur Danmerkur]], [[Friðrik 10.]], er [[þjóðhöfðingi]] sem fer formlega með [[framkvæmdavald]] og er forseti [[ríkisráð Danmerkur|ríkisráðs Danmerkur]]. Eftir upptöku [[þingræði]]s í Danmörku er hlutverk þjóðhöfðingjans aðallega táknrænt eins og formleg skipun og uppsögn [[forsætisráðherra Danmerkur]] og annarra ráðherra í [[ríkisstjórn Danmerkur]]. Konungurinn ber ekki sjálfur ábyrgð á stjórnarathöfnum og persóna hans er friðhelg. Danmörk er í fimmta sæti í [[lýðræðisvísitalan|lýðræðisvísitölu]] ''[[Economist]]'' og í fyrsta sæti [[spillingarvísitalan|spillingarvísitölu]] [[Transparency International]]. ===Stjórnvöld=== [[Mynd:Det_danske_parlament.jpg|thumb|left|Fundarsalur danska þingsins í Kristjánsborgarhöll sem hýsir auk þess hæstarétt og skrifstofu forsætisráðherra]] Stjórnskipan í Danmörku byggist á [[stjórnarskrá Danmerkur]] sem var samin árið [[1849]]. Til að breyta stjórnarskránni þarf hreinan meirihluta á tveimur þingum og síðan einfaldan meirihluta í þjóðaratkvæðagreiðslu með minnst 40% þátttöku. Henni hefur verið breytt fjórum sinnum, síðast árið 1953. [[Þjóðþing Danmerkur]] (''Folketinget'') fer með [[löggjafarvald]] og situr í einni deild. Það er æðsti löggjafi landsins, getur sett lög um alla hluti og er óbundið af fyrri þingum. Til að lög öðlist gildi þarf að leggja þau fyrir ríkisráðið og þjóðhöfðingjann sem staðfestir þau með undirskrift sinni innan 30 daga. Í Danmörku er [[þingbundin konungsstjórn]] og [[fulltrúalýðræði]] með [[almennur kosningaréttur|almennum kosningarétti]]. Þingkosningar eru [[hlutfallskosning]]ar milli [[stjórnmálaflokkur|stjórnmálaflokka]] þar sem flokkar þurfa minnst 2% atkvæða til að koma að manni. Á þinginu eru 175 þingmenn auk fjögurra frá Grænlandi og Færeyjum. Þingkosningar eru haldnar á fjögurra ára fresti hið minnsta en forsætisráðherra getur óskað eftir því að þjóðhöfðingi boði til kosninga áður en kjörtímabili lýkur. Þingið getur neytt forsætisráðherra til að segja af sér með því að samþykkja [[vantraust]] á hann. Framkvæmdavaldið er formlega í höndum konungs, en forsætisráðherra og aðrir ráðherrar fara með það fyrir hennar hönd. Forsætisráðherra er skipaður sá sem getur aflað meirihluta í þinginu og er venjulega formaður stærsta stjórnmálaflokksins eða leiðtogi stærsta flokkabandalagsins. Oftast er ríkisstjórn Danmerkur [[samsteypustjórn]] og oft líka [[minnihlutastjórn]] sem reiðir sig á stuðning minni flokka utan ríkisstjórnar til að ná meirihluta í einstökum málum. Frá [[þingkosningar í Danmörku 2022|þingkosningum 2022]] hefur [[Mette Frederiksen]] verið forsætisráðherra í samsteypustjórn [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokksins]], [[Venstre]] og [[Moderaterne]]. ===Dómsvald=== Í Danmörku gildir [[rómverskur réttur]] sem skiptist milli dómstóla á sviði [[einkaréttur|einkaréttar]] og [[stjórnsýsluréttur|stjórnsýsluréttar]]. Dómskerfi landanna sem mynda konungsríkið er aðskilið en hægt er að skjóta málum frá Færeyjum og Grænlandi til [[hæstiréttur Danmerkur|hæstaréttar Danmerkur]] sem er æðsta dómsvald í Danmörku. Greinar 62 og 64 í stjórnarskránni kveða á um sjálfstæði dómstóla frá ríkisstjórn og þingi. ===Alþjóðatengsl og her=== [[Mynd:Danish_Military_Police.JPG|thumb|right|Danskir hermenn í þjálfun í Þýskalandi]] Alþjóðatengsl Danmerkur mótast að miklu leyti af aðild landsins að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] sem Danmörk gekk í árið 1973. Danmörk hefur sjö sinnum farið með formennsku í [[Evrópuráðið|Evrópuráðinu]], síðast árið 2012. Danmörk batt enda á [[hlutleysi]] landsins sem hafði verið hornsteinn utanríkisstefnunnar í tvær aldir eftir [[Síðari heimsstyrjöld]] þegar landið var hernumið af [[Þýskaland|Þjóðverjum]]. Danmörk varð þannig stofnaðili að [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalaginu]] 1949. Danmörk rekur virka utanríkisstefnu með áherslu á [[mannréttindi]] og [[lýðræði]]. Á síðari árum hafa Grænland og Færeyjar í auknum mæli tekið sjálfstæðar ákvarðanir í utanríkismálum, meðal annars í tengslum við [[fiskveiðar]], [[hvalveiðar]] og Evrópumál. Færeyjar og Grænland eru hvorki aðilar að Evrópusambandinu né [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðinu]]. [[Her Danmerkur]] (''Forsvaret'') hefur á að skipa um 33.000 manna liði á friðartímum sem skiptast milli [[landher Danmerkur|landhers]], [[floti Danmerkur|flota]] og [[flugher Danmerkur|flughers]]. Konungurinn er yfirmaður heraflans. [[Danska neyðarþjónustan]] hefur á að skipa um 2.000 manns og um 4.000 starfa í sérhæfðum deildum eins og [[danska landvarnasveitin|dönsku landvarnasveitinni]], [[rannsóknarþjónusta danska hersins|rannsóknarþjónustunni]] og [[danska leyniþjónustan|leyniþjónustunni]]. Að auki eru um 55.000 sjálfboðaliðar í [[danska heimavarnaliðið|danska heimavarnaliðinu]]. Danmörk hefur verið virkur þátttakandi í alþjóðlegum [[friðargæsla|friðargæslusveitum]], þar á meðal í [[Kosóvó]], [[Líbanon]] og [[Afganistan]]. Um 450 danskir hermenn voru í [[Írak]] frá 2003 til 2007. Danmörk hefur haft umsjón með aðstoð Atlantshafsbandalagsins við [[Eystrasaltslöndin]]. ===Stjórnsýslueiningar=== {{Image label begin|image=Denmark regions.svg|width=250|float=right}} {{Image label small|x=0.20|y=0.56|scale=250|text=[[Midtjylland]]}} {{Image label small|x=0.34|y=0.23|scale=250|text=[[Nordjylland]]}} {{Image label small|x=0.09|y=0.75|scale=250|text=[[Syddanmark]]}} {{Image label small|x=0.80|y=0.61|scale=250|text=[[Hovedstaden]]}} {{Image label small|x=0.68|y=0.84|scale=250|text=[[Sjælland]]}} {{Image label end}} Danmörk skiptist í fimm héruð. Héruðin skiptast enn fremur í tíu landshluta (kjördæmi) í þingkosningum. [[Norður-Jótland]] er eina héraðið sem er óskipt. Tölfræðistofnun Danmerkur skiptir landinu í ellefu landshluta. Höfuðborgarsvæðið, [[Hovedstaden]], skiptist í fjóra landshluta og þar af er eyjan [[Borgundarhólmur]] einn en hinir þrír á Stór-Kaupmannahafnarsvæðinu. Í Danmörku eru [[Listi yfir sveitarfélög í Danmörku|98 sveitarfélög]]. Austasta land Danmerkur, eyjan [[Ertholmene]], tilheyrir hvorki héraði né sveitarfélagi og heyrir undir [[danska varnarmálaráðuneytið]]. Héruðin voru stofnuð við sveitarstjórnarumbæturnar árið 2007 og tóku við af sextán [[amt|ömtum]]. Á sama tíma var sveitarfélögum fækkað úr 270. Nú er íbúafjöldi sveitarfélaga að jafnaði meiri en 20.000 með nokkrum undantekningum. Sveitarstjórnir og héraðsráð eru kosin í beinum kosningum á fjögurra ára fresti. Sveitarfélögin eru grunnstjórnsýslueining í héraði og jafngilda löggæsluumdæmum, héraðsdómsumdæmum og kjördæmum í sveitarstjórnarkosningum. Í héraðsráðum sitja 41 fulltrúi kjörnir til fjögurra ára í senn. Yfir héraðsráðinu er héraðsráðsformaður sem ráðið kýs sér. Héraðsráðin fara með [[heilbrigðisþjónusta|heilbrigðisþjónustu]], [[félagsþjónusta|félagsþjónustu]] og [[atvinnuþróun]], en ólíkt ömtunum innheimta þau ekki [[skattur|skatta]]. Heilsugæslan er að mestu fjármögnuð með sérstöku 8% heilbrigðisframlagi og fjármunum frá ríkinu og sveitarfélögum. Önnur mál sem ömtin báru ábyrgð á voru flutt til hinna stækkuðu sveitarfélaga. Héruðin eru mjög misfjölmenn. Höfuðborgarsvæðið er þannig meira en þrisvar sinnum fjölmennara en Norður-Jótland. Meðan ömtin voru við lýði höfðu sum sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu, eins og [[Kaupmannahöfn]] og [[Frederiksberg]], fengið sömu stöðu og ömtin. {|class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- style="background:#ccc;" ! colspan="2"| Danskt heiti !! Íslenskt heiti !! Stjórnarsetur !! Fjölmennasta borg || Íbúar<br><small>(janúar 2015)</small> !! Flatarmál<br/><small>(km²)</small> |- |style="background-color:#ff8080;"| || [[Hovedstaden]] || [[Höfuðborgarsvæði Danmerkur]] || [[Hillerød]] || [[Kaupmannahöfn]] || style="text-align:right;"| 1.768.125 || style="text-align:right;"| 2.568,29 |- |style="background-color:#cdde87;"| || [[Midtjylland]] || [[Mið-Jótland]] || [[Viborg (Danmörku)|Viborg]] || [[Árósar]] || style="text-align:right;"| 1.282.750 || style="text-align:right;"| 13.095,80 |- |style="background-color:#aaeeff;"| || [[Nordjylland]] || [[Norður-Jótland]] || [[Álaborg]] || [[Álaborg]] || style="text-align:right;"| 582.632 || style="text-align:right;"| 7.907,09 |- |style="background-color:#afe9af;"| || [[Region Sjælland|Sjælland]] || [[Sjálandshérað|Sjáland]] || [[Sórey]] || [[Hróarskelda]] || style="text-align:right;"| 820.480 || style="text-align:right;"| 7.268,75 |- |style="background-color:#e9c6af;"| || [[Syddanmark]] || [[Suður-Danmörk]] || [[Vejle]] || [[Óðinsvé]] || style="text-align:right;"| 1.205.728 || style="text-align:right;"| 12.132,21 |- | colspan=7 |'''Heimild:''' [http://www.noegletal.dk Lykiltölur] |} ===Grænland og Færeyjar=== [[Konungsríkið Danmörk]] er eitt óskipt ríki sem nær yfir [[Færeyjar]] og [[Grænland]], auk Danmerkur. Þetta eru tvö lönd í [[Norður-Atlantshaf]]i með [[heimastjórn]] í eigin málum þótt danska ríkið fari að mestu leyti með utanríkis- og varnarmál. Þau hafa því eigin þing og ríkisstjórn, en auk þess tvo fulltrúa hvort á danska þinginu. [[Ríkisumboðsmaður|Ríkisumboðsmenn]] eru fulltrúar danska ríkisins á [[lögþing Færeyja|lögþingi Færeyja]] og [[Grænlenska þingið|grænlenska þinginu]]. [[Grænlendingar]] eru auk þess skilgreindir sem sérstök [[frumbyggjar|frumbyggjaþjóð]] með aukinn [[sjálfsákvörðunarréttur|sjálfsákvörðunarrétt]]. {| class="wikitable" style="font-size:90%;" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! Land ! [[Listi yfir lönd eftir mannfjölda|Íbúafjöldi]] <small>(2013)</small> ! Flatarmál <small>(km²)</small> ! [[Höfuðborg]] ! Þing ! Forsætisráðherra |- | {{GRL}} [[Grænland]] <small>(''Kalaallit Nunaat'')</small> | 56.370 | 2.166.086 | [[Nuuk]] | ''[[Inatsisartut]]'' | [[Jens-Frederik Nielsen]] |- | {{FRO}} [[Færeyjar]] <small>(''Føroyar'')</small> | 49.709 | 1.399 | [[Tórshavn]] | ''[[Løgting]]'' | [[Aksel V. Johannesen]] |- |} == Efnahagslíf == [[File:Lego Color Bricks.jpg|thumb|right|[[Lego]]-kubbar eru framleiddir af [[The Lego Group]] með höfuðstöðvar í [[Billund]].]] Danmörk býr við [[þróað hagkerfi|þróað]] [[blandað hagkerfi]] og telst vera [[hátekjuland]] samkvæmt [[Heimsbankinn|Heimsbankanum]].<ref>[http://data.worldbank.org/about/country-and-lending-groups#High_income Country and Lending Groups.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140702131322/http://data.worldbank.org/about/country-and-lending-groups#High_income |date=2 July 2014 }} Heimsbankinn. Skoðað 14. mars 2016.</ref> Árið 2017 var Danmörk í 16. sæti á lista yfir lönd eftir þjóðartekjum á mann kaupmáttarjafnað og í 10. sæti að nafnvirði.<ref name=wb>{{Cite web |url=http://databank.worldbank.org/data/download/GNIPC.pdf |title=Gross national income per capita 2017, Atlas method and PPP. World Development Indicators database, World Bank, 21 September 2018. Retrieved 6 December 2018. |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140912071238/http://databank.worldbank.org/data/download/GNIpc.pdf |archive-date=12 September 2014 |url-status=live }}</ref> Danmörk er með hæstu löndum á [[Vísitala um viðskiptafrelsi|vísitölu um viðskiptafrelsi]].<ref>[http://www.heritage.org/index/Ranking "Country Ratings"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170916153902/http://www.heritage.org/index/ranking |date=16 September 2017 }}, 2012 Index of Economic Freedom. Sótt 12. janúar 2012.</ref><ref name="2011-09-20_fraserinstitute">{{cite web | url = http://www.freetheworld.com/2011/reports/world/EFW2011_complete.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20110926213117/http://www.freetheworld.com/2011/reports/world/EFW2011_complete.pdf | url-status=dead | archive-date = 26 September 2011 | title = Economic Freedom of the World: 2011 Annual Report Complete Publication (2.7 MB) | website = [[freetheworld.com]] | publisher = [[Fraser Institute]] | year = 2011 | access-date =20 September 2011 }}</ref> Hagkerfi Danmerkur er það 10. samkeppnishæfasta í heimi og það 6. samkeppnishæfasta í Evrópu, samkvæmt [[World Economic Forum]] árið 2018.<ref name="wefcomp">{{cite web |url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2018/competitiveness-rankings/ |title=Global Competitiveness Report 2018 |publisher=World Economic Forum |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181208123549/http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2018/competitiveness-rankings/ |archive-date=8 December 2018 |url-status=dead }}</ref> Danmörk er með fjórða hæsta hlutfall háskólamenntaðra í heimi.<ref>[http://www.uis.unesco.org/Library/Documents/ged09-en.pdf UNESCO 2009 Global Education Digest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111128145810/http://www.uis.unesco.org/Library/Documents/ged09-en.pdf |date=28 November 2011 }}, deilir 4. sæti með Finnlandi með hlutfallið 30,3%. Graf á s 28, tafla á s 194.</ref> Landið situr í efsta sæti hvað varðar [[réttindi verkafólks]].<ref>Kevin Short (28 May 2014). [https://www.huffingtonpost.com/2014/05/28/worst-countries-workers_n_5389679.html The Worst Places On The Planet To Be A Worker] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140528214143/http://www.huffingtonpost.com/2014/05/28/worst-countries-workers_n_5389679.html|date=28 May 2014}}. ''[[The Huffington Post]].'' Sótt 28. maí 2014.</ref> Landsframleiðsla á vinnustund var sú 13. hæsta í heimi árið 2009. Tekjuójöfnuður í Danmörku er nálægt meðaltali [[OECD]]-ríkja,<ref>{{cite web |url=http://www.oecd.org/eco/public-finance/TacklingincomeinequalityTheroleoftaxesandtransfers.pdf |title=Tackling income inequality. The role of taxes and transfers. |first1=Isabelle|last1=Joumard|first2=Mauro|last2=Pisu|first3=Debbie|last3=Bloch |publisher=OECD |date=2012 |access-date=10 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141228060612/http://www.oecd.org/eco/public-finance/TacklingincomeinequalityTheroleoftaxesandtransfers.pdf |archive-date=28 December 2014 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cbs.dk/files/cbs.dk/new_papers_4.pdf |title=Sources and impact of rising inequality in Denmark |first1=Ioana|last1=Neamtu|first2=Niels|last2=Westergaard-Nielsen|date=March 2013 |access-date=10 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150211011217/http://www.cbs.dk/files/cbs.dk/new_papers_4.pdf |archive-date=11 February 2015 |url-status=live }}</ref> en eftir skatta og opinbera styrki er hann umtalsvert lægri. Samkvæmt [[Eurostat]] er [[Gini-stuðull]] Danmerkur sá 7. lægsti í Evrópu árið 2017.<ref name=eurostat>{{Cite web |url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey. Eurostat, last data update 20 November 2018, retrieved 6 December 2018. |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006122431/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do |archive-date=6 October 2014 |url-status=dead }}</ref> Samkvæmt [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn|Alþjóðagjaldeyrissjóðnum]] eru lágmarkslaun í Danmörku þau hæstu í heimi.<ref>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/index.aspx |title=World Economic Outlook Database, October 2010 Edition |publisher=IMF |date=6 October 2010 |access-date=5 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110222101150/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/index.aspx |archive-date=22 February 2011 |url-status=live }}</ref> Í Danmörku eru engin lög um lágmarkslaun, þannig að þetta stafar af öflugum [[verkalýðsfélag|verkalýðsfélögum]]. Sem dæmi má nefna að vegna samninga verkalýðsfélagsins [[Fagligt Fælles Forbund]] og atvinnurekendasamtakanna [[Horesta]], hefur starfsfólk hjá [[McDonald's]] og öðrum skyndibitakeðjum í Danmörku 20 dollara á tímann, yfir helmingi meira en starfsfélagar þeirra fá í Bandaríkjunum, auk þess að fá greidd sumarfrí, [[foreldraorlof]] og lífeyri.<ref>Liz Alderman and Steven Greenhouse (27 October 2014). [https://www.nytimes.com/2014/10/28/business/international/living-wages-served-in-denmark-fast-food-restaurants.html Living Wages, Rarity for U.S. Fast-Food Workers, Served Up in Denmark] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141028002802/http://www.nytimes.com/2014/10/28/business/international/living-wages-served-in-denmark-fast-food-restaurants.html |date=28 October 2014 }}. ''[[The New York Times]].'' Retrieved 28 October 2014.</ref> Aðild að verkalýðsfélögum í Danmörku var 68% árið 2015.<ref>Sjá Anders Kjellberg og Christian Lyhne Ibsen [https://lup.lub.lu.se/search/ws/files/21682547/Kjellberg_og_Ibsen_2016_ur_Due_og_Madsen.pdf "Attacks on union organizing: Reversible and irreversible changes to the Ghent-systems in Sweden and Denmark"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170309062312/https://lup.lub.lu.se/search/ws/files/21682547/Kjellberg_og_Ibsen_2016_ur_Due_og_Madsen.pdf |date=9 March 2017 }} in Trine Pernille Larsen and Anna Ilsøe (eds.)(2016) ''Den Danske Model set udefra (The Danish Model Inside Out) – komparative perspektiver på dansk arbejdsmarkedsregulering'', Copenhagen: Jurist- og Økonomforbundets Forlag (pp.292)</ref> Danmörk á hlutfallslega mikið ræktanlegt land og efnahagur landsins byggðist áður fyrr aðallega á [[landbúnaður|landbúnaði]]. Frá 1945 hafa [[iðnaður]] og [[þjónusta]] vaxið hratt. Árið 2017 stóð þjónustugeirinn undir 75% af vergri landsframleiðslu, framleiðsluiðnaður var um 15% og landbúnaður innan við 2%.<ref>{{Cite web |url=http://statistikbanken.dk/nabp10 |title=StatBank Denmark, Table NABP10: 1-2.1.1 Production and generation of income (10a3-grouping) by transaction, industry and price unit. Retrieved on December 6, 2018. |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181117022122/http://statistikbanken.dk/NABP10 |archive-date=17 November 2018 |url-status=dead }}</ref> Helstu iðngreinar eru framleiðsla á [[vindhverfill|vindhverflum]], [[lyfjaiðnaðurinn|lyfjaframleiðsla]], framleiðsla á [[lækningatæki|lækningatækjum]], [[vél]]ar og flutningstæki, [[matvælavinnsla]] og [[byggingariðnaður]].<ref name="factbook2">{{cite web|date=3 December 2018|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/|title=Denmark|work=The World Factbook|publisher=CIA|access-date=18 December 2018|archive-date=18 janúar 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260118191623/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/|url-status=dead}}</ref> Um 60% af útflutningsverðmæti er vegna útflutningsvara, en 40% er vegna þjónustuútflutnings, aðallega skipaflutninga. Helstu útflutningsvörur Danmerkur eru vindhverflar, lyf, vélar og tæki, kjöt og kjötvörur, mjólkurvörur, fiskur, húsgögn og aðrar hönnunarvörur.<ref name="factbook2" /> Danmörk flytur meira út en inn af mat og orku og hefur í mörg ár búið við jákvæðan [[greiðslujöfnuður|greiðslujöfnuð]] þannig að landið á meira útistandandi en það skuldar. Þann 1. júlí 2018 jafngilti staða erlendra eigna 64,6% af vergri landsframleiðslu.<ref>{{Cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-datasets/-/TIPSII40 |title=Eurostat: Net international investment position – quarterly data, % of GDP. Last update 24 October 2018, retrieved December 6 2018. |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181126221506/https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-datasets/-/TIPSII40 |archive-date=26 November 2018 |url-status=live }}</ref> [[File:Svin ved Tarm, Jylland aug 2015 (20871345365).jpg|thumb|Danmörk er stór framleiðandi og útflytjandi svínakjöts.]] Danmörk er hluti af [[innri markaður Evrópusambandsins|innri markaði Evrópusambandsins]] með 508 milljón neytendur. Viðskiptalöggjöfin er að hluta bundin samningum milli aðila sambandsins og löggjöf þess. Danskur almenningur styður almennt [[frjáls viðskipti]]; í könnun frá 2016 sögðust 57% svarenda telja að hnattvæðing væri tækifæri, meðan 18% litu á hana sem ógnun.<ref>[https://finans.dk/finans/okonomi/ECE9155832/danskerne-og-lo-elsker-globalisering/?ctxref=ext Danskerne og LO elsker globalisering. Newspaper article 17 November 2016 on finans.dk. Retrieved 6 December 2018.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181206192549/https://finans.dk/finans/okonomi/ECE9155832/danskerne-og-lo-elsker-globalisering/?ctxref=ext |date=6 December 2018 }}</ref> 70% af viðskiptum landsins eru innan Evrópusambandsins. Stærstu viðskiptalönd Danmerkur árið 2017 voru Þýskaland, Svíþjóð, Bretland og Bandaríkin.<ref name="factbook">{{cite web|date=19 January 2012|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/|title=Denmark|work=The World Factbook|publisher=CIA|access-date=4 February 2012|archive-date=18 janúar 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260118191623/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/|url-status=dead}}</ref> [[Dönsk króna]] (DKK) er gjaldmiðill í Danmörku. Hún er [[fastgengi|fest]] við [[evra|evru]] á genginu 7,46 krónur á evru, í gegnum [[gengissamstarf Evrópu]]. Þrátt fyrir að Danir hafi hafnað upptöku evrunnar í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 2000<ref name=denmarkandtheeuro>{{cite web|url=http://www.nationalbanken.dk/DNUK/Euro.nsf/side/Denmark_and_the_euro!OpenDocument |title=Denmark and the euro |access-date=3 February 2007 |date=17 November 2006 |publisher=[[Danmarks Nationalbank]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061116210231/http://nationalbanken.dk/DNUK/Euro.nsf/side/Denmark_and_the_euro!OpenDocument |archive-date=16 November 2006 }}</ref> fylgir Danmörk stefnu [[Efnahags- og myntbandalag Evrópu|Efnahags- og myntbandalags Evrópu]] og uppfyllir kröfur fyrir upptöku evrunnar. Í maí 2018 sögðust 29% svarenda í Danmörku í könnun frá [[Eurobarometer]] vera hlynnt myntbandalaginu og evrunni, meðan 65% voru á móti því.<ref>{{Cite web |url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/index.cfm/Survey/getSurveyDetail/instruments/STANDARD/yearFrom/1999/yearTo/2018/surveyKy/2180 |title=Standard Eurobarometer 89, Spring 2018. The key indicators. Publication date June 2018. Retrieved 18 December 2018. |access-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226232843/http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/index.cfm/Survey/getSurveyDetail/instruments/STANDARD/yearFrom/1999/yearTo/2018/surveyKy/2180 |archive-date=26 December 2018 |url-status=live }}</ref> Stærstu fyrirtæki Danmerkur miðað við veltu árið 2024 eru: [[A.P. Møller-Mærsk]] (skipaflutningar), [[Novo Nordisk]] (lyfjaframleiðandi), [[DSV (fyrirtæki)|DSV]] (flutningar), [[Andel]] (orkufyrirtæki), [[United Shipping & Trading Company]] (vöruflutningar), [[Vestas]] (vindmyllur), [[Arla Foods]] (mjólkurvörur), [[Nitor Energy]] (orkusala), [[Danfoss]] (tæknifyrirtæki), og [[ISS A/S]] (eignaumsýsla).<ref>{{cite web|url=https://lex.dk/Danmarks_10_st%C3%B8rste_virksomheder_2024_-_oms%C3%A6tning|title=Danmarks 10 største virksomheder 2024|author=Jørgen Andresen|access-date=3. nóvember 2025}}</ref> == Íbúar == [[Mynd:Vor Frelsers Kirke-view10.jpg|thumb|Kaupmannahöfn er stærsta borg Danmerkur með yfir milljón íbúa.]] Samkvæmt hagstofu Danmerkur ([[Danmarks Statistik]]) voru íbúar Danmerkur rúmar 5,9 milljónir 1. janúar 2023. Þar af voru íbúar af dönskum uppruna (þar sem annað foreldri er fætt í Danmörku, Færeyjum eða Grænlandi) 84,6%, en fólk af erlendum uppruna 11,8% og afkomendur þeirra 3,6%.<ref name=folk2>{{Cite web |url=http://www.statistikbanken.dk/folk2 |title=Statistikbanken, tabel FOLK2: Folketal 1. januar efter køn, alder, herkomst, oprindelsesland og statsborgerskab. Danmarks Statistik. Hentet 6. april 2023. |access-date=2024-12-19 |archive-date=2015-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721032418/http://www.statistikbanken.dk/folk2 |url-status=dead }}</ref> Af rúmlega 900.000 innflytjendum er um þriðjungur af vestrænum uppruna. Aðflutningur fólks veldur því að fólksfjölgun er um 0,5% á ári þrátt fyrir mjög lága [[fæðingartíðni]].<ref name="befolkning">{{cite report|title=Befolkningens udvikling|date=9. október 2024|publisher=Danmarks Statistik|url=https://www.dst.dk/da/Statistik/Publikationer/VisPub?pid=548}}</ref>{{rp|15}} Danmörk er ein elsta þjóð heims þar sem meðalaldur er yfir 40 ár og 27% landsmanna eru eldri en 60 ára.<ref name="befolkning" />{{rp|9}} Samkvæmt [[World Happiness Report]] eru Danir með hamingjusömustu þjóðum heims.<ref>{{cite web|url=https://worldhappiness.report/ed/2024/happiness-of-the-younger-the-older-and-those-in-between/|title=Happiness of the younger, the older, and those in between|website=World Happiness Report|access-date=19.12.2024}}</ref> Rúmlega 17.000 íbúa eru fædd á Grænlandi og tæplega 11.000 í Færeyjum.<ref name=BEF5G>[https://www.statbank.dk/BEF5G BEF5G: Personer født i Grønland og bosat i Danmark 1. januar efter køn, alder og forældrenes fødested, Hentet 6. april 2023.]</ref><ref name=BEF5F>{{cite web|url=https://www.statbank.dk/BEF5F|title=BEF5F: Personer født på Færøerne og bosat i Danmark 1. januar efter køn, alder og forældrenes fødested|access-date=6. apríl 2023|website=statbank.dk}}</ref> Þar fyrir utan er ekki til tölfræði yfir fjölda Grænlendinga og Færeyinga sem búa í Danmörku. Samkvæmt könnun frá 2006 voru Færeyingar um 22.000<ref>[https://politiken.dk/indland/art5432888/Færøske-unge-flygter-til-Danmark Færøske unge flygter til Danmark]. 30. august 2006.</ref> og samkvæmt könnun árið eftir var fjöldi Grænlendinga áætlaður 19.000.<ref>{{cite web | url = http://www.udsattegroenlaendere.dk/wp-content/uploads/dnag-groenlaendere-20i-20danmark-201-1.pdf | title = Grønlændere bosiddende i Danmark | dato = 6. juni 2007 | access-date = 2024-12-19 | archive-date = 2020-10-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201030034658/http://www.udsattegroenlaendere.dk/wp-content/uploads/dnag-groenlaendere-20i-20danmark-201-1.pdf | url-status = dead }}</ref> Dreifing íbúa í Danmörku er ójöfn milli landshluta. Í [[Austur-Danmörk]]u búa um 250 manns á ferkílómetra, en vestan við [[Stórabelti]] eru aðeins um 100 íbúar á ferkílómetra á [[Jótland]]i og 150 á [[Fjón]]i.<ref>[http://www.statistikbanken.dk/BEF1A07 Statistikbanken BEF1A07] Sótt 2. febrúar 2010.</ref> Rétt yfir milljón býr í höfuðborginni, Kaupmannahöfn, eða um fimmtungur íbúa landsins.<ref>[http://www.dst.dk/pukora/epub/Nyt/2009/NR160.pdf Nyt fra Danmarks Statistik – tabel 2]</ref> 85% íbúa Danmerkur búa í þéttbýli.<ref>[http://www.nyidanmark.dk/da-dk/Medborgerskab/Medborger_i_danmark/1+geografi+og+befolkning.htm 1 Geografi og befolkning] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100206153028/http://www.nyidanmark.dk/da-dk/Medborgerskab/Medborger_i_danmark/1+geografi+og+befolkning.htm |date= 6. februar 2010 }}. 1. februar 2010.</ref> Á [[Suður-Jótland]]i er minnihlutahópur sem er [[þýska|þýskumælandi]]. ===Trúarbrögð=== [[Mynd:Roskilde_mpazdziora.JPG|thumb|right|[[Dómkirkjan í Hróarskeldu]] hefur verið grafkirkja dönsku konungsfjölskyldunnar frá því á 15. öld.]] Yfir 72% íbúa Danmerkur eru skráðir í [[danska kirkjan|dönsku þjóðkirkjuna]] sem er [[lúterstrú|lútersk-evangelísk]] [[þjóðkirkja]]. Þrátt fyrir þennan mikla fjölda eru aðeins um 3% sem mæta reglulega í messur. Í stjórnarskrá Danmerkur er kveðið á um [[trúfrelsi]] en einn meðlimur dönsku konungsfjölskyldunnar verður að vera meðlimur þjóðkirkjunnar. Árið 1682 fengu þrjú trúfélög leyfi til að starfa utan þjóðkirkjunnar: [[kaþólsk trú|kaþólska kirkjan]], [[danska fríkirkjan]] og [[gyðingdómur|gyðingar]]. Upphaflega var samt ólöglegt að snúast til þessara trúarbragða. Fram á 8. áratug 20. aldar fengu trúfélög opinbera viðurkenningu en síðan þá er engin þörf á slíku og hægt er að fá leyfi til að framkvæma giftingar og aðrar athafnir án formlegrar viðurkenningar. [[Íslam|Múslimar]] eru rétt um 3% íbúa Danmerkur og eru fjölmennasti minnihlutatrúarhópur landsins. Árið 2009 voru nítján trúfélög múslima skráð í Danmörku. Samkvæmt tölum danska utanríkisráðuneytisins eru íbúar sem hafa önnur trúarbrögð um 2% íbúa landsins. == Menning == [[Mynd:Kim Larsen.jpg|thumb|right|[[Kim Larsen]] (1945-2018) var lengi einn ástsælasti tónlistarmaður Danmerkur.]] [[Frjálslyndi|Frjálslynd]] viðhorf eru oft sögð einkenna danska menningu. Danmörk var eitt af fyrstu löndum heims sem bannaði [[klám]] árið 1799, og líka það fyrsta sem aflétti slíku banni árið 1969.<ref>{{cite web|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/lovgivning-om-pornografi-1799-1969|title=Lovgivning om pornografi, 1799-1969|author=Niels Nyegaard|date=5. júlí 2017|website=danmarkshistorien.dk}}</ref> Danmörk var eitt fyrsta landið til að heimila skráða [[Hjónabönd samkynhneigðra|sambúð samkynja para]] og árið 2012 voru orðin „karl“ og „kona“ tekin út úr lögum um [[hjónaband]] þannig að þau urðu [[kynhlutleysi|kynhlutlaus]].<ref>{{cite web|url=https://www.kristeligt-dagblad.dk/kirke-tro/historisk-dag-folkekirken-i-dag-vedtages-det-k%C3%B8nsneutrale-%C3%A6gteskab|title=Historisk dag for folkekirken: I dag vedtages det kønsneutrale ægteskab|author=Claus Vincents og Tobias Stern Johansen|date=7.6.2012|website=Kristeligt Dagblad}}</ref> Um leið gátu samkynja pör gengið í hjónaband innan dönsku þjóðkirkjunnar. Í könnun sem gerð var árið 2016 nefndu svarendur frjálslyndi (''frisind'') sem mikilvægasta danska gildið. Þar á eftir komu [[kynjajafnrétti]], [[velferðarsamfélag]]ið, [[traust]] á stofnunum samfélagsins og [[danska]] tungumálið.<ref>{{cite web|url=https://www.dr.dk/nyheder/kultur/befolkningen-har-talt-her-er-den-nye-danmarkskanon|title=Befolkningen har talt: Her er den nye Danmarkskanon|author=Silas Bay Nielsen|date=12. desember 2016|website=DR}}</ref> Í rannsókn frá 2016 lenti Danmörk í 4. sæti í samanburði 63 landa eftir [[hluttekning]]u.<ref>{{Cite journal |last1=Chopik |first1=William J. |last2=O'Brien |first2=Ed |last3=Konrath |first3=Sara H. |date=2017 |title=Differences in Empathic Concern and Perspective Taking Across 63 Countries |journal=Journal of Cross-Cultural Psychology |language=en |volume=48 |issue=1 |at=Supplementary Table 1 |doi=10.1177/0022022116673910 |issn=0022-0221 |hdl=1805/14139|s2cid=149314942 |hdl-access=free}}</ref> Árið 2024 voru Danir í öðru sæti á eftir Finnum í röð landa eftir [[hamingja|hamingju]].<ref>{{cite web|url=https://worldhappiness.report/ed/2024/happiness-of-the-younger-the-older-and-those-in-between/#ranking-of-happiness-2021-2023|title=Happiness of the younger, the older, and those in between|website=World Happiness Report|accessed-date=4.2.2025}}</ref> Stundum er vísað í hugtakið ''ligeglad'' í tengslum við viðmót Dana, í þeirri merkingu að þeir kippi sér ekki upp við smámuni og kunni að njóta lífsins. Sú ímynd breyttist eftir kosningasigur [[Danski þjóðarflokkurinn|Danska þjóðarflokksins]] í [[Þingkosningar í Danmörku 2001|þingkosningunum 2001]].<ref>{{tímarit.is|6804936|Frá frjálslyndi til forpokunar|höfundur=Eiríkur Bergmann|útgáfudagsetning=10. janúar 2016|blað=Fréttatíminn}}</ref> Á sama tíma jókst gagnrýni á frjálslynd viðhorf til [[vændi]]s, [[fíkniefni|fíkniefna]] og [[áfengi]]sneyslu í Danmörku.<ref>{{cite web|url=https://www.information.dk/moti/2009/07/dansk-frisind-paa-retur?page=1|title=Dansk frisind på retur?|author=Rasmus Bo Sørensen og Kristian Villesen|date=3. júlí 2009|website=Information}}</ref> Síðustu ár hefur annað hugtak, ''hygge'', vísað til þess að Danir leggja mikið upp úr því að njóta samveru í þægilegu umhverfi.<ref>{{cite web|url=https://www.afar.com/magazine/what-is-hygge-everything-to-know-about-denmarks-cozy-lifestyle|title=Hygge: The Danish Concept of Comfort We Need Now More Than Ever|author=Sarah Buder|date=20. janúar 2025|website=AFAR}}</ref> [[Jól]]in eru ein mikilvægasta hátíðin í Danmörku og danskar [[jólahefð]]ir og [[jólaskraut]] njóta vinsælda um allan heim. Danir flytja árlega út um 10 milljón [[jólatré]].<ref>{{cite web|url=https://foodnationdenmark.com/news/around-the-world-people-are-hanging-their-decorations-on-danish-christmas-trees/|title=Around the world people are hanging their decorations on Danish christmas trees|website=Food Nation Denmark|access-date=4.2.2025}}</ref> Meðal þekktra danskra vísindamanna eru stjörnufræðingurinn [[Tycho Brahe]], verkfræðingurinn [[Ludwig A. Colding]] og eðlisfræðingurinn [[Niels Bohr]]. Ævintýri [[H.C. Andersen]] hafa lengi notið vinsælda um allan heim. Þekktasti heimspekingur Danmerkur er [[Søren Kierkegaard]]. Aðrir frægir danskir höfundar eru meðal annars smásagnahöfundurinn [[Karen Blixen]], leikskáldið [[Ludvig Holberg]] og ljóðskáldið [[Piet Hein]]. Kirkjuleiðtoginn [[N. F. S. Grundtvig]] var í fararbroddi hreyfingar á 19. öld sem studdi stofnun [[fríkirkja]] og [[lýðháskóli|lýðháskóla]]. Hugmyndin um mikilvægi frjálslyndra viðhorfa er að hluta til frá honum komin.<ref>{{cite web|url=https://www.information.dk/kultur/2008/03/kampen-grundtvig|title=Kampen om Grundtvig |date=22. mars 2008|author=Anders Rou Jensen |website=Information}}</ref> Danskar kvikmyndir og sjónvarpsþættir hafa notið vinsælda um allan heim frá lokum 20. aldar og danskir leikarar á borð við [[Mads Mikkelsen]] og [[Sofie Gråbøl]] hafa náð alþjóðlegum frama. Dönsku leikstjórarnir [[Lars von Trier]] og [[Thomas Vinterberg]] stofnuðu [[Dogme 95]]-hreyfinguna í kvikmyndagerð árið 1995. Vinsældir danskra spennuþátta eins og ''[[Glæpurinn]]'' (2007-2012) og ''[[Brúin]]'' (2011-2018) ruddu brautina fyrir fleiri norræna sjónvarpsþætti undir merkjum ''[[nordic noir]]''.<ref>{{cite web|url=https://nordics.info/themes/nordic-noir|title=Nordic Noir|date=11.7.2024|author=Nicola Anne Witcombe|website=nordics.info}}</ref> Átta staðir í Danmörku eru á [[Heimsminjaskrá UNESCO]]: Bærinn [[Christiansfeld]], [[Jalangurssteinarnir]] (rúnasteinar, grafhaugar og kirkja), [[Krúnuborgarhöll]], [[Hróarskeldudómkirkja]], [[Parforce-veiðilönd á Norður-Sjálandi]], [[Hringborg]]ir frá víkingaöld, kalksteinskletturinn [[Stevns Klint]] og [[Vaðhafið]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/dk|title=Denmark|website=UNESCO World Heritage Convention|access-date=4.2.2025}}</ref> ===Íþróttir=== [[Mynd:Niels_Kristian_Iversen02.JPG|thumb|left|[[Niels Kristian Iversen]] keppir í speedway]] Danir hafa náð langt á alþjóðavísu í fjölda íþróttagreina. [[Knattspyrna]] er langvinsælasta íþróttin í Danmörku og er [[danska úrvalsdeildin]] efsta deildin.<ref>[http://www.netpub.dk/netpub/client_projects/udenrigsministeriet/project/8911/8911/pdf/Body_Culture_and_Sport.pdf Body, culture and sport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111116215753/http://www.netpub.dk/netpub/client_projects/udenrigsministeriet/project/8911/8911/pdf/Body_Culture_and_Sport.pdf |date=2011-11-16 }} (2003) Utanríkisráðuneyti Danmerkur</ref> Þekktustu knattspyrnumenn Danmerkur eru [[Allan Simonsen]], [[Peter Schmeichel]] og [[Michael Laudrup]]. [[Handbolti]] hefur vaxið að vinsældum síðustu áratugi og [[danska karlalandsliðið í handknattleik]] hefur unnið flest verðlaun allra liða í [[Evrópumót karla í handbolta|Evrópumóti karla í handbolta]]. [[Danska kvennalandsliðið í handknattleik]] hefur sigrað [[Evrópumót kvenna í handbolta]] þrisvar og unnið alls til fimm verðlauna. [[Vatnaíþrótt]]ir eins og [[kappsigling]]ar, [[kappróður]], [[kanó]]- og [[kajakróður]], [[sund]] og [[stangveiði]] eru vinsælar íþróttagreinar í Danmörku. [[Paul Elvstrøm]] vann gullverðlaun í siglingum á fjórum [[Ólympíuleikarnir|Ólympíuleikum]] í röð. Danmörk er mikið [[hjólreiðar|hjólreiðaland]]: Danski hjólreiðamaðurinn [[Bjarne Riis]] sigraði [[Tour de France]] árið 1996 og [[Jonas Vingegaard]] sigraði tvö ár í röð 2022 og 2023. [[Golf]], [[tennis]], [[badminton]] og [[íshokkí]] eru líka vinsælar greinar. [[Lene Køppen]] og [[Camilla Martin]] urðu heimsmeistarar í badminton 1977 og 1999. Danir hafa náð langt í [[speedway]]-[[mótorhjól]]akappakstri og unnið [[Speedway-heimsbikarinn]] nokkrum sinnum. Á [[sumarólympíuleikarnir 2012|ólympíuleikunum í London]] 2012 unnu Danir til gullverðlauna í kappróðri og hjólreiðum karla og silfurverðlaun í siglingum, [[skotfimi]] karla, kappróðri kvenna og [[badminton]] karla. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.norden.org/is/information/stadreyndir-um-danmorku Staðreyndir um Danmörku á Norden.org] * [https://www.dst.dk/da/ Danmarks Statistik] * [https://www.regeringen.dk/ Ríkisstjórn Danmerkur] * [https://www.ft.dk/ Danska þingið] * [https://denmark.dk/ Upplýsingavefur utanríkisráðuneytis Danmerkur] {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Norðurlandaráð}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} [[Flokkur:Danmörk| ]] [[Flokkur:Norðurlönd]] qfjkv8lshvogk814vc5trjmzp7x69jo 1980791 1980790 2026-09-28T13:51:16Z Berserkur 10188 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-52345-88|~2026-52345-88]] ([[User talk:~2026-52345-88|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] 1977239 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Konungsríkið Danmörk | nafn_á_frummáli = Kongeriget Danmark | nafn_í_eignarfalli = Danmerkur | fáni = Flag of Denmark.svg | skjaldarmerki = National coat of arms of Denmark.svg | kjörorð = Forbundne, forpligtet, for Kongeriget Danmark (kjörorð konungsins) | staðsetningarkort = EU-Denmark.svg | tungumál = [[Danska]] | höfuðborg = [[Kaupmannahöfn]] | stjórnarfar = [[Þingbundin konungsstjórn]] | titill_leiðtoga1 = [[Þjóðhöfðingjar Danmerkur|Konungur]] | nafn_leiðtoga1 = [[Friðrik 10.]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Danmerkur|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga2 = [[Mette Frederiksen]] | staða = Stofnun | staða_athugasemd = forsöguleg | atburður1 = Sameining | dagsetning1 = [[10. öld]] | atburður2 = [[Stjórnarskrá Danmerkur|Stjórnarskrá]] | dagsetning2 = 5. júní 1849 | atburður3 = [[Konungsríkið Danmörk]] | dagsetning3 = 24. mars 1948 | ESBaðild = [[1. janúar]] [[1973]] | stærðarsæti = 134 | flatarmál = 42.915,7 | hlutfall_vatns = 1,6 | mannfjöldaár = 2023 | mannfjöldasæti = 114 | fólksfjöldi = 5.935.619 | VLF_ár = 2022 | VLF = 416,568 | VLF_sæti = 53 | VLF_á_mann = 70.924 | VLF_á_mann_sæti = 11 | VÞL_ár = 2021 | VÞL = {{hækkun}} 0.948 | VÞL_sæti = 6 | íbúar_á_ferkílómetra = 131 | gjaldmiðill = [[Dönsk króna|Dönsk króna (kr)]] (DKK) | tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | umferð = hægri | þjóðsöngur = [[Der er et yndigt land]] | tld = dk | símakóði = 45| }} '''Danmörk''' ([[danska]]: ''Danmark''; {{framburður|DA-Danmark.ogg}}) er [[ríki|land]] í [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]] sem ásamt [[Grænland]]i og [[Færeyjar|Færeyjum]] myndar [[Konungsríkið Danmörk]]. Danmörk er langfjölmennasti hluti konungsríkisins sem er [[einingarríki]], en Grænland og Færeyjar hafa [[heimastjórn]]. Algengt er að undanskilja þau lönd þegar rætt er um Danmörku (til dæmis stærð og íbúafjölda). Danmörk er syðst [[Norðurlöndin|Norðurlandanna]] og er suðvestan við [[Svíþjóð]], sunnan við [[Noregur|Noreg]] og norðan við [[Þýskaland]] þar sem einu landamæri Danmerkur eru. Árið 2013 náði Danmörk, að Grænlandi og Færeyjum meðtöldum, yfir 1419 eyjar sem eru stærri en 100 m². 443 af þeim hafa nöfn og 78 eru byggðar.<ref>[https://irland.um.dk/en/about-denmark About Denmark]</ref> Danmörk sjálf samanstendur af [[Jótlandsskagi|Jótlandsskaga]], sem gengur til norðurs út úr meginlandi Evrópu, og 406 eyjum. Stærsta eyjan er [[Sjáland]] þar sem höfuðborgin, [[Kaupmannahöfn]], er. Á eftir koma [[Fjón]], [[Vendsyssel-Thy]] og [[Amager]]. Landslag í Danmörku einkennist af tiltölulega flötu [[ræktarland]]i, sandströndum og [[temprað loftslag|tempruðu loftslagi]]. Landið liggur að sjó að vestan, norðan og austan. Vestan megin eru [[Norðursjór]] og [[Vaðhafið]], norðan megin er [[Skagerrak]], en austan megin eru [[Kattegat]], [[Eyrarsund]] og [[Eystrasalt]]. Sunnan megin á Danmörk 68 km löng landamæri að Þýskalandi við suðurenda Jótlands. Íbúar Danmerkur eru tæplega 6 milljónir, og af þeim búa 800.000 í höfuðborginni, Kaupmannahöfn (um 2 milljónir á höfuðborgarsvæðinu). Aðrar stórar borgir í Danmörku eru [[Óðinsvé]] á Fjóni, [[Árósar]], [[Álaborg]], [[Esbjerg]], [[Randers]], [[Kolding]], [[Horsens]] og [[Vejle]] á Jótlandi. Danmörk var áður mun víðáttumeira ríki en það er í dag. Konungsríkið er talið stofnað á 8. öld og varð brátt öflugt sjóveldi sem tókst á um yfirráð yfir Eystrasalti við nágrannaríki. Árið 1397 mynduðu konungsríkin Noregur, Danmörk og Svíþjóð [[Kalmarsambandið]] sem stóð þar til Svíþjóð klauf sig úr því árið 1523. Eftir það var talað um Dansk-norska ríkið eða [[Danaveldi]], sem náði líka yfir [[Ísland]], [[Noregur|Noreg]], [[Dönsku Vestur-Indíur]] og [[Dönsku Austur-Indíur]]. Danaveldi átti miklar lendur austan Eyrarsunds ([[Skánn|Skán]], [[Halland]] og [[Blekinge]]) og bæði héruðin [[Slésvík]] og [[Holtsetaland]], auk þess sem landamærin náðu suður fyrir [[Hamborg]] þegar veldið var sem mest. Eftir röð ósigra á 17. öld gengu löndin austan Eyrarsunds til Svíþjóðar. Á nítjándu öld gekk Noregur úr konungssambandi við Danmörku og var þá um tíma undir sænska konunginum, og við uppgang Þýskalands á 19. öld missti Danmörk Holtsetaland og hluta Slésvíkur. Árið 1849 var [[einveldi]]ð lagt niður og [[þingbundin konungsstjórn]] tók við. Útflutningur á landbúnaðarafurðum efldist á síðari hluta 19. aldar. Árið 1933 lagði [[Kanslergade-samþykktin]] grunninn að því að gera Danmörk að [[velferðarríki]] með [[blandað hagkerfi]]. Danmörk var hlutlaus í [[fyrri heimsstyrjöld]] en Þjóðverjar [[Hernám Danmerkur|hernámu landið]] í [[síðari heimsstyrjöld]]. Árið 1944 sagði [[Ísland]] sig úr konungssambandi við Danmörku sem hafði verið í gildi frá 1918. Árið 1973 varð Danmörk hluti af því sem í dag er [[Evrópusambandið]]. Færeyjar kusu hins vegar að standa utan þess og Grænland kaus að segja sig úr sambandinu árið 1982. Danmörk er með tvær undanþágur frá [[Evrópulög]]um, meðal annars hvað varðar gjaldmiðilinn, [[Dönsk króna|dönsku krónuna]]. Danmörk er [[þróað ríki]] þar sem [[lífskjör]] eru með því besta sem gerist í heiminum. Landið er stofnaðili að [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalaginu]], [[Norðurlandaráð]]i, [[Efnahags- og framfarastofnunin]]ni, [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] og [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]]. Danmörk er hluti af [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðinu]]. Danmörk á í nánu samstarfi við hin Norðurlöndin. == Heiti == [[Mynd:Jelling gr kl Stein.JPG|thumb|left|200px|Jalangurssteinarnir]] Mikið er deilt um orðsifjar „Danmerkur“, sambandið milli Dana og Danmerkur og sameiningu Danmerkur í eina þjóð. Deilurnar snúast um forskeytið „Dan“ og hvort það eigi við ættflokkinn [[Danir (ættflokkur)|Danir]] eða konunginn [[Dan konungur|Dan]], og merkingu viðskeytisins „-mörk“. Oftast er forskeytið talið eiga rætur að rekja til orðs sem þýðir „flatt land“, tengt [[þýska]] orðinu ''Tenne'' „þreskigólf“, [[enska]] ''den'' „ hellir“ og [[sanskrít]] ''dhánuṣ-'' (धनुस्; „ eyðimörk“). Viðskeytið „-mörk“ er talið eiga við skóga í Suður-[[Slésvík]], kannski svipað nöfnunum [[Finnmörk]], [[Heiðmörk (fylki í Noregi)|Heiðmörk]], [[Þelamörk]] og [[Þéttmerski]]. Í [[fornnorræna|fornnorrænu]] var nafnið stafað ''Danmǫrk''. Fyrsta þekkta notkun orðins „Danmörk“ í Danmörku sjálfri er á [[Jalangurssteinninn|Jalangurssteininum]], sem eru [[rúnasteinn|rúnasteinar]] taldir hafa verið settir upp af [[Gormur gamli|Gormi gamla]] (um árið 955) og [[Haraldur blátönn|Haraldi blátönn]] (um árið 965). Orðið „Danmörk“ er notað á báðum steinunum, í [[þolfall]]i „tanmaurk“ ([danmɒrk]) á stóra steininum og í [[eignarfall]]i „tanmarkar“ ([danmarkaɽ]) á litla steininum. Íbúar Danmerkur eru kallaðir „tani“ ([danɪ]) eða „Danir“ á steinunum. Vegna þessa eru steinarnir stundum kallaðir „skírnarvottorð Danmerkur“.<ref>{{vefheimild|url=https://natmus.dk/nyhed/danmarks-daabsattest-er-farverig/|titill=Danmarks dåbsattest er farverig|dags=12.10.2020|vefsíða=Nationalmuseet}}</ref> == Saga == === Fornsaga === Í Danmörku hafa fundist steinar sem getgátur eru um að menn hafi mótað, frá [[Eem-hlýskeiðið|Eem-hlýskeiðinu]] fyrir allt að 120.000 árum síðan, en það er mjög umdeilt.<ref>{{vefheimild|dags=20. október 2020|titill=Var der neandertalere i Danmark? Nyt forskningsprojekt skal løse mysteriet|url=https://videnskab.dk/kultur-samfund/var-der-neandertalere-i-danmark-nyt-forskningsprojekt-skal-loese-mysteriet/|vefsíða=Videnskab.dk}}</ref> Elstu fornleifar sem öruggt er að tilheyri mannabyggð eru um 15.000 ára gamlar. Með [[mannerfðarannsókn]]um hafa vísindamenn getið sér til um þrjár „bylgjur“ fólksflutninga til Danmerkur: Fyrir 10-8.000 árum, á [[fornsteinöld]], komu veiðimenn sem voru smávaxnir, dökkir á hörund og með blá eða grá augu; Fyrir 6.000 árum kom svo fólk sem hóf [[landbúnaður|landbúnað]] við upphaf [[nýsteinöld|nýsteinaldar]]; Síðustu stóru fólksflutningarnir voru [[hirðingjar]] sem komu fyrir um 5.000 árum ([[Jamna-menningin]]) frá Austur-Evrópu með það [[indóevrópsk mál|indóevrópska mál]] sem [[danska]] þróaðist frá.<ref>{{vefheimild|url=https://videnskab.dk/kultur-samfund/overrasket-topforsker-det-siger-genetik-om-danskhed/|dags=11. október 2016|titill=Overrasket topforsker: Det siger genetik om danskhed|höfundur=Rasmus Kragh Jakobsen|vefsíða=Videnskab.dk}}</ref> [[Bronsöld]]in í Danmörku hófst um 1700 f.Kr. Frá þeim tíma er [[Sólvagninn]] sem fannst í [[Trundholm-mýri]]. Um 500 f.Kr. hófst [[járnöld]] með verslun við [[Keltar|Kelta]], [[Rómaveldi|Rómverja]] og síðast [[Germanar|Germana]]. [[Gundestrup-ketillinn]] ber vitni um menningaráhrif frá Keltum í Danmörku. Frá þeim tíma eru líka [[Gullhornin]]. Sagnaritarinn [[Jordanes]] nefnir ættbálkinn Dani í ''[[Gotasaga|Gotasögu]]'' sinni, sem er talið vísa til elstu Dana. [[Jótar]] frá [[Jótland]]i ferðuðust til [[Bretlandseyjar|Bretlandseyja]] þegar [[Engilsaxar]] lögðu [[England]] undir sig undir forystu [[Vortigern]]s á 5. öld. Stór mannvirki, eins og [[Kanalhave-skurðurinn]] og [[Danavirki]] vitna um sterkt konungsvald í Danmörku frá þessum tíma. Styrking og stækkun virkisins árið 737 hefur verið tengd við stofnun konungsríkis í Danmörku. [[Gormur gamli]] sem er nefndur á [[Jalangurssteinarnir|Jalangurssteinunum]] frá 10. öld er venjulega talinn fyrsti sögulegi konungur Danmerkur og rakning Danakonunga hefst með honum. Á þeim tíma hófst sögulegur tími í Danmörku með [[víkingaöld]]. === Víkingaöld og miðaldir === Frá [[8. öldin|8. öld]] til [[11. öldin|11. aldar]] voru Danir meðal þeirra norrænu þjóða sem voru þekktar sem [[víkingar]], og versluðu og herjuðu um alla Evrópu. Í mörgum heimildum eru allir víkingar nefndir „Danir“, þótt gera megi ráð fyrir að þeir hafi líka komið frá núverandi Noregi og Svíþjóð, og jafnvel Norðvestur-Þýskalandi. Víkingar stofnuðu [[Danalög]] á Englandi og stofnuðu smákóngadæmi eða lénsveldi á [[Írland]]i, [[Skotland]]i og [[Frakkland]]i ([[Normandí]]). Undirstaða þessarar velgengni voru flotar hraðskreiðra og sjófærra [[víkingaskip]]a sem gerðu þeim kleyft að sigla alla leið til [[Grænland]]s og [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]]. Allt frá 8. öld tala frankverskar heimildir um konunga í Danmörku, þótt óljóst sé hverjir þeir voru eða yfir hvaða löndum þeir ríktu. Um 965 innleiddi [[Haraldur blátönn]] [[kristni]] í Danmörku. Hugsanlega gerði hann það til að forða innrás frá [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]] sem efldist á sama tíma. Hann reisti [[Jalangurssteinarnir|Jalangurssteinana]] tvo yfir foreldra sína, [[Gormur gamli|Gorm gamla]] og [[Þyri Danabót]]. Hann lét líka reisa minnst fimm [[hringborg]]ir víðs vegar um Danmörku.<ref>{{vefheimild|url=https://videnskab.dk/kultur-samfund/harald-blaatands-ringborge-skulle-modstaa-vikingeangreb-og-sikre-kongen-en-mobil-haer/|titill=Harald Blåtands ringborge skulle modstå vikingeangreb og sikre kongen en mobil hær|höfundur=Søren M. Sindbæk|dags=19.7.2019|vefsíða=Videnskab.dk}}</ref> Danakonungar lögðu allt [[England]] undir sig tvisvar, 1013 og 1016, en eftir lát [[Knútur mikli|Knúts mikla]] leystist [[Norðursjávarveldið|Norðursjávarveldi]] þeirra upp.<ref>{{cite book|author=Heebøll-Holm, T. K.|year=2019|chapter=Medieval Denmark as a Maritime Empire|title=Empires of the Sea|pages=194-218|publisher=Brill}}</ref><ref>{{vefheimild|url=https://historychronicles.org/cnut-the-great-and-the-north-sea-empire/|titill=Cnut the Great and the North Sea Empire|vefsíða=HistoryChronicles|dags=24.12.2024}}</ref> Þegar [[Sveinn Ástríðarson]] varð konungur árið 1047 lauk víkingaöld í Danmörku. Á þessum tíma náði Danmörk yfir Jótland og eyjarnar, auk [[Halland]]s, [[Blekinge]] og [[Skánn|Skánar]], austan Eyrarsunds. Auk þess voru Danakonungar jafnframt hertogar af [[Slésvík]] og [[Holtsetaland]]i. Danmörk var því mun stærri en hún er í dag. Danir ríktu líka yfir [[Eistland]]i um tíma og lögðu oft undir sig [[Víkin (Noregi)|Víkina]] í Noregi. Á [[hámiðaldir|hámiðöldum]] áttu Danakonungar iðulega í átökum við [[Hansasambandið]] og keisara Heilaga rómverska ríkisins. Árið 1397 gekk Danmörk í [[konungssamband]] við Noreg og Svíþjóð undir stjórn [[Margrét mikla|Margrétar miklu]]. [[Kalmarsambandið]] stóð til ársins 1523 þegar Svíar sögðu sig frá því og kusu sér eigin konung. [[Siðaskiptin]] voru innleidd í Danmörku 1536 eftir sigur [[Kristján 3.|Kristjáns 3.]] í [[Greifastríðið|Greifastríðinu]]. === Endurreisn og einveldi === [[Mynd:Copenhagen_on_fire_1807_by_CW_Eckersberg.jpg|thumb|right|Frúarkirkjan í ljósum logum 1807, á málverki eftir C.W. Eckersberg.]] Eftir siðaskiptin gengu eigur kirkjunnar í öllu Danaveldi (þar á meðal á Íslandi, Færeyjum og Noregi) til konungs. Konungsvaldið efldist í kjölfarið og varð sjálfstæðara gagnvart landeigendaaðlinum. Auk þess gaf [[Eyrarsundstollurinn]] konungi sjálfstæðar tekjur sem hann gat nýtt til hallarbygginga og stríðsreksturs. Þegar [[þrjátíu ára stríðið]] braust út í Evrópu 1618 ákvað [[Kristján 4.]] að veita mótmælendum í Þýskalandi lið. Það fór illa og konungur samdi frið við keisarann. Í stað Dana urðu Svíar áhrifamiklir í stríðinu og í nokkur skipti [[Stríð Danmerkur og Svíþjóðar|herjuðu þeir á Danmörku]]. Afleiðingin var að Danir misstu lönd sín í núverandi Suður- og Suðvestur-Svíþjóð með [[Hróarskeldusáttmálinn|Hróarskeldusáttmálanum]] [[1658]]. Þrátt fyrir þessa ósigra er litið á valdatíð Kristjáns 4. sem stórveldistíma. Hann reisti hallir í endurreisnarstíl á borð við [[Rósenborgarhöll]], [[Friðriksborgarhöll]] og [[Krónborgarhöll]], stofnaði danskar nýlendur á [[Indland]]i ([[Tranquebar]]) og þar sem nú er [[Gana]] ([[Kristjánsborgarvirki]]). Danir tóku virkan þátt í [[Atlantshafsverslunin]]ni með þræla frá Afríku til Nýja heimsins og í tíð [[Friðrik 3.|Friðriks 3.]] stofnuðu Danir nýlendu í Vestur-Indíum ([[Dönsku Vestur-Indíur]]). Ósigrarnir gegn Svíum leiddu til átaka milli borgarastéttarinnar og aðalsins sem Friðrik nýtti til að koma á [[einveldi]] árið 1660. Með einveldinu varð til nútímalegt ríkisvald með ráðuneytum og ráðherrum skipuðum úr borgarastétt. Við dönsku hirðina varð til embættisaðall, undir menningarlegum áhrifum frá Frakklandi og Þýskalandi. [[Bruninn í Kaupmannahöfn árið 1728|Mikill bruni varð í Kaupmannahöfn]] árið 1728. [[Vistarband]] var innleitt 1730 til að hjálpa aðlinum að halda í bændur og bændasyni. Það var afnumið 1788 til 1800. Á síðari hluta 18. aldar blómstraði landbúnaður í Danmörku með verslun við bæði Frakkland og Bretland sem áttu oft í stríði. Í [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjöldunum]] 1807 gerðu Bretar [[stórskotaliðsárásin á Kaupmannahöfn|stórskotaliðsárás á Kaupmannahöfn]] sem olli mikilli eyðileggingu. Í friðarsamningunum í kjölfarið misstu Danir yfirráð yfir Noregi, sem gekk í konungssamband við Svíþjóð. Færeyjar, Ísland og Grænland heyrðu þó áfram undir Danaveldi. === Gullöldin og endalok einveldis === Eftir þessi áföll hófst blómaskeið í listum og vísindum sem er kallað [[danska gullöldin]].<ref>{{cite book|authors=Grand, K. L., Pennington, L., & Thomsen, A. M.|year=2013|chapter=Introduktion til dansk guldalder/Introduction to the Danish Golden Age|title=Guld: skatte fra den danske guldalder/Gold: treasures from the Danish Golden Age|pages=68-93|publisher=Systime Academic|url=https://pure.kb.dk/files/27860012/1_KLG_Introduktion_til_den_danske_guldalder_GULD_publiceret.pdf}}</ref> Arkitektinn [[C.F. Hansen]] tókst á við endurreisn Kaupmannahafnar með byggingum í [[klassískur stíll|klassískum stíl]], í anda lærimeistara síns, [[C.F. Harsdorff]]. Listmálararnir [[Christen Købke]], [[Constantin Hansen]] og [[Wilhelm Marstrand]] fengust við stór málverk byggð á sögulegum og goðsögulegum viðfangsefnum. Myndhöggvarinn [[Bertel Thorvaldsen]] hélt sig lengst af í Róm, en hafði mikil áhrif á danska myndlistarmenn sem fóru þangað í námsferðir, eins og [[C.W. Eckersberg]]. Tónskáldin [[C.E.F. Weyse]] og [[J.P.E. Hartmann]] sömdu sálmalög og ættjarðarlög. Á þessum tíma voru uppi eðlisfræðingurinn [[H.C. Ørsted]], heimspekingurinn [[Søren Kierkegaard]] og kirkjuumbótamaðurinn [[N.F.S. Grundtvig]]. [[J.M. Thiele]] safnaði dönskum þjóðsögum í anda Grimmbræðra og [[H.C. Andersen]] samdi ævintýri byggð á þeim. Í kjölfar styrjaldanna var [[Þýska ríkjasambandið]] stofnað. Danakonungar voru lénsherrar í þýskumælandi ríkjunum Slésvík, Holtsetalandi og [[Lauenburg]]. Þegar kom að samningu [[stjórnarskrá]]r fyrir Danmörku, líkt og gerð var krafa um í flestum ríkjum Evrópu, var spurning um stöðu þessara svæða. Frjálslyndir vildu halda Slésvík, en aðskilja Holtsetaland, sem yrði hluti af þýska sambandinu ([[Egðustefnan]]).<ref>{{vefheimild|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/orla-lehmanns-tale-danmark-til-ejderen-28-maj-1842|titill=Orla Lehmanns tale 'Danmark til Ejderen', 28. maj 1842|höfundur=Carl Ploug|vefsíða=danmarkshistorien.dk|útgefandi=Aarhus Universitet|skoðað=16.5.2024}}</ref> Í kjölfarið gerðu íbúar Slésvíkur og Holtsetalands uppreisn og [[Fyrra Slésvíkurstríðið]] braust út. Danir unnu sigur, þrátt fyrir að [[Prússland]] sendi uppreisnarmönnum liðsauka, og niðurstaðan varð óbreytt landamæri, með Slésvík og Holtsetaland sem hertogadæmi innan Danmerkur. Einveldið var formlega afnumið með fyrstu [[stjórnarskrá Danmerkur]] 1849, en staða hertogadæmanna og hjálendanna í Atlantshafi var óviss. Þegar stjórnvöld hugðust gera Ísland að amti innan Danmerkur 1851 [[Þjóðfundurinn 1851|mótmæltu fulltrúar Íslendinga á Alþingi]].<ref>{{cite thesis|author=Magnús Kjartan Hannesson|title=Konungsríkið Ísland. Aðdragandi þess og þjóðhöfðingi|degree=PhD|pages=12-14|publisher=Háskóli Íslands|url=https://skemman.is/bitstream/1946/17135/1/Magn%C3%BAs%20Hannesson.pdf}}</ref> === Iðnvæðing og missir greifadæmanna === [[Mynd:Burmeister_og_Wain_(1885_painting).jpg|thumb|right|Málmsteypa Burmeister og Wain á málverki [[P.S. Krøyer]] frá 1885.]] Eftir miðja 19. öld iðnvæddist Danmörk hratt. Undirstaða iðnvæðingar voru meðal annars [[járnbraut]]arkerfið sem komið var á og útflutningur landbúnaðarafurða til Bretlands, auk breytinga á búsetulögum sem juku frjálsræði. Þessu fylgdi hröð þéttbýlisvæðing þar sem eldri kaupstaðir uxu og nýir bæir urðu til í kringum járnbrautarstöðvar (járnbrautarbæir). Í bæjunum þróuðust iðnfyrirtæki eins og málmsteypur, tígulsteinsverksmiðjur, vélsmiðjur, sögunarmyllur, bakarí og brugghús. Tekið var að rífa gömlu borgarmúrana í Kaupmannahöfn eftir 1850 þannig að borgin gat vaxið að umfangi. Íbúafjöldi borgarinnar fimmfaldaðist á milli 1850 og 1900, fór úr um 100.000 íbúum í um 500.000. Með nýju stjórnarskránni varð [[danska þingið]] til með tveimur deildum: fulltrúadeild (''Folketinget'') og öldungadeild (''Landstinget''). Í byrjun fór embættismannastéttin í Kaupmannahöfn, sem var höll undir frjálslynda þjóðernisstefnu, með völdin í öldungadeildinni, en átti í átökum við íhaldssama stórjarðeigendur sem oft nutu stuðnings konungsins. Konungur fór með mikil völd samkvæmt stjórnarskránni og ríkisstjórnin bar ábyrgð gagnvart honum, fremur en þinginu. Ríkisstjórn frjálslyndra reyndi að leysa Slésvíkurmálið með því að koma á sambandsþingi með [[Nóvemberstjórnarskráin|Nóvemberstjórnarskránni]]. Þegar [[Kristján 9.]] tók við völdum eftir óvænt andlát frænda hans, [[Friðrik 7.|Friðriks 7.]], var hans fyrsta verk að undirrita nýju stjórnarskrána. Það gaf [[Otto von Bismarck]] átyllu til að ráðast inn í [[Slésvík-Holtsetaland]]. [[Seinna Slésvíkurstríðið]] fór þannig að Danir biðu algjöran ósigur og bæði greifadæmin voru innlimuð í þýska ríkjasambandið. Eftir ósigurinn var gerð breyting á stjórnarskránni þannig að íhaldsmenn (hægrimenn) náðu yfirhöndinni í efri deild þingsins. Þegar ýmsir vinstriflokkar (aðallega bændaflokkurinn [[Bondevennerne]]) sameinuðust um stofnun [[Venstre]] 1872 og náðu meirihluta í fulltrúadeildinni, ákvað íhaldsstjórn [[J.B.S. Estrup]] að stjórna með tilskipunum og bráðabirgðafjárlögum án stuðnings þingsins, en með stuðningi konungs. [[Tilskipanastjórnin]] stóð í nær 20 ár. Eftir að hægrimenn biðu afhroð í þingkosningum 1901 neyddist Kristján 9. til að samþykkja stjórn Venstre og [[Kerfisbreytingin|Kerfisbreytinguna]] þar sem ríkisstjórnin varð í reynd að hafa meirihluta þings á bak við sig.<ref>{{vefheimild|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/systemskiftet-1901|titill=Systemskiftet 1901|höfundur=Jens Wendel-Hansen|dags=25.8.2011|vefsíða=Danmarkshistorien.dk|útgefandi=Aarhus Universitet}}</ref> === Heimskreppa og heimsstyrjaldir === [[Mynd:Christian_X.jpg|thumb|right|Kristján 10. ríður um götur Kaupmannahafnar á afmælisdegi sínum árið 1940.]] Eftir kerfisbreytinguna tók við þingræði í Danmörku. Árið 1906 missti Venstre meirihluta sinn og eftir það hefur enginn flokkur náð hreinum meirihluta á danska þinginu. Danmörk var hlutlaus í [[fyrri heimsstyrjöld]]. Árið 1915 var stjórnarskránni breytt þannig að [[almennur kosningaréttur]] náði í fyrsta sinn til kvenna og vinnuhjúa. Eftir ósigur Þjóðverja í styrjöldinni var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla í Slésvík og Holtsetalandi um sameiningu við Danmörku. Aðeins var meirihluti fyrir því í Norður-Slésvík. Mið- og Suður-Slésvík með [[Flensborg]] kusu að vera áfram hluti Þýskalands. Í [[Heimskreppan|heimskreppunni]] 1929 varð efnahagslíf Danmerkur fyrir áfalli og atvinnuleysi jókst. [[Sósíaldemókratar (Danmörku)|Sósíaldemókratar]] og [[Radikale Venstre]] komust til valda undir forsæti [[Thorvald Stauning]] 1929. Með [[Kanslergade-samþykktin]]ni 1933 gerði stjórnin samkomulag við Venstre um röð félagslegra umbóta sem lögðu grunn að [[norrænt velferðarkerfi|norrænu velferðarkerfi]]. Þrátt fyrir samkomulag við [[Þriðja ríkið]] í aðdraganda [[síðari heimsstyrjöld|síðari heimsstyrjaldar]] gerðu Þjóðverjar innrás í Danmörku 9. apríl 1940. Danska þingið og ríkisstjórnin fengu þó áfram að stjórna landinu að mestu án afskipta. Þannig tókst að [[björgun danskra gyðinga|bjarga nær öllum dönskum gyðingum]] til Svíþjóðar haustið 1943. Þá tók [[Hernám Danmerkur|hernámsstjórn Þjóðverja]] við völdum, en [[danska andspyrnuhreyfingin|dönsk andspyrnuhreyfing]] barðist gegn henni. [[Kristján 10.]] varð mikilvægt tákn andstöðu Dana við hernámið þegar hann reið daglega á hesti um götur Kaupmannahafnar. Árið 1944 sagði Ísland upp konungssambandi við Danmörku og gerðist lýðveldi. Danmörk var frelsuð þegar Þjóðverjar undirrituðu uppgjöf fyrir bresku herliði undir stjórn [[Bernard Montgomery]] 5. maí 1945. === Eftirstríðsárin === Eftir stríðið var ákveðið að leggja af hlutleysisstefnu Danmerkur og taka þátt í stofnun [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalagsins]]. Danmörk fékk [[Marshall-aðstoðin|Marshall-aðstoð]] frá Bandaríkjunum í kjölfarið. Staða Grænlands og Færeyja var óviss eftir stríð. Færeyingar höfðu samþykkt sjálfstæði í þjóðaratkvæðagreiðslu 1946 með naumum meirihluta, en þegar Lögþingið lýsti yfir sjálfstæði leysti [[Kristján 10.]] þingið upp og boðaði kosningar þar sem flokkar andsnúnir sjálfstæði fengu meirihluta. Í kjölfarið fengu Færeyjar heimastjórn. Grænland, sem hafði sagt sig úr lögum við Danmörku í stríðinu til að forðast hernám Bandaríkjamanna, var gert að dönsku amti með stjórnarskrárbreytingu árið 1953. Við sama tækifæri var danska þingið sameinað í eina deild og kveðið á um formlegt [[þingræði]]. Grænland fékk heimastjórn, líkt og Færeyjar, árið 1979. Á eftirstríðsárunum var nokkur uppgangur í dönsku efnahagslífi, sem fór saman við uppbyggingu velferðarkerfis. [[Jafnréttisbarátta]] setti svip sinn á 8. áratuginn og konur fóru í stórum stíl út á vinnumarkaðinn. Danmörk var stofnaðili að [[Fríverslunarsamtök Evrópu|Fríverslunarsamtökum Evrópu]] árið 1960. Árið 1973 gekk Danmörk í [[Evrópubandalagið]]. Færeyjar kusu hins vegar að standa utan þess. Það sama gerði Grænland árið 1985. Á 8. áratugnum hófst efnahagskreppa í kjölfar [[olíukreppan 1973|olíukreppunnar 1973]]. Danmörk var árum saman með neikvæðan viðskiptajöfnuð og atvinnuleysi var landlægt. Hinar ýmsu stjórnir íhaldsmannsins [[Poul Schlüter]] á 9. áratugnum beittu ströngu aðhaldi í efnahagsmálum sem var kallað „[[kartöflukúrinn]]“ og áratugurinn var nefndur „fattig-firserne“.<ref>{{vefheimild|url=https://faktalink.dk/1980erne|titill=1980'erne|höfundur=Anne Anthon Andersen|vefsíða=faktalink|dags=2019}}</ref> Afleiðingin varð að á 10. áratugnum nutu Danir þess að vera með jákvæðan viðskiptajöfnuð og atvinnuleysið hvarf nánast alveg. Danskir kjósendur höfnuðu [[Maastricht-sáttmálinn|Maastricht-sáttmálanum]] 1992, en samþykktu hann með fjórum undanþágum árið eftir. Danir hafa ekki tekið upp [[evra|evruna]]. [[Hrun Sovétríkjanna]] og sjálfstæði [[Eystrasaltsríkin|Eystrasaltsríkjanna]] gerði að verkum að Danir tóku að sér virkara hlutverk í utanríkismálum.<ref>{{vefheimild|url=https://um.dk/danida/60-aars-udviklingssamarbejde/1990erne|titill=1990'erne - Det lange seje træk: miljø, erhvervssamarbejde og demokrati |vefsíða=Udenrigsministeriet|skoðað=16.5.2024}}</ref> Danir voru meðal [[viljugar þjóðir|viljugra þjóða]] sem tóku þátt í [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|innrás NATO í Afganistan]] 2001 og [[Íraksstríðið|Íraksstríðinu]] 2003.<ref>{{vefheimild|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/danmark-i-krig-1991-2011|titill=Danmark i krig 1991-2011|höfundur=Bo Lidegaard|dags=7.2.2018|vefsíða=danmarkshistorien.dk|útgefandi=Aarhus Universitet}}</ref> Hægristjórn [[Anders Fogh Rasmussen]] innleiddi „skattastopp“ sem kjarna í efnahagsstefnu þar sem bannað var að hækka skatta eða gjöld.<ref>{{vefheimild|titill=Statsminister Anders Fogh Rasmussen og den ideologiske værdikamp i 2000’erne|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/statsminister-anders-fogh-rasmussen-og-den-ideologiske-vaerdikamp-i-2000erne|höfundur=Jesper Vestermark Køber|dags=10.8.2022|vefsíða=danmarkshistorien.dk|útgefandi=Aarhus Universitet}}</ref> [[Lars Løkke Rasmussen]] tók við sem forsætisráðherra þegar [[alþjóðlega fjármálakreppan]] stóð sem hæst og atvinnuleysi fór vaxandi í Danmörku. Sósíaldemókratinn [[Helle Thorning-Schmidt]] leiddi vinstristjórn eftir kosningar 2011. Árið 2015 tók Rasmussen aftur við með hægristjórn, en 2019 komust sósíaldemókratar aftur til valda undir forystu [[Mette Frederiksen]]. ==Landfræði== [[Mynd:Sandy_cliff_beach_at_North_Sea,_Denmark_2004_ubt.jpeg|thumb|Sandströnd í Vendsyssel á Norður-Jótlandi.]] Flatarmál Danmerkur (fyrir utan [[Grænland]] og [[Færeyjar]]) er 42.952 km². Talan er breytileg vegna sjávarrofs og manngerðra landfyllinga. Landið er því eilítið minna en [[Eistland]] og eilítið stærra en [[Holland]]. Danmörk sjálf á ekki verulegt hafsvæði og bætast innan við þúsund ferkílómetrar við heildaryfirráðasvæði Danmerkur sé það tekið með í 43.094 km². Stöðuvötn þekja 43 km². Landið hækkar í norðri og austri um rétt undir 1 cm á ári sem stækkar ströndina út. Danmörk er í [[Skandinavía|Skandinavíu]] í [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]] og á aðeins 68 km landamæri að [[Þýskaland]]i í suðri. Landið er umlukið hafi á þrjá vegu. Í vestri er [[Norðursjór]], í norðri er [[Skagerrak]], og í austri eru [[Kattegat]], [[Eyrarsund]] og [[Eystrasalt]].<ref>{{cite web | title=Danmark| website=Den Store Danske | date=2023-10-24 | url=https://denstoredanske.lex.dk/Danmark | access-date=2023-12-09}}</ref> Milli hafsvæðanna eru mörg [[sund (landslagsþáttur)|sund]]. [[Limafjörður]] liggur milli Kattegat og Norðursjávar í norðri, [[Litlabelti]], [[Stórabelti]] og Eyrarsund tengja Kattegat við Eystrasalt í austri, auk fjölda minni farvatna milli dönsku eyjanna. Stærsti hluti Danmerkur, eða 23.872 km², er á [[Jótland]]sskaga. Afgangurinn deilist á 1419 eyjar, þar sem þær stærstu eru [[Sjáland]], [[Vendsyssel-Thy]] og [[Fjón]].<ref>{{vefheimild|útgefandi=Politikens oplysning|url=http://politiken.dk/pol_oplys/article469073.ece|titill=Hvilke øer er de 10 største i Danmark efter areal og befolkning?|vefsíða=politiken.dk|dags=8. febrúar 2008|sótt=7. febrúar 2010}}</ref> Í Danmörku eru fjórar borgir með yfir 100.000 íbúa: [[Kaupmannahöfn]] á Sjálandi, [[Árósar]] og [[Álaborg]] á Jótlandi, og [[Óðinsvé]] á Fjóni. Vegna hins mikla fjölda eyja á Danmörk eina lengstu strandlengju allra Evrópulanda, eða 8.750 km.<ref name="Nature and Environment">{{cite web |url=http://denmark.dk/portal/page?_pageid=374,520337&_dad=portal&_schema=PORTAL |archive-url=https://web.archive.org/web/20070403235436/http://denmark.dk/portal/page?_pageid=374,520337&_dad=portal&_schema=PORTAL |archive-date=3 April 2007 |title=Nature & Environment |access-date=3 February 2007 |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Denmark)|Ministry of Foreign Affairs of Denmark]] |url-status=dead }}</ref> Það eru 368 km frá nyrsta odda Danmerkur á [[Norðurströnd Skagen]], að þeim syðsta, [[Gedser Odde]]; og 452 km frá austasta oddanum, [[Østerskær]] í [[Ertholmene]], að þeim vestasta, [[Blåvands Huk]]. Alls eru 1008 [[stöðuvatn|stöðuvötn]] í Danmörku, þar af 16 sem eru yfir 500 [[hektari|hektarar]] að stærð. Stærsta stöðuvatn Danmerkur er [[Arresø]], norðvestan við Kaupmannahöfn.<ref>{{cite book|last=Jensen|first=Lene|chapter=Current status and trends in inland fisheries in Denmark|editor-first=Gunnar|editor-last=Lundqvist|title=Current Status and Trends in Inland Fisheries|location=Copenhagen|publisher=Nordic Council of Ministers|year=1999|isbn=978-9-28930-402-3|pages=10–18}}</ref> Danmörk er að mestu flatlendi með [[slétta|sléttum]], [[klettur|klettum]] og [[sandalda|sandöldum]]. Lægsti punktur Danmerkur er þurrkaði fjörðurinn [[Lammefjord]] á Sjálandi sem liggur 7,5 metra undir sjávarmáli.<ref>{{cite web | last=Ramskov | first=Jens | title=Eksperter strides: Er Lammefjorden eller stenbrud Danmarks laveste punkt? | website=Ingeniøren | date=2013-02-28 | url=https://ing.dk/artikel/eksperter-strides-er-lammefjorden-eller-stenbrud-danmarks-laveste-punkt | language=da | access-date=2023-12-09}}</ref> Hæsti náttúrulegi punktur Danmerkur er [[Møllehøj]] við [[Skanderborg]] á Jótlandi (170,86 metrar á hæð). Næstur kemur [[Yding Skovhøj]] (170,77 m) og [[Ejer Bavnehøj]] (170,35). Allar þessar hæðir eru hluti af [[Ejer-fjöll]]um suðvestan við Skanderborg.<ref>[http://www.danskebjerge.dk/dansktop.htm Kort þar sem hæstu fjöllin eru merkt]</ref> Landslag er ólíkt í ólíkum landshlutum Danmerkur. Á [[Borgundarhólmur|Borgundarhólmi]] er að finna [[berggrunnur|berggrunn]]. [[Vestur-Jótland]] einkennist af [[akur|ökrum]], [[plantekra|plantekrum]] og litlum [[engi|engjum]]. Á [[Norður-Jótland]]i eru sandstrendur við stóra kletta, og votlendissléttur. ==Stjórnmál== [[Mynd:Frederik, Crown Prince of Denmark in 2018.jpg|thumb|Friðrik 10. hefur verið Danakonungur frá 2024]] Í Danmörku er formlega [[þingbundin konungsstjórn]]. [[Danakonungur|Konungur Danmerkur]], [[Friðrik 10.]], er [[þjóðhöfðingi]] sem fer formlega með [[framkvæmdavald]] og er forseti [[ríkisráð Danmerkur|ríkisráðs Danmerkur]]. Eftir upptöku [[þingræði]]s í Danmörku er hlutverk þjóðhöfðingjans aðallega táknrænt eins og formleg skipun og uppsögn [[forsætisráðherra Danmerkur]] og annarra ráðherra í [[ríkisstjórn Danmerkur]]. Konungurinn ber ekki sjálfur ábyrgð á stjórnarathöfnum og persóna hans er friðhelg. Danmörk er í fimmta sæti í [[lýðræðisvísitalan|lýðræðisvísitölu]] ''[[Economist]]'' og í fyrsta sæti [[spillingarvísitalan|spillingarvísitölu]] [[Transparency International]]. ===Stjórnvöld=== [[Mynd:Det_danske_parlament.jpg|thumb|left|Fundarsalur danska þingsins í Kristjánsborgarhöll sem hýsir auk þess hæstarétt og skrifstofu forsætisráðherra]] Stjórnskipan í Danmörku byggist á [[stjórnarskrá Danmerkur]] sem var samin árið [[1849]]. Til að breyta stjórnarskránni þarf hreinan meirihluta á tveimur þingum og síðan einfaldan meirihluta í þjóðaratkvæðagreiðslu með minnst 40% þátttöku. Henni hefur verið breytt fjórum sinnum, síðast árið 1953. [[Þjóðþing Danmerkur]] (''Folketinget'') fer með [[löggjafarvald]] og situr í einni deild. Það er æðsti löggjafi landsins, getur sett lög um alla hluti og er óbundið af fyrri þingum. Til að lög öðlist gildi þarf að leggja þau fyrir ríkisráðið og þjóðhöfðingjann sem staðfestir þau með undirskrift sinni innan 30 daga. Í Danmörku er [[þingbundin konungsstjórn]] og [[fulltrúalýðræði]] með [[almennur kosningaréttur|almennum kosningarétti]]. Þingkosningar eru [[hlutfallskosning]]ar milli [[stjórnmálaflokkur|stjórnmálaflokka]] þar sem flokkar þurfa minnst 2% atkvæða til að koma að manni. Á þinginu eru 175 þingmenn auk fjögurra frá Grænlandi og Færeyjum. Þingkosningar eru haldnar á fjögurra ára fresti hið minnsta en forsætisráðherra getur óskað eftir því að þjóðhöfðingi boði til kosninga áður en kjörtímabili lýkur. Þingið getur neytt forsætisráðherra til að segja af sér með því að samþykkja [[vantraust]] á hann. Framkvæmdavaldið er formlega í höndum konungs, en forsætisráðherra og aðrir ráðherrar fara með það fyrir hennar hönd. Forsætisráðherra er skipaður sá sem getur aflað meirihluta í þinginu og er venjulega formaður stærsta stjórnmálaflokksins eða leiðtogi stærsta flokkabandalagsins. Oftast er ríkisstjórn Danmerkur [[samsteypustjórn]] og oft líka [[minnihlutastjórn]] sem reiðir sig á stuðning minni flokka utan ríkisstjórnar til að ná meirihluta í einstökum málum. Frá [[þingkosningar í Danmörku 2022|þingkosningum 2022]] hefur [[Mette Frederiksen]] verið forsætisráðherra í samsteypustjórn [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokksins]], [[Venstre]] og [[Moderaterne]]. ===Dómsvald=== Í Danmörku gildir [[rómverskur réttur]] sem skiptist milli dómstóla á sviði [[einkaréttur|einkaréttar]] og [[stjórnsýsluréttur|stjórnsýsluréttar]]. Dómskerfi landanna sem mynda konungsríkið er aðskilið en hægt er að skjóta málum frá Færeyjum og Grænlandi til [[hæstiréttur Danmerkur|hæstaréttar Danmerkur]] sem er æðsta dómsvald í Danmörku. Greinar 62 og 64 í stjórnarskránni kveða á um sjálfstæði dómstóla frá ríkisstjórn og þingi. ===Alþjóðatengsl og her=== [[Mynd:Danish_Military_Police.JPG|thumb|right|Danskir hermenn í þjálfun í Þýskalandi]] Alþjóðatengsl Danmerkur mótast að miklu leyti af aðild landsins að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] sem Danmörk gekk í árið 1973. Danmörk hefur sjö sinnum farið með formennsku í [[Evrópuráðið|Evrópuráðinu]], síðast árið 2012. Danmörk batt enda á [[hlutleysi]] landsins sem hafði verið hornsteinn utanríkisstefnunnar í tvær aldir eftir [[Síðari heimsstyrjöld]] þegar landið var hernumið af [[Þýskaland|Þjóðverjum]]. Danmörk varð þannig stofnaðili að [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalaginu]] 1949. Danmörk rekur virka utanríkisstefnu með áherslu á [[mannréttindi]] og [[lýðræði]]. Á síðari árum hafa Grænland og Færeyjar í auknum mæli tekið sjálfstæðar ákvarðanir í utanríkismálum, meðal annars í tengslum við [[fiskveiðar]], [[hvalveiðar]] og Evrópumál. Færeyjar og Grænland eru hvorki aðilar að Evrópusambandinu né [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðinu]]. [[Her Danmerkur]] (''Forsvaret'') hefur á að skipa um 33.000 manna liði á friðartímum sem skiptast milli [[landher Danmerkur|landhers]], [[floti Danmerkur|flota]] og [[flugher Danmerkur|flughers]]. Konungurinn er yfirmaður heraflans. [[Danska neyðarþjónustan]] hefur á að skipa um 2.000 manns og um 4.000 starfa í sérhæfðum deildum eins og [[danska landvarnasveitin|dönsku landvarnasveitinni]], [[rannsóknarþjónusta danska hersins|rannsóknarþjónustunni]] og [[danska leyniþjónustan|leyniþjónustunni]]. Að auki eru um 55.000 sjálfboðaliðar í [[danska heimavarnaliðið|danska heimavarnaliðinu]]. Danmörk hefur verið virkur þátttakandi í alþjóðlegum [[friðargæsla|friðargæslusveitum]], þar á meðal í [[Kosóvó]], [[Líbanon]] og [[Afganistan]]. Um 450 danskir hermenn voru í [[Írak]] frá 2003 til 2007. Danmörk hefur haft umsjón með aðstoð Atlantshafsbandalagsins við [[Eystrasaltslöndin]]. ===Stjórnsýslueiningar=== {{Image label begin|image=Denmark regions.svg|width=250|float=right}} {{Image label small|x=0.20|y=0.56|scale=250|text=[[Midtjylland]]}} {{Image label small|x=0.34|y=0.23|scale=250|text=[[Nordjylland]]}} {{Image label small|x=0.09|y=0.75|scale=250|text=[[Syddanmark]]}} {{Image label small|x=0.80|y=0.61|scale=250|text=[[Hovedstaden]]}} {{Image label small|x=0.68|y=0.84|scale=250|text=[[Sjælland]]}} {{Image label end}} Danmörk skiptist í fimm héruð. Héruðin skiptast enn fremur í tíu landshluta (kjördæmi) í þingkosningum. [[Norður-Jótland]] er eina héraðið sem er óskipt. Tölfræðistofnun Danmerkur skiptir landinu í ellefu landshluta. Höfuðborgarsvæðið, [[Hovedstaden]], skiptist í fjóra landshluta og þar af er eyjan [[Borgundarhólmur]] einn en hinir þrír á Stór-Kaupmannahafnarsvæðinu. Í Danmörku eru [[Listi yfir sveitarfélög í Danmörku|98 sveitarfélög]]. Austasta land Danmerkur, eyjan [[Ertholmene]], tilheyrir hvorki héraði né sveitarfélagi og heyrir undir [[danska varnarmálaráðuneytið]]. Héruðin voru stofnuð við sveitarstjórnarumbæturnar árið 2007 og tóku við af sextán [[amt|ömtum]]. Á sama tíma var sveitarfélögum fækkað úr 270. Nú er íbúafjöldi sveitarfélaga að jafnaði meiri en 20.000 með nokkrum undantekningum. Sveitarstjórnir og héraðsráð eru kosin í beinum kosningum á fjögurra ára fresti. Sveitarfélögin eru grunnstjórnsýslueining í héraði og jafngilda löggæsluumdæmum, héraðsdómsumdæmum og kjördæmum í sveitarstjórnarkosningum. Í héraðsráðum sitja 41 fulltrúi kjörnir til fjögurra ára í senn. Yfir héraðsráðinu er héraðsráðsformaður sem ráðið kýs sér. Héraðsráðin fara með [[heilbrigðisþjónusta|heilbrigðisþjónustu]], [[félagsþjónusta|félagsþjónustu]] og [[atvinnuþróun]], en ólíkt ömtunum innheimta þau ekki [[skattur|skatta]]. Heilsugæslan er að mestu fjármögnuð með sérstöku 8% heilbrigðisframlagi og fjármunum frá ríkinu og sveitarfélögum. Önnur mál sem ömtin báru ábyrgð á voru flutt til hinna stækkuðu sveitarfélaga. Héruðin eru mjög misfjölmenn. Höfuðborgarsvæðið er þannig meira en þrisvar sinnum fjölmennara en Norður-Jótland. Meðan ömtin voru við lýði höfðu sum sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu, eins og [[Kaupmannahöfn]] og [[Frederiksberg]], fengið sömu stöðu og ömtin. {|class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- style="background:#ccc;" ! colspan="2"| Danskt heiti !! Íslenskt heiti !! Stjórnarsetur !! Fjölmennasta borg || Íbúar<br><small>(janúar 2015)</small> !! Flatarmál<br/><small>(km²)</small> |- |style="background-color:#ff8080;"| || [[Hovedstaden]] || [[Höfuðborgarsvæði Danmerkur]] || [[Hillerød]] || [[Kaupmannahöfn]] || style="text-align:right;"| 1.768.125 || style="text-align:right;"| 2.568,29 |- |style="background-color:#cdde87;"| || [[Midtjylland]] || [[Mið-Jótland]] || [[Viborg (Danmörku)|Viborg]] || [[Árósar]] || style="text-align:right;"| 1.282.750 || style="text-align:right;"| 13.095,80 |- |style="background-color:#aaeeff;"| || [[Nordjylland]] || [[Norður-Jótland]] || [[Álaborg]] || [[Álaborg]] || style="text-align:right;"| 582.632 || style="text-align:right;"| 7.907,09 |- |style="background-color:#afe9af;"| || [[Region Sjælland|Sjælland]] || [[Sjálandshérað|Sjáland]] || [[Sórey]] || [[Hróarskelda]] || style="text-align:right;"| 820.480 || style="text-align:right;"| 7.268,75 |- |style="background-color:#e9c6af;"| || [[Syddanmark]] || [[Suður-Danmörk]] || [[Vejle]] || [[Óðinsvé]] || style="text-align:right;"| 1.205.728 || style="text-align:right;"| 12.132,21 |- | colspan=7 |'''Heimild:''' [http://www.noegletal.dk Lykiltölur] |} ===Grænland og Færeyjar=== [[Konungsríkið Danmörk]] er eitt óskipt ríki sem nær yfir [[Færeyjar]] og [[Grænland]], auk Danmerkur. Þetta eru tvö lönd í [[Norður-Atlantshaf]]i með [[heimastjórn]] í eigin málum þótt danska ríkið fari að mestu leyti með utanríkis- og varnarmál. Þau hafa því eigin þing og ríkisstjórn, en auk þess tvo fulltrúa hvort á danska þinginu. [[Ríkisumboðsmaður|Ríkisumboðsmenn]] eru fulltrúar danska ríkisins á [[lögþing Færeyja|lögþingi Færeyja]] og [[Grænlenska þingið|grænlenska þinginu]]. [[Grænlendingar]] eru auk þess skilgreindir sem sérstök [[frumbyggjar|frumbyggjaþjóð]] með aukinn [[sjálfsákvörðunarréttur|sjálfsákvörðunarrétt]]. {| class="wikitable" style="font-size:90%;" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! Land ! [[Listi yfir lönd eftir mannfjölda|Íbúafjöldi]] <small>(2013)</small> ! Flatarmál <small>(km²)</small> ! [[Höfuðborg]] ! Þing ! Forsætisráðherra |- | {{GRL}} [[Grænland]] <small>(''Kalaallit Nunaat'')</small> | 56.370 | 2.166.086 | [[Nuuk]] | ''[[Inatsisartut]]'' | [[Jens-Frederik Nielsen]] |- | {{FRO}} [[Færeyjar]] <small>(''Føroyar'')</small> | 49.709 | 1.399 | [[Tórshavn]] | ''[[Løgting]]'' | [[Aksel V. Johannesen]] |- |} == Efnahagslíf == [[File:Lego Color Bricks.jpg|thumb|right|[[Lego]]-kubbar eru framleiddir af [[The Lego Group]] með höfuðstöðvar í [[Billund]].]] Danmörk býr við [[þróað hagkerfi|þróað]] [[blandað hagkerfi]] og telst vera [[hátekjuland]] samkvæmt [[Heimsbankinn|Heimsbankanum]].<ref>[http://data.worldbank.org/about/country-and-lending-groups#High_income Country and Lending Groups.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140702131322/http://data.worldbank.org/about/country-and-lending-groups#High_income |date=2 July 2014 }} Heimsbankinn. Skoðað 14. mars 2016.</ref> Árið 2017 var Danmörk í 16. sæti á lista yfir lönd eftir þjóðartekjum á mann kaupmáttarjafnað og í 10. sæti að nafnvirði.<ref name=wb>{{Cite web |url=http://databank.worldbank.org/data/download/GNIPC.pdf |title=Gross national income per capita 2017, Atlas method and PPP. World Development Indicators database, World Bank, 21 September 2018. Retrieved 6 December 2018. |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140912071238/http://databank.worldbank.org/data/download/GNIpc.pdf |archive-date=12 September 2014 |url-status=live }}</ref> Danmörk er með hæstu löndum á [[Vísitala um viðskiptafrelsi|vísitölu um viðskiptafrelsi]].<ref>[http://www.heritage.org/index/Ranking "Country Ratings"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170916153902/http://www.heritage.org/index/ranking |date=16 September 2017 }}, 2012 Index of Economic Freedom. Sótt 12. janúar 2012.</ref><ref name="2011-09-20_fraserinstitute">{{cite web | url = http://www.freetheworld.com/2011/reports/world/EFW2011_complete.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20110926213117/http://www.freetheworld.com/2011/reports/world/EFW2011_complete.pdf | url-status=dead | archive-date = 26 September 2011 | title = Economic Freedom of the World: 2011 Annual Report Complete Publication (2.7 MB) | website = [[freetheworld.com]] | publisher = [[Fraser Institute]] | year = 2011 | access-date =20 September 2011 }}</ref> Hagkerfi Danmerkur er það 10. samkeppnishæfasta í heimi og það 6. samkeppnishæfasta í Evrópu, samkvæmt [[World Economic Forum]] árið 2018.<ref name="wefcomp">{{cite web |url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2018/competitiveness-rankings/ |title=Global Competitiveness Report 2018 |publisher=World Economic Forum |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181208123549/http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2018/competitiveness-rankings/ |archive-date=8 December 2018 |url-status=dead }}</ref> Danmörk er með fjórða hæsta hlutfall háskólamenntaðra í heimi.<ref>[http://www.uis.unesco.org/Library/Documents/ged09-en.pdf UNESCO 2009 Global Education Digest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111128145810/http://www.uis.unesco.org/Library/Documents/ged09-en.pdf |date=28 November 2011 }}, deilir 4. sæti með Finnlandi með hlutfallið 30,3%. Graf á s 28, tafla á s 194.</ref> Landið situr í efsta sæti hvað varðar [[réttindi verkafólks]].<ref>Kevin Short (28 May 2014). [https://www.huffingtonpost.com/2014/05/28/worst-countries-workers_n_5389679.html The Worst Places On The Planet To Be A Worker] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140528214143/http://www.huffingtonpost.com/2014/05/28/worst-countries-workers_n_5389679.html|date=28 May 2014}}. ''[[The Huffington Post]].'' Sótt 28. maí 2014.</ref> Landsframleiðsla á vinnustund var sú 13. hæsta í heimi árið 2009. Tekjuójöfnuður í Danmörku er nálægt meðaltali [[OECD]]-ríkja,<ref>{{cite web |url=http://www.oecd.org/eco/public-finance/TacklingincomeinequalityTheroleoftaxesandtransfers.pdf |title=Tackling income inequality. The role of taxes and transfers. |first1=Isabelle|last1=Joumard|first2=Mauro|last2=Pisu|first3=Debbie|last3=Bloch |publisher=OECD |date=2012 |access-date=10 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141228060612/http://www.oecd.org/eco/public-finance/TacklingincomeinequalityTheroleoftaxesandtransfers.pdf |archive-date=28 December 2014 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cbs.dk/files/cbs.dk/new_papers_4.pdf |title=Sources and impact of rising inequality in Denmark |first1=Ioana|last1=Neamtu|first2=Niels|last2=Westergaard-Nielsen|date=March 2013 |access-date=10 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150211011217/http://www.cbs.dk/files/cbs.dk/new_papers_4.pdf |archive-date=11 February 2015 |url-status=live }}</ref> en eftir skatta og opinbera styrki er hann umtalsvert lægri. Samkvæmt [[Eurostat]] er [[Gini-stuðull]] Danmerkur sá 7. lægsti í Evrópu árið 2017.<ref name=eurostat>{{Cite web |url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey. Eurostat, last data update 20 November 2018, retrieved 6 December 2018. |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006122431/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do |archive-date=6 October 2014 |url-status=dead }}</ref> Samkvæmt [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn|Alþjóðagjaldeyrissjóðnum]] eru lágmarkslaun í Danmörku þau hæstu í heimi.<ref>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/index.aspx |title=World Economic Outlook Database, October 2010 Edition |publisher=IMF |date=6 October 2010 |access-date=5 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110222101150/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/index.aspx |archive-date=22 February 2011 |url-status=live }}</ref> Í Danmörku eru engin lög um lágmarkslaun, þannig að þetta stafar af öflugum [[verkalýðsfélag|verkalýðsfélögum]]. Sem dæmi má nefna að vegna samninga verkalýðsfélagsins [[Fagligt Fælles Forbund]] og atvinnurekendasamtakanna [[Horesta]], hefur starfsfólk hjá [[McDonald's]] og öðrum skyndibitakeðjum í Danmörku 20 dollara á tímann, yfir helmingi meira en starfsfélagar þeirra fá í Bandaríkjunum, auk þess að fá greidd sumarfrí, [[foreldraorlof]] og lífeyri.<ref>Liz Alderman and Steven Greenhouse (27 October 2014). [https://www.nytimes.com/2014/10/28/business/international/living-wages-served-in-denmark-fast-food-restaurants.html Living Wages, Rarity for U.S. Fast-Food Workers, Served Up in Denmark] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141028002802/http://www.nytimes.com/2014/10/28/business/international/living-wages-served-in-denmark-fast-food-restaurants.html |date=28 October 2014 }}. ''[[The New York Times]].'' Retrieved 28 October 2014.</ref> Aðild að verkalýðsfélögum í Danmörku var 68% árið 2015.<ref>Sjá Anders Kjellberg og Christian Lyhne Ibsen [https://lup.lub.lu.se/search/ws/files/21682547/Kjellberg_og_Ibsen_2016_ur_Due_og_Madsen.pdf "Attacks on union organizing: Reversible and irreversible changes to the Ghent-systems in Sweden and Denmark"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170309062312/https://lup.lub.lu.se/search/ws/files/21682547/Kjellberg_og_Ibsen_2016_ur_Due_og_Madsen.pdf |date=9 March 2017 }} in Trine Pernille Larsen and Anna Ilsøe (eds.)(2016) ''Den Danske Model set udefra (The Danish Model Inside Out) – komparative perspektiver på dansk arbejdsmarkedsregulering'', Copenhagen: Jurist- og Økonomforbundets Forlag (pp.292)</ref> Danmörk á hlutfallslega mikið ræktanlegt land og efnahagur landsins byggðist áður fyrr aðallega á [[landbúnaður|landbúnaði]]. Frá 1945 hafa [[iðnaður]] og [[þjónusta]] vaxið hratt. Árið 2017 stóð þjónustugeirinn undir 75% af vergri landsframleiðslu, framleiðsluiðnaður var um 15% og landbúnaður innan við 2%.<ref>{{Cite web |url=http://statistikbanken.dk/nabp10 |title=StatBank Denmark, Table NABP10: 1-2.1.1 Production and generation of income (10a3-grouping) by transaction, industry and price unit. Retrieved on December 6, 2018. |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181117022122/http://statistikbanken.dk/NABP10 |archive-date=17 November 2018 |url-status=dead }}</ref> Helstu iðngreinar eru framleiðsla á [[vindhverfill|vindhverflum]], [[lyfjaiðnaðurinn|lyfjaframleiðsla]], framleiðsla á [[lækningatæki|lækningatækjum]], [[vél]]ar og flutningstæki, [[matvælavinnsla]] og [[byggingariðnaður]].<ref name="factbook2">{{cite web|date=3 December 2018|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/|title=Denmark|work=The World Factbook|publisher=CIA|access-date=18 December 2018|archive-date=18 janúar 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260118191623/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/|url-status=dead}}</ref> Um 60% af útflutningsverðmæti er vegna útflutningsvara, en 40% er vegna þjónustuútflutnings, aðallega skipaflutninga. Helstu útflutningsvörur Danmerkur eru vindhverflar, lyf, vélar og tæki, kjöt og kjötvörur, mjólkurvörur, fiskur, húsgögn og aðrar hönnunarvörur.<ref name="factbook2" /> Danmörk flytur meira út en inn af mat og orku og hefur í mörg ár búið við jákvæðan [[greiðslujöfnuður|greiðslujöfnuð]] þannig að landið á meira útistandandi en það skuldar. Þann 1. júlí 2018 jafngilti staða erlendra eigna 64,6% af vergri landsframleiðslu.<ref>{{Cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-datasets/-/TIPSII40 |title=Eurostat: Net international investment position – quarterly data, % of GDP. Last update 24 October 2018, retrieved December 6 2018. |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181126221506/https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-datasets/-/TIPSII40 |archive-date=26 November 2018 |url-status=live }}</ref> [[File:Svin ved Tarm, Jylland aug 2015 (20871345365).jpg|thumb|Danmörk er stór framleiðandi og útflytjandi svínakjöts.]] Danmörk er hluti af [[innri markaður Evrópusambandsins|innri markaði Evrópusambandsins]] með 508 milljón neytendur. Viðskiptalöggjöfin er að hluta bundin samningum milli aðila sambandsins og löggjöf þess. Danskur almenningur styður almennt [[frjáls viðskipti]]; í könnun frá 2016 sögðust 57% svarenda telja að hnattvæðing væri tækifæri, meðan 18% litu á hana sem ógnun.<ref>[https://finans.dk/finans/okonomi/ECE9155832/danskerne-og-lo-elsker-globalisering/?ctxref=ext Danskerne og LO elsker globalisering. Newspaper article 17 November 2016 on finans.dk. Retrieved 6 December 2018.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181206192549/https://finans.dk/finans/okonomi/ECE9155832/danskerne-og-lo-elsker-globalisering/?ctxref=ext |date=6 December 2018 }}</ref> 70% af viðskiptum landsins eru innan Evrópusambandsins. Stærstu viðskiptalönd Danmerkur árið 2017 voru Þýskaland, Svíþjóð, Bretland og Bandaríkin.<ref name="factbook">{{cite web|date=19 January 2012|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/|title=Denmark|work=The World Factbook|publisher=CIA|access-date=4 February 2012|archive-date=18 janúar 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260118191623/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/|url-status=dead}}</ref> [[Dönsk króna]] (DKK) er gjaldmiðill í Danmörku. Hún er [[fastgengi|fest]] við [[evra|evru]] á genginu 7,46 krónur á evru, í gegnum [[gengissamstarf Evrópu]]. Þrátt fyrir að Danir hafi hafnað upptöku evrunnar í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 2000<ref name=denmarkandtheeuro>{{cite web|url=http://www.nationalbanken.dk/DNUK/Euro.nsf/side/Denmark_and_the_euro!OpenDocument |title=Denmark and the euro |access-date=3 February 2007 |date=17 November 2006 |publisher=[[Danmarks Nationalbank]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061116210231/http://nationalbanken.dk/DNUK/Euro.nsf/side/Denmark_and_the_euro!OpenDocument |archive-date=16 November 2006 }}</ref> fylgir Danmörk stefnu [[Efnahags- og myntbandalag Evrópu|Efnahags- og myntbandalags Evrópu]] og uppfyllir kröfur fyrir upptöku evrunnar. Í maí 2018 sögðust 29% svarenda í Danmörku í könnun frá [[Eurobarometer]] vera hlynnt myntbandalaginu og evrunni, meðan 65% voru á móti því.<ref>{{Cite web |url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/index.cfm/Survey/getSurveyDetail/instruments/STANDARD/yearFrom/1999/yearTo/2018/surveyKy/2180 |title=Standard Eurobarometer 89, Spring 2018. The key indicators. Publication date June 2018. Retrieved 18 December 2018. |access-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226232843/http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/index.cfm/Survey/getSurveyDetail/instruments/STANDARD/yearFrom/1999/yearTo/2018/surveyKy/2180 |archive-date=26 December 2018 |url-status=live }}</ref> Stærstu fyrirtæki Danmerkur miðað við veltu árið 2024 eru: [[A.P. Møller-Mærsk]] (skipaflutningar), [[Novo Nordisk]] (lyfjaframleiðandi), [[DSV (fyrirtæki)|DSV]] (flutningar), [[Andel]] (orkufyrirtæki), [[United Shipping & Trading Company]] (vöruflutningar), [[Vestas]] (vindmyllur), [[Arla Foods]] (mjólkurvörur), [[Nitor Energy]] (orkusala), [[Danfoss]] (tæknifyrirtæki), og [[ISS A/S]] (eignaumsýsla).<ref>{{cite web|url=https://lex.dk/Danmarks_10_st%C3%B8rste_virksomheder_2024_-_oms%C3%A6tning|title=Danmarks 10 største virksomheder 2024|author=Jørgen Andresen|access-date=3. nóvember 2025}}</ref> == Íbúar == [[Mynd:Vor Frelsers Kirke-view10.jpg|thumb|Kaupmannahöfn er stærsta borg Danmerkur með yfir milljón íbúa.]] Samkvæmt hagstofu Danmerkur ([[Danmarks Statistik]]) voru íbúar Danmerkur rúmar 5,9 milljónir 1. janúar 2023. Þar af voru íbúar af dönskum uppruna (þar sem annað foreldri er fætt í Danmörku, Færeyjum eða Grænlandi) 84,6%, en fólk af erlendum uppruna 11,8% og afkomendur þeirra 3,6%.<ref name=folk2>{{Cite web |url=http://www.statistikbanken.dk/folk2 |title=Statistikbanken, tabel FOLK2: Folketal 1. januar efter køn, alder, herkomst, oprindelsesland og statsborgerskab. Danmarks Statistik. Hentet 6. april 2023. |access-date=2024-12-19 |archive-date=2015-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721032418/http://www.statistikbanken.dk/folk2 |url-status=dead }}</ref> Af rúmlega 900.000 innflytjendum er um þriðjungur af vestrænum uppruna. Aðflutningur fólks veldur því að fólksfjölgun er um 0,5% á ári þrátt fyrir mjög lága [[fæðingartíðni]].<ref name="befolkning">{{cite report|title=Befolkningens udvikling|date=9. október 2024|publisher=Danmarks Statistik|url=https://www.dst.dk/da/Statistik/Publikationer/VisPub?pid=548}}</ref>{{rp|15}} Danmörk er ein elsta þjóð heims þar sem meðalaldur er yfir 40 ár og 27% landsmanna eru eldri en 60 ára.<ref name="befolkning" />{{rp|9}} Samkvæmt [[World Happiness Report]] eru Danir með hamingjusömustu þjóðum heims.<ref>{{cite web|url=https://worldhappiness.report/ed/2024/happiness-of-the-younger-the-older-and-those-in-between/|title=Happiness of the younger, the older, and those in between|website=World Happiness Report|access-date=19.12.2024}}</ref> Rúmlega 17.000 íbúa eru fædd á Grænlandi og tæplega 11.000 í Færeyjum.<ref name=BEF5G>[https://www.statbank.dk/BEF5G BEF5G: Personer født i Grønland og bosat i Danmark 1. januar efter køn, alder og forældrenes fødested, Hentet 6. april 2023.]</ref><ref name=BEF5F>{{cite web|url=https://www.statbank.dk/BEF5F|title=BEF5F: Personer født på Færøerne og bosat i Danmark 1. januar efter køn, alder og forældrenes fødested|access-date=6. apríl 2023|website=statbank.dk}}</ref> Þar fyrir utan er ekki til tölfræði yfir fjölda Grænlendinga og Færeyinga sem búa í Danmörku. Samkvæmt könnun frá 2006 voru Færeyingar um 22.000<ref>[https://politiken.dk/indland/art5432888/Færøske-unge-flygter-til-Danmark Færøske unge flygter til Danmark]. 30. august 2006.</ref> og samkvæmt könnun árið eftir var fjöldi Grænlendinga áætlaður 19.000.<ref>{{cite web | url = http://www.udsattegroenlaendere.dk/wp-content/uploads/dnag-groenlaendere-20i-20danmark-201-1.pdf | title = Grønlændere bosiddende i Danmark | dato = 6. juni 2007 | access-date = 2024-12-19 | archive-date = 2020-10-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201030034658/http://www.udsattegroenlaendere.dk/wp-content/uploads/dnag-groenlaendere-20i-20danmark-201-1.pdf | url-status = dead }}</ref> Dreifing íbúa í Danmörku er ójöfn milli landshluta. Í [[Austur-Danmörk]]u búa um 250 manns á ferkílómetra, en vestan við [[Stórabelti]] eru aðeins um 100 íbúar á ferkílómetra á [[Jótland]]i og 150 á [[Fjón]]i.<ref>[http://www.statistikbanken.dk/BEF1A07 Statistikbanken BEF1A07] Sótt 2. febrúar 2010.</ref> Rétt yfir milljón býr í höfuðborginni, Kaupmannahöfn, eða um fimmtungur íbúa landsins.<ref>[http://www.dst.dk/pukora/epub/Nyt/2009/NR160.pdf Nyt fra Danmarks Statistik – tabel 2]</ref> 85% íbúa Danmerkur búa í þéttbýli.<ref>[http://www.nyidanmark.dk/da-dk/Medborgerskab/Medborger_i_danmark/1+geografi+og+befolkning.htm 1 Geografi og befolkning] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100206153028/http://www.nyidanmark.dk/da-dk/Medborgerskab/Medborger_i_danmark/1+geografi+og+befolkning.htm |date= 6. februar 2010 }}. 1. februar 2010.</ref> Á [[Suður-Jótland]]i er minnihlutahópur sem er [[þýska|þýskumælandi]]. ===Trúarbrögð=== [[Mynd:Roskilde_mpazdziora.JPG|thumb|right|[[Dómkirkjan í Hróarskeldu]] hefur verið grafkirkja dönsku konungsfjölskyldunnar frá því á 15. öld.]] Yfir 72% íbúa Danmerkur eru skráðir í [[danska kirkjan|dönsku þjóðkirkjuna]] sem er [[lúterstrú|lútersk-evangelísk]] [[þjóðkirkja]]. Þrátt fyrir þennan mikla fjölda eru aðeins um 3% sem mæta reglulega í messur. Í stjórnarskrá Danmerkur er kveðið á um [[trúfrelsi]] en einn meðlimur dönsku konungsfjölskyldunnar verður að vera meðlimur þjóðkirkjunnar. Árið 1682 fengu þrjú trúfélög leyfi til að starfa utan þjóðkirkjunnar: [[kaþólsk trú|kaþólska kirkjan]], [[danska fríkirkjan]] og [[gyðingdómur|gyðingar]]. Upphaflega var samt ólöglegt að snúast til þessara trúarbragða. Fram á 8. áratug 20. aldar fengu trúfélög opinbera viðurkenningu en síðan þá er engin þörf á slíku og hægt er að fá leyfi til að framkvæma giftingar og aðrar athafnir án formlegrar viðurkenningar. [[Íslam|Múslimar]] eru rétt um 3% íbúa Danmerkur og eru fjölmennasti minnihlutatrúarhópur landsins. Árið 2009 voru nítján trúfélög múslima skráð í Danmörku. Samkvæmt tölum danska utanríkisráðuneytisins eru íbúar sem hafa önnur trúarbrögð um 2% íbúa landsins. == Menning == [[Mynd:Kim Larsen.jpg|thumb|right|[[Kim Larsen]] (1945-2018) var lengi einn ástsælasti tónlistarmaður Danmerkur.]] [[Frjálslyndi|Frjálslynd]] viðhorf eru oft sögð einkenna danska menningu. Danmörk var eitt af fyrstu löndum heims sem bannaði [[klám]] árið 1799, og líka það fyrsta sem aflétti slíku banni árið 1969.<ref>{{cite web|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/lovgivning-om-pornografi-1799-1969|title=Lovgivning om pornografi, 1799-1969|author=Niels Nyegaard|date=5. júlí 2017|website=danmarkshistorien.dk}}</ref> Danmörk var eitt fyrsta landið til að heimila skráða [[Hjónabönd samkynhneigðra|sambúð samkynja para]] og árið 2012 voru orðin „karl“ og „kona“ tekin út úr lögum um [[hjónaband]] þannig að þau urðu [[kynhlutleysi|kynhlutlaus]].<ref>{{cite web|url=https://www.kristeligt-dagblad.dk/kirke-tro/historisk-dag-folkekirken-i-dag-vedtages-det-k%C3%B8nsneutrale-%C3%A6gteskab|title=Historisk dag for folkekirken: I dag vedtages det kønsneutrale ægteskab|author=Claus Vincents og Tobias Stern Johansen|date=7.6.2012|website=Kristeligt Dagblad}}</ref> Um leið gátu samkynja pör gengið í hjónaband innan dönsku þjóðkirkjunnar. Í könnun sem gerð var árið 2016 nefndu svarendur frjálslyndi (''frisind'') sem mikilvægasta danska gildið. Þar á eftir komu [[kynjajafnrétti]], [[velferðarsamfélag]]ið, [[traust]] á stofnunum samfélagsins og [[danska]] tungumálið.<ref>{{cite web|url=https://www.dr.dk/nyheder/kultur/befolkningen-har-talt-her-er-den-nye-danmarkskanon|title=Befolkningen har talt: Her er den nye Danmarkskanon|author=Silas Bay Nielsen|date=12. desember 2016|website=DR}}</ref> Í rannsókn frá 2016 lenti Danmörk í 4. sæti í samanburði 63 landa eftir [[hluttekning]]u.<ref>{{Cite journal |last1=Chopik |first1=William J. |last2=O'Brien |first2=Ed |last3=Konrath |first3=Sara H. |date=2017 |title=Differences in Empathic Concern and Perspective Taking Across 63 Countries |journal=Journal of Cross-Cultural Psychology |language=en |volume=48 |issue=1 |at=Supplementary Table 1 |doi=10.1177/0022022116673910 |issn=0022-0221 |hdl=1805/14139|s2cid=149314942 |hdl-access=free}}</ref> Árið 2024 voru Danir í öðru sæti á eftir Finnum í röð landa eftir [[hamingja|hamingju]].<ref>{{cite web|url=https://worldhappiness.report/ed/2024/happiness-of-the-younger-the-older-and-those-in-between/#ranking-of-happiness-2021-2023|title=Happiness of the younger, the older, and those in between|website=World Happiness Report|accessed-date=4.2.2025}}</ref> Stundum er vísað í hugtakið ''ligeglad'' í tengslum við viðmót Dana, í þeirri merkingu að þeir kippi sér ekki upp við smámuni og kunni að njóta lífsins. Sú ímynd breyttist eftir kosningasigur [[Danski þjóðarflokkurinn|Danska þjóðarflokksins]] í [[Þingkosningar í Danmörku 2001|þingkosningunum 2001]].<ref>{{tímarit.is|6804936|Frá frjálslyndi til forpokunar|höfundur=Eiríkur Bergmann|útgáfudagsetning=10. janúar 2016|blað=Fréttatíminn}}</ref> Á sama tíma jókst gagnrýni á frjálslynd viðhorf til [[vændi]]s, [[fíkniefni|fíkniefna]] og [[áfengi]]sneyslu í Danmörku.<ref>{{cite web|url=https://www.information.dk/moti/2009/07/dansk-frisind-paa-retur?page=1|title=Dansk frisind på retur?|author=Rasmus Bo Sørensen og Kristian Villesen|date=3. júlí 2009|website=Information}}</ref> Síðustu ár hefur annað hugtak, ''hygge'', vísað til þess að Danir leggja mikið upp úr því að njóta samveru í þægilegu umhverfi.<ref>{{cite web|url=https://www.afar.com/magazine/what-is-hygge-everything-to-know-about-denmarks-cozy-lifestyle|title=Hygge: The Danish Concept of Comfort We Need Now More Than Ever|author=Sarah Buder|date=20. janúar 2025|website=AFAR}}</ref> [[Jól]]in eru ein mikilvægasta hátíðin í Danmörku og danskar [[jólahefð]]ir og [[jólaskraut]] njóta vinsælda um allan heim. Danir flytja árlega út um 10 milljón [[jólatré]].<ref>{{cite web|url=https://foodnationdenmark.com/news/around-the-world-people-are-hanging-their-decorations-on-danish-christmas-trees/|title=Around the world people are hanging their decorations on Danish christmas trees|website=Food Nation Denmark|access-date=4.2.2025}}</ref> Meðal þekktra danskra vísindamanna eru stjörnufræðingurinn [[Tycho Brahe]], verkfræðingurinn [[Ludwig A. Colding]] og eðlisfræðingurinn [[Niels Bohr]]. Ævintýri [[H.C. Andersen]] hafa lengi notið vinsælda um allan heim. Þekktasti heimspekingur Danmerkur er [[Søren Kierkegaard]]. Aðrir frægir danskir höfundar eru meðal annars smásagnahöfundurinn [[Karen Blixen]], leikskáldið [[Ludvig Holberg]] og ljóðskáldið [[Piet Hein]]. Kirkjuleiðtoginn [[N. F. S. Grundtvig]] var í fararbroddi hreyfingar á 19. öld sem studdi stofnun [[fríkirkja]] og [[lýðháskóli|lýðháskóla]]. Hugmyndin um mikilvægi frjálslyndra viðhorfa er að hluta til frá honum komin.<ref>{{cite web|url=https://www.information.dk/kultur/2008/03/kampen-grundtvig|title=Kampen om Grundtvig |date=22. mars 2008|author=Anders Rou Jensen |website=Information}}</ref> Danskar kvikmyndir og sjónvarpsþættir hafa notið vinsælda um allan heim frá lokum 20. aldar og danskir leikarar á borð við [[Mads Mikkelsen]] og [[Sofie Gråbøl]] hafa náð alþjóðlegum frama. Dönsku leikstjórarnir [[Lars von Trier]] og [[Thomas Vinterberg]] stofnuðu [[Dogme 95]]-hreyfinguna í kvikmyndagerð árið 1995. Vinsældir danskra spennuþátta eins og ''[[Glæpurinn]]'' (2007-2012) og ''[[Brúin]]'' (2011-2018) ruddu brautina fyrir fleiri norræna sjónvarpsþætti undir merkjum ''[[nordic noir]]''.<ref>{{cite web|url=https://nordics.info/themes/nordic-noir|title=Nordic Noir|date=11.7.2024|author=Nicola Anne Witcombe|website=nordics.info}}</ref> Átta staðir í Danmörku eru á [[Heimsminjaskrá UNESCO]]: Bærinn [[Christiansfeld]], [[Jalangurssteinarnir]] (rúnasteinar, grafhaugar og kirkja), [[Krúnuborgarhöll]], [[Hróarskeldudómkirkja]], [[Parforce-veiðilönd á Norður-Sjálandi]], [[Hringborg]]ir frá víkingaöld, kalksteinskletturinn [[Stevns Klint]] og [[Vaðhafið]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/dk|title=Denmark|website=UNESCO World Heritage Convention|access-date=4.2.2025}}</ref> ===Íþróttir=== [[Mynd:Niels_Kristian_Iversen02.JPG|thumb|left|[[Niels Kristian Iversen]] keppir í speedway]] Danir hafa náð langt á alþjóðavísu í fjölda íþróttagreina. [[Knattspyrna]] er langvinsælasta íþróttin í Danmörku og er [[danska úrvalsdeildin]] efsta deildin.<ref>[http://www.netpub.dk/netpub/client_projects/udenrigsministeriet/project/8911/8911/pdf/Body_Culture_and_Sport.pdf Body, culture and sport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111116215753/http://www.netpub.dk/netpub/client_projects/udenrigsministeriet/project/8911/8911/pdf/Body_Culture_and_Sport.pdf |date=2011-11-16 }} (2003) Utanríkisráðuneyti Danmerkur</ref> Þekktustu knattspyrnumenn Danmerkur eru [[Allan Simonsen]], [[Peter Schmeichel]] og [[Michael Laudrup]]. [[Handbolti]] hefur vaxið að vinsældum síðustu áratugi og [[danska karlalandsliðið í handknattleik]] hefur unnið flest verðlaun allra liða í [[Evrópumót karla í handbolta|Evrópumóti karla í handbolta]]. [[Danska kvennalandsliðið í handknattleik]] hefur sigrað [[Evrópumót kvenna í handbolta]] þrisvar og unnið alls til fimm verðlauna. [[Vatnaíþrótt]]ir eins og [[kappsigling]]ar, [[kappróður]], [[kanó]]- og [[kajakróður]], [[sund]] og [[stangveiði]] eru vinsælar íþróttagreinar í Danmörku. [[Paul Elvstrøm]] vann gullverðlaun í siglingum á fjórum [[Ólympíuleikarnir|Ólympíuleikum]] í röð. Danmörk er mikið [[hjólreiðar|hjólreiðaland]]: Danski hjólreiðamaðurinn [[Bjarne Riis]] sigraði [[Tour de France]] árið 1996 og [[Jonas Vingegaard]] sigraði tvö ár í röð 2022 og 2023. [[Golf]], [[tennis]], [[badminton]] og [[íshokkí]] eru líka vinsælar greinar. [[Lene Køppen]] og [[Camilla Martin]] urðu heimsmeistarar í badminton 1977 og 1999. Danir hafa náð langt í [[speedway]]-[[mótorhjól]]akappakstri og unnið [[Speedway-heimsbikarinn]] nokkrum sinnum. Á [[sumarólympíuleikarnir 2012|ólympíuleikunum í London]] 2012 unnu Danir til gullverðlauna í kappróðri og hjólreiðum karla og silfurverðlaun í siglingum, [[skotfimi]] karla, kappróðri kvenna og [[badminton]] karla. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.norden.org/is/information/stadreyndir-um-danmorku Staðreyndir um Danmörku á Norden.org] * [https://www.dst.dk/da/ Danmarks Statistik] * [https://www.regeringen.dk/ Ríkisstjórn Danmerkur] * [https://www.ft.dk/ Danska þingið] * [https://denmark.dk/ Upplýsingavefur utanríkisráðuneytis Danmerkur] {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Norðurlandaráð}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} [[Flokkur:Danmörk| ]] [[Flokkur:Norðurlönd]] aq4fcu4o52zneld4iw2pu6dpmkwjuhi 0 793 1980862 1964447 2026-09-28T18:50:58Z Berserkur 10188 1980862 wikitext text/x-wiki {{Sveitarfélagstafla | nafn = Hafnarfjarðarkaupstaður | nafn_í_eignarfalli = Hafnarfjarðarkaupstaðar | mynd = HafnarfjörðurHarbourView.JPG | mynd_texti = | skjaldarmerki = Skjaldarmerki Hafnarfjardar.png | kort = Hafnarfjarðarkaupstaður frá 1937 kort.png | hnit = {{hnit|64|04|07|N|21|57|25|W|display=inline|region:IS_type:city}} | kjördæmi = [[Suðvesturkjördæmi]] | þéttbýli = Hafnarfjörður | sveitarstjóri_titill = [[Bæjarstjóri]] | sveitarstjóri = [[Þórður Þórarinsson]] | póstnúmer = 220, 221, 222 | sveitarfélagsnúmer = 1400 | vefsíða = {{URL|hafnarfjordur.is}} }} '''Hafnarfjörður''' {{efn|{{IPAc-is|framb|h|a|p|n|a|r|f|j|œ|r|ð|ʏ|r}} eða {{IPA-is|h|a|p|n|a|f|j|œ|r|ð|ʏ|r}}}} er bær á [[Höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðinu]]. Þar bjuggu tæp 32.777 manns 1. mars árið [[2025]] og hefur bærinn vaxið gríðarlega á síðustu árum og áratugum líkt og önnur [[Sveitarfélög á Íslandi|sveitarfélög]] á höfuðborgarsvæðinu hafa gert. Höfnin sem bærinn er kenndur við var ein stærsta verslunarhöfn landsins allt frá 16. öld og mikil útgerð hefur verið stunduð þaðan í sögunni. Á 18. öld var rætt um að gera Hafnarfjörð að höfuðstað Íslands, en slæm samgönguskilyrði þangað, lítil [[Mór|mótekja]] og lítið undirlendi urðu helstu ástæður þess að [[Reykjavík]] varð ofan á í valinu. Hafnarfjörður heyrði undir [[Álftaneshreppur (Gullbringusýslu)|Álftaneshrepp]] framan af en eftir skiptingu hans árið [[1878]] varð bærinn hluti hins nýmyndaða [[Garðahreppur|Garðahrepps]]. Hinn [[1. júní]] [[1908]] fékk Hafnarfjörður kaupstaðarréttindi og varð þá að sjálfstæðu bæjarfélagi. Íbúar voru þá orðnir 1469 talsins. Skammt vestan Hafnarfjarðarbæjar er [[Straumsvík]] þar sem [[Alcan á Íslandi]] rekur [[Álverið í Straumsvík|álver]]. [[Mynd:Hafnarfjardarkirkja.jpg|thumb|250px|Hafnarfjarðarkirkja]] == Sagan == === Upphaf byggðar og verslunar === Hafnarfjörður var í landnámi Ásbjarnar Özurarsonar, bróðursonar Ingólfs Arnarsonar. Hafnarfjörður er fyrst nefndur í Hauksbók [[Landnámabók|Landnámu]], þar sem segir frá brottför [[Hrafna-Flóki Vilgerðarson|Hrafna-Flóka]] og samferðamanna hans frá Íslandi. Frá upphafi landnáms á Íslandi og fram til upphafs 15. aldar kemur staðurinn annars lítið sem ekkert við sögu.<br /> Vegna góðra hafnarskilyrða frá náttúrunnar hendi varð Hafnarfjörður ein helsta verslunar- og fiskveiðihöfn landsins frá og með upphafi 15. aldar, eftir því sem skreið tók við af [[Vaðmál|vaðmál]] sem eftirsóttasta útflutningsvara Íslendinga. Í upphafi 15. aldar hófu Englendingar fiskveiðar og verslun við Ísland. Árið 1413 kom fyrsta enska kaupskipið að landi sem sögur fara af við Hafnarfjörð. Íslendingar tóku ensku kaupmönnunum vel, en Danakonungur reyndi að koma í veg fyrir verslun Englendinga við Ísland og þess vegna kom oft til átaka milli Englendinga og sendimanna Danakonungs. Eftir því sem árin liðu urðu Englendingarnir ekki eins vel liðnir vegna yfirgangs. Einnig áttu þeir til að ræna skreið frá Íslendingum.<br /> Um 1468 hófu þýskir [[Hansasambandið|Hansakaupmenn]] siglingar til Íslands frá Bergen í Noregi. Næstu tvo áratugina var hörð samkeppni á milli Englendinga og Hansakaupmanna, sem leiddist oft út í slagsmál og bardaga. Þýsku kaupmennirnir höfðu betur að lokum. Þeir gátu boðið ódýrari og fjölbreyttari vöru heldur en Englendingarnir. Á 16. öld var Hafnarfjörður orðinn aðalhöfn Hamborgarmanna á Íslandi. Um miðja öldina reyndu Danakonungar enn að koma í veg fyrir verslun Þjóðverja á Íslandi og koma versluninni í hendur danskra kaupmanna. Árið 1602 gaf [[Kristján IV|Kristján 4. Danakonungur]] út tilskipun um [[Einokunarverslunin|einokunarverslun]] og þar með varð úti um verslunarsamband milli Íslands og Þýskalands.<br /> Á fyrri hluta einokunartímabilsins var Hafnarfjörður helsti verslunarstaður á Íslandi. Frá 1602-1774 var verslunin í höndum danskra kaupmanna og verslunarfélaga, en árið 1774 tók konungurinn við versluninni. Árið 1787 voru eignir konungsverslunarinnar seldar starfsmönnum hennar. Þá myndaðist vísir að samkeppni í verslunarrekstri þegar lausakaupmenn fóru að keppa við arftaka konungsverslunarinnar. Ekkert varð þó meira úr þessari samkeppni, þar sem dönsku kaupmennirnir höfðu yfirhöndina. Árið 1795 kærðu bændur dönsku kaupmennina fyrir of hátt verð á innfluttum vörum og kröfðust þess að verslun yrði gefin algerlega frjáls.<br /> Árið 1794 keypti [[Bjarni Sívertsen]] verslunarhús konungsverslunarinnar. Hann gerðist brátt umsvifamikill kaupmaður og útgerðarmaður. Hann keypti gamlar bújarðir í landi Hafnarfjarðar og kom upp skipasmíðastöð. Bjarni varð einn af fyrstu Íslendingunum til að fá verslunarleyfi eftir að danska einokunarverslunin var lögð niður. Vegna umsvifa sinna í Hafnarfirði hefur hann oft verið nefndur faðir Hafnarfjarðar.<br /> Frá árinu 1787 til 1908 voru flestir kaupmenn í Hafnarfirði danskir. Einn norskur kaupmaður var þar, Hans Wingaard Friis frá Álasundi í Noregi og hann búsettist í Hafnarfirði. Í upphafi tuttugustu aldar fór íslenskum kaupmönnum hins vegar að fjölga, en þeim dönsku fór fækkandi að sama skapi.<ref>Ásgeir Guðmundsson. Bls. 9-23</ref> Fyrsta almenningsrafveitan á Íslandi var sett upp [[12. desember]] [[1904]] í Hafnarfirði af [[Jóhannes Reykdal|Jóhannesi Reykdal]], veitan liggur í gegnum Hamarskotslæk. Hann er líka einn mesti gufustaður landsins. === Kaupstaðarréttindi === Upphaflega var Hafnarfjörður hluti af [[Álftaneshreppur (Gullbringusýslu)|Álftaneshreppi]]. Hafnarfjörður hafði þá sérstöðu miðað við aðra staði í hreppnum að aðalatvinnuvegur þar var sjávarútvegur, en ekki landbúnaður. Vegna þessarar sérstöðu var vilji til þess að gera Hafnarfjörð að sérstöku sveitarfélagi og kom hugmyndin fyrst fram opinberlega árið 1876.<br /> Árið 1878 var haldinn hreppsnefndarfundur í Álftaneshreppi, þar sem samþykkt var að skipta hreppnum í þrennt: Álftaneshrepp, [[Garðahreppur|Garðahrepp]] og Hafnarfjörð. Gengi það ekki var ákveðið að hreppnum yrði skipt í tvennt: [[Bessastaðahreppur|Bessastaðahrepp]] og Garðahrepp. Seinni tillagan var samþykkt og varð Hafnarfjörður því hluti af Garðahreppi.<br /> Aftur var reynt að fá [[Kaupstaður|kaupstaðarréttindi]] árið 1890. Á fundi hreppsnefndar Garðahrepps í júní það ár var kosin nefnd til að ræða um kaupstaðarréttindi Hafnarfjarðar. Nefndin hélt fund 27. febrúar 1891, þar sem kosið var um skiptingu hreppsins, en meirihluti fundarmanna var andvígur skiptingunni. Var málið því látið niður falla og lá það niðri næstu árin vegna erfiðra tíma í Hafnarfirði.<br /> Næst var hreyft við málinu árið 1903. Í mars það ár komu nokkrir íbúar í Hafnarfirði því til leiðar að [[Frumvarp|frumvarp]] var lagt fram á [[Alþingi]] til laga um kaupstaðarréttindi Hafnarfjarðar. Í frumvarpinu var m.a. gert ráð fyrir því að bæjarfógetinn í Hafnarfirði yrði jafnframt bæjarstjóri og laun hans yrðu greidd úr landssjóði. Frumvarpið var fellt í atkvæðagreiðslu á Alþingi. Það var lagt fram aftur á Alþingi árið 1905, en aftur fellt í atkvæðagreiðslu. Hins vegar afgreiddi Alþingi frumvörp sem gáfu kauptúnum meiri sjálfstjórn en áður, en þau gengu ekki nógu langt til að Hafnfirðingar yrðu ánægðir.<br /> Enn var því komið til leiðar að frumvarp um kaupstaðarréttindi Hafnarfjarðar var lagt fyrir Alþingi, nú árið 1907. Meðal breytinga frá fyrra frumvarpinu var sú að nú var gert ráð fyrir því að bæjarstjóri fengi greidd laun úr bæjarsjóði en ekki landssjóði. Þetta frumvarp var samþykkt sem [[Lög|lög]] nr. 75, 22. nóvember 1907 og tóku lögin gildi [[1. júní]] [[1908]]. Hafnarfjörður varð þar með fimmta bæjarfélagið á Íslandi sem fékk kaupstaðarréttindi.<ref>Ásgeir Guðmundsson. Bls. 39-52</ref> == Bæjarstjórn == {| class="wikitable" align=right ! Listi ! ! Kjörnir bæjarfulltrúar |- | style="text-align:center" | B | style="background-color:{{flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}} | | [[Valdimar Víðisson]] |- | style="text-align:center" | B | style="background-color:{{flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}} | | [[Margrét Vala Marteinsdóttir]] |- | style="text-align:center" | C | style="background-color:{{flokkslitur|Viðreisn}} | | Jón Ingi Hákonarson |- | style="text-align:center" | D | style="background-color:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}} | | [[Rósa Guðbjartsdóttir]] |- | style="text-align:center" | D | style="background-color:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}} | | Orri Björnsson |- | style="text-align:center" | D | style="background-color:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}} | | Kristinn Andersen |- | style="text-align:center" | D | style="background-color:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}} | | Kristín Thoroddsen |- | style="text-align:center" | S | style="background-color:{{flokkslitur|Samfylkingin}} | | [[Guðmundur Árni Stefánsson]] |- | style="text-align:center" | S | style="background-color:{{flokkslitur|Samfylkingin}} | | Sigrún Sverrisdóttir |- | style="text-align:center" | S | style="background-color:{{flokkslitur|Samfylkingin}} | | Árni Rúnar Þorvaldsson |- | style="text-align:center" | S | style="background-color:{{flokkslitur|Samfylkingin}} | | Hildur Rós Guðbjargardóttir |- |} {{aðalgrein|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} Í bæjarstjórn Hafnarfjarðar eru ellefu bæjarfulltrúar. Kosningar til bæjarstjórnar fóru síðast fram [[16. maí]] [[2026]]. Bæjarstjóri er [[Þórður Þórarinsson]] og forseti bæjarstjórnar er [[Árni Stefán Guðjónsson]]. == Gaflarar == Orðið ''Gaflari'' hefur verið notað um Hafnfirðinga um árabil. Upphaf orðsins má rekja til kreppuáranna milli heimsstyrjaldanna, þegar [[Atvinnuleysi|atvinnuleysi]] var mikið. Var orðið þá notað um [[Sjómaður|sjómenn]] og [[Verkamaður|verkamenn]] í Hafnarfirði sem biðu undir húsgöflum í von um að fá vinnu.<ref>{{Vísindavefurinn|52339|Af hverju eru Hafnfirðingar stundum kallaðir Gaflarar?}}</ref> Skilgreining orðsins hefur verið nokkuð á reiki undanfarin ár. Í hugum margra eru Gaflarar aðeins þeir sem eru bæði fæddir og uppaldir í Hafnarfirði.<ref>[http://timarit.is/files/9625790.pdf#navpanes=1&view=FitH Innfæddir eru kallaðir Gaflarar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Fréttablaðið - Hafnarfjörður 100 ára. 19. júní 2008. (Bls.8).</ref> (Samkvæmt þeirri skilgreiningu hefur alvöru Göflurum farið fækkandi á undanförnum áratugum, þar sem [[Fæðingardeild|fæðingardeild]] hefur ekki verið starfrækt í Hafnarfirði síðan í [[Júní|júní]] [[1976]]).<ref>[http://timarit.is/files/18011867.pdf#navpanes=1&view=FitH Sólvangur í Hafnarfirði 40 ára]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Morgunblaðið, 22. október 1993. (Bls. 19)</ref> Öðrum finnst nóg að menn búi í Hafnarfirði eða hafi einhverntíma búið þar til að geta talist Gaflarar.<ref>[http://timarit.is/files/9682126.pdf#navpanes=1&view=FitH Auglýsa eftir ungum mönnum]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Fréttablaðið, 13. september 2008 (Bls. 38).</ref> Vorið [[1993]] hófst framleiðsla á Gaflarabrúðum í Hafnarfirði. Brúðan var hönnuð af Katrínu Þorvaldsdóttur og átti að tákna hinn eina sanna Gaflara.<ref>[http://timarit.is/files/11363472.pdf#navpanes=1&view=FitH Gaflarinn - Hinn sanni Hafnfirðingur]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Vikublaðið - Hafnarfjörður. 21. maí 1993. (Bls. 6).</ref> Nú eru brúðurnar ófáanlegar.<ref>[http://timarit.is/files/9625790.pdf#navpanes=1&view=FitH Innfæddir eru kallaðir Gaflarar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Fréttablaðið - Hafnarfjörður 100 ára. 19. júní 2008. (Bls.8).</ref> == Vinabæir == *[[Mynd:Flag of Denmark.svg|20px]] [[Frederiksberg]] *[[Mynd:Flag of Estonia.svg|20px]] [[Tartu]] *[[Mynd:Flag of Finland.svg|20px]] [[Hämeenlinna]] *[[Mynd:Flag of Greenland.svg|20px]] [[Ilulissat]] *[[Mynd:Flag of Iceland.svg|20px]] [[Akureyri]] *[[Mynd:Flag of Norway.svg|20px]] [[Bærum]] *[[Mynd:Flag of Sweden.svg|20px]] [[Uppsalir|Uppsala]] *[[Mynd:Flag of Germany.svg|20px]] [[Cuxhaven]] *[[Mynd:Flag of the Faroe Islands.svg|20px]] [[Sveitarfélagið Tvøroyri|Tvøroyri]] *[[Mynd:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] [[Baoding]]<ref>Upplýsingar af [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060214135825/www.hafnarfjordur.is/um_hafnarfjord/vinabaeir/ heimasíðu Hafnarfjarðarbæjar]</ref> == Skólar == Í Hafnarfirði eru reknir sautján leikskólar, átta grunnskólar, tveir framhaldsskólar og einn tónlistarskóli. Í miðstöð símenntunar fer auk þess fram starfsemi Námsflokka Hafnarfjarðar. === Leikskólar === Arnarberg, Álfaberg, Álfasteinn, Bjarkavellir, Hamravellir, Hjalli, Hlíðarberg, Hlíðarendi, Hraunvallaskóli, Hvammur, Hörðuvellir, Norðurberg, Smáralundur/Kató, Stekkjarás, Tjarnarás, Vesturkot og Víðivellir. === Grunnskólar === [[Áslandsskóli]], Engidalsskóli, [[Hraunvallaskóli]], [[Hvaleyrarskóli]], [[Lækjarskóli]], [[Setbergsskóli]], [[Víðistaðaskóli]], [[Öldutúnsskóli]], og [[Skarðshlíðarskóli]]. === Framhaldsskólar === [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]], [[Tækniskólinn]] === Tónlistarskóli === [[Tónlistarskóli Hafnarfjarðar]] með lúðrasveit. (stofnaður í September, 1950) [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060214144028/www.hafnarfjordur.is/tonlistarskoli/] == Íþróttafélög == [[Badmintonfélag Hafnarfjarðar]], [[Fimleikafélagið Björk]], [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]], [[Golfklúbburinn Keilir]], [[Siglingaklúbburinn Þytur]], [[Knattspyrnufélagið Haukar]], Skotíþróttafélag Hafnarfjarðar, Sundfélag Hafnarfjarðar og Fjörður Íþróttafélag fatlaðara. == Athugasemdir == {{notelist}} == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * Ásgeir Guðmundsson. ''Saga Hafnarfjarðar 1908-1983'' - Fyrsta bindi. Skuggsjá - Bókabúð Olivers Steins SF, 1983. == Tenglar == * [https://www.hafnarfjordur.is/ Vefsíða Hafnarfjarðar] * [http://www.mbl.is/frettir/innlent/2014/03/16/sakar_baejaryfirvold_um_leyndarhyggju/ Sakar bæjaryfirvöld í Hafnarfirði um leyndarhyggju] * [https://timarit.is/page/4885626?iabr=on#page/n4/mode/1up/search/%22Bjarni%20s%C3%ADvertsen%22%20%20%22bjarni%20riddari%22 Hafnarfjörður&ndash;útgerðarbær;] Sigurður Pétursson, Ægir ágúst 1986, bls. 450&ndash;490. {{commonscat|Hafnarfjörður|Hafnarfirði}} {{Sveitarfélög Íslands}} {{SSH}} {{Borgir og bæir á Íslandi}} [[Flokkur:Hafnarfjörður| ]] [[Flokkur:Þéttbýlisstaðir Íslands]] qxhxbroazn9a1wa0o28xgcfxi4yqhf0 0 1678 1980863 1963441 2026-09-28T18:53:22Z Berserkur 10188 /* Á Íslandi */ 1980863 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1905]]|[[1906]]|[[1907]]|[[1908]]|[[1909]]|[[1910]]|[[1911]]| [[1891–1900]]|[[1901–1910]]|[[1911–1920]]| [[19. öldin]]|[[20. öldin]]|[[21. öldin]]| }} Árið '''1908''' ('''MCMVIII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == === Atburðir === * Ársbyrjun - [[Lögbirtingablað]]ið kom fyrst út á prenti. * [[1. janúar]] - [[Skógrækt ríkisins]] tók til starfa. * [[19. janúar]] - [[Verkalýðsfélag Reyðarfjarðar]] var stofnað. * [[24. janúar]] - Bæjarstjórnarkosningar voru haldnar í [[Reykjavík]]. * [[20. mars]] - Kveikt var á nýjum [[Reykjanesviti|Reykjanesvita]] en sá fyrsti eyðilagðist í jarðskjálfta. * [[1. apríl]] - 6 drukknuðu á vélabátnum Ástríði við Vestmannaeyjar. * [[2. apríl]] - ** 8 manns fórust á skipi í miklu brimi við [[Stokkseyri]]. Einn bjargaðist. ** Austar í Árnessýslu, á Loftsstöðum, drukknuðu 4 menn þegar báti hlekktist á í lendingu. <ref>[https://timarit.is/issue/311516?iabr=on Templar, 14. t-lublað, 8. apríl 1908] Tímarit.is</ref> * [[21. apríl]] - [[Knattspyrnufélagið Víkingur]] var stofnað. * [[1. maí]] - [[Knattspyrnufélagið Fram]] var stofnað. * [[1. júní]] - Fyrstu formlegu [[bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði]] fóru fram. * [[15. júní]] - [[Keflavíkurhreppur]] og [[Gerðahreppur]] voru stofnaðir. * [[10. september]] - Fyrstu leynilegu [[Alþingiskosningar 1908|Alþingiskosningarnar]] voru haldnar og var sami kjördagur í fyrsta skiptið um land allt. Samhliða þingkosningunum var haldin [[þjóðaratkvæðagreiðsla]] um áfengisbann. Kjörsókn var mikil. * [[10. október]] - [[Miðbæjarskólinn]] var formlega vígður í Reykjavík. * [[28. desember]] - Aftakaveður geysaði sem stóð í meira en sólarhring á Austurlandi. ===Ódagsett=== * Fyrsta [[Fnjóská]]rbrúin var reist. Var það fyrsta brú sem gerð var á Íslandi úr járnbentri steinsteypu og lengsta steinsteypubogabrú á Norðurlöndum á þeim tíma. * [[Búnaðarsamband Suðurlands]] var stofnað. * [[Safnahúsið við Hverfisgötu]] var fullbyggt. '''Fædd''' * [[15. febrúar]] - [[Oddný Guðmundsdóttir]], rithöfundur (d. [[1985]]). * [[30. apríl]] - [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]], stjórnmálamaður (d. [[1970]]). * [[23. maí]] - [[Jón Engilberts]], myndlistarmaður (d. [[1972]]). * [[5. desember]] - [[Anna Sigurðardóttir]], stofnandi [[Kvennasögusafn Íslands|Kvennasögusafns Íslands]] (d. [[1996]]). '''Dáin''' == Erlendis == ===Atburðir=== * [[24. janúar]] - Fyrsta skátabókin, ''Scouting for Boys'' kom út en [[skátahreyfingin]] var stofnuð ári áður. * [[1. febrúar]] - Carlos 1. portúgalskonungur og prins Luis Filipe eru skotnir til bana í [[Lissabon]]. * [[29. mars]] - Fyrsta farþegaflugið fór fram í Frakklandi. * [[26. maí]] - Fyrsti stóri olíufundur í Miðausturlöndum verður í Masjed Soleyman í suðvestur [[Persía|Persíu]]. Bretar tryggja sér réttinn á nýtingu olíunnar. * [[30. júní]] - [[loftsteinn|Loftsteinabrot]] verður við Tunguska-fljót í Krasnoyarsk Krai, Síberíu, 5-10 kílómetra ofan við skorpu jarðar. * [[júlí]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1908]] eiga sér stað í London. * [[3. júlí]] - [[Ungtyrkir]] gera uppreisn í Ottómaneldinu. * [[17. september]] - Fyrsta manneskjan, Thomas Selfridge lætur lífið í flugslysi. Flugmaðurinn [[Wright-bræður|Orville Wright]] lifir af. * [[1. október]] - [[Henry Ford]] framleiðir fyrsta [[Ford T]]-bílinn. * [[5. október]] - [[Búlgaría]] lýsir yfir sjálfstæði frá Ottóman-veldinu. * [[6. október]] - [[Austurríki-Ungverjaland]] innlimar Bosníu-Hersegóvínu og Ottóman-veldið tapar því. * [[15. nóvember]] - [[Leópold 2. Belgíukonungur]] lætur af völdum í Kongó ([[Fríríkið Kongó]]) og belgíska ríkið tekur við ([[Belgíska Kongó]]). * [[28. desember]] - Jarðskjálftinn við [[Messina]] á Ítalíu tekur 75.000-200.000 mannslíf. '''Fædd''' * [[7. apríl]] - [[Alfred Eisenbeisser]], rúmenskur knattspyrnu- og skautakappi (d. [[1991]]) * [[8. apríl]] - [[Oskar Schindler]], þýskur iðnjöfur og bjargvættur Gyðinga. (d. [[1974]]) * [[24. apríl]] - [[Józef Gosławski]] var pólskur myndhöggvari á 20. öld (d. [[1963]]) * [[12. maí]] – [[Alejandro Scopelli]], argentínskur knattspyrnumaður og -þjálfari (d. [[1987]]). * [[2. júní]] - [[Marcel Langiller]], franskur knattspyrnumaður (d. [[1980]]). * [[22. júní]] - [[Pablo Dorado]], úrúgvæskur knattspyrnumaður (d. [[1978]]). * [[27. ágúst]] - [[Lyndon B. Johnson]], Bandaríkjaforseti (d. [[1973]]) * [[13. september]] - [[Carlos Peucelle]], argentínskur knattspyrnumaður (d. [[1990]]). * [[6. október]] - [[Luis de Souza]], perúskur knattspyrnumaður (d. [[2008]]). * [[10. desember]] - [[Mario Evaristo]], argentínskur knattspyrnumaður (d. [[1993]]). * [[31. desember]] - [[Jim Brown]], skosk/bandarískur knattspyrnumaður (d. [[1994]]). '''Dáin''' * [[25. ágúst]] - [[Henri Becquerel]], franskur eðlisfræðingur og [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Nóbelsverðlaunahafi]] (f. [[1852]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Gabriel Lippmann]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Ernest Rutherford]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Ilya Ilyich Mechnikov]], [[Paul Ehrlich]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Rudolf Christoph Eucken]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Klas Pontus Arnoldson]], [[Fredrik Bajer]] [[Flokkur:1908]] 4yf3n87ctrjtn6osi2nh5s0m8o3ctxa 4 1746 1980933 1980065 2026-09-29T06:35:58Z NDG 108276 Reporting [[Special:Contributions/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1c) 1980933 wikitext text/x-wiki <!-- Skiljið þessa línu eftir -->{{Potturinn}}__NEWSECTIONLINK____TOC__ == Pilibhit-tígursfriðlandið == I am not sure where to report this. [[Pilibhit-tígursfriðlandið]] was written on 3 November by [[Notandi:Pixel009]], who has been blocked on en Wikipedia as a sockpuppet and globally locked for spamming around 100 different language versions on the same subject, see [[:meta:Steward requests/Global/2025-w48#Global block/unblock for Pixel009]]. The article probably needs to be reviewed for neutrality and use of Icelandic, or possibly it should be deleted as spam. [[:en:Pilibhit Tiger Reserve]] has existed since 2008, so presumably the subject is notable. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] may have already dealt with any problems. [[Notandi:TSventon|TSventon]] ([[Notandaspjall:TSventon|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:24 (UTC) : I sometimes delete those translated sites but I decided to give this one a fix. Might need more repairing. Thanx for notifying. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:43 (UTC) == 25 ára afmæli Wikipedíu 15. janúar 2026 == þann 15. janúar næstkomandi verður 25 afmæli alþjóðlega Wikipedia verkefnisins. Ættum við ekki að minnast þess með einhverjum hætti og hafa hitting eða stafrænan viðburð? Eða baka afmælisköku? Einfalt væri að hafa mitting (stafrænan hitting t.d. í Zoom eða á einhverjum fundastað) sem byrjaði rúmlega kl. 16 það gæti tengst fyrirhuguðu "A 15-minute pre-party" sem á að byrja kl. 15:45 og vera bara afmælisóskir og svoleiðis. Hér er nánar um þann viðburð: [[metawiki:Event:Wikipedia_25_Virtual_Celebration|Event:Wikipedia 25 Virtual Celebration - Meta-Wiki]] @salvor [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. desember 2025 kl. 19:05 (UTC) :Um að gera [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-24148-9|&#126;2026-24148-9]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-24148-9|spjall]]) 12. janúar 2026 kl. 09:15 (UTC) :Hérna er frétt á RÚV um viðtalið sem ég fór í lestinni: [https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-01-26-aetladi-ser-ad-eyda-eftirlaunaarunum-a-wikipedia-464484 Ætlaði sér að eyða eftirlaunaárunum á Wikipedia] :Hér er tengill beint á upptökuna á viðtalinu (þetta var bara notalegt spjall) https://www.ruv.is/utvarp/spila/lestin/23619/bj4729 [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 17:40 (UTC) ::Vel gert! Fínt viðtal. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 18:48 (UTC) ::: Já, þetta var skemmtilegt, takk. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 19:52 (UTC) : Rás1 eða þátturinn Lestin spyr í gegnum skilaboð Vina Wikipedía á fb hvort einhver vilji koma í viðtal næstkomandi mánudag og ræða Wikipedíu og 25 ára afmælið. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. janúar 2026 kl. 15:45 (UTC) :Ég bauð mig fram ef enginn annar hefði gert það. Mikilvægt að nýta öll tækifæri til að kynna Wikipediu. Fer í viðtal á morgun mánudag. Held að það verði spurt um íslensku wikipedia, hvað sé skrifað, og t.d. hvaða grein er oftast breytt og hvaða grein er lengsta greinin og svo t.d. um wikipedíu á gervigreindartímum. Ég veit reyndar ekki hvar ég get flett upp svona statistik um íslensku wikipedíu eins og lengd greinar eða hvaða grein fólk sé áhugasamast um. Endilega komið með ábendingar [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 22:10 (UTC) == Mig vantar réttan 'fána' Hamas inn svoleiðis að ég geti tengt hana í grein Hamas. == Hæhæ. Ég er enn aðeins að læra. Mér er pínulítið óskýrt hví ég get ekki einfaldlega notað 'https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_Hamas.svg' í einu formi eða öðru [https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Qassam_Brigades í skiptum fyrir fána al-Qassam] í greininni um [[Hamas]]. Það væri kúl ef einhver gæti upphalað myndinni, það sem væri enn meira kúl væri ef einhver gæti sagt mér hvort ég geti hreinlega hlekkjað beint í efni frá wikimedia eða hvort þau sé aðskilið/mögulega frátekið ecosystem fyrir Enska alfræðiritið, hvað ég sé að gera vitlaust, og/eða hvernig ég ætti að snúa mér í þessu, hvort sé þessvegna mögulega auðveldasta launsnin að endurupphala myndinni einfaldlega á Íslenska alfræðiritið sbr Wikipedia:Hlaða_inn_skrá. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 02:24 (UTC) :Fáni Hamas sem notaður er í ensku greininni er varinn höfundarrétti, og er þess vegna ekki til sem mynd inni á Wikimedia Commons. Það þýðir að það er ekki hægt að nota hann utan ensku Wiki. Það væri hægt að hlaða honum sérstaklega upp á íslensku Wikipediu, en það er spurning hvort það væri strangt til tekið löglegt. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 05:06 (UTC) ::Takk fyrir svarið. ::Er fáni al-Qassam ekki varinn höfundarrétti? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 14:04 (UTC) :::Hann er of almennur til að njóta verndar. Þetta er bara trúarjátningin á grænum bakgrunni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 18:18 (UTC) ::::Hvað gerist ef ég brýt höfundarréttarlögin og upphel fánanum bara samt eins og [https://no.wikipedia.org/wiki/Hamas gert hefur t.d. verið hér]? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 19:54 (UTC) :::::Skránni verður eytt á endanum. Það er t.d. eyðingartillaga á [[:c:File:Emblem_of_Hamas_Vector_Graphic.svg|þessu]]. Málið með Commons er að það er mjög undirmannað og efni getur hangið inni heillengi þó að það sé höfundarréttarvarið af því að það er tímafrekt að fara í gegnum þetta. Ég mæli ekki með því að bæta í þann haug með því að brjóta vísvitandi reglur. Ef þú vilt fá þetta inn í íslensku greinina þá er ekki annað í boði en hlaða mynd inn hér og rökstyðja notkunina með svipuðum hætti og gert er á ensku útgáfunni. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 20:50 (UTC) ::::::Oki. Þá gerum við það ekki. ::::::Þá er bara að skoða aðrar leiðir sem valda ekki veseni og brjóta ekki reglur. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 23. desember 2025 kl. 00:00 (UTC) == Report concerning User:~2026-17683-2 == [[Special:Contributions/~2026-17683-2|~2026-17683-2]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:00 (UTC) :{{done}} [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:05 (UTC) == Forðist þessa tröllasíðu með rangar talsetningarupplýsingar. == Sælir, íslenska er ekki móðurmál mitt svo það gætu verið nokkrar stafsetningarvillur. Ég einfaldlega bara hef mikinn áhuga á íslenskum talsetningum og miðlum. Þess vegna hef ég gert nokkrar breytingar hér og þar, bæði til að æfa málið og til að gera upplýsingar aðgengilegar. Ég hef nýlega tekið eftir því að mikið af talsetningarupplýsingum á Wikipedia hefur verið bætt inn frá trollasíðu sem kallast The Dubbing Database. Þetta er síða sem ég hélt áður að væri í lagi, þegar skjáskot af kreditlistum voru til staðar. En smám saman fór ég að átta mig á því að þar eru margir krakkar og nettröll að breyta efni í þeim tilgangi að dreifa rangar upplýsingar. Þessi nettröll hafa gengið mjög langt í að búa til falskar upplýsingar. Á síðunni hafa til dæmis verið skáldaðar staðhæfingar á borð við að Ólafur Darri Ólafsson hafi leikið Black Bart í Sverðinu í steininum, og það sett fram sem staðreynd. Það var líka einhver gæi á síðunni sem bjó til falskt sænskt kreditlistaskjáskot úr Gravity Falls í Photoshop, eingöngu til að dreifa rangar upplýsingar. Sem rannsakandi fer þetta gríðarlega í taugarnar á mér, þar sem nettröllum tekst þannig að koma röngum upplýsingum í almenna dreifingu. Upplýsingarnar frá þessari síðu hafa allar verið settar inn af sama notanda. Ég held ekki að viðkomandinn geri sér grein fyrir að hann sé að bæta inn rangar upplýsingar en það væri þó ástæða til að fara yfir allar þessar greinar og ræða við notandann sem bætir þessu inn. Síðurnar sem ég hef hingað til séð með upplýsingum frá þessari síðu eru: Edda Björg Eyjólfsdóttir Sverðið í steininum Svampur Sveinsson Ef ekki er hægt að finna upplýsingar um talsetningar í traustum heimildum, ætti frekar að nota opinbera kreditlista frá Disney+, DVD-diskum, VHS-spólum og þess háttar. Ég veit að tilvísun eins og „VHS leikaralisti“ er ekki sú auðveldasta að sannreyna, en hún er samt þúsund sinnum betri en þessi fyrrnefnda tröllasíða. Vona að þið getið skoðað þetta nánar. Með góðri kveðju. [[Notandi:LexLuxor05|LexLuxor05]] ([[Notandaspjall:LexLuxor05|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 15:30 (UTC) :''Ofangreint fært frá [[Spjall:Forsíða]]'' --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 19:17 (UTC) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16. janúar 2026 kl. 19:45 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Misvísandi upplýsingar == Góðan daginn. Rak augun í eftirfarandi: Neðangreindar upplýsingar er að finna á síðunni "Hlaupár – Wikipedia": ''Á [[Ísland|Íslandi]] var gregoríska tímatalið tekið upp '''í byrjun október árið 1700. Þá var 10 dögum sleppt úr, svo að í stað 1. október kom 11. október.''' Dagarnir 1. til 10. október árið 1700 hafa því aldrei verið til á Íslandi.'' Allt aðrar upplysingar um sama efni koma hins vegar fram á síðunni „Gregoríska tímatalið – Wikipedia“ ''Gregoríska tímatalið var tekið upp á Íslandi árið 1700 ásamt flestum ríkjum [[Mótmælendatrú|mótmælenda]] í Evrópu. Var skekkjan þá orðin 11 dagar frá júlíska tímatalinu, en hafði verið 10 dagar þegar tímatalið var fyrst tekið í notkun árið 1582 o'''g voru þessir 11 dagar felldir niður úr árinu, þannig að 28. nóvember kom í stað 17. nóvember.''''' Sko, ég lærði þetta einhvern tíma, þ.e. hvaða dagsetningar duttu út en man ekki lengur hvort það var í okt. eða nóv.. Ég treysti mér því ekki til að laga þetta sjálf. Er ekki einhver sem getur lagað þetta til að það séu ekki misvísandi upplýsingar á síðunum? [[Notandi:DisaIvars|DisaIvars]] ([[Notandaspjall:DisaIvars|spjall]]) 17. janúar 2026 kl. 14:28 (UTC) : Kærar þakkir fyrir ábendinguna. Búinn að laga. Leiðréttingin er inni á [[Gregoríska tímatalið]]. Misskilningurinn stafar af breytingunni 1583 þegar kaþólsk lönd tóku upp nýja stíl, en þá var 10 dögum sleppt í byrjun október. Það gilti hins vegar aldrei á Íslandi og þegar nýi stíll var tekinn upp í Danaveldi árið 1700 var skekkjan orðin 11 dagar. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 14:18 (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 13:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Síður um sjónvarpsumfjöllun og íþróttir == það er mikið að greinum um íþróttatengd mál á Wikipedia en er ekki eðlilegt að hafa einhverja stefnu varðandi hvað er viðeigandi. Ég sá t.d. að einhver hafði sett inn grein um sjónvarpumfjöllun um ákveðna tegund íþrótta. Á ekki að eyða slíkum greinum? [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:01 (UTC) : Ég er sammála með síðuna um sjónvarpsumfjöllunina og gruna notanda sem er í banni um að hafa stofnað hana.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:22 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 19. janúar 2026 kl. 21:01 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Úrelt orðanotkun == Hæ, ég er með pælingu. Vitið þið um greinar þar sem er enn til staðar orðanotkun eða orðafar sem þykir úrelt í dag. Ég gerði nokkrar lagfæringar varðandi frumbyggja Ameríku og var að pæla hvort þið vitið um fleiri dæmi um orðanotkun sem þarf nauðsynlega að lagfæra í samræmi við nútíma málvenjur og samfélagslegar breytingar. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-49679-3|&#126;2026-49679-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-49679-3|spjall]]) 23. janúar 2026 kl. 12:35 (UTC) :Hæ Björn, ég hélt að þú værir í banni. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 23. janúar 2026 kl. 21:54 (UTC) == Report concerning User:LI Mintian == [[Special:Contributions/LI Mintian|LI Mintian]] &ndash; Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:PieWriter|PieWriter]] ([[Notandaspjall:PieWriter|spjall]]) 5. febrúar 2026 kl. 07:51 (UTC) == Report concerning User:~2026-92643-0 == [[Special:Contributions/~2026-92643-0|~2026-92643-0]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Notandaspjall:Quinlan83|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 23:04 (UTC) == Þýddir kvikmyndatitlar == Ég velti því fyrir mér á pottinum í fyrra hvort það væri einhver viðmiðunarregla um hvort það eigi að nota íslenska titla í greinum fyrir kvikmyndir, eða hvort það eigi að halda sig við frumtitla. Það voru skiptar skoðanir um það en það komst engin afgerandi niðurstaða. Ég sé að @[[Notandi:Akigka|Akigka]] hefur verið að gera greinar um James Bond-myndirnar með íslensku titlunum í heiti greinanna, sem mér finnst alveg fínt, en það pirrar mig pínu að það sé ekkert samræmi á milli greina um það hvort íslenskur eða enskur titill sé notaður. Ég myndi vilja semja um einhver skýr viðmið. Við höfðum rætt um að það mætti kannski nota enska titla ef þeir væru mun þekktari en sá íslenski, en það er náttúrlega huglægt mat hvers og eins. Persónulega myndi ég frekar vilja nota íslenska titla í greinarheitum þar sem það á við, enda þótt þeir séu ekki mikið notaðir, enda er það í meira samræmi við markmið þess að skrifa alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:21 (UTC) :Ég finn ekki gömlu umræðuna, nema það sé [[Spjall:Gene Wilder#Íslensk eða ensk (upprunaleg) nöfn á kvikmyndum|þessi]], en mig minnir að niðurstaðan hafi verið að nota íslenska titla ''ef þeir eru til'' (ekki búa til nýjar þýðingar), annars upprunalegan titil. Það er alla vega það sem yfirleitt er gert á öðrum útgáfum wp. Það getur samt verið í andstöðu við þá reglu að nota þekktasta heitið. Sem dæmi þá er tiltekinn ítalskur spagettívestri frá 1966 örugglega þekktastur á Íslandi undir enska titlinum ''The Good, the Bad and the Ugly'', en íslenska heitið (frá 1971) er ''Einn var góður, annar illur, þriðji grimmur''. Upprunalega heitið er hins vegar ''Il buono, il brutto, il cattivo''. Væri ekki dálítið hallærislegt að hafa greinina undir enska titlinum, þótt hann sé örugglega þekktari en hinir tveir? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:57 (UTC) ::NB. Er alveg sammála þér með ósamræmið. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:01 (UTC) :::Þetta var [https://is.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Potturinn/Safn_28#%C3%8Dslenskir_kvikmyndatitlar þessi umræða]. Það var ekki beint nein niðurstaða, en sumum fannst ekki skýrt hvenær íslensk þýðing á titli hefði öðlast formlegt gildi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:54 (UTC) ::::Ég held að það sé ekki hægt að setja eina reglu sem eigi við um allar kvikmyndir, stundum er þetta matsatriði. En meginreglan hefur alltaf verið og á við um allar greinar að nota þann titil sem flestir þekkja viðfangsefnið sem. Í fyrri umræðu nefndi ég Ísöld og Hringadrottingssögu sem dæmi um íslenska titla. The Good, the Bad and the Ugly finnst mér dæmi um mynd sem flestir þekkja undir enska titlinum. Ég hef til dæmis aldrei séð titilinn [[Segðu aldrei aftur aldrei]] og það stingur soldið. Það ætti frekar að nota enska titilinn. Sama á við um allar Bond myndirnar. En það er bara mín persónulega skoðun. Ef það á að komast einhver niðurstaða í þetta þá þarf eiginlega bara að kjósa. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 19. febrúar 2026 kl. 02:56 (UTC) :::::Bond er svolítið spes, því sumar þýðingarnar eru vel þekktar (Víg í sjónmáli, Njósnarinn sem elskaði mig, Í leyniþjónustu hennar hátignar), en aðrar held ég nánast alveg óþekktar (Þú lifir aðeins tvisvar, Logandi hræddir, Leyfið afturkallað). Hið sama virðist gilda um aðrar tungumálaútgáfur wp. Spænska og danska wp víkja þarna sum staðar út af þeirri reglu að nota innlend heiti. Mér fannst einmitt þurfa að gæta samræmis og valdi því að nota íslenska titilinn alls staðar. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 11:11 (UTC) ::::::Hitt málið er líka, eins og það stendur fyrir mínum dyrum, að meirihluti allra greina á íslensku Wikipediu notast við titla sem eru faktískt minna notaðir en alþjóðlegir titlar, því við erum jú að skrifa á tungumáli sem fáir tala. Það eiginlega hluti af eðli þess verkefnis að skrifa alfræðiefni á íslensku að notast við ýmis heiti sem eru ekki endilega vel þekkt, stundum jafnvel ekki meðal Íslendinga. Þess vegna hef ég ekkert það miklar áhyggjur þótt íslensku titlarnir séu minna notaðir en þeir ensku. ::::::Svo er hitt, að tregi til að nota íslenska kvikmyndatitla því enginn annar gerir það er hálfpartinn sjálf-uppfyllandi spádómur ef svo má að orði komast. Enginn notar þá vegna þess að enginn notar þá. Þannig að mér finnst við í raun vera að ýta undir ákveðna hneigð með því að setja íslensku titlana ekki í forgrunn þótt þetta eigi að vera alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 12:53 (UTC) : Sammála Steininum. Íslensku titlarnir mega koma svo eftir á eða í sviga.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 20:53 (UTC) ::@[[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] Þetta er áhugaverð pæling varðandi sjálf-uppfyllandi spádóm. En mér finnst ekki að það sé hlutverk Wikipedia að spyrna á móti þróun íslenskrar málnotkunar. Wikipedia á að vera hlutlaus hvað það varðar. Við notum þá titla sem fólk notar í almennu tali. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 20. febrúar 2026 kl. 00:59 (UTC) :::Það sem samt stingur mig mest núna er þessi skortur á samræmi. Eins og staðan er núna erum við með dæmi þar sem sumar greinar um kvikmyndir í sömu kvikmyndaseríunni eru með titla á íslensku en aðrar á ensku. (t.d. [[Charlie's Angels (kvikmynd)]] og síðan [[Englar Charlies gefa í botn]]). Þess vegna finnst mér ekki alveg ganga að hafa þetta algjörlega matskennt eftir greinarhöfundi. :::Akigka er líka með góðan punkt hvað varðar myndir eins og spagettívestrana, þar sem frumtitillinn er ekki sá enski, þótt hann sé líklega þekktari. Eða t.d. kóresku myndina sem flestir kalla ''Parasite'', en hét ''Gisaengchung'' á frummálinu og var þýdd sem ''Sníkjudýrin'' á íslensku. Mér finnst svakalegur ósiður þegar fólk notar ensk heiti yfir hluti sem voru ekki upphaflega á ensku, þannig að ég myndi alltaf mæla með því að íslenskur titill sé notaður í slíkum tilfellum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 09:22 (UTC) ::::Ég er frekar á því að nota íslenska titilinn sem greinarheiti ef hann er til, en annars upprunalegan titil. Mér finnst að upprunalegi titillinn eigi að koma í sviga þar sem titillinn kemur fyrst fyrir, og í listum (t.d. listum yfir myndir tiltekins leikstjóra). Í samfelldu máli inni í greinum finnst mér kannski eðlilegt að nota algengasta titilinn, ef það passar að öðru leyti. Annars er íslenski titillinn yfirleitt þjálli í samfelldu máli (beygist t.d.). Ég held að pistlar Arnaldar Indriðasonar og Ævars Arnar Jósepssonar hafi átt stóran þátt í að gera íslenska kvikmyndatitla erlendra mynda þekkta. Það er ólíkt að skrifa um kvikmynd í samfelldu löngu máli, eða setja saman topp-10-lista eða svipað; en það er oft eina samhengið þar sem vissir kvikmyndatitlar koma fyrir á Íslandi - umfjöllunina vantar. Það er líka ástæðan fyrir því að oft eru íslenskir titlar "listrænna" kvikmynda þekktari en titlar hasarmynda: af því þær hafa fengið sérstaka umfjöllun. Kvikmyndagreinar hér á is.wp eru líka dæmi um umfjöllun, svo þær hafa áhrif, hvort sem okkur líkar það betur eða verr :) [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 12:24 (UTC) :::Einn annar punktur sem mig langar til að benda á er að ef íslenskir titlar væru meginreglan í greinum hér væri þröskuldurinn aðeins hærri til að skrifa greinar. Eins og staðan er núna eru mjög margar greinar um kvikmyndir skrifaðar af fólki sem bersýnilega kann ekki íslensku og hendir bara inn örgreinum sem innihalda engar upplýsingar. Ef það væri meginregla að taka a.m.k. fram íslenskan titil myndi slíkum greinum mögulega fækka. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. febrúar 2026 kl. 01:34 (UTC) ::::Meginreglan að nota íslenskan titil er til á [[Wikipedia:Nafnavenjur greina]]. Þetta er frekar um eftirfylgni. Sammála að eyða greinum sem eru bara "Titill er bandarísk kvikmynd". [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:18 (UTC) :::::Þannig að þú myndir segja að samkvæmt núgildandi venjum sé rétt að kvikmyndatitlarnir séu á íslensku, ef íslenskur titill er fyrir hendi? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:52 (UTC) == Ágreiningur um hlutlægni og notkun stjórnunarheimilda á [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] == Góðir Wikipedíuþátttakendur. Ég legg hér fram tvo tengda málaflutning er varða greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] og óska eftir sjónarmiðum óháðra ritstjóra og stjórnenda. === 1. Efnislegur ágreiningur: „Umræða um alþjóðamál" === Bætt var við kafla í greinina sem fjallar um persónulegar skoðanir einstakra flokksleiðtoga á Kína, Rússlandi og Norður-Kóreu. Ég ([[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]]) lagði til að kaflinn yrði annaðhvort fjarlægður eða orðaður á hlutlægan hátt, með vísan til [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] og [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]: * Kaflinn er í óhófi langur miðað við aðra hluta greinarinnar og gefur persónulegum skoðunum óhóflegt vægi. * Engin sambærileg grein um íslenskt stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur slíkan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. * Heimildin sjálf (Vísir) staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir, ekki flokksstefna. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er ósammála og við höfum verið í samningaviðræðum um málamiðlun á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]]. Kjarnaágreiningurinn snýst um orðalag: ég lagði til „rætt hvað megi læra af" en TKSnaevarr krefst „hrósað." Munurinn er grundvallarmunur á hlutlægri lýsingu og dómsályktun. Ég bið óháða ritstjóra um að kynna sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og gefa sjálfstætt álit á því hvort kaflinn standist kröfur [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. === 2. Notkun stjórnunarheimilda af aðila í ágreiningi (WP:INVOLVED) === Tímaröð atburða 21. febrúar 2026: # Klukkan '''16:43 UTC''' læsti [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] með þeim rökum að bíða skyldi eftir samkomulagi. # [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er sjálfur virkur þátttakandi í efnislegum ágreiningi um greinina — hann hefur lagt fram fjölmörg rök á spjallsíðunni gegn breytingum mínum. # Klukkan '''23:26 UTC''' — meðan greinin var læst öðrum ritstjórum — gerði [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] verulegar breytingar á greininni (+1.793 bæti) '''án nokkurrar breytingarlýsingar'''. # Í þeim breytingum notaði hann orðalagið „hrósað" — það sama orðalag sem ég hafði gert skýrar athugasemdir við á spjallsíðunni og sem við höfðum ekki náð samkomulagi um. Með öðrum orðum: TKSnaevarr læsti greinina fyrir öðrum, og notaði síðan stjórnunarrétt sinn til að breyta greininni einhliða í ágreiningi þar sem hann er sjálfur hlutaðeigandi. Enginn annar ritstjóri gat brugðist við eða gert gagnbreytingar meðan á þessu stóð. Á enskri Wikipedíu er þetta brot á [[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]], sem kveður skýrt á um: ''"editors should not act as administrators in disputes in which they have been involved"''. Á íslensku er samsvarandi meginregla skráð á [[Wikipedia:Deilumál|reglum um deilumál]], þar sem fram kemur að ''„moppudýr eru ekki dómarar"''. Ég vil taka það fram að ég geri mér fulla grein fyrir að [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] hefur að öllum líkindum lagt þetta fram í góðri trú. Hér er ekki um persónulegar ásakanir að ræða. Vandinn er meginreglulegar: þegar stjórnandi er virkur þátttakandi í ágreiningi, á hann ekki að nota stjórnunarheimildir til að úrskurða í þeim sama ágreiningi. Tveir aðrir stjórnendur, [[Notandi:Bjarki S|Bjarki S]] og [[Notandi:Berserkur|Berserkur]], hafa einnig tekið þátt í ágreiningnum á sama hlið og TKSnaevarr, sem þýðir að þrír af hlutaðeigandi aðilum eru stjórnendur. === Beiðni === # Að '''óháðir ritstjórar''' kynni sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og taki afstöðu til efnislegs ágreinings um kaflann „Umræða um alþjóðamál" með hliðsjón af [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. # Að '''óháður stjórnandi''' endurskoði hvort lásingin og breytingarnar 21. febrúar 2026 hafi verið í samræmi við meginreglur um hlutlægar stjórnunarheimildir. # Að greinin verði opnuð aftur fyrir almennar breytingar þar til efnislegur ágreiningur hefur fengið réttilega meðferð á spjallsíðunni. Takk fyrir tímann. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 00:04 (UTC) :Ég hef ekki kynnt mér spjallsíðuna, hef ekki mikinn áhuga á því og er líka ekki stjórnandi á síðunni. Vildi bara benda á að það er enginn ritstjóri á Wikipedia. Og svo verður líka erfit að finna óháðann stjórnanda, það hafa allir sínar skoðanir. Ertu þá að tala um einhvern sem hefur ekki nú þegar tekið þátt í spjallsíðunni? [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 22. febrúar 2026 kl. 02:30 (UTC) :@[[Notandi:Steinninn|Steinninn]] Takk fyrir athugasemdina. Ég er að biðja um álit stjórnenda sem hafa ekki þegar tekið þátt í umræðunni á spjallsíðunni — sérstaklega vegna þess að annar hluti málsins snýr að notkun stjórnunarheimilda. Þrír stjórnendur hafa þegar tekið afstöðu á sömu hlið í efnislegum ágreiningi, og einn þeirra læsti greinina og breytti henni síðan sjálfur meðan hún var læst. Ég taga hér þá stjórnendur sem hafa ekki tekið þátt og bið um álit: @[[Notandi:Akigka|Akigka]] @[[Notandi:Bragi H|Bragi H]] @[[Notandi:Krun|Krun]] @[[Notandi:Salvor|Salvor]] @[[Notandi:Stalfur|Stalfur]] @[[Notandi:Stefán Örvar Sigmundsson|Stefán Örvar Sigmundsson]] @[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:49 (UTC) Ég vil árétta að '''aðalkrafa mín er að kaflinn „Umræða um alþjóðamál" verði fjarlægður alveg'''. Rökin eru: * '''[[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]''' — Kaflinn gefur persónulegum skoðunum einstakra meðlima óhóflegt vægi í yfirlitsgrein um stjórnmálaflokk. Heimildin sjálf staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir sem flokkurinn hefur ekki samþykkt sem stefnu. * '''[[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]''' — Kaflinn gefur þá mynd að flokkurinn sem slíkur hafi afstöðu til þessara ríkja, þegar heimildirnar segja hið gagnstæða. * '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]''' — Aðalheimildin (Vísir, 29. des. 2025) er fréttaskýring/greining, ekki bein frétt. Uppruni efnisins er athugasemdir á samfélagsmiðlum. * '''[[:en:WP:LABEL|WP:LABEL]]''' — Orðalagið „hrósað" er gildishlaðin dómsályktun. Viðkomandi ræddu um innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu, sem er fjarri „hrósi" við ríkisstjórnir. * '''Enginn fordæmi''' — Engin önnur grein um íslenskan stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur sambærilegan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. Kaflinn sem nú stendur í greininni var málamiðlun af minni hálfu — upphaflega fjarlægði ég hann alveg. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:53 (UTC) :Þar sem ég er beðin sérstaklega sem stjórnandi um álit á greininni þá las ég hana yfir og hef strax eftirfarandi athugasemdir. :Það þarf að lagfæra greinina þannig að hún sér hlutlæg, upplýsandi og byggi á heimildum og inntakið sér atriði sem skipta máli. Eins og er þá virðist sumt vera efni sem á meira heima í fréttabréfi innan félagsins og hefur lítið upplýsingagildi og er of hlutdrægt til að passa í alfræðiriti og Wikipedíugrein. Kaflinn umræða um alþjóðamál ætti að fara út í heilu lagi. Það kemur okkur ekkert við hvað einhverjir hafa rætt á samfélagsmiðlum og wikipediagrein er ekki réttur vettvangur fyrir hugleiðingar fólks í stjórnmálum (t.d. setning eins og: "Sósíalistaflokkurinn hefur áréttað að viðhorf flokksmeðlima til þessara ríkja séu persónubundin og að flokkurinn hafi ekki mótað formlega stefnu í þeirra garð..... :Þetta er satt að segja bara orðavaðall og jafnvel atriði úr stefnuskrá flokka ættu ekki heima í wikipediagrein ekki nema í mjög knöppu formi (t.d. ef flokkur er með að móti ESB aðild þá má segja það og vitna í stefnuskrá flokksins en wikipedia er ekki vettvangur til að rökstyðja hvers vegna einhver flokkur er með eða móti ESB eða reka áróður fyrir einhverju ákveðnu viðhorfi. :Það er líka margt annað rugl í greinni og orðalagið og heimildanotkunin "samkvæmt Gunnari Smára..." er viðvaningsleg og ekki rétt heimildanotkun. það verður að vísa í birtar áreiðanlegar heimildir og það eru ákveðnar reglur um hvernig það er gert. :Hér er dæmi um eina breytingu á setningu sem ég sting upp á: Í stað setningarinnar "Mikil bylting og innanflokks átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025, þar sem að meðal annars Gunnar Smári var sakaður um ofríki og andlegt ofbeldi. Sólveig Anna Jónsdóttir formaður Eflingar sem að hafði verið virk innan flokksins sagði meðal annars af sér" komi setning eins og "Mikil átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025 sem endaði með......" Ég veit ekki hvað gerðist, mig minnir að það hafi verið þannig að flokkurinn klofnaði og fyrrum forusta varð undir í kosningum og stofnaði aðra hreyfingu með oddvita flokksins í borginni, það hlýtur að vera hægt að segja það á hlutlausu og knöppu máli og með því að vísa í áreiðanlegar heimildir (at huga að dagblöð eru ekki alltaf áreiðanlegar heimildir, innnanhússkjöl stjórnmálaflokks eða munnlegar heimildir eru aldrei áreiðanlegar heimildir sem passa í wikipedia grein) það er bara rugl að hafa með að einhver sem "hafi verið virk innan flokksins" hafi sagt af sér. [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 00:58 (UTC) ::Umfjöllunin um þessi alþjóðamál var ekki bara byggð á umræðum á samfélagsmiðlum. Þetta voru mál sem margir fjölmiðlar voru búnir að fjalla um og fleiri en einn meðlimur í flokknum voru búnir að tjá sig um við fjölmiðla. Á slíku stigi er ekki hægt að láta eins og þessi ummæli séu einkamál eða að þau eigi ekki erindi í heildstæðri umfjöllun um flokkinn. Hlutlaus umfjöllun getur ekki byggt eingöngu á sjálfsmynd flokksins eða eingöngu á frumgögnum sem koma frá honum sjálfum. ::Ég vil annars benda á að '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]'''-reglan sem @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] vísar til hér leggur ekkert bann við notkun fréttaskýringa sem heimilda, heldur nefnir hún skoðanapistla. Þetta er ekki sami hluturinn og ekkert í reglunni gefur til kynna að greinar á borð við þá sem var vísað til hér séu óviðeigandi. ::Grein Vísis sem vitnað var í var samantekt á ýmsum ummælum meðlima Sósíalistaflokksins, auk viðtals við leiðtoga flokksins þar sem hann gerði stuttlega grein fyrir viðhorfum sínum. Þegar greinin inniheldur viðtal við ytri aðila er bersýnilega ekki um að ræða bara viðhorf greinarhöfundar. ::Þar fyrir utan var ekkert af orðalagi greinarhöfundarins sem telja mætti gildishlaðið (t.d. "harðstjórnarríki") endurtekið í málsgreininni á Wikipediasíðunni. Eingöngu var vitnað í staðreyndir sem hlutrænt sé mátti telja réttar samkvæmt upplýsingunum í heimildinni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:36 (UTC) :Fyrir mitt leyti get ég ekki fallist á að téður kafli verði alveg fjarlægður. :WP:UNDUE lýsingin er afbökun. Hér er ekki um hvaða einstaka meðlim sem er heldur þann sem Sósíalistar hafa kjörið í stöðu sem samkvæmt hefðum og venjum er álitin vera ein æðsta staða stjórnmálaflokks. Að mér vitandi hefur Wikipedia ekki sett neina stefnu að öll umfjöllun um flokka þurfi að byggjast eingöngu á formlega samþykktri stefnu. Það er ekki fjarri lagi að fjalla um hvað formaður flokksins telur góða stefnu, og í þessu tilviki er hann að vísa í aðgerðir annarra ríkja sem honum hugnast. Það er varla ósanngjarnt að nefna slíkt enda gefur það einhverja mynd af því hvert hann myndi vilja að flokkurinn myndi stefna, á meðan það er nógu góð tenging við almenna stefnu flokksins (sósíalismi). Slík umfjöllun gæti þó úreldast ef það koma aðrir leiðtogar síðar sem eru andstæðrar skoðunar. :Fellst ekki á að WP:NPOV eigi við eins og greinin er núna, sbr. fyrri rökstuðning. :WP:RSOPINION-rökin eru fjarstæð og tek ég undir rök [[Notandi:TKSnaevarr|Notandi:TKSnaevarrs]] um að fréttaskýring er alveg nothæf heimild, einkum í ljósi þeirra gagna sem fylgja með henni. Athuga skal að verið er að vísa í athugasemdir sem Sæþór á að hafa ritað, og sýnist mér hann ekki hafa andmælt því að hafa skrifað þær. :WP:LABEL - Ef ummælin „Xi er bókstaflega besti leiðtogi jarðar og nýtur hæsta viðurkenningareinkunnar“ og „Við værum mjög heppin að fá þá [Pútin, Kim Yong-Un, o.fl.] sem leiðtoga í stað hinna ólýðræðislegu trúða á þingi“, ásamt því að segja hversu góðar tilteknar aðgerðir stjórnvalda á Rússlandi og Norður-Kóreu er ekki hrós gagnvart einstökum ríkisstjórnum og leiðtogum, þá veit ég varla hvað hrós er. :Engin fordæmi - Það eitt og sér er ekki ástæða til þess að fjarlægja umfjöllun, á meðan hún hlítir reglum Wikipediu. Þó yrði að gjalda varhug við því ef einhver sem er virkur í stjórnmálastarfi í íslenskum stjórnmálaflokk færi að setja inn slíka umfjöllun, hvort sem það er um eiginn flokk eða annan. Hið sama gildir um breytingar á efni slíkra umfjallana. :Þó ég taki undir að greinin er ekki fullkomlega vel framsett, þá virðist ekki vera slíkir annmarkar á efnisvalinu að það réttlæti eins mikla hreinsun og verið er að krefjast. :Þá vil ég minnast sérstaklega á regluna [[:en:WP:COI|WP:COI]] en hún felur í sér að frambjóðendur, fólk sem starfar beint fyrir frambjóðendur, og annað fólk sem tekur þátt í kosningabaráttunni eigi ekki að breyta síðunni um eigið framboð eða annarra. -[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] ([[Notandaspjall:Svavar Kjarrval|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 20:31 (UTC) ::@Svavar Kjarrval @Berserkur — WP:COI krafan byggir á þeirri forsendu að þið þekkið raunverulega deili á mér. Ég vil taka það skýrt fram: Ég hef aldrei gefið upp raunverulegt nafn mitt, deili eða tengsl við stjórnmálastarf á Wikipedia. Notandanafnið mitt er „Gudrodur" — þetta er handahófskennt notandanafn sem tengist ekki endilega raunverulegu nafni mínu. ::Þegar þið gefið í skyn að þið vitið hverjir ég er í raun og veru, og notið þær upplýsingar til að rýra framlag mitt, er það í besta falli WP:SPECULATION og í versta falli í andstöðu við WP:OUTING, sem kveður á um að persónulegar upplýsingar um ritstjóra skuli aldrei birtar eða notaðar án samþykkis þeirra. ::WP:COI kröfur verða að byggjast á upplýsingum sem ritstjórar hafa sjálfir birt á Wikipedia, ekki á grunni um hver einhver sé í raun. Ég hafna þess vegna þessari kröfu. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 22:21 (UTC) '''Uppfærsla:''' Ég hef grisjað kaflann „Umræða um alþjóðamál" í greininni og vil reyna að ná sátt við [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]]. Kaflinn er nú styttur úr þremur málsgreinum í tvær: # Fjarlægði málsgrein um Kristinn Hannesson (5. sæti á framboðslista, ekki forystumaður). # Breytti „hrósað" í „rætt hvað megi læra af" — nákvæmara gagnvart heimildinni þar sem viðkomandi ræddu innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu. # Fjarlægði setningu um „bandarískan áróður" sem var tekin úr samhengi. # Styttingin styður við [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] — kaflinn gefur nú ekki lengur óhóflegt vægi. Ég hef spurt TKSnaevarr á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]] hvort hann sé sáttur við þessa útgáfu. Ef sátt næst þar þá er efnislegur ágreiningur leystur. Spurningin um notkun stjórnunarheimilda ([[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]]) stendur þó enn — óháð niðurstöðu efniságreiningsins er það meginregluatriði að stjórnandi eigi ekki að læsa grein og breyta henni síðan sjálfur í eigin þágu í ágreiningi. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 12:54 (UTC) :Þetta er slatti að kíkja á, skoða. [[Notandi:Stalfur|Stalfur]] ([[Notandaspjall:Stalfur|spjall]]) 24. febrúar 2026 kl. 20:14 (UTC) :Ég læsti síðunni tímabundið til að koma í veg fyrir breytingastríð, þar sem þú hafðir ítrekað tekið setninguna út án samráðs eða umræðu. :Breytingarnar sem ég gerði voru ekki "í eigin þágu", heldur voru þær byggðar á málamiðlunartillögum sem þú hafðir lýst þig fylgjandi eða voru beinlínis frá þér komnar, þ.e. að færa umfjöllunina í sér kafla, bæta við fleiri heimildum (meðal annars heimild sem þú lagðir sjálfur til um Norður-Kóreuferðina) og bæta við samhengi um ummælin sem vísað var í. :En nei, ég er annars ekki sáttur við breytingarnar eins og þær standa, því þær fela hreinlega í sér yfirvarp. Það er til dæmis fáránlegt að halda því fram að notkun orðsins "hrósa" gefi skakka mynd af ummælunum sem voru viðhöfð. Á spjallsíðunni talar þú um að hugtakið gefi í skyn "blinda aðdáun", sem er afbökun á merkingu orðsins. Ef ég segi að einhver standi sig vel er ég að hrósa honum. Ummælin í tilvitnuðum greinum verða ekki túlkuð sem neitt annað en hrós, og það að halda öðru fram er í besta falli orðhengilsháttur og í versta falli vísvitandi útúrsnúningur. :Ég hafna því líka alfarið að ég hafi tekið orðin um bandarískan áróður úr samhengi og bið þig um að rökstyðja það frekar. Þetta eru tilvitnanirnar í Sæþór þar sem hann notaði orðið: :: ''Hugmyndin að þetta séu vondir leiðtogar (eða Assad) er hreinn vestrænn áróður.'' :og :: '' Við erum með mjög sjúka fjölmiðla sem eru oft að endurtaka lygi og áróður Bandaríkjanna'' :Setningin sem ég skrifaði, og þú tókst út, var á þessa leið: ''Sæþór hefur gagnrýnt umfjöllun vestrænna fjölmiðla um þessi ríki og leiðtoga þeirra og segir hana einkennast af bandarískum áróðri.'' :Ég fæ ekki séð að setningin sem ég skrifaði sé á nokkurn hátt röng, ósanngjörn eða tekin úr samhengi. Hún er rétt lýsing á afstöðu sem viðkomandi hefur lýst yfir að minnsta kosti í tvígang. :Ég sé ekki að @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn þar sem hann reynir að þurrka út umfjöllun sem hann telur að geti skapað neikvæð hughrif hjá lesendum, enda þótt hún sé ekki annað en hlutræn upptalning á afstöðum sem leiðtogar í flokknum hafa sannanlega viðrað á opinberum vettvangi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:05 (UTC) ::Ég vil annars bæta við að ef umfjöllunin um þessi viðhorf þykir ekki eiga heima í greininni um flokkinn ætti að mega færa hana í nýlega skapaða grein um Sæþór sjálfan sem Guðröður gerði. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:08 (UTC) ::''Ég sé ekki að @Gudrodur sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn'' ::Augljóslega. Guðröður var á lista Sósíalista fyrir síðustu Alþingiskosningar, þannig að sniðið ''hagsmunaárekstrar'' getur átt við breytingar hans. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 11:07 (UTC) == Report concerning User:Ormur12345 == [[Special:Contributions/Ormur12345|Ormur12345]] &ndash; Vandalism. https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%9Eorskur&diff=prev&oldid=1949779 <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 9. mars 2026 kl. 08:53 (UTC) == Tillaga um fjöldaeyðingu == Ég sting upp á fjöldaeyðingu á greinum eftir @[[Notandi:NewPC2024|NewPC2024]]. Notandinn ber ábyrgð á mörgum algerlega innihaldslausum greinum um kvikmyndir. Það er ekki hægt að líta svo á að flestar þessar greinar innihaldi neinar upplýsingar. Notandinn hefur verið settur í altækt bann frá öllum útgáfum Wikipediu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:53 (UTC) :Þessu skylt, þá finnst mér spurn hvort það ætti að fara í allsherjarhreinsun gegn öllum sams konar einnar setningar örgreinum um kvikmyndir. Þær innihalda engar upplýsingar og virðast eingöngu hafa verið stofnaðar til að fjölga leitarniðurstöðum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:59 (UTC) ::Sammála. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 00:08 (UTC) :::Sammála báðu, en veistu hvað þetta eru sirka margar greinar? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 11:48 (UTC) :::: Tók eyðingarsyrpu yfir kvikmyndir flokkaðar síðustu 10-12 ár. Stundum eru síðurnar með heimildir og uppl. um talsetningu. Er tregari til að eyða þeim.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:08 (UTC) :::::Já, það mætti hlífa greinum sem hafa eitthvað að segja um talsetningu eða þannig. :::::Eitt sem ég ætti að nótera er að NewPC2024 er að öllum líkindum sama manneskja og MarchPro og HienPCWiki og fleiri aðgangar sem allir hafa verið settir í altækt bann vegna svipaðrar hegðunar á öðrum tungumálaútgáfum. Þannig að það er sama manneskjan sem stendur líklega fyrir flestum þessum örgreinum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:12 (UTC) ::::::Á meðal greina með minna en 200 stafi (ekki bæti eins og í breytingarsögu) eru þessar greinar sem mætti líka eyða: [[Little Miss Sunshine]], [[G.I. Joe: The Rise of Cobra]], [[The Vow]], [[G.I. Joe: Retaliation]], [[Hrói höttur: Karlmenn í sokkabuxum]], [[Aleinn heima 4]] og [[Aleinn heima 5]]. [[meta:Steward_requests/Checkuser/2022-06#NewHenry2022@is.wikipedia]] er staðfesting á því að HienProWiki notar nokkra aðganga. Ég tel að HienProWiki og hinir aðgangarnir sem TKSnaevarr nefndi sé langtímavargurinn Bambifan101, [[:En:Wikipedia:Long-term abuse/Bambifan101]] fyrir skýrslu um hann, hann hefur verið virkur í yfir einn áratug.--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 16:57 (UTC) :::::::Aldeilis karakter. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 19:46 (UTC) ::::::::Mögnuð lesning! [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:39 (UTC) == Kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia == Ég las mig nýverið til um helstu gagnrýnisraddir á Wikipedia og þar kemur fram að um 80 til 90 prósent þeirra sem breyta Wikipedia eru karlmenn sem gerir það að verkum að oft eru síður skrifaðar út frá karllægu sjónarhorni. Ég vil því leggja til að íslenska Wikipedia ráðist í átak við að jafna kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia dags daglega. [[Notandi:Herra Jafnrétti|Herra Jafnrétti]] ([[Notandaspjall:Herra Jafnrétti|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:59 (UTC) : Sæll, geturðu staðfest að þú heitir Björn? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:16 (UTC) :Tæknilega séð gætirðu jafnað kynjahlutföllin örlítið með því að hætta að skrifa hér sjálfur, Björn. Þá myndi karlkyns notendum fækka um einn. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:31 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|spjall]])</bdi> 19. mars 2026 kl. 11:15 (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] == :Moved to [[Wikipedia:Vélmenni#SchlurcherBot]].--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 00:23 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 3. apríl 2026 kl. 17:11 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Report concerning User:Nikkilasi == [[Special:Contributions/Nikkilasi|Nikkilasi]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 14. apríl 2026 kl. 11:27 (UTC) == Report concerning User:~2026-23045-73 == [[Special:Contributions/~2026-23045-73|~2026-23045-73]] &ndash; Vandalism. Using many temporary accounts. Sorry for posting in English. <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[User:lp0 on fire|<span style="color:#c56030;background:inherit;">lp0&nbsp;on&nbsp;fire</span>]]&nbsp;[[User talk:lp0 on fire|<span style="color:#64cea0;background:inherit">()</span>]] 14. apríl 2026 kl. 13:14 (UTC) == Report concerning User:~2026-22837-55 == [[Special:Contributions/~2026-22837-55|~2026-22837-55]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 17. apríl 2026 kl. 09:59 (UTC) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 26. apríl 2026 kl. 00:57 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Report concerning User:~2026-25639-48 == [[Special:Contributions/~2026-25639-48|~2026-25639-48]] &ndash; Vandalism. Please check IP <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 27. apríl 2026 kl. 12:04 (UTC) == Report concerning User:Harry Maguuuiiirrreee == [[Special:Contributions/Harry Maguuuiiirrreee|Harry Maguuuiiirrreee]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 26. maí 2026 kl. 11:31 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27. maí 2026 kl. 17:14 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Sniðmátsgögn (TemplateData) og Breytur == Mér finnst bara smá þörf á að ávarpa þetta, þar sem ég hef verið að kynnast sniðmátsgögnunum í notkun og uppsetningu. Það er verið að tala um gildi út um allt í þessu þegar verið er að tala um breytur og það truflar mig heil ósköp. Hvernig á maður þá að tala um gildin sem eiga að fara inn í þessar breytur? Á ensku þetta kallaðar parameters. Réttast væri að kalla það Breytur eða Færibreytur. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 08:41 (UTC) :Fór í gegnum þetta á translatewiki ([https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-templatedata-user&language=is&action_source=search&filter=&optional=1&action=translate Þýðing á TemplateData]) en það má endilega einhver yfirfara það. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 10:37 (UTC) ::Fínt. Þetta var eflaust óviljaverk að þýða parameter sem gildi. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 13:23 (UTC) == Report concerning User:~2026-33230-90 == [[Special:Contributions/~2026-33230-90|~2026-33230-90]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 11:29 (UTC) == Stubbar og Stubbaflokkar þurfa uppfærslu == Ég hef verið að vinna í að setja upp [[Snið:Asbox]] til að uppfæra stubbasniðin okkar, þetta er allt að koma (þetta eina staka [[Snið:Stubbur|stubbasnið]] er orðið ansi feitt og frekar fráhrindandi að fara bæta við fleirri breytum inn í það, en núna er hægt að umbreyta því öllu og leyfa stubbum að vera stök stubbasnið. Það væri ekkert mál í rauninni að láta allt svo vísa á rétta leið frá gamla stubbinum á meðan því er skipt út. En útfrá þessu þá fór ég að pæla í stubbaflokkunum, það er allt <code>Flokkur:Wikipedia:</code> og sýnist það fela flokkinn. Veit ekki alveg af hverju við erum að fela að einhver grein sé stubbur með því að hafa flokkinn ósýnilegan og Enska Wikipedia er ekki að notast við falda flokka. Væri ekki bara tilvalið að uppfæra flokkana fyrir stubba í leiðinni? Það er nú eftir allt saman hægt að breyta gömlum flokkum í tilvísun, eins og allt annað. Ef fólk færi að bæta efni við stubb, þá er gott að geta séð stubba flokkinn líka, detta inn í að uppfæra fleirra af sama tagi, það ættu að vera margar leiðir að öllu, ekki endilega að þurfa leita að því, heldur að geta bara dottið óvart inn í það líka. [[w:Category:Stubs|Category:Stubs]] Hvað finnst fólki? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 16:34 (UTC) :: Nægir ekki að merkja stubba? Til hvers að flokka? Hvernig erum við að fela að grein sé stubbur? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 19:31 (UTC) :::Stubbarnir eru flokkaðir svo að fólk geti bætt við greinar innan þeirra áhugasviðs. Stubbaflokkarnir eru faldir með <nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki>. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:40 (UTC) :::Að bæta stubbasniði bætir sjálfkrafa viðeigandi stubbaflokki, svo það var alltaf til staðar þessi flokkun. En það er hægt að birta þessa földu flokka í stillingunum, var að finna það sjálf. Datt í hug að [[:Flokkur:Wikipedia:Allir stubbar|Wikipedia:Allir stubbar]] gæti verið eini sýnilegi flokkurinn í þessu og hinir haldið áfram að vera faldir, því útfrá því getur fólk fundið aðra falda flokka (hægt er að sjá þá ef maður er inn í sjálfum flokknum eftir allt saman). Þá getur fólk fundið flokkinn og alla hina stubbaflokkana ef þeim dettur í hug að hjálpa til að bæta við efni [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 09:31 (UTC) :Það er alveg hægt að einfalda Snið:Stubbur svo það sé auðveldara að bæta við það. Snið:Asbox notast við snið fyrir hvern flokk, sem gerir það að verkum að það þyrfti þá að breyta yfir 10 þúsund greinum. Jafnvel með vélmenni, sem keyra sjálfgefið með 6 breytingar á mínútu, þá tæki það yfir 27 klukkustundir og myndi fylla nýlegar breytingar. Það útaf því að sniðið sé flókið og flokkarnir faldir er IMO ekki þess virði. :Tillögur geta verið opnar í 2 vikur, sem er lengri tími en á ensku wikipediu, en þetta er líka smærra samfélag og þessi tími er í takt við minni wikipediur. :Wikipedia forskeytið í flokkunum var líka gagnrýnt af Logiston. Ég man ekki eftir umræðu um Wikipedia forskeytið, þannig það er líklega ekki meirihluti fyrir því. Það þyrfti að kljást við árekstra eins og Flokkur:Trjástubbar gæti innihaldið felld tré eða stuttar síður um tré og ætti ekki að innihalda bæði. Það er þó leysanlegt vandamál. :Það að gera flokkana sýnilega aftur er lítið mál en það þarf meirihluta fyrir því. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:38 (UTC) ::málið er að það þarf ekki að fara og breyta síðum sem nota {{tl|stubbur}} í núverandi mynd því það er frekar einfalt mál að umbreyta honum til að nota þetta switch case til að lauma inn nýju stubbunum og bara venja sig af því að vera nota bara þetta eina snið. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:43 (UTC) ::Ein leið til að halda nokkuð í hvernig stubburinn virkar núna væri að notfæra okkur undirsnið til að búa til sérhæfðu stubbasniðin, þá gæti það verið {{tl|Stubbur/dagblað}} í staðinn fyrir {{tl|Stubbur|dagblað}} [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 22:25 (UTC) :::Það myndi laga það ákveðna vandamál. Snið:Stubbur tekur líka við allt að þremur stubbaflokkum. Algengt dæmi er <nowiki>{{Stubbur|æviágrip|Ísland}}</nowiki> sem hefur textann "æviágrip sem tengist Íslandi" sem fer líka í sér flokk, af því að æviágripastubbarnir voru orðnir margir. Stubba undirsniðin myndu annaðhvort taka upp það orðalag eða vera með allt að þrjú stubbabox. Asbox þyrfti alltaf að styðja aðra beygingarmynd en nefnifall. Ef það er eitt stubbabox fyrir þrjá eða tvo stubbaflokka, þá þarf það að styðja enn fleiri beygingarmyndir. Ef það þarf að teygja sig það langt til að fá Asbox til að virka fyrir íslensku þá er alveg eins hægt að búa til module frá grunni. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:22 (UTC) ::::Mér sýndist að beyging á orðum í núverandi {{tl|Stubbur}} vera skrifað sérstaklega, en ekki eitthvað module sem kann að beygja orðin. {{Tl|Asbox}} styður það, bæði á undan og eftir orðinu "grein" og hægt er að bæta tenglum því það er bara strengur sem það bætir inn [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:32 (UTC) :Þannig að það virðist vera í lagi að ég fari yfir og uppfæri stubbasniðin til að nota {{tl|Asbox}}, enginn virðist mótfallinn því. Set upp á {{tl|Stubbur/sandkassi}} hvernig hægt væri að umbreyta upprunalega {{tl|stubbur}} til að nota síðan nýja dæmið svo það verði engin þörf á að fara í gegnum fjall af gömlum stubbum til að byrja að nota nýtt kerfi, svo það verði auðveldara að bæta nýjum gerðum af stubbum í framtíðinni. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 25. júní 2026 kl. 09:04 (UTC) :Langar að ræða aðeins meira um nafnasamræminguna sem stungið var uppá: [[Flokkaspjall:Wikipedia:Íslandsstubbar]], @[[Notandi:Snævar|Snævar]]. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 3. júlí 2026 kl. 10:41 (UTC) Hvað með að Snið:Stubbur verði að module og stubbaflokkarnir séu skilgreindir eins og tafla1 eða tafla2? Mætti orðalagið í flokkum "Stubbar sem tengjast x" hverfa, nema þar sem þörf er á aðgreiningu. Til dæmis "Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku" yrði að "Wikipedia:Afríkustubbar" eða "Afríkustubbar"? Tafla1 <syntaxhighlight lang=lua> local conf = { -- mynd, greinarheiti stubbaflokks, nefnifall stubbaflokks, þágufall stubbaflokks, eignarfall stubbaflokks, flokkur {"LocationAfrica.png", "Afríka", "Afríka", "Afríku", "Afríku", "Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku"}, } </syntaxhighlight> Tafla2 <syntaxhighlight lang=lua> local conf = { -- mynd, greinarheiti stubbaflokks, nefnifall stubbaflokks, þágufall stubbaflokks, eignarfall stubbaflokks, flokkur {mynd="LocationAfrica.png", greinarheiti="Afríka", nefnifall="Afríka", ["þágufall"]="Afríku", eignarfall="Afríku", flokkur="Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku"}, } </syntaxhighlight> --[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:08 (UTC) :Það væri alveg hægt að taka til í hvernig stubbaflokkar eru nefndir og áframsenda/tilvísa þangað frá þeim gamla. :Veit ekki alveg hvernig það væri einfaldara að umbreyta {{tl|Stubbur}} í module (hef ekki prófað að skapa module frá grunni sjálf), [[Snið:Asbox]] (nýja stubba grunnsniðið) notar stubba module [[Module:Article stub box]] sem kemur frá upphaflega wikipedia. Búin að prófa að gera nýtt stubbasnið til sýnis með {{tl|Stubbur/dagblað}}, og við að hafa það sem undirsíðu/snið þá er alltaf smá vísun á grunnsniðið {{tl|Stubbur}} efst í horninu, sem er frekar þæginlegt. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:19 (UTC) === Uppfæra snið:Stubbur til að nota nýju stubbana === Þá er komið að því að yfirfæra {{tl|stubbur}} til að nota nýju stubbasniðin, sýnist að allir stubbaflokkar og meðfylgjandi stubbasnið sem núverandi stubbur sér um að höndla séu komin, og komin með ágætan kóða í {{tl|stubbur/sandkassi}} sem getur tekið við stubba-orðunum og unnið úr þeim til að finna samsetnings flokkun (t.d. æviágrip tengd afríku, íslensk kvikmyndagerð) sem er ekki háð orðum heldur það athugar hvort samsetningin er til í stubbasniðum: er snið:stubbur/1/2 til eða snið:stubbur/2/1. Þannig að það gæti virkað fyrir nýja stubba á þann hátt í framtíðinni ef fólk vill halda í gömlu notkun stubbsins. Þegar það finnur ekki samsetningu þá er það að setja allt að 3 aðskild stubbasnið eftir umfangsefni (enska wikipedia leyfir allt að 4 aðskilin stubbasnið, þ.e.a.s. stubbaflokka). * [[Snið:Stubbur/sandkassi]] (tilraunar/nýja snið útgáfa af stubbur) * [[Snið:Stubbur/prufudæmi]] (sjá hvernig nýja sniðið virkar samhliða núverandi) Ég hef verið að setja upp stubbasniðin þannig að hægt væri að bæta við 2 aukaflokkum og eigindalýsingu í gegnum sniðin ef fólk vildi aukalega sérhæfingu á flokkun, en held ég taki það út þegar ég yfirfer stubbasniðin af því að í fyrsta lagi er það flóknara en að bæta aukaflokkum í núverandi {{tl|stubbur}} því að þá þarf að hafa nafn flokksins og bæta við eigindalýsingu <code><nowiki>{{stubbur/gerð|flokkur1=NafnFlokks|eigindi=sem tengist einhverju}}</nowiki></code>, en það væri mikil vinna að uppfæra slíka notkun ef t.d. stubbaflokkur er færður. Enska wikipedia er ekki að leyfa nein aukaleg gildi í sínum stubbasniðum, bætir bara auka flækjustigi. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júlí 2026 kl. 07:16 (UTC) == Þýðing á Module og TimedText nafnrými == Legg til að breyta Module nafnrými í Sniðmát. Spjallið verður Sniðmátsspjall. Module inniheldur samskonar síður og snið, en það er hægt að gera meira með module. Til dæmis er hægt að leita að orðum í module, en það þyrfti að nota [[Module:Strengur]] til að gera það sama í sniðum. Á sama hátt er merkingarmunurinn á orðunum sniði og sniðmáti sá að sniðmát gerir meira. Module er skrifað í Lua og snið í wikikóða. Mun færa síðurnar sjálfur, ef það er samþykkt. TimedText yrði skjátexti. Spjallið verður skjátextaspjall. TimedText geymir texta fyrir myndbönd og hljóðskrár. Það er það sama og þegar valinn er íslenskur texti fyrir kvikmynd. Engar síður eru í þessu nafnrými. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 7. júní 2026 kl. 11:44 (UTC) :Snið og sniðmát er sami hluturinn (snið er nafnrýmið, sniðmát kallast það á snið síðunni sjálfri). Hinsvegar hafa modules verið kallaðar skriftur hér á þessari wiki hef ég séð [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 7. júní 2026 kl. 11:49 (UTC) :Að kalla Module þá Skrifta er ekki svo galið að mínu mati, prófaði að kalla á aðstoð google til að finna tilvitnanir í þetta orð og fann „Uppsetning og aðlögun (þ.á.m. aðlögun sniðmáta, endurritun fjölva/skrifta, nýir sniðfletir og fleira)“ [https://www.stjornarradid.is/media/forsaetisraduneyti-media/media/onnur_gogn_innri/parx_os_notkun_opins_hugbunadar_v0.20.pdf Opinn hugbúnaður, PARX viðskiptaráðgjöf IBM]. Og svo annað nefndi að ''skrifta'' er manneskja sem skrifar niður hvernig hver og ein upptaka var sem léttir klipparanum vinnu sína([https://www.facebook.com/groups/20515436122/posts/10156016893841123/ fundið á facebook]). Fyrir utan það að hér á þessari íslensku wiki Lua nú þegar kallað [[Hjálp:Lua skrifta|skrifta]]. :Hefði haldið að það yrði erfitt að venja fólk á að kalla module sniðmát fyrst Snið er kallað sniðmát á mörgum stöðum eins og einföld stytting á orðinu, það þyrfti að fara í gegnum mikið af texta og breyta lýsingum og upplýsingum á ýmsum stöðum. Svo erum við erum með Sniðmátsgögn (TemplateData). :En þegar það kemur að SkjáTexti, er það ekki næmt á há og lágstafi? Annars finnst mér það passa vel við [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 8. júní 2026 kl. 23:51 (UTC) :Snið og sniðmát eru of lík og í raun samheiti. Skrifta eða skriftueining eða bara eining kemur allt til greina. Módúll er líka gilt tökuorð sem virðist vera talsvert notað, en virkar letilegra. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:13 (UTC) :Ef það er ennþá verið að pæla í að þýða heilt nafnarými, og ef '''skrifta''' er ekki ásættanlegt orð fyrir þetta (sé að það er að játa syndir sínar á [https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/37126 nútímamálsorðabókinni]), hvað þá með '''eining''', '''kóðaeining''' eða '''Luaeining''' (þetta er nú þegar kallað eining í flipanum hliðina á ''spjall'', og það er vissulega beinasta þýðingin)? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 30. júní 2026 kl. 07:22 (UTC) == Þýða Documentation? == Ætti {{tl|Documentation}} ekki að vera {{tl|Upplýsingar}}? Veit að þetta er mikið notað (á að vera allstaðar) og mögulega seint að pæla í þessu, en það væri hægt að færa sniðið á nýja nafnið og aframsend tilvísunin lætur þá sniðið virka undir báðum nöfnum og ef einhver bot-guru gæti kannski farið yfir til að umbreyta tilfellum af Documentation yfir í Upplýsingar? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 08:05 (UTC) :Documentation er oft þýtt sem skjölun. Það er meira að segja til [[Snið:Skjölun]] nú þegar (sem tilvísun á Snið:Documentation) og [[Module:Skjölun]]. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 10:49 (UTC) ::Já, en skjölun hljómar meira eins og flokkun og skipulag, svo að „Upplýsingar“ virtist meira viðeigandi í þessum tilgangi. En vissi ekki af þessu þýdda sniði og skriftu. Virkaði það ekki? Held það væri samt ekki beint þörf að þýða heiti á skriftunni, sniðið er aðal málið og það brýtur ekkert að nota áframsendingu eftir allt saman (þá er það bara samheiti til að nota sama sniðið, dæmi: {{tl|Unbulleted list}} og {{tl|ubl}}) [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:25 (UTC) Bætti þá bara {{tl|Upplýsingar}} sem nýrri tilvísun í {{tl|Documentation}} til að hafa flott samheiti fyrir sniðið :Þ Er ekki verið að reyna að gera þetta Wiki alíslenskt eftir allt saman? Er ekki að fara uppfæra öll snið til að vera svona rosalega íslensk í skjölun, það má henda botta í það verk. Það væri vissulega gaman ef Upplýsingar yrði þá grunnsniðið frekar en öfugt í framtíðinni (ekki að það skipti neinu máli fyrir síður sem kalla á þessi snið, eins lengi og það kallar á rétta innihaldið). [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:36 (UTC) :Skýrslutæknifélagið þýðir documentation sem skjölun. :Ef þú vilt nota snið:skjölun í staðinn fyrir snið:documentation þá er það þitt val. :Það er minna viðhald að hafa sniðið á enska heitinu, upp á uppfærslur frá ensku wikipediu að gera. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:38 (UTC) ::Það er alveg vel gilt að hafa innleiðingu sniða frá enska wikipedia auðvelt, sérstaklega þegar hlutir eru ekki beint sýnilegir nema í kóðanum. Hvernig væri samt að kalla það „Upplýsingaskjölun“ þá þegar það er birt (ekki að tala um heiti á sniðinu þá, bara þýðingin sem leynist í skriftunni sem framkallar sniðið), frekar en bara skjölun eða upplýsingar, þá ætti þetta að hitta beint í mark. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:44 (UTC) === Notkun á {{tl|Documentation}} í Modules nafnrými ekki alveg að virka === Nokkuð tengt þessu efni, en hef tekið eftir því að skriftur/modules eru ekki alveg eins og hver önnur síða þegar það kemur að skjölun. Það hefur sjálfgefið tilvísun í að búa til <code>/doc</code> fyrir upplýsingar án þess að {{tl|documentation}} sniðið sé notað en það má ekki beint nota það snið inn í module <code>/doc</code> því það veldur villum eins og það sé nú þegar verið að nota documentation sniðið (''Viðvörun: Þessi síða notar sniðið Snið:Documentation sem veldur sniðmátslykkju (óendanlegt endurkvæmt kall). '') . Þetta virðist vera eitthvað sem möppudýrin þurfa að kíkja á, til að virkja að modules geti notfært sér documentation sniðið að fullu. [[w:Module:Documentation|Module:Documentation á Enska Wikipedia]] hefur dálk um notkun þess í öðrum modules. Er hægt að kíkja á þetta? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 15:07 (UTC) :Til að losna við lykkjuna þá er hægt að gera <nowiki>{{Documentation|content=<texti>}}</nowiki> þar sem <texti> er innihald síðunnar. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 17:43 (UTC) ::Prófaði það líka, en þá skellir það þessu í sér flokk fyrir síður sem nota Documentation sniðið furðulega... [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 19:03 (UTC) == Upplýsingaskjölun, Sandkassar og Dæmasíður == Það ætti kannski að ræða það, afsaka ef ég fór út í eitthvað án samþykkis. Upplýsingaskjölun og hjálparsíður er eitthvað sem ég hef furðu mikinn áhuga á að viðhalda og þrátt fyrir að það sé eitthvað sem er einstaklega mikilvægt fyrir wikipedia, þar sérstaklega fyrir <code>Snið:</code> og <code>Modules:</code> (bráðum <code>Skrifta:</code>? miðað við efri uppástungu), þá er þetta ekki svo staðlað hérna, engar upplýsingar voru um notkun þess og þar af leiðandi ekki mikið notað útfyrir <code>/doc</code> undirsíðuna. Ég sjálf áttaði mig ekki á hefðbundinni notkun <code>/sandbox</code> og <code>/testcases</code> sem eru hluti af {{tl|Documentation}} fyrr en ég fór út í að byrja þýða upplýsingarnar og skoða þetta nánar. Sandkassi fyrir snið er ekki alveg það sama og notenda sandkassi, þar sem hjá sniðinu á að vera afrit af kóðanum af sjálfu sniðinu til þess að fikta í og gera tillögur um breytingar fyrir raunverulegt sniðið. Sýnidæmin eru svo til staðar til að bæði sýna hvernig sniðið kemur út, og bera það saman við sandkassa útgáfuna. [[w:Wikipedia:Template sandbox and test cases|Template sandbox and test cases]] (langar svoldið til toga þessar upplýsingar hingað og leggja smá grunn um staðlaða notkun á þessu). Ég sá að aðeins örfáa snið voru að nýta sér <code>/testcases</code> og þess vegna tilvalið að íslenska þetta fyrst það er sýnilegt nafn og nú þegar búið að þýða sandkassann. En fyrst það er svo lítið notað, þá er ennþá tækifæri til að hugsa út í þetta, jafnvel gagnrýna ef nafnið sem varð fyrir valinu er agalegt. Fannst prófunarsíða ekki alveg smella, og það eru í raun engar tilraunir gerðar þar, bara {{tl|Sýnidæmi}} til samanburðs, síða full af dæmum: <code>/dæmasíða</code>. Afakið vesenið í mér, og það er alltaf hægt að senda línu í spjallið (enginn les hugsanir eftir allt saman). [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 10. júní 2026 kl. 07:26 (UTC) === Sýnidæmi og Prufudæmi === Mér finnst eins og ég hef mögulega verið að rugla saman „test cases“ við „demos“ ([[w:Template:Demo|Template:Demo]]), því að þá virðist eins og það ætti að vera kallað Prufudæmi og Sýnidæmi. En þá þyrfti ég að færa sýnidæmi á prufudæmi til að leiðrétta þetta. Held að engin síða nema {{tl|Sýnidæmi}} noti sniðið undir því nafni hvort er eð, þeir sem hafa notað sniðið eru að kalla á {{tl|test case}}, svo það væri engin vinna að bara breyta tilvísun á {{tl|Prufudæmi}} ef ég færi út í það. Þetta er alveg ótengt því að <code>/testcases</code> síðan var endurskýrð <code>/dæmasíða</code> af því að það tilgreinir ekki tegund af dæmum og þarf þess vegna ekkert að breytast [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 10. júní 2026 kl. 23:01 (UTC) :Þessar síður voru búnar til sem prufusíður, en það er ákveðin skörun á milli prufusíðna og dæmasíðna. Jafnvel síður sem voru ekki búnar til af mér eru prufusíður eins og sést af breytingum sama notanda yfir sama tímabil. Það að /testcases síður voru endurskýrðar /dæmasíður tengist ekki tæknilega, en það er sama umræðuefnið. :Snið:Sýnidæmi á að vera á snið:prufudæmi. Þó svo ég sé ekki alveg sammála færslu /testcases á /dæmasíður þá er ég ekki nægjanlega ósammála til að leiðrétta það. Það er hinsvegar eitt að vera með síðu á /dæmasíður og annað að vera með snið sem reynir að neita því að þetta er prufusíða. Það að hafa snið:sýnidæmi á þeim titli hvað mig varðar kemur ekki til greina, það er aðeins of langt gengið. :Bæði prufusíða og dæmisíða myndi sýna helstu gildi. :* Prufusíða: Síða sem er hægt að forskoða með "Forskoða síðu með þessu sniði", fyrir neðan breytingarbox, til að forðast breytingar á sniðum og modules sem fjarlægja möguleika óvart. Getur notað modules á borð við [[Module:UnitTests]], sem hentar illa í dæmasíðu. Notað af þeim sem viðhalda sniðum. :* Dæmasíða: Síða sem er notuð af almennum notendum til að finna sambærilegt dæmi við það sem þeir hafa í huga. Ólíkt prufusíðu og notkun þeirra sem viðhalda síðum er almennum notanda sama um mun á aðalsniði og sandkassanum. :[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 02:45 (UTC) ::Ég væri alveg til í að fara útí að leiðrétta þetta sjálf, ef fólk er þá sammála að <code>/testcases</code> hefði átt að vera <code>/prufusíða</code>. Og að {{tl|test case}} hefði átt að vera {{tl|prufudæmi}}. Þetta voru ekki of mörg tilvik (þá geta demos verið sýnidæmi, þetta nýja heiti var ekki komið í neina notkun til að það sé neitt vvesenað breyta þessu, og sama gildir um testcases). Er samt á því máli að þetta ætti að vera þýtt. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 07:14 (UTC) :Þá erum við komin með {{tl|Prufudæmi}} og {{tl|Sýnidæmi}} ([[w:emplate:Demo]] var ekki komið inn hjá okkur fyrr en nú, og prufudæmi er ekki alveg hugsað í sama tilgangi). Þarf bara að fara eitthvað yfir til að taka til eftir mig og bæta við {{tl|Eyða}} á það sem hefur aftengst í þessum breytingum. :Undirsíðan <code>/testcases</code> er núna <code>/prufudæmi</code> sem tengist allt við {{tl|Documentation}}, væri hægt að búa til skilaboðasnið sem bætir við tengli á tileinkaðar <code>/sýnidæmi</code> undirsíðu ef þörf er á (það gæti alltaf verið einhver tilfelli þar sem sýnidæmin séu of mörg til þess að þæginlegt sé að sýna það allt á <code>/doc</code>), því að Upplýsingaskjölunin er ekki að búa til tengil fyrir það, bara sandkassar og prufudæmi. Langar svoldið að flokka betur skilaboðasniðin. :Vona að allt sé núna á hreinu í samband við documentation og fólk geti þá farið að nota þetta af alvöru eins og Enska Wikipedia hefur í huga. Gæti skellt inn Hjálparsíðu um þetta svo allir séu á sömu síðu með þetta. Ég afsaka aftur allt vesenið á mér með þetta. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 12. júní 2026 kl. 12:03 (UTC) == Vélmenni og Þjarkur == Ætla bara að draga athygli að umræðunni sem er í gangi: '''[[Spjall:Þjarkur (tækni)]]'''. „Vélmenni“ er orðið miklu víðara en áður fyrr, og útfrá innihaldi greinar þá sé um að ræða „Þjarkur“ sem er íslenska orðið yfir fyrirbærið. Aðgreining myndaðist því að þjarkur á einnig við tilbúna steypta stólpa. Vélmenni virðist vera orðið samheiti fyrir „android“ og „bots“ og annan hugbúnað. Alveg þess virði að taka upp umræðuna þar sem tæknin hefur þróast og orðaval vanist í ákveðnum geirum. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 08:40 (UTC) == Hvernig vel þarf ég að kunna íslensku? == Ég hef verið að hugsa um að ég gæti bætt við íslensku wikipediu, en ég er ekki viss hvort ég sé nógu góð í íslensku til þess að geta gert það. Íslenska er móðurmálið mitt en ég bý í öðru landi svo að íslenskan mín er þaraðleiðandi ekkert sérstaklega sterk. Ég tala íslensku vel en ég þekki ekki "official" orðaforða mjög vel (Til dæmis svoleiðis sem er notað í fréttum og vísindarlegum hlutum). [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-36329-72|&#126;2026-36329-72]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-36329-72|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:31 (UTC) :Ég hefði sagt að ef þú ert alveg öruggur í þeim upplýsingum sem þú vilt bæta við, þá er alltaf mjög fínt að styðja sig við allar síðurnar hjá [https://málið.is/ Árnastofnun] til að finna út hvort orð sé gilt eða beygt rétt og hvernig orð eru á íslensku yfir höfuð (það er svo margt gagnlegt þar), svo fann ég {{tl|Yfirlestur}} snið sem þú gætir skellt á hluti sem þú vilt að einhver fari yfir það. Mæli með að gera aðgang samt, þá getur þú fylgst með breytingum og margt annað gagnlegt, gert þér notendasíðu og sandkassa til að prófa þig áfram. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:47 (UTC) ::Ok, takk. Ég hugleiði það. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-36329-72|&#126;2026-36329-72]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-36329-72|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:53 (UTC) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|spjall]])</bdi> 23. júní 2026 kl. 17:11 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 25. júní 2026 kl. 13:29 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == WikiVerkefni == erum við ekki með það á íslenska wikipedia? [[w:Wikipedia:WikiProject|WikiProjects]], átti þetta ekki að hafa eigið nafnrými? Formleg verkefni sem fólk setur af stað, ég hef verið að stússast í stubbum, sá að það var eitthvað hnita verkefni og ljósmyndaverkefni í gangi. Var helst að pæla í þessu útfrá því að ákveðin WikiVerkefni geta verið með umsjá yfir ákveðnum flokkum og svoleiðis (sniðið sem ég er að setja upp frá enska wikipedia er að vísa í WikiProjects {{tl|Stubbaflokkur}}) [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 27. júní 2026 kl. 17:36 (UTC) :Ég var nokkuð viss um að það væri sér nafnrými fyrir það, en svo viðist ekki vera. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 09:10 (UTC) :Íslenska wikipedia er einfandlega of lítil fyrir Wikiverkefni. Það er ekkert slíkt til. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 09:39 (UTC) ::var nokkuð viss um að það var einhverntíman sitt eigið nafnrými, en núna virðist það bara falla undir wikipedia nafnrýmið, svo mér datt í hug að vera einfaldlega með <code>Wikipedia:Verkefni:Stubbar</code> sem dæmi. Við erum kannski lítil, en alveg þess virði að hafa einhvern stað fyrir verkefni sem fólk vill gjarnan sjá gerast. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 10:13 (UTC) :::Ef það er eitthvað sem þú vilt gjarnar sjá gerast þá er best að gera það sjálf/ur. Ég sé ekki ástæðu til að vera með WikiProjects hér. Umræða um stubba getur átt sér stað hér: [[Sniðaspjall:Stubbur]]. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 13. júlí 2026 kl. 20:33 (UTC) == Stubbaflokkar == Útfrá breytingum með tengingar á [[sagnfræði]] og [[saga]], þá þarf ég bara að spyrja hvað eigi að gera við [[:Flokkur:Wikipedia:Sagnfræðistubbar]] og [[:Flokkur:Wikipedia:Sögustubbar]]. Grunar að þetta séu tveir flokkar sem eru að gera sama hlutinn. Kannski ætti [[Snið:Stubbur/saga]] bara að vera tilvísun í [[Snið:Stubbur/sagnfræði]], væri þá flýtileið/samheitasnið. Þurfum við kannski stubbaflokk fyrir sögur (eins og [[frásögn|frásagnir]] og [[bók|bækur]])? Held að það yrði stærðarinnar verkefni að breyta því, annars erum við með [[:Flokkur:Wikipedia:Bókmenntastubbar]] sem getur alveg tekið við því og sögu stubbasniðið verður tilvísun í sagnfræði. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 8. júlí 2026 kl. 12:06 (UTC) :Frekar hafa það öfugt: að sagnfræðistubbar séu tilvísun á sögustubbar. Saga ætti að vera almennara heitið, því sagnfræði er rannsókn á sögu. Svipað og fiskar vs. fiskifræði, eða dýr vs. dýrafræði. Maður segir t.d. ekki "sagnfræði Íslands" heldur "saga Íslands". [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 8. júlí 2026 kl. 23:18 (UTC) == Drög að grein um Eimverk — óskað eftir óháðri yfirferð (hagsmunatengsl gefin upp) == Sæl öll. Ég er stofnandi og eigandi Eimverks og hef því hagsmunatengsl við þetta efni — sjá yfirlýsingu á notandasíðunni minni í samræmi við notendaskilmála Wikimedia um launuð framlög. Ég hef skrifað drög að grein um fyrirtækið í sandkassa: [[Notandi:Halli Thorkelsson/Eimverk]]. Drögin styðjast eingöngu við óháðar heimildir (Vísi, mbl.is, Whisky Magazine o.fl.). Eimverk er nú rauður tengill í sniðinu um [[Vaxtarsprotinn|Vaxtarsprotann]] (verðlaun 2016). Vegna hagsmunatengsla birti ég greinina ekki sjálfur, en væri þakklátur ef óháður notandi vildi fara yfir drögin og færa þau í aðalnafnrými ef þau standast kröfur — og að sjálfsögðu breyta að vild. Takk fyrir. [[Notandi:Halli Thorkelsson|Halli Thorkelsson]] ([[Notandaspjall:Halli Thorkelsson|spjall]]) 13. júlí 2026 kl. 19:36 (UTC) :Sæll Halli, takk fyrir að gefa þér tíma til að bíða eftir að óháðir notendur fari yfir greinina þína. Það hefur verið lögð vinna í greinina og að læra á að tæknilegar ritreglur en því miður er hún að megni til efni sem passar ekki á wikipedia, hún er eins og auglýsing fyrir ákveðnar áfengistegundir og það er alls ekki viðeigandi á Wikipedia. Ég fór yfir greinina og það eina sem ég myndi segja að væri viðeigandi af þeim upplýsingum sem koma fram í greininni sem þú hefur skrifað er þetta: "Eimverk (Eimverk Distillery) er  eimingarverksmiðja staðsett í Garðabæ sem framleiðir viskí úr íslensku byggi. Auk viskís framleiðir Eimverk  gin og  brennivín." Það ættu líka að koma fram upplýsingar um hvenær verksmiðjan hóf starfsemi og um fyrirtækið (þ.e. nafn eins og það er í fyrirtækjaskrá) sem stendur að rekstrinum. Það er áhugavert hvenær fyrst var eimað viskí á Íslandi og ýmislegt í kringum slíka eimun en það ætti að vera í sérstakri grein sem fjallaði um eimun áfengis og einn undirkafli í þeirri grein gæti verið slík iðja á Íslandi. [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 10. september 2026 kl. 12:25 (UTC) == Probably hoax article: [[Stefán Gunnarsson (ullarmatsmaður)]] == Sorry for writing in English; though I'm still able to read quite a bit of Icelandic (having tried to learn the language out of interest for some years), I'm not that good at writing (and talking even less). Well, this is a heads-up regarding a larger hoax affair in German-language Wikipedia that also seems to spill over here. If you read German (or use a translating tool), see [[:de:Wikipedia:Checkuser/Anfragen/Isländischer Fake-Komplex: Mærviksen, Sannvarðr et al.]] and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?oldid=30846487#Global_lock_for_Iceland_hoax_socks this steward request]. In short, someone using a lot of accounts has created elaborate hoax articles in German about supposed, actually non-existing instruments invented in Iceland (a nautical instrument and a tool for measuring characteristics of wool) and has gone to great lengths to "support" the hoax, including uploading fake historical documents and photos to Wikimedia Commons, archive.org and flickr. For example, they took a digitized page of the newspaper Ísafold from timarit.is and then changed one notice on that page to a text that supported their hoax, then uploaded it to Commons. They also cited books that don't exist. - [[Stefán Gunnarsson (ullarmatsmaður)]] was created here by one of these accounts, the now globally locked [[Notandi:Dulsvik]], and Dulsvik even has a teasing German text on their user page here ("Dass du bis hierher gekommen bist, beweist nur, dass du die Quellen genau in der Reihenfolge gelesen hast, in der ich sie für dich geschrieben habe. ;)" - translated: ''The fact that you've made it this far only proves that you've read the sources in the exact order I wrote them for you. ;)''). I believe that the article is a a hoax as well, using fake sources (including the document at archive.org, uploaded there recently). As I'm not familiar with the processes here, I leave it to you to deal with this; I think the article should be deleted and probably all edits by Dulsvik reverted. [[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 23. júlí 2026 kl. 22:17 (UTC) : The books used as sources are not fake. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 00:34 (UTC) ::But do they support the content of the article? I can't check. Perhaps you can. --[[Notandi:Lymantria|Lymantria]] ([[Notandaspjall:Lymantria|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 06:14 (UTC) :::The book ''Handtak og auga'', supposedly the subject's memoirs, is not in the [https://leitir.is/discovery/search?query=any,contains,Handtak%20og%20auga&tab=MyLibrary&search_scope=10000_MYLIB&vid=354ILC_NETWORK:10000_UNION&offset=0 Icelandic library database]. The document on archive.org is the only mention of it that I can find. The other three books cited are real, but one would have to find physical copies of them to determine if they actually support the article. :::I'll go to a library and look at them when I have the time. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:18 (UTC) ::::Ég kíkti á bókasafn og fann þessa Byggðasögu Skagafjarðar. Ekkert þar um þennan mann eða ullarvinnslu yfirleitt á þeirri síðu sem vísað er í. Þessi texti á archive.org virkar mjög ótrúverðugur, þetta er skjal sem notandi hlóð inn þar í þessum mánuði. Notandi sem stofnaður var nylega og hefur ekki gert neitt annað. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 10:11 (UTC) ::::: Það er enginn Stefán Gunnarsson fæddur 1861 fyrir norðan hvorki í Íslendingabók né á manntalsvef Þjóðskjalasafns. Ég hallast að því að eyða öllum framlögum notanda. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 10:48 (UTC) ::::::Já, eyða þá. Miðað við þetta og sögu notandans hlýtur þetta að vera bull. ::::::Gæti síðan [[Kalrinwage]] verið sams konar gabb? Efnistökin eru svipuð og í greininni um ullarmatsmanninn, og það er nákvæmlega ekkert að finna um efni greinarinnar annars staðar á netinu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 11:01 (UTC) :::::::Já, var einmitt að spá í því. Það er erfitt að staðfesta nema eiga þessar ágætu bækur um þjóðsögur frá Skáni. Í öllu falli er hún þá ekki nógu markverð til að vera efni í grein. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 11:04 (UTC) ::::::::Þakka ykkur öllum kærlega fyrir hjálpina í þessu máli! - "Kalrinwage" sounds suspiciously similar to "Kaldrin-Nadel", one of his fake entries (the supposed nautical instrument) in the German Wikipedia. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 18:41 (UTC) : The faker has used a mix of strategies in his German articles - sources that don't exist, sources that exist and were manipulated (like the Ísafold page), and sources that exist but don't support the content. So, I suppose that for example the article ''Ull verður gull'' cited many times here probably doesn't contain what it's supposed to, but it's hard to check as it's not available digitally (another strategy by the faker). <s>{But I see something implausible with that reference in itself: "Magnús Guðmundsson (1988). ''Ull verður gull: Ullariðnaður Íslendinga á síðari hluta 19. aldar og á 20. öld (Safn til iðnsögu Íslendinga, 2. bindi).'' Hið íslenska bókmenntafélag. bls. 161." The article does exist, see [https://leitir.is/permalink/354ILC_NETWORK/10c1517/alma991003831719706886 catalogue entry at leitir.is] - but per that entry, it spans pages 224-228 (''bls. 224-228'') in the publication, and our author cites ''bls. 161'', that is, page 161. So they cite a page which isn't actually part of that article ''Ull verður gull'' in the book. And it was published in 1989, not in 1988. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:25 (UTC) ::{{ping|Berserkur|Lymantria|TKSnaevarr}} Oh, now I see it: What they have done is they haven't actually cited the book ''Ull verður gull'' which was indeed published in 1988, but a '''1989 review of that book''', which is [https://timarit.is/page/5277848#page/n225/mode/2up available at TÍmarit]. That's very typical of such probably AI-generated fake references, they can't distinguish reviews from the works themselves, I have seen this kind of fake reference before. There's nothing about a Stefán Gunnarsson in that review, and probably not in the reviewed book either, I would guess. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:40 (UTC)</s> ::::{{ping|Berserkur|Lymantria|TKSnaevarr}} Sorry, I retract my above comments - I think I was misled by finding the review in timarit.is first before the book. The reference is about the book, right. So one now would need to get that book and check page 161. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:43 (UTC) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 24. júlí 2026 kl. 12:24 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Report concerning User:Sigurjón2013 == [[Special:Contributions/Sigurjón2013|Sigurjón2013]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 28. júlí 2026 kl. 13:16 (UTC) == Drög að grein & hagsmunaárekstur == Góðan dag, Ég gerði drög að grein um hugveituna Vörðu [[https://is.wikipedia.org/wiki/Notandi:Councilgem/Var%C3%B0a]], en sem aðstandandi er hagsmunaárekstur og því ekki eðlilegt að ég geri hana að alvöru síðu (skilst mér!) Myndi þiggja ef einhver hefur tíma yfirferð og færslu í alvöru síðu. Get gert sjálfur en vil ekki sökum hagsmunaáreksturs. kv. [[Notandi:Councilgem|Councilgem]] ([[Notandaspjall:Councilgem|spjall]]) 20. ágúst 2026 kl. 08:59 (UTC) == Ósk um yfirferð og eyðingu greinarinnar „Skúlason ehf“ == Góðan daginn, Ég hef lagt fram rökstudda beiðni á spjallsíðu greinarinnar „Skúlason ehf“ um að greinin verði tekin til eyðingar. Greinin fjallar um eldra og óskylt fyrirtæki með sama heiti og getur ranglega tengt núverandi Skúlason ehf., kt. 500920-1220, við alvarlegar ásakanir sem tengjast því ekki. Ég er eigandi núverandi fyrirtækis og hef gert skýrt grein fyrir tengslum mínum. Ég óska eftir að óháður ritstjóri eða möppudýr fari yfir beiðnina og hefji formlegt eyðingarferli. Umræðan er hér: [[Spjall:Skúlason ehf|https://is.wikipedia.org/wiki/Spjall:Sk%C3%BAlason_ehf]] <code><nowiki>~~~~</nowiki></code> [[Notandi:Arnithorskulason|Arnithorskulason]] ([[Notandaspjall:Arnithorskulason|spjall]]) 21. ágúst 2026 kl. 10:54 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-09-23|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' * You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-09-23|en}}. * If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': * Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 15. september 2026 kl. 12:58 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 22. september 2026 kl. 15:16 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> == Heimildir og tungumál == Eru heimildir á öðrum tungumálum en íslensku og ensku leyfilegar? Á sama hátt, er það sanngjarnt að koma hingað meiri upplýsingum um erlendar hluti? (Fyrirgefðu ef ég hljóma hugsjónarík.) [[Notandi:Kippur|Kippur]] ([[Notandaspjall:Kippur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 19:51 (UTC) :Heimildir mega vera á hvaða tungumáli sem er. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 23. september 2026 kl. 22:10 (UTC) == Report concerning User:~2026-52481-48 == [[Special:Contributions/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] &ndash; x-wiki vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:35 (UTC) jt0udy3yf06wtvhhn37y5b1upb1jhqg 0 2256 1980911 1980283 2026-09-29T03:03:43Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980911 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Lýðveldið Frakkland | nafn_í_eignarfalli = Frakklands | nafn_á_frummáli = {{nobold|République française}} | fáni = Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg | skjaldarmerki = Armoiries_république_française.svg | kjörorð = Liberté, égalité, fraternité | kjörorð_tungumál=franska | kjörorð_þýðing=[[Frelsi, jafnrétti, bræðralag]] | þjóðsöngur = [[La Marseillaise]]<br /> | staðsetningarkort = EU-France_(orthographic_projection).svg | höfuðborg = [[París]] | tungumál = [[Franska]] | stjórnarfar = [[Lýðveldi]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Frakklands|Forseti]] | titill_leiðtoga2 =[[Forsætisráðherra Frakklands|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Emmanuel Macron]] | nafn_leiðtoga2 =[[Sébastien Lecornu]] | staða = Stofnun | atburður1 = [[Verdun-samningurinn]] | dagsetning1 = 843 | atburður2 = Núgildandi stjórnarskrá | dagsetning2 = 1958 | ESBaðild=[[25. mars]] [[1957]] | flatarmál = 640.679 | stærðarsæti = 42 | hlutfall_vatns = 0,86 | fólksfjöldi = 68.042.591 | mannfjöldaár = 2023 | mannfjöldasæti = 20 | íbúar_á_ferkílómetra = 121 | VLF = 2.954 | VLF_ár = 2020 | VLF_sæti = 10 | VLF_á_mann = 45.454 | VLF_á_mann_sæti = 26 | VÞL = {{hækkun}} 0.901 | VÞL_ár = 2019 | VÞL_sæti = 26 | gjaldmiðill = [[Evra]] | tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | umferð=hægra | tld = fr | símakóði = 33 |}} '''Frakkland''' eða '''Lýðveldið Frakkland''', ([[franska]] ''République française'' eða ''France'') er land í Vestur-[[Evrópa|Evrópu]] sem nær frá Miðjarðarhafi í suðri að [[Ermarsund]]i í norðri og frá [[Rín (fljót)|Rín]] í austri að [[Atlantshaf]]i í vestri. Vegna lögunar landsins gengur það oft undir heitinu „sexhyrningurinn“ (fr. ''Hexagone'') hjá Frökkum sjálfum. Í Evrópu á Frakkland landamæri að [[Belgía|Belgíu]], [[Lúxemborg]], [[Þýskaland]]i, [[Sviss]], [[Ítalía|Ítalíu]], [[Mónakó]], [[Spánn|Spáni]] og [[Andorra]], en [[handanhafssýsla|handanhafssýslur]] þess í öðrum heimsálfum eiga landamæri að [[Brasilía|Brasilíu]], [[Súrínam]] og [[Hollensku Antillaeyjar|Hollensku Antillaeyjum]]. Landið tengist [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]] gegnum [[Ermarsundsgöng]]in. Frakkland skiptist í 18 héruð (þar af 5 utan Evrópu) sem ná yfir samanlagt 643.801 km². Þar búa yfir 68 milljónir manna. Frakkland er [[einingarríki]] sem býr við [[forsetaþingræði]]. Höfuðborg landsins er [[París]] sem er jafnframt efnahagsleg og menningarleg höfuðborg. Aðrar stórar borgir eru [[Lyon]], [[Marseille]], [[Toulouse]], [[Bordeaux]], [[Lille]] og [[Nice]]. Frakkland og hjálendur þess ná yfir 12 [[tímabelti]], sem er það mesta sem þekkist. Elstu merki um byggð í Frakklandi eru frá [[fornsteinöld]]. Á [[járnöld]] settust [[Keltar]] sem nefndust [[Gallar]] að þar sem Frakkland er nú. [[Rómaveldi]] lagði landið undir sig árið [[51 f.Kr.]] og [[franska]] þróaðist sem tungumál út frá blöndun gallverskrar og rómverskrar menningar. Hinir [[Germanar|germönsku]] [[Frankar]] lögðu landið undir sig árið 476 og stofnuðu þar konungsríkið [[Frankía|Frankíu]] sem varð kjarni veldis [[Karlungar|Karlunga]]. Með [[Verdun-samningurinn|Verdun-samningnum]] 843 var ríkinu skipt og [[Vestur-Frankía]] varð [[konungsríkið Frakkland]] árið 987. Frakkland var öflugt [[lénsveldi]] á [[hámiðaldir|hámiðöldum]] en átök um yfirráð yfir lénum milli frönsku og ensku konungsættanna leiddu til [[Hundrað ára stríðið|hundrað ára stríðsins]] á 14. og 15. öld. Þá tók að verða til sérstök frönsk sjálfsmynd. Eftir lok stríðsins blómstraði frönsk menning í [[franska endurreisnin|frönsku endurreisninni]] milli 15. og 17. aldar. Um leið átti landið í átökum við [[Spánn|Spán]] og [[Heilaga rómverska ríkið]] og kom sér upp [[Franska heimsveldið|nýlenduveldi]] sem á 20. öld var það annað stærsta í heimi á eftir [[Breska heimsveldið|breska heimsveldinu]]. Eftir borgarastyrjaldir á 17. öld blómstraði Frakkland undir stjórn [[Loðvík 14.|Loðvíks 14.]]. Á 18. öld beið það ósigra gegn Bretlandi í [[Sjö ára stríðið|sjö ára stríðinu]], studdi sjálfstæði [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] en varð sjálft vettvangur [[Franska byltingin|frönsku byltingarinnar]] sem steypti konungi af stóli og stofnaði [[Fyrsta franska lýðveldið|lýðveldi]] árið 1789. Frakklandi náði hátindi sem hernaðarveldi undir stjórn [[Napóleon Bónaparte|Napóleons Bónaparte]] í upphafi 19. aldar. Hann lagði undir sig stærstan hluta af meginlandi Evrópu og stofnaði [[fyrsta franska keisaradæmið]]. [[Frönsku byltingarstríðin]] og [[Napóleonsstyrjaldirnar]] höfðu mikil áhrif á þróun Evrópu og mannkynssöguna alla. Hrun keisaradæmisins var upphafið að hnignunartímabili og endurteknum stjórnarkreppum fram að stofnun [[Þriðja franska lýðveldið|þriðja franska lýðveldisins]] í [[Fransk-prússneska stríðið|fransk-prússneska stríðinu]] 1870. Í kjölfarið blómstruðu vísindi og listir og efnahagsuppgangur varð á tímabilinu sem kallað var ''[[Belle Époque]]'' („fagra tímabilið“). Frakkland var einn Bandamanna í [[fyrri heimsstyrjöld]] og [[síðari heimsstyrjöld]] þar sem landið var að hluta hernumið af [[Þýskaland|Þjóðverjum]] frá 1940 til 1944. Eftir stríð var [[fjórða franska lýðveldið]] stofnað, en það leystist upp eftir ósigra Frakka í [[styrjöldin í Alsír|styrjöldinni í Alsír]]. [[Fimmta franska lýðveldið]] var stofnað af [[Charles de Gaulle]] árið 1958. Nær allar nýlendur Frakka fengu sjálfstæði eftir 1960, en margar þeirra hafa enn mikil stjórnmálaleg, menningarleg og efnahagsleg tengsl við Frakkland. Frakkland hefur lengi talist vera miðstöð [[list]]a, [[vísindi|vísinda]] og [[heimspeki]]. Landið er í 5. sæti yfir fjölda færslna á [[Heimsminjaskrá UNESCO]] og er vinsælasta ferðamannaland heims, með yfir 89 milljón ferðamenn árið 2018. Frakkland er [[þróað ríki]] og [[lönd eftir landsframleiðslu (nafnvirði)|sjöunda stærsta hagkerfi heims að nafnvirði]], og það níunda stærsta kaupmáttarjafnað. Landið situr hátt á listum yfir [[menntun]], [[heilbrigðisþjónusta|heilbrigðisþjónustu]], [[lífslíkur]] og [[vísitala um þróun lífsgæða|lífsgæði]]. Á heimsvísu er Frakkland enn [[stórveldi]] og á fast sæti í [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|Öryggisráði Sameinuðu þjóðanna]]. Frakkland er meðal stofnaðila [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] og [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalagsins]]. Það á aðild að [[G7]], [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] og [[Samtök frönskumælandi ríkja|Samtökum frönskumælandi ríkja]]. == Saga == {{Aðalgrein|Saga Frakklands}} Frakkland nútímans tekur yfir svipað svæði og hið forna hérað [[Gallía]] þar sem [[Gallar]] bjuggu en þeir voru [[Keltar|keltnesk]] þjóð. Á fyrstu öld fyrir Krist var Gallía innlimuð í [[Rómaveldi]] og tóku íbúarnir upp latneska tungu og menningu. [[Kristni]] skaut rótum í landinu á annarri og þriðju öld eftir Krist. Á fjórðu öld tóku [[Germanir|germanskir]] ættflokkar að streyma yfir [[Rín (fljót)|Rín]] sem markaði austurlandamæri Gallíu. Í þeim hópi voru [[Frankar]] mest áberandi en af þeim er nafn Frakklands dregið. Samfelld tilvist Frakklands sem sérstaks ríkis er talin hefjast á 9. öld þegar Frankaveldi [[Karlamagnús]]ar skiptist í vestur- og austurhluta. Austurhlutinn náði þá yfir það svæði sem nú er [[Þýskaland]] og er þessi skipting oft einnig talin marka upphaf Þýskalands. [[Mynd:Bayeux Tapestry scene57 Harold death.jpg|thumb|266x266dp|Normandíbúar lögðu undir sig England árið 1066.]] Normannar lögðu undir sig England árið 1066 sem síðar leiddi til togstreitu milli afkomenda [[Vilhjálmur 1. Englandskonungur|Vilhjálms sigursæla]] hertoga af Normandí og konunga Frakklands í hinu svokallaða [[Hundrað ára stríðið|hundrað ára stríði]]. Frakkland var [[Konungsríkið Frakkland|konungsríki]] allt til ársins [[1792]] þegar [[Fyrsta franska lýðveldið|lýðveldi]] var komið á í kjölfar [[Franska byltingin|frönsku byltingarinnar]]. [[Napóleon Bónaparte]] náði svo undirtökum í lýðveldinu og lýsti sjálfan sig [[Keisari|keisara]] [[1804]]. Napóleon lagði undir sig stóran hluta Evrópu með landvinningum og með því að koma skyldmennum til áhrifa í mörgum konungsríkjum þess tíma. Napóleon var settur af árið [[1815]] og var gamla konungsríkið endurreist. Það var svo afnumið með [[Annað franska lýðveldið|öðru lýðveldinu]] sem síðar var afnumið með öðru keisaraveldinu undir forustu [[Napóleon III|bróðursonar Napóleons]]. Honum var svo steypt af stóli og [[Þriðja franska lýðveldið|þriðja lýðveldið]] aftur komið á [[1870]]. Í síðari heimsstyrjöldinni hernámu Þjóðverjar norðanvert Frakkland, en svonefnd [[Vichystjórnin|Vichystjórn]] stýrði suðurhlutanum. Að stríðinu loknu var stofnsett svokallað [[Fjórða franska lýðveldið|fjórða lýðveldi]] sem varð loks [[Fimmta franska lýðveldið|fimmta lýðveldið]] með stjórnskipunarbreytingum sem samþykktar voru í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1958. Frakkland var meðal sigurvegara í [[Fyrri heimsstyrjöld|fyrri]] og [[Seinni heimsstyrjöld|seinni]] heimsstyrjöldinni en hafði enga burði eftir stríðin til að viðhalda stórveldisstöðu sinni í heiminum. Eftir stríðið hafa tekist sættir með Frökkum og Þjóðverjum og hefur samvinna þessara þjóða verið kjarninn í stofnunum eins og Evrópusambandinu en Frakkar hafa verið hvað harðastir stuðningsmenn þess að efla samstarf Evrópuríkja á sviði stjórnmála, varnar- og öryggismála. == Landfræði == [[Mynd:France radar 2.jpg|left|thumb|Hæðakort af Frakklandi.]] Landamæri Frakklands í Evrópu eru 2970 km að lengd og snúa að eftirtöldum átta ríkjum: [[Spánn|Spáni]] (650 km), [[Belgía|Belgíu]] (620 km), [[Sviss]] (572 km), [[Ítalía|Ítalíu]] (515 km), [[Þýskaland]]i (450 km), [[Lúxemborg]] (73 km), [[Andorra]] (57 km) og [[Mónakó]] (4,5 km). Í Suður-Ameríku á [[Franska Gvæjana]] landamæri að [[Brasilía|Brasilíu]] (580 km) og [[Súrínam]] (520 km). [[Saint-Martin-ey]] í [[Antillaeyjar|Antillaeyjaklasanum]] skiptist milli Frakklands og Hollands. Loks gera Frakkar tilkall til svonefndrar [[Terre Adélie]] á Suðurskautslandinu. Stjórnsýsla á þessum yfirráðasvæðum Frakklands er með ýmsum hætti og ganga þau eftir því undir fjölbreytilegum nöfnum, allt frá „handanhafssýslu“ til „handanhafssvæðis“. Meginland Frakklands einkennist af mjög fjölbreyttu landslagi, allt frá flatlendinu með norður- og vesturströndinni að fjallakeðjunum í suðaustri ([[Alparnir|Ölpunum]]) og suðvestri ([[Pýreneafjöll]]um). Í frönsku Ölpunum er hæsti fjallstindur í vestanverðri Evrópu, [[Mont Blanc]], sem er talinn 4810 m. Í landinu er víða fjalllendi sem er eldra að uppruna, til að mynda [[Franska miðhálendið|miðhálendið]] (''[[Massif Central]]''), [[Júrafjöll]], [[Vogesafjöll]] og loks [[Ardennafjöll]] sem eru bæði klettótt og vaxin þéttum skógi. Frakkar njóta þess einnig að eiga mikið kerfi vatnsfalla en helstu fljótin eru [[Leira (fljót)|Leira]], [[Rón]] (kemur upp í Sviss), [[Garonne]] (kemur upp á [[Spáni]]), [[Signa (á)|Signa]] og nokkur hluti árinnar [[Rín (fljót)|Rín]], en einnig [[Somme]] og [[Vilaine]]. [[Meuse]] er eina stórfljótið í Frakklandi sem hefur ekki verið aðlagað skipaumferð. Landsvæði Frakklands í [[Evrópu]] er 544 000 km², en með svæðunum utan Evrópu fer sú tala upp í 640 000. Vegna mikils fjölda franskra yfirráðasvæða um allan heim sem snúa að [[haf]]i ræður Frakkland yfir annarri stærstu [[efnahagslögsaga|efnahagslögsögu]] heims á eftir Bandaríkjunum, samtals mælist hún 11.035.000 km². == Stjórnmál == === Stjórnarfar === Frakkland er [[einingarríki]] þar sem stjórnskipan byggir á [[forsetaþingræði]].<ref>{{Cite web |title=Constitutional Limits on Government: Country Studies – France |url=https://www.democracyweb.org/limits/france.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130828081904/http://democracyweb.org/limits/france.php |archive-date=28 August 2013 |access-date=30 September 2013 |website=Democracy Web: Comparative studies in Freedom}}</ref> Landið á sér langa lýðræðishefð sem mótað hefur stjórnmál, menningu og sjálfsmynd frönsku þjóðarinnar.<ref name=":1">{{Cite web |title=France {{!}} History, Map, Flag, Capital, & Facts |url=https://www.britannica.com/place/France |access-date=27 August 2021 |website=Encyclopedia Britannica |language=en |archive-date=14 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150614044325/https://www.britannica.com/place/France |url-status=live }}</ref> Stjórnskipan landsins hefur oft tekið stakkaskiptum en núgildandi stjórnskipan er kennd við [[fimmta franska lýðveldið]] og var tekin upp með samþykkt nýrrar stjórnarskrár [[1958]].<ref>{{Cite book |first=Helen |last=Drake |title=Contemporary France |date=2011 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-0-333-79243-8 |page=[https://books.google.com/books?id=7L8cBQAAQBAJ&pg=PA95 95] |doi=10.1007/978-0-230-36688-6}}</ref> Með þeirri stjórnarskrá var horfið frá hreinu [[þingræði]] og völd forseta styrkt verulega á kostnað löggjafarþingsins í því skyni að koma á meiri stöðugleika í stjórnmálum landsins en ríkt hafði í tíð þriðja og fjórða lýðveldisins.<ref name=":1"/> Framkvæmdavaldið er í höndum tveggja embættismanna. Annarsvegar er það [[forseti Frakklands]] sem er kjörinn beint af kjósendum til fimm ára í senn.<ref>{{Cite web |title=Le quinquennat : le référendum du 24 Septembre 2000 |trans-title=The 5-year term: referendum of 24 September 2000 |url=http://www.ladocumentationfrancaise.fr/dossiers/quinquennat/index.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100812105736/http://www.ladocumentationfrancaise.fr/dossiers/quinquennat/index.shtml |archive-date=12 August 2010 |language=fr}}</ref> Hins vegar er það [[Forsætisráðherra Frakklands|forsætisráðherrann]] sem skipaður er af forsetanum til að [[ríkisstjórnarleiðtogi|leiða ríkisstjórn]]. Forsetinn hefur vald til þess að [[þingrof|rjúfa þing]] og til þess að leggja mál beint í [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] án aðkomu þingsins. Forseti skipar einnig dómara og aðra embættismenn auk þess sem hann skrifar undir samninga við önnur ríki og er æðsti yfirmaður alls [[Frakklandsher|herafla landsins]]. Hlutverk forsætisráðherra snýr hins vegar meira að innanlandsmálum og daglegum ríkisrekstri.<ref>{{Cite web |date=13 March 2013 |title=The French National Assembly – Constitution of October 4, 1958 |url=http://www.assemblee-nationale.fr/english/8ab.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313212736/http://www.assemblee-nationale.fr/english/8ab.asp |archive-date=13 March 2013 |access-date=27 August 2021}}</ref> [[Franska þingið]] fer með löggjafarvaldið og skiptist í tvær þingdeildir. [[Franska þjóðþingið|Þjóðþingið]] (Assemblée nationale) er neðri deildin en [[franska öldungadeildin|öldungadeildin]] (Sénat) er efri deildin.<ref>{{Cite web |title=The National Assembly and the Senate&nbsp;– General Characteristics of the Parliament |url=http://www.assemblee-nationale.fr/english/synthetic_files/file_4.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205055025/http://www.assemblee-nationale.fr/english/synthetic_files/file_4.asp |archive-date=5 December 2008 |website=Assemblée Nationale}}</ref> Á þjóðþinginu sitja 577 fulltrúar sem kjörnir eru af almenningi úr [[einmenningskjördæmi|einmenningskjördæmum]] til fimm ára í senn.<ref>{{Cite web |title=Election of deputies |url=http://www.assemblee-nationale.fr/english/election.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110704054719/http://www.assemblee-nationale.fr/english/election.asp |archive-date=4 July 2011 |website=Assemblée Nationale}}</ref> Þingmenn efri deildar eru hins vegar kjörnir af fulltrúum sveitar- og hérðasstjórna. Kjörtímabil þeirra er sex ár og er kosið um helming sæta í öldungadeildinni á þriggja ára fresti.<ref>{{Cite web |title=The senatorial elections |url=http://www.senat.fr/lng/en/election_senateurs.html |website=Sénate |access-date=30 July 2010 |archive-date=15 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110615001205/http://www.senat.fr/lng/en/election_senateurs.html |url-status=dead }}</ref> Þjóðþingið er mun valdameira en öldungadeildin og getur samþykkt löggjöf gegn vilja öldungadeildar auk þess sem þjóðþingið getur vikið forsætisráðherra úr embætti.<ref>{{Cite web |date=18 August 2007 |title=Le role du Sénat |trans-title=What is the purpose of the Senate? |url=http://www.politique.net/2007081801-le-role-du-senat.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100618060857/http://www.politique.net/2007081801-le-role-du-senat.htm |archive-date=18 June 2010 |language=fr}}</ref> === Stjórnsýslustig === {{Sjá einnig|Héruð Frakklands}} [[Mynd:Regions France 2016.svg|thumb|261x261dp|Héruð Frakklands]] Stjórnsýslustig í Frakklandi eru mörg. Ríkið skiptist í 18 '''[[Héruð Frakklands|stjórnsýsluhéruð]]''' ''(franska: régions)'', 13 héruð í Evrópu og 5 utan álfunnar svonefnd „handanhafshéruð“. Þessi héruð skiptast síðan í 101 '''sýslu''' ''(franska: départements)''. Þær eru tölusettar (í stórum dráttum eftir stafrófsröð) og ráðast póstnúmer, skráningarnúmer ökutækja og fleira af því. Sýslurnar skiptast síðan í 342 '''sýsluhverfi''' ''(franska: arrondissements)''. Þau hafa enga kjörna fulltrúa og þjóna eingöngu tæknilegu hlutverki í skipulagi ríkisstofnana. Sýsluhverfin skiptast síðan niður í 2.054 '''kantónur''' ''(franska: cantons)'' sem eru fyrst og fremst kosningakjördæmi. Sýsluhverfin skiptast einnig í 34.945 '''sveitarfélög''' ''(franska: communes)'' sem hafa kjörnar sveitastjórnir. Héruðin, sýslurnar og sveitarfélögin kallast „umdæmi“ ''(franska: collectivités territoriales)'', en það þýðir að þau hafa á að skipa bæði kjörnum fulltrúum og framkvæmdavaldi ólíkt því sem gildir um sýsluhverfin og kantónurnar. Fimm af ofangreindum sýslum eru svonefndar „handanhafssýslur“ er falla saman við handanhafshéruðin fimm. Þau eru fullgildur hluti Frakklands (og þar með Evrópusambandsins) og hafa þannig að mestu sömu stöðu og sýslur á meginlandi Frakklands. {| class="wikitable sortable" |+ Héruð í Evrópu ! Hérað ! Stærð (km{{sup|2}}) ! Íbúar (2026)<ref name="mannfjöldi-héruð">{{cite web |title=Populations des régions en 2023 |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8680653?sommaire=8681011 |website=Insee |publisher=Institut national de la statistique et des études économiques |date=2025-12-29 |access-date=2026-05-02 |language=fr}}</ref> ! Höfuðstaður |- | [[Auvergne-Rhône-Alpes]] | align=center | {{nts|69711}} | align=center | {{nts|8205557}} | [[Lyon]] |- | [[Bretanía]]<br />{{small|(''Bretagne'')}} | align=center | {{nts|27208}} | align=center | {{nts|3449370}} | [[Rennes]] |- | [[Búrgund-Franche-Comté]]<br />{{small|(''Bourgogne-Franche-Comté'')}} | align=center | {{nts|47784}} | align=center | {{nts|2802670}} | [[Besançon]] og [[Dijon]] |- | [[Centre-Val de Loire]] | align=center | {{nts|39151}} | align=center | {{nts|2587031}} | [[Orléans]] |- | [[Grand Est]] | align=center | {{nts|57441}} | align=center | {{nts|5563378}} | [[Strassborg]]<br />{{small|(''Strasbourg'')}} |- | [[Hauts-de-France]] | align=center | {{nts|31806}} | align=center | {{nts|5992194}} | [[Lille]] |- | [[Île-de-France]] | align=center | {{nts|12011}} | align=center | {{nts|12463067}} | [[París]]<br />{{small|(''Paris'')}} |- | [[Korsíka]]<br />{{small|(''Corse'')}} | align=center | {{nts|8680}} | align=center | {{nts|355486}} | [[Ajaccio]] |- | [[Normandí (hérað)|Normandí]]<br />{{small|(''Normandie'')}} | align=center | {{nts|29907}} | align=center | {{nts|3345842}} | [[Rúðuborg]]<br />{{small|(''Rouen'')}} |- | [[Nýja-Akvitanía]]<br />{{small|(''Nouvelle-Aquitaine'')}} | align=center | {{nts|84036}} | align=center | {{nts|6150451}} | [[Bordeaux]] |- | [[Occitanie]] | align=center | {{nts|72724}} | align=center | {{nts|6124653}} | [[Toulouse]] |- | [[Pays de la Loire]] | align=center | {{nts|32082}} | align=center | {{nts|3907156}} | [[Nantes]] |- | [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]] | align=center | {{nts|31400}} | align=center | {{nts|5218960}} | [[Marseille]] |} {| class="wikitable sortable" |+ Héruð handan hafsins ! Hérað ! Stærð (km{{sup|2}}) ! Íbúar (2026)<ref name="mannfjöldi-héruð" /> ! Höfuðstaður |- | [[Franska Gvæjana]]<br />{{small|(''Guyane'')}} | align=center | {{nts|83534}} | align=center | {{nts|293996}} | [[Cayenne]] |- | [[Gvadelúpeyjar]]<br />{{small|(''Guadeloupe'')}} | align=center | {{nts|1628}} | align=center | {{nts|384160}} | [[Basse-Terre]] |- | [[Martinique]] | align=center | {{nts|1128}} | align=center | {{nts|360630}} | [[Fort-de-France]] |- | [[Mayotte]] | align=center | {{nts|374}} | align=center | {{nts|262895}}{{efn|Frá og með 2017.<ref>{{cite web |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/3291775?sommaire=2120838 |title=Populations légales des communes de Mayotte en 2017}}</ref>}} | [[Mamoudzou]] |- | [[Réunion]]<br />{{small|(''La Réunion'')}} | align=center | {{nts|2504}} | align=center | {{nts|889679}} | [[Saint-Denis (Réunion)|Saint-Denis]] |} == Lýðfræði == {{Aðalgrein|Lýðfræði Frakklands}} === Mannfjöldi === Íbúafjöldi í Frakklandi er um 63 milljónir (2006). [[Manntal]] fór fram með reglulegu millibili frá árinu 1801 en frá árinu 2004 hefur mannfjöldaskráin verið haldin óslitið. Fjölgun íbúa í Frakklandi er einhver sú mesta í Evrópu og stafar það bæði af tiltölulega hárri fæðingatölu og miklum fjölda innflytjenda. Engu að síður fjölgar öldruðum í Frakklandi hlutfallslega mjög ört vegna hækkandi meðalaldurs og sökum þess að fjölmennar kynslóðir eftirstríðsáranna eru nú farnar að bætast í þann hóp. {| border="0" width="100%" | [[Mynd:france cities.png|thumb|left|230px|Borgarsvæði í Frakklandi með 100 000 íbúum eða fleiri]] |[[Mynd:Population of France.svg|thumb|400px|right|Mannfjöldaþróun milli áranna [[1960]] og [[2010]] (tölurnar eru fengnar frá [[Department of Economic and Social Affairs|DESA]], 2012). Tölurnar sýna milljónir íbúa.]] |} [[Mynd:MSM sunset 02.JPG|thumb|408x408dp|Mont Saint-Michel í Normandí]] === Trúarbrögð === Eins og í ýmsum öðrum Evrópuríkjum telst ekki við hæfi í Frakklandi að ríkið grennslist fyrir um trúarlíf þegnanna. Ýmsar sjálfstæðar stofnanir stunda þó slíkar rannsóknir. Meðal annars fer fram á þriggja ára fresti könnun á vegum stofnunarinnar CSA. Samkvæmt könnun frá árinu 2004, sem náði til úrtaks 18.068 Frakka, segjast 64,3% [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskrar trúar]] en 27% segjast vera [[Guðleysi|guðleysingjar]]. Hlutfall kaþólskra hafði þá fallið úr 69% á þremur árum. Þannig teljast um 30 milljónir fullorðinna Frakka kaþólskrar trúar en fjórar milljónir alls tilheyra öðrum trúarbrögðum, fyrst og fremst [[íslam]] og mótmælendakirkjum. Flestir hinna kaþólsku segjast ekki leggja rækt við trúna. Samkvæmt könnun á vegum stofnunarinnar IFOP, sem fram fór í apríl árið 2004, segjast 44% Frakka [[Trúleysi|ekki trúaðir]]. Árið 1947 var sá hópur ekki nema 20% þjóðarinnar. == Menning == {{Aðalgrein|Frönsk menning}} === Bókmenntir === {{Aðalgrein|Franskar bókmenntir}} [[Mynd:Molière - Nicolas Mignard (1658).jpg|thumb|upright|[[Molière]] er vinsælasta gamanleikaskjáld Frakka.<ref>[http://www.comedie-francaise.fr/histoire-et-patrimoine?id=525 „Auteurs et répertoires“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100919234251/http://comedie-francaise.fr/histoire-et-patrimoine?id=525 |date=2010-09-19 }} - Opinber síða Comédie Française</ref>]] Elstu bókmenntir Frakka voru samdar á [[Miðaldir|miðöldum]] en þá var ekkert eitt tungumál talað á því landsvæði sem í dag tilheyrir Frakklandi. [[Franska]] var enn að verða til úr [[Latína|latínu]] snemma á miðöldum og ýmsar mállýskur voru talaðar en engin réttritun. Höfundar franskra mimðaldabókmennta eru ókunnir, sem sem höfundar verkanna ''[[Tristan og Ísold]]'' og ''[[Lancelot og hið heilaga gral]]''. Ýmiss franskur miðaldakveðskapur sótti innblástur til þjóðsagna, til dæmis [[Rolandskvæði]]. „Roman de Renart“, sem [[Perrout de Saint Cloude]] samdi árið 1175, segir söguna af [[Reynard]] (refinum) og er annað dæmi um snemmfranskar bókmenntir. Nöfn nokkurra höfunda eru þekkt, þar á meðal [[Chrétien de Troyes]] og [[Vilhjálmur 9. af Aquitaniu]], sem ritaði á [[Okkitíska|okkitísku]]. [[Mynd:Bonnat Hugo001z.jpg|thumb|left|upright|left|[[Victor Hugo]] er meðal mikilvægustu skáldsagnahöfunda og skálda Frakka og er stundum talinn merkasti höfundur Frakka fyrr og síðar.<ref>{{[https://www.lecavalierbleu.com/images/30/extrait_75.pdf „Victor Hugo est le plus grand écrivain français“]}}</ref>]] [[François Rabelais]] var mikilvægur höfundur á [[16. öldin|16. öld]] og hafði töluverð áhrif á orðaforða og myndmál nútíma frönsku. Á [[17. öldin|17. öld]] höfðu leikrit eftir [[Pierre Corneille]], [[Jean Racine]] og Molière, sem og [[siðfræði]]leg og [[heimspeki]]leg rit eftir [[Blaise Pascal]] og [[René Descartes]] mikil áhrif á frönsku yfirstéttina og urðu enn fremur mikilvægar fyrirmyndir næstu kynslóða franskra rithöfunda, þar á meðal fyrir höfunda á borð við [[Jean de La Fontaine]], sem var mikilvægt skáld á 17. öld. Franskar bókmenntir og kveðskapur stóðu í miklum blóma á [[18. öldin|18.]] og [[19. öldin|19. öld]]. Á 18. öld voru til að mynda að störfum rithöfundar eins og [[Voltaire]], [[Denis Diderot]] og [[Jean-Jacques Rousseau]], sem allir fengust við heimspeki. [[Charles Perrault]] var mikilvirkur höfundur barnabókmennta og skrifaði til dæmis víðkunnar sögur svo sem um [[stígvélaði kötturinn|stígvélaða köttinn]], [[Öskubuska|Öskubusku]], [[Þyrnirós (ævintýri)|Þyrnirós]] og [[Bláskeggur|Bláskegg]]. [[Mynd:Charles Baudelaire2.jpg|thumb|upright|[[Charles Baudelaire]], 19. aldar rithöfundur, skáld og þýðandi.]] Við upphaf 19. aldarinnar var [[táknsæisstefna]]n mikilvæg hreyfing í frönskum bókmenntum en til hennar heyrðu meðal annarra skáld á borð við [[Charles Baudelaire]], [[Paul Verlaine]] og [[Stéphane Mallarmé]].<ref>{{cite web |url=http://users.skynet.be/litterature/symbolisme/symbolismefrancais.htm |title=„Le symbolisme français“ |access-date=2011-03-07 |archive-date=2018-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307192737/http://users.skynet.be/litterature/symbolisme/symbolismefrancais.htm |url-status=dead }}</ref> Á 19. öld voru einnig að störfum rithöfundarnir [[Victor Hugo]] (''[[Vesalingarnir]]'' og ''[[Hringjarinn í Notre-Dame]]''), [[Alexandre Dumas]] (''[[Skytturnar þrjár]]'' og ''[[Greifinn af Monte-Cristo]]'') og [[Jules Verne]] (''[[Sæfarinn: Ferðin kring um hnöttinn neðansjávar]]'' og ''[[Leyndardómar Snæfellsjökuls]]''). Sá síðastnefndi var mikilvægur brautryðjandi [[Vísindaskáldskapur|vísindaskáldskapar]]. Meðal annarra skáldsagnahöfunda 19. aldar má nefna [[Émile Zola]], [[Honoré de Balzac]], [[Guy de Maupassant]], [[Théophile Gautier]] og [[Stendhal]]. [[Prix Goncourt]] eru frönsk bókmenntaverðlaun sem voru fyrst veitt árið [[1903]].<ref>[http://www.academie-goncourt.fr/?article=1229174089 „La première Académie Goncourt“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110425100025/http://www.academie-goncourt.fr/?article=1229174089 |date=2011-04-25 }} - [http://www.academie-goncourt.fr/? Opinber síða l'Académie Goncourt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081119231954/http://www.academie-goncourt.fr/ |date=2008-11-19 }}</ref> Meðal mikilvægra rithöfunda [[20. öldin|20. aldar]] má nefna [[Marcel Proust]], [[Louis-Ferdinand Céline]], [[Albert Camus]] og [[Jean-Paul Sartre]]. [[Antoine de Saint Exupéry]] samdi ''[[Litli prinsinn|Litla prinsinn]]'', sem hefur áratugum saman notið vinsælda sem barnabók en einning meðal fullorðinna.<ref>[http://www.completelynovel.com/books/50599 „The Little Prince“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180930232031/http://www.completelynovel.com/books/50599 |date=2018-09-30 }} - Completely Novel</ref> Lengst af á 20. öld áttu Frakkar fleiri nóbelsverðlaunahafa í bókmenntum en nokkur önnur þjóð.<ref>[http://www.idsia.ch/~juergen/lit.html „National Literature Nobel Prize shares 1901-2009 by citizenship at the time of the award“] og [http://www.idsia.ch/~juergen/litnat.html „National Literature Nobel Prize shares 1901-2009 by country of birth“]. Frá Jürgen Schmidhuber (2010), [http://www.idsia.ch/~juergen/nobelshare.html „Evolution of National Nobel Prize Shares in the 20th Century“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327012415/http://www.idsia.ch/~juergen/nobelshare.html |date=2014-03-27 }} á [https://arxiv.org/abs/1009.2634 arXiv:1009.2634v1]</ref> === Myndlist === {{Aðalgrein|Frönsk myndlist}} [[Mynd:Claude Monet 023.jpg|thumb|upright|[[Claude Monet]] var upphafsmaður [[Impressjónismi|impressjónismans]] á 19. öld (''Femme avec un parasol'' frá 1886, á [[Musée d'Orsay]]).]] Upphaf franskrar myndlistar var undir töluverðum áhrifum frá [[Ítölsk myndlist|ítalskri myndlist]]. Frægustu tveir myndlistarmenn Frakka á [[Endurreisnin|endurreisnartímanum]] voru [[Nicolas Poussin]] og [[Claude Lorrain]], sem báðir bjuggu á [[Ítalía|Ítalíu]]. Forsætisráðherra [[Loðvík 14.|Loðvíks 14.]], [[Jean-Baptiste Colbert]], stofnaði árið [[1648]] [[Konunglega myndlistarakademían|Konunglegu myndlistarakademíuna]] til að styðja við listamenn og árið [[1666]] stofnaði hann [[Franska akademían í Róm|Frönsku akademíuna í Róm]], sem starfar enn. Henni var ætlað að styrkja tengslin við ítalska listamenn. Frönsk myndlist fylgdi einnig þróun ítalskrar myndlistar í áttina að rókókóstíl [[18. öldin|18. aldarinnar]] en hann sótti innblástur til gamals barokkstíls. Verk hirðlistamanna, svo sem [[Antoine Watteau|Antoines Watteau]], [[François Boucher]] og [[Jean-Honoré Fragonard|Jean-Honorés Fragonard]] voru dæmigerð fyrir ríkjandi stíl. Með [[Franska byltingin|frönsku byltingunni]] komu ýmsar breytingar en [[Napóleon Bónaparte]] hafði dálæti af [[Nýklassískur stíll|nýklassískum stíl]], til dæmis í verkum [[Jacques-Louis David]]. Um miðja [[19. öldin|19. öld]] var ríkjandi stefna í fyrstu [[rómantík]], eins og fram kom í verkum [[Théodore Géricault|Théodores Géricault]] og [[Eugène Delacroix|Eugènes Delacroix]], og síðar meira raunsæi eins og verk [[Camille Corot|Camilles Corot]], [[Gustave Courbet|Gustaves Courbet]] og [[Jean-François Millet]] bera vitni um. Á síðari hluta 19. aldar varð Frakkland að miðstöð lista og listsköpunar og þar urðu til nýjar stefnur í myndlist, þar á meðal [[impressjónismi]] en meðal frægustu myndlistarmanna þeirrar stefnu voru [[Camille Pissarro]], [[Édouard Manet]], [[Edgar Degas]], [[Claude Monet]] og [[Auguste Renoir]].<ref>[https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/learn-about-art/guide-to-impressionism/guide-to-impressionism „Guide to Impressionism“]</ref> Önnur kynslóð impressjónískra myndlistarmanna var einnig framúrstefnuleg en til þeirrar kynslóðar teljast myndlistarmennirnir [[Paul Cézanne]], [[Paul Gauguin]], [[Toulouse-Lautrec]] og [[Georges Seurat]].<ref>[http://www.rfi.fr/actufr/articles/063/article_34792.asp „Le néo-impressionnisme de Seurat à Paul Klee“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010120343/http://www.rfi.fr/actufr/articles/063/article_34792.asp |date=2017-10-10 }} 15. mars 2005.</ref> Til [[Expressjónismi|expressjónismans]], sem naut vinsælda snemma á [[20. öldin]]ni, heyrðu [[Henri Matisse]], [[André Derain]] og [[Maurice de Vlaminck]].<ref>{{cite web |url=http://www.nga.gov/feature/artnation/fauve/index.shtm |title=„The Fauves“ |access-date=2011-07-11 |archive-date=2010-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101105195501/http://www.nga.gov/feature/artnation/fauve/index.shtm |url-status=dead }}</ref> En á fyrri hluta 20. aldar var [[kúbismi]] einnig að ryðja sér til rúms. Hann varð til í verkum [[Georges Braque]] og spánska listamansins [[Pablo Picasso|Pablos Picasso]], sem bjó í París. Margir aðrir erlendir listamenn settust að í París, svo sem [[Vincent van Gogh]], [[Marc Chagall]] og [[Wassily Kandinsky]]. Mörg listasöfn í Frakklandi sérhæfa sig í myndlist. Mikill fjöldi frægra málverka frá því á 18. öld eða fyrr er til sýnis á ríkisrekna listasafninu [[Louvre]] í París, þar á meðal [[Mona Lisa]]. [[Louvre-höll]] hefur lengi verið listasafn Orsay-safnið var vígt í gamalli lestarstöð ([[Gare d'Orsay]]) árið 1986, þegar mikil uppstokkun átti sér stað í skipulagi listasafna hins opinbera. Frönskum málverkum frá síðari hluta 19. aldar var safnað saman, einkum impressjónískum og expressjónískum verkum.<ref>Musée d'Orsay (opinber vefsíða), Saga safnsins - [http://www.musee-orsay.fr/en/collections/history-of-the-museum/home.html „From station to museum“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180320200810/http://www.musee-orsay.fr/en/collections/history-of-the-museum/home.html |date=2018-03-20 }}</ref><ref>Musée d'Orsay (opinber vefsíða), Saga safnsins - [http://www.musee-orsay.fr/en/collections/history-of-the-collections/painting.html „History of the painting collection“]</ref> Nútímalist er til sýnis á [[Musée National d'Art Moderne]], sem flutti árið 1976 til [[Centre Georges Pompidou]]. Þessi þrjú söfn taka á móti um það bil 17 milljónum gesta á ári hverju.<ref>[http://www.tourisme.gouv.fr/stat_etudes/memento/2009/sites.pdf „Sites touristiques en France“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511093631/http://www.tourisme.gouv.fr/stat_etudes/memento/2009/sites.pdf |date=2011-05-11 }} síða 2: „Palmarès des 30 premiers sites culturels (entrées comptabilisées)“</ref> Meðal annarra opinberra myndlistarsafna má nefna [[Grand Palais]] (1,3 milljónir gesta árið 2008) en einnig eru mörg listasöfn í eigu borga og bæjarfélaga og er [[Musée d'Art Moderne de la Ville de Paris]] vinsælast þeirra með um átta hundruð þúsund gesti á ári (2008). === Tónlist === {{Aðalgrein|Frönsk tónlist}} Saga franskrar tónlistar nær aftur til [[Miðaldir|miðalda]] en stóð þó í mestum blóma á [[17. öldin|17. öld]] þökk sé [[Loðvík 14.|Loðvíki 14.]], sem réð fjölda tónlistarmanna og tónskálda við hirð sína. Frægustu tónskáld þessa tíma voru meðal annarra [[Marc-Antoine Charpentier]], [[François Couperin]], [[Michel-Richard Delalande]], [[Jean-Baptiste Lully]] og [[Marin Marais]]. Allir voru þeir við hirð konungs. Að Loðvíki 14. látnum fataðist franskri tónlist flugið en á næstu öld öðlaðist [[Jean-Philippe Rameau]] þó nokkra frægð og er enn í dag meðal þekktustu tónskálda Frakklands. Klassísk tónlist náði aftur fyrri hæðum á [[19. öldin|19.]] og [[20. öldin|20. öld]] við lok rómantíska tímabilsins. Í fyrstu bar mest á óperutónskáldum á borð við [[Hector Berlioz]], [[Georges Bizet]], [[Gabriel Fauré]], [[Charles Gounod]], [[Jacques Offenbach]], [[Édouard Lalo]], [[Jules Massenet]] og [[Camille Saint-Saëns]]. Þetta tímabil var gullöld óperunnar. Á eftir fylgdu forverar nútíma klassískrar tónlistar með þá [[Érik Satie]] og [[Francis Poulenc]] og umfram allt [[Maurice Ravel]] og [[Claude Debussy]] fremsta í fylkingu.<ref>NPR, [https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=4957580 „Debussy's 'La Mer' Marks 100th Birthday“], 14. október 2005.</ref><ref>NPR, [https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=92338564 „Debussy's Musical Game of Deception“], 12. júlí 2008.</ref><ref>Classic fM, [http://www.classicfm.co.uk/music/composers/c-g/claude-debussy/ „Biography of Claude Debussy“].</ref><ref>Classic fM, [http://www.classicfm.co.uk/music/composers/n-r/maurice-ravel/ „Biography of Maurice Ravel“]</ref> Um miðja 20. öldina lögðu tónskáldin [[Maurice Ohana]], [[Pierre Schaeffer]] og [[Pierre Boulez]] sitt af mörkum til þróunar klassískrar tónlistar.<ref>NPR, [https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=126668117 „Composer-Conductor Pierre Boulez At 85“], 24. maí 2010.</ref> [[Mynd:DaftAlive.jpeg|thumb|[[Daft Punk]], frumkvöðlar franskrar [[hústónlist]]ar.]] Frönsk tónlist var svo fyrir miklum áhrifum frá [[popptónlist]] og [[rokktónlist]] um miðja 20. öld. Enda þótt tónlist frá enskumælandi löndum yrði vinsæl í Frakklandi hefur [[frönsk popptónlist]], þekkt sem ''[[chanson française]]'', ætíð notið mikilla vinsælda. Meðal mikilvægustu tónlistarmanna Frakka á 20. öld má nefna [[Édith Piaf]], [[Georges Brassens]], [[Léo Ferré]], [[Charles Aznavour]] og [[Serge Gainsbourg]]. Þótt fáar rokkhljómsveitir séu í Frakklandi samanborið við enskumælandi lönd,<ref>[[Radio France Internationale|RFI Musique]], [http://www.rfimusique.com/siteen/biographie/biographie_6049.asp „Biography of Noir Désir“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090716081730/http://www.rfimusique.com/siteEn/biographie/biographie_6049.asp |date=2009-07-16 }} {{Cite web |url=http://www.rfimusique.com/siteEn/biographie/biographie_6049.asp |title=Geymd eintak |access-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090716081730/http://www.rfimusique.com/siteEn/biographie/biographie_6049.asp |archive-date=2009-07-16 |url-status=dead}}, mars 2009 : „Rokktónlist er Frökkum framandi. Þetta er rómanskt land með meiri áhuga á kveðskap og melódíu og hefur alið fáa hæfileikaríka rokktónlistarmenn. Rokktónlist hefur annað og engilsaxneskara innihald.“</ref> hafa hljómsveitir á borð við [[Noir Désir]], [[Mano Negra]], [[Niagara (hljómsveit)|Niagara]] og [[Rita Mitsouko]] og nýverið [[Superbus (hljómsveit)|Superbus]], [[Phoenix (hljómsveit)|Phoenix]] og [[Gojira]]<ref>France Diplomatie, [http://www.diplomatie.gouv.fr/en/france_159/culture-and-media_6819/culture_6874/music_5335/french-music-has-the-whole-planet-singing_13031.html „French music has the whole planet singing“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101222105333/http://www.diplomatie.gouv.fr/en/france_159/culture-and-media_6819/culture_6874/music_5335/french-music-has-the-whole-planet-singing_13031.html |date=2010-12-22 }}, júní 2009.</ref> náð alþjóðlegum vinsældum. Meðal annarra franskra tónlistarmanna sem hafa notið vinsælda víða um heim má nefna söngkonurnar [[Mireille Mathieu]], [[Mylène Farmer]] og [[Nolwenn Leroy]], [[raftónlist]]armennina [[Jean-Michel Jarre]], [[Laurent Garnier]], [[Bob Sinclar]] og [[David Guetta]]. Á [[1991-2000|tíunda áratug]] síðustu aldar og [[2001-2010|fyrsta áratug]] þessarar aldar hafa raftónlistarhljómsveitirnar [[Daft Punk]], [[Justice (hljómsveit)|Justice]] og [[Air (hljómsveit)|Air]] einnig náð vinsældum víða um heim og átt sinn þátt í að auka vinsældir raftónlistar um heim allan.<ref>''The Telegraph'', [http://www.telegraph.co.uk/culture/music/3669339/Daft-Punk-Behind-the-robot-masks.html „Daft Punk: Behind the robot masks“], 17. nóvember 2007 : „Daft Punk var á margan hátt ábyrg fyrir því að kastljósið beindist að nýrri, svalri neðanjarðartónlist í Frakklandi seint á tíunda áratugnum, þar á meðal að hljómsveitum á borð við Air, og hafa haft ómæld áhrif á núverandi kynslóð plötusnúða um heim allan.“</ref><ref>[[BBC News]], [http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1721450.stm „The return of French pop music“], 20. desember 2001.</ref> == Athugasemdir == {{notelist}} == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = France | mánuðurskoðað = 5. júlí | árskoðað = 2006}} * {{wpheimild | tungumál = Fr | titill = France | mánuðurskoðað = 5. júlí | árskoðað = 2006}} * Orðabók franska-íslenska: [http://www.dicovia.com/dico/francais-islandais/lettre-A/120-179 Orðabók] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111112181816/http://www.dicovia.com/dico/francais-islandais/lettre-A/120-179 |date=2011-11-12 }} == Tenglar == {{Commons|France|Frakklandi}} * {{Vísindavefurinn|5084|Hvað er Frakkland mörgum sinnum stærra en Ísland?}} * {{Vísindavefurinn|7361|Hverjar eru fimm helstu borgir Frakklands?}} {{Gæðagrein}} {{Héruð Frakklands}} {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} {{G-20}} [[Flokkur:Frakkland| ]] [[Flokkur:Evrópusambandslönd]] lccbc3x0rt7cs8oe1ez706de0niy3hk 14 3267 1980833 1394065 2026-09-28T15:03:11Z TKSnaevarr 53243 1980833 wikitext text/x-wiki {{CommonsCat|People of Poland|Pólverjum}} {{skoða meira|Pólverjar}} [[Flokkur:Fólk eftir þjóðerni]] [[Flokkur:Pólland]] ev53i6l6obv33fjvrsk36vjks6s6i8m 0 3875 1980987 1954195 2026-09-29T11:14:26Z Fyxi 84003 /* Stjórnmál */ 1980987 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Lýðveldið Ítalía | nafn_á_frummáli = Repubblica italiana | nafn_í_eignarfalli = Ítalíu | fáni = Flag of Italy.svg | skjaldarmerki = Emblem_of_Italy.svg | staðsetningarkort = EU-Italy_(orthographic_projection).svg | tungumál = [[Ítalska]] | höfuðborg = [[Róm]] | stjórnarfar = [[Lýðveldi]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Ítalíu|Forseti]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Ítalíu|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Sergio Mattarella]] | nafn_leiðtoga2 = [[Giorgia Meloni]] | staða = Stofnun | atburður1 = [[Sameining Ítalíu|Sameining]] | dagsetning1 = 17. mars 1861 | atburður2 = [[Lýðveldi]]sstofnun | dagsetning2 = 1. janúar 1948 | ESBaðild = 25. mars 1957 | stærðarsæti = 71 | flatarmál = 301.340 | hlutfall_vatns = 1,24 | mannfjöldaár = 2022 | mannfjöldasæti = 23 | fólksfjöldi = 58.853.482 | íbúar_á_ferkílómetra = 201,3 | VLF_ár = 2021 | VLF = 2.106 | VLF_sæti = 13 | VLF_á_mann = 43.376 | VLF_á_mann_sæti = 29 | VÞL = {{hækkun}} 0.892 | VÞL_sæti = 29 | VÞL_ár = 2019 | gjaldmiðill = [[Evra|Evra (€)]] | tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | þjóðsöngur = [[Il Canto degli Italiani]] | tld = it | símakóði = 39 }} '''Ítalía''' ([[ítalska]]: ''Italia''), opinbert heiti '''Ítalska lýðveldið''' (''Repubblica Italiana''), er [[land]] í [[Suður-Evrópa|Suður-Evrópu]]. Landið liggur aðallega á [[Appenínaskagi|Appenínaskaga]] sem gengur til suðausturs út í [[Miðjarðarhaf]]ið og minnir í lögun dálítið á [[stígvél]]. Að norðan nær landið allt upp í [[Alpafjöll]]. Lönd sem liggja að Ítalíu eru [[Frakkland]], [[Sviss]], [[Austurríki]] og [[Slóvenía]]. Einnig umlykur Ítalía tvö sjálfstæð ríki, [[San Marínó]] (sem er nálægt austurströndinni og [[Rímíní]]) og [[Vatíkanið]] eða Páfagarð, sem er hluti af [[Róm]]. [[Campione d'Italia]] er útlenda Ítalíu í Sviss. Róm er [[höfuðborg]]in og stærsta borg landsins. Íbúar Ítalíu eru um 58 milljónir og landið er þriðja fjölmennasta aðildarríki [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]]. Mikill fjöldi þjóða og menningarsamfélaga hafa staðið á Ítalíu frá fornu fari. Ýmsar [[fornþjóðir Ítalíu|fornþjóðir]] bjuggu þar sem í dag er Ítalía, og einn hópur þeirra þróaði [[ítalísk mál]]. Frá upphafi [[klassísk fornöld|klassískrar fornaldar]] stofnuðu [[Föníkumenn]] og [[Grikkland hið forna|Grikkir]] nýlendur við strendur og á eyjum í kringum Ítalíu.<ref name="WaldmanMason2006">{{cite book |author1=Carl Waldman |author2=Catherine Mason |title=Encyclopedia of European Peoples |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |access-date=23 February 2013 |year=2006 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-2918-1 |page=586}}</ref> [[Grikkland hið forna|Forn-Grikkir]] stofnuðu það sam kallað var [[Magna Graecia]] á Suður-Ítalíu. Á sama tíma stóðu ríki [[Etrúrar|Etrúra]] og [[Keltar|Kelta]] á Mið- og Norður-Ítalíu. Ítalískur ættbálkur sem nefndist [[Latínar]] lögðu smám saman undir sig stærra landsvæði um miðjan skagann í kringum borgina Róm. [[Rómaveldi]] lagði síðan undir sig allan skagann og eyjarnar og stóran hluta Evrópu, Mið-Austurlanda og Norður-Afríku næstu aldirnar. Rómaveldi kom á [[Rómarfriður|Rómarfriði]] og breiddi út [[Rómarréttur|Rómarrétt]], rómverskar hefðir, tækni, trúarbrögð, byggingarlist, myndlist og bókmenntir.<ref>{{cite book |url=https://archive.org/details/hannibalswarmili00laze|url-access=registration |page=[https://archive.org/details/hannibalswarmili00laze/page/29 29] |quote=Italy homeland of the Romans. |title=Hannibal's War: A Military History of the Second Punic War |first=John Francis |last=Lazenby |date=4 February 1998 |publisher=University of Oklahoma Press |via=Internet Archive |isbn=978-0-8061-3004-0}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ItsTDAAAQBAJ&q=italy+metropole+roman+empire&pg=PA45 |title=Contours of the World Economy 1-2030 AD: Essays in Macro-Economic History |first=Angus |last=Maddison |date=20 September 2007 |publisher=OUP Oxford |via=Google Books |isbn=978-0-19-922721-1}}</ref> Rómaveldi klofnaði í [[Vestrómverska keisaradæmið]], þar sem latína var töluð, og [[Austrómverska keisaradæmið]], þar sem gríska var töluð. Vestrómverska keisaradæmið féll vegna innrása þjóða úr norðri á [[Þjóðflutningatímabilið|Þjóðflutningatímabilinu]] á [[Ármiðaldir|ármiðöldum]]. Á [[síðmiðaldir|síðmiðöldum]] blómstruðu borgríki um alla Ítalíu vegna fjármálastarfsemi, verslunar og sjóflutninga á Miðjarðarhafi.<ref name="auto">{{cite web |last=Sée |first=Henri |title=Modern Capitalism Its Origin and Evolution |url=http://www.efm.bris.ac.uk/het/see/ModernCapitalism.pdf |work=University of Rennes |publisher=Batoche Books |access-date=29 August 2013|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007010542/http://www.efm.bris.ac.uk/het/see/ModernCapitalism.pdf |archive-date=7 October 2013}}</ref> Þessi litlu ríki auðguðust sem milliliðir í verslun við Asíu og nutu oft mikils frjálsræðis, þótt þau heyrðu að nafninu til undir stærri ríki.<ref name=natgeo>{{cite book |last1=Jepson |first1=Tim |title=National Geographic Traveler: Italy |date=2012 |publisher=National Geographic Books |url={{Google books|f2jihJ0bq4EC |page=PA28 |keywords=trade%20routes%20italy%20new world |text= |plainurl=yes}}|isbn=978-1-4262-0861-4}}</ref> [[Endurreisnin]] hófst á Ítalíu og breiddist þaðan til annarra hluta Evrópu. Á endurreisnartímanum fór áhugi vaxandi á [[húmanismi|húmanisma]], [[landafundatímabilið|landkönnun]], [[vísindabyltingin|raunvísindum]] og [[endurreisnarlist|myndlist]]. Á þeim tíma blómstraði ítölsk menning, en efnahagslegt mikilvægi svæðisins minnkaði þegar nýjar siglingaleiðir til Asíu voru uppgötvaðar.<ref name=bouchard>{{cite book |last1=Bouchard |first1=Norma |last2=Ferme |first2=Valerio |title=Italy and the Mediterranean: Words, Sounds, and Images of the Post-Cold War Era |date=2013 |publisher=Palgrave Macmillan |url={{Google books|_XwhAQAAQBAJ |page=PT30 |keywords=new%20world%20trade italy |text= |plainurl=yes}}|access-date=17 December 2015|isbn=978-1-137-34346-8}}</ref> [[Ítalíustríðin]] á 15. og 16. öld leiddu til þess að Ítalía skiptist í mörg örríki sem heyrðu undir erlendar konungsættir og nutu minna sjálfstæðis en áður. Í kjölfar [[franska byltingin|frönsku byltingarinnar]] og [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]] í upphafi 19. aldar hófst barátta fyrir [[sameining Ítalíu|sameiningu Ítalíu]] í eitt [[þjóðríki]]. Eftir sjálfstæðisbaráttu var [[konungsríkið Ítalía]] formlega stofnað árið 1861.<ref>{{cite web |url=http://library.thinkquest.org/TQ0312582/unification.html |title=Unification of Italy |publisher=Library.thinkquest.org |date=4 April 2003 |access-date=19 November 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307050237/http://library.thinkquest.org/TQ0312582/unification.html |archive-date=7 March 2009}}</ref> Iðnvæðing Norður-Ítalíu hófst í stórum stíl eftir sameininguna og undir lok aldarinnar gerðist Ítalía [[nýlenduveldi Ítalíu|nýlenduveldi]].<ref name="allempires.com">{{cite web |url=http://www.allempires.com/article/index.php?q=italian_colonial |title=The Italian Colonial Empire |publisher=All Empires |access-date=17 June 2012 |quote=At its peak, just before WWII, the Italian Empire comprehended the territories of present time Italy, Albania, Rhodes, Dodecanese, Libya, Ethiopia, Eritrea, the majority of Somalia and the little concession of Tientsin in China |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120224012449/http://www.allempires.com/article/index.php?q=italian_colonial |archive-date=24 February 2012}}</ref> Norður-Ítalía nútímavæddist hratt meðan Suður-Ítalía glímdi við fátækt og vanþróaðan landbúnað á stórjarðeignum. Á þessum tíma fluttust stórir hópar Ítala til Ameríku í leit að tækifærum.<ref>{{cite web |author=Jon Rynn |url=http://globalmakeover.com/sites/economicreconstruction.com/static/JonRynn/FirstChapterDissertation.pdf |title=WHAT IS A GREAT POWER? |access-date=15 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170428053310/http://globalmakeover.com/sites/economicreconstruction.com/static/JonRynn/FirstChapterDissertation.pdf |archive-date=28 April 2017 |website=economicreconstruction.com}}</ref> Ítalía var í liði með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöld)|bandamönnum]] í [[fyrri heimsstyrjöld]], en vonbrigði með niðurstöður stríðsins og ótti við byltingu verkafólks leiddu til valdatöku [[ítalski fasistaflokkurinn|fasista]] árið 1922. Ítalía gerðist síðan bandamaður [[Þýskaland]]s [[nasismi|nasista]] og eitt af [[öxulveldin|öxulveldunum]] í [[síðari heimsstyrjöld]]. Eftir ósigur fasista og hernám Ítalíu var konungdæmið afnumið og [[lýðveldi]] stofnað. Eftir erfiðleika í kjölfar stríðsins hófst [[ítalska efnahagsundrið]] með miklum vexti iðnframleiðslu á 6. áratug 20. aldar.<ref name=qq>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/pdf/text.pdf |title=IMF Advanced Economies List. World Economic Outlook, April 2016, p. 148|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160421023851/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/pdf/text.pdf |archive-date=21 April 2016}}</ref> Ítalía er háþróað iðnríki sem er með [[Lönd eftir landsframleiðslu (nafnvirði)|9. stærsta hagkerfi heims að nafnvirði]], áttunda mesta [[þjóðarauður|þjóðarauð]] heims og þriðja stærsta [[gullforði|gullforða]] heims. Landið situr hátt á listum yfir lönd eftir lífslíkum, lífsgæðum,<ref name="economist.com">[https://www.economist.com/media/pdf/QUALITY_OF_LIFE.pdf The Economist Intelligence Unit's quality-of-life index] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120802135752/http://www.economist.com/media/pdf/QUALITY_OF_LIFE.pdf |date=2 August 2012 }}, Economist, 2005</ref> gæðum heilbrigðisþjónustu<ref>{{cite web |url=http://www.photius.com/rankings/healthranks.html |title=The World Health Organization's ranking of the world's health systems |publisher=Photius.com |access-date=7 September 2015}}</ref> og menntun. Landið er stórveldi í sínum heimshluta<ref>Gabriele Abbondanza, ''Italy as a Regional Power: the African Context from National Unification to the Present Day'' (Rome: Aracne, 2016)</ref><ref>"''[[Operation Alba]] may be considered one of the most important instances in which Italy has acted as a regional power, taking the lead in executing a technically and politically coherent and determined strategy.''" See Federiga Bindi, ''Italy and the European Union'' (Washington, D.C.: Brookings Institution Press, 2011), p. 171.</ref> og hefur mikil áhrif á heimsvísu<ref name="Canada Among Nations">{{cite book |title=Canada Among Nations, 2004: Setting Priorities Straight |date=17 January 2005 |publisher=McGill-Queen's Press – MQUP |isbn=978-0-7735-2836-9 |page=85 |url={{Google books|nTKBdY5HBeUC |page= |keywords=Canada%20Among%20Nations%2C%202004%3A%20Setting%20Priorities Straight |text= |plainurl=yes}}|access-date=13 June 2016}} ("''The United States is the sole world's superpower. France, Italy, Germany and the United Kingdom are great powers''")</ref><ref name="Milena Sterio">{{cite book |last1=Sterio |first1=Milena |title=The right to self-determination under international law : "selfistans", secession and the rule of the great powers |date=2013 |publisher=Routledge |location=Milton Park, Abingdon, Oxon |isbn=978-0-415-66818-7 |page=xii (preface) |url=https://books.google.com/books?id=-QuI6n_OVMYC&q=The%20Right%20to%20Self-determination%20Under%20International%20Law%3A%20%22selfistans%22%2C%20Secession%20and%20the%20Rule%20of%20the%20Great%20Powers |access-date=13 June 2016}} ("''The great powers are super-sovereign states: an exclusive club of the most powerful states economically, militarily, politically and strategically. These states include veto-wielding members of the United Nations Security Council (United States, United Kingdom, France, China, and Russia), as well as economic powerhouses such as Germany, Italy and Japan.''")</ref> í efnahagslegu, hernaðarlegu, menningarlegu og stjórnmálalegu tilliti. Ítalía er einn af stofnaðilum [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] og fjölda annarra alþjóðastofnana, eins og [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]], [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalagsins]], [[OECD]], [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]], [[Alþjóðaviðskiptastofnun]]inni, [[G7]] og [[G20]], [[Miðjarðarhafsbandalagið|Miðjarðarhafsbandalaginu]], [[Latínubandalagið|Latínubandalaginu]], [[Evrópuráðið|Evrópuráðinu]], [[Schengen-bandalagið|Schengen-bandalaginu]] og fleirum. Ítölsk vísindi og menning, tíska og listir, matargerð og íþróttir, lögfræði, fjármálastarfsemi og verslun, hafa lengi haft mikil áhrif um allan heim.<ref>{{cite web |url=http://www.crvp.org/book/Series04/IV-5/chapter_vi.htm |title=The essence of Italian culture and the challenge of the global age |author=Michael Barone |date=2 September 2010 |publisher=Council for Research in Values and philosophy |access-date=22 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120922063927/http://www.crvp.org/book/Series04/IV-5/chapter_vi.htm |archive-date=22 September 2012}}</ref> Ítalía er fimmta mest heimsótta ferðamannaland heims og á flesta staði á [[Heimsminjaskrá UNESCO]] (58). == Saga == {{aðalgrein|Saga Ítalíu}} Á Ítalíu hafa komið upp mörg [[menningarsamfélag|menningarsamfélög]] frá því í [[fornöld]] en hugmyndin um Ítalíu sem [[ríki]] varð þó ekki til fyrr en með [[sameining Ítalíu|sameiningu Ítalíu]] (''risorgimento'') um miðja [[19. öldin|19. öld]]. Þrátt fyrir það er alvanalegt, þegar talað er um sögu Ítalíu, að fjalla um hluti eins og sögu [[Stór-Grikkland]]s (''[[Magna Graecia]]''), sögu [[Rómaveldi]]s, [[miðaldir]], þegar [[Býsans]], [[Frankaveldi]] og fleiri tókust á um yfirráð á skaganum, sögu [[borgríki|borgríkjanna]] á Norður-Ítalíu og [[ítalska endurreisnin|ítölsku endurreisnina]]. ===Sameining Ítalíu === Nútímaríkið Ítalía varð til [[17. mars]] [[1861]] þegar meirihluti borgríkjanna á Ítalíuskaganum sameinaðist í eitt [[konungsríki]] undir stjórn [[konungur|konungs]] af [[Savoja-ættin]]ni, [[Viktor Emmanúel 2.|Viktors Emmanúels 2.]], eftir yfir þrjátíu ára baráttu. Fyrst um sinn stóðu [[Róm]] og nærliggjandi héruð utan við ríkið þar sem þau töldust hluti [[Páfaríkið|Páfaríkisins]] (''Patrimonium Petri'') en [[20. september]] [[1870]] var Rómaborg hertekin eftir stutt átök og gerð að [[höfuðborg]]. Afleiðing þessa varð sú að [[páfi]]nn neitaði að viðurkenna Ítalíu sem ríki fram að [[Lateransamningarnir|Lateransamningunum]] [[1929]]. === Fyrri heimsstyrjöld og fasisminn === Ítalía barðist með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] gegn [[Þýskaland|Þjóðverjum]] og [[Austurríki]]smönnum í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni. Samkvæmt [[Versalasamningurinn|Versalasamningnum]] fengu Ítalir þó ekki landsvæðið [[Fiume]] (''Rijeka''), sem tilheyrir [[Króatía|Króatíu]] í dag, sem þeir gerðu tilkall til. Vonbrigði og erfiðleikar millistríðsáranna, auk ótta við mögulega [[bylting]]u [[bolsévismi|bolsévika]], leiddu til fæðingar [[fasismi|fasismans]] og valdatöku [[Benito Mussolini]]s eftir [[Rómargangan|Rómargönguna]] [[1922]]. Mussolini varð [[einræði]]sherra [[1925]] og ríkti sem slíkur til [[1943]]. Á tímum fasismans stundaði Ítalía árásargjarna [[heimsvaldastefna|heimsvaldastefnu]] gagnvart [[Albanía|Albaníu]], [[Líbýa|Líbýu]], [[Eþíópía|Eþíópíu]] og [[Sómalía|Sómalíu]] og studdi [[falangistar|falangista]] í [[Spænska borgarastyrjöldin|Spænsku borgarastyrjöldinni]]. Ítalía gerði bandalag við [[Þýskaland]] [[Adolf Hitler|Hitlers]] ([[Stálbandalagið]]) og varð eitt af [[Öxulveldin|Öxulveldunum]] í [[síðari heimsstyrjöldin]]ni. Eftir fullnaðarsigur [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamanna]] í styrjöldinni var ný [[stjórnarskrá]] samin og lýst yfir stofnun [[lýðveldi]]s árið [[1948]]. === Lýðveldisstofnunin === Margir [[stjórnmál]]amenn sem höfðu haft embætti í fasistastjórinni gengu í endurnýjun lífdaga í nýstofnuðum miðjuflokki, [[Kristilegi demókrataflokkurinn (Ítalía)|Kristilega demókrataflokknum]] sem fór síðan óslitið með völd til [[1993]]. Ítalía varð félagi í [[NATO]] árið [[1949]] og gerðist aðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]] [[1955]]. Mikill vöxtur var í [[efnahagslíf]]inu frá [[1958]] til [[1963]] og Ítalía var ekki lengur með fátækustu þjóðum [[Evrópa|Evrópu]] (''[[Ítalska efnahagsundrið]]''). Á [[1971-1980|8. áratugnum]] bar mikið á misskiptingu auðs og [[hryðjuverk]]um af hálfu [[vinstristefna|vinstri-]] og [[hægristefna|hægrisinnaðra]] öfgahópa (''[[Blýárin]]''). Einnig bar mikið á misvægi milli Suður-Ítalíu, þar sem efnahagslífið var bundið við [[landbúnaður|landbúnað]], stöðnun ríkti og [[skipulögð glæpastarfsemi]] blómstraði, og hinnar iðnvæddu og ríku Norður-Ítalíu, þar sem efnahagslífið byggði á [[framleiðsluiðnaður|framleiðsluiðnaði]]. === „Annað lýðveldið“ === Árið [[1992]]<nowiki/>–<nowiki/>[[1993|93]] fór fram víðtæk rannsókn á [[spilling]]u í ítölskum stjórnmálum (''[[Mani pulite]]'') sem batt endi á valdatíma Kristilegra demókrata. Þetta gerðist á sama tíma og Ítalir tókust á við efnahagslegar og stjórnarfarslegar umbætur sem voru undanfari þátttöku í [[Efnahags- og myntbandalag Evrópu|Efnahags- og myntbandalagi Evrópu]]. Spillingarrannsóknin skapaði stjórnmálakreppu sem ruddi brautina fyrir stjórnmálaferil fyrrverandi [[forsætisráðherra Ítalíu]], [[Silvio Berlusconi|Silvios Berlusconis]], og myndun nokkurs konar „[[tvíflokkakerfi]]s“ þar sem tvö stór kosningabandalög, hvort um sig myndað úr einum stórum miðjuflokki og smærri flokkum á vinstri og hægri væng stjórnmálanna, takast á í kosningum. == Landfræði == [[Mynd:Etna eruption seen from the International Space Station.jpg|thumb|right|Mynd tekin úr [[alþjóðlega geimstöðin|alþjóðlegu geimstöðinni]] af eldgosi í Etnu árið [[2002]].]] Ítalía er að stærstum hluta langur [[skagi]] ([[Appennínaskagi]]) sem gengur langt út í [[Miðjarðarhaf]]ið, auk tveggja stórra [[eyja]]; [[Sikiley]]jar og [[Sardinía|Sardiníu]]. Skaginn og eyjarnar afmarka hafsvæði eins og [[Adríahaf]] austan við skagann, [[Jónahaf]] í suðaustri, [[Tyrrenahaf]] í vestri og [[Lígúríuhaf]] í norðvestri. Norðurlandamæri Ítalíu eru í [[Alpafjöll]]unum, en frá þeim liggja [[Appennínafjöll]]in eftir endilöngum skaganum. Hæsti tindur Ítalíu er [[Mont Blanc]] (4.810 [[metri|m]]) en hæsti tindur Appennínafjallanna er [[Gran Sasso]] (2.912 m). [[Ítölsku vötnin]] eru stór stöðuvötn við rætur Alpana sem ísaldarjökullinn skapaði. Stærsta samfellda undirlendi Ítalíu er [[Pódalur]]inn þar sem áin [[Pó]] rennur ásamt [[þverá]]m sínum úr Alpafjöllunum, Appennínafjöllunum og [[Dólómítarnir|Dólómítunum]] 652 [[kílómetri|km]] leið út í Adríahaf. Önnur þekkt fljót á Ítalíu eru [[Arnó]], [[Adige]] og [[Tíberfljót]]. Á Ítalíu eru nokkur virkustu [[eldfjall|eldfjöll]] [[Evrópa|Evrópu]] eins og [[Etna]], [[Vesúvíus]] og [[Strombólí]]. [[Jarðskjálfti|Jarðskjálftar]] eru ekki óalgengir og þó nokkur [[jarðhiti]] er á mörgum stöðum. [[Þjóðgarðar á Ítalíu]] eru 25 talsins. ===Dýralíf=== Á Ítalíu finnast yfir 100 tegundir spendýra (þar með talin sjávarspendýr). Af einlendum tegundum eru tvær tegundir snjáldurmúsa (Soricidae), ein tegund leðurblaka (Chiroptera) og ein tegund stúfmúsa (Arvicolinae, e. vole). [[Korsíkukrónhjörtur]] (Cervus elaphus corsicanus) finnst á Sardiníu, Í [[Appennínafjöll]]um finnast villisvín (Sus scrofa) og fjallagemsan (Rupicapra pyrenaica ornata), í ítölsku Ölpunum finnst [[alpasteingeit]] í allt að 4.600 metra hæð. Rándýr eru meðal annars [[gaupa]] (lynx lynx), [[úlfur]] (canis lupus) og [[skógarbjörn]] (ursus arctos). Yfir 500 fuglar verpa á Ítalíu eða eru flækingar. Storkar, spætur, finkur og gaukar eru meðal algengra tegunda. rósastari (Sturnus roseus) er algengur á ökrum. Ránfuglar eins og gammar og ernir eru á staðbundnu svæði í landinu: T.d. [[Bonelli-örninn]] (aquila fasciata) og [[egypskur hrægammur]] (neophron percnopterus). <ref>[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=58975 Getið þið sagt mér hvernig dýralíf á Ítalíu er?]Vísindavefurinn, skoðað 1. mars, 2021</ref> == Stjórnmál == [[Mynd:Parlament_italien.JPG|thumb|right|Ítalska þinghúsið, [[Montecitorio]], í [[Róm]].]] [[Mynd:8125 - Roma - Piazza Colonna - Foto Giovanni Dall'Orto, 29-Mar-2008.jpg|thumb|right|[[Palazzo Chigi]] er stjórnarhöllin í [[Róm]].]] Ítalía er [[lýðveldi]] með [[fulltrúalýðræði]] og [[þingræði]] eftir að ákveðið var að leggja [[konungur Ítalíu|ítalska konungdæmið]] niður í [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] [[2. júní]] [[1946]]. [[Stjórnarskrá Ítalíu]] sem kveður á um stjórnskipan lýðveldisins gekk í gildi [[1. janúar]] [[1948]]. [[Forseti Ítalíu]] er [[þjóðhöfðingi]] landsins og er kjörinn af sameinuðu þingi til sjö ára í senn. Forsetinn má ekki sitja lengur en eitt kjörtímabil og ekki verða forseti í annað sinn. Forsetinn er einingartákn þjóðarinnar og á að tryggja að stjórnarskrá sé fylgt þegar hann undirritar lög frá þinginu. Forsetanum ber einnig að bera undir þingið lagafrumvörp sem fengið hafa tiltekinn fjölda undirskrifta almennings, en með þeim hætti geta almennir borgarar knúið fram að lagafrumvörp séu tekin fyrir á þinginu. [[Ítalska þingið]] skiptist í tvær deildir: fulltrúadeild, þar sem 630 fulltrúar sitja og öldungadeild þar sem sitja 315 kjörnir fulltrúar auk öldungadeildarþingmanna sem skipaðir eru ævilangt. Kjördæmin eru 26 talsins, og skipting þeirra er nokkurn veginn eftir héruðum. [[Langbarðaland]] greinist þó í þrjú kjördæmi, [[Piemonte]], [[Venetó]] og [[Latíum]] og [[Kampanía]] og [[Sikiley]] skiptast í tvö. Þessi héruð kjósa 618 þingmenn til fulltrúadeildarinnar, 12 þingmenn til viðbótar kjósa ítalskir ríkisborgarar sem búa erlendis. Til öldungadeildarinnar er kosið eftir sambærilegum kjördæmum, þar sem sitja 315 kjörnir fulltrúar þar af sex fyrir ítalska ríkisborgara sem búa erlendis. Auk þeirra sitja öldungadeildarþingmenn sem forsetinn skipar til lífstíðar og geta þeir verið fimm talsins auk fyrrum forseta lýðveldisins. Hvert löggjafarþing getur setið hámark fimm ár en eftir það er boðað til þingkosninga. [[Ríkisstjórn Ítalíu]] fer með [[framkvæmdavald]]ið og skiptist í þrennt: [[forsætisráðherra Ítalíu]], ráðherra og ríkisstjórnina sjálfa sem er fundur eða ráð fyrrnefndra stofnana. [[Dómsvald]]ið er á mörgum dómstigum en æðst þeirra er [[stjórnlagadómstóll Ítalíu]] sem dæmir um það hvort lög standist stjórnarskrána. Æðstaráð dómsvaldsins er æðsta vald í málefnum dómsvaldsins og sér um skipan dómara. Ráðið skipa að 1/3 dómarar sem þingið tilnefnir, en að 2/3 dómarar stofnanir dómsvaldsins kjósa. Þannig er reynt að tryggja sem mest sjálfstæði dómsvaldsins, bæði gagnvart framkvæmdavaldinu og löggjafarvaldinu. === Stjórnsýslueiningar === {{aðalgrein|Héruð Ítalíu}} [[Mynd:It-map-is.png|thumb|right|Kort af Ítalíu]] Ítalía skiptist í tuttugu héruð (''regioni'') sem hvert hefur sinn [[höfuðstaður|höfuðstað]]. Fimm héraðanna ([[Ágústudalur]], [[Fríúlí]], [[Sardinía]], [[Sikiley]] og [[Trentínó-Suður-Týról]]) hafa takmarkaða sjálfsstjórn sökum menningarlegrar sérstöðu. Héruðin skiptast í nokkrar [[ítalskar sýslur|sýslur]] (''province'') sem aftur skiptast í mörg [[ítölsk sveitarfélög|sveitarfélög]] (''comuni'') sem eru 7.904 talsins.<ref name="tuttitalia">{{cite news|title=Regioni italiane|url=https://www.tuttitalia.it/regioni/|access-date=30 April 2022|language=it}}</ref> === Héruð === {| class="wikitable sortable" |- ! Hérað !! Nafn á ítölsku !! Höfuðstaður |- | [[Mynd:Flag of Abruzzo.svg|20px]] [[Abruzzo]] || ''Abruzzo'' || [[L'Aquila]] |- | [[Mynd:Flag of Apulia.svg|20px]] [[Apúlía]] || ''Puglia'' || [[Bari]] |- | [[Mynd:Flag of Valle d'Aosta.svg|20px]] [[Ágústudalur]] || ''Valle d'Aosta'' || [[Ágústa (borg)|Ágústa]] |- | [[Mynd:Flag of Basilicata.svg|20px]] [[Basilíkata]] || ''Basilicata'' || [[Potenza]] |- | [[Mynd:Flag of Emilia-Romagna.svg|20px]] [[Emilía-Rómanja]] || ''Emilia-Romagna'' || [[Bologna]] |- | [[Mynd:Flag of Friuli-Venezia Giulia.svg|20px]] [[Fríúlí]] || ''Friuli-Venezia Giulia'' || [[Tríeste]] |- | [[Mynd:Flag of Calabria.svg|20px]] [[Kalabría]] || ''Calabria'' || [[Catanzaro]] |- | [[Mynd:Flag of Campania.svg|20px]] [[Kampanía]] || ''Campania'' || [[Napólí]] |- | [[Mynd:Flag of Lombardy.svg|20px]] [[Langbarðaland]] || ''Lombardia'' || [[Mílanó]] |- | [[Mynd:Lazio Flag.svg|20px]] [[Latíum]] || ''Lazio'' || [[Róm]] |- | [[Mynd:Flag of Liguria.svg|20px]] [[Lígúría]] || ''Liguria'' || [[Genúa]] |- | [[Mynd:Flag of Marche.svg|20px]] [[Marke]] || ''Marche'' || [[Ancona]] |- | [[Mynd:Flag of Molise.svg|20px]] [[Mólíse]] || ''Molise'' || [[Campobasso]] |- | [[Mynd:Flag of Piedmont.svg|20px]] [[Piemonte]] || ''Piemonte'' || [[Tórínó]] |- | [[Mynd:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardinía]] || ''Sardegna'' || [[Cagliari]] |- | [[Mynd:Flag of Sicily.svg|20px]] [[Sikiley]] || ''Sicilia'' || [[Palermo]] |- | [[Mynd:Flag of Tuscany.svg|20px]] [[Toskana]] || ''Toscana'' || [[Flórens]] |- | [[Mynd:Flag of Trentino-South Tyrol.svg|20px]] [[Trentínó-Suður-Týról]] || ''Trentino-Alto Adige'' || [[Trento]] |- | [[Mynd:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Úmbría]] || ''Umbria'' || [[Perugia]] |- | [[Mynd:Flag of Veneto.svg|20px]] [[Venetó]] || ''Veneto'' || [[Feneyjar]] |} == Efnahagslíf == [[Mynd:Palazzo mezzanotte Milan Stock Exchange.jpg|thumb|right|Kauphöllin í Mílanó.]] [[Mynd:20110722 Venice Santa Maria della Salute 4459.jpg|thumb|right|Ferðamenn í Feneyjum.]] Ítalía er eitt af [[sjö helstu iðnríki heims|sjö helstu iðnríkjum heims]] og [[Lönd eftir landsframleiðslu (nafnvirði)|níunda stærsta hagkerfi heims]] á eftir [[BNA|Bandaríkjunum]], [[Alþýðulýðveldið Kína|Kína]], [[Japan]], [[Þýskaland]]i, [[Indland]]i, [[Bretland]]i, [[Frakkland]]i og [[Kanada]]. Samkvæmt [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] er Ítalía sjötti stærsti útflytjandi heims á framleiðsluvörum. Langstærstur hluti fyrirtækja á Ítalíu eru lítil eða mjög lítil fyrirtæki. Ítölsk stórfyrirtæki eru yfirleitt í eigu fjölskyldna stofnendanna eða erlendra fjárfesta. Hugmyndin um [[almenningshlutafélag]] í dreifðri eign hefur ekki notið fylgis á Ítalíu og ítalskir sparifjáreigendur þykja yfirleitt íhaldssamir. Sterk skil eru á milli Norður- og Suður-Ítalíu hvað efnahagslíf varðar. Mestöll [[iðnvæðing]] á Ítalíu frá því á 19. öld fór fram í norðurhlutanum og þar eru langflest framleiðslufyrirtækin með starfsemi sína. [[Mílanó]] er þannig réttnefnd efnahagsleg höfuðborg Ítalíu og þar er [[ítalska verðbréfaþingið]]. Efnahagslíf suðurhlutans byggðist aftur á móti á [[landbúnaður|landbúnaði]] og þar er enn í dag meira [[atvinnuleysi]] og vanþróaðra efnahagslíf þrátt fyrir margar tilraunir til að efla atvinnulíf með ýmsum aðgerðum, meðal annars með ríkisreknum iðnfyrirtækjum. Skilin á milli hins ríka norðurhluta og vanþróaða suðurhluta hafa þó haft tilhneigingu til þess að færast suður á bóginn með árunum. Auk framleiðsluiðnaðar er [[ferðaþjónusta]] mikilvæg atvinnugrein á Ítalíu sem er í fjórða sæti (á eftir [[Frakkland]]i, [[Spánn|Spáni]] og [[BNA|Bandaríkjunum]]) hvað varðar fjölda heimsókna erlendra ferðamanna á ári (yfir 39 milljónir). Ítalía flytur inn langstærstan hluta alls [[hráefni]]s og 75% þeirrar [[orka|orku]] sem nýtt eru í landinu. Frá upphafi [[1991-2000|10. áratugar]] [[20. öldin|20. aldar]] hefur ítalska ríkið reynt að halda jafnvægi í ríkisfjármálum í tengslum við aðildina að [[Evrópubandalagið|Evrópubandalaginu]] og með því hefur tekist að halda [[verðbólga|verðbólgu]] og [[vextir|vöxtum]] niðri. Ítalíu tókst þannig að uppfylla öll skilyrðin fyrir aðild að [[myntbandalag Evrópu|myntbandalagi Evrópu]] og tók upp [[evra|evru]] í stað [[ítölsk líra|lírunnar]] árið [[1999]]. Ýmis vandamál plaga þó ríkisfjármálin, svo sem mikil og landlæg [[skattsvik]] og skuldir ríkisins sem námu 107,4% af [[landsframleiðsla|landsframleiðslu]] árið [[2006]]. == Íbúar == Íbúar Ítalíu eru um 60 milljónir og landið er það þriðja fjölmennasta innan Evrópusambandsins, á eftir Þýskalandi og Frakklandi. Íbúar á ferkílómetra eru 196,17, sem er yfir meðaltali Evrópusambandsins.<ref>{{Cite web|url=https://europa.eu/european-union/about-eu/figures/living_it|title=Superficie e popolazione dati Eurostat|access-date=28. janúar 2021}}</ref> Dreifing íbúa er mjög ójöfn. Þéttbýlustu svæðin eru í [[Pódalur|Pódalnum]] (þar sem um helmingur mannfjöldans býr) og á stórborgarsvæðum í kringum [[Róm]] og [[Napólí]]. Stór svæði í [[Alpafjöll]]um, í hálendi í [[Appennínafjöll]]um, á hásléttum [[Basilíkata]] og eyjunum [[Sardinía|Sardiníu]] og [[Sikiley]], eru mjög dreifbýl eða óbyggð. Seint á 19. öld og í byrjun 20. aldar fluttist fólk í stórum stíl frá Ítalíu til annarra landa, sérstaklega til [[Ameríka|Ameríku]] ([[Bandaríkin|Bandaríkjanna]], [[Brasilía|Brasilíu]], [[Argentína|Argentínu]] og [[Úrúgvæ]]) og Mið- og Norður-Evrópu (sérstaklega til [[Þýskaland]]s). Áætlað er að 750.000 manns hafi flust þaðan árlega frá 1898 til 1914.<ref>{{cite web |url=http://library.thinkquest.org/26786/en/articles/view.php3?arKey=4&paKey=7&loKey=0&evKey=&toKey=&torKey=&tolKey= |title=Causes of the Italian mass emigration |publisher=ThinkQuest Library |date=15 August 1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090701010600/http://library.thinkquest.org/26786/en/articles/view.php3?arKey=4&paKey=7&loKey=0&evKey=&toKey=&torKey=&tolKey= |archive-date=1 July 2009 |access-date=11 August 2014}}</ref> Talið er að um 60 milljónir manna af ítölskum uppruna búi utan Ítalíu, en um 4,2 milljónir með ítalskan ríkisborgararétt búa erlendis.<ref>{{cite web|url=https://www.famigliacristiana.it/articolo/l-italia-ricomincia-ad-emigrare.aspx|title=Migrantes: gli italiani se ne vanno|access-date=3. júlí 2013}}</ref> Á 20. öld urðu síðan miklir fólksflutningar innanlands frá suðri til norðurs. Þetta stafaði af hröðum vexti iðnaðar á Norður-Ítalíu á tímum [[ítalska efnahagsundrið|ítalska efnahagsundursins]] eftir miðja 20. öld. Til 1970 var fæðingartíðni fremur há á Ítalíu, en hnignaði hratt eftir það og er nú aðeins 1,34 barn að meðaltali á hverja konu. Þjóðin hefur elst hratt síðustu áratugi. Lífslíkur eru 85,1 ár hjá konum og 80,6 ár hjá körlum. Árið 2010 voru einn af fimm Ítölum yfir 65 ára aldri og miðaldur var 46,5 ár, sem gerir Ítala að fimmtu elstu þjóð heims.<ref>{{cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-SF-08-072/EN/KS-SF-08-072-EN.PDF |title=Ageing characterises the demographic perspectives of the European societies – Issue number 72/2008 |author=EUROSTAT |access-date=28 April 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090102184227/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-SF-08-072/EN/KS-SF-08-072-EN.PDF |archive-date=2 January 2009 |author-link=EUROSTAT}}</ref> Fólksfjöldi og fæðingartíðni á Ítalíu væru enn lægri en raunin er ef ekki væri fyrir innflytjendur. Aðflutningur fólks erlendis frá hefur farið vaxandi frá 10. áratug 20. aldar. Í lok árs 2020 voru íbúar af erlendum uppruna rúmlega 5 milljónir, eða 8,46% íbúa.<ref>{{cite web|url=http://dati.istat.it/|title=Cittadini Stranieri. Popolazione residente e bilancio demografico al 31 dicembre 2020 (dati provvisori)|access-date=30-7-2021}}</ref> Stærstu hóparnir koma frá [[Rúmenía|Rúmeníu]] (1,1 milljón), [[Albanía|Albaníu]] (um 400 þúsund) og [[Marokkó]] (um 400 þúsund).<ref name=RapISTAT17>{{cite web|url=http://dati.istat.it/|title=Stranieri residenti al 31 dicembre|access-date=30-7-2021}}</ref> Að auki búa um 400.000 erlendir ríkisborgarar í landinu tímabundið, samkvæmt skýrslu frá 2015.<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/solidarieta/immigrazione/2015/12/02/news/rapporto_ismu-128656311|title=Immigrati, c'è un popolo di invisibili in Italia e sono più di 400 mila|access-date=23. júní 2016|website=la Repubblica}}</ref> === Tungumál === [[File:Linguistic map of Italy.png|thumb|right|Kort sem sýnir staðbundin tungumál á Ítalíu og Korsíku.]] Opinbert tungumál Ítalíu er [[ítalska]], eins og kemur fram í lögum nr. 482/1999<ref name="lang">{{cite web |title=Legge 15 Dicembre 1999, n. 482 "Norme in materia di tutela delle minoranze linguistiche storiche" pubblicata nella Gazzetta Ufficiale n. 297 del 20 dicembre 1999 |url=http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm |publisher=[[Ítalska þingið]] |access-date=2. desember 2014|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512051856/http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm |archive-date=12 May 2015}}</ref> og stöðulögum Trentínó-Suður-Týról,<ref>Statuto Speciale per il Trentino-Alto Adige, Art. 99</ref> sem eru hluti af [[stjórnskipunarréttur|stjórnskipunarrétti]] í landinu. Um allan heim er talið að 64 milljónir eigi ítölsku að móðurmáli<ref>[https://www.ethnologue.com/language/ita Italian language] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730230004/http://www.ethnologue.com/language/ita |date=30 July 2015 }} Ethnologue.com</ref><ref name="europa2006">{{cite web |url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_sum_en.pdf |title=Eurobarometer – Europeans and their languages |format=485&nbsp;KB |date=February 2006|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430202903/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_sum_en.pdf |archive-date=30 April 2011}}</ref><ref>[[Nationalencyklopedin]] "Världens 100 största språk 2007" The World's 100 Largest Languages in 2007</ref> og 21 milljón í viðbót talar ítölsku sem annað mál.<ref name="Italian language">[http://www2.le.ac.uk/departments/modern-languages/lal/languages%20at%20lal/italian Italian language] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140502004444/http://www2.le.ac.uk/departments/modern-languages/lal/languages%20at%20lal/italian |date=2 May 2014 }} University of Leicester</ref> Ítalska er oft töluð með staðbundnum framburði, sem er ekki það sama og [[ítalskar mállýskur]] eða minnihlutamál.<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/languages-atlas/index.php |title=UNESCO Atlas of the World's Languages in danger |website=www.unesco.org |language=en|access-date=2 January 2018|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161218184822/http://www.unesco.org/languages-atlas/index.php |archive-date=18 December 2016}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/297241/Italian-language |title=Italian language |work=Encyclopædia Britannica |date=3 November 2008 |access-date=19 November 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091129081859/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/297241/Italian-language |archive-date=29 November 2009}}</ref> Með stofnun skólakerfis á landsvísu dró úr breytileika tungumála sem töluð eru í landinu á 20. öld. Stöðlun ítölskunnar jókst enn frekar á 6. og 7. áratugnum þegar ríkis[[fjölmiðill|fjölmiðlar]] tóku upp staðlaðan framburð. Söguleg [[minnihlutamál]] sem eru formlega viðurkennd eru [[albanska]], [[katalónska]], [[þýska]], [[gríska]], [[slóvenska]], [[króatíska]], [[franska]], [[próvensalska]], [[fríúlíska]], [[ladínska]], [[okkitíska]] og [[sardiníska]].<ref name="lang" /> Fjögur þessara mála eru auk þess opinber mál, til hliðar við ítölsku, í tilteknum héruðum: franska í [[Ágústudalur|Ágústudal]],<ref>L.cost. 26 febbraio 1948, n. 4, Statuto speciale per la Valle d'Aosta</ref> þýska í [[Suður-Týról]], ladínska í sumum hlutum sömu héraða og hluta [[Trentínó]],<ref>L.cost. 26 febbraio 1948, n. 5, Statuto speciale per il Trentino-Alto Adige</ref> og slóvenska í [[Tríeste]], [[Gorizia]] og [[Údíne]].<ref>L. cost. 31 gennaio 1963, n. 1, Statuto speciale della Regione Friuli Venezia Giulia</ref> Mörg önnur tungumál eru töluð í landinu en njóta ekki formlegrar viðurkenningar.<ref>Maurizio Tani, ''Hvaða tungumál tala Ítalir?'', ''Málfríður. Tímaritið samtaka tungumálakennara á Íslandi'', 2 (2012), bls. 16-18 og http://malfridur.ismennt.is/vor2012/vol-28-01-16-18_mt.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304220825/http://malfridur.ismennt.is/vor2012/vol-28-01-16-18_mt.htm |date=2016-03-04 }}</ref> Líkt og Frakkland hefur Ítalía undirritað [[Evrópusáttmáli um svæðisbundin tungumál og tungumál minnihlutahópa|Evrópusáttmála um svæðisbundin tungumál og tungumál minnihlutahópa]], en ekki fullgilt hann.<ref>{{cite web |url=https://rm.coe.int/European-centre-for-minority-issues-vol-1-/1680737191 |title=Ready for Ratification |publisher=European Centre for Minority Issues|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180103133317/https://rm.coe.int/European-centre-for-minority-issues-vol-1-/1680737191 |archive-date=3. janúar 2018}}</ref> Vegna aðflutnings fólks frá öðrum löndum eru stórir hópar búsettir á Ítalíu sem eiga sér önnur móðurmál en ítölsku eða staðbundnu málin. Samkvæmt [[Tölfræðistofnun Ítalíu]] er [[rúmenska]] algengasta móðurmálið meðal fólks af erlendum uppruna á Ítalíu: Nær 800.000 manns tala rúmensku sem fyrsta mál (21,9% af erlendum íbúum 6 ára og eldri). Önnur algeng fyrstu mál eru [[arabíska]] (töluð af um 475.000 manns eða 13,1% af erlendum íbúum), [[albanska]] (380.000 íbúar) og [[spænska]] (255.000 íbúar).<ref>{{cite web |url=http://www.istat.it/en/archive/129304 |title=Linguistic diversity among foreign citizens in Italy |publisher=[[Tölfræðistofnun Ítalíu]] |access-date=27. júlí 2014|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730134706/http://www.istat.it/en/archive/129304 |archive-date=30. júlí 2014 |date=24. júlí 2014}}</ref> === Trúarbrögð === [[Mynd:Tempio_Israelitico.JPG|thumb|right|[[Samkomuhúsið mikla í Flórens]] var reist um miðja 19. öld.]] Árið 2017 sögðust 74,4% Ítala aðhyllast [[rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólska trú]].<ref>{{Cite news |url=http://www.acli.it/wp-content/uploads/2017/11/Cattolici-e-politica-analisi-Ipsos-novembre-2017.pdf |title=I cattolici tra presenza nel sociale e nuove domande alla politica – novembre 2017 |publisher=Ipsos MORI |date=17 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180124122738/http://www.acli.it/wp-content/uploads/2017/11/Cattolici-e-politica-analisi-Ipsos-novembre-2017.pdf|archive-date=24 January 2018}}</ref> Árið 1985 var hætt að skilgreina kaþólska trú sem [[ríkistrú]] á Ítalíu.<ref>{{cite news |title=Catholicism No Longer Italy's State Religion |url=http://articles.sun-sentinel.com/1985-06-04/news/8501220260_1_italian-state-new-agreement-church |access-date=7 September 2013 |newspaper=[[Sun Sentinel]] |date=4 June 1985|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020143004/http://articles.sun-sentinel.com/1985-06-04/news/8501220260_1_italian-state-new-agreement-church |archive-date=20 October 2013}}</ref> Ítalar eru fimmta fjölmennasta kaþólska þjóð heims og fjölmennasta kaþólska þjóð Evrópu.<ref>{{cite web|title=The Global Catholic Population|url=https://www.pewforum.org/2013/02/13/the-global-catholic-population/|website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project|date=13 February 2013 }}</ref> [[Páfastóll]], biskupsdæmi Rómar, er stjórnsýslumiðstöð [[Kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]]. Það er viðurkennt af öðrum ríkjum sem [[fullveldi|fullvalda]] aðili að alþjóðarétti og þjóðhöfðingi þess er [[páfi]]nn, sem auk þess er [[biskup Rómar]].<ref>{{cite web |url=http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/europe/holy-see/ |title=Archived copy |access-date=5 February 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101231084624/http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/europe/holy-see/ |archive-date=31 December 2010}}</ref> [[Vatíkanið]] er borgríki innan landamæra Ítalíu, en Páfadómur eða Páfastóll vísar til stjórnsýsluumdæmis páfa.<ref>{{Cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/what-is-the-difference-between-vatican-city-and-the-holy-see.html|title = What is the Difference Between the Vatican City and the Holy See?|date = 5 January 2021}}</ref> Vatíkanið var stofnað árið 1929 þegar samningar náðust milli Ítalíu og páfa. Árið 2011 var talið að aðrir kristnir söfnuðir á Ítalíu teldu 1,5 milljón í rétttrúnaðarkirkjunni (2,5% íbúa<ref>{{cite book |last1=Leustean |first1=Lucian N. |title=Eastern Christianity and Politics in the Twenty-First Century |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-68490-3 |page=723}}</ref>), 500.000 í [[hvítasunnukirkja|hvítasunnukirkjum]] og [[evangelísk kirkja|evangelískum kirkjum]] (þar af 400.000 meðlimir í samtökunum [[Assemblies of God]]), 251.192 [[vottar Jehóva]],<ref>2017 Ársskýrsla Votta Jehóva</ref> 30.000 [[valdensar]],<ref>{{cite web |url=http://www.chiesavaldese.org/pages/storia/dove_viviamo.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20060211233818/http://www.chiesavaldese.org/pages/storia/dove_viviamo.php |url-status=dead |archive-date=11 February 2006 |title=Chiesa Evangelica Valdese – Unione delle chiese Metodiste e Valdesi (Waldensian Evangelical Church – Union of Waldensian and Methodist churches) |language=it |publisher=Chiesa Evangelica Valdese – Unione delle chiese Metodiste e Valdesi (Waldensian Evangelical Church – Union of Waldensian and Methodist churches) |access-date=30 May 2011}}</ref> 25.000 [[sjöunda dags aðventistar]], 26.925 í [[Kirkja Jesú Krists hinna síðari daga heilögu|kirkju hinna síðari daga heilögu]], 15.000 [[baptistar]] (auk 5.000 fríbaptista), 7.000 [[lúterstrú]]ar og 4.000 [[meþódistar]].<ref>{{cite web |url=http://www.oikoumene.org/en/member-churches/regions/europe/italy/evangelical-methodist-church-in-italy.html |title=World Council of Churches – Evangelical Methodist Church in Italy |publisher=World Council of Churches |access-date=30 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080709033652/http://www.oikoumene.org/en/member-churches/regions/europe/italy/evangelical-methodist-church-in-italy.html |archive-date=9 July 2008}}</ref> Ein af elstu minnihlutatrúarbrögðum Ítalíu er [[gyðingdómur]]. [[Ítalskir gyðingar]] hafa búið í landinu frá dögum [[Rómaveldi]]s. Ítalía hefur í gegnum tíðina oft tekið við gyðingum sem voru hraktir frá öðrum löndum, sérstaklega Spáni. Um 20% ítalskra gyðinga týndu lífinu í [[Helförin]]ni.<ref name=isbn0553343025>{{cite book |author=Dawidowicz, Lucy S. |title=The war against the Jews, 1933–1945 |url=https://archive.org/details/waragainstjews00lucy |publisher=Bantam Books |location=New York |year=1986 |isbn=978-0-553-34302-1}} p. 403</ref> Vegna þessa og brottflutnings eftir síðari heimsstyrjöld eru gyðingar á Ítalíu nú aðeins um 28.400.<ref>{{cite web |title=The Jewish Community of Italy (Unione delle Comunita Ebraiche Italiane) |url=http://www.eurojewcong.org/communities/italy.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130313095857/http://www.eurojewcong.org/communities/italy.html|url-status=dead|archive-date=13 March 2013 |publisher=The European Jewish Congress |access-date=25 August 2014}}</ref> Mikill aðflutningur fólks á síðustu tveimur áratugum hefur leitt til aukningar í trúfélögum sem ekki eru kristin. Á Ítalíu búa 120.000 [[hindúatrú|hindúar]] frá Suður-Asíu,<ref>{{cite web|url=https://eurispes.eu/news/eurispes-risultati-del-primo-rapporto-di-ricerca-su-linduismo-in-italia/|title=Eurispes, risultati del primo Rapporto di ricerca su "L'Induismo in Italia"|access-date=31 December 2021|language=it}}</ref> 70.000 [[síkar]] með 22 síkahof um allt land.<ref>{{cite web |url=https://www.nriinternet.com/EUROPE/ITALY/2004/111604Gurdwara.htm |title=NRI Sikhs in Italy |publisher=Nriinternet.com |date=15 November 2004 |access-date=30 October 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110207031755/http://nriinternet.com/EUROPE/ITALY/2004/111604Gurdwara.htm |archive-date=7 February 2011}}</ref> Til að standa vörð um trúfrelsi veitir ítalska ríkið 0,8% af tekjuskatti til viðurkenndra trúfélaga. Á skattframtalinu er hægt að velja að framlagið renni til kristinna trúfélaga, gyðinga, búddista og hindúa. Íslam stendur utan við þetta þar sem ekkert trúfélag múslima hefur gert samkomulag við ítalska ríkið.<ref>{{cite web |url=http://www.adnkronos.com/AKI/English/Religion/?id=3.1.880028077 |title=Italy: Islam denied income tax revenue – Adnkronos Religion |publisher=Adnkronos.com |date=7 April 2003 |access-date=2 June 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130620070907/http://www.adnkronos.com/AKI/English/Religion/?id=3.1.880028077 |archive-date=20 June 2013}}</ref> Skattgreiðendur sem vilja ekki styrkja trúfélög geta ákveðið að framlag þeirra renni til velferðarmála.<ref>[https://documenti.camera.it/Leg16/dossier/Testi/BI0350.htm#_Toc278992388 Camera dei deputati Dossier BI0350] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927211619/http://documenti.camera.it/Leg16/dossier/Testi/BI0350.htm |date=27 September 2013 }}. Documenti.camera.it (10. mars 1998). Sótt 12. júlí 2013.</ref> == Menning == [[Mynd:Forum Romanum through Arch of Septimius Severus Forum Romanum Rome.jpg|thumb|right|Rústir [[Forum Romanum]] í Róm.]] Allt frá tímum [[Etrúrar|Etrúra]] og [[Rómaveldi]]s hefur framlag Ítalíu til heimsmenningarinnar verið gríðarlegt. Mikilvægi ítalskrar menningar hefur meðal annars stafað af því að þar var miðpunktur Rómaveldis, þar hefur [[páfi]]nn, höfuð hins [[rómversk-kaþólska]] heims, haft aðsetur lengst af og þar kom [[endurreisnin]] upp, sem markaði þáttaskil milli [[miðaldir|miðalda]] og [[nýöld|nýaldar]]. Ítalía er það land sem geymir flestar heimsminjar á [[Heimsminjaskrá UNESCO]] (41). Á tímum Rómaveldis var [[latína]] opinbert tungumál, en á Ítalíuskaganum voru töluð mörg tungumál; rómönsk, púnversk, etrúsk og gallversk. [[Ítalska]] þróaðist út frá ýmsum latneskum mállýskum á miðöldum. Elstu merki um hana er að finna í textum frá [[10. öldin|10. öld]] en hún var fyrst viðurkennd sem bókmenntamál með verkum rithöfunda á borð við [[Dante Alighieri]], [[Giovanni Boccaccio]] og [[Francesco Petrarca]] á [[13. öldin|13.]] og [[14. öldin|14. öld]]. === Bókmenntir === [[Mynd:Pinocchio.jpg|thumb|right|''Gosi'' er ein af þekktustu og mest þýddu skáldsögum sem samdar hafa verið á ítölsku.]] [[Latínubókmenntir]] urðu til á Ítalíu með leikritun á [[latína|latínu]] á 3. öld f.Kr.<ref>Duckworth, George Eckel. [https://books.google.com/books?id=BuLEo5U9sb0C&pg=PA3&dq#v=onepage&q&f=false ''The nature of Roman comedy: a study in popular entertainment.''] University of Oklahoma Press, 1994. p. 3. Web. 15 October 2011.</ref> Rómversk sagnaritun, heimspeki, ljóðlist, leikritun, ræðulist og sagnalist, hefur lengi haft mikil áhrif á [[bókmenntasaga|bókmenntasögu]] heimsins með verkum eftir [[Pliníus eldri]], [[Pliníus yngri]], [[Virgill|Virgil]], [[Hóratíus]], [[Propertíus]], [[Óvidíus]] og [[Livíus]], svo örfá dæmi séu tekin. Notkun [[ítalska|ítölsku]] hófst þegar skáld tóku að yrkja á alþýðumáli í stað latínu á 13. öld. Meðal þeirra fyrstu voru [[Frans frá Assisí]]<ref>{{Cite book | chapter=2 – Poetry. Francis of Assisi (pp. 5ff.) | chapter-url={{Google books|3uq0bObScHMC|page=PA5|keywords=|text=|plainurl=yes}} | title=The Cambridge History of Italian Literature | url={{Google books|3uq0bObScHMC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} | editor1-first=Peter | editor1-last=Brand | editor2-first=Lino | editor2-last=Pertile | editor2-link=Lino Pertile | year=1999 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-66622-0 | access-date=31 December 2015 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20160610172548/https://books.google.com/books?id=3uq0bObScHMC&printsec=frontcover | archive-date=10 June 2016 | df=dmy-all }}</ref> og [[Giacomo da Lentini]] sem er talinn hafa fundið upp [[sonnetta|sonnettuna]].<ref>Ernest Hatch Wilkins, ''The invention of the sonnet, and other studies in Italian literature'' (Rome: Edizioni di Storia e letteratura, 1959), 11–39</ref> Annað frægt ítölskuskáld var húmanistinn [[Francesco Petrarca]] sem orti sonnettur á ítölsku, en skrifaði annars flest sín helstu verk á latínu. Á [[ítalska endurreisnin|endurreisnartímanum]] orti [[Dante Alighieri]] ''[[Hinn guðdómlegi gleðileikur|Hinn guðdómlega gleðileik]]'' á ítölsku og sýndi þar með fram á að hægt væri að nota málið í löngu söguljóði um alvarleg efni. Hann festi þannig ítölskuna í sessi sem [[bókmenntamál]], auk þess að finna upp [[þríhenda|þríhenduna]]. Annar rithöfundur á 14. öld, [[Giovanni Boccaccio]], náði miklum vinsældum með sagnasafninu ''[[Tídægra|Tídægru]]''. [[Niccolò Machiavelli]] ritaði ''[[Furstinn|Furstann]]'' á 16. öld og skömmu síðar orti [[Ludovico Ariosto]] riddarakvæðið ''Orlando furioso''. [[Torquato Tasso]] orti sagnakvæðið ''Gerusalemme liberata'' um átök milli kristinna manna og múslima, seint á 16. öld. Sagnasöfn eftir [[Giovanni Straparola]] og [[Giambattista Basile]] urðu þekktustu [[ævintýri|ævintýrasöfn]] Evrópu í upphafi nýaldar. Aðrir þekktir ítalskir höfundar á 17. og 18. öld voru skáldið [[Giambattista Marino]], vísindamaðurinn [[Galileo Galilei]], heimspekingurinn [[Tommaso Campanella]], líbrettistinn [[Metastasio]] og leikskáldið [[Carlo Goldoni]]. Rómantíska stefnan náði vinsældum á Ítalíu í upphafi 19. aldar og fór saman við baráttuna fyrir [[sameining Ítalíu|sameiningu Ítalíu]] með verkum [[Vittorio Alfieri]], [[Ugo Foscolo]] og [[Giacomo Leopardi]]. Sögulega skáldsagan ''I promessi sposi'' eftir [[Alessandro Manzoni]] hefur verið nefnd sem frægasta ítalska skáldsagan, en hún er almennt lesin í skólum.<ref name="Archibald Colquhoun 1954">Archibald Colquhoun. ''Manzoni and his Times.'' J.M. Dent & Sons, London, 1954.</ref> Seint á 19. öld kom [[raunsæið]] inn í ítalskar bókmenntir í formi [[verismi|verisma]], en helstu forvígismenn hans voru [[Giovanni Verga]] og [[Luigi Capuana]]. [[Emilio Salgari]] gaf út röð vinsælla ævintýrabóka um indverska sjóræningjann [[Sandokan]] undir lok 19. aldar. Á sama tíma samdi [[Carlo Collodi]] hina frægu sögu ''[[Gosi|Gosa]]'' (''Pinocchio''), sem er ein af mest þýddu barnabókum heims.<ref name=Gasparini>Giovanni Gasparini. ''La corsa di Pinocchio''. Milano, Vita e Pensiero, 1997. p. 117. {{ISBN|88-343-4889-3}}</ref> Um aldamótin 1900 var [[symbólismi]] vinsæl stefna með verkum [[Gabriele d'Annunzio]] og um 1911 kom listastefnan [[fútúrismi]] fram á Ítalíu, með skrifum [[Filippo Tommaso Marinetti]], og hafði mikil áhrif á ítalska myndlist og ljóðlist. Meðal þekktustu höfunda Ítalíu á 20. öld eru nóbelshöfundarnir [[Giosuè Carducci]], [[Grazia Deledda]], [[Luigi Pirandello]], [[Salvatore Quasimodo]], [[Eugenio Montale]] og [[Dario Fo]]; en auk þeirra má nefna [[Italo Calvino]], [[Giuseppe Ungaretti]], [[Carlo Levi]], [[Alberto Moravia]], [[Elsa Morante]], [[Giuseppe Tomasi di Lampedusa]], [[Natalia Ginzburg]], [[Pier Paolo Pasolini]], [[Umberto Eco]] og [[Oriana Fallaci]]. Meðal vinsælla höfunda á 21. öld má nefna [[Roberto Saviano]], [[Elena Ferrante]] og [[Valerio Massimo Manfredi]]. ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Héruð Ítalíu}} {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} {{G-20}} {{Gæðagrein}} [[Flokkur:Ítalía| ]] 1rh31phnht3fup3c0fac9nmtcjm5aii 1980989 1980987 2026-09-29T11:18:56Z Fyxi 84003 /* Stjórnmál */ 1980989 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Lýðveldið Ítalía | nafn_á_frummáli = Repubblica italiana | nafn_í_eignarfalli = Ítalíu | fáni = Flag of Italy.svg | skjaldarmerki = Emblem_of_Italy.svg | staðsetningarkort = EU-Italy_(orthographic_projection).svg | tungumál = [[Ítalska]] | höfuðborg = [[Róm]] | stjórnarfar = [[Lýðveldi]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Ítalíu|Forseti]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Ítalíu|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Sergio Mattarella]] | nafn_leiðtoga2 = [[Giorgia Meloni]] | staða = Stofnun | atburður1 = [[Sameining Ítalíu|Sameining]] | dagsetning1 = 17. mars 1861 | atburður2 = [[Lýðveldi]]sstofnun | dagsetning2 = 1. janúar 1948 | ESBaðild = 25. mars 1957 | stærðarsæti = 71 | flatarmál = 301.340 | hlutfall_vatns = 1,24 | mannfjöldaár = 2022 | mannfjöldasæti = 23 | fólksfjöldi = 58.853.482 | íbúar_á_ferkílómetra = 201,3 | VLF_ár = 2021 | VLF = 2.106 | VLF_sæti = 13 | VLF_á_mann = 43.376 | VLF_á_mann_sæti = 29 | VÞL = {{hækkun}} 0.892 | VÞL_sæti = 29 | VÞL_ár = 2019 | gjaldmiðill = [[Evra|Evra (€)]] | tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | þjóðsöngur = [[Il Canto degli Italiani]] | tld = it | símakóði = 39 }} '''Ítalía''' ([[ítalska]]: ''Italia''), opinbert heiti '''Ítalska lýðveldið''' (''Repubblica Italiana''), er [[land]] í [[Suður-Evrópa|Suður-Evrópu]]. Landið liggur aðallega á [[Appenínaskagi|Appenínaskaga]] sem gengur til suðausturs út í [[Miðjarðarhaf]]ið og minnir í lögun dálítið á [[stígvél]]. Að norðan nær landið allt upp í [[Alpafjöll]]. Lönd sem liggja að Ítalíu eru [[Frakkland]], [[Sviss]], [[Austurríki]] og [[Slóvenía]]. Einnig umlykur Ítalía tvö sjálfstæð ríki, [[San Marínó]] (sem er nálægt austurströndinni og [[Rímíní]]) og [[Vatíkanið]] eða Páfagarð, sem er hluti af [[Róm]]. [[Campione d'Italia]] er útlenda Ítalíu í Sviss. Róm er [[höfuðborg]]in og stærsta borg landsins. Íbúar Ítalíu eru um 58 milljónir og landið er þriðja fjölmennasta aðildarríki [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]]. Mikill fjöldi þjóða og menningarsamfélaga hafa staðið á Ítalíu frá fornu fari. Ýmsar [[fornþjóðir Ítalíu|fornþjóðir]] bjuggu þar sem í dag er Ítalía, og einn hópur þeirra þróaði [[ítalísk mál]]. Frá upphafi [[klassísk fornöld|klassískrar fornaldar]] stofnuðu [[Föníkumenn]] og [[Grikkland hið forna|Grikkir]] nýlendur við strendur og á eyjum í kringum Ítalíu.<ref name="WaldmanMason2006">{{cite book |author1=Carl Waldman |author2=Catherine Mason |title=Encyclopedia of European Peoples |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |access-date=23 February 2013 |year=2006 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-2918-1 |page=586}}</ref> [[Grikkland hið forna|Forn-Grikkir]] stofnuðu það sam kallað var [[Magna Graecia]] á Suður-Ítalíu. Á sama tíma stóðu ríki [[Etrúrar|Etrúra]] og [[Keltar|Kelta]] á Mið- og Norður-Ítalíu. Ítalískur ættbálkur sem nefndist [[Latínar]] lögðu smám saman undir sig stærra landsvæði um miðjan skagann í kringum borgina Róm. [[Rómaveldi]] lagði síðan undir sig allan skagann og eyjarnar og stóran hluta Evrópu, Mið-Austurlanda og Norður-Afríku næstu aldirnar. Rómaveldi kom á [[Rómarfriður|Rómarfriði]] og breiddi út [[Rómarréttur|Rómarrétt]], rómverskar hefðir, tækni, trúarbrögð, byggingarlist, myndlist og bókmenntir.<ref>{{cite book |url=https://archive.org/details/hannibalswarmili00laze|url-access=registration |page=[https://archive.org/details/hannibalswarmili00laze/page/29 29] |quote=Italy homeland of the Romans. |title=Hannibal's War: A Military History of the Second Punic War |first=John Francis |last=Lazenby |date=4 February 1998 |publisher=University of Oklahoma Press |via=Internet Archive |isbn=978-0-8061-3004-0}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ItsTDAAAQBAJ&q=italy+metropole+roman+empire&pg=PA45 |title=Contours of the World Economy 1-2030 AD: Essays in Macro-Economic History |first=Angus |last=Maddison |date=20 September 2007 |publisher=OUP Oxford |via=Google Books |isbn=978-0-19-922721-1}}</ref> Rómaveldi klofnaði í [[Vestrómverska keisaradæmið]], þar sem latína var töluð, og [[Austrómverska keisaradæmið]], þar sem gríska var töluð. Vestrómverska keisaradæmið féll vegna innrása þjóða úr norðri á [[Þjóðflutningatímabilið|Þjóðflutningatímabilinu]] á [[Ármiðaldir|ármiðöldum]]. Á [[síðmiðaldir|síðmiðöldum]] blómstruðu borgríki um alla Ítalíu vegna fjármálastarfsemi, verslunar og sjóflutninga á Miðjarðarhafi.<ref name="auto">{{cite web |last=Sée |first=Henri |title=Modern Capitalism Its Origin and Evolution |url=http://www.efm.bris.ac.uk/het/see/ModernCapitalism.pdf |work=University of Rennes |publisher=Batoche Books |access-date=29 August 2013|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007010542/http://www.efm.bris.ac.uk/het/see/ModernCapitalism.pdf |archive-date=7 October 2013}}</ref> Þessi litlu ríki auðguðust sem milliliðir í verslun við Asíu og nutu oft mikils frjálsræðis, þótt þau heyrðu að nafninu til undir stærri ríki.<ref name=natgeo>{{cite book |last1=Jepson |first1=Tim |title=National Geographic Traveler: Italy |date=2012 |publisher=National Geographic Books |url={{Google books|f2jihJ0bq4EC |page=PA28 |keywords=trade%20routes%20italy%20new world |text= |plainurl=yes}}|isbn=978-1-4262-0861-4}}</ref> [[Endurreisnin]] hófst á Ítalíu og breiddist þaðan til annarra hluta Evrópu. Á endurreisnartímanum fór áhugi vaxandi á [[húmanismi|húmanisma]], [[landafundatímabilið|landkönnun]], [[vísindabyltingin|raunvísindum]] og [[endurreisnarlist|myndlist]]. Á þeim tíma blómstraði ítölsk menning, en efnahagslegt mikilvægi svæðisins minnkaði þegar nýjar siglingaleiðir til Asíu voru uppgötvaðar.<ref name=bouchard>{{cite book |last1=Bouchard |first1=Norma |last2=Ferme |first2=Valerio |title=Italy and the Mediterranean: Words, Sounds, and Images of the Post-Cold War Era |date=2013 |publisher=Palgrave Macmillan |url={{Google books|_XwhAQAAQBAJ |page=PT30 |keywords=new%20world%20trade italy |text= |plainurl=yes}}|access-date=17 December 2015|isbn=978-1-137-34346-8}}</ref> [[Ítalíustríðin]] á 15. og 16. öld leiddu til þess að Ítalía skiptist í mörg örríki sem heyrðu undir erlendar konungsættir og nutu minna sjálfstæðis en áður. Í kjölfar [[franska byltingin|frönsku byltingarinnar]] og [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]] í upphafi 19. aldar hófst barátta fyrir [[sameining Ítalíu|sameiningu Ítalíu]] í eitt [[þjóðríki]]. Eftir sjálfstæðisbaráttu var [[konungsríkið Ítalía]] formlega stofnað árið 1861.<ref>{{cite web |url=http://library.thinkquest.org/TQ0312582/unification.html |title=Unification of Italy |publisher=Library.thinkquest.org |date=4 April 2003 |access-date=19 November 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307050237/http://library.thinkquest.org/TQ0312582/unification.html |archive-date=7 March 2009}}</ref> Iðnvæðing Norður-Ítalíu hófst í stórum stíl eftir sameininguna og undir lok aldarinnar gerðist Ítalía [[nýlenduveldi Ítalíu|nýlenduveldi]].<ref name="allempires.com">{{cite web |url=http://www.allempires.com/article/index.php?q=italian_colonial |title=The Italian Colonial Empire |publisher=All Empires |access-date=17 June 2012 |quote=At its peak, just before WWII, the Italian Empire comprehended the territories of present time Italy, Albania, Rhodes, Dodecanese, Libya, Ethiopia, Eritrea, the majority of Somalia and the little concession of Tientsin in China |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120224012449/http://www.allempires.com/article/index.php?q=italian_colonial |archive-date=24 February 2012}}</ref> Norður-Ítalía nútímavæddist hratt meðan Suður-Ítalía glímdi við fátækt og vanþróaðan landbúnað á stórjarðeignum. Á þessum tíma fluttust stórir hópar Ítala til Ameríku í leit að tækifærum.<ref>{{cite web |author=Jon Rynn |url=http://globalmakeover.com/sites/economicreconstruction.com/static/JonRynn/FirstChapterDissertation.pdf |title=WHAT IS A GREAT POWER? |access-date=15 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170428053310/http://globalmakeover.com/sites/economicreconstruction.com/static/JonRynn/FirstChapterDissertation.pdf |archive-date=28 April 2017 |website=economicreconstruction.com}}</ref> Ítalía var í liði með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöld)|bandamönnum]] í [[fyrri heimsstyrjöld]], en vonbrigði með niðurstöður stríðsins og ótti við byltingu verkafólks leiddu til valdatöku [[ítalski fasistaflokkurinn|fasista]] árið 1922. Ítalía gerðist síðan bandamaður [[Þýskaland]]s [[nasismi|nasista]] og eitt af [[öxulveldin|öxulveldunum]] í [[síðari heimsstyrjöld]]. Eftir ósigur fasista og hernám Ítalíu var konungdæmið afnumið og [[lýðveldi]] stofnað. Eftir erfiðleika í kjölfar stríðsins hófst [[ítalska efnahagsundrið]] með miklum vexti iðnframleiðslu á 6. áratug 20. aldar.<ref name=qq>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/pdf/text.pdf |title=IMF Advanced Economies List. World Economic Outlook, April 2016, p. 148|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160421023851/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/pdf/text.pdf |archive-date=21 April 2016}}</ref> Ítalía er háþróað iðnríki sem er með [[Lönd eftir landsframleiðslu (nafnvirði)|9. stærsta hagkerfi heims að nafnvirði]], áttunda mesta [[þjóðarauður|þjóðarauð]] heims og þriðja stærsta [[gullforði|gullforða]] heims. Landið situr hátt á listum yfir lönd eftir lífslíkum, lífsgæðum,<ref name="economist.com">[https://www.economist.com/media/pdf/QUALITY_OF_LIFE.pdf The Economist Intelligence Unit's quality-of-life index] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120802135752/http://www.economist.com/media/pdf/QUALITY_OF_LIFE.pdf |date=2 August 2012 }}, Economist, 2005</ref> gæðum heilbrigðisþjónustu<ref>{{cite web |url=http://www.photius.com/rankings/healthranks.html |title=The World Health Organization's ranking of the world's health systems |publisher=Photius.com |access-date=7 September 2015}}</ref> og menntun. Landið er stórveldi í sínum heimshluta<ref>Gabriele Abbondanza, ''Italy as a Regional Power: the African Context from National Unification to the Present Day'' (Rome: Aracne, 2016)</ref><ref>"''[[Operation Alba]] may be considered one of the most important instances in which Italy has acted as a regional power, taking the lead in executing a technically and politically coherent and determined strategy.''" See Federiga Bindi, ''Italy and the European Union'' (Washington, D.C.: Brookings Institution Press, 2011), p. 171.</ref> og hefur mikil áhrif á heimsvísu<ref name="Canada Among Nations">{{cite book |title=Canada Among Nations, 2004: Setting Priorities Straight |date=17 January 2005 |publisher=McGill-Queen's Press – MQUP |isbn=978-0-7735-2836-9 |page=85 |url={{Google books|nTKBdY5HBeUC |page= |keywords=Canada%20Among%20Nations%2C%202004%3A%20Setting%20Priorities Straight |text= |plainurl=yes}}|access-date=13 June 2016}} ("''The United States is the sole world's superpower. France, Italy, Germany and the United Kingdom are great powers''")</ref><ref name="Milena Sterio">{{cite book |last1=Sterio |first1=Milena |title=The right to self-determination under international law : "selfistans", secession and the rule of the great powers |date=2013 |publisher=Routledge |location=Milton Park, Abingdon, Oxon |isbn=978-0-415-66818-7 |page=xii (preface) |url=https://books.google.com/books?id=-QuI6n_OVMYC&q=The%20Right%20to%20Self-determination%20Under%20International%20Law%3A%20%22selfistans%22%2C%20Secession%20and%20the%20Rule%20of%20the%20Great%20Powers |access-date=13 June 2016}} ("''The great powers are super-sovereign states: an exclusive club of the most powerful states economically, militarily, politically and strategically. These states include veto-wielding members of the United Nations Security Council (United States, United Kingdom, France, China, and Russia), as well as economic powerhouses such as Germany, Italy and Japan.''")</ref> í efnahagslegu, hernaðarlegu, menningarlegu og stjórnmálalegu tilliti. Ítalía er einn af stofnaðilum [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] og fjölda annarra alþjóðastofnana, eins og [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]], [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalagsins]], [[OECD]], [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]], [[Alþjóðaviðskiptastofnun]]inni, [[G7]] og [[G20]], [[Miðjarðarhafsbandalagið|Miðjarðarhafsbandalaginu]], [[Latínubandalagið|Latínubandalaginu]], [[Evrópuráðið|Evrópuráðinu]], [[Schengen-bandalagið|Schengen-bandalaginu]] og fleirum. Ítölsk vísindi og menning, tíska og listir, matargerð og íþróttir, lögfræði, fjármálastarfsemi og verslun, hafa lengi haft mikil áhrif um allan heim.<ref>{{cite web |url=http://www.crvp.org/book/Series04/IV-5/chapter_vi.htm |title=The essence of Italian culture and the challenge of the global age |author=Michael Barone |date=2 September 2010 |publisher=Council for Research in Values and philosophy |access-date=22 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120922063927/http://www.crvp.org/book/Series04/IV-5/chapter_vi.htm |archive-date=22 September 2012}}</ref> Ítalía er fimmta mest heimsótta ferðamannaland heims og á flesta staði á [[Heimsminjaskrá UNESCO]] (58). == Saga == {{aðalgrein|Saga Ítalíu}} Á Ítalíu hafa komið upp mörg [[menningarsamfélag|menningarsamfélög]] frá því í [[fornöld]] en hugmyndin um Ítalíu sem [[ríki]] varð þó ekki til fyrr en með [[sameining Ítalíu|sameiningu Ítalíu]] (''risorgimento'') um miðja [[19. öldin|19. öld]]. Þrátt fyrir það er alvanalegt, þegar talað er um sögu Ítalíu, að fjalla um hluti eins og sögu [[Stór-Grikkland]]s (''[[Magna Graecia]]''), sögu [[Rómaveldi]]s, [[miðaldir]], þegar [[Býsans]], [[Frankaveldi]] og fleiri tókust á um yfirráð á skaganum, sögu [[borgríki|borgríkjanna]] á Norður-Ítalíu og [[ítalska endurreisnin|ítölsku endurreisnina]]. ===Sameining Ítalíu === Nútímaríkið Ítalía varð til [[17. mars]] [[1861]] þegar meirihluti borgríkjanna á Ítalíuskaganum sameinaðist í eitt [[konungsríki]] undir stjórn [[konungur|konungs]] af [[Savoja-ættin]]ni, [[Viktor Emmanúel 2.|Viktors Emmanúels 2.]], eftir yfir þrjátíu ára baráttu. Fyrst um sinn stóðu [[Róm]] og nærliggjandi héruð utan við ríkið þar sem þau töldust hluti [[Páfaríkið|Páfaríkisins]] (''Patrimonium Petri'') en [[20. september]] [[1870]] var Rómaborg hertekin eftir stutt átök og gerð að [[höfuðborg]]. Afleiðing þessa varð sú að [[páfi]]nn neitaði að viðurkenna Ítalíu sem ríki fram að [[Lateransamningarnir|Lateransamningunum]] [[1929]]. === Fyrri heimsstyrjöld og fasisminn === Ítalía barðist með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] gegn [[Þýskaland|Þjóðverjum]] og [[Austurríki]]smönnum í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni. Samkvæmt [[Versalasamningurinn|Versalasamningnum]] fengu Ítalir þó ekki landsvæðið [[Fiume]] (''Rijeka''), sem tilheyrir [[Króatía|Króatíu]] í dag, sem þeir gerðu tilkall til. Vonbrigði og erfiðleikar millistríðsáranna, auk ótta við mögulega [[bylting]]u [[bolsévismi|bolsévika]], leiddu til fæðingar [[fasismi|fasismans]] og valdatöku [[Benito Mussolini]]s eftir [[Rómargangan|Rómargönguna]] [[1922]]. Mussolini varð [[einræði]]sherra [[1925]] og ríkti sem slíkur til [[1943]]. Á tímum fasismans stundaði Ítalía árásargjarna [[heimsvaldastefna|heimsvaldastefnu]] gagnvart [[Albanía|Albaníu]], [[Líbýa|Líbýu]], [[Eþíópía|Eþíópíu]] og [[Sómalía|Sómalíu]] og studdi [[falangistar|falangista]] í [[Spænska borgarastyrjöldin|Spænsku borgarastyrjöldinni]]. Ítalía gerði bandalag við [[Þýskaland]] [[Adolf Hitler|Hitlers]] ([[Stálbandalagið]]) og varð eitt af [[Öxulveldin|Öxulveldunum]] í [[síðari heimsstyrjöldin]]ni. Eftir fullnaðarsigur [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamanna]] í styrjöldinni var ný [[stjórnarskrá]] samin og lýst yfir stofnun [[lýðveldi]]s árið [[1948]]. === Lýðveldisstofnunin === Margir [[stjórnmál]]amenn sem höfðu haft embætti í fasistastjórinni gengu í endurnýjun lífdaga í nýstofnuðum miðjuflokki, [[Kristilegi demókrataflokkurinn (Ítalía)|Kristilega demókrataflokknum]] sem fór síðan óslitið með völd til [[1993]]. Ítalía varð félagi í [[NATO]] árið [[1949]] og gerðist aðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]] [[1955]]. Mikill vöxtur var í [[efnahagslíf]]inu frá [[1958]] til [[1963]] og Ítalía var ekki lengur með fátækustu þjóðum [[Evrópa|Evrópu]] (''[[Ítalska efnahagsundrið]]''). Á [[1971-1980|8. áratugnum]] bar mikið á misskiptingu auðs og [[hryðjuverk]]um af hálfu [[vinstristefna|vinstri-]] og [[hægristefna|hægrisinnaðra]] öfgahópa (''[[Blýárin]]''). Einnig bar mikið á misvægi milli Suður-Ítalíu, þar sem efnahagslífið var bundið við [[landbúnaður|landbúnað]], stöðnun ríkti og [[skipulögð glæpastarfsemi]] blómstraði, og hinnar iðnvæddu og ríku Norður-Ítalíu, þar sem efnahagslífið byggði á [[framleiðsluiðnaður|framleiðsluiðnaði]]. === „Annað lýðveldið“ === Árið [[1992]]<nowiki/>–<nowiki/>[[1993|93]] fór fram víðtæk rannsókn á [[spilling]]u í ítölskum stjórnmálum (''[[Mani pulite]]'') sem batt endi á valdatíma Kristilegra demókrata. Þetta gerðist á sama tíma og Ítalir tókust á við efnahagslegar og stjórnarfarslegar umbætur sem voru undanfari þátttöku í [[Efnahags- og myntbandalag Evrópu|Efnahags- og myntbandalagi Evrópu]]. Spillingarrannsóknin skapaði stjórnmálakreppu sem ruddi brautina fyrir stjórnmálaferil fyrrverandi [[forsætisráðherra Ítalíu]], [[Silvio Berlusconi|Silvios Berlusconis]], og myndun nokkurs konar „[[tvíflokkakerfi]]s“ þar sem tvö stór kosningabandalög, hvort um sig myndað úr einum stórum miðjuflokki og smærri flokkum á vinstri og hægri væng stjórnmálanna, takast á í kosningum. == Landfræði == [[Mynd:Etna eruption seen from the International Space Station.jpg|thumb|right|Mynd tekin úr [[alþjóðlega geimstöðin|alþjóðlegu geimstöðinni]] af eldgosi í Etnu árið [[2002]].]] Ítalía er að stærstum hluta langur [[skagi]] ([[Appennínaskagi]]) sem gengur langt út í [[Miðjarðarhaf]]ið, auk tveggja stórra [[eyja]]; [[Sikiley]]jar og [[Sardinía|Sardiníu]]. Skaginn og eyjarnar afmarka hafsvæði eins og [[Adríahaf]] austan við skagann, [[Jónahaf]] í suðaustri, [[Tyrrenahaf]] í vestri og [[Lígúríuhaf]] í norðvestri. Norðurlandamæri Ítalíu eru í [[Alpafjöll]]unum, en frá þeim liggja [[Appennínafjöll]]in eftir endilöngum skaganum. Hæsti tindur Ítalíu er [[Mont Blanc]] (4.810 [[metri|m]]) en hæsti tindur Appennínafjallanna er [[Gran Sasso]] (2.912 m). [[Ítölsku vötnin]] eru stór stöðuvötn við rætur Alpana sem ísaldarjökullinn skapaði. Stærsta samfellda undirlendi Ítalíu er [[Pódalur]]inn þar sem áin [[Pó]] rennur ásamt [[þverá]]m sínum úr Alpafjöllunum, Appennínafjöllunum og [[Dólómítarnir|Dólómítunum]] 652 [[kílómetri|km]] leið út í Adríahaf. Önnur þekkt fljót á Ítalíu eru [[Arnó]], [[Adige]] og [[Tíberfljót]]. Á Ítalíu eru nokkur virkustu [[eldfjall|eldfjöll]] [[Evrópa|Evrópu]] eins og [[Etna]], [[Vesúvíus]] og [[Strombólí]]. [[Jarðskjálfti|Jarðskjálftar]] eru ekki óalgengir og þó nokkur [[jarðhiti]] er á mörgum stöðum. [[Þjóðgarðar á Ítalíu]] eru 25 talsins. ===Dýralíf=== Á Ítalíu finnast yfir 100 tegundir spendýra (þar með talin sjávarspendýr). Af einlendum tegundum eru tvær tegundir snjáldurmúsa (Soricidae), ein tegund leðurblaka (Chiroptera) og ein tegund stúfmúsa (Arvicolinae, e. vole). [[Korsíkukrónhjörtur]] (Cervus elaphus corsicanus) finnst á Sardiníu, Í [[Appennínafjöll]]um finnast villisvín (Sus scrofa) og fjallagemsan (Rupicapra pyrenaica ornata), í ítölsku Ölpunum finnst [[alpasteingeit]] í allt að 4.600 metra hæð. Rándýr eru meðal annars [[gaupa]] (lynx lynx), [[úlfur]] (canis lupus) og [[skógarbjörn]] (ursus arctos). Yfir 500 fuglar verpa á Ítalíu eða eru flækingar. Storkar, spætur, finkur og gaukar eru meðal algengra tegunda. rósastari (Sturnus roseus) er algengur á ökrum. Ránfuglar eins og gammar og ernir eru á staðbundnu svæði í landinu: T.d. [[Bonelli-örninn]] (aquila fasciata) og [[egypskur hrægammur]] (neophron percnopterus). <ref>[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=58975 Getið þið sagt mér hvernig dýralíf á Ítalíu er?]Vísindavefurinn, skoðað 1. mars, 2021</ref> == Stjórnmál == [[Mynd:Parlament_italien.JPG|thumb|right|Ítalska þinghúsið, [[Montecitorio]], í [[Róm]].]] [[Mynd:8125 - Roma - Piazza Colonna - Foto Giovanni Dall'Orto, 29-Mar-2008.jpg|thumb|right|[[Palazzo Chigi]] er stjórnarhöllin í [[Róm]].]] Ítalía er [[lýðveldi]] með [[fulltrúalýðræði]] og [[þingræði]] eftir að ákveðið var að leggja [[konungur Ítalíu|ítalska konungdæmið]] niður í [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] [[2. júní]] [[1946]]. [[Stjórnarskrá Ítalíu]] sem kveður á um stjórnskipan lýðveldisins gekk í gildi [[1. janúar]] [[1948]]. [[Forseti Ítalíu]] er [[þjóðhöfðingi]] landsins og er kjörinn af sameinuðu þingi til sjö ára í senn. Forsetinn má ekki sitja lengur en eitt kjörtímabil og ekki verða forseti í annað sinn. Forsetinn er einingartákn þjóðarinnar og á að tryggja að stjórnarskrá sé fylgt þegar hann undirritar lög frá þinginu. Forsetanum ber einnig að bera undir þingið lagafrumvörp sem fengið hafa tiltekinn fjölda undirskrifta almennings, en með þeim hætti geta almennir borgarar knúið fram að lagafrumvörp séu tekin fyrir á þinginu. [[Ítalska þingið]] skiptist í tvær deildir: fulltrúadeild, þar sem 630 fulltrúar sitja og öldungadeild þar sem sitja 315 kjörnir fulltrúar auk öldungadeildarþingmanna sem skipaðir eru ævilangt. Kjördæmin eru 26 talsins, og skipting þeirra er nokkurn veginn eftir héruðum. [[Langbarðaland]] greinist þó í þrjú kjördæmi, [[Piemonte]], [[Venetó]] og [[Latíum]] og [[Kampanía]] og [[Sikiley]] skiptast í tvö. Þessi héruð kjósa 618 þingmenn til fulltrúadeildarinnar, 12 þingmenn til viðbótar kjósa ítalskir ríkisborgarar sem búa erlendis. Til öldungadeildarinnar er kosið eftir sambærilegum kjördæmum, þar sem sitja 315 kjörnir fulltrúar þar af sex fyrir ítalska ríkisborgara sem búa erlendis. Auk þeirra sitja öldungadeildarþingmenn sem forsetinn skipar til lífstíðar og geta þeir verið fimm talsins auk fyrrum forseta lýðveldisins. Hvert löggjafarþing getur setið hámark fimm ár en eftir það er boðað til þingkosninga. [[Ríkisstjórn Ítalíu]] fer með [[framkvæmdavald]]ið og skiptist í þrennt: [[forsætisráðherra Ítalíu]], ráðherra og ríkisstjórnina sjálfa sem er fundur eða ráð fyrrnefndra stofnana. [[Dómsvald]]ið er á mörgum dómstigum en æðst þeirra er [[stjórnlagadómstóll Ítalíu]] sem dæmir um það hvort lög standist stjórnarskrána. Æðstaráð dómsvaldsins er æðsta vald í málefnum dómsvaldsins og sér um skipan dómara. Ráðið skipa að 1/3 dómarar sem þingið tilnefnir, en að 2/3 dómarar stofnanir dómsvaldsins kjósa. Þannig er reynt að tryggja sem mest sjálfstæði dómsvaldsins, bæði gagnvart framkvæmdavaldinu og löggjafarvaldinu. === Stjórnsýslueiningar === {{aðalgrein|Héruð Ítalíu}} [[Mynd:It-map-is.png|thumb|right|Kort af Ítalíu]] Ítalía skiptist í tuttugu héruð (''regioni'') sem hvert hefur sinn [[höfuðstaður|höfuðstað]]. Fimm héraðanna ([[Ágústudalur]], [[Fríúlí]], [[Sardinía]], [[Sikiley]] og [[Trentínó-Suður-Týról]]) hafa takmarkaða sjálfsstjórn sökum menningarlegrar sérstöðu. Héruðin skiptast í nokkrar [[ítalskar sýslur|sýslur]] (''province'') sem aftur skiptast í mörg [[ítölsk sveitarfélög|sveitarfélög]] (''comuni'') sem eru 7.904 talsins.<ref name="tuttitalia">{{cite news|title=Regioni italiane|url=https://www.tuttitalia.it/regioni/|access-date=30 April 2022|language=it}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ Héruð Ítalíu |- ! Hérað !! Nafn á ítölsku !! Höfuðstaður |- | [[Mynd:Flag of Abruzzo.svg|20px]] [[Abruzzo]] || ''Abruzzo'' || [[L'Aquila]] |- | [[Mynd:Flag of Apulia.svg|20px]] [[Apúlía]] || ''Puglia'' || [[Bari]] |- | [[Mynd:Flag of Valle d'Aosta.svg|20px]] [[Ágústudalur]] || ''Valle d'Aosta'' || [[Ágústa (borg)|Ágústa]] |- | [[Mynd:Flag of Basilicata.svg|20px]] [[Basilíkata]] || ''Basilicata'' || [[Potenza]] |- | [[Mynd:Flag of Emilia-Romagna.svg|20px]] [[Emilía-Rómanja]] || ''Emilia-Romagna'' || [[Bologna]] |- | [[Mynd:Flag of Friuli-Venezia Giulia.svg|20px]] [[Fríúlí]] || ''Friuli-Venezia Giulia'' || [[Tríeste]] |- | [[Mynd:Flag of Calabria.svg|20px]] [[Kalabría]] || ''Calabria'' || [[Catanzaro]] |- | [[Mynd:Flag of Campania.svg|20px]] [[Kampanía]] || ''Campania'' || [[Napólí]] |- | [[Mynd:Flag of Lombardy.svg|20px]] [[Langbarðaland]] || ''Lombardia'' || [[Mílanó]] |- | [[Mynd:Lazio Flag.svg|20px]] [[Latíum]] || ''Lazio'' || [[Róm]] |- | [[Mynd:Flag of Liguria.svg|20px]] [[Lígúría]] || ''Liguria'' || [[Genúa]] |- | [[Mynd:Flag of Marche.svg|20px]] [[Marke]] || ''Marche'' || [[Ancona]] |- | [[Mynd:Flag of Molise.svg|20px]] [[Mólíse]] || ''Molise'' || [[Campobasso]] |- | [[Mynd:Flag of Piedmont.svg|20px]] [[Piemonte]] || ''Piemonte'' || [[Tórínó]] |- | [[Mynd:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardinía]] || ''Sardegna'' || [[Cagliari]] |- | [[Mynd:Flag of Sicily.svg|20px]] [[Sikiley]] || ''Sicilia'' || [[Palermo]] |- | [[Mynd:Flag of Tuscany.svg|20px]] [[Toskana]] || ''Toscana'' || [[Flórens]] |- | [[Mynd:Flag of Trentino-South Tyrol.svg|20px]] [[Trentínó-Suður-Týról]] || ''Trentino-Alto Adige'' || [[Trento]] |- | [[Mynd:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Úmbría]] || ''Umbria'' || [[Perugia]] |- | [[Mynd:Flag of Veneto.svg|20px]] [[Venetó]] || ''Veneto'' || [[Feneyjar]] |} == Efnahagslíf == [[Mynd:Palazzo mezzanotte Milan Stock Exchange.jpg|thumb|right|Kauphöllin í Mílanó.]] [[Mynd:20110722 Venice Santa Maria della Salute 4459.jpg|thumb|right|Ferðamenn í Feneyjum.]] Ítalía er eitt af [[sjö helstu iðnríki heims|sjö helstu iðnríkjum heims]] og [[Lönd eftir landsframleiðslu (nafnvirði)|níunda stærsta hagkerfi heims]] á eftir [[BNA|Bandaríkjunum]], [[Alþýðulýðveldið Kína|Kína]], [[Japan]], [[Þýskaland]]i, [[Indland]]i, [[Bretland]]i, [[Frakkland]]i og [[Kanada]]. Samkvæmt [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] er Ítalía sjötti stærsti útflytjandi heims á framleiðsluvörum. Langstærstur hluti fyrirtækja á Ítalíu eru lítil eða mjög lítil fyrirtæki. Ítölsk stórfyrirtæki eru yfirleitt í eigu fjölskyldna stofnendanna eða erlendra fjárfesta. Hugmyndin um [[almenningshlutafélag]] í dreifðri eign hefur ekki notið fylgis á Ítalíu og ítalskir sparifjáreigendur þykja yfirleitt íhaldssamir. Sterk skil eru á milli Norður- og Suður-Ítalíu hvað efnahagslíf varðar. Mestöll [[iðnvæðing]] á Ítalíu frá því á 19. öld fór fram í norðurhlutanum og þar eru langflest framleiðslufyrirtækin með starfsemi sína. [[Mílanó]] er þannig réttnefnd efnahagsleg höfuðborg Ítalíu og þar er [[ítalska verðbréfaþingið]]. Efnahagslíf suðurhlutans byggðist aftur á móti á [[landbúnaður|landbúnaði]] og þar er enn í dag meira [[atvinnuleysi]] og vanþróaðra efnahagslíf þrátt fyrir margar tilraunir til að efla atvinnulíf með ýmsum aðgerðum, meðal annars með ríkisreknum iðnfyrirtækjum. Skilin á milli hins ríka norðurhluta og vanþróaða suðurhluta hafa þó haft tilhneigingu til þess að færast suður á bóginn með árunum. Auk framleiðsluiðnaðar er [[ferðaþjónusta]] mikilvæg atvinnugrein á Ítalíu sem er í fjórða sæti (á eftir [[Frakkland]]i, [[Spánn|Spáni]] og [[BNA|Bandaríkjunum]]) hvað varðar fjölda heimsókna erlendra ferðamanna á ári (yfir 39 milljónir). Ítalía flytur inn langstærstan hluta alls [[hráefni]]s og 75% þeirrar [[orka|orku]] sem nýtt eru í landinu. Frá upphafi [[1991-2000|10. áratugar]] [[20. öldin|20. aldar]] hefur ítalska ríkið reynt að halda jafnvægi í ríkisfjármálum í tengslum við aðildina að [[Evrópubandalagið|Evrópubandalaginu]] og með því hefur tekist að halda [[verðbólga|verðbólgu]] og [[vextir|vöxtum]] niðri. Ítalíu tókst þannig að uppfylla öll skilyrðin fyrir aðild að [[myntbandalag Evrópu|myntbandalagi Evrópu]] og tók upp [[evra|evru]] í stað [[ítölsk líra|lírunnar]] árið [[1999]]. Ýmis vandamál plaga þó ríkisfjármálin, svo sem mikil og landlæg [[skattsvik]] og skuldir ríkisins sem námu 107,4% af [[landsframleiðsla|landsframleiðslu]] árið [[2006]]. == Íbúar == Íbúar Ítalíu eru um 60 milljónir og landið er það þriðja fjölmennasta innan Evrópusambandsins, á eftir Þýskalandi og Frakklandi. Íbúar á ferkílómetra eru 196,17, sem er yfir meðaltali Evrópusambandsins.<ref>{{Cite web|url=https://europa.eu/european-union/about-eu/figures/living_it|title=Superficie e popolazione dati Eurostat|access-date=28. janúar 2021}}</ref> Dreifing íbúa er mjög ójöfn. Þéttbýlustu svæðin eru í [[Pódalur|Pódalnum]] (þar sem um helmingur mannfjöldans býr) og á stórborgarsvæðum í kringum [[Róm]] og [[Napólí]]. Stór svæði í [[Alpafjöll]]um, í hálendi í [[Appennínafjöll]]um, á hásléttum [[Basilíkata]] og eyjunum [[Sardinía|Sardiníu]] og [[Sikiley]], eru mjög dreifbýl eða óbyggð. Seint á 19. öld og í byrjun 20. aldar fluttist fólk í stórum stíl frá Ítalíu til annarra landa, sérstaklega til [[Ameríka|Ameríku]] ([[Bandaríkin|Bandaríkjanna]], [[Brasilía|Brasilíu]], [[Argentína|Argentínu]] og [[Úrúgvæ]]) og Mið- og Norður-Evrópu (sérstaklega til [[Þýskaland]]s). Áætlað er að 750.000 manns hafi flust þaðan árlega frá 1898 til 1914.<ref>{{cite web |url=http://library.thinkquest.org/26786/en/articles/view.php3?arKey=4&paKey=7&loKey=0&evKey=&toKey=&torKey=&tolKey= |title=Causes of the Italian mass emigration |publisher=ThinkQuest Library |date=15 August 1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090701010600/http://library.thinkquest.org/26786/en/articles/view.php3?arKey=4&paKey=7&loKey=0&evKey=&toKey=&torKey=&tolKey= |archive-date=1 July 2009 |access-date=11 August 2014}}</ref> Talið er að um 60 milljónir manna af ítölskum uppruna búi utan Ítalíu, en um 4,2 milljónir með ítalskan ríkisborgararétt búa erlendis.<ref>{{cite web|url=https://www.famigliacristiana.it/articolo/l-italia-ricomincia-ad-emigrare.aspx|title=Migrantes: gli italiani se ne vanno|access-date=3. júlí 2013}}</ref> Á 20. öld urðu síðan miklir fólksflutningar innanlands frá suðri til norðurs. Þetta stafaði af hröðum vexti iðnaðar á Norður-Ítalíu á tímum [[ítalska efnahagsundrið|ítalska efnahagsundursins]] eftir miðja 20. öld. Til 1970 var fæðingartíðni fremur há á Ítalíu, en hnignaði hratt eftir það og er nú aðeins 1,34 barn að meðaltali á hverja konu. Þjóðin hefur elst hratt síðustu áratugi. Lífslíkur eru 85,1 ár hjá konum og 80,6 ár hjá körlum. Árið 2010 voru einn af fimm Ítölum yfir 65 ára aldri og miðaldur var 46,5 ár, sem gerir Ítala að fimmtu elstu þjóð heims.<ref>{{cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-SF-08-072/EN/KS-SF-08-072-EN.PDF |title=Ageing characterises the demographic perspectives of the European societies – Issue number 72/2008 |author=EUROSTAT |access-date=28 April 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090102184227/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-SF-08-072/EN/KS-SF-08-072-EN.PDF |archive-date=2 January 2009 |author-link=EUROSTAT}}</ref> Fólksfjöldi og fæðingartíðni á Ítalíu væru enn lægri en raunin er ef ekki væri fyrir innflytjendur. Aðflutningur fólks erlendis frá hefur farið vaxandi frá 10. áratug 20. aldar. Í lok árs 2020 voru íbúar af erlendum uppruna rúmlega 5 milljónir, eða 8,46% íbúa.<ref>{{cite web|url=http://dati.istat.it/|title=Cittadini Stranieri. Popolazione residente e bilancio demografico al 31 dicembre 2020 (dati provvisori)|access-date=30-7-2021}}</ref> Stærstu hóparnir koma frá [[Rúmenía|Rúmeníu]] (1,1 milljón), [[Albanía|Albaníu]] (um 400 þúsund) og [[Marokkó]] (um 400 þúsund).<ref name=RapISTAT17>{{cite web|url=http://dati.istat.it/|title=Stranieri residenti al 31 dicembre|access-date=30-7-2021}}</ref> Að auki búa um 400.000 erlendir ríkisborgarar í landinu tímabundið, samkvæmt skýrslu frá 2015.<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/solidarieta/immigrazione/2015/12/02/news/rapporto_ismu-128656311|title=Immigrati, c'è un popolo di invisibili in Italia e sono più di 400 mila|access-date=23. júní 2016|website=la Repubblica}}</ref> === Tungumál === [[File:Linguistic map of Italy.png|thumb|right|Kort sem sýnir staðbundin tungumál á Ítalíu og Korsíku.]] Opinbert tungumál Ítalíu er [[ítalska]], eins og kemur fram í lögum nr. 482/1999<ref name="lang">{{cite web |title=Legge 15 Dicembre 1999, n. 482 "Norme in materia di tutela delle minoranze linguistiche storiche" pubblicata nella Gazzetta Ufficiale n. 297 del 20 dicembre 1999 |url=http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm |publisher=[[Ítalska þingið]] |access-date=2. desember 2014|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512051856/http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm |archive-date=12 May 2015}}</ref> og stöðulögum Trentínó-Suður-Týról,<ref>Statuto Speciale per il Trentino-Alto Adige, Art. 99</ref> sem eru hluti af [[stjórnskipunarréttur|stjórnskipunarrétti]] í landinu. Um allan heim er talið að 64 milljónir eigi ítölsku að móðurmáli<ref>[https://www.ethnologue.com/language/ita Italian language] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730230004/http://www.ethnologue.com/language/ita |date=30 July 2015 }} Ethnologue.com</ref><ref name="europa2006">{{cite web |url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_sum_en.pdf |title=Eurobarometer – Europeans and their languages |format=485&nbsp;KB |date=February 2006|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430202903/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_sum_en.pdf |archive-date=30 April 2011}}</ref><ref>[[Nationalencyklopedin]] "Världens 100 största språk 2007" The World's 100 Largest Languages in 2007</ref> og 21 milljón í viðbót talar ítölsku sem annað mál.<ref name="Italian language">[http://www2.le.ac.uk/departments/modern-languages/lal/languages%20at%20lal/italian Italian language] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140502004444/http://www2.le.ac.uk/departments/modern-languages/lal/languages%20at%20lal/italian |date=2 May 2014 }} University of Leicester</ref> Ítalska er oft töluð með staðbundnum framburði, sem er ekki það sama og [[ítalskar mállýskur]] eða minnihlutamál.<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/languages-atlas/index.php |title=UNESCO Atlas of the World's Languages in danger |website=www.unesco.org |language=en|access-date=2 January 2018|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161218184822/http://www.unesco.org/languages-atlas/index.php |archive-date=18 December 2016}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/297241/Italian-language |title=Italian language |work=Encyclopædia Britannica |date=3 November 2008 |access-date=19 November 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091129081859/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/297241/Italian-language |archive-date=29 November 2009}}</ref> Með stofnun skólakerfis á landsvísu dró úr breytileika tungumála sem töluð eru í landinu á 20. öld. Stöðlun ítölskunnar jókst enn frekar á 6. og 7. áratugnum þegar ríkis[[fjölmiðill|fjölmiðlar]] tóku upp staðlaðan framburð. Söguleg [[minnihlutamál]] sem eru formlega viðurkennd eru [[albanska]], [[katalónska]], [[þýska]], [[gríska]], [[slóvenska]], [[króatíska]], [[franska]], [[próvensalska]], [[fríúlíska]], [[ladínska]], [[okkitíska]] og [[sardiníska]].<ref name="lang" /> Fjögur þessara mála eru auk þess opinber mál, til hliðar við ítölsku, í tilteknum héruðum: franska í [[Ágústudalur|Ágústudal]],<ref>L.cost. 26 febbraio 1948, n. 4, Statuto speciale per la Valle d'Aosta</ref> þýska í [[Suður-Týról]], ladínska í sumum hlutum sömu héraða og hluta [[Trentínó]],<ref>L.cost. 26 febbraio 1948, n. 5, Statuto speciale per il Trentino-Alto Adige</ref> og slóvenska í [[Tríeste]], [[Gorizia]] og [[Údíne]].<ref>L. cost. 31 gennaio 1963, n. 1, Statuto speciale della Regione Friuli Venezia Giulia</ref> Mörg önnur tungumál eru töluð í landinu en njóta ekki formlegrar viðurkenningar.<ref>Maurizio Tani, ''Hvaða tungumál tala Ítalir?'', ''Málfríður. Tímaritið samtaka tungumálakennara á Íslandi'', 2 (2012), bls. 16-18 og http://malfridur.ismennt.is/vor2012/vol-28-01-16-18_mt.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304220825/http://malfridur.ismennt.is/vor2012/vol-28-01-16-18_mt.htm |date=2016-03-04 }}</ref> Líkt og Frakkland hefur Ítalía undirritað [[Evrópusáttmáli um svæðisbundin tungumál og tungumál minnihlutahópa|Evrópusáttmála um svæðisbundin tungumál og tungumál minnihlutahópa]], en ekki fullgilt hann.<ref>{{cite web |url=https://rm.coe.int/European-centre-for-minority-issues-vol-1-/1680737191 |title=Ready for Ratification |publisher=European Centre for Minority Issues|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180103133317/https://rm.coe.int/European-centre-for-minority-issues-vol-1-/1680737191 |archive-date=3. janúar 2018}}</ref> Vegna aðflutnings fólks frá öðrum löndum eru stórir hópar búsettir á Ítalíu sem eiga sér önnur móðurmál en ítölsku eða staðbundnu málin. Samkvæmt [[Tölfræðistofnun Ítalíu]] er [[rúmenska]] algengasta móðurmálið meðal fólks af erlendum uppruna á Ítalíu: Nær 800.000 manns tala rúmensku sem fyrsta mál (21,9% af erlendum íbúum 6 ára og eldri). Önnur algeng fyrstu mál eru [[arabíska]] (töluð af um 475.000 manns eða 13,1% af erlendum íbúum), [[albanska]] (380.000 íbúar) og [[spænska]] (255.000 íbúar).<ref>{{cite web |url=http://www.istat.it/en/archive/129304 |title=Linguistic diversity among foreign citizens in Italy |publisher=[[Tölfræðistofnun Ítalíu]] |access-date=27. júlí 2014|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730134706/http://www.istat.it/en/archive/129304 |archive-date=30. júlí 2014 |date=24. júlí 2014}}</ref> === Trúarbrögð === [[Mynd:Tempio_Israelitico.JPG|thumb|right|[[Samkomuhúsið mikla í Flórens]] var reist um miðja 19. öld.]] Árið 2017 sögðust 74,4% Ítala aðhyllast [[rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólska trú]].<ref>{{Cite news |url=http://www.acli.it/wp-content/uploads/2017/11/Cattolici-e-politica-analisi-Ipsos-novembre-2017.pdf |title=I cattolici tra presenza nel sociale e nuove domande alla politica – novembre 2017 |publisher=Ipsos MORI |date=17 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180124122738/http://www.acli.it/wp-content/uploads/2017/11/Cattolici-e-politica-analisi-Ipsos-novembre-2017.pdf|archive-date=24 January 2018}}</ref> Árið 1985 var hætt að skilgreina kaþólska trú sem [[ríkistrú]] á Ítalíu.<ref>{{cite news |title=Catholicism No Longer Italy's State Religion |url=http://articles.sun-sentinel.com/1985-06-04/news/8501220260_1_italian-state-new-agreement-church |access-date=7 September 2013 |newspaper=[[Sun Sentinel]] |date=4 June 1985|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020143004/http://articles.sun-sentinel.com/1985-06-04/news/8501220260_1_italian-state-new-agreement-church |archive-date=20 October 2013}}</ref> Ítalar eru fimmta fjölmennasta kaþólska þjóð heims og fjölmennasta kaþólska þjóð Evrópu.<ref>{{cite web|title=The Global Catholic Population|url=https://www.pewforum.org/2013/02/13/the-global-catholic-population/|website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project|date=13 February 2013 }}</ref> [[Páfastóll]], biskupsdæmi Rómar, er stjórnsýslumiðstöð [[Kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]]. Það er viðurkennt af öðrum ríkjum sem [[fullveldi|fullvalda]] aðili að alþjóðarétti og þjóðhöfðingi þess er [[páfi]]nn, sem auk þess er [[biskup Rómar]].<ref>{{cite web |url=http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/europe/holy-see/ |title=Archived copy |access-date=5 February 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101231084624/http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/europe/holy-see/ |archive-date=31 December 2010}}</ref> [[Vatíkanið]] er borgríki innan landamæra Ítalíu, en Páfadómur eða Páfastóll vísar til stjórnsýsluumdæmis páfa.<ref>{{Cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/what-is-the-difference-between-vatican-city-and-the-holy-see.html|title = What is the Difference Between the Vatican City and the Holy See?|date = 5 January 2021}}</ref> Vatíkanið var stofnað árið 1929 þegar samningar náðust milli Ítalíu og páfa. Árið 2011 var talið að aðrir kristnir söfnuðir á Ítalíu teldu 1,5 milljón í rétttrúnaðarkirkjunni (2,5% íbúa<ref>{{cite book |last1=Leustean |first1=Lucian N. |title=Eastern Christianity and Politics in the Twenty-First Century |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-68490-3 |page=723}}</ref>), 500.000 í [[hvítasunnukirkja|hvítasunnukirkjum]] og [[evangelísk kirkja|evangelískum kirkjum]] (þar af 400.000 meðlimir í samtökunum [[Assemblies of God]]), 251.192 [[vottar Jehóva]],<ref>2017 Ársskýrsla Votta Jehóva</ref> 30.000 [[valdensar]],<ref>{{cite web |url=http://www.chiesavaldese.org/pages/storia/dove_viviamo.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20060211233818/http://www.chiesavaldese.org/pages/storia/dove_viviamo.php |url-status=dead |archive-date=11 February 2006 |title=Chiesa Evangelica Valdese – Unione delle chiese Metodiste e Valdesi (Waldensian Evangelical Church – Union of Waldensian and Methodist churches) |language=it |publisher=Chiesa Evangelica Valdese – Unione delle chiese Metodiste e Valdesi (Waldensian Evangelical Church – Union of Waldensian and Methodist churches) |access-date=30 May 2011}}</ref> 25.000 [[sjöunda dags aðventistar]], 26.925 í [[Kirkja Jesú Krists hinna síðari daga heilögu|kirkju hinna síðari daga heilögu]], 15.000 [[baptistar]] (auk 5.000 fríbaptista), 7.000 [[lúterstrú]]ar og 4.000 [[meþódistar]].<ref>{{cite web |url=http://www.oikoumene.org/en/member-churches/regions/europe/italy/evangelical-methodist-church-in-italy.html |title=World Council of Churches – Evangelical Methodist Church in Italy |publisher=World Council of Churches |access-date=30 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080709033652/http://www.oikoumene.org/en/member-churches/regions/europe/italy/evangelical-methodist-church-in-italy.html |archive-date=9 July 2008}}</ref> Ein af elstu minnihlutatrúarbrögðum Ítalíu er [[gyðingdómur]]. [[Ítalskir gyðingar]] hafa búið í landinu frá dögum [[Rómaveldi]]s. Ítalía hefur í gegnum tíðina oft tekið við gyðingum sem voru hraktir frá öðrum löndum, sérstaklega Spáni. Um 20% ítalskra gyðinga týndu lífinu í [[Helförin]]ni.<ref name=isbn0553343025>{{cite book |author=Dawidowicz, Lucy S. |title=The war against the Jews, 1933–1945 |url=https://archive.org/details/waragainstjews00lucy |publisher=Bantam Books |location=New York |year=1986 |isbn=978-0-553-34302-1}} p. 403</ref> Vegna þessa og brottflutnings eftir síðari heimsstyrjöld eru gyðingar á Ítalíu nú aðeins um 28.400.<ref>{{cite web |title=The Jewish Community of Italy (Unione delle Comunita Ebraiche Italiane) |url=http://www.eurojewcong.org/communities/italy.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130313095857/http://www.eurojewcong.org/communities/italy.html|url-status=dead|archive-date=13 March 2013 |publisher=The European Jewish Congress |access-date=25 August 2014}}</ref> Mikill aðflutningur fólks á síðustu tveimur áratugum hefur leitt til aukningar í trúfélögum sem ekki eru kristin. Á Ítalíu búa 120.000 [[hindúatrú|hindúar]] frá Suður-Asíu,<ref>{{cite web|url=https://eurispes.eu/news/eurispes-risultati-del-primo-rapporto-di-ricerca-su-linduismo-in-italia/|title=Eurispes, risultati del primo Rapporto di ricerca su "L'Induismo in Italia"|access-date=31 December 2021|language=it}}</ref> 70.000 [[síkar]] með 22 síkahof um allt land.<ref>{{cite web |url=https://www.nriinternet.com/EUROPE/ITALY/2004/111604Gurdwara.htm |title=NRI Sikhs in Italy |publisher=Nriinternet.com |date=15 November 2004 |access-date=30 October 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110207031755/http://nriinternet.com/EUROPE/ITALY/2004/111604Gurdwara.htm |archive-date=7 February 2011}}</ref> Til að standa vörð um trúfrelsi veitir ítalska ríkið 0,8% af tekjuskatti til viðurkenndra trúfélaga. Á skattframtalinu er hægt að velja að framlagið renni til kristinna trúfélaga, gyðinga, búddista og hindúa. Íslam stendur utan við þetta þar sem ekkert trúfélag múslima hefur gert samkomulag við ítalska ríkið.<ref>{{cite web |url=http://www.adnkronos.com/AKI/English/Religion/?id=3.1.880028077 |title=Italy: Islam denied income tax revenue – Adnkronos Religion |publisher=Adnkronos.com |date=7 April 2003 |access-date=2 June 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130620070907/http://www.adnkronos.com/AKI/English/Religion/?id=3.1.880028077 |archive-date=20 June 2013}}</ref> Skattgreiðendur sem vilja ekki styrkja trúfélög geta ákveðið að framlag þeirra renni til velferðarmála.<ref>[https://documenti.camera.it/Leg16/dossier/Testi/BI0350.htm#_Toc278992388 Camera dei deputati Dossier BI0350] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927211619/http://documenti.camera.it/Leg16/dossier/Testi/BI0350.htm |date=27 September 2013 }}. Documenti.camera.it (10. mars 1998). Sótt 12. júlí 2013.</ref> == Menning == [[Mynd:Forum Romanum through Arch of Septimius Severus Forum Romanum Rome.jpg|thumb|right|Rústir [[Forum Romanum]] í Róm.]] Allt frá tímum [[Etrúrar|Etrúra]] og [[Rómaveldi]]s hefur framlag Ítalíu til heimsmenningarinnar verið gríðarlegt. Mikilvægi ítalskrar menningar hefur meðal annars stafað af því að þar var miðpunktur Rómaveldis, þar hefur [[páfi]]nn, höfuð hins [[rómversk-kaþólska]] heims, haft aðsetur lengst af og þar kom [[endurreisnin]] upp, sem markaði þáttaskil milli [[miðaldir|miðalda]] og [[nýöld|nýaldar]]. Ítalía er það land sem geymir flestar heimsminjar á [[Heimsminjaskrá UNESCO]] (41). Á tímum Rómaveldis var [[latína]] opinbert tungumál, en á Ítalíuskaganum voru töluð mörg tungumál; rómönsk, púnversk, etrúsk og gallversk. [[Ítalska]] þróaðist út frá ýmsum latneskum mállýskum á miðöldum. Elstu merki um hana er að finna í textum frá [[10. öldin|10. öld]] en hún var fyrst viðurkennd sem bókmenntamál með verkum rithöfunda á borð við [[Dante Alighieri]], [[Giovanni Boccaccio]] og [[Francesco Petrarca]] á [[13. öldin|13.]] og [[14. öldin|14. öld]]. === Bókmenntir === [[Mynd:Pinocchio.jpg|thumb|right|''Gosi'' er ein af þekktustu og mest þýddu skáldsögum sem samdar hafa verið á ítölsku.]] [[Latínubókmenntir]] urðu til á Ítalíu með leikritun á [[latína|latínu]] á 3. öld f.Kr.<ref>Duckworth, George Eckel. [https://books.google.com/books?id=BuLEo5U9sb0C&pg=PA3&dq#v=onepage&q&f=false ''The nature of Roman comedy: a study in popular entertainment.''] University of Oklahoma Press, 1994. p. 3. Web. 15 October 2011.</ref> Rómversk sagnaritun, heimspeki, ljóðlist, leikritun, ræðulist og sagnalist, hefur lengi haft mikil áhrif á [[bókmenntasaga|bókmenntasögu]] heimsins með verkum eftir [[Pliníus eldri]], [[Pliníus yngri]], [[Virgill|Virgil]], [[Hóratíus]], [[Propertíus]], [[Óvidíus]] og [[Livíus]], svo örfá dæmi séu tekin. Notkun [[ítalska|ítölsku]] hófst þegar skáld tóku að yrkja á alþýðumáli í stað latínu á 13. öld. Meðal þeirra fyrstu voru [[Frans frá Assisí]]<ref>{{Cite book | chapter=2 – Poetry. Francis of Assisi (pp. 5ff.) | chapter-url={{Google books|3uq0bObScHMC|page=PA5|keywords=|text=|plainurl=yes}} | title=The Cambridge History of Italian Literature | url={{Google books|3uq0bObScHMC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} | editor1-first=Peter | editor1-last=Brand | editor2-first=Lino | editor2-last=Pertile | editor2-link=Lino Pertile | year=1999 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-66622-0 | access-date=31 December 2015 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20160610172548/https://books.google.com/books?id=3uq0bObScHMC&printsec=frontcover | archive-date=10 June 2016 | df=dmy-all }}</ref> og [[Giacomo da Lentini]] sem er talinn hafa fundið upp [[sonnetta|sonnettuna]].<ref>Ernest Hatch Wilkins, ''The invention of the sonnet, and other studies in Italian literature'' (Rome: Edizioni di Storia e letteratura, 1959), 11–39</ref> Annað frægt ítölskuskáld var húmanistinn [[Francesco Petrarca]] sem orti sonnettur á ítölsku, en skrifaði annars flest sín helstu verk á latínu. Á [[ítalska endurreisnin|endurreisnartímanum]] orti [[Dante Alighieri]] ''[[Hinn guðdómlegi gleðileikur|Hinn guðdómlega gleðileik]]'' á ítölsku og sýndi þar með fram á að hægt væri að nota málið í löngu söguljóði um alvarleg efni. Hann festi þannig ítölskuna í sessi sem [[bókmenntamál]], auk þess að finna upp [[þríhenda|þríhenduna]]. Annar rithöfundur á 14. öld, [[Giovanni Boccaccio]], náði miklum vinsældum með sagnasafninu ''[[Tídægra|Tídægru]]''. [[Niccolò Machiavelli]] ritaði ''[[Furstinn|Furstann]]'' á 16. öld og skömmu síðar orti [[Ludovico Ariosto]] riddarakvæðið ''Orlando furioso''. [[Torquato Tasso]] orti sagnakvæðið ''Gerusalemme liberata'' um átök milli kristinna manna og múslima, seint á 16. öld. Sagnasöfn eftir [[Giovanni Straparola]] og [[Giambattista Basile]] urðu þekktustu [[ævintýri|ævintýrasöfn]] Evrópu í upphafi nýaldar. Aðrir þekktir ítalskir höfundar á 17. og 18. öld voru skáldið [[Giambattista Marino]], vísindamaðurinn [[Galileo Galilei]], heimspekingurinn [[Tommaso Campanella]], líbrettistinn [[Metastasio]] og leikskáldið [[Carlo Goldoni]]. Rómantíska stefnan náði vinsældum á Ítalíu í upphafi 19. aldar og fór saman við baráttuna fyrir [[sameining Ítalíu|sameiningu Ítalíu]] með verkum [[Vittorio Alfieri]], [[Ugo Foscolo]] og [[Giacomo Leopardi]]. Sögulega skáldsagan ''I promessi sposi'' eftir [[Alessandro Manzoni]] hefur verið nefnd sem frægasta ítalska skáldsagan, en hún er almennt lesin í skólum.<ref name="Archibald Colquhoun 1954">Archibald Colquhoun. ''Manzoni and his Times.'' J.M. Dent & Sons, London, 1954.</ref> Seint á 19. öld kom [[raunsæið]] inn í ítalskar bókmenntir í formi [[verismi|verisma]], en helstu forvígismenn hans voru [[Giovanni Verga]] og [[Luigi Capuana]]. [[Emilio Salgari]] gaf út röð vinsælla ævintýrabóka um indverska sjóræningjann [[Sandokan]] undir lok 19. aldar. Á sama tíma samdi [[Carlo Collodi]] hina frægu sögu ''[[Gosi|Gosa]]'' (''Pinocchio''), sem er ein af mest þýddu barnabókum heims.<ref name=Gasparini>Giovanni Gasparini. ''La corsa di Pinocchio''. Milano, Vita e Pensiero, 1997. p. 117. {{ISBN|88-343-4889-3}}</ref> Um aldamótin 1900 var [[symbólismi]] vinsæl stefna með verkum [[Gabriele d'Annunzio]] og um 1911 kom listastefnan [[fútúrismi]] fram á Ítalíu, með skrifum [[Filippo Tommaso Marinetti]], og hafði mikil áhrif á ítalska myndlist og ljóðlist. Meðal þekktustu höfunda Ítalíu á 20. öld eru nóbelshöfundarnir [[Giosuè Carducci]], [[Grazia Deledda]], [[Luigi Pirandello]], [[Salvatore Quasimodo]], [[Eugenio Montale]] og [[Dario Fo]]; en auk þeirra má nefna [[Italo Calvino]], [[Giuseppe Ungaretti]], [[Carlo Levi]], [[Alberto Moravia]], [[Elsa Morante]], [[Giuseppe Tomasi di Lampedusa]], [[Natalia Ginzburg]], [[Pier Paolo Pasolini]], [[Umberto Eco]] og [[Oriana Fallaci]]. Meðal vinsælla höfunda á 21. öld má nefna [[Roberto Saviano]], [[Elena Ferrante]] og [[Valerio Massimo Manfredi]]. ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Héruð Ítalíu}} {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} {{G-20}} {{Gæðagrein}} [[Flokkur:Ítalía| ]] 2vuii16c1480anay6ry68s4jqe24rk1 0 4814 1980992 1956933 2026-09-29T11:25:01Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980992 wikitext text/x-wiki [[Mynd:CompositeJesus.JPG|thumb|right|Ýmsar Kristsmyndir.]] '''Kristni''' er [[eingyðistrú]] af [[Abrahamísk trúarbrögð|abrahamískum stofni]]. Upphafsmaður trúarbragðanna og sá sem þau eru kennd við var [[Jesús|Jesú frá Nasaret]] sem meðal kristinna manna er kallaður Jesús [[Kristur]]. Kristni er stærstu trúarbrögð heims, með um 2,5 milljarða fylgjenda.<ref>{{Cite web|title=World's largest religion by population is still Christianity|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=1 January 2020|website=Countrymeters|language=en-US}}</ref> Kristnir eru í meirihluta í 157 löndum heims.<ref>[[Pew Forum|The Pew Forum on Religion and Public Life]]. December 2012. "[https://assets.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/11/2014/01/global-religion-full.pdf The Global Religious Landscape: A Report on the Size and Distribution of the World's Major Religious Groups as of 2010]." DC: Pew Research Center. [https://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-exec/ Article].</ref> Kristnir trúa því að Jesús hafi verið sá [[messías]] sem [[Hebreska biblían]] (sem þeir kalla [[Gamla testamentið]]) boðar að muni koma. Flestir kristnir söfnuðir trúa því að hann hafi verið sonur [[guð]]s og risið upp frá dauðum, svo að þeir sem á hann trúi öðlist [[eilíft líf]]. Sagt er frá lífi hans og boðskap í [[Nýja testamentið|Nýja testamentinu]], sem er síðari hluti [[Biblían|Biblíunnar]], trúarrits kristinna manna.<ref>{{harvnb|Woodhead|2004|p=n.p}}</ref> Kristni er fjölbreytt trúarbrögð með mörg afbrigði. Henni er gjarnan skipt í [[Vesturkirkjan|vesturkirkju]] og [[Austurkirkjan|austurkirkju]], en hún skiptist líka eftir afstöðu söfnuða gagnvart guðfræðilegum atriðum eins og [[réttlæting (guðfræði)|réttlætingu og eðli frelsunarinnar]], [[kirkjufræði]], [[prestvígsla|prestvígslum]] og [[kristsfræði]]. [[Trúarjátning]]ar flestra [[listi yfir kristna söfnuði|kristinna söfnuða]] ganga út frá því að Jesús hafi verið [[sonur Guðs]] sem [[boðun Jesú|boðaði trú]], [[píslarsagan|þoldi píslir]] og var [[krossfesting|krossfestur]], en [[upprisa|reis upp frá dauðum]] til að [[frelsun|frelsa]] mannkynið, sem er kallað [[fagnaðarerindið]]. Viðurkenndu [[guðspjall|guðspjöllin]] fjögur; [[Matteusarguðspjall]], [[Markúsarguðspjall]], [[Lúkasarguðspjall]] og [[Jóhannesarguðspjall]], segja frá lífi og boðskap Jesú, en Gamla testamentið myndar bakgrunn þeirra. [[Saga kristni|Upphaf kristinnar trúar]] má rekja til sértrúarsafnaðar gyðinga á tímum [[annað musterið|annars musterisins]] í Jerúsalem, í rómverska skattlandinu [[Júdea|Júdeu]] á [[1. öldin|1. öld]]. [[Lærisveinar Jesú]] og fylgismenn þeirra breiddu trúna út um [[Mið-Austurlönd]] og til [[Evrópa|Evrópu]], [[Anatólía|Anatólíu]], [[Mesópótamía|Mesópótamíu]], [[Suður-Kákasus]], [[Egyptaland]]s og [[Eþíópía|Eþíópíu]]. Þrátt fyrir ofsóknir á hendur kristnum mönnum fyrstu aldirnar í [[Rómaveldi]] dró trúin að sér fólk utan gyðingdómsins sem varð til þess að hún fjarlægðist hefðir [[gyðingar|gyðinga]]. Eftir [[fall Jerúsalem]] árið [[70]], sem markar endalok tímabils annars musterisins, greindist kristni enn frekar frá [[gyðingdómur|gyðingdómi]]. [[Konstantínus mikli]] gerði kristni löglega í Rómaveldi með [[Mílanótilskipunin]]ni árið 313. Hann boðaði líka [[kirkjuþingið í Níkeu]] árið 325 þar sem kristnin mótaðist í þá mynd sem varð [[ríkiskirkja Rómaveldis]] árið 380. Fram til 313 er talað um „stórkirkjuna“, áður en stóru klofningarnir áttu sér stað. Í [[frumkristni]] voru samt til kristnir klofningshópar eins og [[gnostík]]erar og [[kristnir gyðingar]]. Eftir [[kirkjuþingið í Efesos]] 431 klofnaði kirkjan í austur- og vesturkirkju og eftir [[kirkjuþingið í Kalkedónos]] 451 klauf [[austræni rétttrúnaðurinn]] sig frá vegna deilna um [[kristsfræði]]. Í [[kirkjusundrungin]]ni árið 1054 klofnaði kirkjan í [[rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjuna]] og [[kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjuna]] vegna deilna um vald [[páfi|páfans]] í Róm. Á 16. öld klufu margir [[mótmælendatrú|mótmælendasöfnuðir]] sig frá kaþólsku kirkjunni í kjölfar [[siðaskiptin|siðaskiptanna]] vegna ýmissa guðfræðilegra og kirkjufræðilegra álitamála. Kristni lék stórt hlutverk við mótun [[vestræn menning|vestrænnar menningar]] frá [[síðfornöld]] og fram á [[miðaldir]].<ref>''Religions in Global Society''. p. 146, Peter Beyer, 2006</ref><ref name="Cambridge University Historical Series">Cambridge University Historical Series, ''An Essay on Western Civilization in Its Economic Aspects'', p. 40: Hebraism, like Hellenism, has been an all-important factor in the development of Western Civilization; Judaism, as the precursor of Christianity, has indirectly had had much to do with shaping the ideals and morality of western nations since the christian era.</ref><ref name="Caltron J.H Hayas">Caltron J.H Hayas, ''Christianity and Western Civilization'' (1953), Stanford University Press, p. 2: "That certain distinctive features of our Western civilization—the civilization of western Europe and of America—have been shaped chiefly by Judaeo – Graeco – Christianity, Catholic and Protestant."</ref><ref name="Fred Reinhard Dallmayr">Fred Reinhard Dallmayr, ''Dialogue Among Civilizations: Some Exemplary Voices'' (2004), p. 22: Western civilization is also sometimes described as "Christian" or "Judaeo- Christian" civilization.</ref> Í kjölfar [[landafundatímabilið|landafundanna]] breiddist kristni út til [[Ameríka|Ameríku]], [[Eyjaálfa|Eyjaálfu]], [[Afríka|Afríku]] og [[Asía|Asíu]] með markvissu [[trúboð]]i.<ref name="Spread">{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=g2AtOlJMPTUC&pg=PA52|title =Muslim-Christian Relations|publisher = Amsterdam University Press|quote=The enthusiasm for evangelization among the Christians was also accompanied by the awareness that the most immediate problem to solve was how to serve the huge number of new converts. Simatupang said, if the number of the Christians were double or triple, then the number of the ministers should also be doubled or tripled and the role of the laity should be maximized and Christian service to society through schools, universities, hospitals and orphanages, should be increased. In addition, for him the Christian mission should be involved in the struggle for justice amid the process of modernization.|access-date = 18 October 2007|isbn = 978-90-5356-938-2|year = 2006}}</ref><ref name="Charity">{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=WmuV6g0yR3sC&pg=PA77|page=77|author=Fred Kammer|title =Doing Faith Justice|publisher = [[Paulist Press]]|quote=Theologians, bishops, and preachers urged the Christian community to be as compassionate as their God was, reiterating that creation was for all of humanity. They also accepted and developed the identification of Christ with the poor and the requisite Christian duty to the poor. Religious congregations and individual charismatic leaders promoted the development of a number of helping institutions-hospitals, hospices for [[Christian pilgrimage|pilgrims]], orphanages, shelters for unwed mothers-that laid the foundation for the modern "large network of hospitals, orphanages and schools, to serve the poor and society at large."|access-date = 18 October 2007|isbn = 978-0-8091-4227-9|date = 1 May 2004}}</ref><ref name="Service">{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=dz_EM2ofIb4C&pg=PA132|title =Christian Church Women: Shapers of a Movement|publisher = Chalice Press|quote=In the central provinces of India they established schools, orphanages, hospitals, and churches, and spread the gospel message in zenanas.|access-date = 18 October 2007|isbn = 978-0-8272-0463-8|date = March 1994}}</ref> Fjórar stærstu greinar kristni eru rómversk-kaþólsk trú (1,3 milljarðar/50,1%), mótmælendatrú (920 milljónir/36,7%), rétttrúnaðarkirkjan (230 milljónir) og kirkjur austræna réttrúnaðarins (62 milljónir). Rétttrúnaðarkirkjur eru samanlagt 11,9% kristinna.<ref>{{cite journal |title=Christian Traditions |journal=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |date=19 December 2011 |url=https://www.pewforum.org/2011/12/19/global-christianity-traditions/ |quote=About half of all Christians worldwide are Catholic (50%), while more than a third are Protestant (37%). Orthodox communions comprise 12% of the world's Christians.}}</ref><ref name="CSGC2019">{{cite web |title=Status of Global Christianity, 2019, in the Context of 1900–2050 |url=https://www.gordonconwell.edu/wp-content/uploads/sites/13/2019/04/StatusofGlobalChristianity20191.pdf?__cf_chl_jschl_tk__=dbc877fea75b25fc6737b0fd6bd1d6bd5d4e0119-1589502882-0-AWKZpJ8Cde9iLLQo_A-22M_6Yx_NzYkoJXkWheGxqt79XJKGAsGe9toy2d0WPGwhF-35Z5iB65LQsTW3m1PdGbFd6Pz1FN8-LTUPA-7p3VA9qU1sUJgKAyskRYjdAd0nnbE1K-Hekmpb1HvqRyiyTVMvdoiAQgbQ-x1tFESeE7IEPbEr0ePTUaTOq_G4kXbl8tty1gBEzw8IXz3nc987229mqJBKaNGFMSVFhwIzaLKjTkv5qbwuKBmYwZgAVO2HRopF4H-YG7QxTS3V8NgWvWxvKHSwzN3xPcJXwStewDjYL9XE7FUB8bncjdGvSFX_yA3OZlfXOAqatMcH3w0Jebe-r7HC14HXVGSUPzjxATzH3krdCRrsVQ5T_N3AEDXA-TDldZcNJpl_EpuDcfobDniMsNiSbFzIH6EuBv7Vy4aP |publisher=Center for the Study of Global Christianity}}</ref> Þúsundir minni safnaða eru til, þrátt fyrir tilraunir til sameiningar.<ref name="BBC">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-45877584|title=Orthodox Church split: Five reasons why it matters|last=Peter|first=Laurence|date=17 October 2018|access-date=17 October 2018|publisher=BBC}}</ref> Þótt aðild að kristnum söfnuðum hafi minnkað á Vesturlöndum er kristni enn ríkjandi trúarbrögð í heimshlutanum þar sem um 70% telja sig kristna.<ref name="Global Christianity">{{cite web |author=Analysis |url=http://www.pewforum.org/Christian/Global-Christianity-exec.aspx |title=Global Christianity |publisher=Pew Research Center |date=19 December 2011 |access-date=17 August 2012 |archive-date=26 desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226061838/http://www.pewforum.org/christian/global-christianity-exec.aspx |url-status=dead }}</ref> Auk þess fer fjöldi kristinna vaxandi í Asíu og Afríku.<ref>[https://www.pewforum.org/2011/12/19/global-christianity-exec/ Pew Research Center]</ref> Kristnir menn sæta ofsóknum sum staðar í heiminum, einkum í [[Mið-Austurlönd]]um, [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]], [[Suður-Asía|Suður-Asíu]] og [[Austur-Asía|Austur-Asíu]].<ref name="BBC genocide 2019 BBC">[https://www.bbc.com/news/uk-48146305 "Christian persecution 'at near genocide levels'".] ''[[BBC News]]''. 3 May 2019. Retrieved 7 October 2019.</ref><ref name="Wintour 2019 Guardian">[https://www.theguardian.com/world/2019/may/02/persecution-driving-christians-out-of-middle-east-report Wintour, Patrick. "Persecution of Christians coming close to genocide' in Middle East – report".] ''[[The Guardian]]''. 2 May 2019. Retrieved 7 October 2019.</ref> == Saga == Kristni er upprunnin fyrir botni [[Miðjarðarhaf]]s, þaðan sem Jesús var, en fljótlega færðist þungamiðja trúarbragðanna til [[Róm]]ar, sem var á þeim tíma langöflugasta miðstöð menningar við Miðjarðarhafið. Til að byrja með voru kristnir fáir og litið niður á þá, og voru þeir ofsóttir í [[Rómaveldi]] vegna þess að þeir neituðu að dýrka [[Keisari|keisarann]] sem guð. En árið [[313]] veitti [[Konstantín mikli|Konstantínus keisari]] kristnum mönnum trúfrelsi og hætti ofsóknum í Róm þar með. Árið [[391]] gerði [[Theodosius I]] kristni að ríkistrú í rómaveldi. Kristni breiddist einnig út í nágrannalöndum, árið [[301]] varð kristni gerð að ríkistrú í [[Armenía|Armeníu]] og var það fyrsta kristna ríkiskirkjan í heiminum. Til að byrja með var lítil miðstjórn meðal kristinna og miklar deilur um ýmis trúaratriði, til dæmis eðli Jesú og [[Heilög þrenning|Heilaga þrenningu]]. Keisarinn var yfir kirkjunni, en það var aðeins að nafninu til. Af og til voru haldin kirkjuþing, þar sem saman komu helstu trúspekingar samtímans og embættismenn hinna ýmsu kirkjudeilda, til að taka ákvarðanir um stefnur og strauma er fylgja skyldi. Smám saman fór þó [[biskupinn í Róm]] að auka völd sín og varð embætti hans smám saman að því, sem við í dag köllum [[Páfi|páfa]]. Þetta sætti [[patríarki]]nn í [[Konstantínópel]] (nú: [[Istanbúl]]) sig ekki við, þannig að kirkjan [[kirkjusundrungin|klofnaði]] í [[Kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólsku kirkjuna]] (sem einnig var nefnd Vesturkirkjan) og [[rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjuna]] (sem einnig var nefnd Austurkirkjan). Á [[16. öld]] varð svo enn klofningur, þegar þeir, sem eru enn í dag kallaðir [[mótmælendur]], mótmæltu valdi páfa og spillingu innan kirkjunnar og klufu sig frá henni í ýmsar deildir, svo sem [[lúterstrú]] og [[Kalvínistar|kalvínista]]. == Kristni í dag == Nú er kristin trú fjölmennustu trúarbrögð heimsins, með um 2 milljarða fylgjenda. Rúmur helmingur þeirra telst til rómversk-kaþólsku kirkjunnar, 367 milljónir eru mótmælendur og 216 milljónir tilheyra grísku/rússnesku rétttrúnaðarkirkjunni. Kristnir búa flestir í [[Norður-Ameríka|Norður-]] og [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]], [[Evrópa|Evrópu]] og [[Ástralía|Ástralíu]]. Hlutfallslega eru kristnir mun færri í [[Asía|Asíu]] og [[Afríka|Afríku]] en í hinum álfunum en þar eru þó margir kristnir, meðal annars í [[Eþíópía|Eþíópíu]], þar sem kristni hefur verið við lýði frá 330. == Kristni á Íslandi == Kristni var [[Kristnitaka|lögtekin]] á Íslandi annaðhvort árið [[999]] eða [[1000]].<ref>Lengi var talið að kristnitakan hefði verið árið 1000 eins og segir í ''Íslendingabók'' [[Ari fróði Þorgilsson|Ara fróða Þorgilssonar]]. [[Ólafía Einarsdóttir]] færði rök fyrir því 1967 að ártalið væri rangt. Sjá Gunnar Karlsson. „Hvaða mánaðar- og vikudaga, nákvæmlega, var Alþingi Íslendinga sett árin 999, 1000 og 1001?“. Vísindavefurinn 3.5.2000. https://visindavefur.is/?id=390. (Skoðað 2.2.2011).</ref> Margir Íslendingar höfðu tekið kristna trú fyrr og breiddist kristnin hratt út í landinu. [[Siðaskiptin á Íslandi]] urðu á [[16. öld]] þegar danakonungur setti á [[mótmælendatrú]] í stað [[kaþólska kirkjan|kaþólskunnar]]. Nokkur átök urðu og var [[Jón Arason]], síðasti kaþólski biskupinn, hálshöggvinn. Upp úr því varð [[Þjóðkirkjan]]. Hún er ríkisstyrkt trúarstofnun á Íslandi og eru um 60% landsmanna meðlimir hennar (2021). == Neðanmálsgreinar == {{reflist}} == Tenglar == * [https://biblian.is/ Hið íslenska biblíufélag] * [https://www.kirkjan.is Þjóðkirkja Íslands] * [https://catholica.is/ Kaþólska kirkjan á Íslandi] * [http://orthodox-iceland.blogspot.com/ Rússneska rétttrúnaðarkirkjan á Íslandi] * [https://web.archive.org/web/20260412081411/http://www.spc.is/ Serbneska rétttrúnaðarkirkjan á Íslandi] * [https://orthodoxwiki.org/ OrthodoxWiki] * [https://www.vatican.va Vefsíða Vatikansins], þar sem Páfastóll, æðsta yfirvald Rómversk-kaþólsku kirkjunnar hefur aðsetur. * [http://www.believerscafe.com BelieversCafe.com], vefsíða um Kristni. * [https://skepticsannotatedbible.com/index.htm Biblían með athugasemdum efasemdamanna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060911161201/http://www.skepticsannotatedbible.com/index.htm |date=2006-09-11 }} [[Flokkur:Kristni| ]] j1zky5bywr45hn669g4u7nk03ozrh6u 0 5049 1980747 1980745 2026-09-28T12:05:28Z Berserkur 10188 Tók aftur breytingar frá [[Special:Contributions/~2026-51940-80|~2026-51940-80]] ([[User talk:~2026-51940-80|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:~2026-42414-12|~2026-42414-12]] 1973885 wikitext text/x-wiki {{Upplýsingar_Menntaskóli |nafn = Menntaskólinn við Sund |mynd =[[Mynd:Menntaskólinn við Sund.jpg|200px]] |stofnaður = Árið [[1969]] |rektor = [[Már Vilhjálmsson]] |nemendur = 780 |nemendafélag = [[Skólafélag Menntaskólans við Sund]] (SMS) |staðsetning = Gnoðarvogi 43, 104 Reykjavík |fyrrum nöfn = Menntaskólinn við Tjörnina |gælunöfn nemenda = MS-ingar |heimasíða= [http://www.msund.is/ www.msund.is] }} '''Menntaskólinn við Sund''', [[skammstöfun|skammstafað]] ''MS'', er bóknámsskóli með áfangakerfi og býður nám til [[stúdentspróf]]s. Það er markmið skólans að bjóða nemendum aðeins það besta, góða þjónustu og fyrsta flokks nám óháð því á hvaða [[námsbraut]] þeir eru. Þá leggur skólinn sérstaka áherslu á að vera í fremstu röð. Þessum markmiðum sínum ætlar skólinn að ná með því að virkja frumkvæði nemenda og starfsmanna, með því að leggja áherslu á góða kennslu og fjölbreytilega [[kennslu]]hætti, nýtingu [[upplýsingatækni]] í kennslu, góðan tækjakost, samvinnu við [[fyrirtæki]] og [[stofnanir]] og símenntun starfsmanna sinna. <!-- Heimild vantar --> ==Stofnun skólans== Þegar skólinn var stofnsettur árið [[1969]] voru einungis fjórir [[Framhaldsskóli|framhaldsskólar]] fyrir á [[Höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðinu]], [[Menntaskólinn í Reykjavík|MR]], [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|MH]], [[Verzlunarskóli Íslands|Verzlunarskólinn]] og [[Iðnskólinn í Reykjavík]]. Hinn yngsti þeirra, MH, hafði tekið til starfa árið [[1966]] og vegna sívaxandi sóknar í framhaldsnám var nú nauðsynlegt að stofna nýjan framhaldsskóla. Skólinn var fyrst til húsa í gamla miðbæjarskólanum og var nefndur Menntaskólinn við Tjörnina. Var skólinn rekinn sem útibú frá MR í upphafi og var sameiginlegur rektor yfir skólunum. Árið [[1973]] flutti skólinn í Gnoðarvoginn og var nafninu breytt í Menntaskólinn við Sund. Nemendur við skólann eru 780 í 33 bekkjum. ==Húsnæðismál== Húsnæði [[Miðbæjarskólinn|Miðbæjarskólans]] þótti óhentugt að mörgu leyti. Umferðargnýr, þrengsli og kuldi gerðu nemendum og kennurum oft lífið leitt. Þrátt fyrir þetta varð skólalífið mjög blómlegt frá fyrstu tíð. Góður andi ríkti og athafnasemi nemenda í félagslífinu var með eindæmum. Hafin var útgáfa skólablaðs (Andríki; níu tölublöð skólaárið 1971-72), stofnaður kór 1972 undir stjórn eins af nemendum skólans, Snorra Sigfúsar Birgissonar, og sama ár var færð upp fyrsta leiksýning nemenda. Nemendafjöldi jókst mjög strax á fyrstu árunum. Haustið 1971 voru þeir orðnir 541 og varð að grípa til þess ráðs að tvísetja skólann. Árið [[1972]] fékk skólinn fyrirheit ráðamanna um nýtt skólahúsnæði og var honum tryggð lóð ofarlega í [[Laugardalur|Laugardal]] (skammt fyrir vestan Glæsibæ). Draumurinn um nýja skólann varð sem kunnugt er aldrei að veruleika. Þó voru mál komin á það stig [[1973]] að skipuð hafði verið byggingarnefnd skólans, ráðinn arkitekt og veittar 2 milljónir króna á fjárlögum til undirbúnings verksins. Hinn [[30. maí]] [[1973]] voru fyrstu stúdentarnir útskrifaðir frá skólanum, 159 að tölu. Athöfnin fór fram í Háskólabíói og hefur það verið svo síðan, að frátöldu árinu 2003 þegar athöfnin fór fram í [[Borgarleikhúsið|Borgarleikhúsinu]]. Árið 1974 var tekin sú ákvörðun að hætta við nýbyggingaráform skólans. Þess í stað var honum útvegað húsnæði í Vogaskóla. Um haustið fékkst hluti hans til afnota. Hélst sú skipan allt til vorsins [[1976]] að skólinn var starfræktur á tveimur stöðum, en þá var gamli Miðbæjarskólinn endanlega kvaddur og öll starfsemin flutt í núverandi húsnæði. Við flutninginn stórbatnaði öll aðstaða nemenda og kennara. Til dæmis var bókasafn sett á stofn, kennarar fengu vinnuherbergi, nemendur samkomusalinn Skálholt ([[1977]]) og kaffistofuna Kattholt ([[1978]]). Þó að skólinn væri ekki lengur við Tjörnina hélt hann enn um sinn upprunalegu nafni sínu. Eftir miklar vangaveltur tók þáverandi menntamálaráðherra, [[Vilhjálmur Hjálmarsson]], af skarið, kvað upp úrskurð sinn og tilkynnti við skólaslit vorið [[1977]] að skólinn skyldi eftirleiðis heita Menntaskólinn við Sund. Árið 1988 lét skólinn reisa listaverkið „Blómgun“ eftir [[Sigurjón Ólafsson]] á lóð skólans. Fékkst til þess styrkur úr listskreytingarsjóði. ==Stjórnendur== Frá byrjun skólaárs 1970-1971 varð MT sjálfstæð stofnun og skipaður var rektor við skólann, [[Björn Bjarnason (f. 1944)|Björn Bjarnason]], sem gegndi því starfi til vorsins 1987. Árið 1970 var tekið upp annakerfi í skólanum, skólaárinu skipt í tvö námstímabil, haustönn og vorönn. Hefur sú skipan haldist síðan. Haustið [[1975]] var [[Þór Vigfússon]] ráðinn fyrsti konrektor skólans. Haustið [[1978]] lét Þór af þessu starfi og tók þá við því Sigurður Ragnarsson. Gegndi hann starfi konrektors til loka skólaárs 1986-87 en tók við sem rektor sumarið 1987 er Björn Bjarnason lét af embætti. Frá sama tíma var Pétur Rasmussen ráðinn konrektor. Sumarið 1996 hætti Sigurður Ragnarsson störfum sem rektor og Eiríkur G. Guðmundsson tók við. Eiríkur lét af störfum snemma árs [[2001]] en þá tók við núverandi rektor, Már Vilhjálmsson. Pétur Rasmussen hætti sem konrektor sumarið 2002 og Hjördís Þorgeirsdóttir tók við. Frá upphafi skólaárs 1990-91 var stofnað embætti kennslustjóra við skólan sem [[Sigurrós Erlingsdóttir]] gegnir í dag. Árið 1974 fékk skólinn [[Ólafsdalur|Ólafsdal]] við [[Gilsfjörður|Gilsfjörð]] til afnota sem skólasel. Um árabil voru Ólafsdalsferðir vinsæll þáttur í skólastarfinu en eru nú aflagðar og húsnæðið afhent landbúnaðarráðuneytinu að nýju. ==Félagslíf== Félagslíf nemenda við skólann hefur alla tíð verið blómlegt. Hafa ýmsar athafnir nemenda orðið að fastri hefð í skólalífinu og ber þar líklega hæst Busadaginn,85 ball skólans, Fardag og Tirnu. Busl hefur tíðkast frá fyrstu tíð þegar annarsbekkingar haustið 1970 báru Tjarnarvatn í ámu inn í skólaportið og skírðu þar busa með niðurdýfingu. Fyrstu stúdentarnir (1973) kvöddu skólann með mikilli hátíð síðasta kennsludag sem þeir nefndu Fardag. Hefur sá dagur verið með líkum hætti síðan. Einnig hafa allir stúdentahópar gefið út bókina [[Tirna|Tirnu]] (Tirna — sbr. Tjörn). Skólafélagið gefur einnig út tímaritið Steingerði sem nefnt er eftir ömmu [[Andri Snær Magnason|Andra Snæs Magnasonar]], fyrsta ritstjóra hennar. Leikfélag MS heitir [[Thalía]] og setur það upp árleg leikverk, núna í ár Aladdín, síðast leikritið Söngleikurinn Harry potter og myrkiherrann og árið á undan var sett fram [[söngleikurinn Stjörnustríð]] MS hefur unnið bæði [[Morfís]] ([[1989]] og [[2010]]) og [[Gettu betur]] ([[1990]]). ==Þekktir nemendur== ===Fræðimenn=== * [[Ármann Jakobsson]], íslenskufræðingur. * [[Sverrir Jakobsson]], sagnfræðingur. ===Íþróttamenn=== * [[Guðmundur Eggert Stephensen]], borðtennisspilari.<ref>[http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=1086408| Grein Morgunblaðsins, 4. júní 2006: ''Lofar Góðu - Guðmundur Eggert Stephensen'']</ref> * [[Edda Falak]], íþróttakona og hlaðvarpsstjórnandi ===Rithöfundar=== * [[Andri Snær Magnason]], [[rithöfundur]].<ref>[http://www.andrisnaer.is/um-andra/| Vefsvæði Andra Snæs Magnasonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[Einar Már Guðmundsson]], rithöfundur * [[Einar Kárason]], rithöfundur * [[Guðlaugur Arason]], rithöfundur * [[Steinar Bragi|Steinar Bragi Guðmundsson]], rithöfundur ===Stjórnmálamenn=== * [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]], fyrrv. utanríkisráðherra og borgarstjóri.<ref>[http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=264| Æviágrip Ingibjargar S. Gísladóttur af vef Alþingis]</ref> * [[Katrín Jakobsdóttir]], fyrrv. forsætisráðherra og menntamálaráðherra.<ref>[http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=690| Æviágrip Katrínar Jakobsdóttir af vef Alþingis]</ref> * [[Sigrún Björk Jakobsdóttir]], fyrrv. bæjarstjóri Akureyrar.<ref>[http://www.profkjor.is/?action=profill&username=sigrunbjakobs| Æviágrip Sigrúnar B. Jakobsdóttur af prófkjörsvef Sjálfstæðisflokksins]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]], utanríkisráðherra.<ref>[http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=632| Æviágrip Þorgerðar K. Gunnarsdóttur af vef Alþingis]</ref> ==Tenglar== *[http://www.msund.is Vefsíða skólans] *[http://www.belja.is Heimasíða Skólafélags Menntaskólans við Sund] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114090748/http://www.belja.is/ |date=2016-01-14 }} ==Heimildir== *[http://www.itn.is/~asgeir/ms/agrip-af-sogu.htm http://www.itn.is/~asgeir/ms/agrip-af-sogu.htm]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} ==Neðanmálsgreinar== {{reflist}} {{töflubyrjun}} {{Sigurvegari | fyrir=[[Menntaskólinn í Kópavogi]] | titill=Sigurvegari [[Gettu betur]] | ár=[[1990]] | eftir=[[Menntaskólinn á Akureyri]]}} {{töfluendir}} {{framhaldsskólar}} [[Flokkur:Menntaskólinn við Sund| ]] {{S|1969}} lw2n8mc03ohg3v1m1726t9tfgvi35zb 0 5209 1980827 1977620 2026-09-28T14:53:31Z TKSnaevarr 53243 1980827 wikitext text/x-wiki {{Konungur |titill = Drottning Englands og Írlands |ætt = Túdor-ætt |skjaldarmerki = Coat of Arms of England (1554-1558).svg |mynd = Mary_I_of_England.jpg |nafn = María 1. |ríkisár = Júlí 1553 – 17. nóvember 1558 |skírnarnafn = Mary Tudor |kjörorð = |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1516|2|18}} |fæðingarstaður = [[Placentia-höll]], [[Greenwich]], [[Konungsríkið England|Englandi]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1558|11|17|1516|2|18}} |dánarstaður = [[Höll Heilags Jakobs]], [[Westminster]], Englandi |grafinn = [[Westminster Abbey]] |undirskrift = Mary I Signature.svg |faðir = [[Hinrik 8.]] |móðir = [[Katrín af Aragóníu]] |titill_maka = Eiginmaður |maki = {{gifting|[[Filippus 2. Spánarkonungur]]|1554}} }} '''María 1.''' ([[18. febrúar]] [[1516]] – [[17. nóvember]] [[1558]]) var drottning [[England]]s og [[Írland]]s samkvæmt lögum [[6. júlí]] [[1553]] en hún varð ekki yfirlýst drottning fyrr en [[19. júlí]] [[1553]], hún ríkt allt til dauðadags. Hún var dóttir [[Hinrik 8.|Hinriks 8.]] og [[Katrín af Aragon|Katrínar af Aragon]], og næstsíðasti meðlimur [[Túdorættin|Túdorættarinnar]] við völd. Hún er þekktust fyrir að hafa reynt að breyta [[ríkistrú]] Englands úr [[mótmælendatrú]] í [[Rómversk-kaþólsk trú|rómversk-kaþólska trú]]. Í valdatíð hennar voru þrjúhundruð andófsmenn aflífaðir og var hún þess vegna kölluð ''Blóð-María''. Hálfsystir hennar, [[Elísabet 1.]], tók við af henni þegar hún lést barnlaus. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Listi yfir einvalda Englands|Drottning Englands]] | frá = 1553 | til = 1558 | fyrir = [[Játvarður 6.]]<br />''(de jure)''<br />[[Lafði Jane Grey]]<br />''(de facto)'' | eftir = [[Elísabet 1.]] | }} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Englands|Drottning Írlands]] | frá = 1553 | til = 1558 | fyrir = [[Játvarður 6.]]<br />''(de jure)''<br />[[Lafði Jane Grey]]<br />''(de facto)'' | eftir = [[Elísabet 1.]] | }} {{Töfluendir}} {{Enskir, skoskir og breskir einvaldar}} {{Stubbur|æviágrip}} {{fd|1516|1558}} [[Flokkur:Drottningar Spánar]] [[Flokkur:Enskir þjóðhöfðingjar]] [[Flokkur:Túdor-ætt]] o5lke0wr8l3weozy031s0phzz2bie3w 1980838 1980827 2026-09-28T15:24:38Z TKSnaevarr 53243 1980838 wikitext text/x-wiki {{Konungur |titill = Drottning Englands og Írlands |ætt = Túdor-ætt |skjaldarmerki = Coat of Arms of England (1554-1558).svg |mynd = Mary_I_of_England.jpg |nafn = María 1. |ríkisár = Júlí 1553 – 17. nóvember 1558 |skírnarnafn = Mary Tudor |kjörorð = |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1516|2|18}} |fæðingarstaður = [[Placentia-höll]], [[Greenwich]], [[Konungsríkið England|Englandi]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1558|11|17|1516|2|18}} |dánarstaður = [[Höll Heilags Jakobs]], [[Westminster]], Englandi |grafinn = [[Westminster Abbey]] |undirskrift = Mary I Signature.svg |faðir = [[Hinrik 8.]] |móðir = [[Katrín af Aragóníu]] |titill_maka = Eiginmaður |maki = {{gifting|[[Filippus 2. Spánarkonungur]]|1554}} }} '''María 1.''' ([[18. febrúar]] [[1516]] – [[17. nóvember]] [[1558]]) var drottning [[England]]s og [[Írland]]s samkvæmt lögum [[6. júlí]] [[1553]] en hún varð ekki yfirlýst drottning fyrr en [[19. júlí]] [[1553]], hún ríkt allt til dauðadags. María var einnig drottning Spánar sem eiginkona [[Filippus 2. Spánarkonungur|Filippusar 2. Spánarkonungs]] frá 1554. Hún var dóttir [[Hinrik 8.|Hinriks 8.]] og [[Katrín af Aragon|Katrínar af Aragon]], og næstsíðasti meðlimur [[Túdorættin|Túdorættarinnar]] við völd. Hún er þekktust fyrir að hafa reynt að breyta [[ríkistrú]] Englands úr [[mótmælendatrú]] í [[Rómversk-kaþólsk trú|rómversk-kaþólska trú]]. Í valdatíð hennar voru þrjúhundruð andófsmenn aflífaðir og var hún þess vegna kölluð ''Blóð-María''. Hálfsystir hennar, [[Elísabet 1.]], tók við af henni þegar hún lést barnlaus. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Listi yfir einvalda Englands|Drottning Englands]] | frá = 1553 | til = 1558 | fyrir = [[Játvarður 6.]]<br />''(de jure)''<br />[[Lafði Jane Grey]]<br />''(de facto)'' | eftir = [[Elísabet 1.]] | }} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Englands|Drottning Írlands]] | frá = 1553 | til = 1558 | fyrir = [[Játvarður 6.]]<br />''(de jure)''<br />[[Lafði Jane Grey]]<br />''(de facto)'' | eftir = [[Elísabet 1.]] | }} {{Töfluendir}} {{Enskir, skoskir og breskir einvaldar}} {{Stubbur|æviágrip}} {{fd|1516|1558}} [[Flokkur:Drottningar Spánar]] [[Flokkur:Enskir þjóðhöfðingjar]] [[Flokkur:Túdor-ætt]] f4jdeodhxdr33yhmhsf96p0javh47zr 0 6083 1980865 1977613 2026-09-28T19:22:50Z MáneyMánadóttir 103358 /* L */ lýsingarliður, lýsingarorðsliður 1980865 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |1.p.|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |2.p.|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |3.p.|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |4to|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |8vo|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |12mo|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |í.þ.t.orð |í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>''n.á.''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |''nf.''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |''nh.''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |''nhm.''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |''nl.''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |''nk.''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |''n.k.''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |''nmgr.''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |''[[no|no.]]''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>''núv.''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |''nr.''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |''n.tt.''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |''nt.''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>''o.áfr.''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |''o.m.fl.''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |''ohf.''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |''o.fl.''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |''o.s.frv.''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>''o.þ.h.''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>''o.þ.u.l.''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>''ófn.''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |''rslm.''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>''Rvík''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |''Rvk''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |''R.''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>''s.á.''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |''samb.''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |''samh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="samhlj." |''samhlj.''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |''samn.''||[[samnafn]]|| |- |data-sort-value="s.b." |''s.b.''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |''s.d.''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |''sbr.''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |''s.e.''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |''sek.''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>''sérn.''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |''sfn.''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |''sh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |''s.hl.''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |''sk.''||svokallaður|| |- |data-sort-value="skst." |''skst.''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |''skv.''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |''sn.''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |''so.''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>''s.ó.''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>''ss. us.''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |''s.s.''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |''s.st.''||sama stað|| |- |<span id="samþ."></span>''samþ.''||samþykkt|| |- |data-sort-value="shlj." |''shlj.''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||eiginhandarundirskrift|| |- |<span id="skál."></span>''skál.''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="st." |''st.''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |''st.s.''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |''stk.''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>''sþ.''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | V || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|v/ |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] i8mt9d1tnko9advj56sdv64oe0wpesm 1980866 1980865 2026-09-28T19:23:00Z MáneyMánadóttir 103358 /* L */ 1980866 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |1.p.|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |2.p.|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |3.p.|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |4to|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |8vo|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |12mo|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |í.þ.t.orð |í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>''n.á.''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |''nf.''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |''nh.''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |''nhm.''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |''nl.''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |''nk.''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |''n.k.''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |''nmgr.''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |''[[no|no.]]''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>''núv.''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |''nr.''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |''n.tt.''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |''nt.''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>''o.áfr.''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |''o.m.fl.''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |''ohf.''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |''o.fl.''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |''o.s.frv.''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>''o.þ.h.''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>''o.þ.u.l.''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>''ófn.''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |''rslm.''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>''Rvík''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |''Rvk''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |''R.''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>''s.á.''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |''samb.''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |''samh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="samhlj." |''samhlj.''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |''samn.''||[[samnafn]]|| |- |data-sort-value="s.b." |''s.b.''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |''s.d.''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |''sbr.''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |''s.e.''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |''sek.''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>''sérn.''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |''sfn.''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |''sh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |''s.hl.''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |''sk.''||svokallaður|| |- |data-sort-value="skst." |''skst.''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |''skv.''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |''sn.''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |''so.''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>''s.ó.''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>''ss. us.''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |''s.s.''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |''s.st.''||sama stað|| |- |<span id="samþ."></span>''samþ.''||samþykkt|| |- |data-sort-value="shlj." |''shlj.''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||eiginhandarundirskrift|| |- |<span id="skál."></span>''skál.''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="st." |''st.''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |''st.s.''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |''stk.''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>''sþ.''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | V || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|v/ |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] 6t69bcmksv9my66gf4861u1ficd4biu 1980867 1980866 2026-09-28T19:25:51Z MáneyMánadóttir 103358 /* 0-9 */ 1980867 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |í.þ.t.orð |í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>''n.á.''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |''nf.''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |''nh.''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |''nhm.''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |''nl.''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |''nk.''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |''n.k.''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |''nmgr.''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |''[[no|no.]]''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>''núv.''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |''nr.''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |''n.tt.''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |''nt.''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>''o.áfr.''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |''o.m.fl.''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |''ohf.''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |''o.fl.''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |''o.s.frv.''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>''o.þ.h.''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>''o.þ.u.l.''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>''ófn.''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |''rslm.''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>''Rvík''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |''Rvk''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |''R.''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>''s.á.''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |''samb.''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |''samh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="samhlj." |''samhlj.''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |''samn.''||[[samnafn]]|| |- |data-sort-value="s.b." |''s.b.''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |''s.d.''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |''sbr.''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |''s.e.''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |''sek.''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>''sérn.''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |''sfn.''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |''sh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |''s.hl.''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |''sk.''||svokallaður|| |- |data-sort-value="skst." |''skst.''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |''skv.''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |''sn.''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |''so.''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>''s.ó.''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>''ss. us.''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |''s.s.''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |''s.st.''||sama stað|| |- |<span id="samþ."></span>''samþ.''||samþykkt|| |- |data-sort-value="shlj." |''shlj.''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||eiginhandarundirskrift|| |- |<span id="skál."></span>''skál.''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="st." |''st.''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |''st.s.''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |''stk.''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>''sþ.''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | V || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|v/ |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] frhh9mbpyvk6zc37kid42d4s7wc4mvn 1980868 1980867 2026-09-28T19:26:17Z MáneyMánadóttir 103358 /* Í */ 1980868 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |'''í.þ.t.orð'''||í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>''n.á.''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |''nf.''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |''nh.''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |''nhm.''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |''nl.''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |''nk.''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |''n.k.''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |''nmgr.''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |''[[no|no.]]''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>''núv.''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |''nr.''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |''n.tt.''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |''nt.''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>''o.áfr.''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |''o.m.fl.''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |''ohf.''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |''o.fl.''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |''o.s.frv.''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>''o.þ.h.''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>''o.þ.u.l.''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>''ófn.''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |''rslm.''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>''Rvík''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |''Rvk''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |''R.''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>''s.á.''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |''samb.''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |''samh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="samhlj." |''samhlj.''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |''samn.''||[[samnafn]]|| |- |data-sort-value="s.b." |''s.b.''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |''s.d.''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |''sbr.''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |''s.e.''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |''sek.''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>''sérn.''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |''sfn.''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |''sh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |''s.hl.''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |''sk.''||svokallaður|| |- |data-sort-value="skst." |''skst.''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |''skv.''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |''sn.''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |''so.''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>''s.ó.''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>''ss. us.''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |''s.s.''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |''s.st.''||sama stað|| |- |<span id="samþ."></span>''samþ.''||samþykkt|| |- |data-sort-value="shlj." |''shlj.''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||eiginhandarundirskrift|| |- |<span id="skál."></span>''skál.''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="st." |''st.''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |''st.s.''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |''stk.''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>''sþ.''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | V || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|v/ |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] bp5nle1h789xycoc0h1b7hty4dcr1aa 1980869 1980868 2026-09-28T19:27:03Z MáneyMánadóttir 103358 /* N */ 1980869 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |'''í.þ.t.orð'''||í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>'''n.á.'''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |'''nf.'''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |'''nh.'''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |'''nhm.'''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |'''nl.'''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |'''nk.'''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |'''n.k.'''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |'''nmgr.'''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |'''[[no|no.]]'''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>'''núv.'''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |'''nr.'''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''n.tt.'''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''nt.'''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>''o.áfr.''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |''o.m.fl.''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |''ohf.''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |''o.fl.''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |''o.s.frv.''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>''o.þ.h.''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>''o.þ.u.l.''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>''ófn.''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |''rslm.''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>''Rvík''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |''Rvk''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |''R.''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>''s.á.''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |''samb.''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |''samh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="samhlj." |''samhlj.''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |''samn.''||[[samnafn]]|| |- |data-sort-value="s.b." |''s.b.''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |''s.d.''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |''sbr.''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |''s.e.''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |''sek.''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>''sérn.''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |''sfn.''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |''sh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |''s.hl.''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |''sk.''||svokallaður|| |- |data-sort-value="skst." |''skst.''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |''skv.''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |''sn.''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |''so.''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>''s.ó.''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>''ss. us.''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |''s.s.''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |''s.st.''||sama stað|| |- |<span id="samþ."></span>''samþ.''||samþykkt|| |- |data-sort-value="shlj." |''shlj.''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||eiginhandarundirskrift|| |- |<span id="skál."></span>''skál.''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="st." |''st.''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |''st.s.''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |''stk.''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>''sþ.''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | V || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|v/ |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] ehp40pgbf1t36295f4p0ara1nlm7dyq 1980870 1980869 2026-09-28T19:28:01Z MáneyMánadóttir 103358 afsakiði... 1980870 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |'''í.þ.t.orð'''||í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>'''n.á.'''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |'''nf.'''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |'''nh.'''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |'''nhm.'''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |'''nl.'''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |'''nk.'''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |'''n.k.'''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |'''nmgr.'''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |'''[[no|no.]]'''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>'''núv.'''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |'''nr.'''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''n.tt.'''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''nt.'''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>''o.áfr.''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |''o.m.fl.''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |''ohf.''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |''o.fl.''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |''o.s.frv.''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>''o.þ.h.''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>''o.þ.u.l.''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>''ófn.''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |''rslm.''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>''Rvík''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |''Rvk''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |''R.''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>''s.á.''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |''samb.''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |''samh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="samhlj." |''samhlj.''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |''samn.''||[[samnafn]]|| |- |data-sort-value="s.b." |''s.b.''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |''s.d.''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |''sbr.''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |''s.e.''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |''sek.''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>''sérn.''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |''sfn.''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |''sh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |''s.hl.''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |''sk.''||svokallaður|| |- |data-sort-value="skst." |''skst.''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |''skv.''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |''sn.''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |''so.''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>''s.ó.''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>''ss. us.''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |''s.s.''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |''s.st.''||sama stað|| |- |<span id="samþ."></span>''samþ.''||samþykkt|| |- |data-sort-value="shlj." |''shlj.''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||eiginhandarundirskrift|| |- |<span id="skál."></span>''skál.''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="st." |''st.''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |''st.s.''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |''stk.''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>''sþ.''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | V || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|v/ |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] 38mmwp62qpcvfmbay8z1occo7jf4r0u 1980871 1980870 2026-09-28T19:28:29Z MáneyMánadóttir 103358 /* O */ 1980871 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |'''í.þ.t.orð'''||í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>'''n.á.'''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |'''nf.'''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |'''nh.'''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |'''nhm.'''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |'''nl.'''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |'''nk.'''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |'''n.k.'''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |'''nmgr.'''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |'''[[no|no.]]'''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>'''núv.'''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |'''nr.'''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''n.tt.'''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''nt.'''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>''o.áfr.'''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |'''o.m.fl.'''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |'''ohf.'''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |'''o.fl.'''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |'''o.s.frv.'''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>'''o.þ.h.'''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>'''o.þ.u.l.'''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>''ófn.''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |''rslm.''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>''Rvík''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |''Rvk''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |''R.''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>''s.á.''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |''samb.''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |''samh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="samhlj." |''samhlj.''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |''samn.''||[[samnafn]]|| |- |data-sort-value="s.b." |''s.b.''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |''s.d.''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |''sbr.''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |''s.e.''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |''sek.''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>''sérn.''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |''sfn.''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |''sh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |''s.hl.''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |''sk.''||svokallaður|| |- |data-sort-value="skst." |''skst.''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |''skv.''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |''sn.''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |''so.''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>''s.ó.''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>''ss. us.''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |''s.s.''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |''s.st.''||sama stað|| |- |<span id="samþ."></span>''samþ.''||samþykkt|| |- |data-sort-value="shlj." |''shlj.''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||eiginhandarundirskrift|| |- |<span id="skál."></span>''skál.''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="st." |''st.''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |''st.s.''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |''stk.''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>''sþ.''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | V || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|v/ |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] g5yuevenvbi5fngzcv6bhtku9401vzs 1980872 1980871 2026-09-28T19:28:41Z MáneyMánadóttir 103358 /* O */ 1980872 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |'''í.þ.t.orð'''||í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>'''n.á.'''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |'''nf.'''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |'''nh.'''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |'''nhm.'''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |'''nl.'''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |'''nk.'''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |'''n.k.'''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |'''nmgr.'''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |'''[[no|no.]]'''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>'''núv.'''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |'''nr.'''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''n.tt.'''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''nt.'''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>'''o.áfr.'''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |'''o.m.fl.'''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |'''ohf.'''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |'''o.fl.'''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |'''o.s.frv.'''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>'''o.þ.h.'''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>'''o.þ.u.l.'''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>''ófn.''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |''rslm.''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>''Rvík''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |''Rvk''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |''R.''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>''s.á.''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |''samb.''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |''samh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="samhlj." |''samhlj.''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |''samn.''||[[samnafn]]|| |- |data-sort-value="s.b." |''s.b.''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |''s.d.''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |''sbr.''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |''s.e.''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |''sek.''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>''sérn.''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |''sfn.''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |''sh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |''s.hl.''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |''sk.''||svokallaður|| |- |data-sort-value="skst." |''skst.''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |''skv.''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |''sn.''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |''so.''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>''s.ó.''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>''ss. us.''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |''s.s.''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |''s.st.''||sama stað|| |- |<span id="samþ."></span>''samþ.''||samþykkt|| |- |data-sort-value="shlj." |''shlj.''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||eiginhandarundirskrift|| |- |<span id="skál."></span>''skál.''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="st." |''st.''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |''st.s.''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |''stk.''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>''sþ.''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | V || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|v/ |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] 2eqcc0ggvw7vr4n9y0iiuqvtghijewd 1980873 1980872 2026-09-28T19:28:47Z MáneyMánadóttir 103358 /* Ó */ 1980873 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |'''í.þ.t.orð'''||í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>'''n.á.'''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |'''nf.'''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |'''nh.'''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |'''nhm.'''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |'''nl.'''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |'''nk.'''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |'''n.k.'''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |'''nmgr.'''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |'''[[no|no.]]'''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>'''núv.'''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |'''nr.'''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''n.tt.'''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''nt.'''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>'''o.áfr.'''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |'''o.m.fl.'''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |'''ohf.'''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |'''o.fl.'''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |'''o.s.frv.'''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>'''o.þ.h.'''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>'''o.þ.u.l.'''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>'''ófn.'''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |''rslm.''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>''Rvík''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |''Rvk''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |''R.''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>''s.á.''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |''samb.''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |''samh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="samhlj." |''samhlj.''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |''samn.''||[[samnafn]]|| |- |data-sort-value="s.b." |''s.b.''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |''s.d.''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |''sbr.''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |''s.e.''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |''sek.''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>''sérn.''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |''sfn.''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |''sh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |''s.hl.''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |''sk.''||svokallaður|| |- |data-sort-value="skst." |''skst.''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |''skv.''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |''sn.''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |''so.''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>''s.ó.''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>''ss. us.''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |''s.s.''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |''s.st.''||sama stað|| |- |<span id="samþ."></span>''samþ.''||samþykkt|| |- |data-sort-value="shlj." |''shlj.''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||eiginhandarundirskrift|| |- |<span id="skál."></span>''skál.''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="st." |''st.''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |''st.s.''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |''stk.''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>''sþ.''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | V || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|v/ |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] qv5hmxnuijj3r5oi5zlvgatmtti0y8r 1980874 1980873 2026-09-28T19:29:01Z MáneyMánadóttir 103358 /* R */ 1980874 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |'''í.þ.t.orð'''||í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>'''n.á.'''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |'''nf.'''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |'''nh.'''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |'''nhm.'''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |'''nl.'''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |'''nk.'''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |'''n.k.'''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |'''nmgr.'''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |'''[[no|no.]]'''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>'''núv.'''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |'''nr.'''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''n.tt.'''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''nt.'''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>'''o.áfr.'''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |'''o.m.fl.'''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |'''ohf.'''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |'''o.fl.'''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |'''o.s.frv.'''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>'''o.þ.h.'''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>'''o.þ.u.l.'''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>'''ófn.'''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |'''rslm.'''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>'''Rvík'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |'''Rvk'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |'''R.'''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>''s.á.''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |''samb.''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |''samh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="samhlj." |''samhlj.''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |''samn.''||[[samnafn]]|| |- |data-sort-value="s.b." |''s.b.''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |''s.d.''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |''sbr.''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |''s.e.''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |''sek.''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>''sérn.''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |''sfn.''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |''sh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |''s.hl.''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |''sk.''||svokallaður|| |- |data-sort-value="skst." |''skst.''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |''skv.''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |''sn.''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |''so.''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>''s.ó.''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>''ss. us.''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |''s.s.''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |''s.st.''||sama stað|| |- |<span id="samþ."></span>''samþ.''||samþykkt|| |- |data-sort-value="shlj." |''shlj.''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||eiginhandarundirskrift|| |- |<span id="skál."></span>''skál.''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="st." |''st.''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |''st.s.''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |''stk.''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>''sþ.''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | V || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|v/ |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] hq0ylnjsovlf24npyycgsiv95a0zreb 1980875 1980874 2026-09-28T19:30:38Z MáneyMánadóttir 103358 /* S */ 1980875 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |'''í.þ.t.orð'''||í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>'''n.á.'''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |'''nf.'''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |'''nh.'''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |'''nhm.'''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |'''nl.'''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |'''nk.'''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |'''n.k.'''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |'''nmgr.'''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |'''[[no|no.]]'''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>'''núv.'''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |'''nr.'''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''n.tt.'''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''nt.'''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>'''o.áfr.'''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |'''o.m.fl.'''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |'''ohf.'''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |'''o.fl.'''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |'''o.s.frv.'''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>'''o.þ.h.'''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>'''o.þ.u.l.'''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>'''ófn.'''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |'''rslm.'''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>'''Rvík'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |'''Rvk'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |'''R.'''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>'''s.á.'''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |'''samb.'''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |'''samh.'''||[[samheiti]]|| |-' |data-sort-value="samhlj." |'''samhlj.''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |'''samn.'''||[[samnafn]]|| |- |data-sort-value="s.b." |'''s.b.'''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |'''s.d.'''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |'''sbr.'''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |'''s.e.'''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |'''sek.'''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>'''sérn.'''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |'''sfn.'''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |'''sh.'''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="sign." |'''sign.'''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |'''s.hl.'''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |'''sk.'''||svokallaður|| |- |data-sort-value="skst." |'''skst.'''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |'''skv.'''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |'''sn.'''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |'''so.'''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>'''s.ó.'''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>'''ss. us.'''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |'''s.s.'''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |'''s.st.'''||sama stað|| |- |<span id="samþ."></span>'''samþ.'''||samþykkt|| |- |data-sort-value="shlj." |'''shlj.'''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |'''sign.'''||eiginhandarundirskrift|| |- |<span id="skál."></span>'''skál.'''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.'''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="st." |'''st.'''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |'''st.s.'''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |'''stk.''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>'''sþ.'''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | V || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|v/ |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] 61uzz9qze12kc6d0ufrrl0fvm1m9d15 1980876 1980875 2026-09-28T19:32:54Z MáneyMánadóttir 103358 /* S */ ha, hvað gerðist hérna 1980876 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |'''í.þ.t.orð'''||í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>'''n.á.'''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |'''nf.'''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |'''nh.'''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |'''nhm.'''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |'''nl.'''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |'''nk.'''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |'''n.k.'''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |'''nmgr.'''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |'''[[no|no.]]'''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>'''núv.'''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |'''nr.'''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''n.tt.'''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''nt.'''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>'''o.áfr.'''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |'''o.m.fl.'''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |'''ohf.'''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |'''o.fl.'''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |'''o.s.frv.'''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>'''o.þ.h.'''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>'''o.þ.u.l.'''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>'''ófn.'''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |'''rslm.'''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>'''Rvík'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |'''Rvk'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |'''R.'''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>'''s.á.'''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |'''samb.'''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |'''samh.'''||[[samheiti]]|| |-' |data-sort-value="samhlj." |'''samhlj.'''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |'''samn.'''||[[samnafn]]|| |- |<span id="samþ."></span>'''samþ.'''||samþykkt|| |- |data-sort-value="s.b." |'''s.b.'''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |'''s.d.'''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |'''sbr.'''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |'''s.e.'''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |'''sek.'''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>'''sérn.'''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |'''sfn.'''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |'''sh.'''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="shlj." |'''shlj.'''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |'''sign.'''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun (eiginhandarundirskrift) var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |'''s.hl.'''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |'''sk.'''||svokallaður|| |- |<span id="skál."></span>'''skál.'''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="skst." |'''skst.'''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |'''skv.'''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |'''sn.'''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |'''so.'''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>'''s.ó.'''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>'''ss. us.'''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |'''s.s.'''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |'''s.st.'''||sama stað|| |- |data-sort-value="st." |'''st.'''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |'''st.s.'''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |'''stk.''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>'''sþ.'''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | V || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|v/ |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] 0058akz1ujl3ff033lgdk54yoarjoow 1980877 1980876 2026-09-28T19:33:24Z MáneyMánadóttir 103358 /* S */ 1980877 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |'''í.þ.t.orð'''||í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>'''n.á.'''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |'''nf.'''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |'''nh.'''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |'''nhm.'''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |'''nl.'''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |'''nk.'''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |'''n.k.'''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |'''nmgr.'''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |'''[[no|no.]]'''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>'''núv.'''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |'''nr.'''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''n.tt.'''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''nt.'''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>'''o.áfr.'''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |'''o.m.fl.'''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |'''ohf.'''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |'''o.fl.'''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |'''o.s.frv.'''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>'''o.þ.h.'''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>'''o.þ.u.l.'''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>'''ófn.'''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |'''rslm.'''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>'''Rvík'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |'''Rvk'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |'''R.'''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>'''s.á.'''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |'''samb.'''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |'''samh.'''||[[samheiti]]|| |-' |data-sort-value="samhlj." |'''samhlj.'''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |'''samn.'''||[[samnafn]]|| |- |<span id="samþ."></span>'''samþ.'''||samþykkt|| |- |data-sort-value="s.b." |'''s.b.'''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |'''s.d.'''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |'''sbr.'''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |'''s.e.'''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |'''sek.'''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>'''sérn.'''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |'''sfn.'''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |'''sh.'''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="shlj." |'''shlj.'''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |'''sign.'''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun (eiginhandarundirskrift) var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |'''s.hl.'''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |'''sk.'''||svokallaður|| |- |<span id="skál."></span>'''skál.'''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="skst." |'''skst.'''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |'''skv.'''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |'''sn.'''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |'''so.'''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>'''s.ó.'''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>'''ss. us.'''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |'''s.s.'''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |'''s.st.'''||sama stað|| |- |data-sort-value="st." |'''st.'''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |'''st.s.'''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |'''stk.'''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>'''sþ.'''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | V || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|v/ |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] 2vcttr4x73zub6pslvkdypqk14wm6rf 1980878 1980877 2026-09-28T19:34:01Z MáneyMánadóttir 103358 /* T */ 1980878 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |'''í.þ.t.orð'''||í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>'''n.á.'''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |'''nf.'''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |'''nh.'''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |'''nhm.'''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |'''nl.'''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |'''nk.'''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |'''n.k.'''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |'''nmgr.'''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |'''[[no|no.]]'''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>'''núv.'''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |'''nr.'''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''n.tt.'''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''nt.'''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>'''o.áfr.'''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |'''o.m.fl.'''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |'''ohf.'''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |'''o.fl.'''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |'''o.s.frv.'''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>'''o.þ.h.'''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>'''o.þ.u.l.'''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>'''ófn.'''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |'''rslm.'''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>'''Rvík'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |'''Rvk'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |'''R.'''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>'''s.á.'''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |'''samb.'''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |'''samh.'''||[[samheiti]]|| |-' |data-sort-value="samhlj." |'''samhlj.'''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |'''samn.'''||[[samnafn]]|| |- |<span id="samþ."></span>'''samþ.'''||samþykkt|| |- |data-sort-value="s.b." |'''s.b.'''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |'''s.d.'''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |'''sbr.'''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |'''s.e.'''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |'''sek.'''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>'''sérn.'''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |'''sfn.'''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |'''sh.'''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="shlj." |'''shlj.'''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |'''sign.'''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun (eiginhandarundirskrift) var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |'''s.hl.'''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |'''sk.'''||svokallaður|| |- |<span id="skál."></span>'''skál.'''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="skst." |'''skst.'''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |'''skv.'''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |'''sn.'''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |'''so.'''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>'''s.ó.'''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>'''ss. us.'''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |'''s.s.'''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |'''s.st.'''||sama stað|| |- |data-sort-value="st." |'''st.'''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |'''st.s.'''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |'''stk.'''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>'''sþ.'''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |'''t.a.m.'''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |'''teg.'''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |'''tbl.'''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |'''t.d.'''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |'''tfn.'''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |'''t.h.'''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |'''tl.'''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>'''tvíhlj.'''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |'''t.v.'''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |'''tvt.'''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | V || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|v/ |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] 2gr7ij3xwytpv0ivjqo6o07uhjnq8nr 1980879 1980878 2026-09-28T19:34:51Z MáneyMánadóttir 103358 /* V */ 1980879 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |'''í.þ.t.orð'''||í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>'''n.á.'''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |'''nf.'''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |'''nh.'''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |'''nhm.'''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |'''nl.'''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |'''nk.'''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |'''n.k.'''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |'''nmgr.'''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |'''[[no|no.]]'''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>'''núv.'''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |'''nr.'''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''n.tt.'''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''nt.'''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>'''o.áfr.'''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |'''o.m.fl.'''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |'''ohf.'''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |'''o.fl.'''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |'''o.s.frv.'''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>'''o.þ.h.'''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>'''o.þ.u.l.'''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>'''ófn.'''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |'''rslm.'''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>'''Rvík'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |'''Rvk'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |'''R.'''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>'''s.á.'''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |'''samb.'''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |'''samh.'''||[[samheiti]]|| |-' |data-sort-value="samhlj." |'''samhlj.'''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |'''samn.'''||[[samnafn]]|| |- |<span id="samþ."></span>'''samþ.'''||samþykkt|| |- |data-sort-value="s.b." |'''s.b.'''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |'''s.d.'''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |'''sbr.'''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |'''s.e.'''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |'''sek.'''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>'''sérn.'''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |'''sfn.'''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |'''sh.'''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="shlj." |'''shlj.'''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |'''sign.'''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun (eiginhandarundirskrift) var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |'''s.hl.'''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |'''sk.'''||svokallaður|| |- |<span id="skál."></span>'''skál.'''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="skst." |'''skst.'''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |'''skv.'''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |'''sn.'''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |'''so.'''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>'''s.ó.'''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>'''ss. us.'''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |'''s.s.'''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |'''s.st.'''||sama stað|| |- |data-sort-value="st." |'''st.'''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |'''st.s.'''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |'''stk.'''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>'''sþ.'''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |'''t.a.m.'''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |'''teg.'''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |'''tbl.'''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |'''t.d.'''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |'''tfn.'''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |'''t.h.'''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |'''tl.'''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>'''tvíhlj.'''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |'''t.v.'''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |'''tvt.'''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | '''V''' || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|'''v/''' |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] kt5kts0wc4n556xk7aplsnat6qi6j5n 1980880 1980879 2026-09-28T19:41:07Z MáneyMánadóttir 103358 /* Q */ stærðfræðilegir brandarar sem eru jú til 1980880 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |'''í.þ.t.orð'''||í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>'''n.á.'''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |'''nf.'''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |'''nh.'''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |'''nhm.'''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |'''nl.'''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |'''nk.'''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |'''n.k.'''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |'''nmgr.'''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |'''[[no|no.]]'''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>'''núv.'''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |'''nr.'''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''n.tt.'''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''nt.'''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>'''o.áfr.'''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |'''o.m.fl.'''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |'''ohf.'''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |'''o.fl.'''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |'''o.s.frv.'''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>'''o.þ.h.'''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>'''o.þ.u.l.'''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>'''ófn.'''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' (glettnislega: ''quo errat demonstrator,'' "þar sem sannandi hefur rangt fyrir sér", eða ''quod est dubitandum,'' "það sem á að efast um"). Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |'''rslm.'''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>'''Rvík'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |'''Rvk'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |'''R.'''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>'''s.á.'''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |'''samb.'''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |'''samh.'''||[[samheiti]]|| |-' |data-sort-value="samhlj." |'''samhlj.'''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |'''samn.'''||[[samnafn]]|| |- |<span id="samþ."></span>'''samþ.'''||samþykkt|| |- |data-sort-value="s.b." |'''s.b.'''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |'''s.d.'''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |'''sbr.'''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |'''s.e.'''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |'''sek.'''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>'''sérn.'''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |'''sfn.'''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |'''sh.'''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="shlj." |'''shlj.'''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |'''sign.'''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun (eiginhandarundirskrift) var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |'''s.hl.'''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |'''sk.'''||svokallaður|| |- |<span id="skál."></span>'''skál.'''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="skst." |'''skst.'''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |'''skv.'''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |'''sn.'''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |'''so.'''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>'''s.ó.'''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>'''ss. us.'''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |'''s.s.'''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |'''s.st.'''||sama stað|| |- |data-sort-value="st." |'''st.'''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |'''st.s.'''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |'''stk.'''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>'''sþ.'''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |'''t.a.m.'''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |'''teg.'''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |'''tbl.'''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |'''t.d.'''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |'''tfn.'''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |'''t.h.'''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |'''tl.'''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>'''tvíhlj.'''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |'''t.v.'''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |'''tvt.'''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | '''V''' || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|'''v/''' |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] lmrx595oliqsgkiq1g01fsywfz0wrwy 1980881 1980880 2026-09-28T19:44:34Z MáneyMánadóttir 103358 /* R */ 1980881 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |'''í.þ.t.orð'''||í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>'''n.á.'''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |'''nf.'''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |'''nh.'''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |'''nhm.'''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |'''nl.'''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |'''nk.'''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |'''n.k.'''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |'''nmgr.'''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |'''[[no|no.]]'''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>'''núv.'''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |'''nr.'''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''n.tt.'''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''nt.'''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>'''o.áfr.'''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |'''o.m.fl.'''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |'''ohf.'''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |'''o.fl.'''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |'''o.s.frv.'''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>'''o.þ.h.'''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>'''o.þ.u.l.'''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>'''ófn.'''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' (glettnislega: ''quo errat demonstrator,'' "þar sem sannandi hefur rangt fyrir sér", eða ''quod est dubitandum,'' "það sem á að efast um"). Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |'''rslm.'''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |data-sort-value="rto." |'''rto.'''||raðtöluorð|| |- |<span id="Rvík"></span>'''Rvík'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |'''Rvk'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |'''R.'''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>'''s.á.'''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |'''samb.'''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |'''samh.'''||[[samheiti]]|| |-' |data-sort-value="samhlj." |'''samhlj.'''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |'''samn.'''||[[samnafn]]|| |- |<span id="samþ."></span>'''samþ.'''||samþykkt|| |- |data-sort-value="s.b." |'''s.b.'''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |'''s.d.'''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |'''sbr.'''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |'''s.e.'''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |'''sek.'''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>'''sérn.'''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |'''sfn.'''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |'''sh.'''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="shlj." |'''shlj.'''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |'''sign.'''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun (eiginhandarundirskrift) var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |'''s.hl.'''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |'''sk.'''||svokallaður|| |- |<span id="skál."></span>'''skál.'''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="skst." |'''skst.'''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |'''skv.'''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |'''sn.'''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |'''so.'''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>'''s.ó.'''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>'''ss. us.'''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |'''s.s.'''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |'''s.st.'''||sama stað|| |- |data-sort-value="st." |'''st.'''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |'''st.s.'''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |'''stk.'''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>'''sþ.'''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |'''t.a.m.'''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |'''teg.'''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |'''tbl.'''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |'''t.d.'''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |'''tfn.'''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |'''t.h.'''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |'''tl.'''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>'''tvíhlj.'''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |'''t.v.'''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |'''tvt.'''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | '''V''' || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|'''v/''' |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] tqgoeusy3owp0876mdcw6f0jq1rnqxi 1980882 1980881 2026-09-28T19:45:01Z MáneyMánadóttir 103358 /* F */ 1980882 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fto." |'''fto.'''||frumtöluorð|| |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |'''í.þ.t.orð'''||í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>'''n.á.'''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |'''nf.'''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |'''nh.'''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |'''nhm.'''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |'''nl.'''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |'''nk.'''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |'''n.k.'''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |'''nmgr.'''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |'''[[no|no.]]'''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>'''núv.'''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |'''nr.'''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''n.tt.'''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''nt.'''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>'''o.áfr.'''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |'''o.m.fl.'''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |'''ohf.'''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |'''o.fl.'''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |'''o.s.frv.'''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>'''o.þ.h.'''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>'''o.þ.u.l.'''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>'''ófn.'''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' (glettnislega: ''quo errat demonstrator,'' "þar sem sannandi hefur rangt fyrir sér", eða ''quod est dubitandum,'' "það sem á að efast um"). Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |'''rslm.'''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |data-sort-value="rto." |'''rto.'''||raðtöluorð|| |- |<span id="Rvík"></span>'''Rvík'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |'''Rvk'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |'''R.'''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>'''s.á.'''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |'''samb.'''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |'''samh.'''||[[samheiti]]|| |-' |data-sort-value="samhlj." |'''samhlj.'''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |'''samn.'''||[[samnafn]]|| |- |<span id="samþ."></span>'''samþ.'''||samþykkt|| |- |data-sort-value="s.b." |'''s.b.'''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |'''s.d.'''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |'''sbr.'''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |'''s.e.'''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |'''sek.'''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>'''sérn.'''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |'''sfn.'''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |'''sh.'''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="shlj." |'''shlj.'''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |'''sign.'''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun (eiginhandarundirskrift) var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |'''s.hl.'''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |'''sk.'''||svokallaður|| |- |<span id="skál."></span>'''skál.'''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="skst." |'''skst.'''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |'''skv.'''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |'''sn.'''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |'''so.'''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>'''s.ó.'''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>'''ss. us.'''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |'''s.s.'''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |'''s.st.'''||sama stað|| |- |data-sort-value="st." |'''st.'''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |'''st.s.'''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |'''stk.'''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>'''sþ.'''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |'''t.a.m.'''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |'''teg.'''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |'''tbl.'''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |'''t.d.'''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |'''tfn.'''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |'''t.h.'''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |'''tl.'''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>'''tvíhlj.'''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |'''t.v.'''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |'''tvt.'''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | '''V''' || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|'''v/''' |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] s0y7sybwzusutg32n8u6ykv0b95z3b9 1980883 1980882 2026-09-28T19:47:08Z MáneyMánadóttir 103358 /* Þ */ 1980883 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fto." |'''fto.'''||frumtöluorð|| |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |'''í.þ.t.orð'''||í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>'''n.á.'''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |'''nf.'''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |'''nh.'''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |'''nhm.'''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |'''nl.'''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |'''nk.'''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |'''n.k.'''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |'''nmgr.'''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |'''[[no|no.]]'''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>'''núv.'''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |'''nr.'''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''n.tt.'''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''nt.'''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>'''o.áfr.'''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |'''o.m.fl.'''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |'''ohf.'''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |'''o.fl.'''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |'''o.s.frv.'''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>'''o.þ.h.'''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>'''o.þ.u.l.'''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>'''ófn.'''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' (glettnislega: ''quo errat demonstrator,'' "þar sem sannandi hefur rangt fyrir sér", eða ''quod est dubitandum,'' "það sem á að efast um"). Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |'''rslm.'''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |data-sort-value="rto." |'''rto.'''||raðtöluorð|| |- |<span id="Rvík"></span>'''Rvík'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |'''Rvk'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |'''R.'''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>'''s.á.'''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |'''samb.'''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |'''samh.'''||[[samheiti]]|| |-' |data-sort-value="samhlj." |'''samhlj.'''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |'''samn.'''||[[samnafn]]|| |- |<span id="samþ."></span>'''samþ.'''||samþykkt|| |- |data-sort-value="s.b." |'''s.b.'''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |'''s.d.'''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |'''sbr.'''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |'''s.e.'''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |'''sek.'''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>'''sérn.'''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |'''sfn.'''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |'''sh.'''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="shlj." |'''shlj.'''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |'''sign.'''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun (eiginhandarundirskrift) var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |'''s.hl.'''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |'''sk.'''||svokallaður|| |- |<span id="skál."></span>'''skál.'''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="skst." |'''skst.'''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |'''skv.'''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |'''sn.'''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |'''so.'''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>'''s.ó.'''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>'''ss. us.'''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |'''s.s.'''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |'''s.st.'''||sama stað|| |- |data-sort-value="st." |'''st.'''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |'''st.s.'''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |'''stk.'''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>'''sþ.'''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |'''t.a.m.'''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |'''teg.'''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |'''tbl.'''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |'''t.d.'''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |'''tfn.'''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |'''t.h.'''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |'''tl.'''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>'''tvíhlj.'''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |'''t.v.'''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |'''tvt.'''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | '''V''' || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|'''v/''' |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |'''þgskj.''' |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] iu8d2k0thtx4196nuknx077ljkr4u2l 1980884 1980883 2026-09-28T19:49:13Z MáneyMánadóttir 103358 1980884 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |'''1.p.'''|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |'''2.p.'''|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |'''3.p.'''|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |'''4to'''|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |'''8vo'''|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |'''12mo'''|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fto." |'''fto.'''||frumtöluorð|| |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |'''í.þ.t.orð'''||í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="ll." |'''ll.'''||[[lýsingarliður]], [[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="lol." |'''ll.'''||[[lýsingarorðsliður]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>'''n.á.'''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |'''nf.'''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |'''nh.'''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |'''nhm.'''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |'''nl.'''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |'''nk.'''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |'''n.k.'''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |'''nmgr.'''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |'''[[no|no.]]'''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>'''núv.'''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |'''nr.'''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''n.tt.'''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |'''nt.'''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>'''o.áfr.'''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |'''o.m.fl.'''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |'''ohf.'''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |'''o.fl.'''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |'''o.s.frv.'''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>'''o.þ.h.'''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>'''o.þ.u.l.'''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>'''ófn.'''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' (glettnislega: ''quo errat demonstrator,'' "þar sem sannandi hefur rangt fyrir sér", eða ''quod est dubitandum,'' "það sem á að efast um"). Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |'''rslm.'''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |data-sort-value="rto." |'''rto.'''||raðtöluorð|| |- |<span id="Rvík"></span>'''Rvík'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |'''Rvk'''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |'''R.'''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>'''s.á.'''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |'''samb.'''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |'''samh.'''||[[samheiti]]|| |-' |data-sort-value="samhlj." |'''samhlj.'''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |'''samn.'''||[[samnafn]]|| |- |<span id="samþ."></span>'''samþ.'''||samþykkt|| |- |data-sort-value="s.b." |'''s.b.'''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |'''s.d.'''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |'''sbr.'''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |'''s.e.'''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |'''sek.'''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>'''sérn.'''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |'''sf.'''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |'''sfn.'''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |'''sh.'''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="shlj." |'''shlj.'''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |'''sign.'''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun (eiginhandarundirskrift) var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |'''s.hl.'''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |'''sk.'''||svokallaður|| |- |<span id="skál."></span>'''skál.'''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="skst." |'''skst.'''||[[skammstöfun]], [[skammstafaður]]|| |- |data-sort-value="skv." |'''skv.'''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |'''sl.'''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |'''sn.'''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |'''so.'''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>'''s.ó.'''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>'''ss. us.'''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |'''s.s.'''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |'''s.st.'''||sama stað|| |- |data-sort-value="st." |'''st.'''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |'''st.s.'''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |'''stk.'''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>'''sþ.'''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |'''t.a.m.'''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |'''teg.'''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |'''tbl.'''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |'''t.d.'''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |'''tfn.'''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |'''t.h.'''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |'''tl.'''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>'''tvíhlj.'''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |'''t.v.'''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |'''tvt.'''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | '''V''' || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|'''v/''' |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |'''þgskj.''' |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |'''þskj.''' |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ.á m."></span>'''þ.á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] 9qwctp2rcoorlqf7w1hc5fhvw4cnjns 0 6320 1981001 1980337 2026-09-29T11:56:40Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1981001 wikitext text/x-wiki [[Mynd:basketball tipoff.jpg|thumb|right|Leikurinn hefst á dómarakasti.]] '''Körfuknattleikur''' eða '''körfubolti''' er [[hópíþrótt|hóp-]] og [[boltaíþrótt]] sem leikin er af tveimur fimm manna liðum. Markmið hvors liðs er að skora körfu hjá andstæðingnum og koma í veg fyrir að andstæðingurinn nái knettinum og skori körfu. Körfubolti er innanhússíþrótt og að því leyti hentug til áhorfs. Körfubolti er leikinn á tiltölulega litlum leikvelli, aðeins eru tíu leikmenn á vellinum samtímis, og þeir nota stóran bolta sem auðvelt er að fylgja eftir. Að auki eru leikmenn yfirleitt ekki með neinar líkamshlífar, sem gerir viðbrögð þeirra sýnilegri. Þetta er ein vinsælasta íþróttin í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], og er einnig vinsæl í öðrum heimshlutum, svo sem í [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]], [[Evrópa|Evrópu]], [[Asía|Asíu]], og [[Litáen]]. == Sagan == === Upphaf körfuknattleiks === Körfuknattleikur er óvenjulegur að því leyti að íþróttin var í raun búin til af einum manni. Árið [[1891]] vantaði [[James Naismith|dr. James Naismith]]<ref>{{cite news|url=http://www.cbc.ca/inventions/inventions.html |title=The Greatest Canadian Invention |work=CBC News |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101203114542/http://www.cbc.ca/inventions/inventions.html |archivedate=December 3, 2010 }}</ref>, kanadískan prest í KFUM háskóla í Springfield, [[Massachusetts]]<ref>{{Cite web|url=http://www.ymca.int/who-we-are/history/basketball-a-ymca-invention/|title=YMCA International - World Alliance of YMCAs: Basketball : a YMCA Invention|website=www.ymca.int|accessdate=March 22, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314065438/http://www.ymca.int/who-we-are/history/basketball-a-ymca-invention/|archive-date=March 14, 2016|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref>, innanhússleik sem sameinaði þrek og þokka, til að hafa ofan af fyrir ungum mönnum yfir veturinn. Sagan segir að eftir að búið var að hafna öðrum hugmyndum, þar sem þær þóttu of ruddalegar eða henta illa inni í litlum íþróttasal, hafi hann skrifað nokkrar grunnreglur, neglt upp ferskjukörfu á vegg íþróttasalarins og fengið nemendur sína til að hefja leik í hinni nýju íþrótt. Fyrsti opinberi leikurinn fór fram þar þann 20. janúar 1892. Körfubolti naut vinsælda frá upphafi og í gegnum KFUM dreifðist íþróttin fljótt um gjörvöll Bandaríkin. Þrátt fyrir að hafa upphaflega staðið að þróun og útbreiðslu köfuknattleiks leið varla áratugur þar til KFUM var farið að reyna að hindra iðkun íþróttarinnar, þar sem grófur leikur og ófriðlegir áhorfendur virtust spilla fyrir upphaflegu markmiði KFUM með íþróttinni. Önnur áhugamannafélög, háskólar og síðar atvinnumannafélög fylltu fljótlega upp í það tóm. Körfuknattleikur var upphaflega leikinn með [[Knattspyrna|fótbolta]]. Þegar sérstakir boltar voru útbúnir fyrir íþróttina voru þeir upphaflega „náttúrulega“ brúnir á litinn. Það var ekki fyrr en á öndverðum sjötta áratug 20. aldar að Tony Hinkle - sem sóttist eftir bolta sem leikmenn og áhorfendur ættu auðveldara með að sjá - kynnti til sögunnar appelsínugula boltann sem nú er algengastur. === Háskólakörfubolti og fyrstu deildirnar === Naismith átti sjálfur mikinn þátt í að festa háskólaleikinn í sessi, en hann var þjálfari hjá {{ill|Kansas háskóla|en|University of Kansas}} í sex ár áður en hinn nafntogaði þjálfari Phog Allen tók við af honum. Amos Alonzo Stagg, lærisveinn Naismiths, kynnti körfuboltann til sögunnar hjá {{ill|Chicago háskóla|en|University of Chicago}}, og Adolph Rupp, fyrrum nemandi Naismiths í Kansas, náðum miklum árangri sem þjálfari {{ill|Kentucky háskóla|en|University of Kentucky}}. Fyrstu háskóladeildirnar voru stofnaðar upp úr [[1920]] og fyrsta landsmótið, [[:en:National Invitation Tournament|National Invitation Tournament]] í [[New York borg|New York]], fór af stað [[1938]]. Háskólaboltinn riðaði næstum til falls í kjölfar veðmálahneykslis á árunum [[1948]]-[[1951]], þegar tugir leikmanna úr bestu liðunum voru bendlaðir við að hagræða úrslitum leikja. Upp úr 1920 voru hundruð atvinnuliða í borgum og bæjum Bandaríkjanna. Það var lítið sem ekkert skipulag á atvinnumannaleiknum. Leikmenn stukku óheft á milli liða, og lið léku í vöruskemmum og reykmettuðum danssölum. Deildir byrjuðu og hættu, og lið eins og New York Rens og Original Celtics léku upp undir tvöhundruð leiki á ári á ferðalögum sínum. == Körfuknattleikur á Íslandi == === Körfuknattleikssamband Íslands === '''[[Körfuknattleikssamband Íslands]]''', KKÍ, var stofnað þann [[29. janúar]] [[1961]], þrátt fyrir mikla andstöðu annarra sérsambanda. Í fyrstu stjórn KKÍ voru [[Bogi Þorsteinsson]], sem var kjörinn formaður, Benedikt Jakobsson, Matthías Matthíasson, Magnús Björnsson, Kristinn V. Jóhannsson, Ásgeir Guðmundsson og Helgi V. Jónsson. Bogi var formaður KKÍ í tæp níu ár samfleytt; frá stofnfundinum fram að aðalfundi [[1. nóvember]] [[1969]], þegar hann gaf ekki kost á sér til endurkjörs. === Lið 20. aldarinnar === ''Sjá aðalgrein: [[Úrvalslið 20. aldarinnar í íslenskum körfuknattleik|Lið 20. aldarinnar]]'' Snemma árs 2001 voru úrvalslið 20. aldar í karla- og kvennaflokki tilkynnt. Í hvoru liði voru 12 leikmenn. Einnig voru valdir þjálfarar og dómarar aldarinnar. [[Pétur Guðmundsson]] var valinn leikmaður aldarinnar í karlaflokki, en [[Anna María Sveinsdóttir]] í kvennaflokki. == Körfuknattleikur erlendis == === NBA deildin === NBA deildin, [[National Basketball Association]], var stofnuð árið [[1946]]. Þar voru sett undir sama hatt bestu lið atvinnumannaliðin, og leiddi þetta til töluverðrar vinsældaaukningar íþróttarinnar. Önnur atvinnumannadeild, [[American Basketball Association]] (ABA) var stofnuð árið [[1967]] og átti um skeið í harðri samkeppni við NBA deildina, allt til ársins [[1976]] þegar deildirnar sameinuðust. Fjögur lið úr ABA hófu þátttöku í NBA, en hin liðin voru leyst upp. Í dag telur NBA deildin 30 lið, þar af eitt í [[Kanada]]. === Alþjóðlegur körfuknattleikur === Alþjóðakörfuknattleikssambandið, [[FIBA]], var stofnað árið [[1932]] af átta þjóðum: [[Argentína|Argentínu]], [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]], [[Grikkland]]i, [[Ítalía|Ítalíu]], [[Lettland]]i, [[Portúgal]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] og [[Sviss]]. Körfuknattleikur var fyrst með á [[Ólympíuleikar|Ólympíuleikum]] árið [[1936]], þó kynningarmót hafi verið haldið árið [[1904]]. [[Bandaríkin]] hafa lengst af einokað þessa keppni, en landslið þeirra hafa aðeins þrisvar orðið af titlinum. Fyrsta skiptið sem það gerðist var í mjög umdeildum úrslitaleik í [[München]] árið [[1972]] gegn [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]].<ref name=Bloomberg>{{cite news|last1=Golden|first1=Daniel|title=Three Seconds at 1972 Olympics Haunt U.S. Basketball|url=https://www.bloomberg.com/news/2012-07-23/three-seconds-at-1972-olympics-haunt-u-s-basketball.html|publisher=Bloomberg Business Week|accessdate=18 November 2014|date=23 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150109121347/http://www.bloomberg.com/news/2012-07-23/three-seconds-at-1972-olympics-haunt-u-s-basketball.html|archive-date=January 9, 2015|url-status=live}}</ref> [[Heimsmeistaramót karla í körfuknattleik|Heimsmeistaramót karla]] var fyrst haldið [[1950]] í Argentínu. Þremur árum seinna var fyrsta heimsmeistaramót kvenna haldið í [[Chile]]. Árið [[1989]] ákvað framkvæmdastjórn FIBA að heimila atvinnumönnum þátttöku á Ólympíuleikum. Á Ólympíuleikunum í [[Barcelona]] [[1992]] tóku atvinnumenn því í fyrsta skipti þátt. Yfirburðir Bandaríkjamanna voru algjörir á leikunum í Barcelona, en strax á næstu leikum var þetta orðið erfiðara og önnur landslið náðu þeim að áratug liðnum. Árið [[2002]] endaði lið, eingöngu skipað NBA leikmönnum, í sjötta sæti á heimsmeistaramótinu í [[Indianapolis]], á eftir [[Serbía og Svartfjallaland|Serbíu og Svartfjallalandi]], Argentínu, [[Þýskaland]]i, [[Nýja Sjáland]]i og [[Spánn|Spáni]]. Á Ólympíuleikunum í [[Aþena|Aþenu]] [[2004]] komust Bandaríkjamenn aðeins í þriðja sæti á eftir Argentínu og Ítalíu. Konur kepptu fyrst í körfuknattleik á Ólympíuleikunum [[1976]]. Sterkustu þjóðirnar voru Bandaríkin, [[Brasilía]] og [[Ástralía]]. Vinsældir körfuknattleiks á heimsvísu endurspeglast í þeim fjölda þjóða sem eiga fulltrúa í NBA deildinni, sem óhætt er að halda fram að sé sterkasta körfuboltadeild heims. Meðal þeirra „erlendu“ leikmanna sem leikið hafa í NBA eru Emanuel Ginobili frá Argentínu; Vlade Divac og Peja Stojakovic frá Serbíu; Toni Kukoc og Drazen Petrovic frá [[Króatía|Króatíu]]; [[Tony Parker]] og [[Rudy Gobert]] frá [[Frakkland|Frakklandi]]; Andrei Kirilenko frá [[Rússland]]i; Arvydas Sabonis og Sarunas Marciulionis frá Litháen; Dirk Nowitzki og Detlef Schrempf frá Þýskalandi; Carlos Arroyo frá [[Puerto Rico]]; Yao Ming frá [[Kína]]; Steve Nash frá Kanada; Luc Longley frá Ástralíu; Pau Gasol frá Spáni og Íslendingarnir [[Pétur Guðmundsson]] og [[Jón Arnór Stefánsson]]. Jón Arnór hefur reyndar ekki leikið í NBA deildarkeppninni, en var hins vegar samningsbundinn [[Dallas Mavericks]] tímabilið 2003-2004. == Reglur og reglugerðir == Markmið leiksins er að skora fleiri stig en andstæðingurinn með því að henda knetti ofan frá í gegnum körfuhring andstæðinganna, og reyna að koma í veg fyrir að þeir geti svarað í sömu mynt. Tilraun til að skora kallast skot, eða skottilraun. Tvö stig eru gefin fyrir heppnað skot, þrjú stig fyrir körfu sem skoruð er utan þriggja stiga línunnar (6,75 metrum frá körfunni), og eitt stig fyrir hvert heppnað vítaskot. === Tímaákvæði, leikhlé og leikmannaskipti === Í meistaraflokki er leiknum skipt í fjóra leikhluta sem eru tíu mínútur hver<ref>[http://www.fiba.com/asp_scripts/downMana.asp?fileID=1260 FIBA Official Basketball Rules (2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200507165003/http://www.fiba.basketball/asp_scripts/downMana.asp?fileID=1260 |date=2020-05-07 }} {{Cite web |url=http://www.fiba.basketball/asp_scripts/downMana.asp?fileID=1260 |title=Geymd eintak |access-date=2023-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507165003/http://www.fiba.basketball/asp_scripts/downMana.asp?fileID=1260 |archive-date=2020-05-07 |url-status=bot: unknown}} Rule 4, Section 8.1 Retrieved July 26, 2010</ref> (12 mínútur í NBA)<ref>[http://i.cdn.turner.com/nba/nba/.element/pdf/2.0/sect/officiating/Official_NBA_Rule_Rook_09-10.pdf NBA Official Rules (2009–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111152818/http://i.cdn.turner.com/nba/nba/.element/pdf/2.0/sect/officiating/Official_NBA_Rule_Rook_09-10.pdf |date=January 11, 2012 }} Rule 5, Section II, a. Retrieved July 26, 2010.</ref>. Ef staðan er jöfn í lok venjulegs leiktíma er jafnan gripið til framlengingar sem stendur í fimm mínútur.<ref name=college>[http://www.ncaapublications.com/DownloadPublication.aspx?download=BR11.pdf 2009–2011 Men's & Women's Basketball Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120806220855/http://www.ncaapublications.com/DownloadPublication.aspx?download=BR11.pdf |date=August 6, 2012 }} Rule 5, Section 6, Article 1. Retrieved July 26, 2010.</ref> Leikirnir taka þó mun lengri tíma en sem svarar þessu, þar sem klukkan er aðeins látin ganga á meðan boltinn er í leik. Klukkan, sem látin er ganga niður, er t.d. stöðvuð þegar boltinn lendir utan vallar eða ef dæmd er villa. Hálfleikur er 15 mínútna langur, og hlé á milli leikhluta stendur í tvær mínútur. Í yngri flokkum gilda oft önnur tímaákvæði. Leikhlé og leikmannaskipti eru leyfð í leiknum. ''Leikmannaskipti'' eiga sér stað þegar leikmaður yfirgefur völlinn, og sest á varamannabekkinn, og annar kemur inn í hans stað. ''Leikhlé'' er þegar þjálfari annars liðsins biður um að leiktíminn sé stöðvaður svo hann og lið hans geti ráðið ráðum sínum á svæði varamanna. Leikhlé stendur í eina mínútu samkvæmt alþjóðlegum reglum, en ýmist 100, 60 eða 20 sekúndur í NBA deildinni. Fjöldi leikhléa er takmarkaður. (Skv. alþjóðlegum reglum má hvort lið taka tvö leikhlé í fyrri hálfleik, þrjú í þeim seinni, og eitt í hverri framlengingu sem grípa þarf til. Í NBA má hvort lið taka sex 100/60 sekúndna leikhlé í öllum leiknum, en ekki fleiri en þrjú í síðasta leikhlutanum, og þrjú 100/60 sekúndna leikhlé í hverri framlengingu, auk eins 20 sekúndna leikhlés í hvorum hálfleik.) === Tæki === Einu nauðsynlegu tækin í körfuknattleik eru völlur, tvær körfur á spjaldi, og körfubolti. Í keppni er nauðsynlegt að hafa til staðar leikklukku til að hafa stjórn á leiktímanum. Í alvöru mótum, s.s. Íslandsmóti, landsleikjum og í atvinnudeildum, þarf oft að hafa fleiri tæki til staðar. Þar á meðal er skotklukka, ritaraborð og hávær flauta eða bjalla tengd leikklukku. Boltinn sem notaður er í karlaflokki skal vera á bilinu 749 til 762 millimetrar í ummál, 238 til 242 mm í þvermál, og vega á bilinu 567 til 624 grömm. Kvennaboltinn er minni, og skal ummál hans vera 724-737 mm, þvermálið 230-235 mm, og þyngdin 510-567 grömm. {| align=center |[[Mynd:Basketball court dimensions.png|thumb|250px|left|Teikning af körfuknattleiksvelli skv. reglum FIBA.]][[Mynd:Basketball backboard and basket bitmap.png|thumb|200px|left|Körfuhringur á körfuspjaldi.]] |} === Knettinum leikið === Í körfuknattleik er knetti aðeins leikið með höndum og má senda, henda, blaka, rúlla eða rekja í hvaða átt sem er innan takmarkana sem settar eru í leikreglunum. ''Sending'' er þegar leikmaður hendir boltanum til samherja. ''Knattrak'' er þegar leikmaður dripplar (skoppar) boltanum viðstöðulaust, hvort sem hann hleypur, gengur eða stendur kyrr. Hvorki er leyfilegt að sparka viljandi í boltann né kýla hann með hnefa, og hann verður að vera innan marka leikvallarins. Að hlaupa með boltann án þess að drippla honum er óleyfilegt og kallast ''skref''. Sömuleiðis er ''tvírak'' eða ''tvígrip'' óleyfilegt, þ.e. að drippla með báðum höndum eða hefja knattrak að nýju eftir að hafa gripið boltann í kjölfar fyrra knattraks. Ekki má setja höndina undir boltann í knattraki, það kallast ''sóp''. Í elstu flokkum gilda tímaákvæði um að koma knetti af varnarvelli yfir á sóknarvöll, það að vera í takmarkaða svæðinu (oftast kallað ''teigur''), og að reyna skot á körfu. Að eiga við knöttinn þegar hann er á niðurleið eftir skottilraun, og er allur fyrir ofan körfuhringinn, er óleyfilegt og kallast ''knatttruflun''. === Villur === [[Mynd:basketball foul.jpg|thumb|180px|right|Villa dæmd á leikmann.]]Villa er brot á leikreglum þegar um er að ræða ólöglega snertingu við mótherja og/eða óíþróttamannslega hegðun. Oftast er varnarmaður í hlutverki hins brotlega, en sóknarmenn geta líka brotið af sér. Venjulegar villur kallast persónuvillur. Leikmenn sem brotið er á fá knöttinn aftur til innkasts, eða þeir fá að taka vítaskot ef brotið var á þeim í skottilraun. Eitt stig er gefið fyrir að hitta úr vítaskoti, frá vítalínu sem er 4,5 metra frá körfunni. Ef lið brýtur oftar en fjórum sinnum af sér í einum leikhluta (skv. alþjóðareglum og NBA reglum) fá mótherjarnir að taka vítaskot í hvert sinn sem villa er dæmd það sem eftir lifir leikhlutans. Þó eru aldrei gefin vítaskot þegar dæmd er sóknarvilla. Sóknarvillur, tvívíti og tæknivillur eru ekki taldar til liðsvillna í NBA, öfugt við alþjóðakörfuboltann. Leikmaður eða þjálfari sem sýnir af sér óíþróttamannslega hegðun, svo sem að rífast við dómara, getur fengið dæmda á sig tæknivillu. Fái þjálfari tvær tæknivillur er honum gert að fara til búningsherbergis. Grófar villur, þar sem ekki er reynt að leika knettinum, kallast óíþróttamannslegar villur. Fái leikmaður tvær óíþróttamannslegar villur í sama leiknum skal hann yfirgefa leikstað. Ef leikmaður fær dæmdar á sig fimm villur í sama leiknum (sex villur í NBA) fær hann ekki að taka meira þátt í leiknum. Ef enginn varamaður er gjaldgengur inn á í hans stað, verður lið hans að halda leik áfram manni færri. Þannig getur lið haldið áfram leik með aðeins tvo leikmenn á vellinum. === Leikmenn === Í hverju liði eru fimm leikmenn<ref>[http://www.fiba.com/asp_scripts/downMana.asp?fileID=1260 FIBA Official Basketball Rules (2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200507165003/http://www.fiba.basketball/asp_scripts/downMana.asp?fileID=1260 |date=2020-05-07 }} {{Cite web |url=http://www.fiba.basketball/asp_scripts/downMana.asp?fileID=1260 |title=Geymd eintak |access-date=2023-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507165003/http://www.fiba.basketball/asp_scripts/downMana.asp?fileID=1260 |archive-date=2020-05-07 |url-status=bot: unknown}} Rule 3, Section 4.2.2 Retrieved July 26, 2010</ref> og allt að sjö varamenn. Fjöldi skiptinga í hverjum leik er ótakmarkaður, en leikmannaskipti eru aðeins heimil þegar leikklukkan er stopp. Venjulega leika karlar í stuttbuxum og ermalausri treyju, og skóm með góðum ökklastuðningi. Konur hafa í gegnum tíðina m.a. leikið í pilsi og skyrtu, en í dag leika flestar konur í sams konar búningum og karlar. === Dómarar og starfsmenn ritaraborðs === Aðaldómari og einn til tveir meðdómarar dæma leikinn. Á ritaraborðinu eru starfsmenn sem stjórna leik- og skotklukku, halda utan um stigaskor á þar til gerðri skýrslu og gefa til kynna villufjölda einstakra leikmanna. Dómarar leiksins eru venjulega í grárri stutterma treyju og svörtum síðbuxum. Þeir dæma villur, gefa til kynna hvort skoruð karfa er eitt, tvö eða þrjú stig og svo má lengi telja. == Algeng tækni og framkvæmd == === Stöður === Fyrstu fimm áratugina sem körfuknattleikur var í þróun, skipaði hver leikmaður eina af eftirfarandi fimm stöðum: á vellinum voru tveir bakverðir, tveir framherjar og einn miðherji. Upp úr [[1980]] fóru stöðurnar að greinast meira og urðu eftirfarandi: # [[Leikstjórnandi (körfuknattleikur)|Leikstjórnandi]] # [[Skotbakvörður]] # [[Lítill framherji]] # [[Kraftframherji]] # [[Miðherji (körfuknattleikur)|Miðherji]] Stundum stillir þjálfarinn upp þriggja bakvarða sókn, skiptir þá öðrum framherjanna eða miðherjanum út fyrir bakvörð. === Skottilraun === Algengasta aðferðin við að skjóta knettinum og sú aðferð sem helst er mælt með, er þar sem boltanum er haldið með báðum höndum, en skotið með því að hreyfa úlnlið skothandarinnar snöggt niður á við þannig að boltinn færist fram á fingurna. Skotið klárast svo með því að boltinn rennur fram af fingurgómunum um leið og úlnliðurinn klárar sína hreyfingu. Handleggurinn stendur beint út frá líkamanum í 40° horni upp á við, hefur þannig byrjað að réttast út frá líkamanum við upphaf skottilraunarinnar og er beinn í lokin þegar boltanum er sleppt. Þegar hreyfingunni er lokið hefur höndin farið 180° frá því að hún studdi við boltann og „lafir“ nú sem dauð væri. === Sending === Sending er aðferð til að koma boltanum frá einum leikmanni til annars. Flestar sendingar eru þannig að leikmaður tekur eitt skref fram á við til að auka styrk sendingarinnar og fylgir á eftir með báðum höndum til að tryggja nákvæmni hennar. Grunnsendingin er '''brjóstsending'''. Boltinn er sendur frá bringu sendandans að bringu þess sem sendingin er ætluð. Helsti kostur þessarar sendingar er að hún tekur stuttan tíma, þar sem sendandinn reynir að senda eins beint og mögulegt er. Annars konar sending er '''gólfsending'''. Hér skoppar boltinn í gólfið u.þ.b. 2/3 vegalengdarinnar frá sendandanum. Eins og brjóstsendingin, á þessi sending að fara frá bringu að bringu og skal vera eins bein og hægt er, t.d. ætti boltinn ekki að vera farinn að leita niður aftur, eftir að hafa lent í gólfinu, áður en móttakandinn grípur hann. Á þennan hátt tekur sendingin stysta mögulega tíma. Það tekur lengri tíma að gefa svona sendingu en venjulega brjóstsendingu, en það er erfiðara fyrir mótherjana að komast inn í sendinguna á löglegan hátt. Þannig er þessi sending oft notuð þegar þröngt er á þingi, eða ætlunin er að senda fram hjá mótherja. Ein sending er notuð til að senda yfir höfuð andstæðings. Þá heldur sendandinn boltanum fyrir aftan höfuð sér og sendir boltann yfir sig og andstæðinginn. Þessi sending drífur lengra en venjuleg brjóstsending. Meginsjónarmið góðrar sendingar er að erfitt sé fyrir andstæðingana að komast inn í hana. Af þeim sökum eru langar bogasendingar yfirleitt ekki reyndar og sendingar þvert yfir völlinn eru afar fátíðar. === Hæð === Það telst körfuknattleiksmanni tvímælalaust til tekna að vera hávaxinn. Í atvinnudeildum eru flestir karlmenn yfir 180 cm háir, og flestar konur yfir 170 cm. Í atvinnudeildum karla eru bakverðir yfirleitt lægstu menn vallarins, en geta þó verið ansi hávaxnir. Framherjar eru flestir yfir tveir metrar á hæð. Margir miðherjar og einstaka framherjar eru meira en 210 cm háir. Hæstu leikmenn NBA deildarinnar frá upphafi eru Manute Bol og Gheorghe Muresan, báðir 231 cm háir. == Heimildir == * [[:en:Basketball|Ensk útgáfa]] * ''Leikni framar líkamsburðum'' eftir Skapta Hallgrímsson, útg. Körfuknattleikssamband Íslands 2001 * [http://www.kki.is/ Vefur KKÍ] == Tengt efni == * [[Körfuknattleikssamband Íslands]] * [[:Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksmenn]] * [[:Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksdómarar]] == Tenglar == {{wikiorðabók|körfubolti}}{{commons|Basketball|körfubolta}}* [http://www.kki.is/ Körfuknattleikssamband Íslands (KKÍ)] * [http://www.kkdi.is/ Körfuknattleiksdómarafélag Íslands (KKDÍ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050324020041/http://kkdi.is/ |date=2005-03-24 }} * [http://www.fiba.com/ Alþjóðakörfuknattleikssambandið (FIBA)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19961104154421/http://www.fiba.com/ |date=1996-11-04 }} * [http://www.fibaeurope.com/ Körfuknattleikssamband Evrópu (FIBA Europe)] * [http://www.nba.com/ NBA deildin] {{Gæðagrein}} <!-- Önnur tungumál --> [[Flokkur:Körfuknattleikur| ]] 7rdar3cw0lcbejuf842fto3iytugb1m 0 10784 1980859 1967209 2026-09-28T16:50:50Z Kattarnef 106306 stafsetningarvillur 1980859 wikitext text/x-wiki {{Aðgreiningartengill1|bæinn [[Þingeyrar]] í Húnaþingi}} {{Byggð | nafn = Þingeyri | nafn_í_eignarfalli = Þingeyrar | tegund_byggðar = [[Þorp]] | mynd = Þingeyri.jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Þingeyri séð ofan af Sandafelli. Akfær vegur er upp á fellið. | fáni = | innsigli = | skjaldarmerki = | viðurnefni = | kjörorð = | kort = {{Infobox mapframe|zoom=13|shape=none|stroke-width=0|coord={{hnit|65|52|46.1|N|23|29|35.4|W|region:IS}}}} | kort_texti = | teiknibóla_kort = Ísland | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning Þingeyrar | hnit = {{WikidataCoord|display=inline}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = [[Ísland]] | undirskipting_gerð1 = [[Landshlutar Íslands|Landshluti]] | undirskipting_nafn1 = [[Vestfirðir]] | undirskipting_gerð2 = [[Kjördæmi Íslands|Kjördæmi]] | undirskipting_nafn2 = [[Norðvesturkjördæmi|Norðvestur]] | undirskipting_gerð3 = [[Sveitarfélög Íslands|Sveitarfélag]] | undirskipting_nafn3 = [[Ísafjarðarbær]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|heimild}} | mannfjöldi_frá_og_með = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|ár}} | mannfjöldi_heild = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|Þingeyri}} | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = | mannfjöldi_heiti_íbúa = Þingeyringar<ref>{{Cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/66480|title=Þingeyringar|website=Málfarsbankinn}}</ref> | póstnúmer_gerð = [[Listi yfir íslensk póstnúmer|Póstnúmer]] | póstnúmer = 470 | vefsíða = {{URL|isafjordur.is}} }} '''Þingeyri''' er þéttbýlisstaður í sveitarfélaginu [[Ísafjarðarbær|Ísafjarðarbæ]]. Þorpið stendur við sunnanverðan [[Dýrafjörður|Dýrafjörð]], á eyri undir [[Sandafelli]], og er talið draga nafn sitt af Dýrafjarðaþingi sem á árum áður var haldið á eyrinni. Á Þingeyri bjuggu 261 manns árið 2024. [[Þingeyrarhreppur]] var áður sérstakt sveitarfélag en sameinaðist fimm öðrum sveitarfélögum á Vestfjörðum [[1. júní]] [[1996]]. Þingeyri var verslunarstaður um langan aldur og þar er meðal annars vörugeymslu- eða [[pakkhús]] frá 18. öld. Kauptún fór að myndast þar um miðja 19. öld og var þar þá meðal annars bækistöð bandarískra [[lúða|lúðuveiðimanna]] sem veiddu á Íslandsmiðum. Aðalatvinnuvegur er og hefur verið [[sjávarútvegur]] og þjónusta við hann. Þar á meðal er elsta starfandi vélsmiðja landsins: [[Vélsmiðja GJS]] sem var stofnuð 1913. Vélsmiðjan varð hluti af [[Byggðarsafn Vestfjarða|Byggðarsafni Vestfjarða]] árið 2014 en enn er tekið við stökum verkefnum, þar sem smiðjan hefur staðið nánast óhreyfð frá 1995.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.nedsti.is/velsmidja_gjs_a_thingeyri/|titill=Vélsmiðja GJS á Þingeyri– Byggðarsafn Vestfjarða}}</ref> Ferðaþjónusta er einnig vaxandi atvinnugrein. Grunnskólinn á Þingeyri fagnaði 110 ára afmæli þann [[27. nóvember]] [[2007]].<ref>{{Vefheimild|url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item179044/|titill=Skólinn á Þingeyri 110 ára gamall|árskoðað=2007|mánuðurskoðað=29. desember}}</ref> Á 21. öldinni var einn helsti atvinnurekandinn á Þingeyri útgerðarfyrirtækið Vísir allt til ársins 2014.<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6241249|titill=Lokun Vísis áminning um að breyta fiskveiðistjórnarkerfinu|ár=2014}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6241251|titill=Vísir með 70% ársverka í sjávarútvegi á Þingeyri|ár=2014}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4910328|titill=Nýr fiskvinnslukafli í sögu Þingeyrar|ár=1999}}</ref> Við tók fyrirtækið Íslenskt sjávarfang.<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6780866|titill=Starfsfólki hefur fjölgað og atvinna er stöðug|ár=2015}}</ref> Bygging [[Þingeyrarkirkja|Þingeyrarkirkju]] hófst [[1909]] og var hún vígð [[9. apríl]] [[1911]]. Hún er teiknuð af Dýrfirðingnum [[Rögnvaldur Ólafsson|Rögnvaldi Ólafssyni]] arkitekt en altaristöfluna málaði [[Þórarinn B. Þorláksson]] listmálari. [[Ólafur Ragnar Grímsson]], fyrrverandi forseti Íslands, ólst að hluta til upp á Þingeyri hjá afa sínum og ömmu. == Tilvísanir == {{reflist}} ==Tenglar== {{commonscat|Þingeyri_(Vestfirðir)}} * [http://www.thingeyri.is Þingeyrarvefurinn] * [https://grthing.isafjordur.is/ Grunnskólinn Þingeyri] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1319639 Að vestan: Vélaverkstæði sem verið hefir landsfrægt í hálfa öld] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2849457 Spjall um verkamenn fisk og bækur] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5993135 "Nú falla öll vötn til Dýrafjarðar"] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3299489 ''Gamlar myndir frá Þingeyri''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1978] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3298454 ''Myndir úr glatkistu: Þingeyri um aldamöt á myndum Hermanns Wendel] * [http://www.landogsaga.is/section.php?id=8&id_art=1248 Við rætur vestfirsku alpanna] {{Borgir og bæir á Íslandi}} [[Flokkur:Þingeyri| ]] [[Flokkur:Dýrafjörður]] [[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]] [[Flokkur:Þéttbýlisstaðir á Vestfjörðum]] bwt87ds1fcydnyj00m8bhzne21oj903 0 12239 1980988 1968909 2026-09-29T11:16:16Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980988 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Lýðveldið Kosta Ríka | nafn_á_frummáli = República de Costa Rica | nafn_í_eignarfalli = Kosta Ríka | fáni = Flag_of_Costa_Rica.svg | skjaldarmerki =Coat_of_arms_of_Costa_Rica.svg | kjörorð = ¡[[Pura vida]]!<br />([[spænska]]: „Þetta er lífið!“) | staðsetningarkort = CRI_orthographic.svg | tungumál = [[spænska]] (opinbert), ([[enska]] við [[strönd]]ina) | höfuðborg = [[San José]] | stjórnarfar = [[Lýðveldi]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Kosta Ríka|Forseti]] | nafn_leiðtoga1 = [[Laura Fernández Delgado]] | stærðarsæti = 126 | flatarmál = 51.100 | hlutfall_vatns = 0,7 | mannfjöldaár = 2018 | mannfjöldasæti = 123 | fólksfjöldi = 4.999.441 | íbúar_á_ferkílómetra = 85 | VLF_ár = 2020 | VLF_sæti = 89 | VLF = 95,791 | VLF_á_mann = 18.651 | VLF_á_mann_sæti = 77 | VÞL_ár = 2018 | VÞL = {{hækkun}} 0.794 | VÞL_sæti = 68 | staða = [[Sjálfstæði]] | staða_athugasemd = frá [[Spánn|Spáni]] | atburður1 = Yfirlýst | dagsetning1 = 15. september 1821 | atburður2 = Frá Fyrsta mexíkóska keisaradæminu | dagsetning2 = 1. júlí 1823 | atburður3 = Frá Sambandslýðveldi Mið-Ameríku | dagsetning3 = 1838 | atburður4 = Viðurkennt af Spáni | dagsetning4 = 10. maí 1850 | gjaldmiðill = [[Colón (gjaldmiðill Kosta Ríka)|colón]] (CRC) | tímabelti = [[UTC]]-6 | þjóðsöngur = [[Noble patria, tu hermosa bandera]] | tld = cr | símakóði = 506 }} '''Kosta Ríka''' ([[spænska]]: ''Costa Rica'', bókst. „Auðströndin“) er [[land]] í [[Mið-Ameríka|Mið-Ameríku]] með landamæri að [[Níkaragva]] í norðri og [[Panama]] í suðri, og strönd að [[Kyrrahaf]]i í suðvestri (og [[Ekvador]] sunnan við [[Kókoseyja|Kókoseyju]]) og [[Karíbahaf]]i í austri. Íbúar eru um 5 milljónir á landi sem þekur um 50.000 ferkílómetra. Um 350.000 búa í höfuðborginni, [[San José]], en um 2 milljónir búa á höfuðborgarsvæðinu. Kosta Ríka er [[forsetaræði|forsetalýðveldi]]. Landið er þekkt fyrir stöðugleika og menntað vinnuafl þar sem flestir íbúar tala ensku, auk spænsku. Kosta Ríka ver um 6,9% vergrar landsframleiðslu til menntunar (2016), en meðaltalið í heiminum er 4,4%. Efnahagslíf landsins var eitt sinn háð landbúnaði en byggist nú á fleiri stoðum, eins og fjármálaþjónustu, þjónustu við erlend fyrirtæki, lyfjaframleiðslu og [[visthæf ferðamennska|visthæfri ferðamennsku]]. Mörg erlend fyrirtæki reka starfsstöðvar á [[fríverslunarsvæði|fríverslunarsvæðum]] í Kosta Ríka þar sem þau njóta skattfríðinda. Fyrir komu Spánverja var Kosta Ríka dreifbýlt land byggt nokkrum ólíkum [[frumbyggjar Ameríku|frumbyggjaþjóðum]]. Það var lengi jaðarhérað í [[Nýi Spánn|Nýja Spáni]] en fékk sjálfstæði frá [[Fyrsta mexíkóska keisaradæmið|Fyrsta mexíkóska keisaradæminu]] og varð síðan hluti af [[Sambandslýðveldi Mið-Ameríku]]. Landið lýsti formlega yfir sjálfstæði frá sambandslýðveldinu 1847. Kosta Ríka lagði her sinn niður með stjórnarskrárbreytingu 1949 í kjölfar skammvinnrar [[borgarastríðið á Kosta Ríka|borgarastyrjaldar]]. Kosta Ríka er því eitt fárra landa í heiminum með engan [[her]]. Kosta Ríka hefur lengi verið hátt skrifað í [[Vísitala um þróun lífsgæða|Vísitölu um þróun lífsgæða]], í 68. sæti á heimsvísu og 5. sæti í Rómönsku Ameríku. Landið hefur líka verið nefnt af [[Þróunarstofnun Sameinuðu þjóðanna]] sem dæmi um mjög [[þróað land]] miðað við önnur lönd á sama tekjubili. Kosta Ríka kemur betur út miðað við þróun og jöfnuð en önnur lönd í sama heimshluta. Umhverfisstefna Kosta Ríka er framsækin. Landið er það eina sem uppfyllir öll fimm skilyrði sjálfbærrar þróunar sem Þróunarstofnun Sameinuðu þjóðanna hefur sett fram.<ref name=HDI11>{{cite web|title=Table 1: Human Development Index and its components.|url=http://hdr.undp.org/en/countries/profiles/CRI|accessdate=5. apríl 2016|publisher=[[UNDP]]|author=UNDP Human Development Report 2015|archive-date=2019-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190515003902/http://hdr.undp.org/en/countries/profiles/CRI|url-status=dead}} ''s. 4, 42 (sjá töflu 2.4 og ramma 2.10) and 128''.</ref> Landið var í 42. sæti á heimsvísu og í 3. sæti í Ameríku á [[Umhverfisvísitalan|Umhverfisvísitölunni]] og var í efsta sæti á [[Happy Planet-vísitalan|Happy Planet-vísitölunni]] sem mælir sjálfbærni. [[New Economics Foundation]] lýsti því yfir 2009 að landið væri það grænasta í heimi. Kosta Ríka stefnir að [[kolefnishlutleysi]] fyrir árið 2021.<ref>{{cite web| title= Costa Rica Aims to Be a Carbon-Neutral Nation |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=19141333 | author=John Burnett |date=18. febrúar 2008 |publisher= National Public Radio (NPR.org)|accessdate = 27. apríl 2009}}</ref><ref>{{cite web|title=Costa Rica Aims to Become First "Carbon Neutral" Country|url=http://www.worldwatch.org/node/4958|author=Alana Herro|publisher=[[Worldwatch Institute]]|date=12. mars 2007|accessdate=27. apríl 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090326084507/http://www.worldwatch.org/node/4958|archive-date=26. mars 2009|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | title= País quiere ser primera nación con balance neutro de carbono | url =http://nacion.com/ln_ee/2007/febrero/21/aldea1002694.html | archiveurl =https://web.archive.org/web/20090216202509/http://nacion.com/ln_ee/2007/febrero/21/aldea1002694.html | archivedate =16. febrúar 2009 | publisher=[[La Nación (San José)|La Nación]]|author=Alejandro Vargas|date=21. febrúar 2007|accessdate = 27. apríl 2009| language=spænska}}</ref> Árið 2019 var 99,62% af orkunotkun landsins framleidd með umhverfisvænum hætti.<ref>{{cite web|url=https://www.intelligentliving.co/costa-ricas-electricity-nearly-100-renewable-energy/|title=Costa Rica’s Electricity Is Nearly At 100% Renewable Energy|date=23. febrúar 2020|publisher=intelligentliving.co|access-date=2020-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200223231331/https://www.intelligentliving.co/costa-ricas-electricity-nearly-100-renewable-energy/|archive-date=2020-02-23|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/environment/costa-rica-renewable-energy-electricity-production-2016-climate-change-fossil-fuels-global-warming-a7505341.html|title=Costa Rica's electricity was produced almost entirely from renewable sources in 2016|date=2. janúar 2017|publisher=}}</ref> ==Heiti== Heitið ''Costa Rica'' kemur fyrst fyrir í konunglegri tilskipun frá [[Karl 5. keisari|Karli 5.]], dagsettri 17. desember 1539, sem var send til höfuðdómstóls Panama árið 1543 með leyfi til landvinninga handa [[Diego Gutiérrez y Toledo]] á svæðinu [[Nuevo Cartago y Costa Rica]]. Ýmsar kenningar eru uppi um uppruna heitisins. Kólumbus lýsti landinu sem svo að þar bæru innfæddir skartgripi úr gulli, sem gæti hafa leitt til þess að Spánverjar hafi nefnt ströndina „Auðströnd“. Önnur kenning er að nafnið sé fengið úr máli [[Húetarar|Húetara]] sem bjuggu í miðju landinu á þeim tíma, hugsanlega ''Coquerrica'', ''Coquerrique'' eða ''Cotaquerrique'' sem hafi breyst í meðförum Spánverja í ''Costarrica''. Nafnið væri því hliðstætt við önnur landaheiti sem fengin eru úr frumbyggjamálum, eins og nöfn Mexíkó, Níkaragva og Síle. == Saga == Fyrir komu Kólumbusar tilheyrðu [[indíánar]] þessa svæðis [[Miðsvæðið|miðsvæðinu]] milli [[Andesfjallamenningin|Andesfjallamenningarinnar]] og [[Miðameríkumenningin|Miðameríkumenningarinnar]]. Íbúar töluðu [[tsibtsönsk mál]]. Elstu mannvistarleifar eru steinverkfæri frá um 10.000 til 7.000 [[f.o.t.]] sem fundust í [[Turrialba-dalur|Turrialba-dal]]. Spjótsoddar frá [[Clovis-menningin|Clovis-menningunni]] og örvaroddar frá Suður-Ameríku gefa til kynna að tvö ólík menningarsamfélög hafi búið samhliða í landinu. Landbúnaður hófst fyrir um 5.000 árum. Íbúar landsins ræktuðu aðallega rætur og rótarhnýði. Á fyrsta og öðru árþúsundinu f.o.t. höfðu skipulögð landbúnaðarsamfélög orðið til, en þau voru lítil og dreifð. Ekki er vitað hvenær eða hvernig umbreytingin frá veiðum og söfnun til landbúnaðar sem aðalviðurværi íbúa varð. Elstu merki um [[leirker]]jagerð eru frá um 3.000 til 2.000 f.o.t. Leirkerjabrot, leirvasar, diskar, vatnsflöskur og annars konar leirílát með myndskurði hafa fundist. Áhrif frumbyggja á samtímamenningu Kosta Ríka hafa verið lítil miðað við önnur lönd í sama heimshluta þar sem þar var ekki sterkt ríki frumbyggja fyrir komu Evrópumanna. Frumbyggjar Kosta Ríka samlöguðust flestir spænskri menningu með mægðum með örfáum undantekningum, eins og [[Bribriar|Bribrium]] og [[Brunkar|Brunkum]] sem enn búa í fjöllunum [[Cordillera de Talamanca]] í suðausturhluta Kosta Ríka, við landamærin að Panama. ===Landnám Evrópumanna=== Fyrsti [[Evrópa|Evrópubúinn]] sem kom til landsins var [[Kristófer Kólumbus]] árið [[1502]]. Samkvæmt sumum heimildum var hann fyrstur til að gefa landinu nafnið ''costa rica'' vegna gullskartgripa sem innfæddir báru. Nafnið gæti líka hafa komið frá landvinningamanninum [[Gil González Dávila]] sem kom að vesturströnd landsins árið 1522, hitti þar frumbyggja og fékk frá þeim gull, ýmist með ránum eða sem gjafir frá höfðingjum. Við komu Evrópubúa stráféllu íbúarnir vegna [[bólusótt]]ar og annarra sjúkdóma og evrópskir landnemar lögðu landið undir sig. Megnið af nýlendutímanum var Kosta Ríka hluti af [[Höfuðsmannsdæmið Gvatemala|Höfuðsmannsdæminu Gvatemala]] innan [[Nýi Spánn|Nýja Spánar]]. Höfuðsmannsdæmið var í reynd sjálfstæð eining innan [[Spænska heimsveldið|Spænska heimsveldisins]]. Á nýlendutímanum var [[Gvatemalaborg]] stærsta borg Mið-Ameríku og vegna fjarlægðar frá þeim miðpunkti var Kosta Ríka afskipt af nýlendustjórninni og jafnframt fátækasta nýlenda Spánar á svæðinu. Spænskur landstjóri lýsti Kosta Ríka sem „aumustu og fátækustu nýlendu Spánar í allri Ameríku“ árið 1719. Að hluta til stafaði þessi fátækt af skorti á innlendu vinnuafli sem hægt var að nota sem [[þrælahald|þræla]]. Íbúar Kosta Ríka urðu því sjálfir að yrkja plantekrur sínar. Afskiptaleysi spænskra yfirvalda varð til þess að landið fékk að þróast á eigin forsendum. Þetta gæti hafa leitt til margs af því sem í dag telst sérstaða Kosta Ríka. Vegna þessa var líka meira jafnræði meðal íbúa Kosta Ríka en í öðrum Mið-Ameríkulöndum. Kosta Ríka varð „sveitalýðræði“ þar sem engin undirokuð stétt [[mestísi|mestísa]] eða frumbyggja var til. Brátt sneru spænsku landnemarnir sér að ræktun í hæðunum þar sem er næringarríkur eldfjallajarðvegur og mildara loftslag en á láglendinu. ===Sjálfstæði=== Líkt og önnur Mið-Ameríkuríki háði Kosta Ríka ekki vopnaða baráttu fyrir sjálfstæði. Eftir ósigur Spánar í [[Sjálfstæðisstríð Mexíkó|Sjálfstæðisstríði Mexíkó]] 15. september 1821 lýstu yfirvöld í Gvatemalaborg yfir sjálfstæði allrar Mið-Ameríku. Kosta Ríka tók þátt í sjálfstæðisyfirlýsingunni og varð hluti af [[Mexíkó]] undir stjórn [[Agustín de Iturbide]] og síðar [[Sambandslýðveldi Mið-Ameríku]]. Kosta Ríka heldur þann dag enn hátíðlegan sem sjálfstæðisdaginn þótt Kosta Ríka hafi, ásamt Níkaragva, þegar fengið sjálfstjórn með [[Stjórnarskrá Spánar 1812]] með [[León (Níkaragva)|León]] sem höfuðborg. Við sjálfstæði fengu yfirvöld í Kosta Ríka það verkefni að ákveða framtíð landsins. Tvær fylkingar mynduðust; stuðningsmenn [[Fyrsta mexíkóska keisaradæmið|keisaradæmisins]] sem áttu sér mest fylgi í borgunum [[Cartago]] og [[Heredia]], og lýðveldissinnar í [[San José]] og [[Alajuela]] sem vildu fullt sjálfstæði. Þessum fylkingum laust saman í fyrstu borgarastyrjöld landsins. Lýðveldissinnar báru sigur úr býtum í [[orrustan við Ochomogo|orrustunni við Ochomogo]] 1823. Í kjölfarið var höfuðborgin flutt frá [[Cartago]] til [[San José]]. Árið 1838, löngu eftir að Sambandslýðveldi Mið-Ameríku var hætt að starfa, lýsti landið yfir fullu sjálfstæði. Fjarlægðir og lélegir vegir milli Gvatemalaborgar og miðhálendisins, þar sem flestir íbúar Kosta Ríka bjuggu, gerðu að verkum að þeir litu ekki til stjórnarinnar þar eftir leiðsögn. Íbúar Kosta Ríka voru og hafa síðan verið tregir til að binda efnahag landsins við önnur lönd Mið-Ameríku. Héraðið [[Chiriquí]] var hluti af Kosta Ríka til 1849 þegar það varð hluti af [[Panama]]. Til að bæta Kosta Ríka upp missi héraðsins fékk héraðið [[Guanacaste]] í norðvestri. ===Efnahagsuppgangur á 19. öld=== [[Kaffi]]rækt hófst í Kosta Ríka árið 1808 og um 1820 hafði það tekið fram úr [[tóbak]]i, [[sykur|sykri]] og [[kakó]]i, sem helsta útflutningsvara landsins. Kaffiræktunin var helsta undirstaða efnahagslífs Kosta Ríka fram á 20. öld og skapaði stétt auðugra kaffiræktenda eða kaffibaróna. Tekjurnar af kaffiútflutningnum urðu til þess að landið nútímavæddist. Mest af kaffinu var ræktað í kringum helstu þéttbýlisstaðina á miðhálendinu og flutt með nautgripavögnum til hafnarinnar í [[Puntarenas]] við Kyrrahafsströndina eftir að aðalvegurinn var lagður 1849. Um miðjan [[1851-1860|6. áratuginn]] var helsti markaðurinn fyrir kaffið í [[Bretland]]i. Brátt varð forgangsatriði að gera flutningsleið frá miðhálendinu að Atlantshafinu. Stjórn Kosta Ríka gerði á [[1871-1880|8. áratugnum]] samning við bandaríska athafnamanninn [[Minor C. Keith]] um lagningu járnbrautar milli San José og [[Limón]] við Karíbahafsströndina. Þrátt fyrir gríðarlega erfiðleika, sjúkdóma og himinháan kostnað, var lokið við járnbrautina árið 1890. Kosta Ríka-búar af afrískum uppruna eru flestir afkomendur innflytjenda frá [[Jamaíka|Jamaíku]] sem unnu við járnbrautarlagninguna og eru nú um 3% íbúa landsins. Bandarískir fangar og innflytjendur frá Ítalíu og Kína störfuðu einnig að verkefninu. Keith fékk stór landsvæði frá ríkisstjórn landsins að launum fyrir verkið. Hann lagði þau undir [[banani|bananaræktun]] og flutti banana til Bandaríkjanna. Bananar kepptu því við kaffi sem helsta útflutningsvara Kosta Ríka. Erlend fyrirtæki (eins og [[United Fruit Company]] síðar meir) urðu fyrirferðarmeiri í fyrirtækjarekstri í landinu og tákn fyrir arðránsútflutningshagkerfi. Verkföll, eins og [[Bananaverkfallið mikla]] 1934, urðu til þess að efla verkalýðsfélög og neyddi United Fruit Company til að gera kjarasamninga við verkamenn. ===20. öldin=== Sögulega séð hefur landið notið meiri friðar og stöðugleika en nágrannalöndin. Kosta Ríka hefur gengið í gegnum tvö átakatímabil frá lokum 19. aldar. Frá 1917 til 1919 ríkti herforinginn [[Federico Tinoco Granados]] yfir landinu sem einræðisherra þar til honum var steypt af stóli og rekinn í útlegð. Óvinsældir herforingjastjórnarinnar leiddu til þess að dregið var verulega úr mætti hers Kosta Ríka. Árið 1948 komst [[José Figueres Ferrer]] til valda eftir blóðuga [[borgarastríðið á Kosta Ríka|borgarastyrjöld]] í kjölfar umdeildra forsetakosninga. Borgarastyrjöldin stóð í 44 daga og yfir 2000 létu lífið. Uppreisnarmenn Figueres komu á skammlífri herforingjastjórn sem breytti [[stjórnarskrá Kosta Ríka]] og lagði herinn niður. Eftir þessar umbætur lét stjórnin völdin í hendur [[Otilio Ulate Blanco]] 8. nóvember 1949. Figueres varð þjóðhetja eftir þetta og vann fyrstu forsetakosningar landsins samkvæmt nýrri stjórnarskrá árið 1953. Síðan þá hafa verið haldnar 14 forsetakosningar í Kosta Ríka. Landið hefur notið samfellds lýðræðis frá 1949. ==Landfræði== Kosta Ríka er á [[Mið-Ameríkueiðið|Mið-Ameríkueiðinu]] í kringum 10°N og 84°V. Landið liggur að [[Karíbahaf]]i í austri og [[Kyrrahaf]]i í vestri. Það á landamæri að [[Níkaragva]] í norðri og [[Panama]] í suðri. Kosta Ríka situr á [[Karíbahafsflekinn|Karíbahafsflekanum]] sem [[Kókosflekinn]] gengur undir í vestri. Þetta skapar [[Mið-Ameríkueldfjallabeltið]] sem liggur gegnum Kosta Ríka. 14 eldfjöll eru á Kosta Ríka og sex þeirra hafa sýnt merki um eldvirkni á undanförnum 75 árum. Hæsti punktur landsins er [[Chirripó-fjall]], 3.819 metrar á hæð. Hæsta eldfjallið er [[Irazú-eldfjall]], 3.431 metrar á hæð. Stærsta stöðuvatn landsins er [[Arenalvatn]]. ===Veðurfar=== [[Mynd:Squirrel_monkey1-cropped.jpg|thumb|right|Rauði íkornapi lifir eingöngu á Kyrrahafsströnd Kosta Ríka og Panama.]] Ríkjandi loftslag á Kosta Ríka er [[hitabeltisloftslag]] árið um kring. Það eru tvær árstíðir; „sumar“ eða þurrkatíð frá desember til apríl, og „vetur“ eða regntíð frá maí til nóvember. Á þeim tíma rignir nánast stanslaust á sumum svæðum. Fjöllin eru svalari en láglendið við ströndina. Í fjallgarðinum í miðju landsins, [[Cordillera Central (Kosta Ríka)|Cordillera Central]], er úrkoma um 5.000 mm á ári. Raki er meiri Karíbahafsmegin en Kyrrahafsmegin. Meðalhiti er um 27°C á láglendi, 20°C á byggðum svæðum í fjöllunum og 10°C hæst uppi. ===Lífríki=== Lífríki Kosta Ríka er mjög fjölbreytt. Landið er eitt 20 landa í heiminum með mesta [[líffjölbreytni]]. Þar lifa yfir 500.000 tegundir lífvera sem eru um 5% af öllum þekktum lífverum heims. Ein ástæða þessarar miklu líffjölbreytni er staðsetning Kosta Ríka á Mið-Ameríkueiðinu sem tengir tvær heimsálfur. 27% af landsvæði Kosta Ríka eru verndarsvæði eða þjóðgarðar. [[Corcovado-þjóðgarðurinn]] er þekktur sem búsvæði [[tapír]]a og [[stórkettir|stórkatta]] auk þess sem þar er að finna allar fjórar tegundir [[api|apa]] sem lifa í Kosta Ríka: [[panamískur hettuapi]], [[rauði íkornapi]], [[rauði öskurapi]] og [[kóngulóar-Apar|kóngulóarapi]]. [[Skógareyðing]] og veiðiþjófnaður ógna þessum dýrum. == Stjórnmál == === Stjórnsýslueiningar === [[File:Provinces Costa Rica.png|thumb|Héruð Kosta Ríka: 1.[[Alajuela-hérað|Alajuela]]2 [[Cartago-hérað|Cartago]], 3 [[Guanacaste-hérað|Guanacaste]], 4 [[Heredia-hérað|Heredia]], 5 [[Limón-hérað|Limón]], 6 [[Puntarenas-hérað|Puntarenas]], 7 [[San José-hérað|San José]]]] Kosta Ríka skiptist í sjö héruð sem aftur skiptast í 82 sveitarfélög ({{lang|es|cantones}}, et. {{lang|es|cantón}}) sem bæjarstjóri stýrir. Bæjarstjórar eru kosnir til fjögurra ára í senn. Það eru engin héraðsþing. Sveitarfélögin skiptast síðan í hverfi ({{lang|es|distritos}}). ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Norður-Ameríka}} [[Flokkur:Kosta Ríka]] [[Flokkur:Spænskumælandi lönd]] a9da6xlat6m5qr16untbwb8y3nsobhq 0 12339 1980909 1980282 2026-09-29T02:54:58Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980909 wikitext text/x-wiki {{lágstafur}} '''foobar2000''' er ókeypis tónlistarspilari fyrir [[Windows]] stýrikerfi búinn til af Peter Pawlowski. Viðmót forritsins er afar einfalt að gerð. Helsti kostur foobar2000 er að forritið er afar auðvelt að laga að eigin þörfum. Hægt er að fá úrval viðbæta fyrir forritið sem auðvelda meðferð tónlistarskráa, breytingar á þeim og flokkun. == Útværir tenglar == * [http://www.foobar2000.org/ Aðalsíða] - foobar2000.org * [https://web.archive.org/web/20080820121653/http://forums.foobar2000.org/ Spjallsíða] - Almenn umræða og aðstoð * [https://web.archive.org/web/20060412085607/http://wiki.hydrogenaudio.org/index.php?title=Foobar2000 Wiki] - Samvinnuverkefni um leiðbeiningar fyrir hugbúnaðinn * [http://www.foobar2000.org/components/ Official Plugins] * [irc://irc.freenode.net/foobar2000 #foobar2000] on [[Freenode]] - Almenn umræða og aðstoð {{stubbur|hugbúnaður}} [[Flokkur:Ókeypis hugbúnaður]] [[Flokkur:Tónlistarhugbúnaður]] gepsgm4b2zcn6aba3jeqc7dhko4i55g 14 12432 1980817 51007 2026-09-28T14:47:42Z TKSnaevarr 53243 1980817 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Landvinningamenn]] [[Flokkur:Spánverjar|Landvinningamenn]] 67b6nijdonwqnesi18y54abats0g3f3 0 13700 1980983 1978996 2026-09-29T10:49:32Z ~2026-52180-95 121268 1980983 wikitext text/x-wiki {{um|reykvíska knattspyrnufélagið|það norðfirska|Þróttur Neskaupstað‎}} {{hreingera}} {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Þróttur | Mynd = [[Mynd:Þróttur R..png|200px]] | Gælunafn = ''Þróttarar''<br /> ''Köttarar'' | Stytt nafn = Þróttur (Skammstöfun: KÞ) | Stofnað = [[1949]] | Leikvöllur = Avis-Völlurinn | Stærð = 2341 (341 í sæti) | Formaður = [[Sigurlaugur Ingólfsson]] | Knattspyrnustjóri = Sigurvin Ólafsson | Deild = 1. deild | Tímabil = 2025 | Staðsetning = 3. sæti í 1. deild | pattern_la1 = _red_stripes | pattern_b1 = _redstripes | pattern_ra1 = _red_stripes | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _blackstripes | pattern_ra2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 }} '''Knattspyrnufélagið Þróttur''' var stofnað [[5. ágúst]] [[1949]] í [[braggi|herbragga]] við svonefnda Grímstaðavör við Ægisíðu. Stofnendur félagsins voru Halldór Sigurðsson kaupmaður, sem var fyrirmyndin að Tomma í bókum [[Einar Kárason|Einars Kárasonar]] um Djöflaeyjuna, og [[Eyjólfur Jónsson (sundkappi)|Eyjólfur Jónsson]], síðar lögreglumaður og sundkappi. Þrátt fyrir að vera í það fyrsta einungis knattspyrnufélag hafa Þróttarar keppt í öðrum greinum í gegnum tíðina, þó mest áhersla hafi verið lögð á knattspyrnuna síðustu ár. Félagið var starfrækt í vesturbæ [[Reykjavík]]ur til ársins [[1969]] þegar því úthlutað svæði við [[Sæviðarsund (Reykjavík)|Sæviðarsund]] í póstnúmeri [[104 Reykjavík|104]]. Þar starfaði félagið til [[1998]] þegar því var formlega veitt svæði í [[Laugardalurinn|Laugardalnum]]. Þar hefur félagið nú aðsetur. Formaður Þróttar er Finnbogi Hilmarsson == Knattspyrna == Þróttur frá Reykjavík keppti fyrst á [[Íslandsmótið í knattspyrnu|Íslandsmótinu]] í knattspyrnu [[1953]] en tapaði báðum leikjum sínum.. Þróttur var meðal þeirra sex liða sem kepptu í úrvalsdeild [[1955]] (fyrsta deildarkeppnin á Íslandi). Meistaraflokkur karla hjá Þrótti hefur aldrei unnið efstu deild. Einungis þrívegis hefur liðið haldið sér í efstu deild lengur en eitt ár; fyrst [[1978 ]]- [[1980]] þá [[1983 ]]- [[1985]] og loks [[2008]] - [[2009]]. Karlalið Þróttar hefur tvisvar sinnum fallið niður í þriðju efstu deild Íslandsmótsins og leikið þar þrjú leiktímabil; [[1989|1989,]] [[1990]] og [[2022]]. [[Ásgeir Elíasson]] hefur þjálfað Þrótt flest tímabil allra þjálfara meistaraflokks eða tíu ([[1981]] - [[1984]] og [[2000]] - [[2005]]). Þjálfarar karlaliðsins síðustu árin hafa verið Magnús Jónatansson ([[1989]] - [[1991]]), [[Ólafur Jóhannesson]] ([[1992]]), Ágúst Hauksson ([[1993]] - [[1996]]), [[Willum Þór Þórsson]] ([[1997]] - [[1999]]), [[Ásgeir Elíasson]] ([[2000]] - [[2005]]), [[Atli Eðvaldsson]] ([[2005]] - [[2006]]), Gunnar Oddsson ([[2006]] - [[2009]]), Páll Einarsson ([[2009]] - [[2013]]), Zoran Milkjovic ([[2013]]), Gregg Ryder ([[2013]] - [[2018]]), Gunnlaugur Jónsson ([[2018]] - [[2019]]), Þórhallur Sigurgeirsson ([[2019]]), Gunnar Guðmundsson ([[2020]]), [[Guðlaugur Baldursson]] ([[2021]]), Ian Jeffs ([[2022]] - [[2023]]) og Sigurvin Ólafsson ([[2024]] - ). Þróttarar lentu í öðru sæti í 1.deildinni árið 2015 og komust þar með upp í efstu deild. Árið 2016 lentu þeir í 12. sæti og féllu þá beint aftur í 1. deildinni. Gengi þeirra þar hefur farið versnandi og sluppu Þróttararnir við fall í lokaleik árið [[2019]] eftir 0-0 jafntefli við Aftureldingu. Árið [[2020]] hélt Þróttur sér uppi á markatölu eftir að mótið var blásið af vegna [[COVID-19|Covid-19 faraldurins]]. Á síðustu árum hefur Þróttur teflt fram öflugu kvennaliði sem hefur leikið í efstu deild samfleytt frá [[2020]]. Besti árangur liðsins er 3. sætið á Íslandsmótinu sumarið [[2021]]. Það sama sumar náði Þróttur alla leið í úrslitaleik [[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] en tapaði úrslitaleiknum gegn Breiðabliki. Aðalgrein ''[[knattspyrnudeild Þróttar]]'': == Handknattleikur == Strax við stofnun bar á áhuga á handknattleiksdeild innan félagsins, bæði meðal karla og kvenna. Vísir að henni var stofnaður 1951 og voru lið félagsins skráð til keppni strax um það leyti. Árið 1972 varð Óli Kr. Sigurðsson formaður deildarinnar og næstu árin hófst gullöld Þróttar í handboltanum. Meistaraflokkur liðsins komst í efstu deild 1980 og varð bikarmeistari í apríl 1981. Árið eftir komst liðið svo í undanúrslit Evrópubikarkeppninarinnar, en beið að lokum lægri hlut fyrir Dukla frá [[Prag]]. En Adam var ekki lengi í paradís því næstu ár lá leiðin niður við með starf meistaraflokks, liðið féll í aðra deild vorið 1986. Á þessum tíma voru helstu burðarásar liðsins farnir, s.s. [[Sigurður Sveinsson]] og Páll Ólafsson; sem báðir áttu eftir að gera það gott í atvinnumennskunni næstu ár. Um haustið 1986 var staðan orðið svo slæm að ákveðið var að senda ekki lið í meistaraflokki til leiks. Flokkurinn var síðar endurvakinn, en dofnaði út af aftur og árið 1990 lagðist deildin endanlega út af. Þróttur sendi í fyrsta sinn í mörg ár meistaraflokk karla til leiks á Íslandsmót, árið 2007. == Blak == Þróttur sendi fyrst lið til keppni í [[blak]]i, kvenna og karla, 1974. Síðan þá hefur liðið skipað sér í fremstu röð blakliða landsins. Karlaliðið hefur orðið Íslandsmeistari 1977, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1990, 1996, 1997, 1999 og 2009. Auk þess hefur liðið orðið 14 sinnum bikarmeistari, fyrst 1977 og svo 1978, 1981, 1982, 1983, 1985, 1986, 1988, 1990, 1994, 1996, 1997, 1998 og nú síðast 2009. Kvennaliðið varð íslandsmeistari 1983 og svo aftur 2004, 2005, 2006 og 2007. Kvennalið Þróttar hefur orðið bikarmeistari þrisvar 2004, 2005 og nú síðast 2006. == Tennis == Tennisdeild Þróttar var stofnuð 1990. == Tilvísanir == <references/> == Heimild == Jón Birgir Pétursson: ''Lifi Þróttur. Knattspyrnufélagið Þróttur. 50 ára saga öflugs knattspyrnufélags''. (Reykjavík 1999). == Tenglar == * [https://www.trottur.is Heimasíða Þróttar] * [http://www.kottarar.net Heimasíða Köttaranna, stuðningsmanna Þróttar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100818011124/http://www.kottarar.net/ |date=2010-08-18 }} * [http://www.icelandfootball.net/thornroacutettur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Þróttur Reykjavík {{Aðildarfélög ÍBR}} {{Lið í 1. deild karla í knattspyrnu}} {{1.deild karla í handknattleik}} {{S|1949}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Þróttur| ]] [[Flokkur:Íslensk blakfélög|Þróttur]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Þróttur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Þróttur]] [[Flokkur:Íslensk tennisfélög|Þróttur]] [[Flokkur:Íþróttafélög í Reykjavík]] an1vgozuy5x4fdouu0o8pbsc7lf7qis 0 20078 1980746 1955770 2026-09-28T12:02:20Z ~2026-52213-69 121238 orðalag 1980746 wikitext text/x-wiki {{Sveitarfélagstafla | nafn = Tjörneshreppur | nafn_í_eignarfalli = Tjörneshrepps | mynd = Puffins_on_the_northernmost_tip_of_Tjornes_peninsula_-_panoramio.jpg | mynd_texti = [[Lundar]] á Tjörnunestá | skjaldarmerki = | kort = Tjörneshreppur frá 1937 kort.png | hnit = {{hnit|66|09|32|N|17|7|34|W|type:city_region:IS|display=inline}} | kjördæmi = [[Norðausturkjördæmi]] | þéttbýli = Engir | sveitarstjóri_titill = [[Oddviti]] | sveitarstjóri = Aðalsteinn J. Halldórsson | póstnúmer = 641 | sveitarfélagsnúmer = 6611 | vefsíða = {{Url|tjorneshreppur.is}} }} [[Mynd:Tjörneshreppur 1912-1936 kort.png|thumb|Kort af Tjörneshrepp á árunum 1912-1936]] '''Tjörneshreppur''' er [[hreppur]] í [[Suður-Þingeyjarsýsla|Suður-Þingeyjarsýslu]]. Nær hann yfir norður- og vesturströnd [[Tjörnes]]s að Héðinsvík norðan [[Húsavík (Skjálfanda)|Húsavíkur]] og einnig yfir megnið af fjalllendinu sem á skaganum er. Tjörneshreppur í núverandi mynd var stofnaður árið [[1912]] þegar [[Húsavíkurhreppur|Húsavíkurhreppi]] var skipt í tvo hluta. Hreppinn mynduðu sveitirnar norðan og sunnan Húsavíkur, Tjörnes og [[Reykjahverfi]] en Húsavíkurkauptúnið ásamt næsta nágrenni þess hét áfram Húsavíkurhreppur og lá hann eins og fleygur í gegnum miðjan Tjörneshrepp eins og hann var þá. Svo fór að hreppnum var aftur skipt í tvennt [[1. janúar]] [[1933]] og varð þá syðri hlutinn, Reykjahverfi, að [[Reykjahreppur|Reykjahreppi]]. Frá því á 11. öld var svæðið frá jörðinni Máná nyrst á Tjörnesi, byggðin með strönd nessins að vestan allt að botni Skjálfandaflóa og Reykjahverfi til og með gömlu jörðinni Reykjum þar í hverfinu, eitt sveitarfélag sem þá nefndist Tjörneshreppur, stundum á síðari árum nefndur Tjörneshreppur hinn forni. Á 18. eða 19. öld breyttist nafnið í Húsavíkurhrepp en þar var þingstaður hreppsins og 1912 þegar þéttbýlið í Húsavík varð sérstakt sveitarfélag hélt það eðlilega því nafni. Flestir íbúar lifa af [[landbúnaður|landbúnaði]] eða sækja vinnu á [[Húsavík (Skjálfanda)|Húsavík]]. Gildandi [[Aðalskipulag]] er hægt að nálgast á heimasíðu [https://www.tjorneshreppur.is sveitarfélagsins]. Íbúar Tjörneshrepps felldu tillögu um sameiningu sveitarfélaga í Suður-Þingeyjarsýslu í atkvæðagreiðslu sem fór fram 8. október 2005. Alls voru 54,1% á móti sameiningu og 45,9% fylgjandi. Á kjörskrá voru 53. {{Stubbur|ísland|landafræði}} {{Sveitarfélög Íslands}} {{EYÞING}} [[Flokkur:Tjörneshreppur| ]] 8sbes1pcfmssp0ctaqu55burxlxi65k 0 22224 1980913 1968048 2026-09-29T04:06:44Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980913 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Gaukshofdi.jpg|thumb|Gaukshöfði.]] [[File:Gaukshöfði.jpg|thumb|Gaukshöfði er rétt norður af bænum Haga þegar keyrt er norður Þjórsárdalinn]] [[Mynd:Fjarrekstur vid Gaukshofda.JPG|thumb|Fjárrekstur [[Gnúpverjahreppur|Gnúpverja]] fyrir framan Gaukshöfða.]] '''Gaukshöfði''' er 188 metra klettadrangur, sem skagar út í [[Þjórsá]], rétt sunnan við [[Þjórsárdalur|Þjórsárdal]] og vestan við [[Hagafjall]]. Hann dregur nafn sitt af [[Gaukur Trandilsson|Gauki]] á [[Stöng (bær)|Stöng]], sem var veginn í [[Gauksgil]]i í höfðanum norðanverðum af [[Ásgrímur Elliða-Grímsson|Ásgrími Elliðagrímssyni]], fóstbróður sínum. Á 19. öld fundust í höfðanum spjótsoddar og mannabein. Áður fyrr lá vegurinn inn í Þjórsárdal uppi á höfðanum, um Goludal, en nú hefur hann verið færður út á grjótgarð í Þjórsá. Næsti höfði norðan Gaukshöfða kallast [[Bringa (Þjórsárdal)|Bringa]] og gamli 100 krónu seðillinn sýndi fjallsafn [[Gnúpverjahreppur|Gnúpverja]] undir henni. Var myndin tekin úr Gaukshöfða. Undir Gaukshöfða var vað sem einungis var fært þegar lítið var í ánni, en annars er þar hyldýpi þar sem áin safnar sér saman eftir að hafa breitt úr sér frá [[Búrfell (Þjórsárdal)|Búrfelli]]. ==Tengill== *[https://web.archive.org/web/20260616190400/https://www.skeidgnup.is/is/thjonusta/ferdathjonusta/gaukshofdi Gaukshöfði - Skeiða- og Gnúpverjahreppur] [[Flokkur:Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] [[Flokkur:Örnefni á Íslandi]] oqtryyo9n658mqdo58vw5ubu1ef9ekw 0 23290 1980821 1979706 2026-09-28T14:48:59Z TKSnaevarr 53243 1980821 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Elenóra | mynd = Leonor de Borbón en 2023 (cropped).jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Elenóra árið 2023. | fæðingarnafn = Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz | fæðingardagur ={{fæðingardagur og aldur|2005|10|31}} | fæðingarstaður = [[Madríd]], [[Spánn|Spáni]] | þjóðerni = [[Spánn|Spænsk]] | faðir = [[Filippus 6. Spánarkonungur]] | móðir = [[Letizia Spánardrottning]] | fjölskylda = [[Búrbónar]] | undirskrift = Leonor spain sig.svg }} '''Elenóra, prinsessan af Astúríu''' (Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz; 31. október 2005) er [[krónprinsessa]] [[Spánn|Spánar]]. Hún er eldri dóttir [[Filippus 6. Spánarkonungur|Filippusar 6. Spánarkonungs]] og [[Letizia Spánardrottning|Letiziu drottningar]] Elenóra fæddist á valdatíma föðurafa síns, [[Jóhann Karl 1.|Jóhann Karls 1. Spánarkonungs]]. Hún gekk í Santa María de los Rosales-skóla, sama skóla og faðir hennar hafði gengið í. Eftir að hún lauk framhaldsnámi stundaði hún alþjóðlegt stúdentsnám ([[International Baccalaureate]]) við heimavistarskólann [[UWC Atlantic]] í [[Wales]]. Þann 17. ágúst 2023 hóf Elenóra þriggja ára nám við spænskan herskóla (sp. ''Academia General Militar''). Þegar faðir hennar tók við spænsku krúnunni eftir afsögn afa hennar árið 2014 hlaut Elenóra alla hefðbundna titla spænska ríkisarfans. Hún varð þá prinsessa af Astúríu, prinsessa af Gírona, prinsessa af Víana, hertogaynja af Montblanc, greifynja af Cervera og lafði af Balaguer. Elenóra var formlega lýst erfingi að spænsku krúnunni þann 31. október 2023, á 18 ára afmæli hennar. Fari svo að Elenóra taki við krúnunni eins og áætlað er verður hún fyrsta ríkjandi drottning Spánar frá [[Ísabella 2. Spánardrottning|Ísabellu 2.]], sem ríkti frá 1833 til 1868. == Æviágrip == Elenóra fæddist 31. október 2005 kl. 01:46 spænsku krónprinshjónunum [[Filippus 6. Spánarkonungur|Filippusi]] og [[Letizia Spánardrottning|Letiziu]] á valdatíma föðurafa hennar, [[Jóhann Karl 1.|Jóhanns Karls 1.]] konungs. Hún var fædd með keisaraskurði á Ruber-alþjóðasjúkrahúsinu í [[Madríd]].<ref>{{cite news |url=https://elpais.com/diario/2005/10/31/espana/1130713203_850215.html |title=Nace la primera hija de los príncipes de Asturias, que se llamará Leonor|location=Madrid|date=31 October 2005|access-date=5 February 2019|first=Mábel|last=Galaz|newspaper=[[El País]]|lang=es|publisher=[[Prisa]] |archive-date=7 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207020616/https://elpais.com/diario/2005/10/31/espana/1130713203_850215.html |url-status=live}}</ref> Hún hlaut konunglega titilinn ''Infanta'' við fæðingu og varð önnur í erfðaröðinni að spænsku krúnunni á eftir föður sínum.<ref>{{cite news |title=Nace la infanta Leonor |date=30 October 2005 |url=https://elpais.com/elpais/2005/10/30/album/1130660217_910215.html |access-date=20 October 2019 |newspaper=[[El País]] |publisher=[[Prisa]] |lang=es |archive-date=27 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427081742/https://elpais.com/elpais/2005/10/30/album/1130660217_910215.html |url-status=live}}</ref> Konungsfjölskyldan tilkynnti fjölmiðlum um fæðingu hennar með símskilaboðum.<ref>{{cite news |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2005/10/31/espana/1130722695.html |title=Letizia Ortiz da a luz una niña |date=31 October 2005 |access-date=5 February 2019 |first1=Charo |last1=Marcos |first2=Olalla |last2=Cernuda |newspaper=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]] |lang=es |publisher=Mundinteractivos |archive-date=7 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207015225/https://www.elmundo.es/elmundo/2005/10/31/espana/1130722695.html |url-status=live}}</ref> Elenóra var skírð þann 14. janúar 2006 í [[Zarzuela-höll]]inni af [[Antonio Rouco Varela]] kardínála, erkibiskupi Madríd.<ref>{{cite news |url=https://us.hellomagazine.com/royalty/12017103124673/princess-leonor-spain-facts-biography/2 |title=Princess Leonor of Spain - Facts about the future queen |magazine=[[hellomagazine.com]] |access-date=14 August 2018 |date=31 October 2017 |archive-date=15 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180815024309/https://us.hellomagazine.com/royalty/12017103124673/princess-leonor-spain-facts-biography/2 |url-status=live}}</ref> Líkt og faðir hennar var Elenóra skírð með vatni úr ánni [[Jórdan]] í rómverskum skírnarfonti sem hefur verið notaður til að skíra spænska prinsa frá 17. öld.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/goodlife/living/royal-christenings-around-the-world/princess-leonor-of-asturias/ |title=Royal christenings around the world |date=9 November 2015 |newspaper=[[The Telegraph (newspaper)|The Telegraph]] |access-date=23 February 2026 |issn=0307-1235 |page=8 |publisher=[[Telegraph Media Group Limited]] |archive-date=28 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528132914/https://www.telegraph.co.uk/goodlife/living/royal-christenings-around-the-world/princess-leonor-of-asturias/ |url-status=dead}}</ref> Guðforeldrar Elenóru voru afi og amma hennar, Jóhann Karl 1. konungur og [[Soffía Spánardrottning|Soffía drottning]].<ref>{{cite news |url=https://www.elperiodicodearagon.com/noticias/sociedad/reyes-seran-padrinos-de-leonor_221051.html |title=Los Reyes serán los padrinos de Leono |date=18 December 2005 |access-date=20 October 2019 |newspaper=[[El Periódico de Aragón]] |lang=es |publisher=Grupo Zeta |archive-date=20 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020000147/https://www.elperiodicodearagon.com/noticias/sociedad/reyes-seran-padrinos-de-leonor_221051.html |url-status=live}}</ref> Hún var skírð ''Leonor de Todos los Santos''.<ref>{{cite news |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2006/01/14/espana/1137250160.html |title=La Infanta Leonor sólo abrió los ojos en su bautizo al recibir el agua del río Jordán |website=elmundo.es |lang=es |access-date=18 June 2019 |archive-date=1 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210701005813/https://www.elmundo.es/elmundo/2006/01/14/espana/1137250160.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.heraldnet.com/news/spains-crown-princess-gives-birth-to-baby-girl/ |title=Spain's Crown Princess Gives Birth to Baby Girl |date=31 October 2005 |access-date=1 September 2024 |website=HeraldNet |publisher=[[Herald (newspaper)|The Daily Herald]] |author=[[Associated Press]]}}</ref> === Prinsessa af Astúríu === Í maí 2014 fór Elenóra í fyrstu opinberu heimsókn sína, til San Javier-flugherstöðvarinnar í Múrsíu. Þann 18. júní 2014 undirritaði Jóhann Karl 1. konungur tilkynningu um afsögn sína og daginn eftir á miðnætti (18.–19. júní 2014) tók faðir Elenóru við krúnunni sem Filippus 6. Spánarkonungur. Elenóra varð við það ríkisarfi og prinsessa af Astúríu. Í október 2014 var vaxmynd af Leonor afhjúpuð í Museo de Cera í Madríd. Þann 20. maí 2015 tók Elenóra við fyrsta kvöldmáltíðarsakramenti sínu samkvæmt kaþólskum sið. Samkvæmt stjórnarskrá Spánar frá 1978 fer erfðaréttur að spænsku krúnunni eftir aldursröð en karlar hafa forgang. Elenóra, sem hin eldri af tveimur dætrum Filippusar, er þar með fyrst í erfðaröðinni að krúnunni. Ef Filippus eignaðist skilgetinn son á meðan hann er enn konungur myndi Elenóra samkvæmt núgildandi lögum falla niður í annað sæti í erfðaröðinni á eftir honum og aftur hljóta titilinn ''Infanta''. Rætt hefur verið um að breyta erfðalögunum svo að erfðir fari eftir aldursröð óháð kyni en hætt var við þessar áætlanir eftir að Elenóra eignaðist yngri systur, [[Soffía Spánarprinsessa|Soffíu]]. Þótt lögum um erfðir aðalstitla hafi verið breytt árið 2009 þannig að titlar erfist óháð kyni hefur lögum um erfðir krúnunnar enn ekki verið breytt. [[Mynd:Imposición del Toisón de Oro a la princesa de Asturias 03.jpg|thumb|right|Elenóra prinsessa ásamt föður sínum, Filippusi konungi, á orðuveitingarathöfn í konungshöllinni árið 2018.]] Daginn fyrir 10 ára afmæli Elenóru veitti faðir hennar henni [[Orða gullna reyfisins|Orðu gullna reyfisins]]. Ráðherranefndin samþykkti jafnframt hönnum á persónulegum herfána og klauffána hennar. Í janúar 2018, samhliða fimmtugsafmæli konungs, veitti Filippus henni formlega kraga með Orðu gullna reyfisins við hátíðlega athöfn í konungshöllinni í Madrid. Í september 2018 tók Elenóra þátt í fyrstu opinberu athöfn sinni fyrir utan höllina með því að fylgja foreldrum sínum til Covadonga til að fagna 1.300 ára afmæli konungsríkisins Astúríu. Þann 31. október 2018 hélt Leonor sína fyrstu opinberu ræðu, sem haldin var hjá Cervantes-stofnuninni í Madrid, þar sem hún las fyrstu grein stjórnarskrár Spánar. Ræðan var flutt samhliða 40 ára afmæli stjórnarskrárinnar og 13 ára afmæli hennar. Þann 18. október 2019 hélt hún fyrstu meiriháttar ræðu sína á veitingarathöfn Verðlauna prinsessunnar af Astúríu, sem hún flutti á spænsku, katalónsku, ensku og arabísku. Hún sinnti fyrstu embættisskyldu sinni einsömul þann 24. mars 2021 með því að vera viðstödd athöfn í tilefni að 30 ára afmæli Cervantes-stofnunarinnar. Þann 16. júlí 2022 fór hún í fyrstu opinberu utanlandsferð sína. Hún fór án foreldra sinna en í fylgd með yngri systur sinni, Soffíu prinsessu. Þær mættu saman á leik Spánar og Danmerkur á [[Evrópumót kvenna í knattspyrnu 2022|EM kvenna 2022]]. Í desember 2022 heimsótti Leonóra höfuðstöðvar spænska [[Rauði krossinn|Rauða krossins]] í Madríd þar sem hún hitti sjálfboðaliða í ungliðahreyfingu Rauða krossins. Þann 7. október 2023 sór prinsessan hollustueið við spænska fánann í herskólanum í viðurvist foreldra sinna. ==Tilvísanir== <references/> {{f|2005}} [[Flokkur:Spænskar prinsessur]] [[Flokkur:Búrbónar]] 51jnsvsjlpyry65op9thvjqocjhfieu 0 23448 1980789 1962256 2026-09-28T13:48:52Z Fyxi 84003 snið 1980789 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Mílanó | nafn_í_eignarfalli = Mílanó | nafn_á_frummáli = Milano | tegund_byggðar = [[Borg]] | mynd = Corsovem.JPG | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = [[Dómkirkjan í Mílanó]] séð frá Corso Vittorio Emanuele II | fáni = Flag of Milan.svg | innsigli = | skjaldarmerki = CoA Città di Milano.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Ítalía | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning á Ítalíu | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Ítalía}} | undirskipting_gerð1 = [[Héruð Ítalíu|Hérað]] | undirskipting_nafn1 = [[Langbarðaland]] | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = Borgarstjóri | leiðtogi_nafn = Giuseppe Sala | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 181,67 | hæð_m = 120 | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web|title=Resident population|url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en|publisher=[[Istituto nazionale di statistica|ISTAT]]}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 1.362.863 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = 20121–20162 | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Mílanó''' ([[ítalska]]: ''Milano'') er önnur stærsta borg [[Ítalía|Ítalíu]], með um 1,4 milljón íbúa ([[2026]]) í hinu eiginlega [[sveitarfélag]]i en 6,5 milljónir á stórborgarsvæðinu.<ref name="mannfjöldi" /> Hún er höfuðstaður samnefndrar [[Mílanó (sýsla)|sýslu]] og [[héruð Ítalíu|héraðsins]] [[Langbarðaland]]s. Hún er gjarnan kölluð efnahagsleg höfuðborg landsins og þar er [[kauphöll Ítalíu]]. Sagan segir að borgin hafi verið stofnuð af [[Gallar|gallverskum]] ættflokki um [[600 f.Kr.]] sem nefndu hana ''Medhelanon''. Síðar nefndu [[Rómaveldi|Rómverjar]] hana ''Mediolanum'' eftir 200 f.Kr. Í miðaldaíslensku var Mílanó kölluð Meilansborg eða Meinlangsborg.<ref>{{cite book|title=Nokkur blöð úr Hauksbók og brot úr Guðmundarsögu|editor=Jón Þorkelsson|year=1865|publisher=E. Þórðarson|page=13|url=https://baekur.is/bok/22ea6915-b1b2-48f9-a990-95341bd42b86/0/40/Nokkur_blod_ur_Hauksbok_og#page/n39/mode/2up/}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Frá 1395 til 1796 var borgin hluti af [[Hertogadæmið Mílanó|Hertogadæminu Mílanó]] sem stjórnað var af ýmsum veldum. Heimssýningarnar árið 1906 og [[Expo 2015]] voru haldnar í borginni og [[Vetrarólympíuleikarnir]] árið [[2026]]. ==Íþróttir== ===Knattspyrna=== *[[AC Milan]] *[[Inter Milan]] ===Körfubolti=== *[[Olimpia Milano]] <gallery> Milan - Scala - Facade.jpg|Óperuhúsið Scala. Milan Cathedral from Piazza del Duomo.jpg|Dómkirkjan. Inside Arcade Galleria Vittorio EmanueleII Milan.jpg|Galleria Vittorio Emanuele. Front portico of Stazione Centrale, Milan.jpg|Aðallestarstöðin Stazione Centrale. Basilica of San Carlo al Corso (26512277809).jpg|Basilica of San Carlo al Corso. Milan skyline skyscrapers of Porta Nuova business district (cropped).jpg|Viðskiptahverfið Porta Nuaova. </gallery> == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Mílanó| ]] rxpvbe38p8b3ck0xmshtxdv3cm1v8z4 0 23588 1980786 1909426 2026-09-28T13:38:51Z Fyxi 84003 snið 1980786 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Barselóna | nafn_í_eignarfalli = Barselóna | nafn_á_frummáli = Barcelona | tegund_byggðar = [[Borg]] | mynd = Barcelona collage.JPG | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Svipmyndir | fáni = Flag of Barcelona.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Coat of Arms of Barcelona.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Spánn | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning á Spáni | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Spánn}} | undirskipting_gerð1 = Svæði | undirskipting_nafn1 = {{fáni|Katalónía}} | undirskipting_gerð2 = [[Héruð Spánar|Hérað]] | undirskipting_nafn2 = [[Barselóna-hérað|Barselóna]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = Borgarstjóri | leiðtogi_nafn = Jaume Collboni | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 101,4 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=68538&L=1|title=Annual population census 2021-2025|publisher=[[Instituto Nacional de Estadística|INE]]}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2025 | mannfjöldi_heild = 1.713.247 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = 080xx | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Barselóna''' ([[spænska]]: ''{{lang|es|Barcelona}}'') er [[höfuðborg]] [[Katalónía|Katalóníu]] á [[Spánn|Spáni]] og [[Barselóna-hérað]]s. Borgin hefur oft verið mikilvæg miðstöð valda og voru konungarnir af [[Aragón]] upprunalega greifarnir af Barcelona og stjórnuðu þaðan miklu veldi. Hún er og miðstöð þjóðernisvakningar Katalóníumanna. Borgin er 101,4 km² og íbúar hennar árið 2025 voru rúmlega 1,7 milljón en íbúar aðliggjandi byggða tæpar 5 milljónir sem gerir borgarsvæðið þar 5. stærsta í Evrópusambandinu.<ref name="mannfjöldi" /> [[Borgarstjóri]] eftir kosningarnar 2023 er Jaume Collboni. Barselóna liggur á mörkum fljótanna [[Llobregat]] og [[Besòs]] og er takmörkuð af fjallgarðinum Serra de Collserola sem nær 512 metra hæð. ==Saga== ===Nafn=== Kenningar eru um að að [[karþagó]]ski bærinn ''Barcino'' hafi verið stofnaður af [[Hamilcar Barca]] (sem var faðir [[Hannibal Barca|Hannibal]]s). Að borgin heiti eftir Hamilcar Barca er þó fremur álitin ágiskun enda fer engum sögum um að Karþagómenn hafi sest þar að, og fremur er álitið að nafnið komi frá íberíska frumbyggjamálinu sem var talað á Spáni fyrir innrás Rómverja og er merking þess ekki þekkt. Nafnið var Baŕkeno <ref>''Emerita: Revista de Lingüística y Filología clasica'' 11 (1943), p.468</ref> <ref>[[Ptolemy]], ii. 6. §&nbsp;8</ref><ref name="Schütte1917">{{cite book|author=Gudmund Schütte|title=Ptolemy's Maps of Northern Europe: A Reconstruction of the Prototypes|url=https://archive.org/details/ptolemysmapsofno00schrich|year=1917|publisher=H. Hagerup|page=[https://archive.org/details/ptolemysmapsofno00schrich/page/n66 45]|access-date=6 November 2015}}</ref> ==Samgöngur== [[El Prat]] er alþjóðaflugvöllur borgarinnar. Neðanjarðarlestir eru algengur ferðamáti í borginni og eru 12 aðallínur sem eru með 183 stöðvar og er lengd kerfisins 170 km. Lestir spænska lestarfélagsins RENFE fara einnig um borgina. ==Menntun== [[Háskólinn í Barselóna]] og [[Pompeu Fabra-háskólinn]] eru virtustu háskólarnir. == Menning == [[Mynd:Sagrada Familia 01.jpg|thumb|left|300px|Kirkjan [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar]] (''Sagrada Família'') hefur orðið alþjóðlegt kennimark borgarinnar. Hönnuð af spænska [[arkitekt]]inum [[Antoni Gaudí]]. Þótt byggingu kirkjunnar sé ekki lokið hefur hún þegar verið sett á [[heimsminjaskrá UNESCO]]. Áætlað er að byggingu kirkjunnar verði lokið 2026-2028.]] Meðal frægra listamanna Barselóna eru [[myndlistarmaður]]inn [[Joan Miró]] (1893 – 1983) og er í borginni safn helgað list hanns, ''Fundació Joan Miró, Centre d'Estudis d'Art Contemporani (Joan Miró Foundation)''. Einnig [[arkitekt]]inn [[Antoni Gaudí]] (1852–1926) sem meðal annars hannaði eina frægustu byggingu borgarinnar, [[Sagrada Família|Yfirbótakirkju heilögu fjölskyldunnar]] (''Sagrada Família''), sem hefur verið í byggingu síðan seinni hluta [[19. öldin|19. aldar]]. Arkítektinn [[Lluís Domènech i Montaner]] setti einnig mark sitt á borgina og hannaði m.a. tónlistarhúsið Palau de la Música Catalana. Í borginni eru göngugötur milli breiðgatna sem setja svip sinn á mannlífið. Þær eru kallaðar ''ramblas'' (römblur á íslensku). Stærsta göngugatan er kölluð La Rambla. == Íþróttir == Barselóna er þekkt fyrir íþróttir og hélt meðal annars [[Sumarólympíuleikarnir 1992|sumarólympíuleikana árið 1992]] auk þess að vera heimaborg hins þekkta íþróttafélags [[FC Barcelona]] en fótboltalið þess félags hefur notið mikillar velgengni og vinsælda. Minna knattspyrnuliðið er [[Espanyol]] sem er í suðvesturhluta borgarinnar. [[Barcelona World Race]] er siglingakeppni sem hefst og endar í borginni. ==Svipmyndir== <gallery> Barcelona Cathedral Santa Eulalia 11.jpg|Dómkirkjan Santa Eulalia. Barcelona - Carrer del Bisbe.jpg|Gotneska hverfið. 15-10-27-Vista des de l'estàtua de Colom a Barcelona-WMA 2791.jpg|Rambla göngugata. Catalunya Barcelona1 tango7174.jpg|Plaça Catalunya Barcelona March 2015-2a.jpg|Torre Agbar/Glories. 14-08-05-barcelona-RalfR-001.jpg|Hótel W. Beaches of Barcelona, Spain (51226454918).jpg|Strendur Barselóna. Camp Nou - Interior (2005).jpg|Camp Nou. </gallery> == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Borgir í Katalóníu]] [[Flokkur:Barselóna]] s4vyogp5h78icy5eejojoy5eq4hso0x 0 25453 1980861 1906834 2026-09-28T18:46:48Z Berserkur 10188 1980861 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1410]]|[[1411]]|[[1412]]|[[1413]]|[[1414]]|[[1415]]|[[1416]]| [[1401–1410]]|[[1411–1420]]|[[1421–1430]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} Árið '''1413''' ('''MCDXIII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Árni Ólafsson]] varð [[biskup]] í [[Skálholt]]i og var um leið skipaður hirðstjóri. * [[Vigfús Ívarsson]] lét af hirðstjórn eftir 24 ár í embætti. * Snorri Torfason kom til landsins eftir að hafa verið tepptur árum saman á [[Grænland]]i og í [[Noregur|Noregi]]. Ekkert hafði spurst til hans frá [[1406]] og var kona hans gift öðrum manni. * [[England|Englendingar]] hófu verslun á [[Háigrandi|Háagranda]] í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. ;Fædd ;Dáin * [[Jón (biskup)|Jón]], biskup í [[Skálholtsbiskupar|Skálholti]]. == Erlendis == [[Mynd:St Andrews University - geograph.org.uk - 135908.jpg|thumb|right|[[St. Andrews-háskóli]] í [[Skotland]]i.]] * [[30. janúar]] - Fyrsta Skútarí-stríðið milli Zeta-lýðveldisins (í nútíma Albaníu og Svartfjallalandi) og [[Lýðveldið Feneyjar|Lýðveldisins Feneyja]] endaði. * [[21. mars]] - [[Hinrik 5.]] varð konungur [[England]]s. * [[27. mars]] - [[Lýðveldið Genúa]] endurheimti sjálfstæði sitt frá Frakklandi. * [[8. júní]] - Ladislaus konungur Napólí réðst inn í [[Róm]] og ráku burt Jón 23. andpáfa. * [[28. ágúst]] - [[St. Andrews-háskóli]] í [[Skotland]]i, sem stofnaður var [[1410]], fékk [[páfabréf|leyfisbréf frá páfa]] fyrir starfsemi sinni. Hann er elsti háskóli Skotlands og þriðji elsti enskumælandi háskóli í heimi. ;Fædd * [[24. febrúar]] - [[Loðvík 1. (hertogi)|Loðvík 1.]], hertogi [[Savoja]] (d. 1465) * [[19. nóvember]] - [[Friðrik 2. af Brandenborg|Friðrik 2.]], kjörfursti af Brandenborg (d. [[1337]]). ;Dáin * [[20. mars]] - [[Hinrik 4. Englandskonungur]] (f. [[1367]]). [[Flokkur:1413]] [[Flokkur:1411-1420]] ice28moqn2obia7aq296dz4k13yarj3 1980998 1980861 2026-09-29T11:39:33Z Berserkur 10188 1980998 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1410]]|[[1411]]|[[1412]]|[[1413]]|[[1414]]|[[1415]]|[[1416]]| [[1401–1410]]|[[1411–1420]]|[[1421–1430]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} Árið '''1413''' ('''MCDXIII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Árni Ólafsson]] varð [[biskup]] í [[Skálholt]]i og var um leið skipaður hirðstjóri. * [[Vigfús Ívarsson]] lét af hirðstjórn eftir 24 ár í embætti. * Snorri Torfason kom til landsins eftir að hafa verið tepptur árum saman á [[Grænland]]i og til [[Noregur|Noregs]]. Ekkert hafði spurst til hans frá [[1406]] og var kona hans gift öðrum manni. * [[England|Englendingar]] hófu verslun á Háagranda í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. ;Fædd ;Dáin * [[Jón (biskup)|Jón]], biskup í [[Skálholtsbiskupar|Skálholti]]. == Erlendis == [[Mynd:St Andrews University - geograph.org.uk - 135908.jpg|thumb|right|[[St. Andrews-háskóli]] í [[Skotland]]i.]] * [[30. janúar]] - [[Fyrsta Skútarí-stríðið]] milli Zeta-lýðveldisins (í nútíma Albaníu og Svartfjallalandi) og [[Lýðveldið Feneyjar|Lýðveldisins Feneyja]] endaði. * [[21. mars]] - [[Hinrik 5.]] varð konungur [[England]]s. * [[27. mars]] - [[Lýðveldið Genúa]] endurheimti sjálfstæði sitt frá Frakklandi. * [[8. júní]] - [[Ladislaus konungur Napólí]] réðst inn í [[Róm]] og rak burt Jón 23. andpáfa. * [[28. ágúst]] - [[St. Andrews-háskóli]] í [[Skotland]]i, sem stofnaður var [[1410]], fékk [[páfabréf|leyfisbréf frá páfa]] fyrir starfsemi sinni. Hann er elsti háskóli Skotlands og þriðji elsti enskumælandi háskóli í heimi. ;Fædd * [[24. febrúar]] - [[Loðvík 1. (hertogi)|Loðvík 1.]], hertogi [[Savoja]] (d. 1465) * [[19. nóvember]] - [[Friðrik 2. af Brandenborg|Friðrik 2.]], kjörfursti af Brandenborg (d. [[1337]]). ;Dáin * [[20. mars]] - [[Hinrik 4. Englandskonungur]] (f. [[1367]]). [[Flokkur:1413]] [[Flokkur:1411-1420]] sjuo0ue0nyf57labe9cxa8blpc6ij2y 0 25669 1980900 1979934 2026-09-28T23:28:46Z TKSnaevarr 53243 1980900 wikitext text/x-wiki {{Konungur |titill = Konungur Danmerkur |ætt = Aldinborgarar |skjaldarmerki = BlasonChristian_Ier_(1143-1167)%2C_comte_d'Oldenbourg.svg |mynd = Christian 6.jpg |nafn = Kristján 6. |ríkisár = 12. október 1730 - 6. ágúst 1746 |skírnarnafn = Christian Oldenburg |kjörorð = ''Deo et Populo'' |fæðingardagur = 30. nóvember 1699 |fæðingarstaður = [[Kaupmannahafnarhöll]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1746|8|6|1699|11|30}} |dánarstaður = [[Hørsholm-höll]] |grafinn = [[Hróarskeldudómkirkja]] |faðir = [[Friðrik IV Danakonungur|Friðrik IV]] |móðir = [[Louise af Mecklenburg-Güstrow]] |titill_maka = Drottning |maki = (1721) [[Sophie Magdalene af Brandenburg-Kulmbach|Sophie Magdalene<br />af Brandenburg-Kulmbach]] |börn = <br /> * '''[[Friðrik 5. Danakonungur|Friðrik]]''' * Louise }} '''Kristján 6.''' ([[30. nóvember]] [[1699]] – [[6. ágúst]] [[1746]]) tók við sem [[Dansk-norska ríkið|Dansk-norska ríkisins]] við lát föður síns [[Friðrik 4. Danakonungur|Friðriks 4.]] [[12. október]] [[1730]]. Hann er þekktastur fyrir að hafa innleitt [[vistarband]]ið í Danmörku vegna þrýstings frá landeigendum sem skorti vinnuafl á tímum efnahagslegrar lægðar. Eitt af fyrstu embættisverkum hans var að svipta seinni konu föður síns meirihluta af arfi sínum og senda hana til herragarðsins í [[Clausholm]] þaðan sem faðir hans hafði numið hana á brott. Kristján og drottningin, [[Sophie Magdalene af Brandenburg-Kulmbach]], voru trúuð og aðhylltust [[píetismi|píetisma]]. Kristján lét banna allar skemmtanir á [[sunnudagur|sunnudögum]] og [[1735]] gaf hann út [[helgidagatilskipun Kristjáns VI|helgidagatilskipun]] þar sem kirkjusókn varð skylda, að viðlögðum refsingum. [[1736]] gaf hann út tilskipun um að [[ferming]]ar væru skylda. Hann þótti innhverfur og þunglyndur og hélt sig mest heima við sem gerði hann óvinsælan. Hann lét reisa margar nýjar byggingar til að undirstrika konungsvaldið svo sem [[Eremitage]] og upphafið að [[Kristjánsborgarhöll]]. Þessar framkvæmdir voru fjármagnaðar með tekjum af [[Eyrarsundstollurinn|Eyrarsundstollinum]] en áttu sinn þátt í að veikja efnahagslífið enn frekar. [[1736]] var [[Kúrantbankinn]], forveri [[danski seðlabankinn|danska seðlabankans]], stofnaður. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill = [[Konungur Danmerkur]] |frá=1730 |til = 1746 |fyrir= [[Friðrik 4. Danakonungur|Friðrik 4.]] |eftir = [[Friðrik 5. Danakonungur|Friðrik 5.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} {{stubbur|æviágrip|saga|danmörk}} {{fd|1699|1746}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Hertogar af Holtsetalandi]] [[Flokkur:Noregskonungar]] nzx4xfrwlwmlvyrak0k2q08773vlph1 1980972 1980900 2026-09-29T09:15:48Z TKSnaevarr 53243 1980972 wikitext text/x-wiki {{Konungur |titill = Konungur Danmerkur |ætt = Aldinborgarar |skjaldarmerki = BlasonChristian_Ier_(1143-1167)%2C_comte_d'Oldenbourg.svg |mynd = Christian 6.jpg |nafn = Kristján 6. |ríkisár = 12. október 1730 - 6. ágúst 1746 |skírnarnafn = Christian Oldenburg |kjörorð = ''Deo et Populo'' |fæðingardagur = 30. nóvember 1699 |fæðingarstaður = [[Kaupmannahafnarhöll]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1746|8|6|1699|11|30}} |dánarstaður = [[Hørsholm-höll]] |grafinn = [[Hróarskeldudómkirkja]] |undirskrift = Signatures of Christian VI of Denmark.svg |faðir = [[Friðrik 4. Danakonungur|Friðrik 4.]] |móðir = [[Lovísa af Mecklenburg-Güstrow]] |titill_maka = Drottning |maki = {{gifting|[[Soffía Magdalena af Brandenburg-Kulmbach]]|1721}} |börn = {{plainlist| * '''[[Friðrik 5. Danakonungur|Friðrik 5.]]''' * [[Lovísa Danaprinsessa (1726–1756)|Lovísa]]}} }} '''Kristján 6.''' ([[30. nóvember]] [[1699]] – [[6. ágúst]] [[1746]]) tók við sem [[Dansk-norska ríkið|Dansk-norska ríkisins]] við lát föður síns [[Friðrik 4. Danakonungur|Friðriks 4.]] [[12. október]] [[1730]]. Hann er þekktastur fyrir að hafa innleitt [[vistarband]]ið í Danmörku vegna þrýstings frá landeigendum sem skorti vinnuafl á tímum efnahagslegrar lægðar. Eitt af fyrstu embættisverkum hans var að svipta seinni konu föður síns meirihluta af arfi sínum og senda hana til herragarðsins í [[Clausholm]] þaðan sem faðir hans hafði numið hana á brott. Kristján og drottningin, [[Sophie Magdalene af Brandenburg-Kulmbach]], voru trúuð og aðhylltust [[píetismi|píetisma]]. Kristján lét banna allar skemmtanir á [[sunnudagur|sunnudögum]] og [[1735]] gaf hann út [[helgidagatilskipun Kristjáns VI|helgidagatilskipun]] þar sem kirkjusókn varð skylda, að viðlögðum refsingum. [[1736]] gaf hann út tilskipun um að [[ferming]]ar væru skylda. Hann þótti innhverfur og þunglyndur og hélt sig mest heima við sem gerði hann óvinsælan. Hann lét reisa margar nýjar byggingar til að undirstrika konungsvaldið svo sem [[Eremitage]] og upphafið að [[Kristjánsborgarhöll]]. Þessar framkvæmdir voru fjármagnaðar með tekjum af [[Eyrarsundstollurinn|Eyrarsundstollinum]] en áttu sinn þátt í að veikja efnahagslífið enn frekar. [[1736]] var [[Kúrantbankinn]], forveri [[danski seðlabankinn|danska seðlabankans]], stofnaður. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill = [[Konungur Danmerkur]] |frá=1730 |til = 1746 |fyrir= [[Friðrik 4. Danakonungur|Friðrik 4.]] |eftir = [[Friðrik 5. Danakonungur|Friðrik 5.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Norskir einvaldar}} {{stubbur|æviágrip|saga|danmörk}} {{fd|1699|1746}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Hertogar af Holtsetalandi]] [[Flokkur:Noregskonungar]] ka12r01l36rmsulvgebb31jueue74lx 0 27958 1980770 1979296 2026-09-28T12:32:15Z Nipas2 54688 Bad link to a different Pétur Pétursson 1980770 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Chris Brazell]] (kk); [[Matthías Guðmundsson]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Arnar Þór Sævarsson]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]] og leika allir meistaraflokkar Vals í efstu deild bæði í karla- og kvennaflokki. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á [[Porrino]] frá Spáni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2025/05/17/valur_evropubikarmeistari_eftir_haspennu/|title=Valur Evrópubikarmeistari eftir háspennu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 145 Íslands- og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtóku afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum of þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á [[Öskjuhlíð]], meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. 20. desember 2023 ákvað aðalstjórn Knattspyrnufélagsins Vals að fjarlægja styttuna af lóð félagsins vegna ásakana um kynferðisbrot séra Friðriks. Í yfirlýsingu frá Herði Gunnarssyni, þáverandi formanni Vals, sagði m.a. svo: „Þó séra Friðrik hafi ekki starfað innan félagsins og við höfum engin dæmi þess að brot hafi átt sér stað er tengjast félaginu þá er saga Vals og séra Friðriks samofin og umræðan upp á síðkastið hefur skaðað félagið okkar,“ með ákvörðuninni sagði Hörður félagið vera að senda skýr skilaboð út í samfélagið um að hegðun af þessu tagi sé fordæmd með öllu og Valur vilji ekki tengjast henni með nokkrum hætti.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-20-valur-fjarlaegir-styttu-af-fridriki-400367/|title=Valur fjarlægir styttu af Friðriki - RÚV.is|last=Jóhannsson|first=Róbert|date=2023-12-20|website=RÚV|access-date=2026-08-05}}</ref> [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handknattleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. Sprengja í iðkun. Valur - Benfica. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. ==== Valur - Benfica ==== Árið 1968 lék knattspyrnulið Vals við [[S.L. Benfica]] í Evrópukeppni Meistaraliða. Valur hafði tvívegis áður verið þátttakandi í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrsti leikur Vals í slíkri Evrópukeppni var um Evrópubikarinn og var þá leikið við belgíska liðið [[Standard Liège]]. Lauk þeirri viðureign svo á Laugardalsvellinum að liðin skyldu jöfn 1:1. En á heimavelli Standard í Liege, tapaði Valur 8:1. Önnur keppnin var í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrri leikurinn fór einnig fram á Laugardalsvellinum gegn Jeuness frá [[Lúxemborg]]. Lauk þeim leik einnig með jafntefli 1:1 og í Lúxemborg urðu úrslitin einnig jafntefli 3:3 sem tryggði Val rétt til framhaldskeppni þar sem Valsmenn skoruðu fleiri mörk á útivelli. Í annarri umferð kepninnar dróst Valur gegn ungverska liðinu Vasas í [[Búdapest]] en þar sem svo langt var liðið á árið varð það að ráði að leika báða leikina í Ungverjalandi. Fyrri leiknum lauk með 6:0 og þeim síðari 5:1. Ungverskur sigur í bæði skiptin. [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] Þegar Valur lék við Benfica árið 1968 var Benfica eitt frægasta knattspyrnulið veraldar og hafði á að skipa mörgum af bestu knattspyrnumönnum heims. Í Valsblaðinu 1968 er vandlega fjallað um þessa viðureign: <blockquote>Vissulega var Valsmönnum þetta ljóst [þ.e. getustig leikmanna Benfica], það var því, í sjálfu sér, engin furða, þó að þeim skyti nokkurn skelk í bringu í fyrstu, er þeir fengu þá "óvæntu" fregn, að kappar þessir, hinir vígdjörfu og fótfimu, sem hin frægustu lið knattspyrnuheimsins hefðu ekki staðið snúning, myndi "finna þá í fjöru" á Laugardalsvellinum 18. september. En hér tjáði ekki um að sakast. Nú dugði ekki annað en bregðast af skörungsskap og karlmennsku við vandanum. Berjast til þrautar og falla þá, ef svo vildi verða, með sæmd.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4659006#page/n41/mode/2up|titill=Valur-Benfica|höfundur=Einar Björnsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=1968|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref></blockquote>Skipaðar voru þrjár nefndir sem skyldu megin veg og vanda hafa af því mikla starfi sem í hönd fór: Móttökunefnd, áróðursnefnd og fjáröflunarnefnd. Nefndir þessar tóku þegar til starfa og unnu hvert á sínu sviði. Mönnum var ljóst að lið eins og Benfica væri vant bestu þjónustu sem unnt er að láta í té í slíkum ferðalögum en samkvæmt umsögn fararstjórnar Benfica lauk hún miklu lofsorði á móttökurnar. Gestum var tryggð gisting á [[Hótel Loftleiðir|Hótel Loftleiðum]] og létu gestir mjög vel af öllum aðbúnaði þar. Stór plaköt voru gerð og prentuð og dreift um alla borgina, m.a. komið fyrir í ótal verslunargluggum. Þá voru meðal annars gerðir litlir áróðursmiðar sem voru festir á kyrrstæða bíla við bíó og önnur samkomuhús og víðar um borgina. Gerð voru og allstór auglýsingaspjöld með Eusbío þar sem heilmynd af honum trónaði ásamt umsögn um snilli hans. Frásagnir af liði gestanna og auglýsingar dundu dag hvern í útvarpinu með auknum krafti eftir þí sem hin stóra stund nálgaðist og sjónvarpið lét ekki sinn hlut eftir liggja. Auk frétta og mynda í íþróttatímanum skaut veðurfréttamaðurinn, [[Páll Bergþórsson]], áróðri fyrir leiknum inn í veðurfréttirnar um leið og hann spáði góðu veðri leikdaginn. Sala aðgöngumiða hófst 10 dögum fyrir leikinn. Umboðsmenn voru skipaðir víðsvegar um landið, í flestum stærri kaupstöðum, sem tóku á móti pöntunum áður en hin eiginlega forsala hófst. Þegar á fyrsta klukkutímanum seldust öll stúkusæti upp og fengu færri en vildu. Síðan gekk dag hvern, jafnt og þétt, á aðra aðgöngumiða. Áhorfendafjöldi rendist vera 18.243 sem var met. Hinn 16. september renndu svo gestirnir í hlaðið á Gullfaxa Flugfélagsins. Auk stjórnar Vals, undirbúningsnefnda og annarra félaga, kom margt forvitinna áhorfenda. Er liðsmenn gengu niður landganginn brá mönnum nokkuð í brún þar sem Eusebío birtist ekki. Skeyti hafði borist frá stjórn Benfica að allir bestu leikmenn liðsins kæmu og því kom þetta illa við stjórn Vals. Á daginn kom hins vegar að Eusebío kæmi degi síðar en hann hefði þurft að leggja lykkju á leið sína til landsins til að veita viðtöku gullknattspyrnuskó í París en franska blaðið L'Equipé kaus lið hans, Benfica, besta knattspyrnulið Evrópu og Eusebío stjörnu þess. Leikurinn sjálfur endaði með 0:0 jafntefli og vöktu úrslitin mikla athygli. Síðari leiknum lauk svo með öruggum 8-1 sigri Benfica. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001: Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> ==== Valsmenn hf. ==== Hinn 1. desember 1999 var fjárfestingarhlutafélagið Valsmenn hf. stofnað að Hlíðarenda. Rúmlega 200 manns mættu á stofnfundinn en tilgangur félagsins var að vera sjálfstæður fjárhagslegur bakhjarl fyrir Knattspyrnufélagið Val. Markmið félagsins var að gera Val aftur að þeirri fjöldahreyfingu sem félagið var. Í Valsblaðinu 1999 var haft eftir Brynjari Harðarsyni, stjórnarformanni Valsmanna hf. að "Stofnun félagsins [hefði] verið í uppsiglingu í langan tíma og [kæmi] til af gríðarlegum þrengingum íþróttahreyfingarinnar. Hreyfingin [standi] á krossgötum áhugamennsku og atvinnumennsku og þjóðfélagsaðstæður [hafi] gjörbreyst. Starf sem áður byggðist á þróttmiklu starfi áhugasamra félagsmanna byggist nú fyrst og fremst á aðgangi að fjármagni. Íþróttir og viðskipti [væru] alltaf að færast nær hvort öðru." Jafnframt kemur fram að yfir 40 milljónir hafi safnast.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998521#page/n53/mode/2up/|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Í fyrstu stjórn Vals­manna hf. sátu Brynjar Harð­ar­son, fyrr­ver­andi hand­bolta­leik­maður hjá Val og íslenska lands­lið­inu sem var for­mað­ur, Helgi Magn­ús­son, Elías Her­geirs­son, Frið­rik Soph­us­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, Stefán Gunn­ars­son, Kjartan G. Gunn­ars­son og Örn Gúst­afs­son. Fyrsti skráði fram­kvæmda­stjór­inn var lög­mað­ur­inn [[Brynjar Níelsson]], síðar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks. Brynjar Harð­ar­son tók þó fljót­lega við öllum rekstri félags­ins sem snérist um að fjár­festa hluta­féð. Það var meðal ann­ars gert með kaupum á stóru aug­lýs­inga­skilti sem sett var upp við Hlíð­ar­enda og kaupum á verð­bréf­um. <ref>{{Citeweb|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fall í fyrsta sinn ==== Á árunum 1990-1992 hafði karla­lið Vals í knatt­spyrnu unnið þrjá bik­ar­meist­aratitla í röð og tekið þátt í Evr­ópu­keppni. Hand­boltalið Vals var líka það besta á Íslandi á tíunda ára­tugnum og vann hvern Íslands­meistar­tit­il­inn á fætur öðr­um. Félagið var hins vegar illa statt fjárhagslega og skuldir söfn­uð­ust upp ár frá ári og voru að sliga allan rekst­ur. Knatt­spyrnu­deildin var í verstum mál­um, enda fjár­frek­ust. Sú staða fór að end­ur­spegl­ast í frammi­stöð­unni á vell­inum og árið 1999 féll Valur úr efstu deild knatt­spyrnu karla í fyrsta sinn í sögu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Aðspurður að því hvort hann væri búinn að jafna sig eftir fall Vals niður í 1. deild í Valsblaðinu 1999 svaraði Ellert Sölvason (ávallt kallaður Lolli): "Já ég er búinn að því en það tók dálítinn tíma. Ég horfði á beina útsendingu frá leik Fram og Víkings og við vorum rúmar tvær mínútur frá því að bjarga okkur frá falli. Mér leið afskaplega illa. En maður verður að kunna að tapa þótt maður vilji helst alltaf sigra. Núna liggur leiðin bara upp á við hjá okkur. Stelpurnar hafa staðið sig vel, bæði í handbolta og fótbolta og ég hef mikla trú á meistaraflokki karla í báðum greinum. Valshjartað mun koma þeim aftur á toppinn. Það er ekki spurning..."<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998523#page/n55/mode/2up|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Viðræður við Ungmennafélagið Fjölni í Grafarvogi ==== Í skýrslu aðalstjórnar Vals sem birtist í Valsblaðinu 2000 kemur fram að eftir miklar umræður hafi stjórn ákveðið að skoða nýja möguleika, "...m.a. í ljósi þess að hægt gekk að fá borgaryfirvöld til að styrkja verulega uppbyggingu á Hlíðarendasvæðinu." Hafi stjórn því ákveðið að kanna möguleika á samstarfi við Ungmennafélagið Fjölni [[Fjölnir]] sem hugsanlega gæti leitt til sameiningar félaganna síðar. Fram kemur að fjölmargar ástæður hafi legið að baki þessari ákvörðun og að um hana hafi orðið "fjörugar" umræður á aðalfundi félagsins. Fram kemur að viðræður á milli félaganna hafi gengið vel og verið ánægjulegar og komnar það langt að formenn félaganna hafi undirritað viljayfirlýsingu en hins vegar hefði báðum félögum verið ljóst að ekkert yrði úr samstarfi ef ekki kæmi til öflugur stuðningur borgaryfirvalda. Verulega hafi hægt á málinu í kjölfar aðkomu borgaryfirvalda og að lokum hafi félögin ákveðið að falla frá áformunum en leituðu þess í stað að borgaryfirvöld styddu félögin strax, hvort um sig, í þeirri uppbyggingu sem þyrfti að fara fram innan á þeirra svæðum og tryggja hag þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998543#page/n11/mode/2up|title=Skýrsla aðalstjórnar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fjárhagasörðugleikar ==== Í viðtali við Reyni Vigni, þáverandi formann Vals, sem birtist í Valsblaðinu 2001, fjallaði hann nokkuð um fjárhagsstöðu félagsins. "Því er ekki að leyna að stór hluti af starfi aðalstjórnar fer í fjármál. Afkoma deildanna á þessum árum hefur ekki verið góð, reyndar talsvert tap öll árin og aðalstjórn hefur þurft að grípa inn í til þess að halda deildunum á floti. Það hefur verið dapurt að sjá ekki hagnað af rekstri deildanna. Á sama tíma hefur eignunum verið stýrt ágætlega og við náð að byggja heilmikið upp á svæðinu." <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998659#page/n59/mode/2up|title=Ný sýn að Hlíðarenda?|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum tíma skuldaði félagið um 200 milljónir króna auk þess sem aðstaða félagsins var afar bágborin og ljóst að ráðast þurfti í umtalsverða fjárfestingu til þess að bæta aðstöðu félagsins á svæðinu. Félaginu hafði að vísu tekist árið 1995 að endurfjármagna skuldir þess en um þá endurfjármögnun fjallaði Reynir Vignir í fyrrnefndu viðtali með svofelldum hætti: "Ég varð reyndar enn glaðari vorið '95 þegar það tókst með góðu átaki og hjálp [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankans]] að endurfjármagna félagið algjörlega, breyta öllum skuldum í langtímalán. Það gerði okkur kleift að breyta starfseminni strax. Þegar ég stóð með veðbókarvottorð í höndunum, með tveimur veðréttum í staðinn fyrir 30-40 áður og öll vatnaskil gerð upp, þá var ég hvað stoltastur á fyrsta árinu." ==== Frábær árangur í handknattleik karla ==== Á tíunda áratug tuttugustu aldar hélt karlalið Vals í handknattleik uppi heiðri félagsins. Liðið varð Íslandsmeistari árin 1991, 1993, 1994, 1995, 1996 og 1998 auk þess sem liðið varð bikarmeistari árin 1990, 1993 og 1998. Árið 1998 mættust Valur og Fram í sögulegum bikarúrslitaleik í Laugardalshöll. Í stöðunni 19-15 fyrir Fram þegar fimm mínútur lifðu af leiknum, þá reiknuðu flestir með sigri Fram. Valsmönnum tókst hins vegar að snúa taflinu við og urðu lokasekúndur leiksins eftirminnilegar. Þegar þrjár sekúndur voru eftir fengu Valsmenn aukakast í stöðunni 20-19 fyrir Fram. Valsmönnum tókst að koma boltanum inn að vítateig og skora og liðið hafði síðan betur í framlengingunni. Nokkrir eftirmálar urðu eftir bikarúrslitaleik Vals og Fram árið 1998. Framarar kærðu úrslitin og gerðu margvíslegar athugasemdir við aukakast Valsmanna. Í fyrsta lagi byggði kæran á því að Valsmenn hefðu verið með sjö útileikmenn þegar aukakastið var tekið en enginn þeirra í öðrum lit, í öðru lagi á því að Freyr Brynjarsson, sem skoraði jöfnunarmarkið umdeilda, hefði verið fyrir innan punktalínu þegar aukakastið var tekið og loks á því að leiktími væri liðinn þegar markið var skorað samkvæmt klukkunni í húsinu. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1898141?iabr=on#page/n7/|title=Ekki búið fyrr en...|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Dómstóll HSÍ komst að þeirri niðurstöðu í upphafi að leikurinn skyldi leikinn að nýju. Við þá niðurstöðu sættu Valsmenn sig ekki og að loknum miklum málaferlum var niðurstaðan sú að úrslit leiksins skyldu standa óbreytt en þegar yfir lauk höfðu fallið 8 dómar eða úrskurðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998437#page/n21/mode/2up|title=Sigrar innan vallar og utan. Ársskýrsla handknattleiksdeildar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum árum léku margir af fremstu handknattleiksmönnum Íslands með Val svo sem [[Ólafur Stefánsson]], [[Dagur Sigurðsson]], [[Guðmundur Hrafnkelsson]], [[Geir Sveinsson]], [[Valdimar Grímsson]] o.fl. === 2002-2007: Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda === ==== Mikilvægur samningur í höfn ==== Í niðurlagi skýrslu aðalstjórnar í Valsblaðinu 2001 var sett fram sú skoðun að ef samningar næðust við Reykjavíkurborg á árinu 2002, væri stjórnin þess fullviss að þá sköpuðust spennandi tækifæri til mótunar nýrrar framtíðar fyrir Knattspyrnufélagið Val. Með þetta að leiðarljósi fór mestur tími stjórnar Vals í vinnu við samningagerð við fulltrúa Reykjavíkurborgar um framtíðarskipulag Hlíðarendareits og um leið að tryggja stöðu félagsins á því svæði. Fram kemur í skýrslu aðalstjórnar félagsins sem birtist í Valsblaðinu 2002 að fjölmargir fundir hafi verið haldnir bæði innan stjórnar og á milli fulltrúa Vals og borgarinnar um málið og að stjórninni hafi verið það kappsmál að ljúka viðræðum fyrir borgarstjórnarkostningar í lok maí. Samningaviðræðum lauk í byrjun maí og á afmælisdegi Vals, 11. maí 2002, undirritaði þáverandi borgarstjóri Reykjavíkur [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] samning við Val.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998721#page/n5/mode/2up|titill=Mikilvægur samningur í höfn. Ársskýrsla aðalstjórnar 2002.|höfundur=Stjórn Knattspyrnufélagsins Vals|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Í Valsblaðinu 2002 er gerð nánari grein fyrir efni samningsins. Vegna flutnings Hringbrautar og breikkunnar Flugvallavegar þurfti að skerða félagssvæði Vals um rúmlega 9.000 m². Því þurfti að endurskipuleggja svæði félagsins. Var því í samningnum kveðið á um heimild til þess að byggja húsnæði fyrir atvinnustarfsemi og íbúðir auk íþróttastarfsemi á svæðinu. Gert var ráð fyrir að allt svæðið, sem afmarkast af Hlíðarfæti og Hringbraut sem og Bústaðavegi og Flugvallarbraut, yrði skipulagt sem ein heild og að tekjur af byggingu mannvirkja myndu fjármagna uppbyggingu nýrra íþróttamannvirkja félagsins. Samkvæmt samningnum skuldbatt Valur sig til þess að ráðstafa því fé sem fengist við sölu byggingarréttar eingöngu til greiðslu skulda og til uppbyggingar íþróttastarfsemi að Hlíðarenda og þeirra mannvirkja sem áætlað var að byggja upp skv. deiliskipulagstillögu. Að því marki sem tekjur af sölu byggingarréttar dygði ekki til að standa straum af framkvæmdakostnaði þeirra mannvirkja sem getið er um í samningnum skuldbatt Reykjavíkurborg sig til að leggja fram fé til uppbyggingar þeirra, sbr. sérstökum samningi þar um.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998727#page/n11/mode/2up|titill=Hlíðarendi. Framtíðarsýn|höfundur=Kristján Ásgeirsson, ALARK arkitektar ehf.|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> 16. desember 2003 var skrifað undir viðaukasamning milli Vals og Reykjavíkurborgar um framkvæmdir á Hlóðarenda. Þetta var í samræmi við ofangreindan rammasamning aðila frá 11. maí 2002. Í viðaukasamningnum var ákveðið að breyta deiliskipulagi á Hlíðarendareit og fjölga íbúðum á svæðinu miðað við það sem áður hafði verið ákveðið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998061#page/n5/mode/2up|titill=Valsmenn stöndum allir saman um mestu framkvæmdir nokkurs íþróttafélags á Íslandi. Ársskýrsla aðalstjórnar 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Sér­stök bygg­inga­nefnd Reykja­vík­ur­borgar og Vals sá um sölu bygg­inga­rétt­ar­ins. Hún gerði samn­ing við kaup­anda af honum hinn 11. maí 2005. Kaup­and­inn var Vals­menn hf. og kaup­verðið var 485 millj­ónir króna ásamt kaup­rétti á bygg­inga- og lóða­rétt­indum fyrir 385 millj­ónir króna. Auk þess átti kaup­and­inn að greiða gatna­gerð­ar­gjöld. Heild­ar­verðið var því um 900 millj­ónir króna. Vals­menn greiddu um 400 millj­ónir króna út til hinnar sam­eig­in­legu bygg­inga­nefndar og restin átti að greið­ast þegar lóða­leigu­samn­ingar væru til­bún­ir. Fjár­mun­irnir nýtt­ust til að greiða niður alla skuldir Vals og sem eig­in­fjár­fram­lag inn í bygg­ingu íþrótta­mann­virkja.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> ==== Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur ==== Í lok sumars 2003 tilkynnti [[Helena Ólafsdóttir]] að hún myndi ekki gefa kost á sér til áframhaldandi þjálfunar kvennaliðs Vals í knattspyrnu. Í hennar stað var ráðin [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)]] sem var þekkt fyrir góðan árangur í þjálfun hjá yngri flokkum félagsins. Elísabet hóf þjálfaraferil sinn hjá Val árið 1993 sem aðstoðarþjálfari 4. og 5. flokks kvenna. Hún þjálfaði yngri flokka kvenna síðan allt frá 6. flokki til 2. flokks en árið 2001 tók hún að sér þjálfun meistaraflokks kvenna í Vestmannaeyjum hjá ÍBV. Árangur liðsins undir stjórn Elísabetar var frábær strax frá fyrsta ári. Liðið varð Íslandsmeistari undir hennar stjórn strax árið 2004 og komst í úrslitaleik bikarkeppninnar. Var þetta fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals frá árinu 1989 í meistaraflokki í knattspyrnu. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998083#page/n27/mode/2up|titill=Fyrsti Íslandsmeistaratitill frá 1989 í meistaraflokki og bjart framundan. Skýrsla knattspyrnudeildar 2004|útgefandi=Valsblaðið 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Mikill liðsstyrkur barst liðinu haustið 2004 er [[Margrét Lára Viðarsdóttir]] skrifaði undir samning við félagið. Þrátt fyrir að liðið hafi spilað frábæran sóknarleik árið 2005 varð tímabilið á Íslandi mikil vonbrigði fyrir Valsliðið í baráttunni við Breiðablik. Aftur á móti átti liðið góðu gengi að fagna í Evrópukeppni það árið. Í Valsblaðinu 2005 rakti [[Guðbjörg Gunnarsdóttir]] markvörður liðsins Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu árið 2005. Valsstúlkur komust fyrstar kvenna í 16 liða úrslit Evrópukeppninnar eftir sigur á FC United í Finnlandi. Í næsta riðli mætti liðið sænsku meistörunum í [[Djurgården]], serbnesku meisturunum ZFK Masinac PZP Nis og Kazakstan Alma. Liðið komst upp úr riðlinum eftir sterkan 8-0 sigur á móti Alma. Í 8 liða úrslitum mætti liðið svo Evrópumeisturunum frá [[Potsdam]] en þar mætti Valsliðið loks ofjörlum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999355#page/n31/mode/2up|titill=Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í hnotskurn|höfundur=Guðbjörg Gunnarsdóttir|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> Liðið varð Íslands- og bikarmeistari árið 2006 og Íslandsmeistarar árin 2007 og 2008 undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Að loknu tímabilinu 2008 kvaddi Elísabet Hlíðarenda og flutti til Kristianstad í Svíþjóð þar sem hún tók að sér þjálfun liðsins.Í viðtali við Valsblaðið 2008 sagði Elísabet Gunnarsdóttir m.a. svo um þá tilfinningu að kveðja Val og taka við Kristinstad í Svíþjóð: <blockquote>Þetta er skrýtin tilfinning og að vissu leyti endir á ákveðnu skeiði. Ég hef nánast leitt nokkra leikmenn í rúman áratug í gegnum yngri flokkana og upp í meistaraflokk. Og þar fyrir utan höfum við náð öllum okkar markmiðum. Þegar ég kem aftur í Val verða án efa breyttar aðstæður, ný sjónarmið og örugglega jafn spennandi að koma til baka eins og að þakka fyrir sig núna. Það er sumpart skrýtið að þessu tímabili sé lokið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4997977#page/n29/mode/2up|titill=Stelpur eru töluvert flóknari tegund en strákar! Elísabet Gunnarsdóttir, "hin sigursæla" yfirgefur Hlíðarenda í bili.|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|ár=2008|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote> ==== Langþráðir titlar í knattspyrnu karla ==== Árið 2004 sigraði Valur 1. deildina og komst þar með aftur upp í efstu deild. Ári síðar tók við Valsliðinu einn sigursælasti þjálfari landsins, [[Willum Þór Þórsson]]. Hann náði strax góðum árangri en liðið lenti í 2. sæti á Íslandsmótinu og vann bikarmeistaratitil eftir 1-0 sigur á Fram í úrslitaleik. Var þetta fyrsti stóri titill Vals í knattspyrnu karla síðan 1992 þegar liðið varð síðast bikarmeistari. [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] var í liðinu í bæði skiptin. Hann sat á bekknum allan tímann þegar Valur vann KA í framlengdum leik árið 1992 en árið 2005 var hann fyrirliði liðsins og lykilmaður í liðinu. Sigurbjörn hóf ferill sinn á Dalvík í yngri flokkum en lék svo með Val frá 15 ára aldri. Sigurbjörn var til viðtals í Valsblaðinu árið 2005 og rakti þar þrautagöngu karlaliðs Vals í knattspyrnu árin 1999-2005. <blockquote>Ef einhverjum gömlum Valsmönnum hefur fundist að himininn hafi verið að hrynja þegar liðið féll 1999 þá get ég lýst því þannig að sólin hafi dottið ofan á mig, mér fannst ég brenna upp til agna, þetta var hræðilegur dagur í Grindavík í síðustu umferðinni sem ég glemy aldre. Það veit enginn sem ekki spilaði þennan falleik hversu hræðileg tilfinningin var. [...] Öll stórveldi í heimssögunni hafa lent í kröppum dansi. Það er styrkur stórveldis að rísa á ný og koma til baka. Við náðum að komast strax árið eftir í úrvalsdeildina, lögðum allt í að komast meðal þeirra bestu á ný. [...] Árið 2001 féllum við aftur, en það sumar vorum við með 17 stig fyrri hluta sumars en í seinni umferðinni gekk allt á afturfótunum og við enduðum með 19 stig. Það var aulaskapur að falla aftur. Þá var klúbburinn að mínu mati nánast dauður, ég man alltaf eftir því að þetta haust var nánast ekki stjórn í knattspyrnudeildinni, það var enginn eftir og maður hugsaði með sér, ætti maður ekki bara að drífa sig núna. Það var ekki hægt að líta á þetta fall sem tækifæri til naflaskoðunar, það var hreinlega áfall. Ég bara gat ekki horfið á braut. Þorlákur Árna kom sem þjálfari, ég var eftir, Guðni Rúnar var líka og við fengum ýmsa stráka til að snúa heim sem höfðu leikið með öðrum liðum, við spiluðum skemmtilegan fótbolta og vorum búnir að tryggjua okkur árið 2002 sæti í úrvalsdeildinni eftir 11 umferðir fyrir verslunarmannahelgi. Við vorum með frábærlega spilandi lið en ekki nægilega reynslumikið til að spila í úrvalsdeild. Það kom berlega í ljós árið eftir 2003 að liðið var ekki tilbúið í úrvalsdeildina, nánast sama liðið með tvo nýja góða leikmenn minnir mig [...] Reyndar var algjör klaufaskapur að falla í þriðja sinn með 20 stig, við gerðum jafntefli við KA í næst síðustu umferð, með sigri þar hefðum við hangið uppi. Við steinlágum í síðustu umferðinni á móti Fylki og fall í þriðja sinn staðreynd. Árið 2004 [...] gerðum við einfaldlega það sem þurfti til að komast upp aftur [...] Síðasta tímabil hefur verið hreint frábært. Á undirbúningstímabilinu gekk allt upp, við fengum marga góða leikmenn sem féllu vel í hópinn, koma Willums sem þjálfara hreinlega setti alveg nýtt hugarfar í liðið. Á þessum tímapunkti hentaði vinnuaðferð og hugmyndafræði hans pottþétt inn í hópinn og hann hefur mikinn sigurvilja. Stjórnin var styrk, umgjörin góð og stuðningsmennirnir, Stuðarar, frábærir.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999339#page/n15/mode/2up|titill=Það er styrkur stórveldis að rísa á ný|höfundur=Guðni Olgeirsson|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Árið 2007 lék liðið á Laugardalsvelli sökum uppbyggingar að Hlíðarenda. Liðið varð Íslandsmeistari árið 2007 eftir 1-0 sigur á liði HK í lokaleik. === 2008-dagsins í dag: sigur í Hæstarétti. Ný íþróttamannvirki vígð. Gullöld. === ==== Sigur í Hæstarétti ==== Líkt og að framan er rakið greiddu Valsmenn hf. um mörg hundruð milljónir króna fyrir byggingarétt á Valssvæðinu árið 2005. Kaupin voru fjármögnuð með láni frá Frjálsa fjárfestingabankanum hf. Upp­haf­lega stóð til að fram­kvæmdir myndu hefj­ast haustið 2005 en í sept­em­ber það ár bað þáver­andi skipu­lags­ráð Reykja­víkur Vals­menn um að bíða með uppbyggingu þar sem til stæði að útbúa deiliskipulag sem tæki til allrar Vatnsmýri. Vals­menn sam­þykktu að fresta fram­kvæmdum til allt að loka árs 2007 gegn því að fá aukin bygg­inga­rétt á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og gegn lof­orði Reykja­vík­ur­borgar um að félagið yrði ekki fyrir frek­ari fjár­hags­legum skaða vegna seink­unar á fram­kvæmdum og breyt­inga á skipu­lagi. Sam­komu­lagið gerði að lokum ráð fyrir sér­stökum tafa­bót­um, tíu millj­ónum króna á mán­uði, ef tafir yrðu á lúkn­ingu deiliskipu­lags og frá­gangi lóð­ar­leigu­samn­inga umfram 15. júlí 2007.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Pólitískur óstöðugleiki í borginni og svo efnhagshrunið 2008 gerðu það hins vegar að verkum að framkvæmdir töfðust enn frekar. 20. ágúst 2008, gerði borgin nýjan samn­ing við Val og Vals­menn um að taka á sig allskyns kostnað vegna fram­kvæmda á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og greiða Vals­mönnum hf. alls 120 milj­ónir króna í tveimur greiðsl­um. Enn fremur var kveðið á um að breyt­ingum á deiliskipu­lagi og útgáfu nýrra lóð­ar­leigu­samn­inga skyldi lokið eigi síðar en 31. októ­ber 2009. Fram til þess að lóð­ar­leigu­samn­ingar hefðu verið gefnir út skyldi Reykja­vík­ur­borg greiða tafa­bætur og Vals­menn hf. skyldu end­ur­greiða Reykja­vík­ur­borg yfir­teknar og útlagðar fjár­hæðir í tveimur greiðsl­um, sex og tólf mán­uðum eftir útgáfu lóð­ar­leigu­samn­inga.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Í árslok 2009 námu skuldir Valsmanna hf. um 2,9 milljörðum króna samkvæmt ársreikningi. Áætlaðar framkvæmdir á svæðinu, sem áttu að standa undir uppgjöri skulda, höfðu tafist verulega. Félagið hélst í rekstri að miklu leyti vegna tafarbóta sem Reykjavíkurborg greiddi, en greiðslu þeirra lauk 2010 þegar nýtt deiliskipulag tók gildi. Með aðkomu hluthafa fékkst 1.125 milljóna króna lán frá Landsbankanum til að ljúka uppgjöri við þrotabú Dróma (sem tók við réttindum og skyldum Frjálsa fjárfestingabankans hf.). Samhliða var veðum létt af lóðum og samningur náðist við Reykjavíkurborg um lokagreiðslur byggingarréttar, sem gerði útgáfu byggingarleyfa mögulega.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Ekki voru þó allar hindranir á brott því samkvæmt skipulagi þurfti að loka svonefndri neyðarbraut Reykjavíkurflugvallar til að unnt væri að reisa byggingar á svæðinu. Þrátt fyrir mörg undirrituð samkomulag milli ríkis og borgar um lokun brautarinnar, dróst framkvæmd hennar vegna mikillar pólitískrar mótspyrnu. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Vegna tafa ríkisins á að standa við samkomulag um lokun brautarinnar, höfðaði Reykjavíkurborg mál gegn íslenska ríkinu með stuðningi Valsmanna. Í mars 2016 dæmdi Héraðsdómur Reykjavíkur að loka bæri brautinni og staðfesti Hæstiréttur Íslands þá niðurstöðu í júní sama ár. Í kjölfarið var flugbrautinni lokað og Valsmenn hf. hófu sölu á byggingarrétti. Um dóm Hæstaréttar sagði Brynjar Harðarson þáverandi framkvæmdastjóri Valsmanna hf. í Valsblaðinu 2016:<blockquote>Dómurinn breytti algjörlega stöðunni og eftir hann hafa bæði eiginlegar framkvæmdir farið af stað, sem og undirbúningur fyrir framkvæmdir á öllum byggingarreitum Hlíðarendareits. Vinn við hönnum sem og vegaframkvæmdir hafa verið í undirbúningi undanfarin ár og því var allt tilbúið undir eiginlegar framkvæmdir þegar dómurinn féll. Það hafa því orðið gríðarlegar breytingar á reitnum nú á síðustu mánuðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/356604/valsbladid_2016.pdf|titill=Gríðarlegar breytingar á Hlíðarendareit|útgefandi=Valsblaðið|ár=2016|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref></blockquote> == Búningur og merki == Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ S Árið 1926 var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður árið 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:1em auto; border: 1px solid #DE1127;" |+ style="background-color:#DE1127; color:#FFFFFF; font-weight:bold; padding:8px; border: 1px solid #DE1127;" | Búningar Knattspyrnufélagsins Vals í gegnum tíðina |- | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _lightbluestripes | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = ADD8E6 | title = 1911–1926 |titill=Frá stofnun 1911 til ársins 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = 008000 | body = 008000 | rightarm = 008000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = 1926 |titill=Búningur til bráðabirgða 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = 0000FF | title = 1927–nam |titill=1927-dagsins í dag}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF | title = 1927–nam<br />(Vara) |titill=1927-dagsins í dag}} |} == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Chris Brazell]] og honum til aðstoðar eru [[Vignir Snær Stefánsson]] og [[Gareth Owen]]. Styrktrarþjálfari liðsins er [[Kirian Elvira Acosta]], markmannsþjálfari er [[Emil Alexander Larsen]], sjúkraþjálfari er [[Einar Óli Þorvarðarson]] og liðsstjórar eru [[Halldór Eyþórsson]] og [[Örn Erlingsson]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 27 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |- | rowspan="2" |2021-22 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |2-3 | style="text-align: center;" |2-5 |- |Evrópudeildin |Önnur umferð |[[FK Bodø/Glimt]] | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-6 |- | rowspan="2" |2024-25 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[KF Vllaznia]] | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |4-0 | style="text-align: center;" |6-2 |- |Önnur umferð |[[St. Mirren FC]] | style="text-align: center;" |0-0 | style="text-align: center;" |1-4 | style="text-align: center;" |1-4 |- | rowspan="2" |2025-26 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC Flora Tallinn]] | style="text-align: center;" |3-0 | style="text-align: center;" |2-1 | style="text-align: center;" |5-1 |- |Önnur umferð |[[FK Kauno Žalgiris]] | style="text-align: center;" |1-2 | style="text-align: center;" |1-1 | style="text-align: center;" |2-3 |- | rowspan="2" |2026-27 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Önnur umferð |[[HŠK Zrinjski Mostar]] | style="text-align: center;" |1-0 | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |3-2 |- |Þriðja umferð |[[FC Nordsjælland]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |5-0 | style="text-align: center;" |0-7 |} <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 18. ágúst 2026.</small> {{Football squad |no1=3|nat1=ISL|pos1=DF|name1=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no2=4|nat2=NOR|pos2=DF|name2=[[Markus Lund Nakkim]] |no3=5|nat3=ISL|pos3=MF|name3=[[Birkir Heimisson]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no5=9|nat5=DNK|pos5=FW|name5=[[Patrick Pedersen]] |no6=10|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no7=11|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no8=12|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=MF|name9=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no10=14|nat10=SWE|pos10=MF|name10=[[Albin Skoglund]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Loki Kristjánsson]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=GK|name14=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no15=19|nat15=ISL|pos15=FW|name15=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no16=20|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no17=21|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Jakob Franz Pálsson]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Shkelzen Veseli]] |no19=24|nat19=NED|pos19=DF|name19=[[Myles A. Veldman]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=GK|name20=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=DF|name21=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no22=27|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Pétur Eiríksson]] |no23=28|nat23=ISL|pos23=MF|name23=[[Samúel Kári Friðjónsson]] |no24=30|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Gunnar Karl Heiðdal]] |no25=66|nat25=ISL|pos25=DF|name25=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no26=95|nat26=ISL|pos26=GK|name26=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no27=97|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Birkir Jakob Jónsson]]}}Hinn 27. júlí 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við miðjumanninn Tómas Bjarka Jónsson en hann kemur til félagsins frá Njarðvík eftir tímabilið 2026. <ref>{{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/27-07-2026/tomas-bjarki-i-val-stadfest|title=Tómas Bjarki í Val (Staðfest)|date=2026-07-29|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-07-29}}</ref> ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=33|nat=ISL|pos=DF|name=[[Andi Hoti]]|other=lánaður til [[Afturelding|Aftureldingar]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=45|nat=ISL|pos=MF|name=[[Þórður Sveinn Einarsson]]|other=lánaður til [[Þróttur Vogum|Þróttar Vogum]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |'''1915''' |3 |'''1936''' |'''1''' |'''1957''' |3 |'''1978''' |'''1''' |'''1999''' |9 |'''2020''' |'''1''' |- |'''1916''' |3 |'''1937''' |'''1''' |'''1958''' |3 |'''1979''' |3 |'''2000''' |''2. sæti í 1. deild'' |'''2021''' |5 |- |'''1917''' |3 |'''1938''' |'''1''' |'''1959''' |4 |'''1980''' |'''1''' |'''2001''' |9 |'''2022''' |6 |- |'''1918''' |3 |'''1939''' |'''4''' |'''1960''' |4 |'''1981''' |5 |'''2002''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2023''' |2 |- |'''1919''' |4 |'''1940''' |'''1''' |'''1961''' |3 |'''1982''' |5 |'''2003''' |10 |'''2024''' |3 |- |'''1920''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1941''' |2 |'''1962''' |2 |'''1983''' |5 |'''2004''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2025''' |2 |- |'''1921''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1942''' |'''1''' |'''1963''' |3 |'''1984''' |2 |'''2005''' |2* | | |- |'''1922''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1943''' |''1'' |''1964'' |4 |''1985'' |''1'' |''2006'' |3 | | |- |''1923'' |3 |''1944'' |''1'' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |''1'' | | |- |''1924'' |4 |''1945'' |''1'' |''1966'' |''1'' |''1987'' |''1'' |''2008'' |5 | | |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |''1'' |''1988'' |2* |'''2009''' |8 | | |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 | | |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 | | |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 | | |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 | | |- |''1930'' |''1'' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |'''2014''' |5 | | |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* | | |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* | | |- |''1933'' |''1'' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |''1'' | | |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |''1*'' |''1997'' |8 |''2018'' |''1'' | | |- |''1935'' |'''1''' |'''1956''' |'''1''' |'''1977''' |2* |'''1998''' |8 |'''2019''' |6 | | |} ''<small>Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og er þriðji markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen varð markahæsti leikmaður í sögu efstu deildar í knattspyrnu 5. ágúst 2025 er hann skoraði tvö mörk í jafntefli á móti ÍA.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2025/08/05/pedersen_markahaestur_fra_upphafi/|title=Pedersen markahæstur frá upphafi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> <small>Patrick Pedersen hefur nú skorað 134 mörk í efstu deild á Íslandi.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{ISL}}[[Guðbjörn Jónsson]] (1969-70) *{{USSR}}[[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) {{col-2}} *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}}[[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}}[[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-júní 2026) *{{ENG}}[[Chris Brazell]] (júlí 2026-nóvember 2026){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir fjórtán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Árið 1977 markar upphaf kvennaknattspyrnu í Val þegar nokkrar ungar stúlkur og leikmenn í handknattleiksliði Vals tóku sig til og kepptu fyrir Vals hönd í knattspyrnu. Aðeins einu ári síðan varð Valur Íslandsmeistari í kvennaknattspyrnu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/13676/valsbladid_2011.pdf|titill=Saga kvennaknattspyrnunnar í Val|höfundur=Soffía Ámundadóttir og Margrét Magnúsdóttir|útgefandi=Valsblaðið|mánuður=desember|ár=2011|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 29. júlí 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Tinna Brá Magnúsdóttir]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Sigrún Ísfold Valsdóttir]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Sóley Edda Ingadóttir]] |no4=4|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Helga Rut Einarsdóttir]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=DF|name5=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Kimberley Dóra Hjálmarsdóttir]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=MF|name8=[[Arnfríður Auður Arnarsdóttir]] |no9=9|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Sonja Björg Sigurðardóttir]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=DF|name10=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=GK|name12=[[Esther Júlía Gústavsdóttir]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Nadía Atladóttir]] |no14=14|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=MF|name15=[[Margrét Brynja Kristinsdóttir]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Auður Björg Ármannsdóttir]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Málfríður Anna Eiríksdóttir]] |no18=21|nat18=ISL|pos18=DF|name18=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no19=23|nat19=USA|pos19=FW|name19=[[Emma Hawkins]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=MF|name20=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Ása Kristrín Tryggvadóttir]] |no22=28|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no23=34|nat23=ISL|pos23=FW|name23=[[Karítas Barkardóttir]] |no24=77|nat24=ISL|pos24=FW|name24=[[Eyrún Vala Harðardóttir]] |no25=|nat25=FIN|pos25=GK|name25=[[Vera Varis]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=14|nat=ISL|pos=MF|name=[[Hrafnhildur Salka Pálmadóttir]]|other=lánuð til [[Grindavíkur/Njarðvík]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 | colspan="2" | |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1977-78) *{{ISL}} [[Albert Guðmundsson]] (1977–82) *{{ISL}} [[Jóhann Larsson og Ingi Björn Albertsson]] (1983) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1984-85) *{{ISL}} [[Hörður Hilmarsson]] (1985) *{{ISL}} [[Róbert Jónsson]] (1986) *{{ISL}} [[Logi Ólafsson]] (1987–89) *{{ISL}} [[Sigurjón Elíasson]] (1990) *{{ISL}} [[Sigurbergur Sigsteinsson]] (1991-92) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1993) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1994) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (1994-95) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1996–98) *{{ISL}} [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] (1998–00) {{col-2}} *{{ISL}} [[Ásgeir H. Pálsson]] (2000–01) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (2001-02) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2002-03) *{{ISL}} [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)|Elísabet Gunnarsdóttir]] (2003-08) *{{ISL}} [[Freyr Alexandersson]] (2008-10) *{{ISL}} [[Gunnar Rafn Borgþórsson]] (2010-12) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2012-14) *{{ISL}} [[Þór Hinriksson]] (2014-15) *{{ISL}} [[Ólafur Tryggvi Brynjólfsson og Þór Hinriksson]] (2014-16) *{{ISL}} [[Úlfur Blandon]] (2016-17) *{{ISL}} [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] (2017-24) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson og Kristján Guðmundsson]] (2025) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson]] (2025-?){{Col-end}} == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson og honum til aðstoðar er Róbert Gunnarsson. Jóhann Ingi Guðmundsson er markmannsþjálfari liðsins og Aron Óskar Þorleifsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *10 [[Daníel Montoro]] *11 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *22 [[Dagur Ármannsson]] *25 [[Allan Nordberg]] *88 [[Andri Finnsson]] ;Línumenn *2 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *40 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *17 [[Logi Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *14 [[Bjarki Snorrason]] *14 [[Arnór Snær Óskarsson]] *15 [[Róbert Aron Horstert]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] ;Miðjumenn *13 [[Dagur Árni Heimisson]] *23 [[Gunnar Róbertsson]] *19 [[Dagur Leó Fannarsson]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== [[Mynd:BM Porriño - Valur, ida da final da Copa de Europa EHF feminina 2024-25 035.jpg|thumb|Lovísa Thompson í fyrri leik úrslita Evrópubikarsins í handknattleik kvenna gegn BM Porriño tímabilið 2024-25]] Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Anton Rúnarsson en honum til aðstoðar er Sigurgeir Jónsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Oddný Mínervudóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] *16 [[Elísabet Millý Elíasardóttir]] ;Hornamenn *18 [[Eva Steinsen Jónsdóttir]] *8 [[Guðrún Ásta Magnúsdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *23 [[Sara Lind Fróðadóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *14 [[Elísa Elíasdóttir]] *7 [[Sigrún Erla Þórarinsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] *21 [[Ásrún Inga Arnarsdóttir]] ;Miðjumenn *13 [[Arna Karitas Eiríksdóttir]] *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *4 [[Laufey Helga Óskarsdóttir]] {{Col-end}} <div class="references-small">4. maí 2026 tilkynnti handknattleiksdeild Vals að Thea Imani Sturludóttir hefði samið við rúmenska félagið Craiova og mun hún ganga til liðsins að tímabilinu 2026 loknu.</div> == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |183 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Orri Már Svavarsson |198 cm |20-06-2005 |- |Miðherji |24 |{{USA}} |Antonio Keyshawn Woods |191 cm |28-01-1996 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Veigar Örn Svavarsson |195 cm |20-06-2005 |- |Framherji |5 |{{SRB}} |Lazar Nikolic |203 cm |23-06-1999 |- |Bakvörður |77 |{{CRO}} |Igor Maric |195 cm |23-07-1985 |- |Miðherji |21 |{{UK}} |Callum Reese Lawson |198 cm |27-02-1996 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad, aðstoðarþjálfari * Kristófer Acox, aðstoðarþjálfari * Bjartmar Birnir, sjúkraþjálfari ---- Tímabilið 2025-26 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |4 |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Þóranna Kika Hodge-Carr |170 cm |18-07-1999 |- |Framherji |8 |{{ITA}} |Alyssa Marie Cerino |183 cm |16-05-1997 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Ásdís Elva Jónsdóttir |166 cm |29-05-2007 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |169 cm |26-06-1999 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Ísey Ísis Guttorsmdóttir Frost |186 cm |09-12-2009 |- |Bakvörður |12 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir |172 cm |31-05-2002 |- |Bakvörður |13 |{{ISL}} |Sara Líf Boama |172 cm |18-08-2005 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Fatima Rós Joof |167 cm |05-08-2008 |- |Miðherji |15 |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður |18 |{{ISL}} |Berta María Þorkelsdóttir |180 cm |03-06-2008 |- |Bakvörður |20 |{{USA}} |Reshawna Rosie Stone |170 cm |30-08-2000 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hanna Gróa Halldórsdóttir |172 cm |02-07-2007 |- |Bakvörður |43 |{{ISL}} |Margrét Ósk Einarsdóttir |173 cm |21-10-1996 |- | |} | ; Aðalþjálfari * Jamil Abiad ; ; Aðstoðarþjálfari * Margrét Ósk Einarsdóttir ---- Tímabilið 2025-26 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-23 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-25 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025-26 |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega |2026- |[[Arnar Þór Sævarsson]] |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir | colspan="2" | |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Lolli í Val == Ellert Sölvason, fæddur 17. desember 1917 - dáinn 8. mars 2002, eða Lolli í Val eins og hann var ávallt kallaður var einn þeirra manna sem mjög komu við sögu Vals á velgengistímum félagsins 1935-1946. Í Valsblaðinu 1967 var fjallað um Lolla í Val í tilefni af 50 ára afmæli Lolla í Val: <blockquote>Lolli var um margt mjög sérstæður knattspyrnumaður, og vafasamt er að Ísland hafi eignazt betri vinstri útherja en hann var. Honum var knattspyrnan í blóð borin, hún var honum meðfædd listgrein. Tilfinning hans fyrir knetti var ótrúlega næm, og við það bættist að hann stundaði æfingar sínar af miklum áhuga og elju. Hann náði því mjög langt sem knattspyrnumaður. Mýkt hans og fimi var við brugðið, og þurfti hann raunar mjög á því að halda. Hann var heldur lítill vexti, og "léttbyggður," og varð mörgum bakverðinum það á þegar þeir áttu í höggi við Lolla að láta þyngdarmismun ráða, þegar getan til að stöðva hann eftir öðrum leiðum dugði ekki. [...] Lolli var góður félagi, og samherji, svolítið viðkvæmur og ör í lund, en hjartgagæzkan og góðvildin skein allstaðar í gegn. Fyrir þetta eignaðist hann marga vini, sem svo síðar hafa oft staðið með honum þegar í móti hefur blásið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4658911?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert Sölvason, fimmtugur|höfundur=Frímann Helgason|útgefandi=Valsblaðið|ár=1967|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Í minningagrein sem [[Þorgrímur Þráinsson]] ritaði um Lolla í Val í Valsblaðinu sagði meðal annars svo um Lolla í Val: <blockquote>Í brjósti Lolla sló Valshjarta, risastórt og hlýtt Valshjarta. Þótt Lolli hafi átt því láni að fagna að verða margfaldur Íslandsmeistari og heilla knattspyrnuáhugamenn upp úr skónum með leikni sinni og hraða voru það vinirnir í Val, félagsskapurinn að Hlíðarenda og hin glæsilegu ungmenni sem voru honum efst í huga síðustu áratugina. Mér er sá dagur minnisstæður þegar ég ók Lolla heim að Hlíðarenda fyrir nokkrum árum. Hann var þögull og eftirvæntingarfullur enda hafði hann ekki komið niður á Valsvöll um tveggja ára skeið sökum lasleika. Þegar við renndum fram hjá Friðrikskapellu trítluðu nokkrir brosmildir Valsstrákar yfir veginn og spörkuðu bolta á milli sín. Æskufjör lék um andlit þeirra, vorfiðringur í tánum. "Ó, hve þetta er fögur sjón," sagði Lolli og andlit hans ljómaði. Tilfinningaþrungin þögn ríkti á meðan Lolli naut þess að fylgja drengjunum eftir í huganum. Hann hafði augljóslega slegist í hópinn, léttur í lund, til að finna ilminn af grasinu, til að gantast við félagana, til að leika listir sínar, til að njóta augnabliksins en umfram allt - til að vera á þeim stað þar sem hann naut sín best - að Hlíðarenda. Lolli felldi tár, hendur hans titruðu. "Hérna vorum við svo að moka flórinn," sagði hann eftir andartak og leit á gamla fjósið sem var um árabil eina félagsheimili Vals. "Og við bárum skítinn út á völl, so grasið sprytti hraðar." Á meðan Lolli hafði heilsu til sótti hann alla heimaleiki félagsins og við, sem héldum uppi heiðri Vals á knattspyrnuvellinum í lok áttunda áratugarins og á þeim níunda, nutum þess að hafa Lolla í návist okkar. "Er ekki húmorinn í lagi?" voru einkunnarorð Lolla og hann brýndi fyrir okkur að njóta þess að spila knattspyrnu, sagði það lykilinn að velgengni. [...] Lolla þótti aldrei auðvelt að horfa á leiki sökum spennings og þótt han hafi orðið vitni að sigri Vals trúði hann aldrei úrslitunum fyrr en hann var kominn heim og heyrði þau tíunduð í fréttum útvarpsins. Þá gat hann loksins slakað á sæll og glaður. [...] Þegar vinir báðu Lolla guðsblessunar, bætti hann jafnan við, "og Val líka."<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998777?iabr=on#page/n61/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert D. Sölvason|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|útgefandi=Valsblaðið|ár=2002|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Við Lolla í Val er kennd Lollastúkan svonefnda sem er á þriðju hæð íþróttahússins og horfir yfir keppnisvellina í knattpyrnu og handbolta/körfuknattleik. Jafnframt er veittur árlega Lollabikar þeim leikmanni í yngri flokkum Vals sem þykir skara fram úr í leikni með boltann en sökum leikni sinnar með knöttinn fékk Lolli viðurnefnið "kötturinn". Lollabikarinn er farandbikar sem gefinn var af Lolla í Val árið 1988.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6477743?iabr=on#page/n36/mode/2up/search/Lolli|titill=Skýrsla afreksstjórnar í knattpsyrnu árið 2012|útgefandi=Valsblaðið|ár=2012|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 25'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2026 *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[:en:2023–24_EHF_European_Cup|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 21'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] 2u8814y09oifq5cdzzi9ktsshqlclzs 14 30421 1980765 1397921 2026-09-28T12:21:51Z TKSnaevarr 53243 1980765 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Fólk fætt á 21. öld|05]] [[Flokkur:2005]] 0whr4x9jg0dtzf3t869pe6f6j3r5x9v 14 31679 1980766 1397949 2026-09-28T12:22:06Z TKSnaevarr 53243 1980766 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Fólk fætt á 21. öld|04]] [[Flokkur:2004]] 4ngdkmpdgpt045zmgia9qyfs7pzmu2v 14 33934 1980755 1394673 2026-09-28T12:19:41Z TKSnaevarr 53243 1980755 wikitext text/x-wiki {{CommonsCat|21st century births|fólki fæddu á 21. öld}} [[Flokkur:Fólk eftir fæðingarárum]] [[Flokkur:21. öldin]] p590yx8d03sqb16aujg6affgxfbmx38 0 38596 1980976 1827748 2026-09-29T10:19:04Z TKSnaevarr 53243 /* Hákon og Skúli jarl */ 1980976 wikitext text/x-wiki {{Konungur | skjaldarmerki = Coat of Arms of Norway.svg | ætt = Ætt Sverris konungs | titill = Konungur Noregs | mynd =HakonTheOldAndSkule-Flateyjarbok.jpg | nafn = Hákon gamli | skírnarnafn = Hákon Hákonarson | ríkisár = [[1217]] - [[16. desember]] [[1263]] | fæðingardagur = [[1204]] | fæðingarstaður = Folkenborg | dánardagur = [[16. desember]] [[1263]] | dánarstaður = [[Kirkwall]] á [[Orkneyjar|Orkneyjum]] | grafinn = [[Dómkirkjan í Björgvin]] | faðir = [[Hákon harmdauði]] | móðir = [[Inga frá Varteigi]] | titill_maka = Drottning | maki = [[Margrét Skúladóttir]] | börn = [[Hákon ungi]]<br />[[Kristín Hákonardóttir af Noregi|Kristín]]<br />[[Magnús lagabætir]] }} '''Hákon gamli Hákonarson''' eða '''Hákon 4.''' ([[1204]] - [[16. desember]] [[1263]]) var konungur [[Noregur|Noregs]] frá [[1217]] til dauðadags. Á valdatíð hans lauk loks borgarastyrjöldunum sem höfðu mótað sögu Noregs í heila öld. Ennfremur komust Ísland og Grænland undir norsk yfirráð á ríkisstjórnarárum hans. == Uppruni == Hann var sonur Ingu frá Varteigi, en hún sagði hann vera óskilgetinn son [[Hákon harmdauði|Hákonar 3.]], sem var látinn þegar drengurinn fæddist en hafði heimsótt Varteig árið áður og þá tekið Ingu sem [[frilla|frillu]]. Eftir dauða hans mátti segja að Noregur væri í raun tvö ríki, [[birkibeinar]]íkið í Vestur-Noregi og [[Þrændalög]]um og [[baglar]]íkið við [[Óslófjörður|Óslófjörð]] og í Austur-Noregi. Hákon Hákonarson fæddist á miðju valdasvæði [[Baglar|bagla]] og þegar hann var tveggja ára flúði sveit birkibeina með hann og móður hans til [[Þrándheimur|Þrándheims]] á skíðum og lenti í miklum hrakningum á leiðinni. == Konungur Noregs == [[Mynd:Birkebeinerne ski01.jpg|thumb|left|Birkibeinar flýja með Hákon til Þrándheims.]] Hákon ólst svo upp í Þrándheimi undir verndarvæng [[Ingi Bárðarson|Inga Bárðarsonar]] birkibeinakonungs, sem viðurkenndi hann sem konungsson. Ingi lést árið [[1217]] og þar sem hann var barnlaus stóð valið um konungsefni þá á milli Hákonar og [[Skúli jarl Bárðarson|Skúla Bárðarsonar]], hálfbróður Inga konungs. Birkibeinaherinn studdi Hákon og Inga móðir hans tókst á hendur [[járnburður|járnburð]] til að sanna að hann væri sonur Hákonar Sverrissonar. Úr varð að Hákon var valinn konungur en þar sem hann var aðeins þrettán ára var Skúli, sem var tæplega þrítugur, gerður að ríkisstjóra og jarli og fékk þriðjung landsins að léni. Seinna sama ár lést baglakonungurinn [[Filippus Símonarson]] án þess að skilja eftir sig erfingja. Varð þá samkomulag um að Hákon skyldi verða konungur alls landsins. Ekki voru allir baglar þó sáttir við það og börðust áfram gegn birkibeinum. Árið [[1223]] var haldin ráðstefna allra helstu manna landsins, biskupa og veraldlegra höfðingja, til þess að skera úr um hver væri réttur konungur Noregs, en nokkrir gerðu tilkall til krúnunnar. Kirkjunnar menn voru eindregið á bandi Hákonar þótt hann væri óskilgetinn og varð úr að hann var úrskurðaður hinn eini rétti konungur. Þó héldu ýmsir þeirra sem tilkall höfðu gert til krúnunnar áfram andófi allt til [[1227]], þegar Knútur sonur [[Hákon galinn|Hákonar galins]] samdi frið við konung og giftist Ingiríði dóttur Skúla jarls skömmu síðar. Hákon var þó ekki krýndur konungur fyrr en [[29. júlí]] [[1247]]. == Hákon og Skúli jarl == Framan af valdatíð Hákonar voru raunveruleg völd í höndum Skúla Bárðarsonar og hann réði yfir þriðjungi ríkisins, fyrstu árin svæðinu umhverfis Óslófjörðinn en frá 1223 hafði hann Þrændalög og átti aðalaðsetur í [[Niðarós]]i. Þegar Hákon þroskaðist tók hann smátt og smátt sjálfur völdin og það leiddi til árekstra við Skúla. Til að reyna að slá á deilurnar var ákveðið 1225 að Hákon skyldi giftast [[Margrét Skúladóttir|Margréti]], dóttur Skúla, en það dugði ekki til. Skúli var gerður að [[hertogi|hertoga]] árið [[1237]] og um leið ákvað Hákon að hann ætti ekki lengur að stýra Þrændalögum, heldur skyldi hann hafa þriðjung hverrar sýslu landsins. Þannig hafði hann ekki lengur yfirráð í einum landshluta og það veikti stöðu hans. Samkomulag þeirra tengdafeðga versnaði stöðugt og árið [[1239]] tók Skúli sér konungsnafn á [[Eyraþing]]i og hóf stríð gegn Hákoni. Hann reyndi að fá hinn tengdason sinn, Knút Hákonarson, til liðs við sig en hann stóð með konungi og fékk jarlsnafnbót að launum. Hákon vann sigur á Skúla í orrustu við [[Ósló]] [[1240]] og seinna sama ár var Skúli veginn í Niðarósi. Uppreisn Skúla er almennt talin endalok [[borgarastyrjöld|borgarastyrjaldanna]] í Noregi og ef til vill má segja að víg [[Snorri Sturluson|Snorra Sturlusonar]] í [[Reykholt (Borgarfirði)|Reykholti]] [[1241]] hafi verið lokapunkturinn en hann var stuðningsmaður Skúla jarls. == Útþenslustefna == Eftir 1240 ríkti friður í Noregi og konungdæmið efldist mjög. Hákoni var umhugað að efla ítök sín og bæta samband við önnur lönd og sendi í því skyni sendimenn með gjafir til ýmissa landa, jafnvel með [[fálki|fálka]] til [[Túnis]], og gifti [[Kristín Hákonardóttir af Noregi|Kristínu]] dóttur sína Filippus bróður [[Alfons 10. Kastilíukonungur|Alfons 10.]] Kastilíukonungs árið 1258. Hann vildi stækka og efla ríkið og það gerði hann meðal annars með því að fá [[Grænland|Grænlendinga]] til að sverja sér land og þegna 1261 og síðan [[Ísland|Íslendinga]] 1262. Það dugði Hákoni þó ekki og árið [[1263]] safnaði hann saman stórum flota og fór í herferð til [[Skotland]]s til að tryggja yfirráð sín yfir [[Suðureyjar|Suðureyjum]] en [[Alexander 3. Skotakonungur]] var þá farinn að seilast þar til valda. Hákoni tókst að ná yfirráðum á eyjunum á ný og sendi líka herlið inn í Skotland sjálft. Alexander dró samningaviðræður á langinn því að hann vissi að Hákoni mundi ganga illa að halda flotanum saman til lengri tíma. Hluti norska flotans barðist við skosk herskip við Large og héldu bæði Skotar og Norðmenn því fram að þeir hefðu haft sigur. Að lokum gafst Hákon upp í bili og hélt til [[Orkneyjar|Orkneyja]] til að hafa þar vetursetu en mestallur flotinn fór til Noregs. Hákon dó svo í Orkneyjum um miðjan desember 1263. Yngsti og eini eftirlifandi sonur hans, [[Magnús lagabætir]], tók þá við ríkjum og samdi brátt frið við Skota. Helsta heimildin um ævi Hákonar er [[Hákonar saga Hákonarsonar]], rituð af [[Sturla Þórðarson|Sturlu Þórðarsyni]] sagnaritara skömmu eftir dauða hans. == Fjölskylda == Hákon eignaðist fjögur börn með Margréti drottningu. Elsti sonurinn, Ólafur, dó þriggja ára. Næstur var [[Hákon ungi]], sem varð meðkonungur föður síns [[1240]], þá átta ára, en dó [[1257]]. [[Kristín Hákonardóttir af Noregi|Kristín]] giftist til Kastilíu en dó þar skömmu síðar. Eina barnið sem lifði föður sinn var [[Magnús lagabætir]]. Frilla Hákonar var Kanga hin unga og með henni átti hann Sigurð, sem dó 1254, og Sesselju, sem giftist fyrst Gregoríusi Andréssyni og svo Haraldi Ólafssyni konungi á [[Mön]] og Suðureyjum, undirkonungi föður hennar. Þau drukknuðu bæði þegar skip þeirra fórst við strönd [[Wales]] þegar þau sigldu heim eftir brúðkaup sitt í Noregi [[1248]]. == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál = No|titill = Håkon Håkonsson|mánuðurskoðað = 26. september|árskoðað = 2010}} * {{wpheimild|tungumál = En|titill = Haakon IV of Norway|mánuðurskoðað = 26. september|árskoðað = 2010}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Noregskonungar|Noregskonungur]] | frá = 1217 | til = 1263 | fyrir = [[Ingi Bárðarson]] | eftir = [[Magnús lagabætir]] }} {{Töfluendir}} {{Norskir einvaldar}} {{fd|1204|1263}} [[Flokkur:Noregskonungar]] b7rv96jcdnkvmg0a2yhw8e7vwzpn045 0 41118 1980825 1823499 2026-09-28T14:51:12Z TKSnaevarr 53243 1980825 wikitext text/x-wiki [[Mynd:HRH_The_Princess_of_Asturias.jpg|thumb|right|Letizia, prinsessan af Asturias]] '''Letizia, prinsessan af Asturias''' (fædd '''Letizia Ortiz Rocasolano''', [[1972]]) er drottning [[Spánn|Spánar]]. Eignmaður hennar er [[Filippus 6. Spánarkonungur]] og saman eiga þau börnin [[Leonor Spánarprinsessa|Leonor]] og [[Sofía Spánarprinsessa|Sofiu]]. {{f|1972}} [[Flokkur:Drottningar Spánar]] [[Flokkur:Búrbónar]] 40n8qvxm4s4igdpre5q4zqjnbcb02pc 1980978 1980825 2026-09-29T10:23:27Z TKSnaevarr 53243 1980978 wikitext text/x-wiki [[Mynd:2020-02-06 Visita de los Reyes a Écija con motivo del "Premio Escuela del Año 2019" de la Fundación Princesa de Girona, 31 (Queen Letizia).jpg|thumb|right|Letizia árið 2020.]] '''Letizi Ortiz Rocasolano''' (f. 15. september 1972) er drottning [[Spánn|Spánar]]. Eignmaður hennar er [[Filippus 6. Spánarkonungur]] og saman eiga þau börnin [[Leonor Spánarprinsessa|Leonor]] og [[Sofía Spánarprinsessa|Sofiu]]. {{f|1972}} [[Flokkur:Drottningar Spánar]] [[Flokkur:Búrbónar]] epms339cllvio6udldsvn1nfttkfw7i 1980979 1980978 2026-09-29T10:24:16Z TKSnaevarr 53243 1980979 wikitext text/x-wiki [[Mynd:2020-02-06 Visita de los Reyes a Écija con motivo del "Premio Escuela del Año 2019" de la Fundación Princesa de Girona, 31 (Queen Letizia).jpg|thumb|right|Letizia árið 2020.]] '''Letizi Ortiz Rocasolano''' (f. 15. september 1972) er drottning [[Spánn|Spánar]]. Eiginmaður hennar er [[Filippus 6. Spánarkonungur]] og saman eiga þau börnin [[Leonor Spánarprinsessa|Leonor]] og [[Sofía Spánarprinsessa|Sofiu]]. {{f|1972}} [[Flokkur:Drottningar Spánar]] [[Flokkur:Búrbónar]] tus8yz536mmeqjq03onvml8kftbu7l1 0 41630 1980772 1953926 2026-09-28T12:34:59Z Nipas2 54688 /* Flest mörk KR-inga á KR-velli */ Bad link to a different Pétur Pétursson 1980772 wikitext text/x-wiki {{Leikvangur | nafn = Meistaravellir | gælunafn = ''Meistaravellir'' | mynd = [[Mynd:Kr_stukan.jpg|300px]] | myndatexti = | fullt_nafn = Meistaravellir | staðsetning = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | hnit = 64°08′44.46″N, 21°58′3.82″W {{Coord|64|08|44.46|N|21|58|3.82|W|region:IS_type:landmark|display=title}} | byggður = 1939-1951 | opnaður = 1951 | endurnýjaður = 1987 | stækkaður = 1993 | lokaður = | rifinn = | eigandi = [[KR]] | yfirborð = Gras | byggingakostnaður = | arkitekt = | verktaki = | verkefnisstjóri = | eldri_nöfn = | notendur = [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]] | sætafjöldi = 2781 | stæðisfjöldi = 1060 | stærð = 105m x 65m }} '''Meistaravellir''' er heimavöllur [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]. Á áhorfendasvæði eru 2781 sæti. Völlurinn hefur verið heimavöllur [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] frá árinu 1984 en áður notuðu þeir Melavöllinn (þar sem að Þjóðarbókhlaðan stendur nú) og Laugardalsvöllinn. Í upphafi var völlurinn malarvöllur en fljótlega var gerður grasvöllur. Á svæðinu var oft mýri, sérstaklega um vetur og fram á vor, og var völlurinn sem er við hliðina á aðalvellinum oft notaður, frekar en hinn. Meistaraflokkur karla lék fyrsta deildarleik sinn á KR-vellinum þann 15. ágúst [[Úrvalsdeild karla 1984|1984]] á móti KA. KR vann leikinn 2-0, en mörkin skoruðu þeir Björn Rafnsson og Hálfdán Örlygsson. Uppi eru áform um að stækka völlinn, svo að hann taki um 8000 manns í sæti. Vellinum yrði þá snúið um 90° og stúkan sem nú stendur við hlið vallarins yrði fyrir aftan annað markið. Hringstúka verður að öllum líkindum byggð við þá stúku sem þegar er til staðar. Hugmyndir eru einnig uppi um að hafa á vellinum gjafabúð og fleira <ref>http://vefblod.visir.is/index.php?s=1593&p=43926{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{cite web |url=http://krreykjavik.is/?page_id=5&forumaction=showposts&forum=1&thread=588&start=0 |title=Geymd eintak |access-date=2008-01-03 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307081635/http://krreykjavik.is/?page_id=5&forumaction=showposts&forum=1&thread=588&start=0 |url-status=dead }}</ref>. == Upplýsingar== *Stærð: 105 x 68 m *Opnunarleikur: [[18. júlí]] [[1951]] [[KR]] - Vålerenga 3 - 2 *Met aðsókn: [[26. september]] [[1998]] - 5400 [[KR]] - ÍBV *Meðaltal áhorfenda tímabilið 2009: 1676 áhorfendur (hæsta meðalaðsóknin) {| class="wikitable" style="width: 50em;" style="text-align: center;" |'''Aðstaða'''||'''Fjöldi''' |- |Sæti / bekkir undir þaki||'''1541''' |- |Sæti / bekkir án þaks||'''0''' |- |Uppbyggð stæði með þaki||'''0''' |- |Uppbyggð stæði án þaks||'''1060''' |- |Önnur ósamþykkt aðstaða||'''180''' |- |'''''Áhorfendur alls'''''||'''2781''' |- |} ==Andstæðingar KR== Tölfræði er '''einungis úr deildarleikjum''' KR nema annað sé tekið fram. ===Fyrstu leikir=== KR hefur tekið á móti 23 liðum í efstu deild á KR-velli frá því þeir hófu að leika deildarleiki þar. KA var fyrsti mótherjinn árið 1984. Fyrstu leikir KR á KR-vellinum fóru þannig <ref name="KR-HK">http://wayback.vefsafn.is/wayback/20080725130736/www.kr.is/knattspyrna/upload/files/knattspyrnudeild/kr-hk-ka.pdf</ref>: ''Uppfært 28. júní 2013'' ''Blár litur merkir sigur KR, en rauður tap'' [[Mynd:Knattspyrnufélag Reykjavíkur lineup 29-07-2008.jpg|thumb|300px|Leikmenn KR fyrir fyrsta leik KR gegn Fjölni á KR-vellinum]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Ár !width=150|Lið !width=40|Úrslit |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1984|1984]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] KA||style="background:#DFE7FF;"|2-0 |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1984|1984]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Þróttur R..png|20px]] Þróttur||style="background:#DFE7FF;"|1-0 |-! style="background:#F0F0F0;" |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1985|1985]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] ÍA||1-1 |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1985|1985]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] Víkingur R.|| style="background:#DFE7FF;"|2-1 |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1985|1985]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Þór.png|20px]] Þór Ak.||style="background:#DFE7FF;"|3-2 |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1985|1985]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Valur.png|20px]] Valur||style="background:#FFDFDF;"|1-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1985|1985]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] FH||style="background:#DFE7FF;"|3-1 |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1985|1985]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] Keflavík||style="background:#FFDFDF;"|0-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1985|1985]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] Fram||1-1 |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1985|1985]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Víðir.png|20px]] Víðir||1-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1986|1986]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] ÍBV||style="background:#DFE7FF;"|4-0 |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1986|1986]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Breidablik.png|20px]] Breiðablik||style="background:#DFE7FF;"|3-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1987|1987]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Völsungur.gif|20px]] Völsungur||style="background:#DFE7FF;"|2-0 |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1988|1988]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Leiftur.png|20px]] Leiftur||style="background:#DFE7FF;"|2-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1989|1989]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Fylkir.png|20px]] Fylkir||2-2 |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1990|1990]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Stjarnan.png|17px]] Stjarnan||style="background:#DFE7FF;"|1-0 |-! style="background:#F0F0F0;" |- |[[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|1995]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]] Grindavík||style="background:#DFE7FF;"|2-1 |- |[[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|1997]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Skallagrimur.png|20px]] Skallagrímur||style="background:#DFE7FF;"|4-0 |-! style="background:#F0F0F0;" |- |[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|1998]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:ÍR.png|17px]] ÍR||style="background:#DFE7FF;"|3-0 |- |[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|2007]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:HK-K.png|20px]] HK||style="background:#DFE7FF;"|3-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |- |[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|2008]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Fjölnir.png|20px]] Fjölnir||style="background:#DFE7FF;"|2-0 |- |[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|2010]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]] Haukar||2-2 |- |[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|2010]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:UMFS.png|20px]] Selfoss||style="background:#FFDFDF;"|1-2 |- |[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|2013]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:VíkÓl.png|20px]] Víkingur Ó.||style="background:#DFE7FF;"|2-1 |- |} ===Áhorfendur=== [[File:Aðsókn á KR-völlin.png|thumb|700px|Meðaltal áhorfenda á leiki KR á KR-velli frá árinu 1991 miðað við meðaltal í deildinni sem heild. Feitletrun táknar meistaraár.]] KR-völlurinn hefur verið vel sóttur alveg frá upphafi. Frá árinu 1991 hið minnsta hefur aðsókn á KR-leiki verið vel yfir meðaltali deildarinnar og oftar en ekki verið best sótti völlurinn það sumarið. Aldrei á þeim tíma hefur völlurinn dottið neðar en í 2. sæti yfir best sóttu velli sumarsins. ==== Flestir áhorfendur ==== Flestir áhorfendur á deildarleik KR á KR-velli. ''Blár litur merkir sigur KR, en rauður tap'' {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" !width=50|Ár !width=120|Lið !width=40|Áhorfhendur !width=40|Úrslit !width=80|Umferð |- |[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|1998]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] ÍBV||5.400||style="background:#FFDFDF;"|0-2||18. umferð |- |[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] ÍBV||5.120||style="background:#DFE7FF;"|3-0||15. umferð |- |[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|2000]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Fylkir.png|20px]] Fylkir||4.120||style="background:#DFE7FF;"|2-1||15. umferð |- |[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|2003]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Fylkir.png|20px]]Fylkir||3.673||style="background:#DFE7FF;"|4-0||15. umferð |- |[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]Keflavík||3.470||style="background:#DFE7FF;"|3-2||18. umferð |- |[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|2010]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] FH||3.333||style="background:#FFDFDF;"|0-1||18. umferð |- |[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|2000]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] ÍBV||3.260||style="background:#DFE7FF;"|1-0||17. umferð |- |} ====Fæstir áhorfendur==== Fæstir áhorfendur á deildarleik KR á KR-velli. 5 af 6 leikjum eru gegn liðum utan höfuðborgarsvæðisins og 4 af 6 gegn liðum frá Akureyri. ''Blár litur merkir sigur KR, en rauður tap'' {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" !width=50|Ár !width=130|Lið !width=40|Áhorfhendur !width=40|Úrslit |- |[[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|1995]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] Keflavík||299||3-3 |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1984|1984]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] KA||280||style="background:#DFE7FF;"|2-0 |- |[[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|1994]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Þór.png|20px]] Þór||224||style="background:#DFE7FF;"|3-2 |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1989|1989]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Þór.png|20px]] Þór||212||style="background:#DFE7FF;"|3-2 |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1984|1984]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Þróttur_R..png|20px]] Þróttur ||180||style="background:#DFE7FF;"|1-0 |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1988|1988]]||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] KR - [[Mynd:Þór.png|20px]] Þór ||94||style="background:#FFDFDF;"|1-2 |- |} ===Í augum andstæðingsins=== Fótbolti.net gerði könnun á meðal leikmanna árið 2006 m.a. um það hvaða völlur þeim fannst skemmtilegastur og erfiðastur. KR-völlurinn var valinn skemmtilegastur og jafnframt sá þriðji erfiðasti. Niðurstöðurnar vöru annars svo<ref>https://www.fotbolti.net/fullStory.php?id=39454</ref>: Á hvaða velli er erfiðast að leika ? *Akranesvelli 27% *Hásteinsvelli 20% *KR-velli 16% *Kaplakrika 14% *Keflavíkurvelli 9% *Aðrir 14% Á hvaða velli er skemmtilegast að leika fyrir utan þinn heimavöll? *KR-velli 54% *Laugardalsvelli 16% *Kaplakrika 9% *Hásteinsvelli 6% *Akranesvelli 5% *Keflavíkurvelli 4% *Víkin 4% *Aðrir 2% Aftur gerði Fótbolti.net könnun árið 2010 um sama efni og var KR völlurinn aftur talinn sá skemmtilegasti og nú sá annar erfiðasti<ref>ttp://fotbolti.net/fullStory.php?action=viewStory&id=97925</ref>: Á hvaða velli er að þínu mati erfiðast að leika fyrir utan þinn heimavöll? *Kaplakriki 24% *Frostaskjól 23% *Hásteinsvöllur 15% *Stjörnuvöllur 10% *Keflavíkurvöllur 8% *Laugardalsvöllur 6% *Kópavogsvöllur 5% *Aðrir 10% Á hvaða velli er að þínu mati skemmtilegast að leika fyrir utan þinn heimavöll? *Frostaskjól 44% *Kaplakriki 28% *Vodafonevöllur 7% *Laugardalsvöllur 6% *Aðrir 15% ==Mörk KR== ===Flest mörk KR-inga á KR-velli=== Flest mörk KR-inga á KR-velli í deildarleikjum. ''Uppfært 16. september 2010'' {| class="wikitable" ! width=170|Leikmaður ! width=30|Mörk |- |[[Einar Þór Daníelsson]]||30 |- |[[Björgólfur Takefusa]]||25 |- |[[Guðmundur Benediktsson]]||24 |- |[[Björn Rafnsson]]||19 |- |[[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]]||15 |- |[[Ríkharður Daðason]]||14 |- |[[Andri Sigþórsson]]||12 |- |[[Ragnar Margeirsson]]||12 |- |[[Rúnar Kristinsson]]||12 |- |[[Atli Eðvaldsson]]||11 |- |} ===Þrennur á KR-velli=== Tíu KR-ingar hafa skorað þrennu á KR-velli. [[Björn Rafnsson]] gegn [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|1989]]<br> [[Atli Eðvaldsson]] gegn [[Víðir Garði|Víði]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991]]<br> [[Mihajlo Bibercic]] gegn [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|1995]]<br> [[Ríkharður Daðason]] gegn [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]], [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|1996]]<br> [[Einar Þór Daníelsson]] gegn [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|1997]]<br> [[Andri Sigþórsson]] gegn [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|1997]]<br> [[Arnar Gunnlaugsson]] gegn [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|2003]]<br> [[Björgólfur Takefusa]] gegn [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|2008]]<br> [[Óskar Örn Hauksson]] gegn [[Stjarnan|Stjörnunni]], [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2009|2009]]<br> [[Kjartan Henry Finnbogason]] gegn [[ÍBV]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|2012]] [[Benoný Breki Andrésson|Benony Breki Andrésson]] gegn [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍÁ]], [[2024]] ==Tilvísanir== <references/> {{Knattspyrnufélag Reykjavíkur}} [[Flokkur:Knattspyrnufélag Reykjavíkur]] h6evofndclkznq4ofa5ykwk65x86wl7 0 42251 1980771 1953733 2026-09-28T12:33:26Z Nipas2 54688 Bad link to a different Pétur Pétursson 1980771 wikitext text/x-wiki '''Landsbankadeild karla 2007''' var 96. tímabilið sem að keppt var í [[knattspyrna|knattspyrnu]] á [[Ísland]]i. [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]], [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] og [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] eru liðin sem talið var að myndu berjast um titilinn. [[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]] keppti í [[Landsbankadeild karla|Landsbankadeildinni]] í fyrsta sinn. Deildin var stækkuð eftir þetta tímabil frá 10 liðum í 12 lið, einungis eitt lið féll úr deildinni og þrjú lið komu upp úr 1. deild.<ref name="arsting"/> Fyrsti leikur tímabilsins var [[12. maí]] [[2007]] og sá síðasti [[29. september]] [[2007]].<ref name="deildin">[http://ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=14843 ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=14843] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090719080225/http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=14843 |date=2009-07-19 }}, „''Íslandsmót - Landsbankadeild karla''“, skoðað 15. maí</ref> Valur varð Íslandsmeistari í fyrsta skipti í 20 ár, og í 20. skipti samtals. ==Staðan í deildinni == <ref name="deildin"/> {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| !style="max-width:80px"|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=130|Athugasemdir |-class="t-deild-green" |1||bgcolor="#FF0000"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' ||18||11||5||2||41||20||+21||'''38''' | align="center" rowspan="1"| [[Meistaradeild Evrópu]] |- |2||bgcolor="#FFFFFF"| ||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''||18||11||4||3||42||26||+16||'''37''' | align="center" rowspan="1"| [[Evrópubikarinn]]^{<span style="color:red">1</span>} |- |3||bgcolor="#FFFF00"| ||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''||18||8||6||4||34||27||+7||'''30''' | align="center" rowspan="1"| [[Evrópubikarinn]] |- |4||bgcolor="#FFA500"| ||'''[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]]'''||18||8||5||5||23||18||+5||'''29''' | align="center" rowspan="1"| [[Intertoto bikarinn]] |- |5||bgcolor="#008000"| ||'''[[Breiðablik_UBK|Breiðablik]]'''||18||5||9||4||29||20||+9||'''24''' |- |6||bgcolor="#00008B"| ||'''[[Keflavik_ÍF|Keflavík]]'''||18||5||6||7||26||32||-6||'''21''' |- |7||bgcolor="#0000FF"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'''||18||3||7||8||25||31||-6||'''16''' |- |8||bgcolor="#000000"| ||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''||18||3||7||8||17||30||-13||'''16''' |- |9||bgcolor="#FF0000"| ||'''[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]'''||18||4||4||10||17||35||-18||'''16''' |- |-class="t-deild-pink" |10||bgcolor="#FF0000"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]'''||18||3||5||10||15||30||-15||'''14'''|| align="center" rowspan="1"| Fall í [[1. deild karla|1. deild]]^{<span style="color:red">2</span>} |- |} <small> ''(Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem luku með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur)'' </small> <small>^{<span style="color:red">1.</span>} Einnig komast sigurvegarar VISA-bikarsins í keppni um Evrópubikarinn. Ef það lið er í eitthverju af efstu þrem sætunum fær 3. sætið þátttöku í Evrópubikarnum og 4. sætið fær þátttöku í Intertoto bikarnum.</small> <small>^{<span style="color:red">2.</span>}Aðeins eitt félag mun flytjast niður um deild á keppnistímabilinu 2007. Sjá nánar: [[Landsbankadeild_karla_2007#Fj.C3.B6lgun_f.C3.A9laga|hér]]</small> ==Spáin== {| class="wikitable" style="text-align:center;margin-left:1em;float:right" |+ '''Spáin 2007''' !width="30" | Sæti !width="130" | Félag !width="50" | Stig |- | align="center" | 1 | [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] '''(2)''' | 125 |- | align="center" | 2 | [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] '''(8)''' | 114 |- | align="center" | 3 | [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] '''(1)''' | 111 |- | align="center" | 4 | [[Keflavik_ÍF|Keflavík]] '''(6)''' | 79 |- |- ! style="background:#ADFF2F;" | align="center" | 5 | [[Breiðablik_UBK|Breiðablik]] '''(5)''' | 73 |- | align="center" | 6 | [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] '''(4)''' | 62 |- |- ! style="background:#ADFF2F;" | align="center" | 7 | [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] '''(7)''' | 51 |- | align="center" | 8 | [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] '''(3)''' | 45 |- | align="center" | 9 | [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] '''(10)''' | 36 |- | align="center" | 10 | [[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]] '''(9)''' | 19 |- |} Þrettán knattspyrnuáhugamenn hafa spáð í spilin undanfarin ár og gefið út spá um hvernig lokastaða deildarinnar verði eftir tímabilið. Spámennirnir að þessu sinni eru: [[Atli Eðvaldsson]], [[Ásmundur Arnarsson]], [[Bjarni Jóhannsson]], [[Gunnar Oddsson]], [[Henry Birgir Gunnarsson]], [[Hrafnkell Kristjánsson]], [[Hörður Magnússon]], [[Jörundur Áki Sveinsson]], [[Logi Ólafsson]], [[Luka Kostic]], [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]],[[ Víðir Sigurðsson]], [[Þorlákur Árnason]]. Spáin gekk þannig fyrir sig að hver spáði í hvaða sæti hvert félag myndi vera í í lok tímabilsins, 1. sæti fær 10 stig frá hverjum, 2. sæti fær 9 stig frá hverjum o.s.frv. Hvert lið gat fengið mest 130 stig samtals.<ref name="fh">[https://fotbolti.net/fullStory.php?id=47344 Fotbolti.net: Spá Fótbolta.net í Landsbankadeild: 1. sæti]. Skoðað 11. maí 2007.</ref> Spáin var gefin út á 10 dögum en á hverjum degi var gefið út nýtt sæti. Spáin gaf fyrst út 10. sæti þann [[2. maí]] [[2007]], 9. sæti þann [[3. maí]] [[2007]] o.s.frv. 1. sæti var gefið út [[11. maí]] [[2007]]. [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] er spáð 1. sæti í deildinni, fjórða árið í röð. [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] hafa fengið aftur [[Auðunn Helgason]] og [[Sverrir Garðarsson|Sverri Garðars]] eftir meiðsli. Auk þess hafa [[Mattías Guðmundsson]] og bræðurnir [[Arnar Gunnlaugsson|Arnar]] og [[Bjarki Gunnlaugsson|Bjarki Gunnlaugssynir]] gengi til liðs við þá svo búast má við góðu liði hjá FH þetta sumarið.<ref name="fh"/> ==Fjölgun félaga== Samþykkt var á stjórnarfundi [[KSÍ]] þann [[27. desember]] [[2006]] að leggja fram tilllögu á fjölgun félaga í [[Landsbankadeild karla]] og [[2. deild karla]] úr 10 félögum í 12. Verði tillagan samþykkt verða 12 lið í efstu þremur deildum árið 2008.<ref name=fjolgun>[http://www.ksi.is/mot/nr/4931/ ksi.is/mot/nr/4931/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160507145233/http://www.ksi.is/mot/nr/4931 |date=2016-05-07 }}, „''Tillaga um fjölgun í Landsbankadeild karla og 2. deild karla árið 2008''“, skoðað 15. maí 2007.</ref> Á 61. ársþingi [[KSÍ]] [[10. febrúar]] [[2007]] var tilllagan um fjölgunina samþykkt. Hún mun taka í gildi á [[Landsbankadeild karla 2008|næsta keppnistímabili]].<ref name="arsting">[http://www.ksi.is/media/arsthing/Tinggerd_61_arstings.pdf ksi.is/media/arsthing/Tinggerd_61_arstings.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927205649/http://www.ksi.is/media/arsthing/Tinggerd_61_arstings.pdf |date=2007-09-27 }} (PDF), „''Þinggerð 61. ársþings KSÍ, haldið á Hótel Loftleiðum, 10. febrúar 2007''“, skoðað 15. maí 2007.</ref> Flutningur félaga á milli deilda eftir keppnistímabilið 2007 var þannig:<ref name="arsting"/> * Einungis neðsta lið [[Landsbankadeild karla|Landsbankadeildar karla]] 2007 flyst í [[1. deild karla í knattspyrnu]], en 3 efstu lið [[1. deild karla í knattspyrnu|1. deildar karla]] 2007 flytjast í [[Landsbankadeild karla]]. * Einungis neðsta lið [[1. deild karla í knattspyrnu|1. deildar karla]] 2007 í [[2. deild karla]], en 3 efstu lið í [[2. deild karla]] 2007 flytjast í [[1. deild karla í knattspyrnu]]. * Einungis neðsta lið [[2. deild karla í knattspyrnu|2. deildar karla]] 2007 í [[3. deild karla]], en 5 efstu lið í [[3. deild karla]] 2007 flytjast í [[2. deild karla í knattspyrnu]]. ==Leikir tímabilsins== === Töfluyfirlit === {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum op|lið=|FH|ÍA|Víkingur R.|HK|Breiða&shy;blik|Fylkir|Kefla&shy;vík|Valur|Fram|KR }} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]|XXX|1-1|4-1|4-0|2-1|0-0|3-2|0-2|3-3|5-1}} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]|2-3|XXX|1-0|4-1|2-1|0-2|2-1|2-1|2-2|3-1}} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]|1-3|0-3|XXX|0-0|1-1|0-1|1-2|1-5|2-1|0-1}} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]|2-2|1-0|2-2|XXX|1-1|1-2|2-1|1-4|2-1|2-0}} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Breiðablik UBK|Breiðablik]]|4-3|3-0|1-1|3-0|XXX|0-1|2-2|0-0|2-2|1-1}} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]]|1-2|2-2|1-0|1-0|0-3|XXX|4-0|1-2|1-1|0-0}} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Keflavik ÍF|Keflavík]]|1-2|3-3|0-0|3-0|0-3|1-0|XXX|1-3|2-1|1-1}} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]|4-1|2-2|3-1|1-0|2-2|2-4|2-2|XXX|1-1|2-1}} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]|0-2|2-4|0-2|3-0|1-0|3-1|2-2|0-2|XXX|1-1}} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum | [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]|0-2|1-1|1-2|3-2|1-1|1-1|1-2|0-3|2-1|XXX}} |} {{Töfluyfirlit í knattspyrnuleikjum lok}} ===Allir leikir tímabilsins=== :''Sjá á [[listi yfir leiki í Landsbankadeild karla 2007]]'' ==Mörk== ===Markahæstu leikmenn=== <ref>[http://ksi.is/mot/motalisti/markahaestu-leikmenn/?Mot=14843 ksi.is/mot/motalisti/markahaestu-leikmenn/?Mot=14843] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090719072848/http://www.ksi.is/mot/motalisti/markahaestu-leikmenn/?Mot=14843 |date=2009-07-19 }}, „''Markahæstu leikmenn''“, skoðað 16. maí 2007</ref> {| class="wikitable" style="text-align: left;" !# !width="200"| Leikmaður ! !width="70"| Félag !width="35"| Leikir !width="35"| Víti !width="35"| Mörk |- |- ! style="background:#FFD700;" | style="text-align:center" | '''1'''||Jónas Grani Garðarsson|| [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] || style="text-align:center" | 17 || style="text-align:center" | 0 || style="text-align:center" | ''' 13 ''' |- | style="text-align:center" | '''2'''|| Helgi Sigurðsson || [[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] || style="text-align:center" | 18 || style="text-align:center" | 1 || style="text-align:center" | ''' 13 ''' |- | style="text-align:center" | '''3'''||Tryggvi Guðmundsson|| [[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] || style="text-align:center" | 17 || style="text-align:center" | 2 || style="text-align:center" | ''' 8 ''' |- |} ===Meðalmörk í hverjum leik=== <ref name="deildin" /> '''Fjöldi marka:''' 269 '''Fjöldi leikja:''' 90 '''Meðalmörk í hverjum leik:''' 2,988 ==Félagabreytingar== ===Félagabreytingar í upphafi tímabils=== ====Upp í Landsbankadeild karla==== * [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] * [[HK]] ====Niður í 1. deild karla==== * [[Grindavík]] * [[ÍBV]] ===Félagabreytingar í lok tímabils=== ====Upp í Landsbankadeild karla==== * [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] * [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur]] * [[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] ====Niður í 1. deild karla==== * [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] ==Verðlaun og viðurkenningar== ===Leikmaður umferðarinnar=== * '''Fyrsta umferð:''' Matthías Guðmundsson ([[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]])<ref>[https://fotbolti.net/fullStory.php?id=47610 fotbolti.net/fullStory.php?id=47610], „''Landsbankadeild: Leikmaður 1.umferðar - Matthías G.''“ (FH), skoðað 15. maí 2007</ref> * '''Önnur umferð:''' Bjarni Þórður Halldórsson ([[Víkingur R.]])<ref>[https://fotbolti.net/fullStory.php?id=47844 fotbolti.net/fullStory.php?id=47844], „''Landsbankadeild: Leikmaður 2.umferðar - Bjarni Þórður (Víkingur)''“, skoðað 22. maí 2007</ref> * '''Þriðja umferð:''' Helgi Sigurðsson ([[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]])<ref>[https://fotbolti.net/fullStory.php?id=47971 fotbolti.net/fullStory.php?id=47971], „''Landsbankadeild: Leikmaður 3.umferðar - Helgi Sig (Valur)''“, skoðað 25. maí 2007</ref> * '''Fjórða umferð:''' Símun Samuelsen ([[Keflavík ÍF|Keflavík]]) <ref>[https://fotbolti.net/fullStory.php?id=48138 fotbolti.net/fullStory.php?id=48138], „''Landsbankad.: Leikmaður 4.umferðar - Símun Samuelsen (Keflavík)''“, skoðað 31. maí 2007</ref> * '''Fimmta umferð:''' Jón Vilhelm ([[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]])<ref>[https://fotbolti.net/fullStory.php?id=48549 fotbolti.net/fullStory.php?id=48549], „''Landsbankadeild: Leikmaður 5.umferðar - Jón Vilhelm (ÍA)''“, skoðað 20. júní 2007</ref> * '''Sjötta umferð:''' Helgi Sigurðsson ([[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]])<ref>[https://fotbolti.net/fullStory.php?id=48669 fotbolti.net/fullStory.php?id=48669], „''Landsbankadeildin: Leikmaður 6.umferðar - Helgi Sig (Valur)''“, skoðað 20. júní 2007</ref> ===Þriðjungsverðlaunin=== Þriðjungsverðlaunin eru veitt í hverjum þriðjungi Landsbankadeildarinnar. Fyrsti þriðjungur spannar 1.-6. umferð, annar 7.-12. umferða og sá þriðji 13. - 18. umferð. ====Fyrsti þriðjungur==== Besti leikmaður: [[Helgi Sigurðsson]] ([[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]) <br /> Besti þjálfari: [[Ólafur Jóhannesson (knattspyrnuþjálfari)|Ólafur Jóhannesson]] ([[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]) <br /> Besti dómari: [[Garðar Örn Hinriksson]] <br /> =====Lið fyrsta þriðjungs===== Markvörður: [[Bjarni Þórður Halldórsson]] ([[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]])<br /> Varnarmenn: [[Barry Smith]] ([[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]) – [[Atli Sveinn Þórarinsson]] ([[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]) - [[Sverrir Garðarsson]] ([[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]) – [[Freyr Bjarnason]] ([[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]])<br /> Miðjumenn: [[Matthías Guðmundsson]] ([[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]) - [[Baldur Sigurðsson]] ([[Keflavik_ÍF|Keflavík]]) - [[Simun Samuelsen]] ([[Keflavik_ÍF|Keflavík]]) <br /> Framherjar: [[Magnús Páll Gunnarsson]] ([[Breiðablik_UBK|Breiðablik]]) – [[Helgi Sigurðsson]] ([[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]) – [[Tryggvi Guðmundsson]] ([[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]])<br /> ==Myndir== <gallery> Mynd:Arnar Gunnlaugsson.jpg|Arnar Gunnlaugsson Mynd:Valur-fram.jpeg|Úr leik [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] - [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Mynd:Christian christiansen.jpeg|Christian Christiansen (til vinstri) í leik [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] - [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] Mynd:Haukur úlfarsson.jpeg|Haukur Úlfarsson með skot fyrir Víking í leik [[Víkingur R.]] - [[HK]]. </gallery> == Tengt efni == * [[Landsbankadeild karla]] * [[Listi yfir leiki í Landsbankadeild karla 2007]] * [[Listi yfir leikmannabreytingar fyrir Landsbankadeild karla 2007]] * [[KSÍ]] ==Tilvísanir== <div class="references-small"><references/></div> ==Tenglar== * [https://www.l.is Heimasíða Landsbankadeildarinnar] * [http://www.ksi.is Heimasíða KSÍ] * [http://ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=14843 Deildin á ksi.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090719080225/http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=14843 |date=2009-07-19 }} * [http://midi.is/landsbankadeildin Netsala á leiki í Landsbankadeild karla 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070515153852/http://midi.is/landsbankadeildin |date=2007-05-15 }} * [https://www.fotbolti.net/fullStory.php?id=42924 Leikmannabreytingar fyrir upphaf deildarinnar] {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari úrvalsdeildar 2007 |- |- |[[Mynd:Valur.png|100px|Valur]]<br />'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''<br />'''20. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{röð | listi = [[Landsbankadeild karla|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Landsbankadeild karla 2006]] | eftir = [[Landsbankadeild karla 2008]] }} <br/> {{Knattspyrna á Íslandi 2007}} {{Leikir í Landsbankadeild karla 2007}} [[Flokkur:Landsbankadeild karla]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir karla í knattspyrnu á Íslandi]] bh1z117c8109sjcnfp43nnqjy8xe3om 0 43147 1980986 1979649 2026-09-29T11:05:58Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980986 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Víkingur | Mynd = [[Mynd:Vikingur.svg|150px]] | Gælunafn = ''Víkingar'', ''Vikes'' | Stytt nafn = Víkingur | Stofnað = [[21. apríl]] [[1908]] | Leikvöllur = [[Víkin (íþróttahús)|Víkin]] - [[Víkingsvöllur]] | Stærð = 1449 + <ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mannvirki/vellir/knattspyrnuvellir/vollur/?vollur=102|title=Víkingsvöllur - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|access-date=2019-05-12|archive-date=2023-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230613052724/http://www.ksi.is/mannvirki/vellir/knattspyrnuvellir/vollur/?vollur=102|url-status=dead}}</ref> | Stjórnarformaður Knd. = Friðrik Magnússon | Knattspyrnustjóri = [[Sölvi Geir Ottesen]] | Deild = [[Besta Deildin]] | Tímabil = 2026 | Staðsetning = 1. sæti | pattern_la1 = _vikingurr24h | pattern_b1 = _vikingurr24h | pattern_ra1 = _vikingurr24h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = _vikingurr24hl | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _vikingurr24a | pattern_b2 = _vikingurr24a | pattern_ra2 = _vikingurr24a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_name3 = European | pattern_la3 = _blackborder | pattern_b3 = _vikingurr2425h | pattern_ra3 = _blackborder | pattern_sh3 = _macronshedeco2425br | pattern_so3 = _vikingurr24hl | leftarm3 = FF0000 | body3 = FF0000 | rightarm3 = FF0000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000| | Staðsetning = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | Stjórnarformaður = Friðrik Magnússon | Vefsíða = www.vikingur.is }} '''Knattspyrnufélagið Víkingur''' er [[Reykjavík|reykvískt]] hverfaíþróttafélag sem hefur aðstöðu í [[Víkin (íþróttahús)|Víkinni]] við Traðarland í [[Fossvogsdalur|Fossvogsdal]]. Félagið er eitt af mörgum hverfafélögum í borginni og afmarkast megin þjónustusvæði þess af [[Fossvogur|Fossvogsdal]], [[Kringlumýrarbraut]], [[Suðurlandsbraut|Suðurlandsbraut]] og [[Reykjanesbraut]]. Víkingur er eitt af elstu og sigursælustu knattspyrnufélögum landsins.<ref>{{cite web|url=https://www.vikingur.is/felagidvikingur/um-viking|title=Um Víking|website=www.vikingur.is}}</ref> Félagsaðstaðan fékk nafnið '''Víkin''' eftir þeim stað sem víkingar til forna lögðu skipum sínum, söfnuðu kröftum, öfluðu vista og æfðu vopnfimi áður en þeir héldu á ný í víking.<ref>{{cite web|url=https://www.vikingur.is/felagidvikingur/vikin|title=Víkin|website=www.vikingur.is}}</ref> Víkingur er skilgreint sem fjölgreinafélag, en það er íþróttafélag með fleiri en eina íþróttagrein. Deildir Víkings eru sjö talsins: Almennings-, [[borðtennis]]<nowiki/>-, [[Handbolti|handknattleiks]]<nowiki/>-, [[karate]]<nowiki/>-, [[Knattspyrna|knattspyrnu]]<nowiki/>-, [[Skíðaíþróttir|skíða]]<nowiki/>- og [[Tennis|tennisdeild]].<ref>{{cite web|url=https://www.vikingur.is/felagidvikingur/fraedhsla/ithrottanamskra-vikings|title=Íþróttanámskrá Vikings|website=www.vikingur.is|access-date=2019-05-12|archive-date=2019-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512193233/https://www.vikingur.is/felagidvikingur/fraedhsla/ithrottanamskra-vikings|url-status=dead}}</ref> == Saga Víkings == {{Athuga|Texti er byggður á umfjöllun á vefsíðu félagsins: http://soguvefur.vikingur.is/.}} === Stofnun félagsins og fyrstu skrefin === ==== Frumherjar Víkings (1908) ==== Knattspyrnufélagið Víkingur var stofnað 21. apríl árið 1908 í kjallaranum að [[Túngata|Túngötu 12]] í Reykjavík, þar sem [[Emil Thoroddsen]] átti heima (Túngatan liggur frá [[Suðurgata|Suðurgötu]] í austri til [[Bræðraborgarstígur|Bræðraborgarstígs]] í vestri. [[Landakotskirkja]] og [[Landakotsspítali]] standa nærri, auk þess sem sendiráð [[Rússland]]s, [[Þýskaland]]s og [[Frakkland]]s eiga hvert sitt hús þar). Á stofnfund félagsins mættu 32 drengir, fullir af áhuga og ástríðu fyrir því að skipuleggja félagsskap Víkinga til að æfa knattspyrnu. Aðalhvatamenn og í fyrstu stjórn voru fyrirliði hópsins og fyrsti Víkingurinn, [[Axel Andrésson]] 12 ára gamall, formaður, [[Emil Thoroddsen]] 9 ára, ritari og [[Davíð Jóhannesson]], 11 ára, gjaldkeri. Aðrir stofnendur voru [[Páll Andrésson]] 8 ára bróðir [[Axel Andrésson|Axels]], og [[Þórður Albertsson]], 9 ára.<ref>{{cite web|url=http://soguvefur.vikingur.is/?page_id=451|title=1908-1919 – VÍKINGUR SÖGUVEFUR|publisher=}}</ref> Tilgangurinn með stofnun Víkings var ánægjan að spila fótbolta; „Einn góðviðrisdag vorum við fimm drengir saman komnir á [[Austurstræti 14|Gulllóðinni]]. Við fengum þá flugu í höfuðið aö stofna knattspyrnufélag eins og þeir fullorðnu höfðu gert. Þetta fannst okkur snjöll hugmynd og létum þetta berast.“, er haft eftir [[Axel Andrésson|Axel]]. En þá þurfti að afla fjármagns til boltakaupa. Fyrsti gjaldkerinn, [[Davíð Jóhannesson]], fékk það hlutskipti að særa aura upp úr vösum félaga þar til hafðist að mestu fyrir fyrsta boltanum. [[Egill Jacobsen]] stórkaupmaður, sem flutti til landsins frá [[Danmörk|Danmörku]] upp frá aldamótunum er talinn hafa hjálpað til með það sem upp á vantaði.<ref>{{cite web|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2475952|title=Timarit.is|first=Landsbókasafn Íslands-|last=Háskólabókasafn|website=timarit.is}}</ref> [[Egill Jacobsen|Egill]] var síðar sæmdur titli heiðursfélaga í Víkingi. ==== Taplausir í tíu ár (1908-1918) ==== Fyrstu árin í sögu Víkings voru sannkölluð sigurár og stóð knattspyrnuliðið taplaust eftir fyrstu 10 árin í sinni sögu. Á því tímabili skoraði Víkingsliðið 58 mörk og fékk á sig 16. Flestir leikir félagsins á þessum árum voru leiknir gegn öðrum hverfafélögum úr bænum, svo sem [[Fótboltafélag Miðbæinga|Fótboltafélagi Miðbæinga]] og báru Víkingar ávallt betri hlut gegn þeim. Félagar í því munu um árið 1912 hafa gefist upp og gengið í raðir Víkinga. Árið 1914 hafði Víkingur sigur úr býtum gegn [[KR]], 2-1, í fyrsta opinbera kappleiknum undir skipulagi [[UMFÍ|Ungmennafélags Íslands]]. Verðlaunaskjalið er varðveitt í Víkinni. Á aðalfundi í [[Bárubúð]] þann 24 apríl 1917, samkomuhúsi Sjómannafélagsins í [[Reykjavík]] við [[Vonarstræti]], var [[Knattspyrnufélagið Knöttur]] tekið inn í félagið og fékk heitið ''Junior-Víkingur''. Liðið hreppti þó ekki neinn titil á þessum tíma sökum þess að leikmenn Víkinga höfðu ekki náð aldri til að leika í meistaraflokki á [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|Íslandsmóti]] fyrr en um árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|1918]], samkvæmt þágildandi reglum [[Íþróttasamband Íslands|Íþróttasambandsins]].<ref name="vikingur.is">{{cite web |url=http://www.vikingur.is/forsiea/soegubrot/stiklae-a-storu |title=Geymd eintak |access-date=2015-04-15 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303233833/http://www.vikingur.is/forsiea/soegubrot/stiklae-a-storu |url-status=dead }}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistaratitlarnir (1918-1938) ==== Fyrstu leikir Víkinga á [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmóti]] fóru ekki fram fyrr en árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|1918]] - þegar liðið tryggði sér auðveldan 5-0 sigur á keppinautum [[Knattspyrnufélagið Valur|Vals]] og 3-2 sigur á [[KR]].<br>Til að geta haft þátttökurétt til að keppa í mótinu sóttu Víkingar undanþágur fyrir fimm leikmenn, þar sem þeir voru undir 18 ára aldri. <br>Grátlegt tap gegn [[Fram]] í miklum markaleik kom í veg fyrir að Víkingur hreppti Íslandsmeistaratitilinn á aldursundanþágum og það í fyrstu tilraun. Ungur aldur leikmanna félagsins fyrstu árin kom hvergi að sök - Víkingar þurftu ekki að bíða lengur en tvö ár eftir því að fagna sínum fyrstu titlum. Árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1920|1920]] kom sá fyrsti eftir sigra á [[KR]] og [[Fram]] og bættist síðar annar titill við árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1924|1924]] eftir sigra á [[KR]], [[Val]] og að lokum [[Fram]] í framlengdum og fjörugum úrslitaleik. Er sá leikur sagður hafa verið einn sá allra besti sem spilaður hafði verið á [[Íþróttavöllurinn á Melunum|Gamla Íþróttavellinum á Melunum]] - fyrsta fullgerða knattspyrnuvellinum á Íslandi. Í bæði skiptin stóð félagið uppi sem sigurvegari á [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmóti karla]]. Árin [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1921|1921]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1922|1922]] og [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1925|1925]] höfnuðu Víkingar í öðru sæti. <br>Meðalaldur leikmanna Víkings sem sóttu titilinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1920|1920]] var aðeins 18,4 ár og er það lægsti meðalaldur nokkurs meistaraliðs á Íslandsmótinu í fótbolta. Í kjölfar þess að [[Íþróttavöllurinn á Melunum|Gamli Melavöllurinn]] var dæmdur ónothæfur þurftu félögin að leita annarra ráða. Hafist var handa við að byggja [[Melavöllur|Nýja Melavöllinn]] árið 1925 og var hann vígður þann 17. júní árið 1926. Víkingurinn [[Helgi Eiríksson]] á heiðurinn að fyrsta markinu sem skorað var á vellinum, en það kom í 4-1 sigri á [[Valur|Valsmönnum]]. Fyrsta erlenda knattspyrnuliðið sem heimsótti [[Ísland]] var [[Akademisk Boldklub]] frá [[Danmörk]]u í ágústmánuði 1919. Tveir Víkingar voru í úrvalsliðinu sem lagði [[Danmörk|Danina]] 4:1 í sögufrægum leik, [[Óskar Norðmann]] stórsöngvari og [[Páll Andrésson]]. Segja má að þarna hafi [[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu|landslið Íslands í knattspyrnu]] verið valið í fyrsta skipti, því í úrvalsliðið voru tilnefndir bestu leikmenn landsins til að etja kappi við erlenda mótherja. Lið frá háskólanum í [[Glasgow]] í [[Skotland|Skotlandi]] kom til Íslands 1928 og gerði Víkingur 2:2 jafntefli við gestina. Mun það hafa verið fyrsta stigið sem íslenskt félagslið fékk í keppni við erlent lið. Íslenskt úrvalslið fór til [[Færeyjar|Færeyja]] árið 1930 til að keppa við Færeyinga á [[Ólafsvaka|Ólafsvöku]] - mun það hafa verið fyrsta utanför íslensks knattspyrnuliðs. [[Axel Andrésson]] þáverandi formaður Víkings var þjálfari en einnig dómari í ferðinni. Víkingarnir [[Tómas Pétursson]] og [[Þórir Kjartansson]] voru meðal leikmanna. Íslenska liðið vann alla þrjá leiki sína í ferðinni, samtals 8-0. [[Tómas Pétursson]] skoraði fyrsta mark Íslendings í opinberum kappleik á erlendri grund en markið setti hann gegn [[Havnar Bóltfelag]]. ==== Árangursríkt félagsstarf (1938-1946) ==== Veturinn 1937-1938 fengu Víkingar afnot af gamla [[Tjarnarbíó]]i, sem áður var [[íshús]], og æfðu fótbolta á moldargólfi. Um sumarið enduðu Víkingar í 2. sæti á [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1938|Íslandsmóti]]. Árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1938|1938]] hófust æfingar í [[handbolti|handknattleik]] í Víkingi. Víkingur sá um framkvæmd fyrsta Íslandsmótsins árið 1940. Mótið var haldið í [[Íþróttahús Jóns Þorsteinssonar|íþróttahúsi Jóns Þorsteinssonar]], en það var stærsta íþróttahús [[Reykjavík]]ur í þá daga. Víst er að það hamlaði áætlunum Víkinga um sigur í mótinu að nokkrir þeirra, svo sem [[Brandur Brynjólfsson]] og [[Björgvin Bjarnason]] léku, að beiðni [[Rektor|rektors]], með liði [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] sem varð í öðru sæti. Vonir stóðu til að árangur sterks lið Háskólans gæti haft þau áhrif að framkvæmdum við [[Íþróttahús Háskóla Íslands|íþróttahús Háskólans]] yrði flýtt. Það var svo árið 1945 sem fyrsta [[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|Reykjavíkurmótið]] fór fram í [[Íþróttahúsið Hálogaland|bragganum á Hálogalandi]], en hann var áður í eigu [[Bandaríkjaher|bandaríska hersins]] og kallaðist þá Andrew's Hall. Víkingur sendi tvö stúlknalið til keppni á þessu móti.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1208617/|title=Meistarar|website=www.mbl.is|url-access=subscription}}</ref> Skíðaskáli Víkings í [[Sleggjubeinaskarð|Sleggjubeinsskarði]] var vígður [[29. október 1944]] að viðstöddum fjölmörgum gestum. Í [[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]] var honum lýst þannig að hann standi „ á mjög fallegum stað við bestu skíðabrekkur og það er ekki meira en 15 mínútna gangur upp í [[Innstidalur|Innstadal]], en þar er, sem kunnugt er, besta skíðaland í nágrenni Reykjavíkur. Frágangur skálans er allur hinn vandaðasti. Hafa nokkrir Víkingsfjelagar sýnt fádæma dugnað við að koma skálanum upp og margir velunnarar fjelagsins hafa sýnt fórnfýsi og lagt til bæði vinnu og fjárframlög til skálabyggingarinnar.“ Víkingurinn [[Brandur Brynjólfsson]] var fyrsti fyrirliði [[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íslenska karlalandsliðsins í knattspyrnu]]. Fyrsti landsleikurinn fór fram árið 1946 gegn [[Danmörk|Dönum]] en ásamt [[Brandur Brynjólfsson|Brandi]] tóku Víkingarnir [[Haukur Óskarsson]] og [[Anton Sigurðsson]] þátt í leiknum. [[Guðjón Einarsson]], sem lengi var formaður félagsins, öðlaðist fyrstur Íslendinga réttindi sem [[Knattspyrnudómarar|milliríkjadómari]] árið 1946.<ref name="vikingur.is"/><br /> [[Agnar Klemens Jónsson]], einn af gullaldarmarkvörðum Víkings, var kjörinn fyrsti formaður [[KSÍ]] árið 1947 en hann var lengi [[sendiherra]] og ráðuneytisstjóri. <br>Víkingurinn [[Árni Árnason]] var kosinn fyrsti formaður [[Handknattleikssamband Íslands|HSÍ]] sem var stofnað árið 1957.<ref>http://www.ksi.is/frettir/nr/11679{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> ===Starfsumhverfi og félagsaðstaða=== ==== Suðurgata (1946-1950) ==== Fyrstu 40 árin í sögu Víkings hafði félagið ekki yfir eigin félagsaðstöðu að ráða, að undanskildum skíðaskálanum í [[Sleggjubeinsskarði]] frá árinu 1944. Víkingstrákarnir áttu fyrstu árin flestir heima á [[Suðurgata|Suðurgötu]], [[Tjarnargata|Tjarnargötu]] og neðsta hluta [[Túngata|Túngötu]], í hjarta bæjarins. Víkingar iðkuðu íþrótt sína gjarnan fyrstu árin á [[Austurstræti 14|Gulllóðinni]] sem svo var kölluð. Þar stendur nú hús [[Oddfellowreglan|Oddfellow-reglunnar]]. [[Nýjabæjartúnið]] var sömuleiðis vinsæll vettvangur til knattspyrnuiðkunar.<ref name="vikingur.is"/> Fyrsti samastaður Víkinga var fyrrverandi ''Iglo officers club'' í [[Camp Tripoli]] á [[Suðurgata|Suðurgötu]], sem félagið tók á leigu fyrir félagsheimili á árunum 1946-1950 eftir gefin loforð um landspildu sunnan [[Háskóli Íslands|Háskólans]]. Herbragginn var félagsstarfinu lyftistöng um tíma því fyrstu áratugina í sögu félagsins höfðu fundir verið haldnir á hinum ýmsu stöðum og íþróttaaðstaða engin. Bragginn var hluti af svokölluðum [[Camp Tripoli|Trípólíkamp]], sem var braggahverfi frá stríðsárunum og stóð umhverfis [[Loftskeytastöðin á Melunum|Loftskeytastöðina á Melunum]] og þar vestur af, annars staðar er staðsetningu braggans lýst þannig að hann hafi staðið á [[Grímsstaðaholt]]i við [[Fálkagata|Fálkagötu]]. [[Grímsstaðaholt]] er skilgreint sem svæðið sunnan [[Melarnir|Melanna]] og vestan [[Vatnsmýri|Vatnsmýrar]] og [[Skerjafjörður|Skerjafjarðar]]. Það er kennt við býlið [[Grímsstaðir|Grímsstaði]] sem stóð þar sem síðar reis [[Ægisíða]] 62. Í öðrum bragganna var rekið „[[Trípólíbíó|Trípolí-bíó]]“ í umsjón [[Tónlistarfélag Reykjavíkur|Tónlistarfélags Reykjavíkur]]. Víkingi var síðar úthlutað félagssvæði að [[Njarðargata|Njarðargötu]] í [[Vatnsmýri]] ásamt [[Íþróttafélag Reykjavíkur|Íþróttafélagi Reykjavíkur]] en svæðið þótti óhentugt, ekki síst vegna nábýlis við flugvöllinn og var fljótlega farið að líta eftir fýsilegri staðsetningum innan [[Reykjavík]]ur. Svæðið þótti þröngt, en þar átti bæði að vera félagsheimili Víkings og einn eða tveir fótboltavellir. Víkingur og [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] tókust á um mörk á milli svæða félaganna og jafnvel var talað um samstarf félaganna tveggja um nýtingu svæðisins. Um málefni framtíðarsvæðis Víkinga á aðalfundi félagsins árið 1952 á [[Gunnlaugur Lárusson]], gjaldkeri, að hafa mælt eitthvað á þessa leið: „Svæðið í [[Vatnsmýri|Vatnsmýrinni]] er ónothæft – ekki vegna stærðarinnar, heldur vegna staðarins. Ég legg til og mæli eindregið með, að athugað verði strax hvort annað svæði í einu af nýju úthverfum bæjarins sé fáanlegt. Þar mundi Víkingur koma til með að verða þróttmikið hverfisfélag, sem að fáum árum liðnum stæði jafnfætis bestu félögum þessa bæjar“.<ref>{{cite web|url=http://soguvefur.vikingur.is/?page_id=539|title=1951-1960 – VÍKINGUR SÖGUVEFUR|publisher=}}</ref> Skiptar skoðanir voru í félaginu á þessu frumkvæði Gunnlaugs og vildu sumir halda ótrauðir áfram í [[Vatnsmýri|Vatnsmýrinni]]. Fannst sumum erfitt að „[[Aristokratiā|aristókratafélag]]“ í miðbænum flytti austar - á svæði sem í þá daga hefði talist [[úthverfi]] bæjarins. Þeim fannst það svo fjarlægt upphafinu og gerðu sér auk þessi ekki grein fyrir nauðsyn þess að fá nýtt blóð inn í félagið, en í miðbænum var þá orðið fátt eftir af ungu fólki til að efla starfið. Eftir miklar umræður var tillaga Gunnlaugs samþykkt. ==== Hæðargarður (1953-1976) ==== Straumhvörf urðu fyrir félagið þann 27. febrúar 1953 þegar [[Borgarráð Reykjavíkur]] samþykkti að úthluta Víkingi félagssaðstöðu milli [[Hæðargarður|Hæðargarðs]] og [[Breiðagerðisskóli|Breiðagerðisskóla]] í [[Smáíbúðahverfið|Smáíbúðahverfinu]] sem þá var í hraðri og mikilli uppbyggingu. Þá um haustið tók [[Axel Andrésson]] fyrstu skóflustungu að félagsheimili Víkings við [[Hæðargarður|Hæðargarð]] þar sem varð ný vagga félagsins. [[Óli Flosa]] lýsir aðdragandanum með eftirtektaverðum hætti í minningarbrotum sínum: „Okkur spekingunum hafði ætíð yfirsézt aðalvandamálið, ég vil segja eina vandamálið. Við höfðum grafið of djúpt, það lá nefnilega á yfirborðinu, rétt við tærnar á okkur, og 20 árum hafði verið eytt í að berjast við vindmyllur. Við áttum nóg af forystumönnum. Okkur vantaði íþróttafólk í öllum aldursflokkum. Vandamál Víkings var mannfæð.“ Ólafur bendir á að allt starf félagsins hafi á einn eða annan hátt verið tengt miðbænum, sem hafi smátt og smátt verið að tæmast af lifandi fólki. Þá á [[Gunnlaugur Lárusson]] að hafa mælt svo: „Fólkið kemur ekki til okkar. Ef félagið á að lifa verðum við að fara til þess.“ Víkingur sendi í fyrsta skipti kvennalið til keppni í handbolta veturinn 1957–1958. [[Brynhildur Pálsdóttir]] var einn leikmanna og fyrirliði liðsins og rifjar upp í Víkingsbókinni „Áfram Víkingur“ að þær höfðu aðeins æft í einn mánuð þegar þær hófu keppni. Þær enduðu eigi að síður í úrslitum á mótinu gegn [[Glímufélagið Ármann|Ármanni]], en biðu lægri hlut. „Andinn innan félagsins var mjög skemmtilegur, mikil samheldni og fólk taldi ekki eftir sér að vinna þau verk, sem vinna þurfti. Að vísu var þetta ekki stór hópur, en þeim mun samhentari. Um helgar var það skíðaskálinn með sínum ævintýrum og síðan handboltinn virka daga,“ segir Brynhildur í Víkingsbókinni. Ári síðar, 1959, fór kvennalið Víkings í handbolta í keppnisferð til [[Færeyjar|Færeyja]] og mun þetta hafa verið fyrsta keppnisför handboltaliðs úr Víkingi til útlanda. Farið var með farþegaskipinu [[Dronning Alexandrine]]. Móttökur voru einstaklega góðar en búið var á einkaheimilum. Víkingskonur hrepptu sinn fyrsta titil þegar þær urðu [[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|Reykjavíkurmeistarar]] árið 1970. [[Rósmundur Jónsson]] var fyrstur Víkinga til að vera valinn í landsliðið í handknattleik, en árið 1963 var hann valinn í landsliðið sem útileikmaður. Tólf árum síðar, eða árið 1975, var hann á ný kominn í [[Landslið|landsliðið]], en þá í stöðu markvarðar. Af kvenfólkinu varð [[Rannveig Laxdal]] fyrst Víkinga til að leika í landsliði í meistaraflokki. Í kjöri um [[Íþróttamaður ársins|íþróttamann ársins]] 1971 varð [[Gunnar Gunnarsson (íþróttamaður)|Gunnar Gunnarsson]], fyrirliði Víkings, í tíunda sæti og varð hann fyrstur Víkinga til að komast í þann hóp. Árið 1963 fékk Víkingur amerísku söngsveitina [[Delta Rhythm Boys]] hingað til lands og stóð til að þeir héldu ferna tónleika. Fljótlega seldist upp á tónleikana og tókst skipuleggjendum að fá þá til að halda tvo tónleika til viðbótar. Tveimur árum síðar, í febrúar 1965, kom sjálfur [[Louis Armstrong|Louis „Satchmo“ Armstrong]], eitt stærsta nafnið í sögu jazz-tónlistar, til Íslands á vegum Víkings. [[Ólafur P. Erlendsson]] hafði veg og vanda af þessum heimsóknum ásamt knattspyrnudeild. [[Louis Armstrong|Armstrong]] hélt ferna [[Tónleikar|tónleika]] og var vitaskuld troðfullt á þá alla. Það bar til tíðinda á Íslandsmóti í knattspyrnu árið 1970 að [[Jóhann Gíslason]] varði frá Þórði Þórðarsyni og varð fyrstur til að verja vítaspyrnu í deildaskiptu Íslandsmóti. Jóhann átti síðar eftir að verða þekktur handknattleiksmaður og fékk viðurnefnið „skotharði vélstjórinn“ Árið 1971 varð Víkingur [[bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarmeistari í knattspyrnu]] undir stjórn [[Eggert Kr. Jóhannesson|Eggerts Jóhannessonar]], en lið úr næst efstu deild hafði ekki áður unnið þennan eftirsótta titil. [[Jón Ólafsson]] skoraði í úrslitaleiknum gegn [[Breiðablik]]i. Í [[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]] var markið sagt „stórkostlega fallegt“ og í [[Vísir (dagblað)|Vísi]] sagði Hallur Símonarson að þetta hefði verið „eitthvert fallegasta skallamark“ sem hann hefði séð. Þá sigraði liðið einnig [[2. deild karla í knattspyrnu 1971|næst efstu deild]] árið [[2. deild karla í knattspyrnu 1971|1971]] - sigraði 12 af 14 leikjum sínum og fékk einungis á sig 5 mörk. [[Hafliði Ragnarsson]] var markakóngur með 20 mörk. Þrjár nýjar deildir voru stofnaðar innan félagsins sumarið 1973, [[badminton]]<nowiki/>-, [[blak]]<nowiki/>- og [[Borðtennis|borðtennisdeildir]]. Allar náðu þær sér vel á strik á næstu árum, Víkingur eignaðist Íslandsmeistara í greinunum þremur og í mörg ár kom íþróttamaður Víkings úr röðum [[Borðtennis|borðtennismanna]]. ==== Fossvogur (síðan 1976) ==== Fyrstu umræður og fundir með fulltrúum [[Reykjavík|Reykjavíkurborgar]] um útivistar- og íþróttasvæði til handa félaginu í [[Fossvogur|Fossvogi]] fóru fram árið 1973. Það var þó ekki fyrr en félagið fær úthlutað svæði að Traðarlandi í [[Fossvogur|Fossvogi]] árið 1976 að farið er að byggja upp íþróttaaðstöðu og félagsheimili, til handa kynslóðum framtíðarinnar. <span>Byrjað var að ræsa fram svæðið og girða árið 1981 og rúmum þremur árum síðar gátu iðkendur loks hafið æfingar á grasi í [[Fossvogur|Fossvoginum]].</span> Víkingur varð Íslandsmeistari í handknattleik karla í fyrsta sinn árið [[Handknattleiksárið 1974-75|1975]] og í hönd fóru glæsileg ár í handboltasögu félagsins. Árið [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]] sigraði Víkingur [[Handknattleiksárið 1977-78|bikarkeppnina í handbolta]] í fyrsta skipti og aftur ári seinna eða árið [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]]. Víkingar unnu það frækilega afrek, undir stjórn [[Bogdan Kowalczyk]], að verða [[Handknattleiksárið 1979-80|Íslandsmeistarar]] fjögur ár í röð árin: [[Handknattleiksárið 1979-80|1980]], [[Handknattleiksárið 1980-81|1981]], [[Handknattleiksárið 1981-82|1982]], [[Handknattleiksárið 1982-83|1983]]. Sigruðu þeir einnig árin [[Handknattleiksárið 1985-86|1986]] og [[Handknattleiksárið 1986-87|1987]]. Þá urðu Víkingar bikarmeistarar fjögur ár í röð frá [[Handknattleiksárið 1992-93|1983]]<nowiki/>-<nowiki/>[[Handknattleiksárið 1995-96|1986]]. [[Karl Benediktsson]] stýrði liðinu að bikartitlinum árið [[Handknattleiksárið 1984-85|1985]] og [[Árni Indriðason]] árið [[Handknattleiksárið 1985-86|1986]]. Þriðji [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmeistaratitilinn]] í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] skilaði sér heim árið [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|1981]] eftir 57 ár bið, eða allt frá árinu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1924|1924]] og sá fjórði kom einungis ári seinna, árið [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|1982]] Þjálfari liðsins var Sovétmaðurinn [[Youri Sedov]]. Undir stjórn [[Logi Ólafsson|Loga Ólafssonar]] þjálfara urðu Víkingar Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla í fimmta skiptið í sinni sögu árið [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991.]] Ótrúleg spenna var í Íslandsmótinu þetta ár, og þá sérstaklega í lokaumferðinni, en Víkingar tryggðu sér titilinn í lokaleiknum gegn [[Knattspyrnufélagið Víðir|Víði]] í [[Sveitarfélagið Garður|Garði]]. Víkingur varð Íslandsmeistari í handbolta kvenna í fyrsta skipti árið [[Handknattleiksárið 1991-92|1992]] og einnig bikarmeistari undir stjórn [[Gústaf Björnsson|Gústafs Björnssonar]]. Stúlkurnar urðu einnig Íslandsmeistarar árin [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]] og [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]] og að auki bikarmeistarar seinna árið undir stjórn [[Theodór Guðfinnsson|Theodórs Guðfinnssonar]]. Framkvæmdir við íþróttahúsið í [[Fossvogur|Fossvogi]] voru þegar hafnar í febrúar árið [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991]]. Húsið og sambyggt félagsheimili voru tekin í notkun í október sama ár. Víkingshúsið fékk nafnið '''Víkin''' eftir þeim stað sem víkingar til forna lögðu skipum sínum, söfnuðu kröftum, öfluðu vista og æfðu vopnfimi. Í Víkinni er að finna sali til innanhússíþrótta af ýmsu tagi og á vallarsvæðinu er [[Víkingsvöllur|knattspyrnuvöllurinn]] með stúku sér við hlið, grasvellir til æfinga og tennisvellir Víkingsstúkan var vígð árið 2004 og tekur um 1200 manns í sæti. Þá var fyrst tekið til æfinga á nýlögðum gervigrasvelli til æfinga á svæði félagsins sumarið 2009.<ref>{{cite web |url=http://www.vikingur.is/forsiea/vikin-og-blafjoell |title=Geymd eintak |access-date=2015-04-07 |archive-date=2015-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150311042226/http://www.vikingur.is/forsiea/vikin-og-blafjoell |url-status=dead }}</ref> Vorið 2018 samdi Víkingur við [[Reykjavíkurborg]] um lagningu gervigrass á [[Víkingsvöllur|keppnisvöll]] meistaraflokks karla og kvenna í [[Víkin (íþróttahús)|Víkinni]]. [[Borgarráð Reykjavíkur|Borgarráð]] samþykkti að bjóða framkvæmdina út við lok ársins og lauk þeim í júnímánuði árið 2019. Jafnframt samþykkti [[Borgarráð Reykjavíkur|Borgarráð]] sam­hljóða að ganga til samn­inga við Vík­inga um að taka við rekstri íþrótta­mann­virkja í [[Safamýri|Safa­mýri]] eftir að [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] flutti sig um set á svæði sitt í [[Grafarholt og Úlfarsárdalur|Úlfarsárdal]] sem hefur verið í uppbyggingu síðustu ár. Litið var sérstaklega til sterkr­ar framtíðar­sýn­ar fé­lags­ins fyr­ir [[Safamýri|Safa­mýr­ina]]<ref>{{cite web|url=https://www.vikingur.is/felagidvikingur/54260-vikingur-tekur-vidh-ithrottamannvirkjum-i-safamyri|title=Víkingur tekur við íþróttamannvirkjum í Safamýri|website=www.vikingur.is|access-date=2019-10-02|archive-date=2019-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20191002201204/https://www.vikingur.is/felagidvikingur/54260-vikingur-tekur-vidh-ithrottamannvirkjum-i-safamyri|url-status=dead}}</ref> Í nú­ver­andi hverfi Vík­ings eru um 9.000 íbú­ar og sam­kvæmt áætl­un­um munu þeir verða 14.500 miðað við nýja hverfa­skipt­ingu.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2019/07/04/vikingur_tekur_vid_safamyri/|title=Víkingur tekur við Safamýri|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2019-10-02}}</ref> Aðsóknarmet á [[Víkingsvöllur|Víkingsvelli]] var slegið þann 15. ágúst 2019 þegar karlaliðið lék gegn [[Breiðablik]] í undanúrslitum [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Mjólkurbikarsins]]. Fjöldi áhorfenda var að minnsta kosti 1.848 en fyrra met var sett gegn [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]] árið 2015 í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Úrvalsdeildinni]], voru þá 1.747 áhorfendur mættir.<ref>{{Cite web|url=http://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=362346|title=Leikskýrsla: Víkingur R. - Valur - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2019-10-07|archive-date=2021-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519000216/https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=362346|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=458122|title=Leikskýrsla: Víkingur R. - Breiðablik - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2019-10-07|archive-date=2019-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190918080522/https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=458122|url-status=dead}}</ref> Þann 14.september árið [[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2019|2019]] urðu Víkingar [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarmeistarar í knattspyrnu karla]] eftir frækinn [[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2019|1-0]] sigur gegn FH á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]]. Óttar Magnús Karlsson skoraði mark Víkinga. Þetta er annar bikarmeistaratitillinn í sögu knattspyrnudeildar og sá fyrsti í 48 ár, síðan 1971. Í lok september árið 2019 var ákveðið að slíta sam­starfi við [[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]] um rekst­ur meist­ara­flokks HK/Víkings, 2. flokks og 3. flokks kvenna í knatt­spyrnu sem hef­ur staðið sam­fleytt frá alda­mót­um.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2019/09/26/hk_og_vikingur_slita_samstarfinu/|title=HK og Víkingur slíta samstarfinu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2019-10-07}}</ref> Meistaraflokkur Víkings mun því taka þátt í [[1. deild kvenna í knattspyrnu|1.deild kvenna]] árið 2020. Leiktímabilið 2021 unnu Víkingar það frækilega afrek að verða tvöfaldir meistarar í knattspyrnu karla undir stjórn þjálfarans Arnars Gunnlaugssonar. Víkingsliðið sigraði þá í efstu deild karla í sjötta sinn í sögunni og enduðu þar með 30 ára bið Víkinga eftir Íslandsmeistaratitlinum. Daninn knái, Nikolaj Hansen, var kjörinn leikmaður Íslandsmótsins af leikmönnum og þjálfurum en hann var langmarkahæsti leikmaður mótsins með 16 mörk í 21 leik. Kristall Máni Ingason var kjörinn efnilegasti leikmaðurinn og Arnar Gunnlaugsson þjálfari Íslandsmótsins. Þá sigraði Víkingsliðið einnig Bikarkeppnina og varði jafnframt bikarmeistaratitilinn frá árinu 2019, Mjólkurbikarinn. Bikarmeistaratitillinn er sá þriðji í sögu félagsins en 50 ár höfðu liðið frá fyrsta sigri liðsins í keppninni. == Búningur og merki félagsins == *Víkingar hafa leikið í rauð- og svartröndóttum búningum allt frá stofnun félagsins en til vara er leikið í svörtum búningum með útfærðum rauðum línum.<ref name="ksi.is">{{Cite web |url=http://www.ksi.is/um-ksi/adildarfelog/adildarfelag/?Felag=103 |title=Geymd eintak |access-date=2015-04-15 |archive-date=2015-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150424034748/http://www.ksi.is/um-ksi/adildarfelog/adildarfelag/?Felag=103 |url-status=dead }}</ref> *Þess ber að geta að á árunum í kringum 1970 var um tíma leikið í rauðum buxum og hvítum peysum, m.a. til að leikmenn sæjust betur í flóðljósunum á [[Melavöllurinn|Melavellinum]].<ref>{{Cite web|url=http://soguvefur.vikingur.is/?page_id=545|title=1971-1980 – VÍKINGUR SÖGUVEFUR|language=en-US|access-date=2019-09-25}}</ref> *Í forgrunni á merki Víkings er 19. aldar leðurbolti á hvítum skildi með rauðum og svörtum röndum í miðju. *[[Þorbjörn Þórðarson]] málarameistari, sem var formaður Víkings árin 1943-1944, hannaði Víkingsmerkið sem þykir stílhreint og fallegt.<ref name="vikingur.is"/> == Þjónustusvæði félagsins == [[Mynd:Reykjavík map (D05-Háaleiti og Bústaðir).png|thumb|Kort sem sýnir þjónustusvæði félagsins. Víkingshverfin eru blálituð.|alt=|vinstri|150x150px|border]] Meginþjónustusvæði félagsins afmarkast af [[Fossvogur|Fossvogsdal]], [[Kringlumýrarbraut]], [[Suðurlandsbraut]] og [[Reykjanesbraut]]. Til Víkingshverfanna teljast: [[Háaleiti]], [[Múlahverfi|Múlar]], [[Kringla (hverfahluti)|Kringla]], [[Bústaðir]], [[Fossvogur]], [[Smáíbúðahverfið]] og [[Blesugróf]]. Viðskeyti íbúagatna í hverfunum eru meðal annars: Endar, Fen, Garðar, Gerði, Grófir, Leiti, Lönd, Múlar, Mýrar og Vegir. Grunnskólar í hverfunum eru eftirtaldir: [[Breiðagerðisskóli]], [[Fossvogsskóli]], [[Réttarholtsskóli]], [[Háaleitisskóli|Hvassaleitis- og Álftamýrarskóli]]. Mannfjöldi innan þjónustusvæðis félagsins er talinn liggja einhversstaðar á bilinu 14-15.000 <br /> == Samfélög Víkinga == === Vikingur.is === Víkingar halda úti vefsíðu þar sem finna má allar helstu upplýsingar tengdar félaginu: http://www.vikingur.is === Söguvefur Víkinga === Þann [[21. apríl|21. apríl 2018]] fögnuðu Víkingar þeim áfanga að 110 ár hafi liðið frá því að Knattspyrnufélagið Víkingur var stofnað í miðbæ Reykjavíkur. Á þeim tímamótum var Söguvef Víkings hleypt af stokkunum á slóðinni: http://soguvefur.vikingur.is/. === Stuðningslög === Í tilefni af 100 ára afmæli félagsins árið 2008 efndi stuðningsmannafélag Víkinga til sönglagakeppni vegna stuðningslags Víkings ''Víkingslagið'' - Við viljum sigur í dag! er samið af Stefáni Magnússyni og Frey Eyjólfssyni. == Titlasaga knattspyrnudeildar == === Meistaraflokkur karla === *[[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmeistaratitlar '''(9):''']] [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1920|1920]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1924|1924]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|1981]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|1982]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|2021]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2023|2023]], [[2025]], [[2026]] <small> annað sæti (7): [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|1918]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1921|1921]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1922|1922]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1925|1925]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1938|1938]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1940|1940]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1948|1948]]</small> *[[1. deild karla í knattspyrnu|Meistaratitlar 1. deildar ''(5):'']] [[2. deild karla í knattspyrnu 1969|1969]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1971|1971]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1973|1973]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1987|1987]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2010|2010]] <small> annað sæti (4): [[1. deild karla í knattspyrnu 1998|1998]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2003|2003]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2005|2005]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2013|2013]]</small> *[[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|Reykjavíkurmót ''(5):'']] [[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|1940]], [[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|1974]], [[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|1976]], [[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|1980]], [[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|1982]] *[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Bikarmeistarar ''(5):'']] [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|1971]], [[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2019|2019]], [[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2021|2021]], 2022, 2023 <small> annað sæti: [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|1967]]</small> *[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarakeppni karla]] ''(2):'' 1982, 1983 <small> annað sæti: 1992</small> ''Íslandsmeistarar innanhúss'' (2): 1977, 1981<br> ''Vormeistarar'' (1): 1951 === Meistaraflokkur kvenna === *[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu|Bikarmeistarar ''(1):'']] [[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu|2023]] ==Titlasaga Handknattleiksdeildar== === Meistaraflokkur karla=== *[[Úrvalsdeild karla í handknattleik|Íslandsmeistaratitlar ''(7):'']] [[Handknattleiksárið 1974-75|1975]], [[Handknattleiksárið 1979-80|1980]], [[Handknattleiksárið 1980-81|1981]], [[Handknattleiksárið 1981-82|1982]], [[Handknattleiksárið 1982-83|1983]], [[Handknattleiksárið 1985-86|1986]], [[Handknattleiksárið 1986-87|1987]] *[[Bikarkeppni HSÍ (karlar)|Bikarmeistarar ''(6):'']] [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1982-83|1983]], [[Handknattleiksárið 1983-84|1984]], [[Handknattleiksárið 1984-85|1985]], [[Handknattleiksárið 1985-86|1986]] *[[1. deild karla í handknattleik|Meistaratitlar 1.deildar ''(5):'']] [[Handknattleiksárið 1960-61|1961]], [[Handknattleiksárið 1965-66|1966]], [[Handknattleiksárið 1968-69|1969]], [[Handknattleiksárið 1996-97|1997]], [[Handknattleiksárið 1998-99|1999]] === Meistaraflokkur kvenna=== *[[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistaratitlar ''(3):'']] [[Handknattleiksárið 1991-92|1992]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]] *[[Bikarkeppni HSÍ (konur)|Bikarmeistarar ''(2):'']] [[Handknattleiksárið 1991-92|1992]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]] == <big>[[Mynd:Knattspyrnufélagið_Víkingur.png|20x20dp]]</big> ''Íþróttamaður Víkings '' == {| class="wikitable" |+ !<big>Ár</big> !<big>Íþróttamaður</big> !<big>Deild</big> |- |''1991'' |Atli Helgason |Knattspyrnudeild |- |''1992'' |Inga Lára Þórisdóttir |Handknattleiksdeild |- |''1993'' |Bjarki Sigurðsson |Handknattleiksdeild |- |''1994'' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |''1995'' |Halla María Helgadóttir |Handknattleiksdeild |- |''1996'' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |''1997'' |Birgir Sigurðsson |Handknattleiksdeild |- |''1998'' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |''1999'' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |''2000'' |Helga Torfadóttir |Handknattleiksdeild |- |''2001'' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |''2002'' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |'''2003''' |Daníel Hjaltason |Knattspyrnudeild |- |'''2004''' |Bjarki Sigurðsson |Handknattleiksdeild |- |'''2005''' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |'''2006''' |Viktor Bjarki Arnarsson |Knattspyrnudeild |- |'''2007''' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |'''2008''' |[[Guðmundur E. Stephensen|Guðmundur Stephensen]] |Borðtennisdeild |- |'''2009''' |Diego Björn Valencia |Karatedeild |- |'''2010''' |Helgi Sigurðsson |Knattspyrnudeild |- |'''2011''' |Brynjar Jökull Guðmundsson |Skíðadeild |- |'''2012''' |Kristján Helgi Carrasco |Karatedeild |- |'''2013''' |Ingvar Þór Kale |Knattspyrnudeild |- |'''2014''' |Igor Taskovic |Knattspyrnudeild |- |'''2015''' |Ægir Hrafn Jónsson |Handknattleiksdeild |- |'''2016''' |Óttar Magnús Karlsson |Knattspyrnudeild |- |'''2017''' |Magnús Kristinn Magnússon |Borðtennisdeild |- |'''2018''' |Tinna Óðinsdóttir |Knattspyrnudeild |- |'''2019''' |[[Sölvi Geir Ottesen]] |Knattspyrnudeild |- |'''2020''' |Hilmar Snær Örvarsson |Skíðadeild |- |'''2021''' |[[Kári Árnason]] |Knattspyrnudeild |- | rowspan="2" |'''2022''' |Nevena Tasic |Borðtennisdeild |- |Júlíus Magnússon |Knattspyrnudeild |} == Leikjahæstir í mfl karla knattspyrna == Leikjahæsti leikmaður í sögu Víkings er Magnús Þorvaldsson en á sínum glæsta ferli spilaði hann 351 leik fyrir félagið. Jóhannes Bárðarson lék 314 leiki fyrir Víkinga. {| |- |valign="top"| {| class="wikitable" border="1" |- !Leikjafjöldi !Leikmaður |- |'''''380'''''||{{flagicon|Iceland}} Halldór Smári Sigurðsson |- |'''''351'''''||{{flagicon|Iceland}} Magnús Þorvaldsson |- |'''''314'''''||{{flagicon|Iceland}} Jóhannes Bárðarson |- |'''''273'''''||{{flagicon|Iceland}} Diðrik Ólafsson |- |'''''251'''''||{{flagicon|Iceland}} Daníel Hjaltason |- |''219''||{{flagicon|Iceland}} Sigurjón Þorri Ólafsson |- |''212''||{{flagicon|Iceland}} Egill Atlason |- |''206''||{{flagicon|Iceland}} Jón Ólafsson |- |''200''||{{flagicon|Iceland}} Atli Einarsson |- |''193''||{{flagicon|Iceland}} Björn Bjartmarz |- |''192''||{{flagicon|Iceland}} Aðalsteinn Aðalsteinsson |- |''192''||{{flagicon|Iceland}} Gunnar Örn Kristjánsson |- |''192''||{{flagicon|Iceland}} Ragnar Gíslason |- |''187''||{{flagicon|Iceland}} Eiríkur Þorsteinsson |- |''187''||{{flagicon|Iceland}} Hörður Theódórsson |- |''185''||{{flagicon|Iceland}} Dofri Snorrason |- |''181''||{{flagicon|Iceland}} Lárus Huldarsson |- |''171''||{{flagicon|Iceland}} Bjarni Lárus Hall |- |''167''||{{flagicon|Iceland}} Heimir Karlsson |- |''166''||{{flagicon|Iceland}} Atli Helgason |- |''166''||{{flagicon|Iceland}} Jóhann Þorvarðarson |- |''165''||{{flagicon|Iceland}} Haukur Armin Úlfarsson |- |''160''||{{flagicon|Iceland}} Ívar Örn Jónsson |- |''160''||{{flagicon|Iceland}} Kristján Jóhannes Magnússon |- |''159''||{{flagicon|Iceland}} Gunnar Örn Kristjánsson |- |''154''||{{flagicon|Iceland}} Ómar Torfason |- |''153''||{{flagicon|Iceland}} Hafliði Pétursson |- |''153''||{{flagicon|Iceland}} Þórður Marelsson |- |''151''||{{flagicon|Iceland}} Milos Glogovac |- |''145''||{{flagicon|Iceland}} Trausti Ívarsson |- |''142''||{{flagicon|Iceland}} Kjartan Dige Baldursson |- |''142''||{{flagicon|Iceland}} Óskar Tómasson |- |''142''||{{flagicon|Iceland}} Þorvaldur Sveinn Sveinsson |- |''140''||{{flagicon|Iceland}} Andri Marteinsson |- |''140''||{{flagicon|Iceland}} Davíð Örn Atlason |- |''134''||{{flagicon|Iceland}} Sumarliði Árnason |- |''133''||{{flagicon|Iceland}} Ögmundur Kristinsson |- |''132''||{{flagicon|Iceland}} Sigurður Egill Lárusson |- |''128''||{{flagicon|Iceland}} Tómas Guðmundsson |- |''126''||{{flagicon|Iceland}} Bjarni Gunnarsson |- |''126''||{{flagicon|Iceland}} Ingvar Þór Kale |- |''126''||{{flagicon|Iceland}} Stefán Halldórsson |- |''126''||{{flagicon|Iceland}} Viktor Bjarki Arnarsson |- |''126''||{{flagicon|Iceland}} Ögmundur Viðar Rúnarsson |- |''124''||{{flagicon|Iceland}} Marteinn Guðgeirsson |- |''122''||{{flagicon|Iceland}} Hólmsteinn Jónasson |- |''120''||{{flagicon|Iceland}} Hörður Sigurjón Bjarnason |- |''119''||{{flagicon|Iceland}} Höskuldur Eiríksson |- |''119''||{{flagicon|Iceland}} Valur Adolf Úlfarsson |} |} ==Leikjahæstar í mfl kvenna knattspyrna== === Mfl. kvenna í knattspyrnu === ==Stjórn og þjálfarateymi== ===Knattspyrnudeild karla=== *'''Þjálfari''': Sölvi Geir Ottesen *'''Aðstoðarþjálfari:''' Viktor Bjarki Arnarsson *'''Aðstoðarþjálfari''' : Aron Baldvin Þórðarson *'''Markmannsþjálfari''': Hajrudin Cardaklija *'''Styrktarþjálfari''': Kári Sveinsson *'''Sjúkraþjálfari''': Rúnar Pálmarsson *'''Liðsstjóri:''' Þórir Ingvarsson *'''Framkvæmdastjóri''': Haukur Hinriksson *'''Fjölmiðlafulltrúi:''' Hörður Ágústsson *'''Íþróttastjóri''': Ívar Orri Aronsson **'''Stjórnarformaður''': Heimir Gunnlaugsson **'''Varaformaður''': Sverrir Geirdal **'''Gjaldkeri''': Valdimar Sigurðsson **'''Stjórnarmaður''': Hrannar Már Gunnarsson **'''Stjórnarmaður''': Katla Guðjónsdóttir **'''Stjórnarmaður:''' Tryggvi Björnsson **'''Stjórnarmaður:''' Guðjón Guðmundsson **'''Stjórnarmaður:''' Berglind Bjarnadóttir **'''Stjórnarmaður:''' Guðmundur Auðunsson **'''Stjórnarmaður:''' Kári Þór Guðjónsson <ref name="ksi.is"/> === Knattspyrnudeild kvenna === == Tilvísanir == <references /> == Tenglar == * [http://www.vikingur.is Vefsíða félagsins - Víkingur.is] *[https://www.facebook.com/vikingurfc/ Facebook síða Víkings] *[https://twitter.com/vikingurfc Twitter síða Víkings] *[https://soundcloud.com/vikings-podcastid Víkings Podcastið - Hlaðvarp] * [http://www.vikingur.net Víkingur.net, stuðningsmannasíða Víkings] *[http://www.nordicstadiums.com/vikingsvollur/ Nordic Stadiums - Víkingsvöllur] *[https://web.archive.org/web/20191007175206/https://www.oldfootballshirts.com/pt/teams/k/knattspyrnufelagid-vikingur/old-knattspyrnufelagid-vikingur-football-shirts-t2145.html Old Football Shirts - Víkingur] *[https://www.transfermarkt.com/vikingur-reykjavik/startseite/verein/5849 Transfermarkt - Víkingur] *[http://www.icelandfootball.net/viacutekingur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net - Víkingur] *[https://us.soccerway.com/teams/iceland/knattspyrnufelagidh-vikingur/1139/ Soccerway - Víkingur] *[https://www.fctables.com/teams/vikingur-reykjavik-196942/ FC Tables - Tölfræðisíða Víkingur] {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{Úrvalsdeild karla í handknattleik}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{S|1908}} [[Flokkur:Íþróttabandalag Reykjavíkur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög]] [[Flokkur:Íslensk borðtennisfélög]] [[Flokkur:Íslensk tennisfélög]] [[Flokkur:Íslensk karatefélög]] [[Flokkur:Íslensk skíðaíþróttafélög]] [[Flokkur:Íþróttafélög í Reykjavík]] ncor59bl8xodeqihxt2w0mqmllu85km 0 49633 1980842 1934377 2026-09-28T15:37:34Z Fyxi 84003 1980842 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Tírana | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = Tiranë ([[albanska]]) | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] og [[sveitarfélag]] | mynd = Tirana from South.jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = Stóri garðurinn í Tírana | mynd_texti = Stóri garðurinn í Tírana | fáni = Flag of Tirana.svg | fáni_stærð = 90px | innsigli = Stema e Bashkisë Tiranë.svg | innsigli_stærð = 60px | skjaldarmerki = | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Albanía | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Albaníu | teiknibóla_kort_mjótt = yes | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Albanía}} | undirskipting_gerð1 = [[Sýslur Albaníu|Sýsla]] | undirskipting_nafn1 = [[Tiranë-sýsla|Tiranë]] | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = Borgarstjóri | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = Sveitarfélag | flatarmál_heild_km2 = 1110 | hæð_m = 110 | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |title=Albania Population and Housing Census 2023 |url=https://www.instat.gov.al/media/13626/cens-2023-census-botim.pdf |website=Institute of Statistics (INSTAT) |publisher=Institute of Statistics (INSTAT) |date=2024 |language=sq |access-date=2024-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240814174433/https://www.instat.gov.al/media/13626/cens-2023-census-botim.pdf |archive-date=2024-08-14 |url-status=live}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2023 | mannfjöldi_heild = 598.176 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = | mannfjöldi_stórborg = | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = 1000-1054 | svæðisnúmer = +355 (0) 4 | vefsíða = {{URL|https://tirana.al/}} }} '''Tírana''' ([[albanska]]: ''Tiranë'' eða ''Tirana'') er [[höfuðborg]] og stærsta borg [[Albanía|Albaníu]]. Árið [[2023]] bjuggu um 598.000 í borginni.<ref name="mannfjöldi" /> Orðsifjar eru óvissar og tilgátur reka sig frá að vera komið frá latneska heitinu Theranda til þess að draga nafn sitt frá kastala á fjalli þar í grendini, enn fremur halda sumir fram að svæðið hafi að fornu heitið Theranium og nafn borgarinnar sé frá því dregið. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{Commons||Tírana}} * {{Opinber vefsíða}} {{Höfuðborgir í Evrópu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Borgir í Albaníu]] [[Flokkur:Höfuðborgir í Evrópu]] 8a82g0ouxecwjeuxwgngl6txrmwli97 1980847 1980842 2026-09-28T15:44:54Z Fyxi 84003 1980847 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|sýsluna|Tiranë-sýsla{{!}}Tiranë-sýslu}} {{Byggð | nafn = Tírana | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = Tiranë ([[albanska]]) | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] og [[sveitarfélag]] | mynd = Tirana from South.jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = Stóri garðurinn í Tírana | mynd_texti = Stóri garðurinn í Tírana | fáni = Flag of Tirana.svg | fáni_stærð = 90px | innsigli = Stema e Bashkisë Tiranë.svg | innsigli_stærð = 60px | skjaldarmerki = | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Albanía | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Albaníu | teiknibóla_kort_mjótt = yes | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Albanía}} | undirskipting_gerð1 = [[Sýslur Albaníu|Sýsla]] | undirskipting_nafn1 = [[Tiranë-sýsla|Tiranë]] | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = Borgarstjóri | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = Sveitarfélag | flatarmál_heild_km2 = 1110 | hæð_m = 110 | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |title=Albania Population and Housing Census 2023 |url=https://www.instat.gov.al/media/13626/cens-2023-census-botim.pdf |website=Institute of Statistics (INSTAT) |publisher=Institute of Statistics (INSTAT) |date=2024 |language=sq |access-date=2024-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240814174433/https://www.instat.gov.al/media/13626/cens-2023-census-botim.pdf |archive-date=2024-08-14 |url-status=live}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2023 | mannfjöldi_heild = 598.176 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = | mannfjöldi_stórborg = | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = 1000-1054 | svæðisnúmer = +355 (0) 4 | vefsíða = {{URL|https://tirana.al/}} }} '''Tírana''' ([[albanska]]: ''Tiranë'' eða ''Tirana'') er [[höfuðborg]] og stærsta borg [[Albanía|Albaníu]]. Árið [[2023]] bjuggu um 598.000 í borginni.<ref name="mannfjöldi" /> Orðsifjar eru óvissar og tilgátur reka sig frá að vera komið frá latneska heitinu Theranda til þess að draga nafn sitt frá kastala á fjalli þar í grendini, enn fremur halda sumir fram að svæðið hafi að fornu heitið Theranium og nafn borgarinnar sé frá því dregið. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{Commons||Tírana}} * {{Opinber vefsíða}} {{Höfuðborgir í Evrópu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Borgir í Albaníu]] [[Flokkur:Höfuðborgir í Evrópu]] s8q79jmv7it62lsxigsoay454ecgwtg 14 50648 1980763 1379906 2026-09-28T12:21:21Z TKSnaevarr 53243 1980763 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Fólk fætt á 21. öld|07]] [[Flokkur:2007]] puhjqoox3604oj7tx1zj4afo2y88c3p 14 50649 1980764 1398276 2026-09-28T12:21:35Z TKSnaevarr 53243 1980764 wikitext text/x-wiki {{CommonsCat|2006 births}} [[Flokkur:Fólk fætt á 21. öld|06]] [[Flokkur:2006]] evbguulm2ffwn6eu0z5ivecr1hi14ld 0 53388 1980903 1980273 2026-09-29T01:29:08Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980903 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Pretty flamingos - geograph.org.uk - 578705.jpg|thumb|230px|Vindmyllur í [[Norðvestur-England]]i. Vindmyllur umbreyta [[vindorka|vindorku]] í rafmagn.]] '''Endurnýjanleg orka''' er [[orka]] sem kemur frá [[endurnýjanleg auðlind|endurnýjanlegri orkulind]] sem minnkar ekki, heldur endurnýjar sig stöðugt þegar tekið er af henni og helst þannig í jafnvægi. Endurnýjanlegar orkulindir eru til dæmis [[sólarljós]], [[vindur]], hreyfingar [[vatn]]s og [[jarðhiti]].<ref>{{cite journal |last1=Owusu |first1=Phebe Asantewaa |last2=Asumadu-Sarkodie |first2=Samuel |title=A review of renewable energy sources, sustainability issues and climate change mitigation |journal=Cogent Engineering |date=2016 |volume=3 |issue=1 |pages=1167990 |doi=10.1080/23311916.2016.1167990 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Ellabban | first1 = Omar | last2 = Abu-Rub | first2 = Haitham | last3 = Blaabjerg | first3 = Frede | year = 2014 | title = Renewable energy resources: Current status, future prospects and their enabling technology | journal = [[Renewable and Sustainable Energy Reviews]] | volume = 39 | pages = 748–764 [749] | doi = 10.1016/j.rser.2014.07.113 }}</ref> Nýting endurnýjanlegra orkulinda getur verið [[sjálfbærni|sjálfbær]]; en stundum er hún það ekki, eins og þegar [[lífmassi]] er nýttur hraðar en hann nær að endurnýja sig.<ref name="CarbonBrief1">{{cite web|url=https://www.carbonbrief.org/biomass-subsidies-not-fit-for-purpose-chatham-house|title=Biomass subsidies 'not fit for purpose', says Chatham House|first=Jocelyn|last=Timperly|date=23 February 2017|publisher=Carbon Brief Ltd © 2020 - Company No. 07222041|access-date=31. október 2020|archive-date=6 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201106210822/https://www.carbonbrief.org/biomass-subsidies-not-fit-for-purpose-chatham-house|url-status=live}}</ref><ref name="SciAm">{{cite web |url=https://www.scientificamerican.com/article/congress-says-biomass-is-carbon-neutral-but-scientists-disagree/|title=Congress Says Biomass Is Carbon Neutral but Scientists Disagree - Using wood as fuel source could actually increase CO2 emissions|last1=Harvey|first1=Chelsea|last2=Heikkinen|first2=Niina|date=23 March 2018|publisher=Scientific American|access-date=31. október 2020|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101214057/https://www.scientificamerican.com/article/congress-says-biomass-is-carbon-neutral-but-scientists-disagree/|url-status=live}}</ref> Hagnýting endurnýjanlegrar orku á sér oftast stað á stórum skala, en hentar líka fyrir [[dreifbýli]] og [[þróunarland|þróunarlönd]] þar sem orkan skiptir miklu máli fyrir [[þróun]] samfélaga.<ref>{{Cite journal |last=Alazraque-Cherni |first=Judith |date=1 April 2008 |title=Renewable Energy for Rural Sustainability in Developing Countries |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0270467607313956 |url-status=live |journal=Bulletin of Science, Technology & Society |volume=28 |issue=2 |pages=105–114 |doi=10.1177/0270467607313956 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210319030916/https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0270467607313956 |archive-date=19 March 2021 |access-date=2 December 2020 |s2cid=67817602}}</ref><ref>World Energy Assessment (2001). [http://www.undp.org/energy/activities/wea/drafts-frame.html Renewable energy technologies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609101755/http://www.undp.org/energy/activities/wea/drafts-frame.html|date=9 June 2007}}, p. 221.</ref> Hagnýting endurnýjanlegrar orku fer oft saman við [[rafvæðing]]u sem hefur ýmsa kosti, meðal annars þann að vera [[hrein orka]] þar sem hennar er neytt í dag .<ref>{{cite journal |last1=Armaroli |first1=Nicola |author-link=Nicola Armaroli |last2=Balzani |first2=Vincenzo |author-link2=Vincenzo Balzani |year=2011 |title=Towards an electricity-powered world |journal=[[Energy and Environmental Science]] |volume=4 |issue=9 |pages=3193–3222 |doi=10.1039/c1ee01249e}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Armaroli |first1=Nicola |last2=Balzani |first2=Vincenzo |year=2016 |title=Solar Electricity and Solar Fuels: Status and Perspectives in the Context of the Energy Transition |journal=[[Chemistry – A European Journal]] |volume=22 |issue=1 |pages=32–57 |doi=10.1002/chem.201503580 |pmid=26584653}}</ref> Frá 2011 til 2021 hefur hlutur endurnýjanlegrar orku í raforkuframleiðslu heimsins vaxið úr 20% í 28%. Á sama tíma hefur hlutur [[jarðefnaeldsneyti]]s minnkað úr 68% í 62% og hlutur [[kjarnorka|kjarnorku]] minnkað úr 12% í 10%. Hlutur vatnsafls minnkaði úr 16% í 15%, en hlutfall vindorku jókst úr 2% í 10%. Hlutfall orku úr lífmassa og jarðhita fór úr 2% í 3%. Uppsett orka er 3.146 gígavött í 135 löndum, og 156 lönd hafa sett lög um endurnýjanlega orku.<ref>{{cite journal |title=Renewables 2022 |journal=Global Status Report |date=14 June 2019 |issue=renewable energies |page=44 |url=https://www.ren21.net/reports/global-status-report/ |access-date=5 September 2022 |archive-date=24 maí 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190524023106/http://www.ren21.net/status-of-renewables/global-status-report/ |url-status=dead }}</ref> Árið 2021 var nær helmingur aukningar í nýtingu endurnýjanlegrar orku í [[Kína]].<ref>{{Cite web |title=Renewables – Global Energy Review 2021 – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-review-2021/renewables |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123021051/https://www.iea.org/reports/global-energy-review-2021/renewables |archive-date=23. nóvember 2021 |access-date=2021-11-22 |website=IEA}}</ref> Á heimsvísu er áætlað að um 10 milljón störf séu í endurnýjanlega orkugeiranum, flest við framleiðslu á [[sólarsella|sólarsellum]].<ref>{{Cite web|title=Renewable Energy and Jobs – Annual Review 2020 |url=https://www.irena.org/publications/2020/Sep/Renewable-Energy-and-Jobs-Annual-Review-2020|access-date=2. desember 2020|website=irena.org|date=29 September 2020 |archive-date=6. desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201206154355/https://irena.org/publications/2020/Sep/Renewable-Energy-and-Jobs-Annual-Review-2020|url-status=live}}</ref> Framleiðsla á endurnýjanlegri orku hefur þróast hratt og orðið hagkvæmari og ódýrari um leið og hlutur hennar í heildarorkunotkun heimsins hefur farið vaxandi.<ref>{{cite web|url=https://www2.deloitte.com/insights/us/en/industry/power-and-utilities/global-renewable-energy-trends.html|title=Global renewable energy trends |website=Deloitte Insights|access-date=28. janúar 2019|archive-date=29. janúar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190129005932/https://www2.deloitte.com/insights/us/en/industry/power-and-utilities/global-renewable-energy-trends.html|url-status=live}}</ref> Stór hluti af nýrri rafmagnsframleiðslu heimsins byggist á endurnýjanlegum orkulindum.<ref>{{Cite web|title=Renewable Energy Now Accounts for a Third of Global Power Capacity |url=https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity|access-date=2. desember 2020|website=irena.org|date=2. apríl 2019 |archive-date=2. apríl 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402133504/https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity|url-status=live}}</ref> Í flestum löndum eru sólarorkuver eða vindorkuver ódýrustu endurnýjanlegu orkukostirnir.<ref name="IEA Renewables 2020">{{cite report | author= IEA | year= 2020 | title= Renewables 2020 Analysis and forecast to 2025 | url= https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | access-date= 27. apríl 2021 | page= 12 | archive-date= 26. apríl 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210426063553/https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | url-status= live }}</ref> Mörg lönd uppfylla yfir 20% af orkuþörf sinni með endurnýjanlegri orku og í nokkrum fjölda ríkja stendur endurnýjanleg orka undir yfir helmingi raforkuframleiðslu.<ref>{{Cite journal |last1=Ritchie |first1=Hannah |last2=Roser |first2=Max |last3=Rosado |first3=Pablo |date=2020-11-28 |title=Energy |url=https://ourworldindata.org/renewable-energy |journal=Our World in Data}}</ref> Fjögur lönd framleiða 100% af sinni raforku með endurnýjanlegri orku: [[Albanía]], [[Paragvæ]], [[Ísland]] og [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].<ref>{{Cite web |last=Sensiba |first=Jennifer |date=2021-10-28 |title=Some Good News: 10 Countries Generate Almost 100% Renewable Electricity |url=https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211117140228/https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ |archive-date=17 November 2021 |access-date=2021-11-22 |website=CleanTechnica}}</ref> Áætlað er að markaðurinn fyrir endurnýjanlega orku muni vaxa hratt á [[2021-2030|3. áratug]] 21. aldar. Samkvæmt [[Alþjóðaorkustofnunin]]ni þurfa 90% af raforkuframleiðslu heimsins að koma frá endurnýjanlegum orkulindum ef takast á að ná [[kolefnishlutleysi]] fyrir árið 2050.<ref name=":0">{{Cite web |title=Net Zero by 2050 – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/net-zero-by-2050 |access-date=2023-03-19 |website=IEA |language=en-GB}}</ref> Sumar rannsóknir benda til þess að skipti yfir í 100% endurnýjanlega orku á öllum sviðum orkunotkunar - raforku, húshitun, flutningum og iðnaði - séu bæði möguleg og fýsileg.<ref name="Bogdanov-2021">{{Cite journal |last1=Bogdanov |first1=Dmitrii |last2=Gulagi |first2=Ashish |last3=Fasihi |first3=Mahdi |last4=Breyer |first4=Christian |date=2021-02-01 |title=Full energy sector transition towards 100% renewable energy supply: Integrating power, heat, transport and industry sectors including desalination |journal=Applied Energy |language=en |volume=283 |pages=116273 |doi=10.1016/j.apenergy.2020.116273 |issn=0306-2619 |doi-access=free}}</ref><ref name="Teske-2019">{{Cite book |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-030-05843-2 |title=Achieving the Paris Climate Agreement Goals |journal=<!---->|year=2019 |language=en |doi=10.1007/978-3-030-05843-2|isbn=978-3-030-05842-5 |s2cid=198078901 |editor-last1=Teske |editor-first1=Sven }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Jacobson |first1=Mark Z. |last2=von Krauland |first2=Anna-Katharina |last3=Coughlin |first3=Stephen J. |last4=Dukas |first4=Emily |last5=Nelson |first5=Alexander J. H. |last6=Palmer |first6=Frances C. |last7=Rasmussen |first7=Kylie R. |date=2022 |title=Low-cost solutions to global warming, air pollution, and energy insecurity for 145 countries |url=http://xlink.rsc.org/?DOI=D2EE00722C |journal=Energy & Environmental Science |volume=15 |issue=8 |language=en |pages=3343–3359 |doi=10.1039/D2EE00722C |s2cid=250126767 |issn=1754-5692}}</ref> Endurnýjanlegar orkulindir finnast nánast um allan heim, andstætt jarðefnaeldsneyti, sem finnst í vinnanlegu magni aðeins í nokkrum ríkjum. Aukin notkun endurnýjanlegrar orku hefur því veruleg áhrif á [[orkuöryggi]], [[loftslagsbreytingar]] og efnahagslíf einstakra ríkja.<ref name="International Energy Agency 2012">{{cite web |url=https://webstore.iea.org/energy-technology-perspectives-2012 |title=Energy Technology Perspectives 2012 |author=International Energy Agency |year=2012 |access-date=2. desember 2020 |archive-date=28. maí 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528013114/https://webstore.iea.org/energy-technology-perspectives-2012 |url-status=live }}</ref> Eitt af því sem stendur í vegi fyrir hagnýtingu endurnýjanlegrar orku eru styrkir til vinnslu á jarðefnaeldsneyti.<ref>{{Cite journal|last=Timperley|first=Jocelyn|date=2021-10-20|title=Why fossil fuel subsidies are so hard to kill|url=https://www.nature.com/articles/d41586-021-02847-2|journal=Nature|volume=598|issue=7881 |pages=403–405|doi=10.1038/d41586-021-02847-2|pmid=34671143|bibcode=2021Natur.598..403T|s2cid=239052649|access-date=22. nóvember 2021|archive-date=17 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117190044/https://www.nature.com/articles/d41586-021-02847-2|url-status=live}}</ref> Alþjóðlegar skoðanakannanir hafa sýnt mikinn stuðning almennings við endurnýjanlega orkukosti eins og sólarorku og vindorku.<ref name="UNEP">{{cite web |title = Global Trends in Sustainable Energy Investment 2007: Analysis of Trends and Issues in the Financing of Renewable Energy and Energy Efficiency in OECD and Developing Countries |url = http://www.unep.org/pdf/72_Glob_Sust_Energy_Inv_Report_(2007).pdf |website = unep.org |publisher = United Nations Environment Programme |access-date = 13 October 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304114134/http://www.unep.org/pdf/72_Glob_Sust_Energy_Inv_Report_(2007).pdf |archive-date = 4 March 2016 |page = 3 |year = 2007 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Sütterlin|first1=B.|last2=Siegrist|first2=Michael|date=2017|title=Public acceptance of renewable energy technologies from an abstract versus concrete perspective and the positive imagery of solar power|journal=Energy Policy|volume=106|pages=356–366|doi=10.1016/j.enpol.2017.03.061}}</ref> Árið 2022 gaf Alþjóðaorkustofnunin út tilmæli til aðildarríkja um að fjarlægja lagalegar og fjárhagslegar hindranir sem stæðu í vegi fyrir aukningu framleiðslu á endurnýjanlegri orku, til að ná markmiðinu um kolefnishlutleysi árið 2050.<ref>{{Cite web |title=Executive summary – Renewables 2022 – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/renewables-2022/executive-summary |access-date=2023-03-13 |website=IEA |language=en-GB}}</ref> == Skilgreining == Ekki má rugla saman hugtökunum „endur'''nýtan'''legur“ og „endur'''nýjan'''legur“. Orðið „endurnýtanlegur“ vísar til þess að hægt sé að nýta eitthvað aftur. Sem dæmi má nefna [[dagblað|dagblöð]] og [[flaska|flöskur]] sem við förum með til [[endurvinnsla|endurvinnslu]]. Orðið „endurnýjanlegur“ vísar hins vegar til þess að eitthvað endurnýjar sig þegar tekið er af því. Einnig kemur fyrir að hugtökunum „sjálfbær“ og „endurnýjanlegur“ er ruglað saman, en hafa skal í huga að sjálfbærni lýsir því hvernig orkulind er nýtt en endurnýjanleiki lýsir eðli hennar. Ekki er rétt að segja að orka sé endurnýtanleg, og ekki er heldur alveg rétt að segja að orka sé endurnýjanleg. Það sem átt er við þegar talað er um endurnýjanlega orku er að hún komi frá endurnýjanlegri orkulind.<ref>{{vefheimild|url=https://isor.is/jardhiti/endurnyjanlegar-orkulindir/|titill=Endurnýjanlegar orkulindir|vefsíða=ÍSOR|skoðað=21.6.2023}}</ref> Samkvæmt tilskipun [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] frá árinu [[2009]] er endurnýjanleg orka skilgreind þannig: orka sem ekki kemur frá [[jarðefnaeldsneyti]] heldur úr endurnýjanlegum orkulindum, þ.e.a.s. [[sólin|sól]], [[vindur|vindi]], [[jarðhiti|jarðhita]], [[sjávarfallaorka|haforku]], [[lofthiti|lofthita]], varma úr grunn- og yfirborðsvatni og [[vatnsorka|vatnsorku]], [[lífmassi|lífmassa]], [[haugagas|hauggas]]i, [[skólphreinsun|skolphreinsistöðvum]] og [[lífgas]]i.<ref>http://www.eutrainingsite.com/download/newsletter_june_2009.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, skoðað 1.apríl 2010</ref> == Orkulindir == Orkulindir jarðefna, þ.e. [[olía|olíu]], [[kol]]a og [[gas]]s, teljast ekki endurnýjanlegar sökum þess hversu langur nýmyndunartími þeirra er miðað við nýtingarhraðann.<ref>http://www.landsvirkjun.is/i-orkuumraedunni/nr/780{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Ekki er vitað með nákvæmni hversu langan tíma jarðefnaeldsneyti er að myndast, en ljóst er að um er að ræða þúsundir eða milljónir ára, eftir aðstæðum. Flest ef ekki öll lönd eru mjög háð jarðefnaeldsneyti, en sökum þess hversu hratt gengur á þær birgðir sem til eru, með tilheyrandi verðhækkunum, sem og losun [[koltvísýringur|koltvísýrings]] (CO2) við [[bruni|bruna]] þess, hefur þörfin fyrir endurnýjanlega orkugjafa aukist til muna undanfarin ár.<ref>http://www.geotech.org/survey/geotech/Oil.pdf, skoðað 1.apríl</ref> === Jarðhiti === [[Mynd:NesjavellirPowerPlant edit2.jpg|thumb|Jarðhiti er endurnýjanleg orkuauðlind sé hún nýtt á sjálfbæran hátt ([[Nesjavallavirkjun]])]] {{Aðalgrein|Jarðhiti}} Hugtakið jarðhiti er í dag fyrst og fremst notað um það fyrirbæri þegar heitt vatn og gufa koma upp úr jörðinni á svokölluðum jarðhitasvæðum, auk fyrirbæra sem tengjast þessu, s.s. efnaútfellingar. Þessi svæði skiptast í [[lághitasvæði|lág-]] og [[háhitasvæði]]. Forsenda jarðhita í þessum skilningi er að jarðskorpan sé gljúp sem gerir vatni kleift að hripa niður og flytja svo með sér varmaorku frá neðri jarðlögum. Hitastigið hækkar eftir því sem neðar dregur og á það sérstaklega við á [[eldstöð|eldfjallasvæðum]] og [[heitur reitur|heitum reitum]] líkt og á [[Ísland]]i.<ref>{{vísindavefurinn|2687|Hvað er jarðhiti?|höfundur=Guðmundur Pálmason|dags=25.9.2002}}</ref> Orðið „jarðvarmi“ er notað um orkuna þegar greina þarf á milli jarðhitans sem almenns fyrirbæris og orkunnar sem berst með [[vatn]]i og [[gufa|gufu]] upp til yfirborðsins.<ref>{{cite book|author=Guðmundur Pálmason|year=2005|title=Jarðhitabók Eðli og nýting auðlindar|publisher=Hið íslenska bókmenntafélag}}</ref> === Vatnsorka === {{Aðalgrein|Vatnsafl}} [[Mynd:ThreeGorgesDam-China2009.jpg|thumb|right|Þriggjagljúfrastíflan í Kína.]] [[Vatn]] er orkumiðill og vatnsorka sú orka sem vatn býr yfir á vissum stað í náttúrulegri [[hringrás vatns|hringrás]] sinni, en mikil orka felst í [[vatnsfall|vatnsföllum]]. Fyrir tilstuðlan sólarinnar gufar vatn í sífellu upp af jörðinni. Við það að kólna þéttist gufan í [[ský]], sem aftur skilar sér til jarðar sem úrkoma. Vatn sem rennur til sjávar ber orku sem fólgin er í falli þess. Þetta er sú orka sem beisluð er með [[vatnsaflsvirkjun]]um.<ref>http://www.landsvirkjun.is/media/fraedsla/samk_veggspj_1_solarorka_A4.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305235411/http://www.landsvirkjun.is/media/fraedsla/samk_veggspj_1_solarorka_a4.pdf |date=2016-03-05 }} {{Cite web |url=http://www.landsvirkjun.is/media/fraedsla/samk_veggspj_1_solarorka_a4.pdf |title=Geymd eintak |access-date=2021-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305235411/http://www.landsvirkjun.is/media/fraedsla/samk_veggspj_1_solarorka_a4.pdf |archive-date=2016-03-05 |url-status=dead}}, sótt 5.apríl 2010</ref> Vatnsafl er virkjað til þess að framleiða rafmagn. Það er gert þannig að vatnið er látið falla, og þungi þess og fallhæð nýtt til þess að knýja hverfla. Því meira vatnsmagn og fallhæð, því meiri orka. Sögulega hefur mest af raforkuvinnslu með vatnsaflsvirkjunum farið fram með því að reisa stórar [[stífla|stíflur]] með [[miðlunarlón]]um.<ref>{{Cite journal|last1=Moran |first1=Emilio F. |last2=Lopez|first2=Maria Claudia|last3=Moore|first3=Nathan|last4=Müller|first4=Norbert |last5=Hyndman|first5=David W.|date=2018|title=Sustainable hydropower in the 21st century |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=115|issue=47|pages=11891–11898 |doi=10.1073/pnas.1809426115|pmid=30397145|issn=0027-8424|pmc=6255148|bibcode=2018PNAS..11511891M |doi-access=free}}</ref> Stærstu stíflur heims eru [[Þriggjagljúfrastíflan]] og [[Baihetan-stíflan]] í Kína, og [[Itaipu-stíflan]] milli Brasilíu og Paragvæ. Fjöldi [[smávirkjun|smávirkjana]] og [[örvirkjun|örvirkjana]] fer vaxandi um allan heim. Í Kína eru yfir 45.000 slíkar virkjanir.<ref>{{cite web |url=https://www.irena.org/DocumentDownloads/Publications/RE_Technologies_Cost_Analysis-HYDROPOWER.pdf |title=DocHdl2OnPN-PRINTRDY-01tmpTarget |access-date=26 March 2019 |archive-date=9. nóvember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109085415/https://www.irena.org/documentdownloads/publications/re_technologies_cost_analysis-hydropower.pdf |url-status=dead }}</ref> Margar smávirkjanir eru [[rennslisvirkju|rennslisvirkjanir]] sem hafa ekkert miðlunarlón.<ref>{{cite web|title=Run-of-the-river hydroelectricity|url=https://energyeducation.ca/encyclopedia/Run-of-the-river_hydroelectricity |last=Afework|first=Bethel|date=3 September 2018|work=Energy Education|access-date=27. apríl 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427184803/https://energyeducation.ca/encyclopedia/Run-of-the-river_hydroelectricity|archive-date=27. apríl 2019|url-status=live}}</ref> === Vindorka === {{Aðalgrein|Vindorka}} [[Mynd:Global_Map_of_Wind_Power_Density_Potential.png|thumb|right|Kort sem sýnir möguleika til vindorkuvinnslu.]] Vindorka er orka á formi [[hreyfiorka|hreyfiorku]] sem vindurinn felur í sér og á uppruna í geislum sólar. Maðurinn hefur beislað þessa orku í vel yfir 5500 ár, upphaflega með seglum báta og skipa. Talið er að fyrstu vindmyllurnar hafi verið hannaðar á 7. öld e.Kr., en þær gerðu mönnum kleift að nýta þessa orku til þess að mala korn og dæla vatni á milli staða. Síðar var farið að nota hana til þess að knýja ýmsan vélbúnað. Það var þó ekki fyrr en upp úr aldamótunum 1900 að vindmyllur voru fyrst notaðar til rafmagnsframleiðslu. Þróun vindmylla var hæg allt til ársins 1990 þegar stórt stökk varð í kjölfar umræðna um umhverfismál. Vindorka er ókeypis og ótæmandi orkulind sem hefur ýmsa kosti varðandi nýtingu. Hún er vissulega ódýr virkjunarkostur, veldur lítilli röskun á umhverfi og er almennt talin umhverfisvæn (þótt sumir setji fyrirvara við þá ályktun).<ref>{{vefheimild|url=https://www.vb.is/skodun/hvad-ef-ekki-andar-vindum-/|titill=Hvað ef ekki andar vindum þýðum?|höfundur=Þórður Gunnarsson|vefsíða=Viðskiptablaðið|dags=1. apríl 2023|skoðað=21.6.2023}}</ref><ref>{{vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20212154651d/hid-skituga-leyndar-mal-vindorkunnar|titill=Hið skítuga leyndarmál vindorkunnar|höfundur=Ágústa Ágústsdóttir|dags=11. september 2021|vefsíða=Vísir.is|skoðað=21.6.2023}}</ref> Þó eru ýmsir vankantar á og má þar helst nefna hversu óstöðug orkulind vindurinn er og hversu illa [[vindmylla|vindmyllur]] endast. Vindmylla þarf lágmarks [[vindhraði|vindhraða]] um 4 m/s til þess að framleiða rafmagn og nær fullum afköstum við 15 m/s. Þeim heldur hún að 25 m/s en þá aftengist hún þar til vindhraði er kominn niður undir 20 m/s. Það getur því verið vandasamt að finna góða staðsetningu fyrir vindorkuver og þar að auki er nauðsynlegt að hafa varaaflstöð til þess að tryggja stöðuga orku. === Sólarorka === {{Aðalgrein|Sólarorka}} [[Mynd:World_GHI_Solar-resource-map_GlobalSolarAtlas_World-Bank-Esmap-Solargis.png|thumb|right|Kort sem sýnir styrk [[ágeislun]]ar sólar á heimsvísu.]] [[Sólin]] gefur á hverri sekúndu frá sér um <math>3,9 \cdot 10^{26}</math> júl af orku á formi [[rafsegulgeislun]]ar. Til samanburðar samsvarar heildarorkuframleiðsla á jörðinni á ári því sem sólin framleiðir á einum billjónasta hluta úr sekúndu. Þessi orka er kölluð sólarorka og hluti af henni streymir til jarðar. [[Andrúmsloft jarðar|Gufuhvolfið]] endurkastar svo eða gleypir flestalla skaðlega geisla áður en þeir ná til yfirborðs jarðar. <ref>{{cite book|author=Gordon J. Aubrecht|year=2006|title=Energy Physical, Environmental, and Social Impact|url=https://archive.org/details/energyphysicalen0000aubr_3rded|publisher=Pearson Prentice Hall|isbn=0-13-093222-1}}</ref> Sólarorkan er uppspretta allra orkulinda jarðar að undanskildum jarðhitanum og [[kjarnorka|kjarnorku]]. Hún er orkan sem drífur veðrakerfi og hafstrauma jarðar og því má rekja upptök vind- og vatnsorku til sólarinnar. Sama gildir um þá orku sem losnar við brennslu [[tré|trjáa]] og [[jurt|plantna]], því sú orka er í raun sólarorkan sem plönturnar beisluðu við vöxt sinn. Þetta gildir einnig um jarðefnaeldsneyti enda myndast það úr gömlum jurtaleifum og má þess vegna rekja til sólar.<ref>http://www.sesseljuhus.is/Template1.asp?SID_NR=556&VS=1VS1.asp {{Webarchive|url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20070502132656/www.sesseljuhus.is/Template1.asp?SID_NR=556&VS=1VS1.asp |date=2007-05-02 }}, skoðað 5.apríl 2010</ref> Hægt er að nýta sólarorku á ýmsa vegu, bæði í iðnaði og á heimilum, til dæmis til hitunar vatns og lýsingar. Sólarljósið er þó ekki stöðugt og orkumagnið á hverjum stað misjafnt. Það fer eftir hnattstöðu, árstíma, tíma dags og veðráttu og því hentar best að beisla þessa orku á sólríkari svæðum.<ref>{{cite web |url=http://tonto.eia.doe.gov/kids/energy.cfm?page=solar_home-basics |title=Geymd eintak |access-date=2010-04-13 |archive-date=2010-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100323012033/http://tonto.eia.doe.gov/kids/energy.cfm?page=solar_home-basics |url-status=dead }}</ref> === Lífmassi === [[Mynd:Hampur1.jpeg|thumb|Dæmi um framleiðslu lífmassa, hampræktun á Möðruvöllum 2008]] {{aðalgrein|Lífmassi}} Lífmassi er í grunninn lífrænt efni sem gengur af í líffræðilegum ferlum.<ref>http://www.calderasybiomasa.com/is/que-es-la-biomasa/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020090649/http://www.calderasybiomasa.com/is/que-es-la-biomasa/ |date=2022-10-20 }}, skoðað 12.apríl 2010</ref> „Þegar rætt er um lífmassa sem orkulind er yfirleitt átt við afurðir eða aukaafurðir úr skógrækt og landbúnaði, en [[etanól]], [[metan]] og [[lífdísill]] eru helstu miðlar lífmassaorku. Því kemur ekki á óvart að þau lönd sem komin eru einna lengst í þróun á lífmassa sem [[eldsneyti]] í stað jarðefnaeldsneytis eru [[Brasilía]], þar sem [[sykurreyr]] er hráefnið og [[Svíþjóð]] og [[Finnland]], þar sem skóglendi er mikið. Fleiri lönd standa þó einnig framarlega í þessum efnum.“ <ref>http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?radnr=1151568, sótt 12.apríl 2010</ref> Lífmassi er meðal þeirra orkugjafa sem munu koma í stað jarðefnaeldsneytis til að draga úr aukningu gróðurhúsaáhrifa. Með því að vinna gas úr sorpi og búfjáráburði er einnig dregið úr losun metans sem er mjög virk [[gróðurhúsalofttegund]], og afgangar úr grisjun skóga og timburvinnslu eru mikilvægt hráefni. [[Úrgangur]] sem til fellur dugir þó skammt. Á Íslandi kemur til greina að hirða lífmassa af túnum eða rækta [[tún]] sérstaklega með tegundum eins og [[strandreyr]], [[bygg]]i og [[alaskalúpína|alaskalúpínu]]. Víði ætti að mega rækta með góðum árangri. Minni líkur eru á að rækta megi olíujurtir til að fá [[dísilolía|dísileldsneyti]].<ref>http://www.landbunadur.is/landbunadur/wgsamvef.nsf/0/f576196d6d2cbbaf002571010047ed48/$FILE/41.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304221517/http://www.landbunadur.is/landbunadur/wgsamvef.nsf/0/f576196d6d2cbbaf002571010047ed48/$FILE/41.pdf |date=2016-03-04 }}, sótt 12.apríl 2010</ref> Orkan sem fæst úr lífmassa er ekki jafn þétt og sú úr jarðefnaeldsneyti og því þarf aukna tækni til þess að lífmassaorka sé samkeppnisfær. Því er ljóst að landbúnaðurinn og iðnaður þarf meiri gróður og hagkvæmari vinnslu til þess að unnt sé að auka notkun lífmassa. Mögulegar afurðir úr lífmassa er eldsneyti í vökva- og gasformi auk fleiri gagnlegra efnasambanda sem nú eru framleidd úr jarðefnum.<ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20051101164047/www.umhverfisvefurinn.is/2/Files/Skra_0003971.pdf</ref> == Endurnýjanleg orka á Íslandi == [[Ísland]] hefur mikla sérstöðu þegar kemur að orkumálum. Hver íbúi notar meiri orku en þekkist annars staðar og sömuleiðis er hlutfall endurnýjanlegra orkugjafa óvenju hátt. Orkubúskapurinn byggist aðallega á jarðhita, vatnsafli og innfluttu jarðefnaeldsneyti.<ref>http://www.rammaaaetlun.is/kynningar--og-umsagnarferli/virkjunarkostir-2.-afanga/orkukostir-og-orkunotkun/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821140921/http://www.rammaaaetlun.is/kynningar--og-umsagnarferli/virkjunarkostir-2.-afanga/orkukostir-og-orkunotkun/ |date=2014-08-21 }}, skoðað 3.apríl 2010</ref> Samkvæmt [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]] var heildarorkunotkun þjóðarinnar árið 2020, 246 PJ (petajúl). Rúmlega 89% kom frá innlendum og endurnýjanlegum orkulindum og 10% úr innfluttu jarðefnaeldsneyti,<ref name="hagstofan">{{vefheimild|url=https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Umhverfi/Umhverfi__4_orkumal__2_framleidslaognotkun/IDN02102.px/table/tableViewLayout2/|titill=Heildarnotkun orku eftir uppruna 1940-2020|vefsíða=Hagstofa Íslands|skoðað=21.6.2023}}</ref> en þessi hlutföll eru öfug við það sem gerist annars staðar í heiminum. Af innlendri orku kom árið 2019 18,2% frá vatnsafli, en mest eða 65,5% frá jarðhita. Notkun jarðefnaeldsneytis einskorðast að mestu við bíla- og skipaflotann eða um 14,5% og um 1,8% eru kol sem notuð eru í iðnaði.<ref name="hagstofan" /> === Íslensk stjórnsýsla === Ísland er í samstarfi á alþjóðavettvangi um orkumál og hefur þannig tækifæri til þess að miðla reynslu og upplýsingum á þessu sviði. Í dag heyra orkumál undir [[umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneyti Íslands]].<ref>{{vefheimild|url=https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2022/12/20/Nytt-skipurit-umhverfis-orku-og-loftslagsraduneytisins/|titill=Nýtt skipurit umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytisins|vefsíða=Stjórnarráð Íslands|dags=20. desember 2022|skoðað=21.6.2023}}</ref> [[Orkustofnun]] er stjórnsýslustofnun orkumála í umboði stjórnvalda og gefur ráðleggingar í þeim efnum. Stofnunin aflar þekkingar um orkumál og varðveitir þann þekkingarbrunn; aflar undirstöðugagna um vatnafar og vatnsbúskap, jarðhita, náttúrufar og umhverfi; og miðlar þurfandi þjóðum af þekkingu okkar í rannsóknum og nýtingu á jarðhita.<ref>http://www.althingi.is/lagas/128b/2003087.html</ref> Kröfur um samræmda stefnu og aðgerðir á heimsvísu hafa aukist mjög og því er alþjóðlegt samstarf engu síður mikilvægt svo markmiðum verði náð. Slíkt samstarf er sérstaklega mikilvægt fyrir Ísland sem að miklu leyti byggir efnahag sinn á sjálfbærri nýtingu náttúruauðlinda og hreinni náttúru.<ref>http://www.utanrikisraduneyti.is/nyr-starfssvid/althjoda-og-oryggismal/audlinda-og-umhverfismal/verkefni//nr/4552, skoðað 16.apríl 2010</ref> Vinna að aukinni þekkingu og tækniþróunar á sviði endurnýjanlegrar orku hefur verið sett í forgang á [[Norðurlöndin|Norðurlöndunum]]. Náttúrulegar aðstæður eru þó mjög mismunandi á milli landa eða svæða, og því misjafnt hvaða orkulindir hentar að nýta á hverjum stað. Þær orkulindir sem mest er horft til eru vindorka, vatnsorka, jarðhiti, lífræn orka og sólarorka.<ref>http://www.norden.org/is/samstarfssvith/orkumal {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100509235143/http://www.norden.org/is/samstarfssvith/orkumal |date=2010-05-09 }}, skoðað 1.apríl 2010</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.landsvirkjun.is/ Landsvirkjun] * [https://orkustofnun.is/ Orkustofnun] * [https://orkusetur.is/ Orkusetur] * [http://www.orkuskiptaspa.is/ Orkuskiptaspá] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230621101326/http://www.orkuskiptaspa.is/ |date=2023-06-21 }} * [http://www.ust.is/ Umhverfisstofnun] * [http://www.iea.org/ Alþjóðaorkustofnunin] {{Endurnýjanleg orka}} [[Flokkur:Endurnýjanleg orka| ]] pxkkdccr4h73vzfyxai4c7yn4c9prpo 0 55973 1980824 1581181 2026-09-28T14:50:55Z TKSnaevarr 53243 1980824 wikitext text/x-wiki '''Sofía Spánarprinsessa''' (fædd '''Sofía de Todos los Santos de Borbón y Ortiz''', [[29. apríl]] [[2007]]), er yngri dóttir [[Felipe Spánarkrónprins]] og [[Letizia, prinsessan af Asturias|Letiziu krónprinsessu]]. Elsta barn þeirra hjóna er [[Leonor Spánarprinsessa]]. Sofía var skírð [[15. júlí]] [[2007]] og voru guðforeldrar hennar Paloma Rocasolano móðuramma hennar, og Konstantin-Assen Búlgaríuprins. {{f|2007}} [[Flokkur:Spænskar prinsessur]] [[Flokkur:Búrbónar]] l5ily7cyf2wj6pldseggdmupl5gilnm 14 56034 1980767 1381077 2026-09-28T12:22:20Z TKSnaevarr 53243 1980767 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Fólk fætt á 21. öld|03]] [[Flokkur:2003]] fzp9e9gcdpv8am7mhch9qarg92gh93c 0 59713 1980860 1519538 2026-09-28T18:02:52Z Taketa 5749 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Ellen-McArthur (1).jpg]] → [[File:Ellen-MacArthur (1).jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) 1980860 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Ellen-MacArthur (1).jpg|thumb|right|Ellen MacArthur árið 2007.]] '''Ellen MacArthur''' (f. [[8. júlí]] [[1976]]) er [[England|ensk]] [[siglingar|siglingakona]] frá þorpinu [[Whatstandwell]] í [[Derbyshire]]. Hún er þekktust fyrir að hafa sett met í siglingu einsömul umhverfis jörðina [[7. febrúar]] [[2005]] á 71 degi, 14 tímum, 18 mínútum og 33 sekúndum á 75 [[fet]]a [[þríbytna|þríbytnunni]] ''[[B&Q/Castorama]]''. Hún bætti þannig fyrra met [[Francis Joyon]] frá árinu áður um einn dag og átta og hálfan tíma. Joyon sló síðan met hennar aftur árið [[2008]]. Ellen á núverandi heimsmet í siglingu einsömul yfir [[Atlantshaf]]ið frá austri til vesturs á [[kjölbátur|kjölbát]] frá því hún sigldi ''Kingfisher'' frá [[Plymouth]] til [[Newport (Rhode Island)|Newport]] á [[Rhode Island]] á 14 dögum, 23 tímum og 11 mínútum. Hún á líka núverandi kvennamet í siglingu yfir Atlantshafið frá vestri til austurs með því að sigla ''B&Q/Castorama'' frá [[Ambrose Light]] í [[New York-flói|New York-flóa]] til [[Lizard Point]] í [[Cornwall]] á 7 dögum, 3 tímum og 50 mínútum. Hún er sú kona sem hefur náð bestum árangri í [[Vendée Globe]]-keppninni þar sem hún hafnaði í öðru sæti árið 2001. Árið 2009 tilkynnti hún að hún væri hætt þátttöku í siglingakeppnum. Árið eftir stofnaði hún góðgerðastofnunina [[Ellen MacArthur Foundation]] sem vinnur að þróun [[hringhagkerfi]]s. {{DEFAULTSORT:MacArthur, Ellen}} {{f|1976}} [[Flokkur:Enskir siglingamenn]] 6nndom8e1p801m2duysrh3my4qorcwy 14 61868 1980819 1898432 2026-09-28T14:48:08Z TKSnaevarr 53243 1980819 wikitext text/x-wiki {{CommonsCat|Film directors from Spain|spænskum leikstjórum}} [[Flokkur:Spánverjar|Leikstjórar]] [[Flokkur:Kvikmyndaleikstjórar eftir þjóðerni]] bftwmo4lczcrvud1vs73f9cjv9mzd3v 0 64501 1980792 1826458 2026-09-28T13:54:24Z Breki Einarsson 93593 Bætti við merkilegum mönnum tengdum eyjunni. 1980792 wikitext text/x-wiki '''Fremri-Langey''' er [[eyja]] á [[Breiðafjörður|Breiðafirði]], 2.5 km2 að stærð. Hún er í [[Dalasýsla|Dalasýslu]] og er hluti af eyjaklasanum sem gengur fram af [[Klofningur|Klofningi]] í boga í átt að [[Stykkishólmur|Stykkishólmi]]. Eyjarnar heita í þessari röð: Langeyjarnes, Efri-Langey 1.3 km2, Fremri-Langey, Arney 1.2 km2, Skjaldarey og Bíldsey. Bíldsey og hálf Skjaldarey eru í Snæfellssýslu. Vestur af Skjaldarey eru [[Fagurey]]jar. Fyrir utan Langeyjar og Arney er opinn Breiðafjörður en fyrir innan heita Vogar og er þar grynnra og mjög skerjótt og gætir ekki úthafsöldu. Milli Skjaldareyjar og Arneyjar er svonefnd Arneyjarsund. Þar er mikið dýpi og straumþungt og oft erfið alda. Á milli Arneyjar og Fremri-Langeyjar heitir Brjótur. Hann er væður á stórstraumsfjöru. Á milli Fremri-Langeyjar og Efri-Langeyjar er Krosssund. Krosssund er skipgengt minni bátum. Á milli Efri-Langeyjar og Langeyjarness eru Þröskuldar. Þröskuldar eru væðir á fjöru. Stærsta eyja á Beiðafirði er Brokey 3.7 km2. Þekktar eyjar á Breiðafirði eru m.a. Hrappsey sem er 1.7 km2 að flatarmáli og Flatey sem er 0.6 km2. Merkilegir aðilar úr Fremri-Langey eru til dæmis [[Eggert Thorberg Gíslason]] og [[Jón Bjarnason Dannebrogsmaður]]. [[Flokkur:Breiðafjörður]] [[Flokkur:Dalabyggð]] t5s9qkcpb0m232uz7pr4y4ohezmzod5 0 64729 1980787 1926951 2026-09-28T13:39:04Z ~2026-52085-01 121240 1980787 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Blettatígur | fossil_range = Seinnihluti [[plíósen]] – í dag | status = VU | trend = down | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{Cite iucn| author =Cat Specialist Group|year=2002| url = https://www.iucnredlist.org/species/219/124366642|title=Acinonyx jubatus| access-date =[[2006-05-11]]}} Gagnagrunnsfærslan inniheldur rök fyrir því að þessi tegund sé í hættu.</ref> | image = Acinonyx jubatus walking edit.jpg | image_width = 250px | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Spendýr]] (''Mammalia'') | ordo = [[Rándýr]] (''Carnivora'') | familia = [[Kattardýr]] (''Felidae'') | genus = '''''Acinonyx''''' | genus_authority = [[Joshua Brookes|Brookes]], 1828 | species = '''Blettatígur''' (''A. jubatus'') | binomial = ''Acinonyx jubatus'' | binomial_authority = ([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1775) | range_map = Cheetah range.gif | range_map_width = 250px | range_map_caption = Heimkynni blettatígurs | type_species = '''''Acinonyx venator''''' | type_species_authority = [[Joshua Brookes|Brookes]], 1828 (= ''Felis jubata'', [[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1775) by monotypy | synonyms = * ''Felis jubata'' Schreber, 1775 * ''Felis venatica'' Smith * ''Acinonyx venator'' [[Joshua Brookes|Brookes]], 1828 }} [[File:Cheetah (Acinonyx jubatus) crossing the road.webm|thumb|Blettatígur]] '''Blettatígur''' ([[fræðiheiti]]: ''Acinonyx jubatus'') er [[kattardýr]] og hraðskreiðasta dýr á [[Jörðin|jörðu]]. Hann getur hlaupið stuttan spöl á 115 km hraða á klukkustund enda er líkaminn allur sniðinn að hraðanum. Víðar nasir geta dregið mikið [[súrefni]] inn í lungun og loppurnar eru lagaðar að spretthlaupi. Nú lifa flestir blettatígrar í austan- og sunnanverðri [[Afríka|Afríku]] en nokkrir eru í [[Asía|Asíu]] — í [[Íran]] og [[Pakistan]]. Þeir hafast við í margs konar umhverfi, allt frá trjálausum [[Gresja|gresjum]] að þéttu [[kjarr]]i eða jafnvel þurrum auðnum. Blettatígurinn er rándýr og lifir á [[Gasella|gasellum]].(: == Tilvísanir == <references /> == Tenglar == * {{Vísindavefurinn|5482|Getið þið sagt mér allt um blettatígur?}} * {{Vísindavefurinn|855|Hversu hratt getur blettatígur (Cheetah) hlaupið?}} * {{Vísindavefurinn|1608|Hvað getur blettatígur haldið hámarkshraða lengi?}} * {{Vísindavefurinn|54089|Hvers vegna drepa ljón blettatígra?}} * {{Vísindavefurinn|341|Geta tígrisdýr og blettatígur eignast afkvæmi og hvað kallast það þá? Geta mismunandi kattardýr eignast afkvæmi?}} * {{Vísindavefurinn|975|Hve margir blettatígrar eru á Íslandi?}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Kattardýr]] [[Flokkur:Rándýr]] 65apmm29rb2zqnzl0yt82dw3s3qcbl1 0 67266 1980854 1619079 2026-09-28T16:14:03Z TKSnaevarr 53243 1980854 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Bob Hawke | mynd = HaroldHoltPortrait1953.JPG | titill= Forsætisráðherra Ástralíu | stjórnartíð_start =26. janúar 1966 | stjórnartíð_end = 18. desember 1967 | einvaldur = [[Elísabet 2. Bretadrottning|Elísabet 2.]] | forveri = [[Robert Menzies]] | eftirmaður = [[John McEwen]] | landstjóri = [[Richard Casey, Casey barón|Casey lávarður]] | myndatexti = | fæddur = {{fæðingardagur|1908|8|5}} | fæðingarstaður = [[Stanmore]], [[Nýja-Suður-Wales]], [[Ástralía|Ástralíu]] | dánardagur = Hvarf {{Dánardagur og aldur|1967|12|17|1908|8|5}} | dánarstaður = [[Cheviot Beach]], [[Viktoría (ástralskt fylki)|Viktoríu]], [[Ástralía|Ástralíu]] | þjóderni = [[Ástralía|Ástralskur]] | maki = {{gifting|Zara Dickins Fell|1946}} | stjórnmálaflokkur = [[Frjálslyndi flokkurinn (Ástralía)|Frjálslyndi flokkurinn]] | börn = 3 | bústaður = | atvinna = | háskóli = [[Háskólinn í Melbourne]] | starf = | trúarbrögð = |undirskrift = Harold Holt's signature.svg }} '''Harold Edward Holt''' (fæddur [[5. ágúst]] [[1908]], látinn [[17. desember]] [[1967]]) var [[Ástralía|ástralskur]] stjórnmálamaður. Hann var [[forsætisráðherra Ástralíu]] frá janúar 1966 til dauðadags en hann hvarf í sundferð á strönd í [[Victoria|Viktoríu]]. Lík hans fannst aldrei. {{Forsætisráðherrar Ástralíu}} {{stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Holt, Harold}} {{fd|1908|1967}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Ástralíu]] b6gl1rwk11ucx29rgp05xu1pmd4sd98 0 73331 1980892 1979566 2026-09-28T21:26:02Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980892 wikitext text/x-wiki [[Mynd:OMXI15.jpg|thumb|[[Úrvalsvísitala kauphallarinnar]] á árunum 1998-2009.]] '''Bankahrunið á Íslandi''' eða '''Hrunið''' eins og það er oftast kallað í daglegu tali er heiti á [[gjaldþrot]]i þriggja stærstu íslensku [[banki|viðskiptabankanna]] haustið [[2008]] í kjölfar [[efnahagskreppan á Íslandi 2008–2011|efnahagskreppunnar á Íslandi 2008–2011]]. [[Glitnir banki hf.|Glitnir]] (í dag [[Íslandsbanki]]) var tekinn yfir af íslenska ríkinu þann [[29. september]], þann [[6. október]] voru hin svonefndu [[neyðarlögin|neyðarlög]] sett, degi seinna, þann [[7. október]] tók [[Fjármálaeftirlitið]] (FME) yfir rekstur [[Landsbanki Íslands|Landsbanka Íslands]] og tveimur dögum seinna tók FME yfir [[Kaupþing banki|Kaupþing banka]] (í dag [[Arion banki]]). Gjaldþrot bandaríska bankans [[Lehman Brothers]] í [[september]] [[2008]] setti Glitni í erfiða stöðu þar sem Glitnir reiddi sig á lán frá Lehman Brothers. Í lok september var því lýst yfir að Glitnir yrði [[þjóðnýting|þjóðnýttur]] að meirihluta. Þá fór af stað flókin atburðarrás sem leiddi til hruns hinna tveggja stóru íslensku viðskiptabankanna, [[Landsbanki Íslands|Landsbankans]] og [[Kaupþing]]s á aðeins rétt rúmlega viku. Afleiðingar Hrunsins urðu tilefni að milliríkjadeilum Íslands við Bretland og Holland vegna [[Icesave]]-reikninga Landsbankans í þeim löndum. [[Alþingi]] Íslands skipaði sérstaka [[rannsóknarnefnd Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna 2008|rannsóknarnefnd]] sem hafði það hlutverk að komast að því hverjar orsakir hrunsins voru. Rannsóknarnefndin skilaði af sér skýrslu [[12. apríl]] [[2010]] og í kjölfarið var [[Geir Haarde]] kærður til [[landsdómur|landsdóms]] að ákvörðun Alþingis. Landsdómur sakfelldi Geir fyrir vanrækslu í starfi sínu sem forsætisráðherra, en gerði honum þó enga refsingu. == Þjóðnýting Glitnis (29. september 2008) == [[Mynd:Glitnir logo.png|thumb|right|Merki Glitnis.]] Þann [[29. september]] var tilkynnt að [[Ísland|íslenska]] [[ríki]]ð myndi eignast 75% hlut í [[Glitnir banki hf.|Glitni]] fyrir 600 milljónir [[evra]] eða um 84 milljarða íslenskra króna. Þær ástæður sem gefnar voru fyrir yfirtökunni voru þröng lausafjársstaða Glitnis og erfitt ástand á alþjóðlegum fjármálamörkuðum.<ref>{{vefheimild|url=https://www.forsaetisraduneyti.is/frettir/nr/3018|titill=Samkomulag um að ríkissjóður leggi Glitni til nýtt hlutafé|ár=2008|mánuður=29. september|mánuðurskoðað=12. október|árskoðað=2008}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://www.glitnir.is/um-glitni/frettir/nanar/item14984/Islenska_rikid_kaupir_75_prosent_hlut_i_Glitni_/|titill=Íslenska ríkið kaupir 75 prósent hlut í Glitni|ár=2008|mánuður=29. september|mánuðurskoðað=14. október|árskoðað=2008}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/09/29/rikid_eignast_75_prosent_i_glitni/|titill=Ríkið eignast 75% í Glitni|mánuðurskoðað=10. október|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=29. september}}</ref> [[Davíð Oddsson]] [[seðlabankinn|seðlabankastjóri]] sagði að ef ekki hefði verið gripið til aðgerða þá hefði hlutafé bankans verið 0 og hann farið í [[Gjaldþrot|þrot]].<ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/09/29/glitnir_hefdi_farid_i_throt/|titill=Glitnir hefði farið í þrot|mánuðurskoðað=10. október|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=29. september}}</ref> Talið er að ein meginástæða fyrir erfiðleikum Glitnis hafi verið gjaldþrot bandaríska bankans [[Lehman Brothers]] sem átti í viðskiptum við Glitni. Nánast um leið og þetta var tilkynnt lækkaði alþjóðlega [[matsfyrirtæki]]ð [[Standard & Poor's]] einkunnir sínar fyrir ríkissjóð sem og [[Íbúðalánasjóður|Íbúðalánasjóð]].<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item228768/|titill=Lánshæfiseinkunn ríkissjóðs lækkar|mánuðurskoðað=14. október|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=30. september}}</ref> Lokað var fyrir öll viðskipti með fjármálasjóði Glitnis, og varð þetta til þess að [[Stoðir]] fór í greiðslustöðvun.<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item228881/|titill=Eignir í skuldabréfasjóðum frystar|mánuðurskoðað=14. október|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=30. september}}</ref> Viðskipti með [[peningamarkaðssjóður|peningamarkaðssjóðinn]] Sjóð 9 og skuldabréfasjóðina Sjóð 1 og Sjóð 9 EUR voru til sérstakrar athugunar en opnað var aftur fyrir viðskiptum [[1. október]] en þá hafði endurmat á virði Sjóðs 9 lækkað gengi hans um 7%.<ref>{{vefheimild|url=http://www.glitnir.is/um-glitni/frettir/nanar/item15261/Ovissu_um_sjodi_Glitnis_eytt/|titill=Óvissu um sjóði Glitnis eytt|mánuðurskoðað=14. október|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=1. október}}</ref> Seinna bárust fréttir af því að ríkissjóður hefði greitt 11 milljarða króna inn á Sjóð 9 vegna þess [[Illugi Gunnarsson]], þingmaður Sjálfstæðisflokksins, hafði verið í stjórn Sjóðs 9 frá því í byrjun árs 2008 og sjóðurinn mætti því ekki fara í þrot. Þetta reyndist rangt, hið rétta var að Glitnir hafði keypt skuldabréf Stoða í Sjóð 9 með eigin peningum.<ref>{{vefheimild|url=http://www.illugi.is/w/?p=215|titill=Hvað með sjóð 9?|mánuðurskoðað=3. ágúst|árskoðað=2009|ár=2009|mánuður=26. febrúar}}</ref> === Óánægja hluthafa og stjórnenda === Daginn eftir voru sýnd viðtöl á [[RÚV]] og á [[Stöð 2]] við [[Jón Ásgeir Jóhannesson]], aðaleiganda [[Stoðir|Stoða]] sem var [[kjölfestufjárfestir]] í Glitni með 32% hlut. Jón sagði erlenda banka hafa lokað fyrir lánum til Glitnis með stuttum fyrirvara og þess vegna hafi verið ákveðið að leita til Seðlabankans eftir lánum gegn [[veð]]um.<ref name="bankaran">{{vefheimild|url=http://www.visir.is/article/20080930/FRETTIR01/277107030/0&SearchID=7333258755902|titill=„Stærsta bankarán Íslandssögunnar“|mánuðurskoðað=10. október|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=30. september|útgefandi=Vísir.is}}</ref> Þá kom einnig fram í viðtali við Þorstein Má Baldvinsson, stjórnarformann Glitnis, að Glitnir hefði boðið tvo ''veðpakka'' gegn láninu; annan metinn á 750 milljónir evra og síðari á 1.340 milljónir evra.<ref>{{vefheimild|url=http://www.vb.is/frett/1/47848/glitnir--budu-fram-ved-i-otilgreindri-eign-i-noregi|titill=Glitnir: Buðu fram veð í ótilgreindri eign í Noregi|ár=2008|mánuður=30. september|mánuðurskoðað=16. október|árskoðað=2008|útgefandi=Viðskiptablaðið}}</ref> Jón gagnrýndi yfirtökuna harkalega sem hann nefndi „''stærsta bankarán Íslandssögunnar''”; hann sagði enn fremur stjórn fyrirtækisins hafa verið „''stillt upp við vegg. Við sögðum fulltrúum ríkisstjórnarinnar að við teldum þessa leið alveg fráleita enda gæti hún haft víðtæk áhrif á allt fjármálakerfið hér á landi og væri í engu samræmi við eignasafn félagsins.''“<ref name="bankaran"/> Jón virtist þar með vera að ýja að því að pólitískar ástæður lægju að baki ákvörðuninni um að ríkið eignaðist hlutaféð á þessu verði. Samdægurs gaf stjórn Stoða frá sér yfirlýsingu þar sem hún fordæmdi aðgerðir Seðlabankans. Í yfirlýsingunni stóð: {{tilvitnun2|''Ljóst má vera að Glitnir þurfti á aðstoð Seðlabankans að halda vegna lausafjárvanda sem bar brátt að. Rekstur Glitnis hefur hins vegar verið með ágætum, bankinn skilað góðum hagnaði og eigið fé Glitnis nam um 200 milljörðum króna um mitt þetta ár. Það er mat stjórnar Stoða að Seðlabankinn hafi haft aðra og farsælli kosti í stöðunni en að taka Glitni yfir. Harkalegt inngrip Seðlabankans er ekkert annað en eignaupptaka þar sem hluthafar Glitnis tapa vel á annað hundrað milljörðum króna. Seðlabankinn og ríkisstjórnin stilltu stjórn og stærstu eigendum Glitnis upp við vegg í skjóli nætur og þeir áttu því enga kosti aðra en að samþykkja tillöguna. Atburðarásin var með þeim hætti að ekkert tóm gafst til að leita annarra lausna, frekar en að meta heildaráhrif aðgerðanna á íslenskt fjármálalíf. Stjórn Stoða harmar þessar aðgerðir og lýsir fullri ábyrgð á afleiðingum þeirra á hendur bankastjórnar Seðlabankans.''|Yfirlýsing frá Stoðum<ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/09/29/atelja_hardlega_vinnubrogd_sedlabanka/|titill=Átelja harðlega vinnubrögð Seðlabanka|mánuðurskoðað=10. október|árskoðað=2008}}</ref>}} Daginn eftir barst nafnlaus ábending um að ekki hefði verið einhugur meðal stjórnar Stoða um yfirlýsinguna.<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item228758/|titill=Stoðir: Ekki einhugur í stjórninni|ár=2008|mánuður=30. september|mánuðurskoðað=10. október|árskoðað=2008|útgefandi=RÚV}}</ref> == Hætt við viðskipti Landsbankans (1. október 2008) == [[Mynd:Landsbankinn1.jpg|thumb|right|Höfuðstöðvar Landsbankans í Reykjavík 2006.]] Þann [[1. október]] gerði [[Straumur-Burðarás]] kaupsamning við Landsbankann um kaup á þremur dótturfyrirtækjum; ''Landsbankinn Kepler'' með 380 starfsmenn í 7 löndum; Frakklandi, Hollandi, Ítalíu, Spáni, Sviss, Þýskalandi og BNA. ''Landsbankinn Securities'' með 200 starfsmenn í Lundúnum og Edinborg og ''Merrion Landsbanki'' með 100 starfsmenn á Írlandi. Kaupverðið var ákveðið 380 m. evra, eða um 55 ma.k.<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item228984/|titill=Straumur kaupir erlendan rekstur LÍ|ár=2008|mánuður=1. október|mánuðurskoðað=20. október|árskoðað=2008}}</ref> Ekki varð af þessum kaupum vegna þess að þann [[7. október]] yfirtók íslenska ríkið rekstur Landsbankans og því taldi stjórn Straums-Burðaráss ekki lengur vera forsendur fyrir samningnum. Honum var rift þann [[10. október]].<ref>{{vefheimild|url=http://www.straumur.net/en/Investor-Relations/Financial-releases/?xml=PR/200810/1258966.xml%26usercontrol=/Web/Units/PressRelease.ascx|titill=Acquisitions from Landsbanki cancelled|ár=2008|mánuður=10. október}}</ref> Sama dag rauf gengisvísitala íslensku krónunnar 200 stiga múrinn og hafði þá aldrei verið hærri.<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item229079/|titill=200 stiga múrinn rofinn|ár=2008|mánuður=2. október|mánuðurskoðað=20. október|árskoðað=2008|útgefandi=RÚV}}</ref> Í fréttum kom fram að mögulegar lausnir til þess að koma á jafnvægi í íslensku efnahagslífi væru að selja Kaupþing til sænska bankans [[Skandinaviska Enskilda Banken]], með því að íslenskir [[lífeyrissjóður|lífeyrissjóðir]] seldu erlendar eignir sínar og í þriðja lagi að leita ásjár hjá [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn|Alþjóðagjaldeyrissjóðnum]].<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item229281/|titill=Mikil óvissa í íslenska hagkerfinu|ár=2008|mánuður=2. október|mánuðurskoðað=20. október|árskoðað=2008|útgefandi=RÚV}}</ref> Eftir stífa fundarsetur íslensku ríkisstjórnarinnar með ýmsum hagsmunaaðilum úr einkageiranum tilkynnti [[Geir H. Haarde]] að kvöldi [[5. október]] að samkomulag hefði verið gert við íslensku bankana um að þeir myndu draga úr umsvifum sínum erlendis, með sölu á eignum sínum þar.<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item229777/|titill=Samkomulag við bankana|mánuðurskoðað=14. október|árskoðað=2008}}</ref> == Neyðarlög (6. október 2008) == [[Mynd:Front page of Frettabladid year 18, no 238, 6 October 2018.jpg|thumb|Forsíða Fréttablaðsins 6. október 2008.]] Daginn eftir ávarpaði Geir H. Haarde, forsætisráðherra, íslensku þjóðina í ávarpi sem var sjónvarpað og útvarpað beint. Hann sagði efnahag íslensku viðskiptabankana nema margfalda landsframleiðslu á við íslenska ríkið sem væri „''svo smátt í samanburði''“.<ref name="geirraeda">{{vefheimild|url=https://www.forsaetisraduneyti.is/radherra/raedurGHH/nr/3034|titill=Ávarp forsætisráðherra vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði|mánuðurskoðað=14. október|árskoðað=2008}}</ref> Hann lagði áherslu á að staða bankanna hefði versnað mikið, mjög hratt, að raunveruleg hætta væri á því að „''íslenska þjóðarbúið myndi, ef allt færi á versta veg, sogast með bönkunum inn í brimrótið og afleiðingin yrði þjóðargjaldþrot''“<ref name="geirraeda"/> og að verkefni stjórnvalda á næstu dögum væri „''að koma í veg fyrir að upplausnarástand skapist, ef íslensku bankarnir verða óstarfhæfir að einhverju marki.''“<ref name="geirraeda"/> Geir lauk ávarpi sínu á hinum fleygu orðum ''[[Guð blessi Ísland]]''. Sérstök neyðarlög, ''um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl.''<ref>Til útskýringar kemur fram að: ''Með sérstökum og mjög óvenjulegum aðstæðum á fjármálamarkaði, sbr. 1. mgr., er átt við sérstaka fjárhags- og/eða rekstrarerfiðleika hjá fjármálafyrirtæki, meðal annars líkur á að það geti ekki staðið við skuldbindingar sínar gagnvart viðskiptavinum eða kröfuhöfum, forsendur afturköllunar starfsleyfis séu líklega fyrir hendi eða líkur standi til að það geti ekki uppfyllt kröfur um lágmarks eigið fé og að úrræði Fjármálaeftirlitsins séu ekki líkleg til þess að takmarka tjón eða hættu á tjóni á fjármálamarkaði. Þá er með sérstökum aðstæðum meðal annars átt við ef fjármálafyrirtæki hefur óskað eftir eða fengið heimild til greiðslustöðvunar eða nauðasamninga eða óskað eftir gjaldþrotaskiptum eða verið úrskurðað gjaldþrota.''</ref>, voru samþykkt samdægurs. Lögin heimiluðu fjármálaráðherra „''fyrir hönd ríkissjóðs ... að reiða fram fjármagn til að stofna nýtt fjármálafyrirtæki eða yfirtaka fjármálafyrirtæki eða þrotabú þess í heild eða að hluta.''“<ref name="neydarlog">{{vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/136/s/0085.html|titill=Lög um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl.|mánuðurskoðað=14. október|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=7. október}}</ref> Talsverðar undanþágur frá lögum um [[fjármálafyrirtæki]], starfsmenn þess og viðskipti, voru veittar frá beitingu þessara laga. Að auki var ríkissjóði heimilað að leggja [[sparisjóður|sparisjóði]] til fjárhæð sem nemur 20% af bókfærðu [[eigið fé|eigin fé]].<ref name="neydarlog"/> Ýmsar breytingar voru gerðar á lögum um fjármálafyrirtæki<ref>{{vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2002.161.html|titill=Lög um fjármálafyrirtæki|mánuðurskoðað=23. október|árskoðað=2008|ár=2002|mánuður=20. desember}}</ref>, meðal annars var bætt við nýrri grein, með fyrirsögninni ''Sérstakar ráðstafanir'', þar sem [[Fjármálaeftirlitið|Fjármálaeftirlitinu]] voru veittar umtalsverðar valdheimildir. Með þeim fyrirvara að tilefnið teljist til „''sérstakra aðstæðna eða atvika, í því skyni að takmarka tjón eða hættu á tjóni á fjármálamarkaði''“<ref>Til útskýringar kemur fram að: ''Með sérstökum aðstæðum eða atvikum er átt við sérstaka fjárhags- og/eða rekstrarerfiðleika hjá fjármálafyrirtæki, meðal annars líkur á að það geti ekki staðið við skuldbindingar sínar gagnvart viðskiptavinum eða kröfuhöfum, forsendur afturköllunar starfsleyfis séu líklega fyrir hendi eða líkur standi til að það geti ekki uppfyllt kröfur um lágmarks eigið fé og að önnur úrræði Fjármálaeftirlitsins séu ekki líkleg til þess að bera árangur. Þá er með sérstökum aðstæðum meðal annars átt við ef fjármálafyrirtæki hefur óskað eftir eða fengið heimild til greiðslustöðvunar eða nauðasamninga eða óskað eftir gjaldþrotaskiptum eða verið úrskurðað gjaldþrota.''</ref> var Fjármálaeftirlitinu gert heimilt að stofna til [[hluthafi|hluthafafundar]] hjá fjármálafyrirtæki og eiga þar fulltrúa sem stýrir fundinum, hefur málfrelsi og tillögurétt. Væru aðstæður „''mjög knýjandi''“ hefði sá fulltrúi úrslitavald á fundinum, meðal annars til yfirtöku á rekstri og eignum fyrirtækisins en slíka ákvörðun þyrfti að rökstyðja skriflega til stjórnar fyrirtækisins, og til lögbærra eftirlitsaðila erlendis eftir atvikum. Lögum um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta<ref name="trlog">{{vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2002.161.html|titill=Lög um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta|mánuðurskoðað=23. október|árskoðað=2008|ár=1999|mánuður=27. desember}}</ref> var einnig breytt. Þau lög lúta að [[Tryggingarsjóður innistæðueigenda og fjárfesta|Tryggingarsjóði innistæðueigenda og fjárfesta]] og eiga „''að veita innstæðueigendum í viðskiptabönkum og sparisjóðum og viðskiptavinum fyrirtækja sem nýta sér heimildir laga til að stunda viðskipti með verðbréf lágmarksvernd gegn greiðsluerfiðleikum viðkomandi fyrirtækis í samræmi við ákvæði laga þessara.''“<ref name="trlog"/>Lögum um húsnæðismál var einnig breytt.<ref>{{vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/1998.044.html|titill=Lög um húsnæðismál|mánuðurskoðað=23. október|árskoðað=2008|ár=1998|mánuður=3. júní}}</ref> == Fjármálaeftirlitið tekur yfir rekstur Landsbankans (7. október 2008) == Þann [[7. október]] tók Fjármálaeftirlitið yfir rekstur Landsbankans, bankastjórar störfuðu eftir sem áður en við stjórn bankans tók sjálfstætt skipuð skilanefnd. Þetta var gert „''til að tryggja áframhaldandi viðskiptabankastarfsemi á Íslandi''”.<ref>{{vefheimild|url=http://www.landsbanki.is/Uploads/Documents/Frettir/fme_tilkynning.pdf|titill=Á grundvelli nýsettra laga grípur Fjármáleftirlitið inn í rekstur Landsbankans til að tryggja áframhaldandi viðskiptabankastarfsemi á Íslandi|mánuðurskoðað=7. nóvember|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=7. október|snið=pdf}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://www.landsbanki.is/umlandsbankann/frettirogutgafuefni/frettir/?GroupID=294&NewsID=13283&y=0&p=2|titill=Starfsemi Landsbankans óbreytt og bankastjórn ber áfram ábyrgð á daglegum rekstri|mánuðurskoðað=7. nóvember|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=7. október}}</ref> Sams konar ferli átti sér stað með rekstur Glitnis, og þar með var fallið frá kaupum ríkisins á 75% hlut í bankanum sem tilkynnt hafði verið um 29. september.<ref>{{vefheimild|url=http://www.fme.is/?PageID=576&NewsID=336|titill=Á grundvelli nýsettra laga grípur Fjármáleftirlitið inn í rekstur Glitnis til að tryggja áframhaldandi viðskiptabankastarfsemi á Íslandi|mánuðurskoðað=7. nóvember|árskoðað=2008|ár=2008|mánuður=7. október|útgefandi=Fjármálaeftirlitið}}</ref> Sama dag var Nýi Landsbanki Íslands hf. stofnaður, hann tók til starfa tveimur dögum seinna. === Nýir vinir === Þann [[7. október]] tilkynnti [[Seðlabankinn]] að staðfest hefði verið að [[Rússland]] myndi veita [[Ísland]]i lán að upphæð 4 milljarða [[evra]] til þess að styrkja gjaldeyrisforða Íslendinga.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/?PageID=13&NewsID=1868|titill=Efling gjaldeyrisforða Seðlabanka Íslands|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2008}}</ref> Það að Íslendingar skyldu leita til Rússlands um lán kom mörgum á óvart bæði innanlands og utan. [[Geir H. Haarde]] [[forsætisráðherra]] útskýrði stöðu Íslendinga á blaðamannafundi með erlendum blaðamönnum: {{tilvitnun2|Við höfum allt þetta ár reynt að fá vini okkar til að gera gjaldeyrisskiptasamninga eða að fá annarskonar stuðning undir þessum afar óeðlilegu kringumstæðum. Við höfum ekki fengið þann stuðning, sem við óskuðum eftir frá vinum okkar og þegar þannig stendur á verðum við að leita að nýjum vinum.|Geir Haarde<ref name="vinir">{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/10/07/baksvid_hvada_vinir_brugdust/|titill=Baksvið: Hvaða „vinir" brugðust?|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2008}}</ref>}} Forsætisráðherra tók það sérstaklega fram að með þessum ummælum sínum átti hann ekki við [[Norðurlönd|Norðurlandaþjóðirnar]] sem hefðu gert [[gjaldeyrisskiptasamningur|gjaldeyrisskiptasamninga]] við Íslendinga.<ref name="vinir"/> Skömmu síðar kom fram að engin formleg ósk hafi borist til Rússa frá Íslendingum um lán, að samningaviðræður hafi ekki verið hafnar og að engin ákvörðun hafi verið tekin um að veita Íslendingum lán.<ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/10/07/segir_akvordun_um_lan_ekki_liggja_fyrir/|titill=Segir ákvörðun um lán ekki liggja fyrir|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2008}}</ref> Seðlabankinn tilkynnti seinna sama dag að Ísland og Rússland myndu hefja viðræður innan fárra daga.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/?PageID=13&NewsID=1875|titill=Efling gjaldeyrisforðans|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2008}}</ref> [[Davíð Oddsson]], bankastjóri sagði í viðtali við [[Bloomberg]] að fréttatilkynning Seðlabankans þess efnis að Íslendingar hafi fengið lán frá Rússum hafi ekki verið rétt og að rétt væri að þjóðirnar tvær ættu nú í viðræðum um hugsanlegt lán.<ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/10/07/sedlabankastjori_vidraedur_standa_yfir_vid_russa/|titill=Seðlabankastjóri: Viðræður standa yfir við Rússa|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2008}}</ref> === Kastljósviðtal við Davíð Oddsson === Í viðtali í [[Kastljós]]i sem sýnt var um kvöldið varði Davíð Oddsson seðlabankastjóri yfirtöku Glitnis og í svari hans kom meðal annars fram að „''þegar skuldirnar eru orðnar þannig að íslensku bankarnir þurfa 50-55 milljarða evra á þremur til fjórum árum næstu - og geta ekki útvegað sér það því þeir markaðir eru lokaðir - þá værum við að setja slíkan skuldaklafa á börnin okkar og barnabörnin, að það væri þrældómur fyrir annarra manna sök''“.<ref name="david">{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/07/rikid_borgi_ekki_skuldir_oreidumanna/|titill=Ríkið borgi ekki skuldir óreiðumanna|ár=2008|mánuður=7. október|mánuðurskoðað=10. október|árskoðað=2008}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/13/hvad_sagdi_david/|titill=Hvað sagði Davíð?|ár=2008|mánuður=13. október|mánuðurskoðað=19. janúar|árskoðað=2009}}</ref> Hann sagði að aðgerðir íslenskra stjórnvalda væru sambærilegar við aðgerðir bandarísku ríkisstjórnarinnar varðandi [[Washington Mutual]] sem er bandarískur sparisjóður sem fór í greiðslustöðvun 25. september 2008. Meðal þeirra sem gagnrýndu Davíð voru [[Richard Portes]], sem áður hafði unnið afar jákvæða skýrslu um íslenskt viðskiptalíf fyrir [[Viðskiptaráð Íslands]], skrifaði grein á vef [[Financial Times]] þann 12. október.<ref>{{vefheimild|url=http://www.ft.com/cms/s/0/80f767e4-9882-11dd-ace3-000077b07658.html?nclick_check=1|titill=The shocking errors of Iceland’s meltdown|höfundur=Richard Portes|ár=2008|mánuður=12. október|mánuðurskoðað=19. janúar|árskoðað=2009}}</ref> == Tilraunir Seðlabankans til þess að styrkja krónuna == Eftir að í ljós hafði komið að yfirlýsing Seðlabankans um lán frá Rússlandi hafi verið á misskilningi byggðar voru fleiri aðferðir reyndar til þess að laga gengi krónunnar gagnvart öðrum gjaldmiðlum.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/?PageID=13&NewsID=1871|titill=Unnið að lausn gjaldeyrisvanda|mánuðurskoðað=18. mars|árskoðað=2009}}</ref> Þeirra á meðal reyndi bankinn að festa gengi krónunnar við evru á genginu 131 krónur gagnvart evrunni.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/?PageID=13&NewsID=1878|titill=Gjaldeyrismarkaður|mánuðurskoðað=18. mars|árskoðað=2009}}</ref> Í enskri fréttatilkynningu Seðlabankans biðlaði hann til annara banka að styðja sig í þessari viðleitni þar sem gengi krónunar væri óeðlilega lágt.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/?PageID=13&NewsID=1879|titill=Foreign exchange market|mánuðurskoðað=18. mars|árskoðað=2009}}</ref> Innan við sólarhringi eftir að þetta var reynt var fallið frá þessari tilraun.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/?PageID=13&NewsID=1880|titill=Gjaldeyrismarkaður|mánuðurskoðað=18. mars|árskoðað=2009}}</ref> Tveimur dögum síðar setti Seðlabankinn gjaldeyrishömlur á íslenskar innlánsstofnanir.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=6491|titill=Tímabundin temprun á útflæði gjaldeyris|ár=2008|mánuður=10. október|mánuðurskoðað=18. mars|árskoðað=2009|snið=pdf}}</ref> Meðal þeirra ráðstafana sem gripið var til var takmörkun á úttektarheimildum á [[kreditkort]]um erlendis og beiðnir um erlendan gjaldeyri fóru í gegnum nýtt póstfang Seðlabankans og var vöruflokkum forgangsraðað. Viðskiptabönkum var einnig gert að skila til Seðlabankans sundurliðun á gjaldeyrisviðskiptum í lok hver dags. Þann 15. október voru stýrivextir Seðlabankans lækkaðir um 3,5%, úr 15,5% í 12%.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/?PageID=13&NewsID=1907|titill=Bankastjórn Seðlabanka Íslands samþykkir að lækka stýrivexti um 3,5%|mánuðurskoðað=18. mars|árskoðað=2009}}</ref> Tæpum tveimur vikum seinna voru þeir hækkaðir á ný, um 6% í þetta skiptið í 18%.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sedlabanki.is/?PageID=13&NewsID=1937|titill=Seðlabanki Íslands hækkar stýrivexti|ár=2008|mánuður=28. október|mánuðurskoðað=18. mars|árskoðað=2009}}</ref> {{tilvitnun2|Hvorki ríkisstjórnin né Seðlabanki Íslands virtust vera vel undirbúin. Svo virðist sem ekki hafi verið ráðist í aðrar undirbúningsaðgerðir en gerð neyðarlaganna. Bæði kerfisbundna kreppan og þeir atburðir sem í kjölfarið fylgdu voru fyrirsjáanlegar afleiðingar hruns bankakerfisins.|Jón Daníelsson og Gylfi Zoega<ref>{{vefheimild|url=http://risk.lse.ac.uk/rr/files/i.pdf|titill=Hagkerfi bíður skipbrot|höfundur=Jón Daníelsson og Gylfi Zoega|snið=pdf}}</ref>}} == Yfirtakan á Kaupþingi (9. október 2008)== [[Mynd:Svampen.jpg|thumb|Útibú Kaupþings í Stokkhólmi 2006.]] Fjármálaeftirlitið tók yfir rekstur Kaupþings 9. október.<ref>{{vefheimild|url=http://www.fme.is/?PageID=14&NewsID=339|titill=Á grundvelli nýsettra laga grípur Fjármáleftirlitið inn í rekstur Kaupþings hf. til að tryggja áframhaldandi viðskiptabankastarfsemi á Íslandi|höfundur=Fjármálaeftirlitið}}</ref><ref>[http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/10/09/fme_yfirtekur_kaupthing/ FME yfirtekur Kaupþing]</ref> Aðgerðir breskra yfirvalda gegn Landsbankanum náðu einnig til Kaupþings þar eð degi áður var [[Kaupthing Singer & Friedlander]], enskur dótturbanki Kaupþings, settur í greiðslustöðvun.<ref>[http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/10/08/kaupthing_i_london_i_greidslustodvun/ Kaupþing í London í greiðslustöðvun]</ref> Ríkið réði í framhaldinu til sín virta breska lögfræðistofu til þess að athuga lagalegan rétt sinn vegna falls Kaupþings.<ref>[http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/10/13/rikid_ihugar_ad_fara_i_mal_vegna_kaupthings/ Ríkið íhugar að fara í mál vegna Kaupþings]</ref> Þá höfðu þrír stærstu viðskiptabankar Íslands fallið. Í fjölmiðlum var rætt um aðkomu [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn|Alþjóðagjaldeyrissjóðsins]] að enduruppbyggingu og lánveitingu til Íslands.<ref>[http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/10/10/timaspursmal_hvenaer_leitad_verdur_til_imf/ Tímaspursmál hvenær leitað verður til IMF]</ref> Sigurður Einarsson, þáverandi stjórnarformaður Kaupþings, hefur gefið þá skýringu á falli bankans, að sumarið 2008 hafi [[skuldatryggingarálag]] bankans hækkað þrátt fyrir góða stöðu hans, eins og [[fjármálaeftirlit Bretlands]] hafi staðfest í skýrslu sinni um [[Kaupthing Singer & Friedlander]]. Hann segir rógburði hafi verið dreift um bankann erlendis til þess að hafa áhrif á gengi bankans. Jafnvel að almannatenglar hafi verið ráðnir til þessa.<ref>[http://www.mbl.is/media/00/1200.pdf Opið bréf Sigurðar Einarssonar stílað á vini & vandamenn], 26. janúar 2009</ref> Hann hefur einnig sagt að [[íslenska krónan]] hafi verið of óstöðugur gjaldmiðill fyrir banka af þessari stærðargráðu, að þjóðnýting Glitnis hafi verið mistök og setning [[neyðarlögin|neyðarlaganna]] sömuleiðis. Loks telur hann að Kaupþing hefði átt að ljúka yfirtökunni á hollenska bankanum [[NIBC]] þegar það stóð til fyrr á árinu og flytja höfuðstöðvarnar frá Íslandi og þangað.<ref>[https://www.visir.is/article/20081108/VIDSKIPTI06/779627410 Stærstu mistökin voru að fara ekki úr landi]</ref> Þetta kvöld sagði [[Sigríður Ingibjörg Ingadóttir]] sig úr bankaráði Seðlabanka Íslands. Með því vildi hún axla ábyrgð sína á hruninu.<ref>{{Cite web |url=http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4008516 |title=Segir sig úr Seðlabankaráði |access-date=2009-11-26 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305201213/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4008516 |url-status=dead }}</ref> Daginn eftir fór Ingimundur Friðriksson, einn þriggja bankastjóra seðlabankans í veikindafrí. Trúverðugleiki Íslands og íslenskra fyrirtækja var í lágmarki og næstu daga bárust fréttir af erfiðleikum venjulegra borgara, bílaeigenda sem höfðu tekið bílalán í erlendri mynt og stóðu nú frammi fyrir margföldum höfuðstól og inn- og útflutningsfyrirtækjum sem ekki gátu stundað venjuleg viðskipti.<ref>[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/10/borgad_fyrir_ad_yfirtaka_lan/ Borgað fyrir að yfirtaka lán]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4008510 |title=Viðskipti fyrirtækja við útlönd liggja niðri |access-date=2009-11-29 |archive-date=2019-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190916230848/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4008510 |url-status=dead }}</ref> Þrýstingur tók að myndast á stjórn seðlabankans að segja af sér og var krafa Samfylkingarinnar um það opinber. Geir Haarde, sem hafði verið náinn samstarfsmaður Davíðs Oddssonar, vildi hins vegar ekki „persónugera vandann“.<ref>{{Cite web |url=http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4008726 |title=Vilja að stjórn Seðlabanka víkji sem fyrst |access-date=2009-11-29 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305193106/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4008726 |url-status=dead }}</ref> [[Þorvaldur Gylfason]], hagfræðiprófessor, hvatti ríkisstjórnina til að víkja stjórn seðlabankans.<ref>[http://visir.is/article/20081016/SKODANIR04/350689856/-1 Saklausir vegfarendur]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Afskriftir skulda fyrirtækja == Hundruð íslenskra fyrirtækja fengu afskriftir á skuldum sínum við fjármálafyrirtæki í kjölfar bankahrunsins og yfirtöku erlendra kröfuhafa á eignum og skuldum íslensku bankanna. Hafa ber í huga að afskriftir skulda fyrirtækja voru á kostnað bankanna og kröfuhafa þeirra. Þær voru ekki greiddar af skattborgurum eða almenningi.<ref>{{cite web |url=http://blog.pressan.is/vthorsteinsson/2013/01/09/afskriftir-og-rettlaeti/ |title=Afskriftir og (ó)réttlæti|website=Eyjan.is|date=9.1.2013|access-date=2013-04-15 |archive-date=2013-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115030851/http://blog.pressan.is/vthorsteinsson/2013/01/09/afskriftir-og-rettlaeti/ |url-status=dead }}</ref> Í svörum efnahags- og viðskiptaráðherra, [[Árni Páll Árnason|Árna Páls Árnasonar]], við fyrirspurn [[Einar K. Guðfinnsson|Einars K. Guðfinnssonar]] á Alþingi 2011 kom fram að afskriftir til fyrirtækja og hlutafélaga námu 480 milljörðum króna af alls 503 milljarða afskriftum lána í bankakerfinu á árunum 2009 og 2010.<ref>{{cite report|url=http://www.althingi.is/altext/139/s/pdf/1839.pdf|title=Svar efnahags- og viðskiptaráðherra við fyrirspurn Einars K. Guðfinnssonar um afskriftir í fjármálakerfinu|publisher=Efnahags- og viðskiptaráðuneyti Íslands|year=2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/05/fyrirtaeki-fengu-440-milljarda-af-503-milljarda-afskriftum-345-milljardar-til-fyrirtaekja-sem-ekki-starfa-i-helstu-atvinnugreinum/ |title=Fyrirtæki fengu 480 af 503 milljarða afskriftum. Afskriftir eignarhaldsfélaga 345 milljarðar?|website=Eyjan|date=5.9.2011|access-date=2013-03-15 |archive-date=2016-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624185500/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/05/fyrirtaeki-fengu-440-milljarda-af-503-milljarda-afskriftum-345-milljardar-til-fyrirtaekja-sem-ekki-starfa-i-helstu-atvinnugreinum/ |url-status=dead }}</ref> Árið 2011 sagði [[Rúv]] frá því að fimmtíu fyrirtæki höfðu fengið meira en milljarð afskrifaðan frá hruni, samtals 550 milljarða.<ref>{{cite web|url=http://www.ruv.is/frett/afskriftir-fyrirtaekja-fra-hruni|title=Afskriftir fyrirtækja frá hruni|website=Rúv.is|date=2. október 2011}}</ref> Árið 2011 hafði íslenska ríkið afskrifað 192 milljarða króna skuldir fjármálafyrirtækja.<ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/rikid-hefur-afskrifad-192-milljarda-skuldir-fjarmalafyrirtaekja/article/2011110509465|title=Ríkið hefur afskrifað 192 milljarða skuldir fjármálafyrirtækja|website=Vísir|date=05. msí 2011|author=Jón Hákon Halldórsson}}</ref> Fram kom í skýrslu [[Ríkisendurskoðun]]ar um fyrirgreiðslu við fjármálafyrirtæki að heildarkostnaður ríkisins vegna [[Sparisjóður Keflavíkur|Sparisjóðsins í Keflavík]] hafi verið um 25 milljarðar króna.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |title=Bankastjórinn fyrrverandi sleppur við 462 milljónir|website=Dv.is|date=27.7.2012|author=Jóhann Páll Jóhannsson|archive-date=2013-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007214010/http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite report|url=https://rikisendurskodun.is/reskjol/files/Skyrslur/2012-fyrirgreidsla_vid_fjarmalafyrirtaeki.pdf|title=Fyrirgreiðsla ríkisins við fjármálafyrirtæki og stofnanir í kjölfar bankahrunsins|publisher=Ríkisendurskoðun|date=27.6.2012}}</ref> Árið 2012 höfðu skuldir íslenskra fyrirtækja, auðmanna og heimilanna í landinu verið felldar niður um nærri 750 milljarða króna frá hruni.<ref>{{cite web|url=http://www.ruv.is/frett/750-milljarda-skuldir-felldar-nidur|title=750 milljarða skuldir felldar niður|website=Ruv.is|date=21. febrúar 2012}}</ref> Þýskir bankar töpuðu langmestu á Íslendingum miðað við höfðatölu landsmanna í þeim ríkjum sem þeir lánuðu hvað mest til á árunum fyrir hrun. Heildartap þýskra fjármálafyrirtækja vegna lánveitinga til íslenskra banka nam 21 milljarði dollara eða samtals rúmlega 2.730 milljörðum íslenskra króna.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/ |title=Þjóðverjar töpuðu mest á Íslendingum|website=Dv.is|date=6.6.2012|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-date=2012-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616084529/http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/ |url-status=dead }}</ref> Í kjölfar bankahrunsins lentu hundruð fyrirtækja og einstaklinga í greiðsluvanda vegna lána hjá föllnu bönkunum og deilur um uppgjör þessara lána stóðu næstu ár. Deilt var um lögmæti [[myntkörfulán]]a, veðlaus kúlulán til tengdra aðila (meðal annars starfsfólks fjármálafyrirtækja) vegna hlutabréfakaupa í bönkunum í aðdraganda hrunsins (dulinna [[hringfjárfesting]]a), og afskriftir vegna stórra gjaldþrota eignarhaldsfélaga auðmanna. Oft töpuðust skuldir hreinlega vegna þess að veðin voru í hlutabréfum sem voru orðin verðlaus, eða þær voru skráðar á gjaldþrota hlutafélög. Þannig var tap Landsbankans vegna gjaldþrots BG Holding (dótturfélags [[Baugur Group|Baugs Group]]) 130 milljarðar króna<ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/eignarlaust-baugsfelag-i-130-milljarda-gjaldthroti/article/2016160529917|title=Eignarlaust Baugsfélag í 130 milljarða gjaldþroti|website=Vísir|date=20. maí 2016|author=Ingvar Haraldsson}}</ref> og áætlað var að 100 milljarðar hefðu tapast vegna gjaldþrots verktakafyrirtækisins Bygg í eigu [[Gunnar Þorláksson|Gunnars Þorlákssonar]] og [[Gylfi Héðinsson|Gylfa Héðinssonar]].<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/3/eitt-staersta-gjaldthrot-islandssogunnar/ |title=Eitt stærsta gjaldþrot Íslandssögunnar|website=DV.is|date=3. nóvember 2011|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-date=2013-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130506160241/http://www.dv.is/frettir/2011/11/3/eitt-staersta-gjaldthrot-islandssogunnar/ |url-status=dead }}</ref> Strax eftir setningu [[neyðarlögin|neyðarlaganna]] var hafist handa við að verja eignasöfn bankanna. [[Samkeppniseftirlitið]] mælti með því að færa niður höfuðstól skulda hjá rekstrarhæfum fyrirtækjum sem ekki voru gjaldfær vegna hins tímabundna efnahagsástands.<ref>{{cite report|title=Samkeppnin eftir hrun|publisher=Samkeppniseftirlitið|series=Ritröð Samkeppniseftirlitsins 2|year=2011|url=https://www.samkeppni.is/media/skyrslur-2011/Samkeppnin_eftir_hrun.pdf}}</ref> Hinir föllnu bankar, sem komnir voru í eigu erlendra kröfuhafa, afskrifuðu þannig háar fjárhæðir til að koma í veg fyrir stór gjaldþrot og tap á eignasöfnum, sem hægt væri að selja síðar á betra verði.<ref>{{cite AV media|author=Kristinn Hrafnsson|url=http://www.youtube.com/watch?v=1RJm5bMlw1U|title=Þvingaðar afskriftir|media type=Sjónvarpsþáttur|publisher=Fréttaaukinn|year=2009|volume=1}}</ref><ref>{{cite AV media|author=Kristinn Hrafnsson|url=http://www.youtube.com/watch?v=xRhD_sdKwiw|title=Þvingaðar afskriftir|media type=Sjónvarpsþáttur|publisher=Fréttaaukinn|year=2009|volume=2}}</ref> Þessar afskriftir gátu numið tugum eða hundruðum milljarða í einstaka tilfellum. Yfirleitt fylgdu slíkum afskriftum breytingar á eignarhaldi, þannig að bankarnir eignuðust fyrirtækin með öllu, eða stóra eignarhluti.<ref>{{cite web|url=http://www.spar.is/sparisjodurinn/frettir/nanar/254/afskriftir-vegna-fyrirtaekja-um-270-milljardar-krona |title=Afskriftir vegna fyrirtækja um 270 milljarðar króna|website=Spar.is|date=21.12.2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121112102711/http://www.spar.is/sparisjodurinn/frettir/nanar/254/afskriftir-vegna-fyrirtaekja-um-270-milljardar-krona |archive-date=2012-11-12 }}</ref> Mörg þessara fyrirtækja voru seld síðar, jafnvel fyrri eigendum (sem olli miklum deilum), sum voru flutt í sérstök eignarhaldsfélög, og sumum var haldið innan bankanna sem [[skúffufyrirtæki|skúffufyrirtækjum]] utan um eignasöfn sín, eða sem [[uppvakningafyrirtæki|uppvakningafyrirtækjum]] til að forðast frekari afskriftir á efnahagsreikningum bankanna.<ref>{{cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2018-10-05-hrunid-thegar-bankarnir-endurskipulogdu-atvinnulifid/|title=Hrunið: Þegar bankarnir endurskipulögðu atvinnulífið|author=Magnús Halldórsson og Þórður Snær Júlíusson|date=7. október 2018|website=Kjarninn}}</ref> Þessar miklu afskriftir ollu deilum frá upphafi. Gagnrýnendur bentu á að þær skekktu samkeppnisstöðu á markaði, þar sem skuldug fyrirtæki nytu forskots á þau fyrirtæki sem hefðu sýnt aðgát í skuldsetningu.<ref>{{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/23/osattur-vid-afskriftir-hvenaer-lykur-vitleysunni/|title=Ósáttur við afskriftir - hvenær lýkur vitleysunni|website=Dv.is|author=Ásta Sigrún Magnúsdóttir|date=23. júlí 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120727175939/http://www.dv.is/frettir/2012/7/23/osattur-vid-afskriftir-hvenaer-lykur-vitleysunni/ |archive-date=2012-07-27 }}</ref> Eins vakti hneykslun að margar hæstu afskriftirnar voru á skuldum fyrirtækja í eigu helstu [[íslenska útrásin|útrásarvíkinga]] áranna fyrir hrun.<ref>{{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/18/audmenn-islands-halda-eignum-thratt-fyrir-milljardaafskriftir/|title=Auðmenn Íslands halda eignum eftir milljarðaafskriftir|website=Dv.is|date=18. nóvember 2011|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-url=https://web.archive.org/web/20111222022453/http://www.dv.is/frettir/2011/11/18/audmenn-islands-halda-eignum-thratt-fyrir-milljardaafskriftir/ |archive-date=2011-12-22 }}</ref> Þannig fengu [[Lýður Guðmundsson]] og [[Ágúst Guðmundsson]] (kenndir við [[Bakkavör]]) 170 milljarða afskrifaða hjá Kaupþingi og Arion banka.<ref>{{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/10/5/braedurnir-hafa-fengid-170-milljarda-afskriftir/|title=Bræðurnir hafa fengið 170 milljarða afskriftir|website=Dv.is|date=5. október 2012|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-url=https://vefsafn.is/is/20121017095302/http://www.dv.is/frettir/2012/10/5/braedurnir-hafa-fengid-170-milljarda-afskriftir/|archive-date=17.10.2012}}</ref> Félög tengd [[Milestone]] ([[Karl Wernersson|Karli Wernerssyni]]) voru talin hafa fengið allt að 90 milljarða afskrifaða.<ref name="afskriftakongar" /> Tugir milljarða voru afskrifaðir hjá fyrirtækjum tengdum [[Ólafur Ólafsson (kaupsýslumaður)|Ólafi Ólafssyni]] (Fjárfestingafélagið Kjalar) og [[Friðrik Jóhannsson|Friðriki Jóhannssyni]] (Straumur-Burðarás). Einstaklingar á borð við [[Björgólfur Guðmundsson|Björgólf Guðmundsson]] og [[Magnús Kristinsson]] gátu líka samið um niðurfellingu tugmilljarða skulda.<ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/74392/ |title=Enginn fengið eins mikið afskrifað og Björgólfur|website=VB.is|date=7. júlí 2012 |archive-date=2012-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121006115018/http://www.vb.is/frettir/74392/ |url-status=dead }}</ref><ref name="afskriftakongar">{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |title=Afskriftakóngar Íslands|website=Dv.is|date=7. júlí 2012 |author=Aðalsteinn Kjartansson og Jón Bjarki Magnússon|archive-date=2012-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120718062207/http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |title=Afskriftir auðmanna; grein af Dv.is 2010 |access-date=2011-08-01 |archive-date=2012-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124042222/http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |url-status=dead }}</ref> Flestar afskriftirnar voru vegna eignarhaldsfélaga, útgerðarfélaga, byggingarfélaga eða verslunarfélaga;<ref>{{cite report|url=https://www.stjornarradid.is/media/atvinnuvegaraduneyti-media/media/Acrobat/Eftirlitsnefnd_.pdf|title=Skýrsla eftirlitsnefndar til efnahags- og viðskiptaráðherra, samkvæmt lögum nr. 107/2009 um aðgerðir í þágu einstaklinga, heimila og fyrirtækja vegna banka- og gjaldeyrishrunsins|publisher=Efnahags- og viðskiptaráðuneytið|year=2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/23/77-heildarskulda-afskrifadar-eda-breytt-i-hlutafe-hja-41-fyrirtaeki-336-milljarda-eftirgjof-skulda/|title=77% heildarskulda afskrifaðar eða breytt í hlutafé hjá 41 fyrirtæki. 336 milljarða eftirgjöf skulda|website=Eyjan|date=23.9.2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624184051/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/23/77-heildarskulda-afskrifadar-eda-breytt-i-hlutafe-hja-41-fyrirtaeki-336-milljarda-eftirgjof-skulda/ |archive-date=2016-06-24 }}</ref> en sérstaka athygli vakti þegar [[Árvakur]], útgáfufélag ''[[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]'', fékk 3 milljarða afskrifaða.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/19/vidmidin-sveigd-vegna-arvakurs/ |title=Viðmiðin sveigð vegna Árvakurs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721063733/http://www.dv.is/frettir/2012/7/19/vidmidin-sveigd-vegna-arvakurs/ |url-status=dead }}</ref> Bílaumboðið [[Brimborg]] stóð líka betur að vígi en samkeppnisaðilar eftir 4 milljarða afskriftir á skuldum árið 2010.<ref>{{cite web|url=https://vb.is/frettir/eldrautt-eigid-fe-hja-bilaumbodum/|title=Eldrautt eigið fé hjá bílaumboðum|website=Viðskiptablaðið|date=20. desember 2011}} {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Þær gríðarháu upphæðir sem afskrifaðar voru af skuldum kaupsýslumanna sem almenningur taldi bera einna mesta ábyrgð á bankahruninu og efnahagskreppunni vöktu mikið umtal og deilur. Þær voru bornar saman við afstöðu bankanna og stjórnvalda gagnvart uppgjöri skulda eignaminni einstaklinga.<ref>{{cite web|url=http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1193343/|title=Hvar sjást 206 ma.kr. afskriftir í bókum Landsbankans? - Staðreyndir um afskriftirnar|author=Marinó G. Njálsson|website=Blog.is|date=24.9.2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1198889/|title=Sleikjugangur við fjármagnseigendur|author=Marinó G. Njálsson|website=Blog.is|date=18.10.2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160802004320/http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1198889/|archive-date=2.8.2016}}</ref> [[Eygló Harðardóttir (stjórnmálamaður)|Eygló Harðardóttir]], þingkona Framsóknarflokksins, barðist lengi fyrir breytingu á lögum um tekjuskatt þannig að fyrirtæki sem hefðu notið afskrifta af þessu tagi væru skylduð til að tilgreina þær, óháð því hvort þær teldust tekjur eða ekki.<ref>{{cite web|url=http://www.althingi.is/altext/139/s/0951.html|title=Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt, með síðari breytingum. (greinargerð varðandi afskriftir)|website=alþingi.is|date=3.3.2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/10/04/eyglo-vill-birta-upplysingar-um-allar-afskriftir-yfir-100-milljon-krona-skulda/|title=Eygló vill birta upplýsingar um allar afskriftir yfir 100 milljón króna skulda|website=Eyjan|date=4.10..2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624185802/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/10/04/eyglo-vill-birta-upplysingar-um-allar-afskriftir-yfir-100-milljon-krona-skulda/ |archive-date=2016-06-24 }}</ref> Tilgangurinn var að skapa gagnsæi í kringum þessar afskriftir.<ref>{{cite web|url=https://www.althingi.is/altext/140/10/r20174042.sgml|title=Tekjuskattur|date=20. október 2011|website=Alþingi}}</ref> Eygló talaði um afskriftirnar sem „eitruð epli“ í hagkerfinu.<ref>{{tímarit.is|6390790|Sömu leikreglur gildi fyrir alla|höfundur=Valgeir Örn Ragnarsson|dags=4. maí 2012|blað=DV|bls=20}}</ref> Breytingin hlaut ekki brautargengi á Alþingi. Næstu ár voru þessar afskriftir reglulega rifjaðar upp í umfjöllun um einstök fyrirtæki, athafnamenn, og stjórnmálamenn.<ref>{{cite web|url=http://www.sudurnes.net/vidskipti/afskriftakongur-storgraedir-a-vidskiptum-vid-kadeco/|title=Afskriftakóngur stórgræðir á viðskiptum við Kadeco|date=20.5.2017|website=Suðurnes.net}}</ref><ref>{{cite web|url=https://heimildin.is/grein/15090/morg-hundrud-/|title=Mörg hundruð milljarða afskriftir hjá nýju hluthöfum Íslandsbanka|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|date=14. apríl 2022|website=Heimildin}}</ref> == Bækur um hrunið == * ''Sofandi að feigðarósi'' eftir [[Ólafur Arnarson|Ólaf Arnarson]] frá 2009 gerir grein fyrir atburðarásinni sem leiddi til þess að Ísland varð gjaldþrota í október 2008 og rekur hann söguna fram á vorið 2009.<ref>[https://www.forlagid.is/vara/sofandi-ad-feigdarosi/)%C3%BE https://www.forlagid.is/vara/sofandi-ad-feigdarosi/]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * ''Hrunið: Ísland á barmi gjaldþrots og upplausnar'' eftir [[Guðni Th. Jóhannesson|Guðna Th. Jóhannesson]] var fyrsta heildaryfirlitið yfir íslenska efnahagshrunið og eftirmál þess – allt frá því að óveðursský lánsfjárkreppu tóku að hrannast upp erlendis og þar til ríkisstjórnin fór frá völdum. Í bókinni eru áður óbirtir tölvupóstar, símtöl og minnisblöð sem Guðni fléttar saman. Bókin var gefin út árið 2009.<ref>{{Cite web |url=https://www.forlagid.is/vara/hruni%C3%B0/ |title=Geymd eintak |access-date=2024-11-17 |archive-date=2024-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211224401/https://www.forlagid.is/vara/hruni%C3%B0/ |url-status=dead }}</ref> * ''Íslenska efnahagsundrið'' eftir [[Jón Fjölnir Thoroddsen|Jón Fjölni Thoroddsen]] sem gefin var út 2009, var fyrsta bókin um efnahagshrunið þar sem umfjöllunin afmarkast að mestu við ábyrgð eigenda og stjórnenda bankanna og stærstu fyrirtækja og eignarhaldsfélaga landsins. Í lokaorðum bókarinnar segir hann að það sé ljóst að á Íslandi á liðnum árum hafi hagsmunir heildarinnar vikið fyrir hagsmunum fárra því sérhagsmunir [[Útrásarvíkingur|útrásarvíkinganna]] hafi gengið þvert á hagsmuni þjóðarinnar og því fór sem fór. Umfjöllun Jóns er tilraun til að skýra hvernig þetta gerðist.<ref>https://www.landogsaga.is/section.php?id=12706&id_art=13301</ref> * ''Bringing Down the Banking System : Lessons from Iceland'' eftir [[Guðrún Johnsen|Guðrúnu Johnsen]] sem vann með [[Rannsóknarnefnd Alþingis]] á bankahruninu niðurstöðum nefndarinnar á því hvernig íslensku bankarnir stigu til metorða en lýsir falli þeirra og fer í saumana á því hvernig það kom til og hvaða afleiðingar það hafði. Bókin var gefin út árið 2014.<ref>http://www.palgrave.com/us/book/9781137358196</ref> * ''Scarcity in Excess – The Built Environment and the Economic Crisis in Iceland'' eftir [[Árni Mathiesen|Árna Mathiesen]] má rekja til evrópsks rannsóknarverkefnis „Scarcity and Creativity in the Built Environment“ eða „Hörgull og sköpun í hinu byggða umhverfi“, þar sem Arkitektaskólinn í [[Osló]] sá um eitt af undirverkefnunum: rannsókn á höfuðborgarsvæði Íslands fyrir og eftir hrun. Í bókinni, sem gefin var út 2014, eru stuttar greinar eftir marga fræðimenn, listamenn, arkitekta, skipulagsfræðinga og aðgerðasinna sem komu að verkefninu beint eða óbeint. Einnig eru birt nemendaverkefni sem rannsaka nýjar framtíðarsýnir í ljósi hrunsins, unnin af nemendum í arkitektadeild [[Listaháskóli Íslands|Listaháskóla Íslands]], skipulagsdeild [[Landbúnaðarháskóli Íslands|Landbúnaðarháskóla Íslands]] og [[EMU]] (evrópskt framhaldsnám meistara í borgarskipulagi).<ref>https://www.hi.is/vidburdir/horgull_i_allsnaegtum_hid_byggda_umhverfi_og_hrunid_a_islandi</ref> * ''Iceland and the International Financial Crisis:Boom, Bust and Recovery'' eftir [[Eiríkur Bergmann|Eirík Bergmann]] frá 2014 útskýrir hinn einstaka vöxt, hrun og skjóta viðreisn íslensk efnahags. Í niðurstöðum sínum setur hann saman hvaða lærdóm aðarar þjóðir geti dregið af atburðunum.<ref>https://www.palgrave.com/us/book/9781137331991</ref> * ''Bankahrunið 2008: Útdráttur úr skýrslu'' er bók sem [[Hannes Hólmsteinn Gissurarson]] gaf út á vegum Félagsvísindastofnunar 2021. Bókin innihélt fjórar greinar sem birtust í ''Morgunblaðinu'' 2018 með helstu niðurstöðum skýrslu um erlenda orsakaþætti bankahrunsins sem Hannes vann fyrir fjármála- og viðskiptaráðuneytið frá 2014.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com.br/books?id=lCBaEAAAQBAJ|title=Bankahrunið 2008: Útdráttur úr skýrslu|author=Hannes H. Gissurarson|publisher=Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands|year=2021}}</ref><ref>{{cite report|url=https://www.stjornarradid.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=29cca5ac-c0c6-11e8-942c-005056bc530c|title=The 2008 Icelandic Bank Collapse: Foreign Factors|publisher=Centre for Political and Economic Research at the Social Science Research Institute|date=19. september 2018}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist|2}} == Tenglar == * [http://eyjan.is/blog/2008/10/06/avarp-geirs-h-haarde/ Eyjan.is: Ávarp Geirs Haarde til þjóðarinnar 6. október 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081010054903/http://eyjan.is/blog/2008/10/06/avarp-geirs-h-haarde/ |date=2008-10-10 }} * [http://www.island.is/efnahagsvandinn/ Efnahagsvandinn á Island.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090127041629/http://www.island.is/efnahagsvandinn/ |date=2009-01-27 }} * {{cite web|url=https://www.forsaetisraduneyti.is/Aaetlun_um_efnahagsstodugleika/|title=Vefur um áætlun ríkisstjórnarinnar um efnahagsstöðugleika|website=Forsætisráðuneytið|date=20.4.2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408013248/https://www.forsaetisraduneyti.is/Aaetlun_um_efnahagsstodugleika/|archive-date=2016-04-08|access-date=2026-03-30|url-status=bot: unknown}} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20081113123119/www.felagsmalaraduneyti.is/upplysingar Upplýsingar á vefsíðu Félagsmálaráðuneytisins vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði] * [http://www.borgarafundur.org/ Vefsíða Opins Borgarafundar um stöðu þjóðarinnar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090119071921/http://www.borgarafundur.org/ |date=2009-01-19 }} * [http://www.indefence.is/ Icelanders are NOT terrorists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220123815/http://www.indefence.is/ |date=2008-12-20 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20081117000000/www.ruv.is/heim/frettir/innlendar/efnahagskreppa/ Fréttasíða RÚV um efnahagskreppuna] * [https://www.althingi.is/altext/136/s/0348.html Lög um rannsókn á aðdraganda og orsökum falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða.] * [https://www.rannsoknarnefnd.is/ Opinber rannsóknarnefnd um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða] * [http://www.vi.is/um-vi/frettir/nr/1260/ Skoðun VÍ: Ábyrgð Viðskiptaráðs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305045929/http://www.vi.is/um-vi/frettir/nr/1260/ |date=2016-03-05 }}, skoðun [[Viðskiptaráð Íslands|Viðskiptaráðs Íslands]] á ábyrgð þess á bankahruninu * {{cite report|url=https://riskresearch.org/files/DanielssonZoega2009i.pdf|title=Hagkerfi bíður skipbrot|author1=Jón Daníelsson|author2=Gylfi Zoega|date=12. mars 2009|publisher=Háskóli Íslands}} * [http://www.sedlabanki.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=6794 Ingimundur Friðriksson seðlabankastjóri: Aðdragandi bankahrunsins í október 2008] (pdf-skjal) * [https://web.archive.org/web/20100904043704/http://www.cbc.ca/doczone/meltdown/ Meltdown], kanadísk heimildarmynd frá kanadíska ríkissjónvarpinu sem fjallar m.a. um bankahrunið á Íslandi og setur það í hnattrænt samhengi * [https://www.visir.is/article/20090321/FRETTIR01/663970984 ''Sex Sparisjóðir óska eftir aðstoð''; af Vísi.is] * [https://www.mbl.is/media/34/1334.pdf Fundir í London í febrúar 2008 - trúnaðarmál; af mbl.is] (pdf-skjal) * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20091202000000/ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item314654/ ''Bankarnir bera mesta ábyrgð''; af Rúv.is 2009] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100106000000/www.ruv.is/heim/vefir/pistlar/sigrund/eldri/store807/item319092/ ''Hrunasagan í stuttu máli''; af Rúv.is 31.12 2009] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4018603 ''Kreppuannáll''; grein í Fréttablaðinu 17. jan. 2009] * [http://www.ruv.is/frett/26-daemdir-i-samtals-74-ara-fangelsi 26 dæmdir í samtals 74 ára fangelsi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016013345/http://www.ruv.is/frett/26-daemdir-i-samtals-74-ara-fangelsi |date=2015-10-16 }} {{Hrunið}} [[Flokkur:Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]] lmcclu0yhnvitacdkotzdo69xmp64im 0 75157 1980970 1696493 2026-09-29T09:05:25Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980970 wikitext text/x-wiki '''Jacobi-fylki''' kallast [[fylki (stærðfræði)|fylki]] allra fyrsta stigs [[Hlutafleiða|hlutafleiðna]] af einhverju [[fall (stærðfræði)|falli]], sem er nefnt í höfuðið á stærðfræðinginum [[Carl Gustav Jacob Jacobi]]. ==External links== * [https://web.archive.org/web/20090415190418/http://academicearth.org/lectures/change-of-variables-jacobians UC Berkeley fyrirlestur] um Jacobi-fylki * [http://www.maths.abdn.ac.uk/~igc/tch/ma2001/notes/node77.html Ian Craw's Undergraduate Teaching Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060421002832/http://www.maths.abdn.ac.uk/~igc/tch/ma2001/notes/node77.html |date=2006-04-21 }} einföld útstkýrin á Jacobi-fylkjum * [http://mathworld.wolfram.com/Jacobian.html Mathworld] Tæknileg útskýring á Jacobi [[Flokkur:Örsmæðareikningur fyrir margar breytur]] [[Flokkur:diffurreikningur]] [[Flokkur:Fylki]] babtukgupvgu77nnymxbu2fxtumi5j9 0 75172 1980971 1958038 2026-09-29T09:10:01Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980971 wikitext text/x-wiki [[image:Isocline_3.png|thumb|right|300px|Mynd af jafnhallaferlum (bláir), [[stefnusvið]]inu (svart) og [[lausnarferill|lausnarferlum]] (rauðum) af jöfnunni of y'=xy]] '''Jafnhallaferlar''' kallast línur með sömu [[hallatala|hallatölu]], sem eru oft notaðar til að sýna [[venjuleg diffurjafna|venjulegar diffurjöfnum]] myndrænt. ==Ytri tenglar== *[https://mathworld.wolfram.com/Isocline.html Mathworld: Jafnhallaferill] *[https://web.archive.org/web/20090331223000/http://academicearth.org/lectures/the-geometrical-view-direction-fields-integral-curves Fyrirlestur sem snetir smá á jafnhallaferla] í [[Massachusetts Institute of Technology|MIT]] [[Flokkur:Venjulegar diffurjöfnur]] c1nyla99dyq1hyw4x6odfc7rkpwrym5 0 76457 1980836 1694033 2026-09-28T15:18:12Z TKSnaevarr 53243 1980836 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur [[Spánn|Spánar]] | ætt = [[Habsborgarar]] | skjaldarmerki = Royal Coat of Arms of Spain (1580-1668).svg | nafn = Karl 2. | mynd = Juan_de_Miranda_Carreno_002.jpg | myndatexti = | skírnarnafn = Carlos de España | fæðingardagur ={{fæðingardagur|1661|11|6}} | fæðingarstaður = [[Madríd]], [[Spánn|Spáni]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1700|11|1|1661|11|6}} | dánarstaður = [[Madríd]], [[Spánn|Spáni]] | grafinn = El Escorial, San Lorenzo de El Escorial, Spáni | ríkisár = 17. september 1665 – 1. nóvember 1700 | faðir = [[Filippus 4. Spánarkonungur]] | móðir =[[Maríana af Austurríki, Spánardrottning|Maríana af Austurríki]] | maki = {{gifting|[[María Lovísa af Orléans]]|1679|1689|orsök=dó}}<br>{{gifting|[[María Anna af Neuburg]]|1689}} | titill_maka = Eiginkona | undirskrift = Firma del Rey Carlos II.svg }} '''Karl 2. Spánarkonungur''' ([[6. nóvember]] [[1661]] – [[1. nóvember]] [[1700]]) var síðasti [[konungur Spánar]] af ætt [[Habsborgarar|Habsborgara]]. Auk Spánar ríkti hann yfir nær allri [[Ítalía|Ítalíu]] (nema [[Fjallaland]]i, [[Páfaríkið|Páfaríkinu]] og [[Feneyjar|Feneyjum]]), [[Spænsku Niðurlönd]]um og [[Spænska heimsveldið|Spænska heimsveldinu]] sem náði frá [[Mexíkó]] til [[Filippseyjar|Filippseyja]]. Þessu gríðarstóra ríki var þó tekið að hnigna hratt, bæði efnahagslega og stjórnarfarslega, löngu áður en Karl tók við völdum. Karl 2. var óvenjuilla haldinn af erfðagöllum sem stöfuðu af [[innræktun]] meðal hinna spænsku Habsborgara kynslóð fram af kynslóð. Hann var með svo áberandi [[trjónumunnur|trjónumunn]] að hann gat varla tuggið og tunga hans var svo stór að hann drafaði þegar hann talaði. Vegna þessara veikinda ólst hann upp í mjög vernduðu umhverfi og hlaut enga menntun. Vegna veikinda hans bjuggust flestir við því að ríkisár hans yrðu skammvinn en hann lifði lengur en búist var við, þótt honum tækist ekki að eignast ríkisarfa. Karl gerði [[Filippus 5. Spánarkonungur|Filippus af Anjou]], barnabarn [[Loðvík 14.|Loðvíks 14.]], að erfingja sínum. Þetta þýddi að við lát hans fékk Loðvík í reynd yfirráð yfir hinu gríðarmikla Spánarveldi. Þetta varð til þess að hin stórveldin brugðust við og [[Spænska erfðastríðið]] braust út. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Spánar]] | frá = 1665 | til = 1700 | fyrir = [[Filippus 4. Spánarkonungur|Filippus 4.]] | eftir = [[Filippus 5. Spánarkonungur|Filippus 5.]] }} {{Töfluendir}} {{fd|1661|1700}} {{Spænskir einvaldar}} [[Flokkur:Einvaldar Spánar]] [[Flokkur:Habsborgarar]] 6h8pp9lgeve4w6aloxh06ysop88558f 1980837 1980836 2026-09-28T15:19:33Z TKSnaevarr 53243 1980837 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur [[Spánn|Spánar]] | ætt = [[Habsborgarar]] | skjaldarmerki = Royal Coat of Arms of Spain (1580-1668).svg | nafn = Karl 2. | mynd = Juan_de_Miranda_Carreno_002.jpg | myndatexti = | skírnarnafn = Carlos de España | fæðingardagur ={{fæðingardagur|1661|11|6}} | fæðingarstaður = [[Madríd]], [[Spánn|Spáni]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1700|11|1|1661|11|6}} | dánarstaður = [[Madríd]], [[Spánn|Spáni]] | grafinn = El Escorial, San Lorenzo de El Escorial, Spáni | ríkisár = 17. september 1665 – 1. nóvember 1700 | faðir = [[Filippus 4. Spánarkonungur]] | móðir =[[Maríana af Austurríki, Spánardrottning|Maríana af Austurríki]] | maki = {{gifting|[[María Lovísa af Orléans]]|1679|1689|orsök=dó}}<br>{{gifting|[[María Anna af Neuburg]]|1689}} | titill_maka = Eiginkona | undirskrift = Firma del Rey Carlos II.svg }} '''Karl 2. Spánarkonungur''' ([[6. nóvember]] [[1661]] – [[1. nóvember]] [[1700]]) var síðasti [[konungur Spánar]] af ætt [[Habsborgarar|Habsborgara]]. Auk Spánar ríkti hann yfir nær allri [[Ítalía|Ítalíu]] (nema [[Fjallaland]]i, [[Páfaríkið|Páfaríkinu]] og [[Feneyjar|Feneyjum]]), [[Spænsku Niðurlönd]]um og [[Spænska heimsveldið|Spænska heimsveldinu]] sem náði frá [[Mexíkó]] til [[Filippseyjar|Filippseyja]]. Þessu gríðarstóra ríki var þó tekið að hnigna hratt, bæði efnahagslega og stjórnarfarslega, löngu áður en Karl tók við völdum. Karl 2. var óvenjuilla haldinn af erfðagöllum sem stöfuðu af [[innræktun]] meðal hinna spænsku Habsborgara kynslóð fram af kynslóð. Hann var með svo áberandi [[trjónumunnur|trjónumunn]] að hann gat varla tuggið og tunga hans var svo stór að hann drafaði þegar hann talaði. Vegna þessara veikinda ólst hann upp í mjög vernduðu umhverfi og hlaut enga menntun. Vegna veikinda hans bjuggust flestir við því að ríkisár hans yrðu skammvinn en hann lifði lengur en búist var við, þótt honum tækist ekki að eignast ríkisarfa. Karl gerði [[Filippus 5. Spánarkonungur|Filippus af Anjou]], barnabarn [[Loðvík 14.|Loðvíks 14.]], að erfingja sínum. Þetta þýddi að við lát hans fékk Loðvík í reynd yfirráð yfir hinu gríðarmikla Spánarveldi. Þetta varð til þess að hin stórveldin brugðust við og [[spænska erfðastríðið]] braust út. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Spánar]] | frá = 1665 | til = 1700 | fyrir = [[Filippus 4. Spánarkonungur|Filippus 4.]] | eftir = [[Filippus 5. Spánarkonungur|Filippus 5.]] }} {{Töfluendir}} {{fd|1661|1700}} {{Spænskir einvaldar}} [[Flokkur:Einvaldar Spánar]] [[Flokkur:Habsborgarar]] 38u1p2oibru0do44r3074va5jzp5cn1 0 82846 1980928 1975327 2026-09-29T06:33:52Z ~2026-52481-48 121261 /* */ 1980928 wikitext text/x-wiki {{Multiple image|align=right |total_width=350 |image1=Flag of Europe.svg |image2=Flag of Iceland.svg |caption1=Fáni Evrópusambandsins. |caption2=Fáni Íslands. }} '''Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið''' hófust [[27. júlí]] [[2010]] í framhald i af því að Ísland sótti um aðild að Sambandinu [[16. júlí|17. júlí]] [[2009]]. [[12. mars]] [[2015]] var gert hlé á aðildarviðræðunum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] og [[Samfylkingin]] sem mynduðu [[Önnur ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur|aðra ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur]] samþykktu að sækja um aðild með þeim fyrirvara að [[þjóðaratkvæðagreiðsla]] yrði haldin um inngönguna. [[Framsóknarflokkurinn]] samþykkti á flokksþingi 2010 að „Framsóknarflokkurinn telur hag lands og þjóðar best borgið utan Evrópusambandsins. Nú sem fyrr standa auðlindir þjóðarinnar undir velferð hennar og fullt og óskorað forræði á þeim er forsenda farsældar til framtíðar. Framsóknarflokkurinn telur að þjóðin skuli ætíð eiga beina aðkomu með þjóðaratkvæðagreiðslu að ákvörðunum um stórmál eins og aðild að Evrópusambandinu og mun flokkurinn berjast fyrir þeim rétti“.<ref>[Ályktanir flokksþings Framsóknar 2010]<br>Sjá: [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20110518090143/www.framsokn.is/files/Alyktanir_2011.pdf ályktanir flokksþingsins í heild sinni] (pdf)</ref> Á landsfundi sínum sumarið 2010 samþykkti [[Sjálfstæðisflokkurinn]] stjórnmálaályktun þar sem inngöngu í ESB var hafnað „enda er mikilvægara nú að stjórnsýslan setji alla sína krafta í að leysa aðkallandi hagsmunamál heimila og fyrirtækja.”<ref>[http://www.xd.is/media/landsfundur/stjornamalaalyktun-xd-2010.pdf Meiri vinnu, lægri skatta og heilbrigðari stjórnmál!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405054556/http://www.xd.is/media/landsfundur/stjornamalaalyktun-xd-2010.pdf |date=2015-04-05 }}, 39. landsfundur Sjálfstæðisflokksins 25. og 26. júní 2010</ref> Í kjölfar alþingiskosninganna 2013 var mynduð stjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks en í stjórnarsáttmála hennar er kveðið á um að hlé verði gert á aðildarviðræðum og að ekki verði haldið áfram nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu. == Umsókn um aðild að ESB == [[Mynd:EU and Iceland.png|thumb|right|Kort sem sýnir útlínur Íslands og Evrópusambandsins.]] [[Alþingi]] samþykkti þingsályktunartillögu um aðildarumsókn að Evrópusambandinu 16. júlí 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/137/s/0283.html|title=283/137 þál. í heild: aðildarumsókn að Evrópusambandinu|website=Alþingi|language=is|access-date=2026-04-16}}</ref> [[Össur Skarphéðinsson]], utanríkisráðherra Íslands, afhenti [[Carl Bildt]], utanríkisráðherra Svíþjóðar, umsóknina með formlegum hætti þann [[23. júlí]] 2009.<ref>[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/07/23/afhenti_svium_adildarumsokn/ Össur afhenti Svíum aðildarumsóknina að ESB]</ref> [[Guðmundur Árni Stefánsson]], sendiherra Íslands í Svíþjóð, hafði þó afhent umsóknina í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] 17. júlí.<ref>[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/07/18/samrad_verdur_vidtaekt/ Samráð verður víðtækt]</ref> Ísland hefur hins vegar verið aðili að [[Fríverslunarsamtök Evrópu|Fríverslunarsamtökum Evrópu]] (EFTA) síðan [[1970]], en þeim var ætlað að stuðla að [[frjáls verslun|frjálsri verslun]]. Með [[Evrópska efnahagssvæðið]]nu, sem Ísland gerðist aðili að 1994 fengu íslensk fyrirtæki aukinn aðgang að evrópskum markaði. Mikil umræða hafði verið um hugsanlega inngöngu Íslands í ESB, nú eða þá upptöku evrunnar, eða annars gjaldmiðils á árunum fyrir umsóknina. Samkvæmt niðurstöðum skoðanakönnunar [[Fréttablaðið|Fréttablaðsins]] sem birt var í apríl 2008 eru ríflega ⅔ Íslendinga fylgjandi því að undirbúa umsókn að ESB. Í könnun frá því febrúar þegar spurt var um hvort sækja ætti um aðild (ath: ekki undirbúa umsókn um aðild) frá því í febrúar sama ár svaraði 55,1% játandi.<ref>MBL:[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/04/20/67_8_vilja_hefja_undirbuning_adildarumsoknar/ 67,8 vilja hefja undirbúning aðildarumsóknar]</ref> Síðan þá hafa margar kannanir verið gerðar um fylgi umsóknar, samningaviðræðna og fleiri atriða sem viðkoma Evrópusambandinu en meirihluti landsmanna er þó andvígur inngöngu (apríl 2012). 54% eru andvígir inngöngu, 28% fylgjandi og 18% hlutlausir, þá eru þeir sem eru andvígir inngöngu ólíklegri til þess að breyta afstöðu sinni.<ref>[https://www.ruv.is/frett/54-prosent-andvig-esb-adild 54 prósent andvíg ESB-aðild]</ref>. Það var ekki stefna ríkisstjórnar [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]] og [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]], sem mynduð var eftir [[Alþingiskosningar 2007]], að sækja um inngöngu í ESB. Samfylkingin hefur lýst því yfir að það sé á þeirra stefnu að sækja um aðild, en Sjálfstæðisflokkurinn er andvígur því.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090403111806/www.samfylkingin.is/media/files/XS2007%20-%20Evr%F3pustefna.pdf Samfylkingin – Landsfundarályktun 2007 - Evrópustefna - Ísland og Evrópa] (pdf)</ref> [[Landssamband íslenskra útvegsmanna]], hagsmunasamtök atvinnurekenda í [[íslenskur sjávarútvegur|íslenskum sjávarútvegi]], eru mótfallin aðild að ESB fyrst og fremst á grundvelli þess að þá muni Ísland missa stjórn yfir sjávarútvegsmiðum sínum en fleira komi til.<ref>[http://www.liu.is/template1.asp?Id=311&sid=98&topid=444 Afstaða LÍÚ til aðildar að ESB]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Þetta hefur [[Eiríkur Bergmann]], [[dósent]] við [[Háskólinn á Bifröst|Háskólann á Bifröst]], dregið í efa og segir hann að „''[s]é það rétt að [[sameiginleg sjávarútvegsstefna ESB]] sé raunverulega meginhindrunin ættu andstæðingar aðildar ekki að mótmæla því að látið væri reyna á viðunandi aðildarsamning, en á því hafa þeir ekki viljað ljá máls og raunar barist harkalega gegn. Sú staðreynd ... bendir til þess að það sé eitthvað annað en sjávarútvegurinn sem raunverulega hindri ESB-aðild Íslands.''“<ref>[http://www.stjornmalogstjornsysla.is/index.php?option=com_content&task=view&id=182&Itemid=47 Fiskurinn eða fullveldið? - Hvað skýrir ólík tengsl Íslands og hinna Norðurlandanna við Evrópusamrunann?]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein eftir Eirík Bergmann [[dósent]] við [[Háskólinn á Bifröst|Háskólann á Bifröst]]</ref> === Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009 === {{aðalgrein|Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009}} [[Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]], þegar gengi krónunnar féll um meira en helming á innan við ári og rekstur allra þriggja íslensku viðskiptabankanna var yfirtekinn af hinu opinbera, blés nýju lífi í umræðu um inngöngu í ESB. Í skoðanakönnun [[Capacent]] sem birt var 18. október kom fram að 70% íslensku þjóðarinnar vildu [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] um inngöngu í ESB.<ref>MBL: [http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/18/70_prosent_vilja_thjodaratkvaedagreidslu_um_esb/ 70% vilja þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB]</ref> Innan Sjálfstæðisflokksins hefur varaformaður hans, [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]], sagt að Íslendingar þurfi að taka afstöðu til ESB „með hagsmuni Íslands til lengri tíma litið og þora að gera það“.<ref>MBL: [http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/28/thorgerdur_taka_tharf_afstodu_til_esb_og_evru/ Þorgerður:Taka þarf afstöðu til ESB og evru]</ref> [[Alþýðusamband Íslands]] ályktaði [[27. október]] 2008 að aðildarviðræður við ESB um hugsanlega inngöngu ættu að hefjast, sem hluti af aðgerðum til að endurheimta fjármálastöðugleika og auka trúverðugleika eftir bankahrunið.<ref>[http://www.asi.is/Desktopdefault.aspx/tabid-2/19_read-1221/19_page-5/ ASÍ vill að Ísland fari í aðildarviðræður við ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928235810/https://www.asi.is/Desktopdefault.aspx/tabid-2/19_read-1221/19_page-5/ |date=2020-09-28 }} ([http://wayback.vefsafn.is/wayback/20081113115732/www.asi.is/Portaldata/1/Resources/documents/_lagktun_um_a_ger_ir_til_a__endurheimta_fj_rm_lastoe_ugleika.pdf pdf]</ref> Þann 15. desember 2008 birti [[Viðskiptaráð Íslands]] ályktun þar sem stjórn þess samþykkti að sækja ætti um aðild að ESB vegna þess „''að raunverulegir efnahagslegir kostir fylgja aðild að myntbandalagi Evrópu og Evrópusambandinu''“.<ref>Viðskiptaráð Íslands: [http://www.chamber.is/news.asp?id=526&news_ID=793&type=one Ályktun stjórnar Viðskiptaráðs Íslands um aðild Íslands að Evrópusambandinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405225025/http://www.chamber.is/news.asp?id=526&news_ID=793&type=one |date=2015-04-05 }}</ref> == Skilyrði Íslands fyrir inngöngu == Forsendur þess að land geti gerst aðildarríki að ESB er að það uppfylli [[Kaupmannahafnarskilyrðin]], um að stöðugleiki ríki í landinu og að það sé [[lýðræði]]sríki sem virðir [[mannréttindi]]. Ennfremur þarf Ísland að uppfylla [[Maastricht-skilyrðin]] fyrir [[evran|evruna]], að: # [[Verðbólga]] sé innan við 1,5% hærri en meðaltal þeirra þriggja ESB-ríkja með lægstu verðbólguna. # Skuldastaða [[ríkissjóður Íslands|ríkissjóðs]] sé innan við 60% af [[landsframleiðsla|landsframleiðslu]] og fjárlagahalli sé innan við 3% af landsframleiðslu. # Tilvonandi aðildarríki skulu hafa tekið þátt í [[gengissamstarf Evrópu|gengissamstarfi Evrópu]] (ERM II) sem aðlögun að [[peningakerfi Evrópu]] (EMS) samfellt í tvö ár og mega ekki gengisfella gjaldmiðil sinn á því tímabili. # [[Stýrivextir]] til lengri tíma mega ekki vera meira en tveimur prósentum hærri en meðaltal þeirra þriggja ríkja ESB með lægstu lang-tíma stýrivextina. [[Stöðugleikasáttmálinn]] var gerður milli [[ríkisstjórn Íslands|ríkisstjórnarinnar]] og aðila vinnumarkaðarins sumarið 2009 meðal annars með það fyrir augum að Ísland uppfylli ofangreind skilyrði. Í október 2009 var [[Daniel Gros]], framkvæmdastjóri hugveitunnar [[Centre for European Policy Studies]], kosinn af Alþingi í bankaráð [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]]. == Alþingiskosningar 2013 og stjórnarskipti == {{aðalgrein|Alþingiskosningar 2013}} Ríkisstjórnarflokkarnir töpuðu miklu fylgi í kosningunum og stjórnarandstöðuflokkarnir Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur tóku við stjórnartaumunum. Báðir flokkarnir höfðu ályktað um það í aðdraganda kosninga að stöðva aðildarviðræður. Í stefnuyfirlýsingu nýrrar ríkisstjórnar segir: {{tilvitnun|Gert verður hlé á aðildarviðræðum Íslands við Evrópusambandið og úttekt gerð á stöðu viðræðnanna og þróun mála innan sambandsins. Úttektin verður lögð fyrir Alþingi til umfjöllunar og kynnt fyrir þjóðinni. Ekki verður haldið lengra í aðildarviðræðum við Evrópusambandið nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu.|Stefnuyfirlýsing ríkisstjórnar Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins|22. maí 2013}} [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]], formaður Sjálfstæðisflokksins, hafði margsinnis lýst því yfir bæði fyrir og eftir kosningarnar að ríkisstjórnin myndi ekki hverfa frá aðildarviðræðunum við Evrópusambandið án þess að leggja málið fyrst í þjóðaratkvæðagreiðslu.<ref>{{cite news|title=„Við munum standa við það að hlusta á fólkið í landinu“|url=https://www.visir.is/g/2014140228837|publisher=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|date=27. febrúar 2014|accessdate=23. september 2018}}</ref><ref>{{Vísindavefurinn|72714|Stenst það hjá Bjarna Benediktssyni að Sjálfstæðisflokkurinn hafi aldrei í aðdraganda kosninga 2013 lofað þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við ESB?}}</ref> Þvert á þessi ummæli fór svo að [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, sendi Evrópusambandinu árið 2015 tilkynningu um að aðildarviðræðum Íslendinga við Evrópusambandið, sem þá höfðu verið á ís í nokkur ár, skyldi alfarið hætt.<ref>{{cite news|title=Bréf Gunnars Braga um að afturköllun ESB-umsóknar birt í heild sinni|url=https://kjarninn.is/frettir/bref-gunnars-braga-um-ad-afturkollun-esb-umsoknar-birt-i-heild-sinni/|publisher=''[[Kjarninn]]''|date=13. mars 2015|accessdate=23. september 2018}}</ref> Tilkynningin um endalok aðildarviðræðanna var ekki lögð í þjóðaratkvæðagreiðslu, né var hún afgreidd af alþingi.<ref>{{cite news|title=Þingið ekki til­búið í ESB-mál­inu|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/12/18/thingid_ekki_tilbuid_i_esb_malinu_4/|publisher=''[[mbl.is]]''|date=18. desember 2015|accessdate=23. september 2018}}</ref> Aðspurður hví ekki hefði verið staðið við loforðið um að binda ekki enda á viðræðurnar án samþykki í þjóðaratkvæðagreiðslu sagði Bjarni Benediktsson síðar að „pólitískur ómöguleiki“ hefði komið í veg fyrir að þjóðaratkvæðagreiðsla yrði haldin um málið.<ref>{{cite news|title=Ómögulegt án pólitísks vilja|url=https://www.ruv.is/frett/omogulegt-an-politisks-vilja|publisher=''[[RÚV]]''|date=18. desember 2015|accessdate=24. september 2018}}</ref> ==Staða umsóknar Íslands að ESB== Í janúar 2025 sagði Guillaume Mercier, talsmaður stækkunarstjóra Evrópusambandsins, að Evrópusambandið liti enn á aðildarumsókn Íslands sem gilda, enda hefði hún aldrei verið formlega afturkölluð.<ref>{{Vefheimild|titill=Aðildarumsókn Íslands enn virk, segir framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-01-15-adildarumsokn-islands-enn-virk-segir-framkvaemdastjorn-evropusambandsins-433065|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Björn Malmquist|dags=15. janúar 2025|skoðað=29. júlí 2025}}</ref> [[Ursula von der Leyen]], forseti [[Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins]], tók í sama streng þegar hún kom í heimsókn til Íslands í júlí sama ár.<ref>{{Vefheimild|titill= Umsókn Íslands enn í gildi |url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/07/17/umsokn_islands_enn_i_gildi/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=17. janúar 2025|skoðað=29. júlí 2025}}</ref> Gildi aðildarumsóknarinnar hefur verið skýrt sem svo að formgalli hafi verið á tilkynningu Gunnars Braga Sveinssonar um afturköllun umsóknarinnar 2015.<ref>{{Vefheimild|titill= Formgalli útskýrir af hverju umsóknin er virk|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/07/18/formgalli_utskyrir_af_hverju_umsoknin_er_virk/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 18. júlí 2025 |skoðað=29. júlí 2025}}</ref> Þann 29. ágúst 2026 verður [[Þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|haldin þjóðaratkvæðagreiðsla]] um hvort taka eigi upp aðildarviðræður á ný. == Tilvísanir == {{reflist|2}} == Tenglar == * [http://esb.utn.is/vidraedur/ Vefur um umsókn Íslands að ESB á vegum utanríkisráðuneytisins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101113061857/http://esb.utn.is/vidraedur/ |date=2010-11-13 }} === Stofnanir, stjórnmálaflokkar og félagasamtök === * [http://www.esb.is Fastanefnd ESB gagnvart Íslandi og Noregi] * [http://evropumal.forsaetisraduneyti.is/ Evrópunefnd forsætisráðuneytis Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090623003457/http://evropumal.forsaetisraduneyti.is/ |date=2009-06-23 }} * [http://ec.europa.eu/enlargement/countries/detailed-country-information/iceland/index_en.htm Vefur Framkvæmdastjórnar ESB um umsókn Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512054310/http://ec.europa.eu/enlargement/countries/detailed-country-information/iceland/index_en.htm |date=2013-05-12 }} (á ensku) * [http://www.evropa.is/ Evrópusamtökin, styðja aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607180520/http://www.evropa.is/ |date=2007-06-07 }} * [http://www.jaisland.is/ Samtökin Já-Ísland, styðja aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110425083604/http://www.jaisland.is/ |date=2011-04-25 }} * [http://www.evropa.blog.is/ Evrópusamtökin, bloggsíða um Evrópumál] * [http://www.ungirevropusinnar.is/ Ungir Evrópusinnar, styðja aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100412161850/http://www.ungirevropusinnar.is/ |date=2010-04-12 }} * [http://www.thjod.is/ Þjóð.is, myndbandasíða um Evrópumál] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110905074229/http://www.thjod.is/ |date=2011-09-05 }} * [http://www.heimssyn.is/ Heimssýn, andvíg aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070403084022/http://www.heimssyn.is/ |date=2007-04-03 }} * [http://www.fullvalda.is Samtök Fullveldissinna, styðja fullveldi Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090821105137/http://www.fullvalda.is/ |date=2009-08-21 }} * [https://www.forsaetisraduneyti.is/media/Ymislegt/Altingi_-_EES_tengd_loggjof.pdf Samantekt um Lög samþykkt á Alþingi sem eiga rætur að rekja til samningsins um Evrópska efnahagssvæðið], unnið af skrifstofu Alþingis * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090403111806/www.samfylkingin.is/media/files/XS2007%20-%20Evr%F3pustefna.pdf Samfylkingin – Landsfundarályktun 2007 - Evrópustefna - Ísland og Evrópa] (pdf) === Fjölmiðlar og fræðigreinar === * [https://www.forsaetisraduneyti.is/media/frettir/SkyrslaEvropunefndar-.pdf Tengsl Íslands og Evrópusambandsins; af vef Forsætisráðuneytisins] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100303110530/www.ruv.is/flokkar/stjornmal/evropusambandid Ísland og Evrópusambandið á vef RÚV] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090422042708/www.mbl.is/mm/frettir/esb/ Ísland og Evrópusambandið á vef Morgunblaðsins] * [http://www.stjornmalogstjornsysla.is/index.php?option=com_content&task=view&id=435&Itemid=47 Áhrif aðildar að Evrópusambandinu á fullveldi Íslands]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein eftir Jóhönnu Jónsdóttur, doktorsnema við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]] * [http://www.stjornmalogstjornsysla.is/index.php?option=com_content&task=view&id=182&Itemid=47 Fiskurinn eða fullveldið? - Hvað skýrir ólík tengsl Íslands og hinna Norðurlandanna við Evrópusamrunann?]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein eftir Eirík Bergmann [[dósent]] við [[Háskólinn á Bifröst|Háskólann á Bifröst]] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20071212122218/www.framsokn.is/framsokn/flokkurinn/fyrir_fjolmidla/frettir/?cat_id=8046&ew_0_a_id=294806 Evrópa á dagskrá], grein e. [[Jón Sigurðsson (f. 1946)|Jón Sigurðsson]], fv. formann [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknar]]. * [http://www.liu.is/upplysingaveita/evropusambandid/skyrslur-og-samantektir/ Upplýsingar á vef LÍÚ um aðild að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111211212514/http://www.liu.is/upplysingaveita/evropusambandid/skyrslur-og-samantektir/ |date=2011-12-11 }} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið| ]] 4bza7zyf2supxtki1qh4p6fmk27g5w7 1980929 1980928 2026-09-29T06:34:12Z ~2026-52481-48 121261 /* */ 1980929 wikitext text/x-wiki {{Multiple image|align=right |total_width=350 |image1=Flag of Europe.svg |image2=Flag of Iceland.svg |caption1=Fáni Evrópusambandsins. |caption2=Fáni Íslands. }} '''Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið''' hófust [[27. júlí]] [[2010]] í framhald i af því að Ísland sótti um aðild að Sambandinu [[16. júlí|17. júlí]] [[2009]]. [[12. mars]] [[2015]] var gert hlé á aðildarviðræðunum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] og [[Samfylkingin]] sem mynduðu [[Önnur ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur|aðra ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur]] samþykktu að sækja um aðild með þeim fyrir vara að [[þjóðaratkvæðagreiðsla]] yrði haldin um inngönguna. [[Framsóknarflokkurinn]] samþykkti á flokksþingi 2010 að „Framsóknarflokkurinn telur hag lands og þjóðar best borgið utan Evrópusambandsins. Nú sem fyrr standa auðlindir þjóðarinnar undir velferð hennar og fullt og óskorað forræði á þeim er forsenda farsældar til framtíðar. Framsóknarflokkurinn telur að þjóðin skuli ætíð eiga beina aðkomu með þjóðaratkvæðagreiðslu að ákvörðunum um stórmál eins og aðild að Evrópusambandinu og mun flokkurinn berjast fyrir þeim rétti“.<ref>[Ályktanir flokksþings Framsóknar 2010]<br>Sjá: [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20110518090143/www.framsokn.is/files/Alyktanir_2011.pdf ályktanir flokksþingsins í heild sinni] (pdf)</ref> Á landsfundi sínum sumarið 2010 samþykkti [[Sjálfstæðisflokkurinn]] stjórnmálaályktun þar sem inngöngu í ESB var hafnað „enda er mikilvægara nú að stjórnsýslan setji alla sína krafta í að leysa aðkallandi hagsmunamál heimila og fyrirtækja.”<ref>[http://www.xd.is/media/landsfundur/stjornamalaalyktun-xd-2010.pdf Meiri vinnu, lægri skatta og heilbrigðari stjórnmál!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405054556/http://www.xd.is/media/landsfundur/stjornamalaalyktun-xd-2010.pdf |date=2015-04-05 }}, 39. landsfundur Sjálfstæðisflokksins 25. og 26. júní 2010</ref> Í kjölfar alþingiskosninganna 2013 var mynduð stjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks en í stjórnarsáttmála hennar er kveðið á um að hlé verði gert á aðildarviðræðum og að ekki verði haldið áfram nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu. == Umsókn um aðild að ESB == [[Mynd:EU and Iceland.png|thumb|right|Kort sem sýnir útlínur Íslands og Evrópusambandsins.]] [[Alþingi]] samþykkti þingsályktunartillögu um aðildarumsókn að Evrópusambandinu 16. júlí 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/137/s/0283.html|title=283/137 þál. í heild: aðildarumsókn að Evrópusambandinu|website=Alþingi|language=is|access-date=2026-04-16}}</ref> [[Össur Skarphéðinsson]], utanríkisráðherra Íslands, afhenti [[Carl Bildt]], utanríkisráðherra Svíþjóðar, umsóknina með formlegum hætti þann [[23. júlí]] 2009.<ref>[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/07/23/afhenti_svium_adildarumsokn/ Össur afhenti Svíum aðildarumsóknina að ESB]</ref> [[Guðmundur Árni Stefánsson]], sendiherra Íslands í Svíþjóð, hafði þó afhent umsóknina í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] 17. júlí.<ref>[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/07/18/samrad_verdur_vidtaekt/ Samráð verður víðtækt]</ref> Ísland hefur hins vegar verið aðili að [[Fríverslunarsamtök Evrópu|Fríverslunarsamtökum Evrópu]] (EFTA) síðan [[1970]], en þeim var ætlað að stuðla að [[frjáls verslun|frjálsri verslun]]. Með [[Evrópska efnahagssvæðið]]nu, sem Ísland gerðist aðili að 1994 fengu íslensk fyrirtæki aukinn aðgang að evrópskum markaði. Mikil umræða hafði verið um hugsanlega inngöngu Íslands í ESB, nú eða þá upptöku evrunnar, eða annars gjaldmiðils á árunum fyrir umsóknina. Samkvæmt niðurstöðum skoðanakönnunar [[Fréttablaðið|Fréttablaðsins]] sem birt var í apríl 2008 eru ríflega ⅔ Íslendinga fylgjandi því að undirbúa umsókn að ESB. Í könnun frá því febrúar þegar spurt var um hvort sækja ætti um aðild (ath: ekki undirbúa umsókn um aðild) frá því í febrúar sama ár svaraði 55,1% játandi.<ref>MBL:[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/04/20/67_8_vilja_hefja_undirbuning_adildarumsoknar/ 67,8 vilja hefja undirbúning aðildarumsóknar]</ref> Síðan þá hafa margar kannanir verið gerðar um fylgi umsóknar, samningaviðræðna og fleiri atriða sem viðkoma Evrópusambandinu en meirihluti landsmanna er þó andvígur inngöngu (apríl 2012). 54% eru andvígir inngöngu, 28% fylgjandi og 18% hlutlausir, þá eru þeir sem eru andvígir inngöngu ólíklegri til þess að breyta afstöðu sinni.<ref>[https://www.ruv.is/frett/54-prosent-andvig-esb-adild 54 prósent andvíg ESB-aðild]</ref>. Það var ekki stefna ríkisstjórnar [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]] og [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]], sem mynduð var eftir [[Alþingiskosningar 2007]], að sækja um inngöngu í ESB. Samfylkingin hefur lýst því yfir að það sé á þeirra stefnu að sækja um aðild, en Sjálfstæðisflokkurinn er andvígur því.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090403111806/www.samfylkingin.is/media/files/XS2007%20-%20Evr%F3pustefna.pdf Samfylkingin – Landsfundarályktun 2007 - Evrópustefna - Ísland og Evrópa] (pdf)</ref> [[Landssamband íslenskra útvegsmanna]], hagsmunasamtök atvinnurekenda í [[íslenskur sjávarútvegur|íslenskum sjávarútvegi]], eru mótfallin aðild að ESB fyrst og fremst á grundvelli þess að þá muni Ísland missa stjórn yfir sjávarútvegsmiðum sínum en fleira komi til.<ref>[http://www.liu.is/template1.asp?Id=311&sid=98&topid=444 Afstaða LÍÚ til aðildar að ESB]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Þetta hefur [[Eiríkur Bergmann]], [[dósent]] við [[Háskólinn á Bifröst|Háskólann á Bifröst]], dregið í efa og segir hann að „''[s]é það rétt að [[sameiginleg sjávarútvegsstefna ESB]] sé raunverulega meginhindrunin ættu andstæðingar aðildar ekki að mótmæla því að látið væri reyna á viðunandi aðildarsamning, en á því hafa þeir ekki viljað ljá máls og raunar barist harkalega gegn. Sú staðreynd ... bendir til þess að það sé eitthvað annað en sjávarútvegurinn sem raunverulega hindri ESB-aðild Íslands.''“<ref>[http://www.stjornmalogstjornsysla.is/index.php?option=com_content&task=view&id=182&Itemid=47 Fiskurinn eða fullveldið? - Hvað skýrir ólík tengsl Íslands og hinna Norðurlandanna við Evrópusamrunann?]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein eftir Eirík Bergmann [[dósent]] við [[Háskólinn á Bifröst|Háskólann á Bifröst]]</ref> === Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009 === {{aðalgrein|Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009}} [[Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]], þegar gengi krónunnar féll um meira en helming á innan við ári og rekstur allra þriggja íslensku viðskiptabankanna var yfirtekinn af hinu opinbera, blés nýju lífi í umræðu um inngöngu í ESB. Í skoðanakönnun [[Capacent]] sem birt var 18. október kom fram að 70% íslensku þjóðarinnar vildu [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] um inngöngu í ESB.<ref>MBL: [http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/18/70_prosent_vilja_thjodaratkvaedagreidslu_um_esb/ 70% vilja þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB]</ref> Innan Sjálfstæðisflokksins hefur varaformaður hans, [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]], sagt að Íslendingar þurfi að taka afstöðu til ESB „með hagsmuni Íslands til lengri tíma litið og þora að gera það“.<ref>MBL: [http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/28/thorgerdur_taka_tharf_afstodu_til_esb_og_evru/ Þorgerður:Taka þarf afstöðu til ESB og evru]</ref> [[Alþýðusamband Íslands]] ályktaði [[27. október]] 2008 að aðildarviðræður við ESB um hugsanlega inngöngu ættu að hefjast, sem hluti af aðgerðum til að endurheimta fjármálastöðugleika og auka trúverðugleika eftir bankahrunið.<ref>[http://www.asi.is/Desktopdefault.aspx/tabid-2/19_read-1221/19_page-5/ ASÍ vill að Ísland fari í aðildarviðræður við ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928235810/https://www.asi.is/Desktopdefault.aspx/tabid-2/19_read-1221/19_page-5/ |date=2020-09-28 }} ([http://wayback.vefsafn.is/wayback/20081113115732/www.asi.is/Portaldata/1/Resources/documents/_lagktun_um_a_ger_ir_til_a__endurheimta_fj_rm_lastoe_ugleika.pdf pdf]</ref> Þann 15. desember 2008 birti [[Viðskiptaráð Íslands]] ályktun þar sem stjórn þess samþykkti að sækja ætti um aðild að ESB vegna þess „''að raunverulegir efnahagslegir kostir fylgja aðild að myntbandalagi Evrópu og Evrópusambandinu''“.<ref>Viðskiptaráð Íslands: [http://www.chamber.is/news.asp?id=526&news_ID=793&type=one Ályktun stjórnar Viðskiptaráðs Íslands um aðild Íslands að Evrópusambandinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405225025/http://www.chamber.is/news.asp?id=526&news_ID=793&type=one |date=2015-04-05 }}</ref> == Skilyrði Íslands fyrir inngöngu == Forsendur þess að land geti gerst aðildarríki að ESB er að það uppfylli [[Kaupmannahafnarskilyrðin]], um að stöðugleiki ríki í landinu og að það sé [[lýðræði]]sríki sem virðir [[mannréttindi]]. Ennfremur þarf Ísland að uppfylla [[Maastricht-skilyrðin]] fyrir [[evran|evruna]], að: # [[Verðbólga]] sé innan við 1,5% hærri en meðaltal þeirra þriggja ESB-ríkja með lægstu verðbólguna. # Skuldastaða [[ríkissjóður Íslands|ríkissjóðs]] sé innan við 60% af [[landsframleiðsla|landsframleiðslu]] og fjárlagahalli sé innan við 3% af landsframleiðslu. # Tilvonandi aðildarríki skulu hafa tekið þátt í [[gengissamstarf Evrópu|gengissamstarfi Evrópu]] (ERM II) sem aðlögun að [[peningakerfi Evrópu]] (EMS) samfellt í tvö ár og mega ekki gengisfella gjaldmiðil sinn á því tímabili. # [[Stýrivextir]] til lengri tíma mega ekki vera meira en tveimur prósentum hærri en meðaltal þeirra þriggja ríkja ESB með lægstu lang-tíma stýrivextina. [[Stöðugleikasáttmálinn]] var gerður milli [[ríkisstjórn Íslands|ríkisstjórnarinnar]] og aðila vinnumarkaðarins sumarið 2009 meðal annars með það fyrir augum að Ísland uppfylli ofangreind skilyrði. Í október 2009 var [[Daniel Gros]], framkvæmdastjóri hugveitunnar [[Centre for European Policy Studies]], kosinn af Alþingi í bankaráð [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]]. == Alþingiskosningar 2013 og stjórnarskipti == {{aðalgrein|Alþingiskosningar 2013}} Ríkisstjórnarflokkarnir töpuðu miklu fylgi í kosningunum og stjórnarandstöðuflokkarnir Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur tóku við stjórnartaumunum. Báðir flokkarnir höfðu ályktað um það í aðdraganda kosninga að stöðva aðildarviðræður. Í stefnuyfirlýsingu nýrrar ríkisstjórnar segir: {{tilvitnun|Gert verður hlé á aðildarviðræðum Íslands við Evrópusambandið og úttekt gerð á stöðu viðræðnanna og þróun mála innan sambandsins. Úttektin verður lögð fyrir Alþingi til umfjöllunar og kynnt fyrir þjóðinni. Ekki verður haldið lengra í aðildarviðræðum við Evrópusambandið nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu.|Stefnuyfirlýsing ríkisstjórnar Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins|22. maí 2013}} [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]], formaður Sjálfstæðisflokksins, hafði margsinnis lýst því yfir bæði fyrir og eftir kosningarnar að ríkisstjórnin myndi ekki hverfa frá aðildarviðræðunum við Evrópusambandið án þess að leggja málið fyrst í þjóðaratkvæðagreiðslu.<ref>{{cite news|title=„Við munum standa við það að hlusta á fólkið í landinu“|url=https://www.visir.is/g/2014140228837|publisher=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|date=27. febrúar 2014|accessdate=23. september 2018}}</ref><ref>{{Vísindavefurinn|72714|Stenst það hjá Bjarna Benediktssyni að Sjálfstæðisflokkurinn hafi aldrei í aðdraganda kosninga 2013 lofað þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við ESB?}}</ref> Þvert á þessi ummæli fór svo að [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, sendi Evrópusambandinu árið 2015 tilkynningu um að aðildarviðræðum Íslendinga við Evrópusambandið, sem þá höfðu verið á ís í nokkur ár, skyldi alfarið hætt.<ref>{{cite news|title=Bréf Gunnars Braga um að afturköllun ESB-umsóknar birt í heild sinni|url=https://kjarninn.is/frettir/bref-gunnars-braga-um-ad-afturkollun-esb-umsoknar-birt-i-heild-sinni/|publisher=''[[Kjarninn]]''|date=13. mars 2015|accessdate=23. september 2018}}</ref> Tilkynningin um endalok aðildarviðræðanna var ekki lögð í þjóðaratkvæðagreiðslu, né var hún afgreidd af alþingi.<ref>{{cite news|title=Þingið ekki til­búið í ESB-mál­inu|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/12/18/thingid_ekki_tilbuid_i_esb_malinu_4/|publisher=''[[mbl.is]]''|date=18. desember 2015|accessdate=23. september 2018}}</ref> Aðspurður hví ekki hefði verið staðið við loforðið um að binda ekki enda á viðræðurnar án samþykki í þjóðaratkvæðagreiðslu sagði Bjarni Benediktsson síðar að „pólitískur ómöguleiki“ hefði komið í veg fyrir að þjóðaratkvæðagreiðsla yrði haldin um málið.<ref>{{cite news|title=Ómögulegt án pólitísks vilja|url=https://www.ruv.is/frett/omogulegt-an-politisks-vilja|publisher=''[[RÚV]]''|date=18. desember 2015|accessdate=24. september 2018}}</ref> ==Staða umsóknar Íslands að ESB== Í janúar 2025 sagði Guillaume Mercier, talsmaður stækkunarstjóra Evrópusambandsins, að Evrópusambandið liti enn á aðildarumsókn Íslands sem gilda, enda hefði hún aldrei verið formlega afturkölluð.<ref>{{Vefheimild|titill=Aðildarumsókn Íslands enn virk, segir framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-01-15-adildarumsokn-islands-enn-virk-segir-framkvaemdastjorn-evropusambandsins-433065|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Björn Malmquist|dags=15. janúar 2025|skoðað=29. júlí 2025}}</ref> [[Ursula von der Leyen]], forseti [[Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins]], tók í sama streng þegar hún kom í heimsókn til Íslands í júlí sama ár.<ref>{{Vefheimild|titill= Umsókn Íslands enn í gildi |url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/07/17/umsokn_islands_enn_i_gildi/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=17. janúar 2025|skoðað=29. júlí 2025}}</ref> Gildi aðildarumsóknarinnar hefur verið skýrt sem svo að formgalli hafi verið á tilkynningu Gunnars Braga Sveinssonar um afturköllun umsóknarinnar 2015.<ref>{{Vefheimild|titill= Formgalli útskýrir af hverju umsóknin er virk|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/07/18/formgalli_utskyrir_af_hverju_umsoknin_er_virk/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 18. júlí 2025 |skoðað=29. júlí 2025}}</ref> Þann 29. ágúst 2026 verður [[Þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|haldin þjóðaratkvæðagreiðsla]] um hvort taka eigi upp aðildarviðræður á ný. == Tilvísanir == {{reflist|2}} == Tenglar == * [http://esb.utn.is/vidraedur/ Vefur um umsókn Íslands að ESB á vegum utanríkisráðuneytisins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101113061857/http://esb.utn.is/vidraedur/ |date=2010-11-13 }} === Stofnanir, stjórnmálaflokkar og félagasamtök === * [http://www.esb.is Fastanefnd ESB gagnvart Íslandi og Noregi] * [http://evropumal.forsaetisraduneyti.is/ Evrópunefnd forsætisráðuneytis Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090623003457/http://evropumal.forsaetisraduneyti.is/ |date=2009-06-23 }} * [http://ec.europa.eu/enlargement/countries/detailed-country-information/iceland/index_en.htm Vefur Framkvæmdastjórnar ESB um umsókn Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512054310/http://ec.europa.eu/enlargement/countries/detailed-country-information/iceland/index_en.htm |date=2013-05-12 }} (á ensku) * [http://www.evropa.is/ Evrópusamtökin, styðja aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607180520/http://www.evropa.is/ |date=2007-06-07 }} * [http://www.jaisland.is/ Samtökin Já-Ísland, styðja aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110425083604/http://www.jaisland.is/ |date=2011-04-25 }} * [http://www.evropa.blog.is/ Evrópusamtökin, bloggsíða um Evrópumál] * [http://www.ungirevropusinnar.is/ Ungir Evrópusinnar, styðja aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100412161850/http://www.ungirevropusinnar.is/ |date=2010-04-12 }} * [http://www.thjod.is/ Þjóð.is, myndbandasíða um Evrópumál] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110905074229/http://www.thjod.is/ |date=2011-09-05 }} * [http://www.heimssyn.is/ Heimssýn, andvíg aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070403084022/http://www.heimssyn.is/ |date=2007-04-03 }} * [http://www.fullvalda.is Samtök Fullveldissinna, styðja fullveldi Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090821105137/http://www.fullvalda.is/ |date=2009-08-21 }} * [https://www.forsaetisraduneyti.is/media/Ymislegt/Altingi_-_EES_tengd_loggjof.pdf Samantekt um Lög samþykkt á Alþingi sem eiga rætur að rekja til samningsins um Evrópska efnahagssvæðið], unnið af skrifstofu Alþingis * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090403111806/www.samfylkingin.is/media/files/XS2007%20-%20Evr%F3pustefna.pdf Samfylkingin – Landsfundarályktun 2007 - Evrópustefna - Ísland og Evrópa] (pdf) === Fjölmiðlar og fræðigreinar === * [https://www.forsaetisraduneyti.is/media/frettir/SkyrslaEvropunefndar-.pdf Tengsl Íslands og Evrópusambandsins; af vef Forsætisráðuneytisins] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100303110530/www.ruv.is/flokkar/stjornmal/evropusambandid Ísland og Evrópusambandið á vef RÚV] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090422042708/www.mbl.is/mm/frettir/esb/ Ísland og Evrópusambandið á vef Morgunblaðsins] * [http://www.stjornmalogstjornsysla.is/index.php?option=com_content&task=view&id=435&Itemid=47 Áhrif aðildar að Evrópusambandinu á fullveldi Íslands]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein eftir Jóhönnu Jónsdóttur, doktorsnema við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]] * [http://www.stjornmalogstjornsysla.is/index.php?option=com_content&task=view&id=182&Itemid=47 Fiskurinn eða fullveldið? - Hvað skýrir ólík tengsl Íslands og hinna Norðurlandanna við Evrópusamrunann?]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein eftir Eirík Bergmann [[dósent]] við [[Háskólinn á Bifröst|Háskólann á Bifröst]] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20071212122218/www.framsokn.is/framsokn/flokkurinn/fyrir_fjolmidla/frettir/?cat_id=8046&ew_0_a_id=294806 Evrópa á dagskrá], grein e. [[Jón Sigurðsson (f. 1946)|Jón Sigurðsson]], fv. formann [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknar]]. * [http://www.liu.is/upplysingaveita/evropusambandid/skyrslur-og-samantektir/ Upplýsingar á vef LÍÚ um aðild að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111211212514/http://www.liu.is/upplysingaveita/evropusambandid/skyrslur-og-samantektir/ |date=2011-12-11 }} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið| ]] c8lofiw4art7fd0tu8i6oee24x2v4ku 1980930 1980929 2026-09-29T06:34:25Z ~2026-52481-48 121261 /* */ 1980930 wikitext text/x-wiki {{Multiple image|align=right |total_width=350 |image1=Flag of Europe.svg |image2=Flag of Iceland.svg |caption1=Fáni Evrópusambandsins. |caption2=Fáni Íslands. }} '''Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið''' hófust [[27. júlí]] [[2010]] í framhald i af því að Ísland sótti um aðild að Sambandinu [[16. júlí|17. júlí]] [[2009]]. [[12. mars]] [[2015]] var gert hlé á aðildarviðræðunum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] og [[Samfylkingin]] sem myn duðu [[Önnur ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur|aðra ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur]] samþykktu að sækja um aðild með þeim fyrir vara að [[þjóðaratkvæðagreiðsla]] yrði haldin um inngönguna. [[Framsóknarflokkurinn]] samþykkti á flokksþingi 2010 að „Framsóknarflokkurinn telur hag lands og þjóðar best borgið utan Evrópusambandsins. Nú sem fyrr standa auðlindir þjóðarinnar undir velferð hennar og fullt og óskorað forræði á þeim er forsenda farsældar til framtíðar. Framsóknarflokkurinn telur að þjóðin skuli ætíð eiga beina aðkomu með þjóðaratkvæðagreiðslu að ákvörðunum um stórmál eins og aðild að Evrópusambandinu og mun flokkurinn berjast fyrir þeim rétti“.<ref>[Ályktanir flokksþings Framsóknar 2010]<br>Sjá: [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20110518090143/www.framsokn.is/files/Alyktanir_2011.pdf ályktanir flokksþingsins í heild sinni] (pdf)</ref> Á landsfundi sínum sumarið 2010 samþykkti [[Sjálfstæðisflokkurinn]] stjórnmálaályktun þar sem inngöngu í ESB var hafnað „enda er mikilvægara nú að stjórnsýslan setji alla sína krafta í að leysa aðkallandi hagsmunamál heimila og fyrirtækja.”<ref>[http://www.xd.is/media/landsfundur/stjornamalaalyktun-xd-2010.pdf Meiri vinnu, lægri skatta og heilbrigðari stjórnmál!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405054556/http://www.xd.is/media/landsfundur/stjornamalaalyktun-xd-2010.pdf |date=2015-04-05 }}, 39. landsfundur Sjálfstæðisflokksins 25. og 26. júní 2010</ref> Í kjölfar alþingiskosninganna 2013 var mynduð stjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks en í stjórnarsáttmála hennar er kveðið á um að hlé verði gert á aðildarviðræðum og að ekki verði haldið áfram nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu. == Umsókn um aðild að ESB == [[Mynd:EU and Iceland.png|thumb|right|Kort sem sýnir útlínur Íslands og Evrópusambandsins.]] [[Alþingi]] samþykkti þingsályktunartillögu um aðildarumsókn að Evrópusambandinu 16. júlí 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/137/s/0283.html|title=283/137 þál. í heild: aðildarumsókn að Evrópusambandinu|website=Alþingi|language=is|access-date=2026-04-16}}</ref> [[Össur Skarphéðinsson]], utanríkisráðherra Íslands, afhenti [[Carl Bildt]], utanríkisráðherra Svíþjóðar, umsóknina með formlegum hætti þann [[23. júlí]] 2009.<ref>[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/07/23/afhenti_svium_adildarumsokn/ Össur afhenti Svíum aðildarumsóknina að ESB]</ref> [[Guðmundur Árni Stefánsson]], sendiherra Íslands í Svíþjóð, hafði þó afhent umsóknina í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] 17. júlí.<ref>[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/07/18/samrad_verdur_vidtaekt/ Samráð verður víðtækt]</ref> Ísland hefur hins vegar verið aðili að [[Fríverslunarsamtök Evrópu|Fríverslunarsamtökum Evrópu]] (EFTA) síðan [[1970]], en þeim var ætlað að stuðla að [[frjáls verslun|frjálsri verslun]]. Með [[Evrópska efnahagssvæðið]]nu, sem Ísland gerðist aðili að 1994 fengu íslensk fyrirtæki aukinn aðgang að evrópskum markaði. Mikil umræða hafði verið um hugsanlega inngöngu Íslands í ESB, nú eða þá upptöku evrunnar, eða annars gjaldmiðils á árunum fyrir umsóknina. Samkvæmt niðurstöðum skoðanakönnunar [[Fréttablaðið|Fréttablaðsins]] sem birt var í apríl 2008 eru ríflega ⅔ Íslendinga fylgjandi því að undirbúa umsókn að ESB. Í könnun frá því febrúar þegar spurt var um hvort sækja ætti um aðild (ath: ekki undirbúa umsókn um aðild) frá því í febrúar sama ár svaraði 55,1% játandi.<ref>MBL:[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/04/20/67_8_vilja_hefja_undirbuning_adildarumsoknar/ 67,8 vilja hefja undirbúning aðildarumsóknar]</ref> Síðan þá hafa margar kannanir verið gerðar um fylgi umsóknar, samningaviðræðna og fleiri atriða sem viðkoma Evrópusambandinu en meirihluti landsmanna er þó andvígur inngöngu (apríl 2012). 54% eru andvígir inngöngu, 28% fylgjandi og 18% hlutlausir, þá eru þeir sem eru andvígir inngöngu ólíklegri til þess að breyta afstöðu sinni.<ref>[https://www.ruv.is/frett/54-prosent-andvig-esb-adild 54 prósent andvíg ESB-aðild]</ref>. Það var ekki stefna ríkisstjórnar [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]] og [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]], sem mynduð var eftir [[Alþingiskosningar 2007]], að sækja um inngöngu í ESB. Samfylkingin hefur lýst því yfir að það sé á þeirra stefnu að sækja um aðild, en Sjálfstæðisflokkurinn er andvígur því.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090403111806/www.samfylkingin.is/media/files/XS2007%20-%20Evr%F3pustefna.pdf Samfylkingin – Landsfundarályktun 2007 - Evrópustefna - Ísland og Evrópa] (pdf)</ref> [[Landssamband íslenskra útvegsmanna]], hagsmunasamtök atvinnurekenda í [[íslenskur sjávarútvegur|íslenskum sjávarútvegi]], eru mótfallin aðild að ESB fyrst og fremst á grundvelli þess að þá muni Ísland missa stjórn yfir sjávarútvegsmiðum sínum en fleira komi til.<ref>[http://www.liu.is/template1.asp?Id=311&sid=98&topid=444 Afstaða LÍÚ til aðildar að ESB]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Þetta hefur [[Eiríkur Bergmann]], [[dósent]] við [[Háskólinn á Bifröst|Háskólann á Bifröst]], dregið í efa og segir hann að „''[s]é það rétt að [[sameiginleg sjávarútvegsstefna ESB]] sé raunverulega meginhindrunin ættu andstæðingar aðildar ekki að mótmæla því að látið væri reyna á viðunandi aðildarsamning, en á því hafa þeir ekki viljað ljá máls og raunar barist harkalega gegn. Sú staðreynd ... bendir til þess að það sé eitthvað annað en sjávarútvegurinn sem raunverulega hindri ESB-aðild Íslands.''“<ref>[http://www.stjornmalogstjornsysla.is/index.php?option=com_content&task=view&id=182&Itemid=47 Fiskurinn eða fullveldið? - Hvað skýrir ólík tengsl Íslands og hinna Norðurlandanna við Evrópusamrunann?]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein eftir Eirík Bergmann [[dósent]] við [[Háskólinn á Bifröst|Háskólann á Bifröst]]</ref> === Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009 === {{aðalgrein|Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009}} [[Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]], þegar gengi krónunnar féll um meira en helming á innan við ári og rekstur allra þriggja íslensku viðskiptabankanna var yfirtekinn af hinu opinbera, blés nýju lífi í umræðu um inngöngu í ESB. Í skoðanakönnun [[Capacent]] sem birt var 18. október kom fram að 70% íslensku þjóðarinnar vildu [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] um inngöngu í ESB.<ref>MBL: [http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/18/70_prosent_vilja_thjodaratkvaedagreidslu_um_esb/ 70% vilja þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB]</ref> Innan Sjálfstæðisflokksins hefur varaformaður hans, [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]], sagt að Íslendingar þurfi að taka afstöðu til ESB „með hagsmuni Íslands til lengri tíma litið og þora að gera það“.<ref>MBL: [http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/28/thorgerdur_taka_tharf_afstodu_til_esb_og_evru/ Þorgerður:Taka þarf afstöðu til ESB og evru]</ref> [[Alþýðusamband Íslands]] ályktaði [[27. október]] 2008 að aðildarviðræður við ESB um hugsanlega inngöngu ættu að hefjast, sem hluti af aðgerðum til að endurheimta fjármálastöðugleika og auka trúverðugleika eftir bankahrunið.<ref>[http://www.asi.is/Desktopdefault.aspx/tabid-2/19_read-1221/19_page-5/ ASÍ vill að Ísland fari í aðildarviðræður við ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928235810/https://www.asi.is/Desktopdefault.aspx/tabid-2/19_read-1221/19_page-5/ |date=2020-09-28 }} ([http://wayback.vefsafn.is/wayback/20081113115732/www.asi.is/Portaldata/1/Resources/documents/_lagktun_um_a_ger_ir_til_a__endurheimta_fj_rm_lastoe_ugleika.pdf pdf]</ref> Þann 15. desember 2008 birti [[Viðskiptaráð Íslands]] ályktun þar sem stjórn þess samþykkti að sækja ætti um aðild að ESB vegna þess „''að raunverulegir efnahagslegir kostir fylgja aðild að myntbandalagi Evrópu og Evrópusambandinu''“.<ref>Viðskiptaráð Íslands: [http://www.chamber.is/news.asp?id=526&news_ID=793&type=one Ályktun stjórnar Viðskiptaráðs Íslands um aðild Íslands að Evrópusambandinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405225025/http://www.chamber.is/news.asp?id=526&news_ID=793&type=one |date=2015-04-05 }}</ref> == Skilyrði Íslands fyrir inngöngu == Forsendur þess að land geti gerst aðildarríki að ESB er að það uppfylli [[Kaupmannahafnarskilyrðin]], um að stöðugleiki ríki í landinu og að það sé [[lýðræði]]sríki sem virðir [[mannréttindi]]. Ennfremur þarf Ísland að uppfylla [[Maastricht-skilyrðin]] fyrir [[evran|evruna]], að: # [[Verðbólga]] sé innan við 1,5% hærri en meðaltal þeirra þriggja ESB-ríkja með lægstu verðbólguna. # Skuldastaða [[ríkissjóður Íslands|ríkissjóðs]] sé innan við 60% af [[landsframleiðsla|landsframleiðslu]] og fjárlagahalli sé innan við 3% af landsframleiðslu. # Tilvonandi aðildarríki skulu hafa tekið þátt í [[gengissamstarf Evrópu|gengissamstarfi Evrópu]] (ERM II) sem aðlögun að [[peningakerfi Evrópu]] (EMS) samfellt í tvö ár og mega ekki gengisfella gjaldmiðil sinn á því tímabili. # [[Stýrivextir]] til lengri tíma mega ekki vera meira en tveimur prósentum hærri en meðaltal þeirra þriggja ríkja ESB með lægstu lang-tíma stýrivextina. [[Stöðugleikasáttmálinn]] var gerður milli [[ríkisstjórn Íslands|ríkisstjórnarinnar]] og aðila vinnumarkaðarins sumarið 2009 meðal annars með það fyrir augum að Ísland uppfylli ofangreind skilyrði. Í október 2009 var [[Daniel Gros]], framkvæmdastjóri hugveitunnar [[Centre for European Policy Studies]], kosinn af Alþingi í bankaráð [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]]. == Alþingiskosningar 2013 og stjórnarskipti == {{aðalgrein|Alþingiskosningar 2013}} Ríkisstjórnarflokkarnir töpuðu miklu fylgi í kosningunum og stjórnarandstöðuflokkarnir Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur tóku við stjórnartaumunum. Báðir flokkarnir höfðu ályktað um það í aðdraganda kosninga að stöðva aðildarviðræður. Í stefnuyfirlýsingu nýrrar ríkisstjórnar segir: {{tilvitnun|Gert verður hlé á aðildarviðræðum Íslands við Evrópusambandið og úttekt gerð á stöðu viðræðnanna og þróun mála innan sambandsins. Úttektin verður lögð fyrir Alþingi til umfjöllunar og kynnt fyrir þjóðinni. Ekki verður haldið lengra í aðildarviðræðum við Evrópusambandið nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu.|Stefnuyfirlýsing ríkisstjórnar Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins|22. maí 2013}} [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]], formaður Sjálfstæðisflokksins, hafði margsinnis lýst því yfir bæði fyrir og eftir kosningarnar að ríkisstjórnin myndi ekki hverfa frá aðildarviðræðunum við Evrópusambandið án þess að leggja málið fyrst í þjóðaratkvæðagreiðslu.<ref>{{cite news|title=„Við munum standa við það að hlusta á fólkið í landinu“|url=https://www.visir.is/g/2014140228837|publisher=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|date=27. febrúar 2014|accessdate=23. september 2018}}</ref><ref>{{Vísindavefurinn|72714|Stenst það hjá Bjarna Benediktssyni að Sjálfstæðisflokkurinn hafi aldrei í aðdraganda kosninga 2013 lofað þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við ESB?}}</ref> Þvert á þessi ummæli fór svo að [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, sendi Evrópusambandinu árið 2015 tilkynningu um að aðildarviðræðum Íslendinga við Evrópusambandið, sem þá höfðu verið á ís í nokkur ár, skyldi alfarið hætt.<ref>{{cite news|title=Bréf Gunnars Braga um að afturköllun ESB-umsóknar birt í heild sinni|url=https://kjarninn.is/frettir/bref-gunnars-braga-um-ad-afturkollun-esb-umsoknar-birt-i-heild-sinni/|publisher=''[[Kjarninn]]''|date=13. mars 2015|accessdate=23. september 2018}}</ref> Tilkynningin um endalok aðildarviðræðanna var ekki lögð í þjóðaratkvæðagreiðslu, né var hún afgreidd af alþingi.<ref>{{cite news|title=Þingið ekki til­búið í ESB-mál­inu|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/12/18/thingid_ekki_tilbuid_i_esb_malinu_4/|publisher=''[[mbl.is]]''|date=18. desember 2015|accessdate=23. september 2018}}</ref> Aðspurður hví ekki hefði verið staðið við loforðið um að binda ekki enda á viðræðurnar án samþykki í þjóðaratkvæðagreiðslu sagði Bjarni Benediktsson síðar að „pólitískur ómöguleiki“ hefði komið í veg fyrir að þjóðaratkvæðagreiðsla yrði haldin um málið.<ref>{{cite news|title=Ómögulegt án pólitísks vilja|url=https://www.ruv.is/frett/omogulegt-an-politisks-vilja|publisher=''[[RÚV]]''|date=18. desember 2015|accessdate=24. september 2018}}</ref> ==Staða umsóknar Íslands að ESB== Í janúar 2025 sagði Guillaume Mercier, talsmaður stækkunarstjóra Evrópusambandsins, að Evrópusambandið liti enn á aðildarumsókn Íslands sem gilda, enda hefði hún aldrei verið formlega afturkölluð.<ref>{{Vefheimild|titill=Aðildarumsókn Íslands enn virk, segir framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-01-15-adildarumsokn-islands-enn-virk-segir-framkvaemdastjorn-evropusambandsins-433065|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Björn Malmquist|dags=15. janúar 2025|skoðað=29. júlí 2025}}</ref> [[Ursula von der Leyen]], forseti [[Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins]], tók í sama streng þegar hún kom í heimsókn til Íslands í júlí sama ár.<ref>{{Vefheimild|titill= Umsókn Íslands enn í gildi |url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/07/17/umsokn_islands_enn_i_gildi/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=17. janúar 2025|skoðað=29. júlí 2025}}</ref> Gildi aðildarumsóknarinnar hefur verið skýrt sem svo að formgalli hafi verið á tilkynningu Gunnars Braga Sveinssonar um afturköllun umsóknarinnar 2015.<ref>{{Vefheimild|titill= Formgalli útskýrir af hverju umsóknin er virk|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/07/18/formgalli_utskyrir_af_hverju_umsoknin_er_virk/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 18. júlí 2025 |skoðað=29. júlí 2025}}</ref> Þann 29. ágúst 2026 verður [[Þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|haldin þjóðaratkvæðagreiðsla]] um hvort taka eigi upp aðildarviðræður á ný. == Tilvísanir == {{reflist|2}} == Tenglar == * [http://esb.utn.is/vidraedur/ Vefur um umsókn Íslands að ESB á vegum utanríkisráðuneytisins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101113061857/http://esb.utn.is/vidraedur/ |date=2010-11-13 }} === Stofnanir, stjórnmálaflokkar og félagasamtök === * [http://www.esb.is Fastanefnd ESB gagnvart Íslandi og Noregi] * [http://evropumal.forsaetisraduneyti.is/ Evrópunefnd forsætisráðuneytis Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090623003457/http://evropumal.forsaetisraduneyti.is/ |date=2009-06-23 }} * [http://ec.europa.eu/enlargement/countries/detailed-country-information/iceland/index_en.htm Vefur Framkvæmdastjórnar ESB um umsókn Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512054310/http://ec.europa.eu/enlargement/countries/detailed-country-information/iceland/index_en.htm |date=2013-05-12 }} (á ensku) * [http://www.evropa.is/ Evrópusamtökin, styðja aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607180520/http://www.evropa.is/ |date=2007-06-07 }} * [http://www.jaisland.is/ Samtökin Já-Ísland, styðja aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110425083604/http://www.jaisland.is/ |date=2011-04-25 }} * [http://www.evropa.blog.is/ Evrópusamtökin, bloggsíða um Evrópumál] * [http://www.ungirevropusinnar.is/ Ungir Evrópusinnar, styðja aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100412161850/http://www.ungirevropusinnar.is/ |date=2010-04-12 }} * [http://www.thjod.is/ Þjóð.is, myndbandasíða um Evrópumál] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110905074229/http://www.thjod.is/ |date=2011-09-05 }} * [http://www.heimssyn.is/ Heimssýn, andvíg aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070403084022/http://www.heimssyn.is/ |date=2007-04-03 }} * [http://www.fullvalda.is Samtök Fullveldissinna, styðja fullveldi Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090821105137/http://www.fullvalda.is/ |date=2009-08-21 }} * [https://www.forsaetisraduneyti.is/media/Ymislegt/Altingi_-_EES_tengd_loggjof.pdf Samantekt um Lög samþykkt á Alþingi sem eiga rætur að rekja til samningsins um Evrópska efnahagssvæðið], unnið af skrifstofu Alþingis * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090403111806/www.samfylkingin.is/media/files/XS2007%20-%20Evr%F3pustefna.pdf Samfylkingin – Landsfundarályktun 2007 - Evrópustefna - Ísland og Evrópa] (pdf) === Fjölmiðlar og fræðigreinar === * [https://www.forsaetisraduneyti.is/media/frettir/SkyrslaEvropunefndar-.pdf Tengsl Íslands og Evrópusambandsins; af vef Forsætisráðuneytisins] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100303110530/www.ruv.is/flokkar/stjornmal/evropusambandid Ísland og Evrópusambandið á vef RÚV] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090422042708/www.mbl.is/mm/frettir/esb/ Ísland og Evrópusambandið á vef Morgunblaðsins] * [http://www.stjornmalogstjornsysla.is/index.php?option=com_content&task=view&id=435&Itemid=47 Áhrif aðildar að Evrópusambandinu á fullveldi Íslands]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein eftir Jóhönnu Jónsdóttur, doktorsnema við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]] * [http://www.stjornmalogstjornsysla.is/index.php?option=com_content&task=view&id=182&Itemid=47 Fiskurinn eða fullveldið? - Hvað skýrir ólík tengsl Íslands og hinna Norðurlandanna við Evrópusamrunann?]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein eftir Eirík Bergmann [[dósent]] við [[Háskólinn á Bifröst|Háskólann á Bifröst]] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20071212122218/www.framsokn.is/framsokn/flokkurinn/fyrir_fjolmidla/frettir/?cat_id=8046&ew_0_a_id=294806 Evrópa á dagskrá], grein e. [[Jón Sigurðsson (f. 1946)|Jón Sigurðsson]], fv. formann [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknar]]. * [http://www.liu.is/upplysingaveita/evropusambandid/skyrslur-og-samantektir/ Upplýsingar á vef LÍÚ um aðild að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111211212514/http://www.liu.is/upplysingaveita/evropusambandid/skyrslur-og-samantektir/ |date=2011-12-11 }} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið| ]] fn6uelobnbpmozt0ab45uh8il17rgtk 1980931 1980930 2026-09-29T06:35:39Z NDG 108276 Tók aftur breytingar frá [[Special:Contributions/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[User talk:~2026-52481-48|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:~2026-44749-87|~2026-44749-87]] 1975327 wikitext text/x-wiki {{Multiple image|align=right |total_width=350 |image1=Flag of Europe.svg |image2=Flag of Iceland.svg |caption1=Fáni Evrópusambandsins. |caption2=Fáni Íslands. }} '''Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið''' hófust [[27. júlí]] [[2010]] í framhaldi af því að Ísland sótti um aðild að Sambandinu [[16. júlí|17. júlí]] [[2009]]. [[12. mars]] [[2015]] var gert hlé á aðildarviðræðunum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] og [[Samfylkingin]] sem mynduðu [[Önnur ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur|aðra ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur]] samþykktu að sækja um aðild með þeim fyrirvara að [[þjóðaratkvæðagreiðsla]] yrði haldin um inngönguna. [[Framsóknarflokkurinn]] samþykkti á flokksþingi 2010 að „Framsóknarflokkurinn telur hag lands og þjóðar best borgið utan Evrópusambandsins. Nú sem fyrr standa auðlindir þjóðarinnar undir velferð hennar og fullt og óskorað forræði á þeim er forsenda farsældar til framtíðar. Framsóknarflokkurinn telur að þjóðin skuli ætíð eiga beina aðkomu með þjóðaratkvæðagreiðslu að ákvörðunum um stórmál eins og aðild að Evrópusambandinu og mun flokkurinn berjast fyrir þeim rétti“.<ref>[Ályktanir flokksþings Framsóknar 2010]<br>Sjá: [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20110518090143/www.framsokn.is/files/Alyktanir_2011.pdf ályktanir flokksþingsins í heild sinni] (pdf)</ref> Á landsfundi sínum sumarið 2010 samþykkti [[Sjálfstæðisflokkurinn]] stjórnmálaályktun þar sem inngöngu í ESB var hafnað „enda er mikilvægara nú að stjórnsýslan setji alla sína krafta í að leysa aðkallandi hagsmunamál heimila og fyrirtækja.”<ref>[http://www.xd.is/media/landsfundur/stjornamalaalyktun-xd-2010.pdf Meiri vinnu, lægri skatta og heilbrigðari stjórnmál!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405054556/http://www.xd.is/media/landsfundur/stjornamalaalyktun-xd-2010.pdf |date=2015-04-05 }}, 39. landsfundur Sjálfstæðisflokksins 25. og 26. júní 2010</ref> Í kjölfar alþingiskosninganna 2013 var mynduð stjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks en í stjórnarsáttmála hennar er kveðið á um að hlé verði gert á aðildarviðræðum og að ekki verði haldið áfram nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu. == Umsókn um aðild að ESB == [[Mynd:EU and Iceland.png|thumb|right|Kort sem sýnir útlínur Íslands og Evrópusambandsins.]] [[Alþingi]] samþykkti þingsályktunartillögu um aðildarumsókn að Evrópusambandinu 16. júlí 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/137/s/0283.html|title=283/137 þál. í heild: aðildarumsókn að Evrópusambandinu|website=Alþingi|language=is|access-date=2026-04-16}}</ref> [[Össur Skarphéðinsson]], utanríkisráðherra Íslands, afhenti [[Carl Bildt]], utanríkisráðherra Svíþjóðar, umsóknina með formlegum hætti þann [[23. júlí]] 2009.<ref>[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/07/23/afhenti_svium_adildarumsokn/ Össur afhenti Svíum aðildarumsóknina að ESB]</ref> [[Guðmundur Árni Stefánsson]], sendiherra Íslands í Svíþjóð, hafði þó afhent umsóknina í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] 17. júlí.<ref>[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/07/18/samrad_verdur_vidtaekt/ Samráð verður víðtækt]</ref> Ísland hefur hins vegar verið aðili að [[Fríverslunarsamtök Evrópu|Fríverslunarsamtökum Evrópu]] (EFTA) síðan [[1970]], en þeim var ætlað að stuðla að [[frjáls verslun|frjálsri verslun]]. Með [[Evrópska efnahagssvæðið]]nu, sem Ísland gerðist aðili að 1994 fengu íslensk fyrirtæki aukinn aðgang að evrópskum markaði. Mikil umræða hafði verið um hugsanlega inngöngu Íslands í ESB, nú eða þá upptöku evrunnar, eða annars gjaldmiðils á árunum fyrir umsóknina. Samkvæmt niðurstöðum skoðanakönnunar [[Fréttablaðið|Fréttablaðsins]] sem birt var í apríl 2008 eru ríflega ⅔ Íslendinga fylgjandi því að undirbúa umsókn að ESB. Í könnun frá því febrúar þegar spurt var um hvort sækja ætti um aðild (ath: ekki undirbúa umsókn um aðild) frá því í febrúar sama ár svaraði 55,1% játandi.<ref>MBL:[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/04/20/67_8_vilja_hefja_undirbuning_adildarumsoknar/ 67,8 vilja hefja undirbúning aðildarumsóknar]</ref> Síðan þá hafa margar kannanir verið gerðar um fylgi umsóknar, samningaviðræðna og fleiri atriða sem viðkoma Evrópusambandinu en meirihluti landsmanna er þó andvígur inngöngu (apríl 2012). 54% eru andvígir inngöngu, 28% fylgjandi og 18% hlutlausir, þá eru þeir sem eru andvígir inngöngu ólíklegri til þess að breyta afstöðu sinni.<ref>[https://www.ruv.is/frett/54-prosent-andvig-esb-adild 54 prósent andvíg ESB-aðild]</ref>. Það var ekki stefna ríkisstjórnar [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]] og [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]], sem mynduð var eftir [[Alþingiskosningar 2007]], að sækja um inngöngu í ESB. Samfylkingin hefur lýst því yfir að það sé á þeirra stefnu að sækja um aðild, en Sjálfstæðisflokkurinn er andvígur því.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090403111806/www.samfylkingin.is/media/files/XS2007%20-%20Evr%F3pustefna.pdf Samfylkingin – Landsfundarályktun 2007 - Evrópustefna - Ísland og Evrópa] (pdf)</ref> [[Landssamband íslenskra útvegsmanna]], hagsmunasamtök atvinnurekenda í [[íslenskur sjávarútvegur|íslenskum sjávarútvegi]], eru mótfallin aðild að ESB fyrst og fremst á grundvelli þess að þá muni Ísland missa stjórn yfir sjávarútvegsmiðum sínum en fleira komi til.<ref>[http://www.liu.is/template1.asp?Id=311&sid=98&topid=444 Afstaða LÍÚ til aðildar að ESB]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Þetta hefur [[Eiríkur Bergmann]], [[dósent]] við [[Háskólinn á Bifröst|Háskólann á Bifröst]], dregið í efa og segir hann að „''[s]é það rétt að [[sameiginleg sjávarútvegsstefna ESB]] sé raunverulega meginhindrunin ættu andstæðingar aðildar ekki að mótmæla því að látið væri reyna á viðunandi aðildarsamning, en á því hafa þeir ekki viljað ljá máls og raunar barist harkalega gegn. Sú staðreynd ... bendir til þess að það sé eitthvað annað en sjávarútvegurinn sem raunverulega hindri ESB-aðild Íslands.''“<ref>[http://www.stjornmalogstjornsysla.is/index.php?option=com_content&task=view&id=182&Itemid=47 Fiskurinn eða fullveldið? - Hvað skýrir ólík tengsl Íslands og hinna Norðurlandanna við Evrópusamrunann?]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein eftir Eirík Bergmann [[dósent]] við [[Háskólinn á Bifröst|Háskólann á Bifröst]]</ref> === Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009 === {{aðalgrein|Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009}} [[Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]], þegar gengi krónunnar féll um meira en helming á innan við ári og rekstur allra þriggja íslensku viðskiptabankanna var yfirtekinn af hinu opinbera, blés nýju lífi í umræðu um inngöngu í ESB. Í skoðanakönnun [[Capacent]] sem birt var 18. október kom fram að 70% íslensku þjóðarinnar vildu [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] um inngöngu í ESB.<ref>MBL: [http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/18/70_prosent_vilja_thjodaratkvaedagreidslu_um_esb/ 70% vilja þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB]</ref> Innan Sjálfstæðisflokksins hefur varaformaður hans, [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]], sagt að Íslendingar þurfi að taka afstöðu til ESB „með hagsmuni Íslands til lengri tíma litið og þora að gera það“.<ref>MBL: [http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/28/thorgerdur_taka_tharf_afstodu_til_esb_og_evru/ Þorgerður:Taka þarf afstöðu til ESB og evru]</ref> [[Alþýðusamband Íslands]] ályktaði [[27. október]] 2008 að aðildarviðræður við ESB um hugsanlega inngöngu ættu að hefjast, sem hluti af aðgerðum til að endurheimta fjármálastöðugleika og auka trúverðugleika eftir bankahrunið.<ref>[http://www.asi.is/Desktopdefault.aspx/tabid-2/19_read-1221/19_page-5/ ASÍ vill að Ísland fari í aðildarviðræður við ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928235810/https://www.asi.is/Desktopdefault.aspx/tabid-2/19_read-1221/19_page-5/ |date=2020-09-28 }} ([http://wayback.vefsafn.is/wayback/20081113115732/www.asi.is/Portaldata/1/Resources/documents/_lagktun_um_a_ger_ir_til_a__endurheimta_fj_rm_lastoe_ugleika.pdf pdf]</ref> Þann 15. desember 2008 birti [[Viðskiptaráð Íslands]] ályktun þar sem stjórn þess samþykkti að sækja ætti um aðild að ESB vegna þess „''að raunverulegir efnahagslegir kostir fylgja aðild að myntbandalagi Evrópu og Evrópusambandinu''“.<ref>Viðskiptaráð Íslands: [http://www.chamber.is/news.asp?id=526&news_ID=793&type=one Ályktun stjórnar Viðskiptaráðs Íslands um aðild Íslands að Evrópusambandinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405225025/http://www.chamber.is/news.asp?id=526&news_ID=793&type=one |date=2015-04-05 }}</ref> == Skilyrði Íslands fyrir inngöngu == Forsendur þess að land geti gerst aðildarríki að ESB er að það uppfylli [[Kaupmannahafnarskilyrðin]], um að stöðugleiki ríki í landinu og að það sé [[lýðræði]]sríki sem virðir [[mannréttindi]]. Ennfremur þarf Ísland að uppfylla [[Maastricht-skilyrðin]] fyrir [[evran|evruna]], að: # [[Verðbólga]] sé innan við 1,5% hærri en meðaltal þeirra þriggja ESB-ríkja með lægstu verðbólguna. # Skuldastaða [[ríkissjóður Íslands|ríkissjóðs]] sé innan við 60% af [[landsframleiðsla|landsframleiðslu]] og fjárlagahalli sé innan við 3% af landsframleiðslu. # Tilvonandi aðildarríki skulu hafa tekið þátt í [[gengissamstarf Evrópu|gengissamstarfi Evrópu]] (ERM II) sem aðlögun að [[peningakerfi Evrópu]] (EMS) samfellt í tvö ár og mega ekki gengisfella gjaldmiðil sinn á því tímabili. # [[Stýrivextir]] til lengri tíma mega ekki vera meira en tveimur prósentum hærri en meðaltal þeirra þriggja ríkja ESB með lægstu lang-tíma stýrivextina. [[Stöðugleikasáttmálinn]] var gerður milli [[ríkisstjórn Íslands|ríkisstjórnarinnar]] og aðila vinnumarkaðarins sumarið 2009 meðal annars með það fyrir augum að Ísland uppfylli ofangreind skilyrði. Í október 2009 var [[Daniel Gros]], framkvæmdastjóri hugveitunnar [[Centre for European Policy Studies]], kosinn af Alþingi í bankaráð [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]]. == Alþingiskosningar 2013 og stjórnarskipti == {{aðalgrein|Alþingiskosningar 2013}} Ríkisstjórnarflokkarnir töpuðu miklu fylgi í kosningunum og stjórnarandstöðuflokkarnir Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur tóku við stjórnartaumunum. Báðir flokkarnir höfðu ályktað um það í aðdraganda kosninga að stöðva aðildarviðræður. Í stefnuyfirlýsingu nýrrar ríkisstjórnar segir: {{tilvitnun|Gert verður hlé á aðildarviðræðum Íslands við Evrópusambandið og úttekt gerð á stöðu viðræðnanna og þróun mála innan sambandsins. Úttektin verður lögð fyrir Alþingi til umfjöllunar og kynnt fyrir þjóðinni. Ekki verður haldið lengra í aðildarviðræðum við Evrópusambandið nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu.|Stefnuyfirlýsing ríkisstjórnar Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins|22. maí 2013}} [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]], formaður Sjálfstæðisflokksins, hafði margsinnis lýst því yfir bæði fyrir og eftir kosningarnar að ríkisstjórnin myndi ekki hverfa frá aðildarviðræðunum við Evrópusambandið án þess að leggja málið fyrst í þjóðaratkvæðagreiðslu.<ref>{{cite news|title=„Við munum standa við það að hlusta á fólkið í landinu“|url=https://www.visir.is/g/2014140228837|publisher=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|date=27. febrúar 2014|accessdate=23. september 2018}}</ref><ref>{{Vísindavefurinn|72714|Stenst það hjá Bjarna Benediktssyni að Sjálfstæðisflokkurinn hafi aldrei í aðdraganda kosninga 2013 lofað þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við ESB?}}</ref> Þvert á þessi ummæli fór svo að [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, sendi Evrópusambandinu árið 2015 tilkynningu um að aðildarviðræðum Íslendinga við Evrópusambandið, sem þá höfðu verið á ís í nokkur ár, skyldi alfarið hætt.<ref>{{cite news|title=Bréf Gunnars Braga um að afturköllun ESB-umsóknar birt í heild sinni|url=https://kjarninn.is/frettir/bref-gunnars-braga-um-ad-afturkollun-esb-umsoknar-birt-i-heild-sinni/|publisher=''[[Kjarninn]]''|date=13. mars 2015|accessdate=23. september 2018}}</ref> Tilkynningin um endalok aðildarviðræðanna var ekki lögð í þjóðaratkvæðagreiðslu, né var hún afgreidd af alþingi.<ref>{{cite news|title=Þingið ekki til­búið í ESB-mál­inu|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/12/18/thingid_ekki_tilbuid_i_esb_malinu_4/|publisher=''[[mbl.is]]''|date=18. desember 2015|accessdate=23. september 2018}}</ref> Aðspurður hví ekki hefði verið staðið við loforðið um að binda ekki enda á viðræðurnar án samþykki í þjóðaratkvæðagreiðslu sagði Bjarni Benediktsson síðar að „pólitískur ómöguleiki“ hefði komið í veg fyrir að þjóðaratkvæðagreiðsla yrði haldin um málið.<ref>{{cite news|title=Ómögulegt án pólitísks vilja|url=https://www.ruv.is/frett/omogulegt-an-politisks-vilja|publisher=''[[RÚV]]''|date=18. desember 2015|accessdate=24. september 2018}}</ref> ==Staða umsóknar Íslands að ESB== Í janúar 2025 sagði Guillaume Mercier, talsmaður stækkunarstjóra Evrópusambandsins, að Evrópusambandið liti enn á aðildarumsókn Íslands sem gilda, enda hefði hún aldrei verið formlega afturkölluð.<ref>{{Vefheimild|titill=Aðildarumsókn Íslands enn virk, segir framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-01-15-adildarumsokn-islands-enn-virk-segir-framkvaemdastjorn-evropusambandsins-433065|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Björn Malmquist|dags=15. janúar 2025|skoðað=29. júlí 2025}}</ref> [[Ursula von der Leyen]], forseti [[Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins]], tók í sama streng þegar hún kom í heimsókn til Íslands í júlí sama ár.<ref>{{Vefheimild|titill= Umsókn Íslands enn í gildi |url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/07/17/umsokn_islands_enn_i_gildi/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=17. janúar 2025|skoðað=29. júlí 2025}}</ref> Gildi aðildarumsóknarinnar hefur verið skýrt sem svo að formgalli hafi verið á tilkynningu Gunnars Braga Sveinssonar um afturköllun umsóknarinnar 2015.<ref>{{Vefheimild|titill= Formgalli útskýrir af hverju umsóknin er virk|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/07/18/formgalli_utskyrir_af_hverju_umsoknin_er_virk/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 18. júlí 2025 |skoðað=29. júlí 2025}}</ref> Þann 29. ágúst 2026 verður [[Þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|haldin þjóðaratkvæðagreiðsla]] um hvort taka eigi upp aðildarviðræður á ný. == Tilvísanir == {{reflist|2}} == Tenglar == * [http://esb.utn.is/vidraedur/ Vefur um umsókn Íslands að ESB á vegum utanríkisráðuneytisins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101113061857/http://esb.utn.is/vidraedur/ |date=2010-11-13 }} === Stofnanir, stjórnmálaflokkar og félagasamtök === * [http://www.esb.is Fastanefnd ESB gagnvart Íslandi og Noregi] * [http://evropumal.forsaetisraduneyti.is/ Evrópunefnd forsætisráðuneytis Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090623003457/http://evropumal.forsaetisraduneyti.is/ |date=2009-06-23 }} * [http://ec.europa.eu/enlargement/countries/detailed-country-information/iceland/index_en.htm Vefur Framkvæmdastjórnar ESB um umsókn Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512054310/http://ec.europa.eu/enlargement/countries/detailed-country-information/iceland/index_en.htm |date=2013-05-12 }} (á ensku) * [http://www.evropa.is/ Evrópusamtökin, styðja aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607180520/http://www.evropa.is/ |date=2007-06-07 }} * [http://www.jaisland.is/ Samtökin Já-Ísland, styðja aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110425083604/http://www.jaisland.is/ |date=2011-04-25 }} * [http://www.evropa.blog.is/ Evrópusamtökin, bloggsíða um Evrópumál] * [http://www.ungirevropusinnar.is/ Ungir Evrópusinnar, styðja aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100412161850/http://www.ungirevropusinnar.is/ |date=2010-04-12 }} * [http://www.thjod.is/ Þjóð.is, myndbandasíða um Evrópumál] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110905074229/http://www.thjod.is/ |date=2011-09-05 }} * [http://www.heimssyn.is/ Heimssýn, andvíg aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070403084022/http://www.heimssyn.is/ |date=2007-04-03 }} * [http://www.fullvalda.is Samtök Fullveldissinna, styðja fullveldi Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090821105137/http://www.fullvalda.is/ |date=2009-08-21 }} * [https://www.forsaetisraduneyti.is/media/Ymislegt/Altingi_-_EES_tengd_loggjof.pdf Samantekt um Lög samþykkt á Alþingi sem eiga rætur að rekja til samningsins um Evrópska efnahagssvæðið], unnið af skrifstofu Alþingis * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090403111806/www.samfylkingin.is/media/files/XS2007%20-%20Evr%F3pustefna.pdf Samfylkingin – Landsfundarályktun 2007 - Evrópustefna - Ísland og Evrópa] (pdf) === Fjölmiðlar og fræðigreinar === * [https://www.forsaetisraduneyti.is/media/frettir/SkyrslaEvropunefndar-.pdf Tengsl Íslands og Evrópusambandsins; af vef Forsætisráðuneytisins] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100303110530/www.ruv.is/flokkar/stjornmal/evropusambandid Ísland og Evrópusambandið á vef RÚV] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090422042708/www.mbl.is/mm/frettir/esb/ Ísland og Evrópusambandið á vef Morgunblaðsins] * [http://www.stjornmalogstjornsysla.is/index.php?option=com_content&task=view&id=435&Itemid=47 Áhrif aðildar að Evrópusambandinu á fullveldi Íslands]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein eftir Jóhönnu Jónsdóttur, doktorsnema við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]] * [http://www.stjornmalogstjornsysla.is/index.php?option=com_content&task=view&id=182&Itemid=47 Fiskurinn eða fullveldið? - Hvað skýrir ólík tengsl Íslands og hinna Norðurlandanna við Evrópusamrunann?]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein eftir Eirík Bergmann [[dósent]] við [[Háskólinn á Bifröst|Háskólann á Bifröst]] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20071212122218/www.framsokn.is/framsokn/flokkurinn/fyrir_fjolmidla/frettir/?cat_id=8046&ew_0_a_id=294806 Evrópa á dagskrá], grein e. [[Jón Sigurðsson (f. 1946)|Jón Sigurðsson]], fv. formann [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknar]]. * [http://www.liu.is/upplysingaveita/evropusambandid/skyrslur-og-samantektir/ Upplýsingar á vef LÍÚ um aðild að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111211212514/http://www.liu.is/upplysingaveita/evropusambandid/skyrslur-og-samantektir/ |date=2011-12-11 }} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið| ]] bzf3t90w9sun9djwqg78ih5wotrisys 14 84781 1980814 1766786 2026-09-28T14:46:52Z TKSnaevarr 53243 1980814 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Félagsfræðingar eftir löndum]] [[Flokkur:Spánverjar|Félagsfræðingar]] 36oil5eqtu0tv0zohnzx89la1ghrrnw 0 92858 1980907 1980278 2026-09-29T02:02:10Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980907 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | núverandi = | Fullt nafn = Futbol Club Barcelona | mynd = Barca logo on pitch.jpg | Gælunafn = Barça eða Blaugrana | Stytt nafn = FC Barcelona | Stofnað = {{Fæðingardagur og aldur|1899|11|29}} | Leikvöllur = [[Camp Nou]] | Stærð = 105.000 | Stjórnarformaður = | Knattspyrnustjóri = [[Hansi Flick]] | Deild = [[La Liga]] | Tímabil = 2025/26 | Staðsetning = 1. sæti <!-- Heimabúningur --> | pattern_la1 = _fcbarcelona2425h | pattern_b1 = _fcbarcelona2425h | pattern_ra1 = _fcbarcelona2425h | pattern_sh1 = _fcbarcelona2425h | leftarm1 = BF0030 | body1 = 00009F | rightarm1 = BF0030 | shorts1 = 00006A | socks1 = 00006A | pattern_la2 = _fcbarcelona2425a | pattern_b2 = _fcbarcelona2425a | pattern_ra2 = _fcbarcelona2425a | pattern_sh2 = _fcbarcelona2425a | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _fcbarcelona2425t | pattern_b3 = _fcbarcelona2425t | pattern_ra3 = _fcbarcelona2425t | pattern_sh3 = _fcbarcelona2425t | leftarm3 = B8F09B | body3 = B8F09B | rightarm3 = B8F09B | shorts3 = B8F09B | socks3 = B8F09B }} '''FC Barcelona''' er knattspyrnufélag í [[Barselóna]], [[Katalónía|Katalóníu]], [[Spánn|Spáni]]. Leikvangur FC Barcelona er [[Camp Nou]], eða ''Nývangur'' uppá íslensku. Hann tekur rúma 99 þúsund manns sæti. FC Barcelona hefur sögulegt gildi, gagnvart héraðinu Katalónu og krafa er gerð til þess að katalóníska sé töluð af öllum leikmönnum liðsins. <ref>{{Cite web |url=http://www.barcelonadailynews.com/your-view/catalunya-is-a-nation-and-fc-barcelona-its-army-sir-bobby-robson/ |title=- “Catalunya is a nation and FC Barcelona its army.” Sir Bobby Robson |access-date=2010-10-19 |archive-date=2010-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101012210946/http://www.barcelonadailynews.com/your-view/catalunya-is-a-nation-and-fc-barcelona-its-army-sir-bobby-robson/ |url-status=dead }}</ref> [[Mynd:Chelsea on Tour - Barcelona 311006.jpg|200px|thumbnail|Camp Nou stadion, sem tekur rúma 99.786 áhorfendur í sæti]] Félagið hefur þá sérstöðu, að það er rekið á fjármagni stuðningsmanna liðsins. <ref>[http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2010/feb/13/football-supporter-owned-clubs Unthinkable? Supporter-owned football clubs]</ref> Áður en félagið fékk merki UNICEF á búninga félagins, hafði það aldrei haft auglýsingar á búningum sínum. Samningurinn við [[Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna|UNICEF]] er líka nokkuð sérstakur, því UNICEF er borgað fyrir að hafa auglýsinguna á búningnum, en venjulega er hinn hátturinn hafður á. <ref>[http://www.unicef.is/frettir_2009_uefa Manchester United og FC Barcelona styrkja UNICEF]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Leikmenn == === Leikmannahópur === ''2025–26'' 20.11 2025 {{Fs start}} {{Fs player|no= 1|pos=GK|nat=GER|name=[[Marc-André ter Stegen]]|other=}} {{Fs player|no=3|pos=DF|nat=ESP|name=[[Alejandro Balde]]|other=}} {{Fs player|no= 4|pos=DF|nat=URY|name=[[Ronald Araújo]]}} {{Fs player|no=5|pos=DF|nat=ESP|name=[[Pau Cuarsí]]|other=}} {{Fs player|no=6|pos=MF|nat=ESP|name=[[Gavi]]|other=}} {{Fs player|no= 7|pos=MF|nat=ESP|name=[[Ferran Torres]]|other=}} {{Fs player|no=8|pos=MF|nat=ESP|name=[[Pedri]]|other=}} {{Fs player|no=9|pos=FW|nat=POL|name=[[Robert Lewandowski]]|other=}} {{Fs mid}} {{Fs player|no= 27|pos=FW|nat=ESP|name=[[Lamine Yamal]]|other=}} {{Fs player|no=11|pos=FW|nat=BRA|name=[[Raphinha]]|other=}} {{Fs player|no=13|pos=GK|nat=ESP|name=[[Joan García]]|other=}} {{Fs player|no=14|pos=FW|nat=ENG|name=[[Marcus Rashford]]|other=}} {{Fs player|no=15|pos=DF|nat=DNK|name=[[Andreas Christensen]]|other=}} {{Fs player|no= 16|pos=MF|nat=ESP|name=[[Fermín López]]|other=}} {{Fs player|no= 17|pos=MF|nat=ESP|name=[[Marc Casadó]]|other=}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=18|pos=DF|nat=ESP|name=[[Gerard Martín]]|other=}} {{Fs player|no=20|pos=DF|nat=ESP|name=[[Dani Olmo]]}} {{Fs player|no=21|pos=MF|nat=NLD|name=[[Frenkie de Jong]]|other=}} {{Fs player|no=22|pos=MF|nat=ESP|name=[[Marc Bernal]]|other=}} {{Fs player|no= 23|pos=DF|nat=FRA|name=[[Jules Koundé]]|other=}} {{Fs player|no= 24|pos=DF|nat=FRA|name=[[Eric García]]|other=}} {{Fs player|no= 25|pos=GK|nat=POL|name=[[Wojciech Szczęsny]]|other=}} {{Fs player|no= 28|pos=FW|nat=SWE|name=[[Roony Bardghji]]|other=}} {{Fs end}} == Saga == === Stofnun (1899–1922) === FC Barcelona var stofnað þann [[22. október]] [[1899]], þegar Joan Gamper setti auglýsingu í bæjarblaðið Los Deportes um að stofna knattspyrnulið. 1902 vann Barcelona fyrsta bikar sinn, Copa Macaya fyrir að vera besta knattspyrnulið [[Katalónía|Katalóníu]].<ref name="Ball, Phil p. 89">Ball, Phil p. 89.</ref> {{Tilvitnunarbox |quote ='''Íþrótta tilkynning''': Vinur okkar og kunningi Hans Gamper...fyrrum Svissneskur meistari, með áhuga á að skipulegja fótboltaleiki í borginni biður alla sem eru nægilega áhugasamir um íþróttina að mæta á skrifstofu blaðsins á þriðjudag eða fimmtudagskvöld klukkan 9 og 11 eftir hádegi. |align = hægri |width =350px |source = Auglýsing Gampers í Los Deportes.<ref name="Ball, Phil p. 89"></ref> }} [[14. mars]] [[1909]] færði liðið sig í leikvanginn ''Camp de la Industria'' sem gat tekið við 8.000 manns. Á sama tímabili breytti félagið opinberu tungumáli sínu frá [[spænska|spænsku]] yfir á [[katalónska|katalónsku]] og varð síðar mikilvægt tákn Katalóníu.<ref>[http://www.rsssf.com/tabless/spancuphist.html List of cup finals]</ref> === Stjórnartímabil Rivera (1923–1957) === Þann [[14. júní]] [[1925]] fór hreyfing sem var á móti stjórn [[Primo de Rivera]] konungsfjölskyldunnar og söng þjóðsöng Spánverja á leikvangi Barcelona. Hreyfingunni var refsað með því að loka leikvanginum og eigandi félagsins var þvingaður til að segja af sér.<ref>Burns, Jimmy. pp. 111–112.</ref> 3. Júlí 1927 keppti félagið gegn [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spænska landsliðinu]]. Leikurinn hófst eftir að boltanum hafði verið sleppt úr flugvél.<ref>[http://www.fcbarcelona.com/web/english/club/historia/etapes_historia/etapa_2.html History part II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100302203345/http://www.fcbarcelona.com/web/english/club/historia/etapes_historia/etapa_2.html |date=2010-03-02 }} FC Barcelona</ref> [[Spænska borgarastyrjöldin]] hófst árið 1936 og leikmenn frá Barcelona og [[Athletic Bilbao]] börðust gegn uppgangi hersins. <ref>Ball, Phil. pp. 116–117.</ref> 6. ágúst myrtu hermenn forseta félagsins, Josep Sunyol sem var jafnframt talsmaður sjálfstæðisflokks borgarinnar. Hans er minnst sem píslarvotts og atvikið skiptir miklu í sögu FC Barcelona og sjálfstæðisbaráttu Katalóníu.<ref>Raguer, Hilari. pp. 232–233.</ref> [[16. mars]] [[1938]] varð Barselóna fyrir loftárásum frá ítalska hernum í uppgangi fasismans í álfunni. Félaginu var skipað að breyta nafni sínu í Club de Fútbol Barcelona og að fjarlægja fána Katalóníu úr merki sínu.<ref>{{vefheimild|url=http://www.rsssf.com/tablese/ec1.html |titill=European Champions' Cup |útgefandi=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) |dagsetning=2 June 2010 |accessdate=11 August 2010 |höfundur=Karel Stokkermans}}</ref> 1952 vann félagið fimm mismunandi bikara; [[Spænska úrvalsdeildin|spænsku úrvalsdeildina]], deildarbikarinn, Latin Cup, Copa Eva Durante og Copa Martini Rossi. === Club de Fútbol Barcelona (1957-1978) === Velgengninni frá 1952 var fylgt eftir árið 1959 þegar liðið vann tvennu og árið 1961 varð það fyrsta félagið til að sigra Real Madrid í Evrópukeppninni.<ref>[http://www.rsssf.com/tablese/ec1.html European Champions Cup]</ref> Þegar að valdatímabili Franco lauk árið 1974 skipti félagið aftur yfir í sitt gamla nafn.<ref>[http://www.fcbarcelona.com/web/english/club/historia/simbols/escut.html The crest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615040719/http://www.fcbarcelona.com/web/english/club/historia/simbols/escut.html |date=2011-06-15 }} FC Barcelona</ref> === Stöðugleikaárin (1978-2000) === Frá 1978 hefur forseti Barselóna verið valinn af meðlimum félagsins og þessi ákvörðun er tengd lýðræðisvæðingu Spánar árið 1974 eftir einræði Franco. Ári síðar, [[20. október]] [[1979]], var uppeldistarf félagsins eflt á sveitasetrinu La Masia.<ref>[http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=724176&idseccio_PK=803 "La Masia, como un laboratorio"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 |date=2008-10-05 }} {{Cite web |url=http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 |title=Geymd eintak |access-date=2011-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 |archive-date=2008-10-05 |url-status=bot: unknown}} (spænska)</ref> La Masia var fyrir þennan tíma höfuðstöðvar félagsins. Josep Lluís Núñez var forseti félagsins í 22 ár. Hann leyfði leikmönnum eins og [[Diego Maradona]], [[Romário]] og [[Ronaldo]] að yfirgefa félagið í stað þess að fara að kröfum þeirra. Núñez var ásakaður um einræðistilburði og kom til mótmæla gegn honum. Árið 1988 setti [[Johan Cruyff]] saman hið svokallaða draumalið félagsins. Í liðinu voru [[Pep Guardiola]], [[José Mari Bakero]], [[Txiki Begiristain]], [[Ronald Koeman]], [[Michael Laudrup]], [[Romario]] og [[Hristo Stoichkov]].<ref>Ball, Phil. pp. 106–107.</ref> Barselóna vann úrvalsdeildina fjórum sinnum í röð með þessu liði frá 1991 til 1994.<ref>[https://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/palmares/palmares.html Hounours] FC Barcelona</ref> En frá 1960 til 1990 hafði liðið einungis unnið tvo La Liga titla. ===2000-2012 Tíð þjálfaraskipti og árangur Guardiola=== Í byrjun nýrrar aldar gekk liðinu ekki nægilega vel og oft var skipt um þjálfara. Brasilíski [[Ronaldinho]] hleypti lífi í liðið ásamt öðrum alþjóðlegum leikmönnum eins og Deco, [[Henrik Larsson]], [[Samuel Eto'o]], Rafael Márquez og [[Edgar Davids]]. Heimamenn eins og [[Carles Puyol]], [[Andrés Iniesta]], [[Xavi]] og [[Víctor Valdés]] voru einnig stór þáttur í upprisu liðsins. Liðið vann La Liga og Supercopa de España tímabilin 2004–05 og 2005–06 þegar [[Frank Rijkaard]] var stjórinn. Næstu tímabil gengu ekki svo vel og var Rijkaard látinn taka pokann sinn. Ný stjarna var farin að láta að sér kveða; [[Lionel Messi]]. [[Pep Guardiola]] fyrrum leikmaður félagsins var þjálfari liðsins frá 2008–2012. Spil með tíðar sendingar, þ.e. ''tiki-taka''-bolti var áberandi með Xavi, Andrés Iniesta og Lionel Messi í aðalhlutverki. [[Thierry Henry]] og [[Eiður Smári Guðjohnsen]] (2006-2009) voru meðal sóknarmanna. Varnarjaxlinn [[Gerard Piqué]] hóf ferill sinn með liðinu 2008 og var hryggjarstykkið í vörninni í 14 ár. Barcelona vann 2008–09 tímabilið í La Liga og burstaði meðal annars [[Real Madrid]] 2-6 og 5-0 árið eftir. Guardiola vann einnig næstu tvö tímabil á Spáni og einnig ýmsa bikartitla. Messi, Iniesta og Xavi voru í efstu þremur sætunum fyrir gullknöttinn 2010. Árið 2011 vann Barcelona [[Manchester United]] í [[Champions League]] 3–1 á [[Wembley]]. Guardiola vann 14 bikara á tíma sínum með klúbbnum. ===2012-2021 Messi lætur að sér kveða=== Tímabilið 2012-13 skoraði Messi 46 mörk í La Liga og Barcelona voru krýndir meistarar í 22. sinn þegar 4 umferðir voru eftir. En það tapaði í tveimur undanúrslitum stórkeppna; Copa del Rey (fyrir Real) og Meistaradeildarinnar (fyrir Bayern). Árið 2014 kom [[Luis Suárez]] frá [[Liverpool FC]]. Við það myndaðist skætt sóknartríó: Messi, Suárez og hinn brasilíski [[Neymar]], kallað ''MSN''. 2014-2015 vann Barcelona þrefalt: La Liga, Copa del Rey og Champions League, MSN-tríóið skoraði alls 122 mörk í öllum keppnum sem var met. Í apríl 2016 sló Barcelona met þegar það fór í gegnum 39 leiki ótapaða. En að lokum tapaði liðið fyrir Real Madrid. Liðið sló það 2018 þegar það tapaði ekki í 43 leikjum. MSN slógu líka eigið met og skoruðu 131 mark í öllum keppnum 2015-2016. Í Meistaradeildinni 2016–17 átti Barcelona allsvakalega endurkomu þegar liðið, sem hafði tapað 4-0 gegn [[Paris Saint-Germain]], vann það 6–1 (alls 6–5). Barcelona vann sinn 26. titil á Spáni 2018-2019. En í meistaradeildinni tapaði liðið fyrir Liverpool sem átti 4-0 endurkomu á Anfield en Barcelona vann 3-0 í fyrri leiknum. Árið eftir var liðið niðurlægt 2–8 af Bayern München í sömu keppni. Josep Maria Bartomeu, forseti félagsins sagði af sér haustið 2020 en hann hafði m.a. eldað grátt silfur við Messi sem íhugaði að rifta samning sínum við félagið. Frestun tímabils var vegna [[Covid-19]] og var sá skilningur Bartomeu að samningur Messi lengdist en Messi taldi hann hafa runnið út eftir sumarið. Svo fór að Messi hélt kyrru en hann vildi ekki fara í málaferli við félagið. [[Ronald Koeman]] fyrrum leikmaður félagsins, tók við félaginu 2020. Hann vann sinn fyrsta titil, Copa del Rey vorið 2021, þegar Barcelona vann Atletico Bilbao 4-0. Messi var með tvennu í leiknum. ===Fjárhagslegt hrun og enduruppbygging frá 2021 === Svo fór loks að Barcelona tókst ekki að halda í Messi vegna slaks fjárhags félagsins og reglna La Liga, síðsumars 2021. Félagið þurfti einnig að lána [[Antoine Griezmann]] til Atletico Madrid. Leikmenn eins og [[Gerard Piqué]] tóku á sig launalækkun. Skuldir félagsins voru orðnar 1,35 milljón evrur staðfesti forseti þess Joan Laporta. Hann gagnrýndi fyrrum forseta félagsins Josep Bartomeu fyrir ósannindi og skort á gagnsæi. <ref>[https://www.fcbarcelona.com/en/club/news/2221392/the-financial-and-economic-situation-is-dramatic-and-very-worrying 'The financial and economic situation is dramatic and very worrying'] fcbarcelona.com, sótt 1. sept. 2021</ref> Nýir leikmenn voru komnir eins og [[Memphis Depay]] og [[Sergio Agüero]]. Koeman var rekinn um haustið 2021 eftir slakt gengi liðsins. Við tók [[Xavi]], fyrrum leikmaður liðsins (1998-2015). Í byrjun árs var ljóst að Agüero gat ekki haldið áfram vegna hjartavandamála og lagði hann skóna á hilluna. Liðið sótti þá sóknarmennina [[Ferran Torres]], [[Adama Traoré]] og [[Pierre-Emerick Aubameyang]]. Barcelona náði 2. sæti tímabilið 2021-2022 í deildinni þrátt fyrir að vera með lægsta stigafjölda sinn í deildinni síðan 2008.<ref>[https://www.bbc.co.uk/sport/football/61545978 BBC News - Barcelona 0-2 Villarreal: Barca end on lowest La Liga points haul since 2008]BBC, sótt 23. maí 2022</ref> Fyrir tímabilið 2022-2023 styrkti Barcelona svo enn sóknarlínuna með kaupum á [[Raphinha]] frá [[Leeds United]] og pólska markahróknum [[Robert Lewandowski]]. Barcelona vann deildina og varð Lewandowski markakóngur. Ungar stjörnur eins og Gavi og Pedri fóru mikinn á miðjunni í leik liðsins. Sumarið 2024 var Xavi sagt upp og Þjóðverjinn [[Hansi Flick]] tók við. Hann vann deildina og konungsbikarinn sitt fyrsta tímabil. == Titlar == === Innanlands === * '''[[La Liga]]: (29)''' ** 1929, 1945, 1948, 1949, 1952, 1953, 1959, 1960, 1974, 1985, 1991, 1992, 1993, 1994, 1998, 1999, 2005, 2006, 2009, 2010, 2011, 2013, 2015, 2016, 2018, 2019, 2023, 2025, 2026 * '''[[Copa del Rey]]: (32)''' ** 1910, 1912, 1913, 1920, 1922, 1925, 1926, 1928, 1942, 1951, 1952, 1953, 1957, 1959, 1963, 1968, 1971, 1978, 1981, 1983, 1988, 1990, 1997, 1998, 2009, 2012, 2015, 2016, 2017, 2018, 2021, 2025 * '''Spænski ofurbikarinn''': (16)''' ** 1983, 1991, 1992, 1994, 1996, 2005, 2006, 2009, 2010, 2011, 2013, 2016, 2018, 2023, 2025, 2026 * '''Spænski deildabikarinn: (2)''' ** 1982, 1986 === Alþjóðlegir titlar === * '''[[Meistaradeild Evrópu]]: (5)''' ** 1991/92, 2005/06, 2008/09, 2010/11, 2014/15 * '''Meistarar meistaranna''': (4) ** 1979, 1982, 1989, 1997 * '''[[Evrópski ofurbikarinn]]: (5)''' ** 1991/92, 1997, 2009, 2011, 2015 * '''[[Borgakeppni Evrópu í knattspyrnu|Borgakeppni Evrópu]]: (3)''' ** 1958, 1960, 1966 * '''[[Evrópukeppni bikarhafa]]: (4)''' ** 1979, 1982 1989, 1997 * '''[[Heimsmeistarakeppni félagsliða í knattspyrnu|HM félagsliða]]''': (3) ** 2009, 2011, 2015 * '''[[Litla heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu|Pequeña Copa del Mundo]]: (1)''' ** 1957 == Forsetar == * [[Walter Wild]] (1899–1901) * Bartomeu Terradas (1901–1902) * Paul Hass (1902–1903) * Arthur Witty (1903–1905) * Josep Soler (1905–1906) * Juli Marial (1906–1908) * Vicenç Reig (1908) * [[Hans Gamper]] (1908–1909) * Otto Gmelin (1909–1910) * Hans Gamper (1910–1913) * Francesc Moxo (1913–1914) * Alvar Presta (1914) * Joaquim Peris de Vargas (1914–1915) * Rafael Llopart (1915–1916) * Gaspar Rosés (1916–1917) * Hans Gamper (1917–1919) * Ricard Graells (1919–1920) * Gaspar Rosés (1920–1921) * Hans Gamper (1921–1923) * Eric Cardona (1923–1924) * Hans Gamper (1924–1925) * Arcadi Balaguer (1925–1929) * Tomás Rosés (1929–1930) * Gaspar Rosés (1930–1931) * Antoni Oliver (1931) * Joan Coma (1931–1934) * Esteve Sala (1934–1935) * [[Josep Sunyol]] (1935–1936) * ''Komité'' (1936–1939) * Joan Soler (1939–1940) * Enrique Piñeyro Queralt (1940–1942) * Josep Vidal-Ribas (1942) * Enrique Piñeyro Queralt (1942–1943) * Josep Antoni Albert (1943) * Josep Vendrell (1943–1946) * Agustí Montal Galobart (1946–1952) * Enric Martí Carreto (1952–1953) * Francesc Miró-Sans (1953–1961) * [[Enric Llaudet]] (1961–1968) * Narcís de Carreras (1968–1969) * [[Agustí Montal Costa]] (1969–1977) * [[Josep Lluís Núñez]] (1978–2000) * [[Joan Gaspart Solves|Joan Gaspart]] (2000–2003) * Enric Reyna (2003) * [[Joan Laporta]] (2003–2010) * [[Sandro Rosell]] (2010-2014) * [[Josep Maria Bartomeu]] (2014-2020) * Joan Laporta (2021-) ==Tölfræði== <small>''Uppfært 6/6 2023''</small> ===Markahæstu menn=== {|class:"wikitable" |- ! style="background:#0000cd; color:#ffff00; border:2px solid #dc143c;"|Sæti ! style="background:#0000cd; color:#ffff00; border:2px solid #dc143c;"|Leikmadur ! style="background:#0000cd; color:#ffff00; border:2px solid #dc143c;"|Mörk ! style="background:#0000cd; color:#ffff00; border:2px solid #dc143c;"|Ár |- |1. ||{{ARG}}[[Lionel Messi]]||672||2004-2021 |- |2. ||{{ESP}}[[César Rodríguez]]||232||1942-1955 |- |3. ||{{URY}}[[Luis Suárez]]||198||2014-2020 |- |4. ||{{HUN}}[[László Kubala]]||194||1950-1961 |- |5. ||{{ESP}}[[Josep Samitier]]||184||1919-1032 |- |6. ||{{ESP}}[[Josep Escolà]]||167||1934-1949 |- |7. ||{{PHL}}[[Paulino Alcántara]]||143||1912-1927 |- |8. ||{{CMR}}[[Samuel Eto'o]]||130||2004-2009 |- |9. ||{{BRA}}[[Rivaldo]]||130||1997-2002 |- |10. ||{{ESP}}[[Mariano Martín]]||128||1940-1948 |- |} ===Flestir leikir=== {|class:"wikitable" |- ! style="background:#0000cd; color:#ffff00; border:2px solid #dc143c;"|Sæti ! style="background:#0000cd; color:#ffff00; border:2px solid #dc143c;"|Leikmadur ! style="background:#0000cd; color:#ffff00; border:2px solid #dc143c;"|Staða ! style="background:#0000cd; color:#ffff00; border:2px solid #dc143c;"|Leikir ! style="background:#0000cd; color:#ffff00; border:2px solid #dc143c;"|Ár |- |1. ||{{ARG}}[[Lionel Messi]]||FW||778||2004-2021 |- |2. ||{{ESP}}[[Xavi]]||MF||767||1998-2015 |- |3. ||{{ESP}}[[Sergio Busquets]]||MF||722||2008-2023 |- |4. ||{{ESP}}[[Andrés Iniesta]]||MF||674||2002-2018 |- |5. ||{{ESP}}[[Gerard Piqué]]||DF||616||2008-2022 |- |6. ||{{ESP}}[[Carles Puyol]]||DF||593||1999-2014 |- |7. ||{{ESP}}[[Migueli]]||DF||549||1973-1989 |- |8. ||{{ESP}}[[Víctor Valdés]]||GK||535||2002-2014 |- |9. ||{{ESP}}[[Jordi Alba]]||DF||459||2012-2023 |- |10. ||{{ESP}}[[Carles Rexach]]||MF||449||1965-1981 |- |} ===Þekktir leikmenn=== {|class:"wikitable" style="text-align:center;" |- !style ="background:#0000cd; color:#ffff00; border:2px solid #dc143c;"|Landslið || ! style="background:#0000cd; color:#ffff00; border:2px solid #dc143c;"|Leikmaður || ! style="background:#0000cd; color:#ffff00; border:2px solid #dc143c;"|Ár |- |{{ESP}}|| ||[[Gerard Piqué]]|| ||2008-2022 |- |{{ARG}}|| ||[[Lionel Messi]]|| ||2004-2021 |- |{{ARG}}|| ||[[Diego Maradona]]|| ||1982-1984 |- |{{ESP}}|| ||[[Xavi]]|| ||1998-2015 |- |{{ESP}}|| ||[[Andrés Iniesta]]|| ||2002-2018 |- |{{ESP}}|| ||[[Carles Puyol]]|| ||1999-2014 |- |{{ESP}}|| ||[[Víctor Valdés]]|| ||2002-2014 |- |{{BRA}}|| ||[[Neymar]]|| ||2013-2017 |- |{{BRA}}|| ||[[Ronaldinho]]|| ||2003-2008 |- |{{BRA}}|| ||[[Ronaldo]]|| ||1996-1997 |- |{{BRA}}|| ||[[Rivaldo]]|| ||1997-2000 |- |{{BRA}}|| ||[[Romário]]|| ||1993-1995 |- |{{URY}}|| ||[[Luis Suárez]]|| ||2014-2020 |- |{{PRT}}|| ||[[Deco]]|| ||2004-2008 |- |{{PRT}}|| ||[[Luis Figo]]|| ||1995-2000 |- |{{CMR}}|| ||[[Samuel Eto'o]]|| ||2004-2009 |- |{{NLD}}|| ||[[Johan Cruyff]]|| ||1973-1978 |- |{{NLD}}|| ||[[Ronald Koeman]]|| ||1989-1995 |- |{{HRV}}|| ||[[Ivan Rakitic]]|| ||2014-2020 |- |{{DNK}}|| ||[[Michael Laudrup]]|| ||1989-1994 |- |{{CIV}}|| ||[[Yaya Toure]]|| ||2007-2010 |- |{{BGR}}|| ||[[Hristo Stoichkov]]|| ||1990-1998 |- |{{HUN}}|| ||[[László Kubala]]|| ||1951-1961 |- |{{ROU}}|| ||[[Gheorghe Hagi]]|| ||1994-1996 |- |{{GER}}|| ||[[Bernd Schuster]]|| ||1980-1988 |- |{{ENG}}|| ||[[Gary Lineker]]|| ||1986-1989 |- |} ===Uppeldisstarf La Masia=== [[Mynd:La Masia (Can Planas) (Barcelona) - 1.jpg|thumb|La Masia, er dæmigert katalónskt bóndabýli, og hefur sinnt hlutverki fyrir uppeldisstarf akademíunar..]] [[Mynd:Andrés Iniesta 21dec2006.jpg|thumb|[[Andrés Iniesta]], er einn af mörgum leikmönnum sem koma úr uppeldisstarfi FC Barcelona, hann lék sinn fyrsta leik með félaginu árið 2003 og var einn af mikilvægustu leikmönnum FC Barcelona og spænska landsliðsins.]] [[Mynd:Cesc Fàbregas - Presentation.jpg|thumb|[[Cesc Fàbregas]] í leik með FC Barcelona 15 ágúst árið 2011.]] FC Barcelona hefur lagt mikla áherslu á uppeldisstarf sitt í La Masia, þar hafa margir af bestu leikmönnum heims tekið sín fyrstu skref síðan það hófst árið 1979,<ref>[http://www.fcbarcelona.com/club/facilites-and-services/detail/card/la-masia-history "La Masia history".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150528041218/http://www.fcbarcelona.com/club/facilites-and-services/detail/card/la-masia-history |date=2015-05-28 }} fcbarcelona.com. Sótt 19. júlí 2015. (enska)</ref> í spænska landsliðinu sem vann [[HM 2018]] voru 9 leikmanna liðsins aldir upp í akademíu La Masia. '''Landsliðsmenn sem ólust upp í La Masia''': {| class="wikitable" |- style="text-align: center; background-color: Azure2;" ! style="background:#0000cd; color:#ffff00; border:2px solid #dc143c;"|'''Nafn''' ! style="background:#0000cd; color:#ffff00; border:2px solid #dc143c;"|'''Landsleikir (mörk)''' ! style="background:#0000cd; color:#ffff00; border:2px solid #dc143c;"|'''Landslið''' |- |[[Lionel Messi|Lionel Andrés Messi]] |142 (71) |{{fáni|Argentína}} |- |[[Xavi|Xavier Hernández i Creus]] |133 (13) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Andrés Iniesta|Andrés Iniesta Luján]] |131 (14) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Sergio Busquets|Sergio Busquets i Burgos]] |121 (2) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Cesc Fabregas|Francesc Fàbregas i Soler]] |110 (15) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Giovani|Giovani dos Santos Ramírez]] |106 (19) |{{fáni|Mexíkó}} |- |[[Gerard Piqué|Gerard Piqué i Bernabeu]] |102 (5) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Carles Puyol|Carles Puyol i Saforcada]] |100 (3) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Jordi Alba|Jordi Alba i Ramos]] |71 (8) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Pedro|Pedro Rodríguez Ledesma]] |65 (17) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Sergi|Sergi Barjuan i Esclusa]] |56 (1) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Josef Guardiola|Josep Guardiola i Sala]] |47 |{{fáni|Spánn}} |- |[[Jonathan|Jonathan dos Santos Ramírez]] |45 (3) |{{fáni|Mexíkó}} |- |[[Thiago|Thiago Alcántara do Nascimento]] |40 (2) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Amor|Guillermo Amor Martínez]] |37 (4) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Pepe Reina|José Manuel Reina Páez]] |36 |{{fáni|Spánn}} |- |[[Ferrer|Albert Ferrer i Llopis]] |36 |{{fáni|Spánn}} |- |[[Francisco José Carrasco Hidalgo]] |35 (5) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Thiago Motta]] |30 (1) |{{fáni|Ítalía}} |- |[[Vitoria Valdes|Víctor Valdés i Arribas]] |20 |{{fáni|Spánn}} |- |[[Ramon Maria Calderé i Rey]] |18 (7) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Luis Javier García Sanz]] |18 (4) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Albert Luque|Albert Luque i Martos]] |18 (2) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Carles Rexach|Carles Rexach i Cerdà]] |15 (2) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Marc Bartra|Marc Bartra i Aregall]] |14 |{{fáni|Spánn}} |- |[[Sergi Roberto|Sergi Roberto Carnicer]] |10 (1) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Jordi Cruijff|Johan Jordi Cruijff]] |9 (1) |{{fáni|Holland}} |- |[[Gerard|Gerard López Segú]] |6 (2) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Cristóbal Parralo Aguilera]] |6 |{{fáni|Spánn}} |- |[[Javier Moreno Varela]] |5 (1) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Iván de la Peña|Iván de la Peña López]] |5 |{{fáni|Spánn}} |- |[[Ansu Fati]] |4 (1) |{{fáni|Spánn}} |- |[[Jeffrén|Jeffrén Isaac Suárez Bermúdez]] |4 |{{fáni|Venesúela}} |- |[[Albert Celades|Albert Celades i López]] |4 |{{fáni|Spánn}} |- |[[Gabi|Gabriel Garcia de la Torre]] |3 |{{fáni|Spánn}} |- |[[Francisco Joaquín Pérez Rufete]] |3 |{{fáni|Spánn}} |- |[[Luis Milla|Luis Milla Aspas]] |3 |{{fáni|Spánn}} |- |[[Rafinha|Rafael Alcântara do Nascimento]] |2 |{{fáni|Brasilía}} |- |[[Sergio García|Sergio García de la Fuente]] |2 |{{fáni|Spánn}} |- |[[Fernando Navarro|Fernando Navarro Corbacho]] |2 |{{fáni|Spánn}} |- |[[Bojan|Bojan Krkić i Pérez]] |1 |{{fáni|Spánn}} |- |[[Gai Yigaal Assulin]] |1 |{{fáni|Ísrael}} |- |[[Haruna Babangida]] |1 |{{fáni|Nígería}} |} ==Heimildir== * {{wpheimild|tungumál= en|titill= History of FC Barcelona|mánuðurskoðað= 19. apríl.|árskoðað= 2021 }} == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> [[Flokkur:Spænsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Barselóna]] [[Flokkur:stofnað 1899]] 3cdpen8tlxzdpvuxwkl3yejo1o20q0p 0 94632 1980915 1980288 2026-09-29T04:31:28Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980915 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} {{Sjónvarpsþáttur | nafn = Glee | mynd = Glee title card.svg | myndatexti = Merki þáttanna | nafn2 = | tegund = [[Gaman]]<br />[[Drama]] | skapari = Ryan Murphy<br />Brad Falchuk<br />Ian Brennan | leikstjórn = | þróun = | sjónvarpsstöð = [[20th Century Fox|Fox]] | leikarar = [[Dianna Agron]]<br />[[Chris Colfer]]<br />[[Jessalyn Gilsig]]<br />[[Jane Lynch]]<br />Jayma Mays<br />[[Kevin McHale (leikari)|Kevin McHale]]<br />[[Lea Michele]]<br />[[Cory Monteith]]<br />[[Matthew Morrison]]<br />[[Amber Riley]]<br />[[Mark Salling]]<br />[[Jenna Ushkowitz]]<br />[[Heather Morris]]<br />[[Mike O'Malley]]<br />[[Naya Rivera]]<br />[[Darren Criss]]<br />[[Harry Shum jr.]]<br />[[Chord Overstreet]]<br />[[Jacob Artist]]<br />[[Melissa Benoist]]<br />[[Blake Jenner]]<br />[[Alex Newell]]<br />[[Becca Tobin]]<br />[[Dot Jones]] | raddsetning = | yfirlestur = | höfundur_stefs = [[Steve Perry]], [[Jonathan Cain]], [[Neal Schon]] | upphafsstef = | lokastef = | tónlist = James S. Levine | land = {{USA}} [[Bandaríkin]] | tungumál = [[Enska]] | fjöldi_þáttaraða = 6 | fjöldi_þátta = 121 | thattalisti = | framleiðslufyrirtæki = | framleiðandi = Alexis Martin Woodall<br>Michael Novick<br>Kenneth Silverstein<br>Roberto Aguirre-Saracasa | aðstoðarframleiðandi = | klipping = | staðsetning = [[Hollywood]], [[Kalífórnia]] | myndataka = | lengd = 42-48 mín. | stöð = Fox | myndframsetning = 720p (HDTV) | hljóðsetning = Dolby Surrond 5.1 | fyrsti_þáttur = [[19. maí]] [[2009]] | síðasti_þáttur = [[20. mars]] [[2015]] | frumsýning = [[19. maí]] [[2009]] | lokasýning = [[20. mars]] [[2015]] | undanfari = | framhald = | tengt = | vefsíða = http://www.fox.com/glee/ | imdb_kenni = 1327801 | tv_com_kenni = glee }} '''''Glee''''' er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[sjónvarpsþáttur|söngþáttur]] sem að er framleiddur og sýndur af [[20th Century Fox|Fox]]. Þátturinn fjallar um sönghópinn „New Directions“ í gagnfræðisskólanum [[William McKinley]] High og fylgir öllum meðlimum hópsins og vandamálum þeirra. Í aðalhlutverkum eru [[Matthew Morrison]] sem að leikur leikstjóra hópsins og [[Spænska|spænskukennarann]] Will Schuester, [[Jane Lynch]] leikur hina illkvittnu Sue Sylvester sem að þjálfar klappstýrurnar í skólanum og hatar sönghópinn. Meðlimar sönghópsins eru ellefu alls og fara [[Chris Colfer]], [[Dianna Agron]], [[Kevin McHale]], [[Lea Michele]], [[Cory Monteith]], [[Amber Riley]], [[Mark Salling]] og [[Jenna Ushkowitz]] með hlutverk þeirra. Höfundar þáttanna eru Ryan Murphy, Brad Falchuk og Ian Brennan sem að skrifuðu það upprunalega sem kvikmynd. Prufuþátturinn var sýndur á Foxsjónvarpsstöðinni þann 19. maí árið 2009 og fyrsta serían fór í gang þann [[9. september]] sama ár. Önnur þáttaröðin fór í gang þann [[21. september]] árið [[2010]] og þriðja serían hefur nú þegar verið pöntuð. Í þáttunum setja persónunar upp söngatriði og höfundar þáttanna reyna að nota blöndu af vinsælum lögum og klassískum söngleikjalögum. Lögin sem að leikarar flytja í þættinum hafa einni verið gefin út á geisladiski og eru líka fáanleg til niðurhals á [[iTunes Store|iTunes]]. Annars konar varningur hefur verið gefinn út meðal annars [[Blu-ray]] og [[mynddiskur|mynddiskar]], bókasería, [[iPad]] forrit og [[Wii]]leikur. Fyrsta þáttaröðin fékk mikið lof gagnrýnenda og áhorfenda. Vefsíðan Metacritic sem að safnar saman dómum gagnrýnenda og blandar þeim saman til þess að fá meðaltal gaf fyrstu seríunni af Glee 77 prósent út úr hundraði. Glee var tilnefnd til nítjan [[Emmy]] verðlauna, fjögurra [[Golden Globe]], sex [[Satellite verðlaun]]a og fimmtíu og sjö annarra verðlauna. Af þeim tilnefningum unnu þættirnir Golden Globe verðlaunin fyrir bestu gamanseríu og [[Jane Lynch]] vann einni Emmy verðlaun sem besta leikkona í aukahlutverki. Önnur þáttaröðin var tilnefnd til margra verðlauna þar á meðal fimm [[Golden Globe]] verðlauna þar á meðal verðlaunin fyrir bestu gamanseríu og fyrir besta leik hjá [[Matthew Morrison]], [[Lea Michele]], [[Jane Lynch]] og [[Chris Colfer]]. Verðlaunaafhendingin mun fara fram í janúar [[2011]]. == Framleiðsla == === Sköpun === Hugmyndin á bak við Glee kom frá Ian Brennan sem að byggði það á reynslu sinni í sönghópi gagnfræðiskólanum Prospect High School. Hann hafði upprunalega hugsað Glee sem kvikmynd og skrifaði fyrsta handritið í ágúst árið [[2005]]. <ref>Kom fram í grein í Daily Herald þann 17. mars, 2010</ref> Það var lengi lítill áhugi á handritinu þangað til að vinur Brennans frá Los Angeles sem að var meðlimur sömu líkamsræktarstöðvar og Ryan Murphy, sjónvarpsframleiðanda, og hann gaf honum handritið af Glee. <ref>https://articles.latimes.com/2009/apr/26/entertainment/ca-glee26</ref> Þá var handritið endurskrifað frá byrjun til enda og innan fimmtán klukkutíma að Murphy hafði fengið handritið var [[Fox]] búið að kaupa það. Murphy sagði í viðtali „Það er við hæfi þegar að vinsælasti þáttur stöðvarinnar (''[[American Idol]]'') er söngvaþáttur að gera eitthvað í þá átt“<ref>Schneider, Michael (23. júlí, 2009) http://www.variety.com/article/VR1117989408?refCatld=14{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Murphy tók yfir sem framkvæmdastjóri þáttanna ásamt Ian Brennan og Brad Falchuk. Þeir þrír skrifa einnig alla þættina. <ref>{{Cite web |url=http://www.wired.com/geekdad/2009/12/were-all-gleeks-10-questions-with-glee-co-creator-brad-falchuk/ |title=Geymd eintak |access-date=2012-05-30 |archive-date=2011-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111225072539/http://www.wired.com/geekdad/2009/12/were-all-gleeks-10-questions-with-glee-co-creator-brad-falchuk/ |url-status=dead }}</ref> Glee á sér stað í smáborginni [[Lima]] í [[Ohio]]-fylki í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]].<ref>{{cite web |url=http://www.ohio.com/entertainment/44449937.html |title=Geymd eintak |access-date=2009-07-15 |archive-date=2009-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090715062607/http://www.ohio.com/entertainment/44449937.html }}</ref> Murphy var sá sem að valdi staðsetninguna út af því að hann kemur líka frá miðvesturríki í Bandaríkjunum og vildi heiðra þann hluta af Bandaríkjunum. Þættirnir eru samt kvikmyndaði í [[Hollywood]]-borg í [[Los Angeles]]. <ref>Simpson, Melody (17. mars 2009). http://www.hollywoodthewriteway.com/2009/03/meet-cory-monteith-naya-rivera-of-glee.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102071550/http://www.hollywoodthewriteway.com/2009/03/meet-cory-monteith-naya-rivera-of-glee.html |date=2011-01-02 }} Hollywood the Write Way.</ref> Glee hefur oft verið borið saman við ''[[High School Musical]]'' myndirnar en Murphy heldur því fram að hann hafi aldrei séð þær og Glee sé frekar nútímasöngleikur frekar en „þættir þar sem fólk hoppar í söng inn á milli.“<ref>http://www.nytimes.com/2009/05/17/arts/television/17wyat.html?_r=1, New York Times, 15. maí 2009</ref> Murphy ímyndaði sér Glee sem undankoma frá heiminum út af því að honum fannst allt sem að var í sjónvarpinu á þeim tíma vera vísindaskáldsögur, löggur eða lögfræðingar að hlaupa í hringi. „Þetta er öðruvísi tegund af sjónvarpsefni, það er ekkert í sýningu núna sem að líkist Glee. Það er allt í heiminum svo dimmt núna, þess vegna virkaði [[American Idol|Idol]] af því að það er veruleikaflótti.“ <ref>Schneider, Michael (23. júlí, 2009) http://www.variety.com/article/VR1117989408?refCatld=14{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Murphy hefur planað þrjár þáttaraðir af Glee. <ref>Herrera, Monica http://www.billboard.com/features/glee-rewrites-the-script-on-tv-music-1004030132.story#/features/glee-rewrites-the-script-on-tv-music-1004030132.story {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103111358/http://www.billboard.com/features/glee-rewrites-the-script-on-tv-music-1004030132.story#/features/glee-rewrites-the-script-on-tv-music-1004030132.story |date=2012-11-03 }}, 23. október 2009</ref> === Tónlistarval === Í hverjum þætti af Glee eru fjölmörg lög flutt af leikörunum sem að eru einhvern veginn flétt saman við söguþráð þáttanna. <ref>Kinon, Christina (19. maí, 2009) http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2009/05/18/2009-05-18_glee_puts_edgy_spin_on_top_40_tunes.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090915193815/http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2009/05/18/2009-05-18_glee_puts_edgy_spin_on_top_40_tunes.html |date=2009-09-15 }}</ref> Ryan Murphy velur öll lögin sem að eru flutt og hann reynir að nota góða blöndu af klassískum söngleikjalögum og poppsmellum. Lagaval er ómissandi í skriftarferlinum og Murphy velur lögin vanalega á sama tíma og að hann velur þema fyrir hvern einasta þátt. <ref>Wyatt, Edward (11. október, 2009) http://www.nytimes.com/2009/10/12/business/media/12glee.html, The New York Times</ref> Í annarri þáttaröðinni fór Murphy að nota vinsælli lög frekar heldur en gamla smelli til þess að laða að fleiri unglingum. <ref>Donahue, Ann (13. desember, 2010). http://www.reuters.com/article/idUSTRE6BC0LL20101213, Billboard</ref> Murphy sagði í viðtali að það hafði komið honum á óvart hversu margir listamenn felldust á það að leyfa þeim að nota lögin þeirra. „Ég held að þeim hafi litist vel á tón þáttarins. Þátturinn er um bjartsýni, allaveganna megnið af tímanum, og um að endurtúlka gömlu lögin þeirra fyrir nýja áhorfendur.“<ref>Kinon, Christina (19. maí, 2009) http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2009/05/18/2009-05-18_glee_puts_edgy_spin_on_top_40_tunes.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090915193815/http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2009/05/18/2009-05-18_glee_puts_edgy_spin_on_top_40_tunes.html |date=2009-09-15 }}</ref> Fáir listamenn hafa neitað að leyfa Glee að flytja eitthvað af lögunum þeirra meðal annars [[Bryan Adams]] og hljómsveitin [[Coldplay]]. Í júní árið [[2010]] skiptu meðlimir Coldplay um skoðun og gáfu framleiðendum þáttanna full rétindi á að nota lögin þeirra. <ref>16. júní, 2010, http://www.insideireland.ie/index.cfm/section/news/ext/glee002/category/905 {{Webarchive|url=https://archive.today/20110430001852/http://www.insideireland.ie/index.cfm/section/news/ext/glee002/category/905 |date=2011-04-30 }}, Inside Ireland</ref> Tónlistarmaðurinn [[Billy Joel]] hefur boðið framleiðendum þáttanna að nota lögin hans frítt og margir aðrir listamenn hafa einnig gert hið sama. <ref>Frankel, Daniel (13. janúar, 2009) https://www.variety.com/article/VR1117998492?, Variety</ref> Nokkrar plötur hafa verið gefnar út með lögunum sem að leikararnir syngja á þáttunum hafa verið gefnar út á bæði hljómplötum og á [[iTunes]]. <ref>Donahue, Ann (13. desember, 2010). http://www.reuters.com/article/idUSTRE6BC0LL20101213, Billboard</ref> Hver einasti þáttur kostar um það bil þrjár milljónir bandaríkjadala.<ref>Fernandez, Maria E. (26. apríl, 2009) https://articles.latimes.com/2009/apr/26/entertainment/ca-glee26 </ref> Eftir að Murphy hefur valið hvert einasta lag þarf að plana dansatriði og flutning fyrir það og kaupa sviðsskreytingar fyrir atriðin sem að eru oft mjög kostnaðarsöm.<ref>Donahue, Ann (13. desember, 2010). http://www.reuters.com/article/idUSTRE6BC0LL20101213, Billboard</ref> === Auglýsingarherferð === Á tímabilinu á milli prufuþáttarins og útgáfu annars þáttar Glee fóru aðalleikararnir að ferðast um Bandaríkin til þess að syngja í Hot Topic verslunarmiðstöðunum.<ref>http://tv.broadwayworld.com/article/Photo_Flash_The_GLEEK_Tour_Hits_The_Road_20090820, 20. ágúst, 2009</ref> Þau fengu einnig að syngja bandaríska þjóðsönginn á stórum hafnaboltaleik árið 2009. <ref>Ghosh, Korbi (16. ágúst, 2009) http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2009/10/glee-cast-to-sing-the-national-anthem-at-the-world-series.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121014214341/http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2009/10/glee-cast-to-sing-the-national-anthem-at-the-world-series.html |date=2012-10-14 }}</ref> Glee var boðið að syngja í skemmtigöngu [[Macy's]] á Þakkargjörðinni árið 2009 en útsendingaraðili skrúðgöngunnar [[NBC]] sem að er keppinautur [[Fox]] höfnuðu tillögunni.<ref>Starfsfólk TMZ (12. október 2009) http://www.tmz.com/2009/10/12/glee-thanksgiving-parade-nbc-dumped/</ref> Eftir að fyrstu þáttaröðinni lauk fóru leikararnir í tónleikaferðalag til [[Phoenix]], [[Chicago]], [[Los Angeles]] og [[New York]].<ref>Little, Lyneka (2. mars, 2010). http://blogs.wsj.com/speakeasy/2010/03/02/julianne-moore-gets-soapy-glee-tours-holt-halts-hiroshima-book/</ref> [[Matthew Morrison]], [[Lea Michele]], [[Cory Monteith]] og [[Chris Colfer]] hafa öll skrifað undir samning til þess að vera í einum þætti af „The Cleveland Show.“<ref>Keck, William (7. janúar, 2010) http://www.tvguide.com/keywords/tv-guide-magazine {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101227111438/http://www.tvguide.com/keywords/tv-guide-magazine |date=2010-12-27 }}, TvGuide</ref> Jane Lynch, Chris Colfer, Cory Monteith og Amber Riley komu fram á VMA verðlaununum hjá [[MTV]] þann [[12. september]] árið [[2010]].<ref>{{Cite web |url=http://www.tvguide.com/tvshows/glee/296380 |title=Geymd eintak |access-date=2010-12-26 |archive-date=2012-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120201222020/http://www.tvguide.com/tvshows/glee/296380 |url-status=dead}}</ref> Eftir að Dianna Agron, Cory Monteith og Lea Michele sátu fyrir [[GQ]]-blaðið í djörfum myndum þar sem að þær afklæddu sig að hluta til voru þættirnir gagnrýndir af bandarísku foreldrastofnununni „Parents Television Council“ þar sem að forseti stofnunarinnar sagði að leikarannir ættu að vera fyrirmyndir fyrst að þau væru átrúnaðargoð margra unglinga og barna. Hann sagði að þó að engar af myndunum hefðu sýnt nekt þá myndu þær samt senda röng skilaboð til ungra barna um hvernig ætti að klæða sig.<ref>Parents Television Council (20. október 2010). http://www.parentstv.org/ptc/news/release/2010/1020.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101211003833/http://www.parentstv.org/PTC/news/release/2010/1020.asp |date=2010-12-11 }} {{Cite web |url=http://www.parentstv.org/PTC/news/release/2010/1020.asp |title=Geymd eintak |access-date=2021-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101211003833/http://www.parentstv.org/PTC/news/release/2010/1020.asp |archive-date=2010-12-11 |url-status=dead}}</ref> == Leikendur og hlutverk == ===Leikarar=== *[[Lea Michele]] sem Rachel Berry *[[Cory Monteith]] sem Finn Hudson *[[Matthew Morrison]] sem Will Schuester *[[Jane Lynch]] sem Sue Sylvester *[[Jayma Mays]] sem Emma Pillsbury *[[Amber Riley]] sem Mercedes Jones *[[Chris Colfer]] sem Kurt Hummel *[[Kevin McHale]] sem Artie Abrams *[[Jenna Ushkowitz]] sem Tina Cohen-Chang *[[Mark Salling]] sem Noah "Puck" Puckerman *[[Dianna Agron]] sem Quinn Fabray *[[Chord Overstreet]] sem Sam Evans *[[Darren Criss]] sem Blaine Anderson *[[Heather Morris]] sem Brittany Pierce *[[Naya Rivera]] sem Santana Lopez [[Mynd:Matthew Morrison 2009.jpg|thumb|right|Murphy fann Matthew Morrison á Broadway]] Þegar að Murphy fór að leita að leikurum fyrir Glee vildi hann fyrst og fremst finna leikara sem að færu létt með það að leika á sviði. Í stað þess að halda hefðbundnar áheyrnarprufur fór Murphy á [[Broadway]] í leit að fólki þar sem að hann fann [[Matthew Morrison]] sem að hafði þá nýlokið að leika í [[Hairspray]], Leu Michele sem að fór með hlutverk í ''[[Spring Awakening]]'' og Jennu Ushkowitz sem að lék í nýrri upfærslu af ''[[The King and I]]''.<ref>Martin, Denise (26. apríl, 2009) https://www.latimes.com/entertainment/news/la-ca-gleestage26-2009apr26,0,1653470.story, ''The Los Angeles Times''</ref> Eftir að hafa fundið þessi þrjú hélt Murphy áheyrnarprufur þar sem að leikarar þurftu að sýna fram á dans og sönghæfileikana sína. [[Chris Colfer]] hafði enga reynslu þegar að hann fór í prufu fyrir hlutverk Arties en Murphy var svo hrifinn af honum að þegar að [[Kevin McHale]] fékk hlutverkið skrifaði hann nýja persónu inn í handritið bara fyrir hann. <ref>Martin, Denise (26. apríl, 2009) https://www.latimes.com/entertainment/news/la-ca-gleestage26-2009apr26,0,1653470.story, ''The Los Angeles Times''</ref> Leikkonan [[Jayma Mays]] söng lagið „Touch-a, Touch-a, Touch-a, Touch Me“ frá „[[The Rocky Horror Picture Show]]“, lag sem að hún fékk seinna að syngja á Glee. [[Cory Monteith]] sendi upprunalega inn myndband þar sem að hann lék aðeins og var síðan beðinn um að senda inn annað myndband þar sem að hann myndi syngja. Cory söng þá lagið „Can't Fight This Feeling“ eftir [[REO Speedwagon]]. Hlutverk [[Jane Lynch]]ar átti upprunalega bara að vera lítið út af því að hún var í annarri seríu á þeim tíma en sú þáttaröð var stuttu seinna aflýst.<ref>Andreeva, Nellie (23. apríl 2009) https://web.archive.org/web/20090427063215/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/news/e3i360cdd62fc9ca5a8b570d3d12fce11cb The Hollywood Reporter</ref> Í samningi leikaranna stendur að þeir séu óafturkallanlega bundnir Glee til þess að gera upp að þremur kvikmyndum byggðar á þáttunum. Enn hafa engar myndir verið planaðar. <ref>Tyler, Matt (21. júní 2010) http://thefilmstage.com/2010/06/21/glee-the-movie-coming-soon/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902045127/http://thefilmstage.com/2010/06/21/glee-the-movie-coming-soon/ |date=2010-09-02 }}, ''The Film Stage''</ref> [[Mynd:Cory Monteith 2009.jpg|thumb|left|Cory Monteith fer með hlutverk Finns í Glee]] Í ''Glee'' eru fimmtán aðalhlutverk. Morrison leikur [[spænska|spænskukennarann]] Will Schuester sem að verður leikstjóri sönghóps skólans í von um að endurreisa hann. Jane Lynch leikur hina siðspilltu Sue Sylvester, klappstýruþjálfann sem að hatar sönghópinn og alla meðlimina. <ref> Itzkoff, David (18. maí 2009).http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2009/05/18/jane-lynch-brings-her-inner-mean-girl-to-glee/ The New York Times</ref> Jayma Mays fer með hlutverk fer með hlutverk Emmu Pillsbury, nemendaráðgjafa skólans sem að er hrædd við öll óhreinindi og er skotin í Will.<ref>Abrams, Natalie (18. maí 2009) https://uk.eonline.com/uberblog/watch_with_kristin/b124391_time_get_happy_with_cast_of_glee.html, ''E! Online''</ref> [[Lea Michele]] leikur Rachel Berry, hæfileikaríkann nemanda í sönghópnum sem að þráir ekkert heitar heldur en að verða fræg söngkona en er oft strítt af klappstýrum og íþróttafolunum.<ref>Wieselman, Jarett (19. maí 2009) http://www.nypost.com/p/blogs/popwrap/item_sbUrfetlC9ck0hU9lqw0eM;jsessionid=13F9459E60D0F065F4ACDBB2E3FA2D6F {{Webarchive|url=https://archive.today/20120530060558/http://www.nypost.com/p/blogs/popwrap/item_sbUrfetlC9ck0hU9lqw0eM;jsessionid=13F9459E60D0F065F4ACDBB2E3FA2D6F |date=2012-05-30 }}, ''The New York Post''</ref> Cory Monteith leikur Finn Hudson, aðalleikmann [[amerískur fótbolti|ameríska fótboltaliðsins]] sem að stofnar vinsældum sínum í hættu með því að taka þátt í sönghópnum.<ref>Wieselman, Jarett (19. maí 2009) http://www.nypost.com/p/blogs/popwrap/item_sbUrfetlC9ck0hU9lqw0eM;jsessionid=13F9459E60D0F065F4ACDBB2E3FA2D6F {{Webarchive|url=https://archive.today/20120530060558/http://www.nypost.com/p/blogs/popwrap/item_sbUrfetlC9ck0hU9lqw0eM;jsessionid=13F9459E60D0F065F4ACDBB2E3FA2D6F |date=2012-05-30 }}, ''The New York Post''</ref> Í hópnum eru einnig Mercedes Jones (leikin af Amber Riley) sem að sárnar af því að syngja aukaraddir, Kurt Hummel (leikinn af Chris Colfer) sem að er samkynhneigður tenór, Artie Abrams (leikinn af Kevin McHale) sem að er þverlamaður unglingur sem að dreymir um að geta dansað og Tina Cohen-Chang (leikin af Jennu Ushkowitz) sem að er hálf bandarísk-hálf japönsk unglingsstúlka sem að þykist vera með stama. Mark Salling bættist síðan seinna í hópinn sem Noah Puckerman, besta vin Finns. Dianna Agron fer með hlutverk Quinn Fabray, klappstýru sem að er í sambandi með Finn sem að gerist meðlimur sönghópsins.<ref>Wightman, Catriona (28. apríl 2010). https://www.digitalspy.com/ustv/s57/glee/news/a216983/glee-rivera-morris-to-become-regulars.html, ''Digital Spy''</ref> [[Heather Morris]] og [[Naya Rivera]] fara með hlutverk Brittany Pierce og Santönu Lopez sem að voru upprunalega bara aukahlutverk en í annarri seríu fengu þær stöðuhækkun og eru núna aðalleikarar.<ref>Wieselman, Jarett (19. maí 2009) http://www.nypost.com/p/blogs/popwrap/item_sbUrfetlC9ck0hU9lqw0eM;jsessionid=13F9459E60D0F065F4ACDBB2E3FA2D6F {{Webarchive|url=https://archive.today/20120530060558/http://www.nypost.com/p/blogs/popwrap/item_sbUrfetlC9ck0hU9lqw0eM;jsessionid=13F9459E60D0F065F4ACDBB2E3FA2D6F |date=2012-05-30 }}, ''The New York Post''</ref> == Þættir == Í fyrstu þáttaröð Glee voru 22 þættir.<ref>Schneider, Michael (1. desember 2009). http://www.variety.com/article/VR1118012049.html?categoryId=30&cs=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100516232651/http://www.variety.com/article/VR1118012049.html?categoryId=30&cs=1 |date=2010-05-16 }}, Variety</ref> Prufuþátturinn var sýndur þann [[19. maí]] árið [[2009]] og þáttaröðinn hófst þann [[9. september]] hið sama ár og var sýndur á miðvikudögum til jóla en var síðan færður yfir á fimmtudag.<ref>Fox Broadcasting Company (5. mars 2009) http://www.foxflash.com/div.php/main/page?aID=1z2z2z268z1z8&ID=4793 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131022010645/http://www.foxflash.com/div.php/main/page?aID=1z2z2z268z1z8&ID=4793 |date=2013-10-22 }}</ref> Þann [[11. janúar]] árið [[2010]] tilkynntu forstjórar [[Fox]] að þeir hefðu pantað aðra seríu af Glee. <ref> Fox Broadcasting Company (24. nóvember 2009).http://www.foxflash.com/div.php/main/page?aID=1z2z1z25z1z8&ID=5454</ref> Tökur á næstu seríu hófust í júní [[2010]].<ref>Abrams, Natalie (11. janúar 2010) http://www.tvguide.com/News/Glee-Picked-Season-1013581.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140414114023/http://www.tvguide.com/News/Glee-Picked-Season-1013581.aspx |date=2014-04-14 }}, TvGuide</ref> Sýningar á annarri þáttaröðinni hófust þann [[21. september]], [[2010]]<ref>Gorman, Bill (13. júlí 2010) http://tvbythenumbers.zap2it.com/2010/07/13/fox-announces-fall-premiere-dates-for-2010-11-season/56923TV{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} by the Numbers</ref> og þættirnir voru sýndir klukkan átta að kvöldi til á þriðjudögum. [[Fox]] planaði upprunalega að sýna Glee á miðvikudögum en hætti svo við og sýndu [[American Idol]] á þeim tíma í staðinn. <ref>Rice, Lynette (November 19, 2010) http://insidetv.ew.com/2010/11/19/fox-moves-american-idol-to-wednesdays-and-thursdays/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207191706/http://insidetv.ew.com/2010/11/19/fox-moves-american-idol-to-wednesdays-and-thursdays/ |date=2012-02-07 }}, Entertainment Weekly</ref> Þriðja þáttaröðin var pöntuð af [[Fox]] þann [[23. maí]] [[2010]]. == Heimildir == {{reflist|2}} [[Flokkur:Bandarískir sjónvarpsþættir]] {{sa|2009|2015}} r17no7wmfra13aqi5fw48kupj4pvm4b 1 95397 1980925 1975356 2026-09-29T06:33:08Z ~2026-52481-48 121261 Nýr hluti: /* Yes and then */ 1980925 wikitext text/x-wiki Ég legg til að greinin verði sameinuð greininni ''[[Evrópusambandið]]''. [[Notandi:Thvj|Thvj]] 27. janúar 2011 kl. 22:22 (UTC) : Greinin um Evrópusambandið er þegar 27 Kb og gæti lengst þó nokkuð án þessarar viðbótar svo ég held að það sé allt í góðu að hafa þetta áfram sem sérstaka grein, enda enginn stubbur hér á ferð. Þessi grein hefur meira að segja burði til þess að lengjast líka og gæti orðið allítarleg. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 27. janúar 2011 kl. 22:42 (UTC) : Sammála Cessator. Greinin um Evrópusambandið er mjög stuttaraleg og mætti auðveldlega tvöfalda hana að stærð. Mikið á eftir að bætast við þessa hérna grein. --[[Notandi:Jabbi|Jabbi]] 28. janúar 2011 kl. 01:12 (UTC) :: Skil sjónarmið ykkar, en vandamál þessarar greina er að efni hennar er mjög óljóst eða hvað er átt við með ''Ísland og Evrópusambandið''? Er þetta sérstakt hugtak í Íslensku eða kannske bara ''pólitískt slagorð'' - er e.t.v. aðeins verið að fjalla um ''[[Umsókn Íslands að Evrópusambandinu]]''? Slík grein ætti þá að merkja með ''líðandi stund'' . - Auk þess fyndist mér vel fara á að hafa smá klausu um Ísland og Evrópusambandið í greininni [[Evrópusambandið]]. [[Notandi:Thvj|Thvj]] 28. janúar 2011 kl. 13:48 (UTC) ::: Það er nú þegar kafli um Ísland og Evrópusambandið í greininni um Evrópusambandið. Ég er reyndar þeirrar skoðunar að það ætti að fara lítið fyrir honum þar af því að í grein um Evrópusambandið skiptir Ísland einfaldlega litlu máli. Það mætti reyndar líka hafa þannig kafla í greininni um Ísland og þar gæti hann verið fyrirferðameiri en í greininni um Evrópusambandið. En hvað titilinn varðar, þá skil ég hann svo að hann vísi til tengsla Íslands og Evrópusambandsins. Ekki ósvipað og greinin [[:en:Norway – European Union relations]] (en þess má geta að [[:en:Norway and the European Union]] er tilvísun á þá grein) eða [[:en:Switzerland – European Union relations]] (en [[:en:Switzerland and the European Union]] er tilvísun á þá grein). --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 28. janúar 2011 kl. 14:16 (UTC) :::: Ok, tók nú loks eftir kaflanum í greininni um Es. Er þó ómsammála fullyrðingu Cessators um að "í grein um Es skipti Íslandi litlu máli", því umsóknarferlið, sem sumir kalla í hálfkæringu "aðlögunarferli", er í fullum gangi og gæti í framtíðinni leitt til inngöngu Íslands í Es. (Ég reikna að sjálfsögðu með að fulltrúar Es taki umsókn okkar alvarlega.) Hins vegar á ég bágt með að skilja þessa grein, sem um ræðir. Um hvað fjallar hún eiginlega, ef ekki umsókanrferli Íslands að Es og ætti þá að nefnast ''[[Umsókn Íslands að Es]]'', ''umsókarferli'' e.þ.h.? - Auk þess vantar skilgreiningu í upphafi greinarinnar, eða treystir sig nokkur til að skirfa skilgreininguna, þ.a. ljóst verði um hvað greinin eigi að fjalla? [[Notandi:Thvj|Thvj]] 28. janúar 2011 kl. 17:13 (UTC) ::::: Hún ætti auðvitað að fjalla að verulegu leyti um umsóknarferlið en ekki eingöngu það, því jafnvel þótt Ísland hefði ekki sótt um inngöngu hefði greinin átt rétt á sér og hefði fjallað um sams konar hluti og greinarnar „Noregur og Evrópusambandið“ og „Sviss og Evrópusambandið“ gera á ensku. Það sem ég átt við með að Ísland skipti litlu máli er einfaldlega það að fyrir ESB skiptir Ísland litlu máli. Við getum t.d. ímyndað okkur að einhver sé að skrifa grein um ESB á japönsku eða kínversku Wikipediunni og velti fyrir sér hvaða kafla hann ætti að hafa; hann myndi aldrei komast að þeirri niðurstöðu að í grein um ESB væri mikilvægt að hafa kaflann „Ísland og ESB“. Það mun hins vegar breyta miklu meiru fyrir Ísland en fyrir Evrópusambandið ef Ísland gengur í ESB og þess vegna er þetta mikilvægari kafli í greininni um Ísland. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 28. janúar 2011 kl. 17:22 (UTC) ::: Jú, Ísland er vissulega agnarlítið í samanburði við Es og þannig séð má segja að kvantitatíft skipti Ísland skipti litlu fyrir Es, en það er aukaatriði. Treystir Cessator eða einvher annar sér til að skrifa skilgreiningu, sem skýrir um hvað greinin eigi að fjalla ef ekki um umsóknarferlið (tæknilega séð)? E.t.v. á hún að fjalla að einhverju leyti um sálarástand þjóðarinnar, sjálfsmynd og þjóðernisímynd í skugga "hins ægilega" Evrópusambands? (Það væri reyndar verðugt verkefni að fjalla um sálarástand þjóðarinnar á hinum ýmsu tímum.) [[Notandi:Thvj|Thvj]] 28. janúar 2011 kl. 17:33 (UTC) :::: Hún gæti fjallað um ýmislegt fleira, s.s. EES og réttindi Íslendinga í ESB, deilur við sambandið um fiskveiðar, ESB sem markað fyrir íslenskar útflutningsvörur o.s.frv. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 28. janúar 2011 kl. 18:32 (UTC) ::::: Já, greinin gæti fjallað um hitt og þetta tengt EES og ES, en spurningin er hvað á hún í rauninni að fjalla um? Er ekki greinarheitið allt of víðtækt og óljóst til þess að verðskulda grein á wikipedíu? Með sömu rökum mætti þá stofna greinarnar ''[[Ísland og Kína]]'', ''[[Ísland og Bandaríkin]]'' eða [[Ísland og Grænland]], án þess að ég mæli þó með því. Ég mundi þó gjarnan vilja sjá greinina [[Umsókn Íslands að Evrópusambandinu]], en eins og greinin stendur nú virðist hún að mestu einmitt fjalla um það ferli. - Annars skora ég á einhvern slyngan að skrifa skilgreiningu í innganginum, en ef það tekst ekki held ég að við verðum að finna nýtt og hnitmiðað greinarheiti. [[Notandi:Thvj|Thvj]] 29. janúar 2011 kl. 01:41 (UTC) :::::: Það gæti svo sem verið fínt að flytja greinina eins og þú nefnir, en ég sá þetta fyrir mér hliðstætt við [[:en:Norway – European Union relations]] (hét greinin um Ísland ekki eitthvað svipað á en:wiki áður en umsóknin kom til?). --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 29. janúar 2011 kl. 17:25 (UTC) :::::::Jú, og hún var svo færð aftur undir þann titil á enwiki 2017 eftir að viðræður sigldu í strand. Ég hallast frekar að því einmitt að hafa grein um tvíhliða samband Íslands og ESB þar sem fjallað er um aðildarferlið en einnig aðra fleti eins og EES, Schengen, makríl, tollamál o.s.frv. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 15. ágúst 2026 kl. 13:49 (UTC) ::::: Greinarnar eru snarlíkar, en það breytir ekki því að mér finnst fókusinn í þeim báðum óskýr, ekki síst þar sem enginn virðist treysta sér til að skilgreina efni greinanna í innganginum. Færi ekki betur á því að takmarka sig aðeins og skrifa frekar um ''[[umnsóknarferlið]]'', en í slíkri grein mundu vafalaust birtast aðdragandi umsóknarinnar og alls kyns vangaveldur um stóðu Íslands innan Es, EES og EFTA? Grein (ítarleg) um ''Ísland og Es'' er reyndar einnig til á öðrum tungumálum á wikipedía þ.a. hún fær væntanlega að standa óhögguð, en það breytir ekki því að mér finnst þetta furðulegar greinar, sambland af sagnfræði og blaðamennsku, og má spyrja sig hvort þær eigi heima í alfræðiriti. - Ég auglýsi þó eftir grein um ''[[umsókarferlið]]''. [[Notandi:Thvj|Thvj]] 29. janúar 2011 kl. 18:00 (UTC) == Breyta nafni == [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]]. Þar sem það er meira relevant. --[[Notandi:Jabbi|Jabbi]] ([[Notandaspjall:Jabbi|spjall]]) 23. apríl 2013 kl. 21:37 (UTC) : Já, þetta er betra heiti. [[Notandi:Thvj|Thvj]] ([[Notandaspjall:Thvj|spjall]]) 23. apríl 2013 kl. 23:11 (UTC) == Staða viðræðna == Hæ, ég er með eina spurningu. Er Ísland raunverulega með virka umsókn að ESB? Það er vissulega rétt að Ísland hefur ekki stundað formlegar viðræður við ESB í 10 ár síðan Gunnar Bragi Sveinsson þáverandi utanríkisráðherra fór til Brussel og lagði inn beiðni um að aðildarviðræður Íslands yrðu dregnar til baka. Ég hef heyrt fræðimenn á sviði málefna ESB segja að við séum enn þá með virka umsókn en hef líka heyrt fólk segja að umsóknin hefði verið afturkölluð. [[Kerfissíða:Framlög/2A01:6F02:31D:4501:1856:4554:334:E822|2A01:6F02:31D:4501:1856:4554:334:E822]] 28. júlí 2025 kl. 11:18 (UTC) :Samkvæmt ESB er aðildarumsóknin enn talin virk (en það má deila um hvort það hafi neina merkingu nema Ísland kjósi að halda þeim áfram). Það þyrfti að bæta við setningu um þetta í greinina. Ég geng í það við tækifæri. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. júlí 2025 kl. 12:06 (UTC) == Yes and then == and also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:33 (UTC) jfha3h1hno2zb9sw049ps2s122zccjg 1980926 1980925 2026-09-29T06:33:18Z ~2026-52481-48 121261 /* Yes and then */ Svar 1980926 wikitext text/x-wiki Ég legg til að greinin verði sameinuð greininni ''[[Evrópusambandið]]''. [[Notandi:Thvj|Thvj]] 27. janúar 2011 kl. 22:22 (UTC) : Greinin um Evrópusambandið er þegar 27 Kb og gæti lengst þó nokkuð án þessarar viðbótar svo ég held að það sé allt í góðu að hafa þetta áfram sem sérstaka grein, enda enginn stubbur hér á ferð. Þessi grein hefur meira að segja burði til þess að lengjast líka og gæti orðið allítarleg. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 27. janúar 2011 kl. 22:42 (UTC) : Sammála Cessator. Greinin um Evrópusambandið er mjög stuttaraleg og mætti auðveldlega tvöfalda hana að stærð. Mikið á eftir að bætast við þessa hérna grein. --[[Notandi:Jabbi|Jabbi]] 28. janúar 2011 kl. 01:12 (UTC) :: Skil sjónarmið ykkar, en vandamál þessarar greina er að efni hennar er mjög óljóst eða hvað er átt við með ''Ísland og Evrópusambandið''? Er þetta sérstakt hugtak í Íslensku eða kannske bara ''pólitískt slagorð'' - er e.t.v. aðeins verið að fjalla um ''[[Umsókn Íslands að Evrópusambandinu]]''? Slík grein ætti þá að merkja með ''líðandi stund'' . - Auk þess fyndist mér vel fara á að hafa smá klausu um Ísland og Evrópusambandið í greininni [[Evrópusambandið]]. [[Notandi:Thvj|Thvj]] 28. janúar 2011 kl. 13:48 (UTC) ::: Það er nú þegar kafli um Ísland og Evrópusambandið í greininni um Evrópusambandið. Ég er reyndar þeirrar skoðunar að það ætti að fara lítið fyrir honum þar af því að í grein um Evrópusambandið skiptir Ísland einfaldlega litlu máli. Það mætti reyndar líka hafa þannig kafla í greininni um Ísland og þar gæti hann verið fyrirferðameiri en í greininni um Evrópusambandið. En hvað titilinn varðar, þá skil ég hann svo að hann vísi til tengsla Íslands og Evrópusambandsins. Ekki ósvipað og greinin [[:en:Norway – European Union relations]] (en þess má geta að [[:en:Norway and the European Union]] er tilvísun á þá grein) eða [[:en:Switzerland – European Union relations]] (en [[:en:Switzerland and the European Union]] er tilvísun á þá grein). --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 28. janúar 2011 kl. 14:16 (UTC) :::: Ok, tók nú loks eftir kaflanum í greininni um Es. Er þó ómsammála fullyrðingu Cessators um að "í grein um Es skipti Íslandi litlu máli", því umsóknarferlið, sem sumir kalla í hálfkæringu "aðlögunarferli", er í fullum gangi og gæti í framtíðinni leitt til inngöngu Íslands í Es. (Ég reikna að sjálfsögðu með að fulltrúar Es taki umsókn okkar alvarlega.) Hins vegar á ég bágt með að skilja þessa grein, sem um ræðir. Um hvað fjallar hún eiginlega, ef ekki umsókanrferli Íslands að Es og ætti þá að nefnast ''[[Umsókn Íslands að Es]]'', ''umsókarferli'' e.þ.h.? - Auk þess vantar skilgreiningu í upphafi greinarinnar, eða treystir sig nokkur til að skirfa skilgreininguna, þ.a. ljóst verði um hvað greinin eigi að fjalla? [[Notandi:Thvj|Thvj]] 28. janúar 2011 kl. 17:13 (UTC) ::::: Hún ætti auðvitað að fjalla að verulegu leyti um umsóknarferlið en ekki eingöngu það, því jafnvel þótt Ísland hefði ekki sótt um inngöngu hefði greinin átt rétt á sér og hefði fjallað um sams konar hluti og greinarnar „Noregur og Evrópusambandið“ og „Sviss og Evrópusambandið“ gera á ensku. Það sem ég átt við með að Ísland skipti litlu máli er einfaldlega það að fyrir ESB skiptir Ísland litlu máli. Við getum t.d. ímyndað okkur að einhver sé að skrifa grein um ESB á japönsku eða kínversku Wikipediunni og velti fyrir sér hvaða kafla hann ætti að hafa; hann myndi aldrei komast að þeirri niðurstöðu að í grein um ESB væri mikilvægt að hafa kaflann „Ísland og ESB“. Það mun hins vegar breyta miklu meiru fyrir Ísland en fyrir Evrópusambandið ef Ísland gengur í ESB og þess vegna er þetta mikilvægari kafli í greininni um Ísland. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 28. janúar 2011 kl. 17:22 (UTC) ::: Jú, Ísland er vissulega agnarlítið í samanburði við Es og þannig séð má segja að kvantitatíft skipti Ísland skipti litlu fyrir Es, en það er aukaatriði. Treystir Cessator eða einvher annar sér til að skrifa skilgreiningu, sem skýrir um hvað greinin eigi að fjalla ef ekki um umsóknarferlið (tæknilega séð)? E.t.v. á hún að fjalla að einhverju leyti um sálarástand þjóðarinnar, sjálfsmynd og þjóðernisímynd í skugga "hins ægilega" Evrópusambands? (Það væri reyndar verðugt verkefni að fjalla um sálarástand þjóðarinnar á hinum ýmsu tímum.) [[Notandi:Thvj|Thvj]] 28. janúar 2011 kl. 17:33 (UTC) :::: Hún gæti fjallað um ýmislegt fleira, s.s. EES og réttindi Íslendinga í ESB, deilur við sambandið um fiskveiðar, ESB sem markað fyrir íslenskar útflutningsvörur o.s.frv. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 28. janúar 2011 kl. 18:32 (UTC) ::::: Já, greinin gæti fjallað um hitt og þetta tengt EES og ES, en spurningin er hvað á hún í rauninni að fjalla um? Er ekki greinarheitið allt of víðtækt og óljóst til þess að verðskulda grein á wikipedíu? Með sömu rökum mætti þá stofna greinarnar ''[[Ísland og Kína]]'', ''[[Ísland og Bandaríkin]]'' eða [[Ísland og Grænland]], án þess að ég mæli þó með því. Ég mundi þó gjarnan vilja sjá greinina [[Umsókn Íslands að Evrópusambandinu]], en eins og greinin stendur nú virðist hún að mestu einmitt fjalla um það ferli. - Annars skora ég á einhvern slyngan að skrifa skilgreiningu í innganginum, en ef það tekst ekki held ég að við verðum að finna nýtt og hnitmiðað greinarheiti. [[Notandi:Thvj|Thvj]] 29. janúar 2011 kl. 01:41 (UTC) :::::: Það gæti svo sem verið fínt að flytja greinina eins og þú nefnir, en ég sá þetta fyrir mér hliðstætt við [[:en:Norway – European Union relations]] (hét greinin um Ísland ekki eitthvað svipað á en:wiki áður en umsóknin kom til?). --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 29. janúar 2011 kl. 17:25 (UTC) :::::::Jú, og hún var svo færð aftur undir þann titil á enwiki 2017 eftir að viðræður sigldu í strand. Ég hallast frekar að því einmitt að hafa grein um tvíhliða samband Íslands og ESB þar sem fjallað er um aðildarferlið en einnig aðra fleti eins og EES, Schengen, makríl, tollamál o.s.frv. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 15. ágúst 2026 kl. 13:49 (UTC) ::::: Greinarnar eru snarlíkar, en það breytir ekki því að mér finnst fókusinn í þeim báðum óskýr, ekki síst þar sem enginn virðist treysta sér til að skilgreina efni greinanna í innganginum. Færi ekki betur á því að takmarka sig aðeins og skrifa frekar um ''[[umnsóknarferlið]]'', en í slíkri grein mundu vafalaust birtast aðdragandi umsóknarinnar og alls kyns vangaveldur um stóðu Íslands innan Es, EES og EFTA? Grein (ítarleg) um ''Ísland og Es'' er reyndar einnig til á öðrum tungumálum á wikipedía þ.a. hún fær væntanlega að standa óhögguð, en það breytir ekki því að mér finnst þetta furðulegar greinar, sambland af sagnfræði og blaðamennsku, og má spyrja sig hvort þær eigi heima í alfræðiriti. - Ég auglýsi þó eftir grein um ''[[umsókarferlið]]''. [[Notandi:Thvj|Thvj]] 29. janúar 2011 kl. 18:00 (UTC) == Breyta nafni == [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]]. Þar sem það er meira relevant. --[[Notandi:Jabbi|Jabbi]] ([[Notandaspjall:Jabbi|spjall]]) 23. apríl 2013 kl. 21:37 (UTC) : Já, þetta er betra heiti. [[Notandi:Thvj|Thvj]] ([[Notandaspjall:Thvj|spjall]]) 23. apríl 2013 kl. 23:11 (UTC) == Staða viðræðna == Hæ, ég er með eina spurningu. Er Ísland raunverulega með virka umsókn að ESB? Það er vissulega rétt að Ísland hefur ekki stundað formlegar viðræður við ESB í 10 ár síðan Gunnar Bragi Sveinsson þáverandi utanríkisráðherra fór til Brussel og lagði inn beiðni um að aðildarviðræður Íslands yrðu dregnar til baka. Ég hef heyrt fræðimenn á sviði málefna ESB segja að við séum enn þá með virka umsókn en hef líka heyrt fólk segja að umsóknin hefði verið afturkölluð. [[Kerfissíða:Framlög/2A01:6F02:31D:4501:1856:4554:334:E822|2A01:6F02:31D:4501:1856:4554:334:E822]] 28. júlí 2025 kl. 11:18 (UTC) :Samkvæmt ESB er aðildarumsóknin enn talin virk (en það má deila um hvort það hafi neina merkingu nema Ísland kjósi að halda þeim áfram). Það þyrfti að bæta við setningu um þetta í greinina. Ég geng í það við tækifæri. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. júlí 2025 kl. 12:06 (UTC) == Yes and then == and also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:33 (UTC) :also yes [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:33 (UTC) 64n479omdij3ifgo9s6pkkox22mpfqv 1980927 1980926 2026-09-29T06:33:27Z ~2026-52481-48 121261 /* Yes and then */ Svar 1980927 wikitext text/x-wiki Ég legg til að greinin verði sameinuð greininni ''[[Evrópusambandið]]''. [[Notandi:Thvj|Thvj]] 27. janúar 2011 kl. 22:22 (UTC) : Greinin um Evrópusambandið er þegar 27 Kb og gæti lengst þó nokkuð án þessarar viðbótar svo ég held að það sé allt í góðu að hafa þetta áfram sem sérstaka grein, enda enginn stubbur hér á ferð. Þessi grein hefur meira að segja burði til þess að lengjast líka og gæti orðið allítarleg. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 27. janúar 2011 kl. 22:42 (UTC) : Sammála Cessator. Greinin um Evrópusambandið er mjög stuttaraleg og mætti auðveldlega tvöfalda hana að stærð. Mikið á eftir að bætast við þessa hérna grein. --[[Notandi:Jabbi|Jabbi]] 28. janúar 2011 kl. 01:12 (UTC) :: Skil sjónarmið ykkar, en vandamál þessarar greina er að efni hennar er mjög óljóst eða hvað er átt við með ''Ísland og Evrópusambandið''? Er þetta sérstakt hugtak í Íslensku eða kannske bara ''pólitískt slagorð'' - er e.t.v. aðeins verið að fjalla um ''[[Umsókn Íslands að Evrópusambandinu]]''? Slík grein ætti þá að merkja með ''líðandi stund'' . - Auk þess fyndist mér vel fara á að hafa smá klausu um Ísland og Evrópusambandið í greininni [[Evrópusambandið]]. [[Notandi:Thvj|Thvj]] 28. janúar 2011 kl. 13:48 (UTC) ::: Það er nú þegar kafli um Ísland og Evrópusambandið í greininni um Evrópusambandið. Ég er reyndar þeirrar skoðunar að það ætti að fara lítið fyrir honum þar af því að í grein um Evrópusambandið skiptir Ísland einfaldlega litlu máli. Það mætti reyndar líka hafa þannig kafla í greininni um Ísland og þar gæti hann verið fyrirferðameiri en í greininni um Evrópusambandið. En hvað titilinn varðar, þá skil ég hann svo að hann vísi til tengsla Íslands og Evrópusambandsins. Ekki ósvipað og greinin [[:en:Norway – European Union relations]] (en þess má geta að [[:en:Norway and the European Union]] er tilvísun á þá grein) eða [[:en:Switzerland – European Union relations]] (en [[:en:Switzerland and the European Union]] er tilvísun á þá grein). --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 28. janúar 2011 kl. 14:16 (UTC) :::: Ok, tók nú loks eftir kaflanum í greininni um Es. Er þó ómsammála fullyrðingu Cessators um að "í grein um Es skipti Íslandi litlu máli", því umsóknarferlið, sem sumir kalla í hálfkæringu "aðlögunarferli", er í fullum gangi og gæti í framtíðinni leitt til inngöngu Íslands í Es. (Ég reikna að sjálfsögðu með að fulltrúar Es taki umsókn okkar alvarlega.) Hins vegar á ég bágt með að skilja þessa grein, sem um ræðir. Um hvað fjallar hún eiginlega, ef ekki umsókanrferli Íslands að Es og ætti þá að nefnast ''[[Umsókn Íslands að Es]]'', ''umsókarferli'' e.þ.h.? - Auk þess vantar skilgreiningu í upphafi greinarinnar, eða treystir sig nokkur til að skirfa skilgreininguna, þ.a. ljóst verði um hvað greinin eigi að fjalla? [[Notandi:Thvj|Thvj]] 28. janúar 2011 kl. 17:13 (UTC) ::::: Hún ætti auðvitað að fjalla að verulegu leyti um umsóknarferlið en ekki eingöngu það, því jafnvel þótt Ísland hefði ekki sótt um inngöngu hefði greinin átt rétt á sér og hefði fjallað um sams konar hluti og greinarnar „Noregur og Evrópusambandið“ og „Sviss og Evrópusambandið“ gera á ensku. Það sem ég átt við með að Ísland skipti litlu máli er einfaldlega það að fyrir ESB skiptir Ísland litlu máli. Við getum t.d. ímyndað okkur að einhver sé að skrifa grein um ESB á japönsku eða kínversku Wikipediunni og velti fyrir sér hvaða kafla hann ætti að hafa; hann myndi aldrei komast að þeirri niðurstöðu að í grein um ESB væri mikilvægt að hafa kaflann „Ísland og ESB“. Það mun hins vegar breyta miklu meiru fyrir Ísland en fyrir Evrópusambandið ef Ísland gengur í ESB og þess vegna er þetta mikilvægari kafli í greininni um Ísland. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 28. janúar 2011 kl. 17:22 (UTC) ::: Jú, Ísland er vissulega agnarlítið í samanburði við Es og þannig séð má segja að kvantitatíft skipti Ísland skipti litlu fyrir Es, en það er aukaatriði. Treystir Cessator eða einvher annar sér til að skrifa skilgreiningu, sem skýrir um hvað greinin eigi að fjalla ef ekki um umsóknarferlið (tæknilega séð)? E.t.v. á hún að fjalla að einhverju leyti um sálarástand þjóðarinnar, sjálfsmynd og þjóðernisímynd í skugga "hins ægilega" Evrópusambands? (Það væri reyndar verðugt verkefni að fjalla um sálarástand þjóðarinnar á hinum ýmsu tímum.) [[Notandi:Thvj|Thvj]] 28. janúar 2011 kl. 17:33 (UTC) :::: Hún gæti fjallað um ýmislegt fleira, s.s. EES og réttindi Íslendinga í ESB, deilur við sambandið um fiskveiðar, ESB sem markað fyrir íslenskar útflutningsvörur o.s.frv. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 28. janúar 2011 kl. 18:32 (UTC) ::::: Já, greinin gæti fjallað um hitt og þetta tengt EES og ES, en spurningin er hvað á hún í rauninni að fjalla um? Er ekki greinarheitið allt of víðtækt og óljóst til þess að verðskulda grein á wikipedíu? Með sömu rökum mætti þá stofna greinarnar ''[[Ísland og Kína]]'', ''[[Ísland og Bandaríkin]]'' eða [[Ísland og Grænland]], án þess að ég mæli þó með því. Ég mundi þó gjarnan vilja sjá greinina [[Umsókn Íslands að Evrópusambandinu]], en eins og greinin stendur nú virðist hún að mestu einmitt fjalla um það ferli. - Annars skora ég á einhvern slyngan að skrifa skilgreiningu í innganginum, en ef það tekst ekki held ég að við verðum að finna nýtt og hnitmiðað greinarheiti. [[Notandi:Thvj|Thvj]] 29. janúar 2011 kl. 01:41 (UTC) :::::: Það gæti svo sem verið fínt að flytja greinina eins og þú nefnir, en ég sá þetta fyrir mér hliðstætt við [[:en:Norway – European Union relations]] (hét greinin um Ísland ekki eitthvað svipað á en:wiki áður en umsóknin kom til?). --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 29. janúar 2011 kl. 17:25 (UTC) :::::::Jú, og hún var svo færð aftur undir þann titil á enwiki 2017 eftir að viðræður sigldu í strand. Ég hallast frekar að því einmitt að hafa grein um tvíhliða samband Íslands og ESB þar sem fjallað er um aðildarferlið en einnig aðra fleti eins og EES, Schengen, makríl, tollamál o.s.frv. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 15. ágúst 2026 kl. 13:49 (UTC) ::::: Greinarnar eru snarlíkar, en það breytir ekki því að mér finnst fókusinn í þeim báðum óskýr, ekki síst þar sem enginn virðist treysta sér til að skilgreina efni greinanna í innganginum. Færi ekki betur á því að takmarka sig aðeins og skrifa frekar um ''[[umnsóknarferlið]]'', en í slíkri grein mundu vafalaust birtast aðdragandi umsóknarinnar og alls kyns vangaveldur um stóðu Íslands innan Es, EES og EFTA? Grein (ítarleg) um ''Ísland og Es'' er reyndar einnig til á öðrum tungumálum á wikipedía þ.a. hún fær væntanlega að standa óhögguð, en það breytir ekki því að mér finnst þetta furðulegar greinar, sambland af sagnfræði og blaðamennsku, og má spyrja sig hvort þær eigi heima í alfræðiriti. - Ég auglýsi þó eftir grein um ''[[umsókarferlið]]''. [[Notandi:Thvj|Thvj]] 29. janúar 2011 kl. 18:00 (UTC) == Breyta nafni == [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]]. Þar sem það er meira relevant. --[[Notandi:Jabbi|Jabbi]] ([[Notandaspjall:Jabbi|spjall]]) 23. apríl 2013 kl. 21:37 (UTC) : Já, þetta er betra heiti. [[Notandi:Thvj|Thvj]] ([[Notandaspjall:Thvj|spjall]]) 23. apríl 2013 kl. 23:11 (UTC) == Staða viðræðna == Hæ, ég er með eina spurningu. Er Ísland raunverulega með virka umsókn að ESB? Það er vissulega rétt að Ísland hefur ekki stundað formlegar viðræður við ESB í 10 ár síðan Gunnar Bragi Sveinsson þáverandi utanríkisráðherra fór til Brussel og lagði inn beiðni um að aðildarviðræður Íslands yrðu dregnar til baka. Ég hef heyrt fræðimenn á sviði málefna ESB segja að við séum enn þá með virka umsókn en hef líka heyrt fólk segja að umsóknin hefði verið afturkölluð. [[Kerfissíða:Framlög/2A01:6F02:31D:4501:1856:4554:334:E822|2A01:6F02:31D:4501:1856:4554:334:E822]] 28. júlí 2025 kl. 11:18 (UTC) :Samkvæmt ESB er aðildarumsóknin enn talin virk (en það má deila um hvort það hafi neina merkingu nema Ísland kjósi að halda þeim áfram). Það þyrfti að bæta við setningu um þetta í greinina. Ég geng í það við tækifæri. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. júlí 2025 kl. 12:06 (UTC) == Yes and then == and also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:33 (UTC) :also yes [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:33 (UTC) ::and then [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:33 (UTC) 0qlzk59vrpbm54rasit4pr2q6v73lns 1980935 1980927 2026-09-29T06:36:06Z NDG 108276 Tók aftur breytingar frá [[Special:Contributions/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[User talk:~2026-52481-48|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Bjarki S|Bjarki S]] 1975356 wikitext text/x-wiki Ég legg til að greinin verði sameinuð greininni ''[[Evrópusambandið]]''. [[Notandi:Thvj|Thvj]] 27. janúar 2011 kl. 22:22 (UTC) : Greinin um Evrópusambandið er þegar 27 Kb og gæti lengst þó nokkuð án þessarar viðbótar svo ég held að það sé allt í góðu að hafa þetta áfram sem sérstaka grein, enda enginn stubbur hér á ferð. Þessi grein hefur meira að segja burði til þess að lengjast líka og gæti orðið allítarleg. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 27. janúar 2011 kl. 22:42 (UTC) : Sammála Cessator. Greinin um Evrópusambandið er mjög stuttaraleg og mætti auðveldlega tvöfalda hana að stærð. Mikið á eftir að bætast við þessa hérna grein. --[[Notandi:Jabbi|Jabbi]] 28. janúar 2011 kl. 01:12 (UTC) :: Skil sjónarmið ykkar, en vandamál þessarar greina er að efni hennar er mjög óljóst eða hvað er átt við með ''Ísland og Evrópusambandið''? Er þetta sérstakt hugtak í Íslensku eða kannske bara ''pólitískt slagorð'' - er e.t.v. aðeins verið að fjalla um ''[[Umsókn Íslands að Evrópusambandinu]]''? Slík grein ætti þá að merkja með ''líðandi stund'' . - Auk þess fyndist mér vel fara á að hafa smá klausu um Ísland og Evrópusambandið í greininni [[Evrópusambandið]]. [[Notandi:Thvj|Thvj]] 28. janúar 2011 kl. 13:48 (UTC) ::: Það er nú þegar kafli um Ísland og Evrópusambandið í greininni um Evrópusambandið. Ég er reyndar þeirrar skoðunar að það ætti að fara lítið fyrir honum þar af því að í grein um Evrópusambandið skiptir Ísland einfaldlega litlu máli. Það mætti reyndar líka hafa þannig kafla í greininni um Ísland og þar gæti hann verið fyrirferðameiri en í greininni um Evrópusambandið. En hvað titilinn varðar, þá skil ég hann svo að hann vísi til tengsla Íslands og Evrópusambandsins. Ekki ósvipað og greinin [[:en:Norway – European Union relations]] (en þess má geta að [[:en:Norway and the European Union]] er tilvísun á þá grein) eða [[:en:Switzerland – European Union relations]] (en [[:en:Switzerland and the European Union]] er tilvísun á þá grein). --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 28. janúar 2011 kl. 14:16 (UTC) :::: Ok, tók nú loks eftir kaflanum í greininni um Es. Er þó ómsammála fullyrðingu Cessators um að "í grein um Es skipti Íslandi litlu máli", því umsóknarferlið, sem sumir kalla í hálfkæringu "aðlögunarferli", er í fullum gangi og gæti í framtíðinni leitt til inngöngu Íslands í Es. (Ég reikna að sjálfsögðu með að fulltrúar Es taki umsókn okkar alvarlega.) Hins vegar á ég bágt með að skilja þessa grein, sem um ræðir. Um hvað fjallar hún eiginlega, ef ekki umsókanrferli Íslands að Es og ætti þá að nefnast ''[[Umsókn Íslands að Es]]'', ''umsókarferli'' e.þ.h.? - Auk þess vantar skilgreiningu í upphafi greinarinnar, eða treystir sig nokkur til að skirfa skilgreininguna, þ.a. ljóst verði um hvað greinin eigi að fjalla? [[Notandi:Thvj|Thvj]] 28. janúar 2011 kl. 17:13 (UTC) ::::: Hún ætti auðvitað að fjalla að verulegu leyti um umsóknarferlið en ekki eingöngu það, því jafnvel þótt Ísland hefði ekki sótt um inngöngu hefði greinin átt rétt á sér og hefði fjallað um sams konar hluti og greinarnar „Noregur og Evrópusambandið“ og „Sviss og Evrópusambandið“ gera á ensku. Það sem ég átt við með að Ísland skipti litlu máli er einfaldlega það að fyrir ESB skiptir Ísland litlu máli. Við getum t.d. ímyndað okkur að einhver sé að skrifa grein um ESB á japönsku eða kínversku Wikipediunni og velti fyrir sér hvaða kafla hann ætti að hafa; hann myndi aldrei komast að þeirri niðurstöðu að í grein um ESB væri mikilvægt að hafa kaflann „Ísland og ESB“. Það mun hins vegar breyta miklu meiru fyrir Ísland en fyrir Evrópusambandið ef Ísland gengur í ESB og þess vegna er þetta mikilvægari kafli í greininni um Ísland. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 28. janúar 2011 kl. 17:22 (UTC) ::: Jú, Ísland er vissulega agnarlítið í samanburði við Es og þannig séð má segja að kvantitatíft skipti Ísland skipti litlu fyrir Es, en það er aukaatriði. Treystir Cessator eða einvher annar sér til að skrifa skilgreiningu, sem skýrir um hvað greinin eigi að fjalla ef ekki um umsóknarferlið (tæknilega séð)? E.t.v. á hún að fjalla að einhverju leyti um sálarástand þjóðarinnar, sjálfsmynd og þjóðernisímynd í skugga "hins ægilega" Evrópusambands? (Það væri reyndar verðugt verkefni að fjalla um sálarástand þjóðarinnar á hinum ýmsu tímum.) [[Notandi:Thvj|Thvj]] 28. janúar 2011 kl. 17:33 (UTC) :::: Hún gæti fjallað um ýmislegt fleira, s.s. EES og réttindi Íslendinga í ESB, deilur við sambandið um fiskveiðar, ESB sem markað fyrir íslenskar útflutningsvörur o.s.frv. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 28. janúar 2011 kl. 18:32 (UTC) ::::: Já, greinin gæti fjallað um hitt og þetta tengt EES og ES, en spurningin er hvað á hún í rauninni að fjalla um? Er ekki greinarheitið allt of víðtækt og óljóst til þess að verðskulda grein á wikipedíu? Með sömu rökum mætti þá stofna greinarnar ''[[Ísland og Kína]]'', ''[[Ísland og Bandaríkin]]'' eða [[Ísland og Grænland]], án þess að ég mæli þó með því. Ég mundi þó gjarnan vilja sjá greinina [[Umsókn Íslands að Evrópusambandinu]], en eins og greinin stendur nú virðist hún að mestu einmitt fjalla um það ferli. - Annars skora ég á einhvern slyngan að skrifa skilgreiningu í innganginum, en ef það tekst ekki held ég að við verðum að finna nýtt og hnitmiðað greinarheiti. [[Notandi:Thvj|Thvj]] 29. janúar 2011 kl. 01:41 (UTC) :::::: Það gæti svo sem verið fínt að flytja greinina eins og þú nefnir, en ég sá þetta fyrir mér hliðstætt við [[:en:Norway – European Union relations]] (hét greinin um Ísland ekki eitthvað svipað á en:wiki áður en umsóknin kom til?). --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 29. janúar 2011 kl. 17:25 (UTC) :::::::Jú, og hún var svo færð aftur undir þann titil á enwiki 2017 eftir að viðræður sigldu í strand. Ég hallast frekar að því einmitt að hafa grein um tvíhliða samband Íslands og ESB þar sem fjallað er um aðildarferlið en einnig aðra fleti eins og EES, Schengen, makríl, tollamál o.s.frv. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 15. ágúst 2026 kl. 13:49 (UTC) ::::: Greinarnar eru snarlíkar, en það breytir ekki því að mér finnst fókusinn í þeim báðum óskýr, ekki síst þar sem enginn virðist treysta sér til að skilgreina efni greinanna í innganginum. Færi ekki betur á því að takmarka sig aðeins og skrifa frekar um ''[[umnsóknarferlið]]'', en í slíkri grein mundu vafalaust birtast aðdragandi umsóknarinnar og alls kyns vangaveldur um stóðu Íslands innan Es, EES og EFTA? Grein (ítarleg) um ''Ísland og Es'' er reyndar einnig til á öðrum tungumálum á wikipedía þ.a. hún fær væntanlega að standa óhögguð, en það breytir ekki því að mér finnst þetta furðulegar greinar, sambland af sagnfræði og blaðamennsku, og má spyrja sig hvort þær eigi heima í alfræðiriti. - Ég auglýsi þó eftir grein um ''[[umsókarferlið]]''. [[Notandi:Thvj|Thvj]] 29. janúar 2011 kl. 18:00 (UTC) == Breyta nafni == [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]]. Þar sem það er meira relevant. --[[Notandi:Jabbi|Jabbi]] ([[Notandaspjall:Jabbi|spjall]]) 23. apríl 2013 kl. 21:37 (UTC) : Já, þetta er betra heiti. [[Notandi:Thvj|Thvj]] ([[Notandaspjall:Thvj|spjall]]) 23. apríl 2013 kl. 23:11 (UTC) == Staða viðræðna == Hæ, ég er með eina spurningu. Er Ísland raunverulega með virka umsókn að ESB? Það er vissulega rétt að Ísland hefur ekki stundað formlegar viðræður við ESB í 10 ár síðan Gunnar Bragi Sveinsson þáverandi utanríkisráðherra fór til Brussel og lagði inn beiðni um að aðildarviðræður Íslands yrðu dregnar til baka. Ég hef heyrt fræðimenn á sviði málefna ESB segja að við séum enn þá með virka umsókn en hef líka heyrt fólk segja að umsóknin hefði verið afturkölluð. [[Kerfissíða:Framlög/2A01:6F02:31D:4501:1856:4554:334:E822|2A01:6F02:31D:4501:1856:4554:334:E822]] 28. júlí 2025 kl. 11:18 (UTC) :Samkvæmt ESB er aðildarumsóknin enn talin virk (en það má deila um hvort það hafi neina merkingu nema Ísland kjósi að halda þeim áfram). Það þyrfti að bæta við setningu um þetta í greinina. Ég geng í það við tækifæri. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. júlí 2025 kl. 12:06 (UTC) 7khqcid1ywgt8pv0ql9v3v14rb2xd8o 0 97453 1980954 1980302 2026-09-29T06:39:58Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980954 wikitext text/x-wiki '''Heiðarlón''' er fyrirhugað [[inntakslón]] fyrir vatnsaflsvirkjunina [[Urriðafossvirkjun]] sem [[Landsvirkjun]] hyggst reisa ofan [[Urriðafoss]] í neðri hluta Þjórsár.<ref>„Urriðafossvirkjun“. http://www.thjorsa.is/category.aspx?catID=12 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722022957/http://www.thjorsa.is/Category.aspx?catID=12 |date=2011-07-22 }} {{Cite web |url=http://www.thjorsa.is/Category.aspx?catID=12 |title=Geymd eintak |access-date=2021-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722022957/http://www.thjorsa.is/Category.aspx?catID=12 |archive-date=2011-07-22 |url-status=dead}}. Landsvirkjun - Nýjar virkjanir á Suðurlandi. Skoðuð 06.04.2011</ref> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> {{stubbur}} djux5nsdzed7l8sql80i5pantc8mgal 0 99050 1980896 1980252 2026-09-28T22:25:39Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980896 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Cyanobacteria | image = Chroococcus1.jpg | image_width = 250px | image_caption =Tvær samhangandi ''[[Chroococcus]]'' frumur. | regnum = [[Gerlar]] | phylum = '''Blágerlar''' | subdivision_ranks = [[Ættbálkur (flokkunarfræði)|Ættbálkar]] | subdivision = Flokkunarfræði blágerla er enn nokkuð á reiki,<ref>A. Oren (2004) A proposal for further integration of the cyanobacteria under the Bacteriological Code. ''Int. J. Syst. Evol. Microbiol.'' '''54''', 1895–1902. [http://ijs.sgmjournals.org/cgi/reprint/54/5/1895 pdf]</ref> en flokkunarfræðigátt bandarísku líftæknigagnamiðstöðvarinnar (NCBI) gefur eftirfarandi skiptingu í ættbálka<ref>National Center for Biotechnology Information [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Root Taxonomy Browser]. Skoðað 5. júní, 2011.</ref>:<br /> [[Chroococcales]]<br /> [[Gloeobacterales]]<br /> [[Nostocales]]<br /> [[Oscillatoriales]]<br /> [[Pleurocapsales]]<br /> [[Prochlorales]]<br /> [[Stigonematales]] }} '''Blágerlar''' (kallast einnig '''blábakteríur''', '''blágrænar bakteríur''' eða '''blágrænir þörungar''') er [[Fylking (flokkunarfræði)|fylking]] [[gerlar|gerla]] sem einkennist af [[súrefni]]smyndandi [[ljóstillífun]]. Þeir finnast víða í náttúrunni, svo sem í sjó og ferskvatni, á klöppum og steinum, þar sem þeir mynda gjarnan sýnilegar [[örverubreiða|breiður]] sem minna nokkuð á [[Þörungablómi|þörungablóma]]. Talið er að starfsemi blágerla með tilheyrandi súrefnisframleiðslu og [[koldíoxíð]]bindingu hafi umbreytt [[Andrúmsloft jarðar|andrúmslofti jarðar]] fyrir um tveimur og hálfum til þremur og hálfum milljörðum ára, en fyrir þann tíma var það súrefnissnautt.<ref>J. M. Olson (2006) Photosynthesis in the Archean era. ''Photosyn. Res.'' '''88''', 109–117 [http://www.springerlink.com/content/g6n805154602432w/fulltext.pdf pdf]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>University of California Museum Paleontology. (e.d). Introduction to the Cyanobacteria. Sótt 4 nóvember 2014 af https://www.ucmp.berkeley.edu/bacteria/cyanointro.html</ref><ref>Hreiðar Þór Valtýsson, (2014). Sjávarlíffræði (SJL1106), Örverur. Sótt 4. nóvember af http://staff.unak.is/hreidar/SJL1106.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305233859/http://staff.unak.is/hreidar/sjl1106.html |date=2016-03-05 }} {{Cite web |url=http://staff.unak.is/hreidar/sjl1106.html |title=Geymd eintak |access-date=2021-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305233859/http://staff.unak.is/hreidar/sjl1106.html |archive-date=2016-03-05 |url-status=dead}}</ref> Sumir þessara gerla geta breytt [[köfnunarefni]] (N₂) í önnur nitursambönd, svo sem nítrat og [[ammoníak]] sem aðrar lífverur geta nýtt. Ekki eru margar aðrar lífverur færar um þetta, og því spila blágerlar mikilvægt hlutverk í efnahringrás hafsins.<ref>Hreiðar Þór Valtýsson, (2014). Sjávarlíffræði (SJL1106), Örverur. Sótt 4. nóvember af http://staff.unak.is/hreidar/SJL1106.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305233859/http://staff.unak.is/hreidar/sjl1106.html |date=2016-03-05 }} {{Cite web |url=http://staff.unak.is/hreidar/sjl1106.html |title=Geymd eintak |access-date=2021-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305233859/http://staff.unak.is/hreidar/sjl1106.html |archive-date=2016-03-05 |url-status=dead}}</ref> == Heimkynni == Blágerlar eru lífverur sem lifa undir mjög margvíslegum kringumstæðum, hægt er að finna þá í heitum hverum, mjög selturíku eða súru umhverfi, þurrum jarðvegi, klettum, steinveggjum og trjábolum, með dálítilli vætu öðru hverju, mjög algengt er að þeir finnist í mjög heitum laugum eða hverum. Oftast er umhverfi þeirra við ystu mörk lífs hér á jörðu, þeir eru oftast á meðal frumbyggja á ónumdu landi, sem á nýjum hraunum og öðrum lífssnauðum svæðum. Blágerlar sem lifa í vatni/sjó vaxa oft fyrst við botninn og fljóta svo upp í svifið, annaðhvort einir eða stórum skánum. Vöxtur gerur orðið svo mikill að vatnið taki af þeim lit, og verði þakið af skánum þeirra, kallast það að tegundin sé í blóma og fyrirbrigðið kallað ,,vatnablómi”, þetta stendur aðeins yfir í skamma stund og deyja þörungarnir fljótlega eftir það og rotna, og mikil rotnunarlykt getur komið af vatninu sökum þess. Algengt er að þörungarnir sem eru á miklu dýpi séu rauðari á lit en þær sem ofar vaxa, og er talið að rauði liturinn hjálpi þeim að nýta það takmarkaða ljós sem til þeirra berst. Margir blágerlar þola vel við í miklum þurrk og geta lifað á vatnslausum svæðum svo árum skipta, slíkir þörungar finnst í jarðvegi hitabeltis og í saltpækli á ströndum sólríkra landa. Tvær tegundir hafa fundist á lífi í hverum við 85°C og margar hafa fundist á bilinu 50-60 °C, mest þekstustu hitaþolnu tegundirnar eru algengar í hverum hér á landi og heitir undirnafn þeirra Hapalosiphon og Phormidium laminosum. Blágerlar lifa margir sem ásætur á öðrum jurtum og halda sig jafnvel inní loftrúmum jurta, aðrað lifa í samlífi við æðri jurtir s.s í rórum köngulpálmans eða sveppi, í rótum köngulpálmans mynda blágrænuþörungarnir hnúða, og binda þar köfnunarefni á sama hátt og gerlar. Samlífinu við sveppina er þannig að þörungurinn annast tillífun kolsýrunnar, og sveppurinn sér um flest önnur störf, þekkt er að þörungarnir lifi samlífi með litlausum svipuþörungum og frumudýrum, einnig hafa fundist örfáar tegundir sem lifa sem sníklar í meltingarfærum manna og dýra.<ref>Pétursson,S. (Apríl, 1958). Blágrænuþörungar [Rafræn útgáfa] Náttúrufræðingurinn, 28, 32-49. Sótt 4 nóvember 2014 af http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4262109&issId=290446&lang=da </ref><ref>Jón Már Halldórsson. „Hvað getið þið sagt mér um fornbakteríur?“. Vísindavefurinn 11.8.2004. https://visindavefur.is/?id=4456. (Skoðað 6.11.2014).</ref> [[Mynd:Cyanobactéries au barrage de Haute-Vilaine.JPG|thumbnail|left|Blágrænuþörungar þekja stórt svæði]] == Vöxtur og hreyfing == Vaxtartímabil einfrumunga stendur frá lokinni frumuskiptingu til næstu. Frumurnar geta lifað sem einstaklingar og í sambúi, lifi þær sem einstaklingar þá hefur hver skipting í för með sér fjölgun einstaklinga. Lifi þær í sambúi þá fara fram margar frumuskiptingar á milli þess að sambúið skiptist líkt og gerist með fjölfruma einstaklingum sem hafa vaxtaræxlun. Frumur blágrænþörunga skipta sér á tiltölulega einfaldan hátt. Þvert umhverfis frumuna vex inn frá frumuveggnum nýr skilveggur og þokast hann inn að miðju frumunnar, eins og írisloki. Um leið reirist bæði litfrymið og miðfrymið í sundur. Til er það, að ytra lag frumuveggjarins, slímhjúpurinn, tekur ekki þátt í frumuskiptingunni fyrr en löngu seinna. Dótturfrumurnar mynda hvor um sig nýjan slímhjúp og skipta sér oft að nýju áður en ysti hjúpurinn rofnar.<ref>Pétursson,S. (Apríl, 1958). Blágrænuþörungar [Rafræn útgáfa] Náttúrufræðingurinn, 28, 32-49. Sótt 4 nóvember 2014 af http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4262109&issId=290446&lang=da </ref> Skiljist frumurnar að strax eftir skiptinguna, er um venjulega kynlausa frumuæxlun að ræða, en slíkt er sjaldgæft með blágerla. Eðlilegt er að margar frumuskiptingar fari fram áður en nokkur aðskilnaður verður, og myndast á þann hátt sambú margra einstaklinga. Eitt af einkennum blágerla er sá að þeir mynda aldrei frumur með bifhárum en þó eru þeir ekki allir án eigin hreyfinga en þráðlaga blágrænþörungar eru sú undantekning. En þá er aðalega átt við skriðhreyfingu, ýmist aftur á bak eða áfram og sveifluhreyfingu á þráðarendunum. Þráðlaga blágrænþörungar hafa keðjubúta og mynda því skriðhreyfingu. Hraði hreyfinganna er háður kringumstæðum en eykst bæði við aukið ljósmagn og hita. Þessar hreyfingar eru þó mjög hægfara.<ref>Pétursson,S. (Apríl, 1958). Blágrænuþörungar [Rafræn útgáfa] Náttúrufræðingurinn, 28, 32-49. Sótt 4 nóvember 2014 af http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4262109&issId=290446&lang=da </ref> == Sambú == [[Mynd:2010 Filamentous Cyanobacteria Bloom near Fiji.jpg|right|thumbnail|Stórt kóloníu blóm umvafið eyjuna Fiji.]] Blágerlar eru ekki sýnilegar berum augun nema þeir séu margir saman, þörungarnir eru mjög litlir, hver og einn er oftast um 0,5-60 míkrómetrar á breidd og kóloníurnar (margar saman) milli 10-1000 míkrómetrar.<ref> The Editors of The Encyclopædia Britannica,(2014). Blue-green algae. Sótt 5. nóvember af http://www.britannica.com/EBchecked/topic/70231/blue-green-algae. </ref> Þegar stórt samfélag einstaklinga af einni eða fleiri tegundum hafa hópað sig saman þá verður gróðurinn áberandi eða eins og blágrænar breiður, skánir, kúlur eða vatnablóm og því má segja að sambú þessi eru að mismunandi stærð og lögun. Stundu eru fáir einstaklingar í hverju sambúi en oftast eru þeiri feiri hundruð. Stærð sambúana fer eftir því hversu fljótt frumulióparnir skiljast að en sambú helst saman af slímkenndum efnum sem frumurnar gefa frá sér. == Heimildir == {{Reflist}} == Tenglar == * [http://www.youtube.com/watch?v=A25oN9DACJM Oscillatoria (Cyanobacteria) á hreyfingu] [[Flokkur:Gerlar]] pty8eobnzjdd91uhoc0cwafj04zkjmh 0 103142 1980908 1719574 2026-09-29T02:44:46Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980908 wikitext text/x-wiki {| cellpadding="2" style="float: right; width: 307px; background: #e3e3e3; margin-left: 1em; border-spacing: 1px;" ! Fáni ! Skjaldarmerki |---- | align="center" bgcolor="#EFEFEF" | <div>{{border|[[Mynd:Flag of Flevoland.svg|150px|none|Fáni]]}}</div> | align="center" bgcolor="#FFFFFF" | [[Mynd:Flevoland wapen.svg‎|100px|Skjaldarmerki]] |- style="background: #ffffff;" align="center" |---- ! colspan="2" | Upplýsingar |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Höfuðborg]]: || [[Lelystad]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Flatarmál]]: || 2.412,30 km² |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Mannfjöldi]]: || 399.964 |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Þéttleiki byggðar]]: || 282/km² |---- bgcolor="#FFFFFF" | Vefsíða: || [https://web.archive.org/web/20200805131718/https://www.flevoland.nl/flevoland.nl] |---- ! colspan="2" | Lega |---- bgcolor="#FFFFFF" | colspan=2 align=center | [[Mynd:Flevoland in the Netherlands.svg|300px|]] |} '''Flevoland''' er næstminnsta hérað [[Holland]]s með 2.412,30 km². Aðeins [[Utrecht (fylki)|Utrecht]] er minna. Flevoland er einstakt að því leyti að nær allt héraðið er gert úr uppþurrkuðu landi úr [[Ijsselmeer|IJsselmeer]]. Flevoland varð ekki fylki fyrr en [[1986]] og er íbúafjöldinn því að sama skapi lítill. Höfuðborgin er [[Lelystad]], en stærsta borgin er [[Almere]]. Flevoland er gríðarlega mikilvægt landbúnaðarsvæði. == Lega og lýsing == [[Mynd:Flevopolder Larserbos.jpg|thumb|220px|Loftmynd af Flevoland.]] Flevoland er landfylling við IJsselmeer og skiptist í tvo hluta. Norðurhlutinn er landfastur og heitir Noordoostpolder. Hann var áður hluti af [[Overijssel]] og [[Frísland]]i meðan uppþurrkunin átti sér stað. Suðurhlutinn er eyja (stærsta manngerða eyja heims) og er talsvert yngra land. Ijsselmeer og Markermeer liggja að vesturströndinni, en fyrir sunnan liggja stöðuvötnin Gooimeer og Eemmeer, fyrir austan er Veluwemeer og fyrir norðan er Ketelmeer. Mýmargar brýr tengja eyjuna við aðra hluta Hollands. Þar á meðal brúin Houtribdijk sem jafnframt er flóðagarður og skiptir Ijsselmeer og Markermeer í tvö stöðuvötn. Flevoland er langfámennasta hérað Hollands með aðeins 391 þúsund íbúa. == Fáni og skjaldarmerki == Fáni Flevoland samanstendur af þremur láréttum röndum. Efst er blátt, sem merkir Ijsselmeeer og Markermeer, fyrir miðju er gult, sem merkir repjurækt, og neðst er grænt, sem merkir græna landið. Til vinstri í bláa hlutanum er hvítt liljublað sem táknar verkfræðinginn [[Cornelius Lely]] en hann var maðurinn á bak við flóðgarðana miklu sem lokuðu Ijsselmeer. Fáninn var tekinn í notkun [[9. janúar]] [[1986]]. [[Skjaldarmerki]]ð er tvískipt. Að ofan er efri hluti ljóns á bláum grunni, en að neðan er langur fisksporður á hvítum grunni. Ljónið heldur á hvítu liljublaði. Merkið var tekið upp [[10. febrúar]] 1987. == Orðsifjar == Flevoland heitir eftir gamla rómverska nafninu á Zuiderzee, Lacus Flevo. Zuiderzee hét fjörðurinn áður en flóðavarnargarður lokaði Ijsselmeer og Markermeer af. == Söguágrip == Eftir mikið stormflóð [[1916]] var ákveðið að leggja sjávarvarnargarð fyrir mynni Zuiderzee og loka því af. Verkefni þessu lauk [[1932]]. Úr því varð stöðuvatnið IJsselmeer. Því næst var hafist handa við að þurrka upp austurhluta vatnsins. Sá hluti heitir Noordoostpolder og var hluti af Overijssel og Fríslandi. [[1957]]-[[1968]] var syðsti hluti IJsselmeer þurrkaður upp og mynduð eyja. Skömmu síðar hófst landnám á eyjunni en meginhluti hennar er undirlagður hátækni landbúnaði. [[1985]] fór fram atkvæðagreiðsla íbúanna um að stofna nýtt hérað. Tillagan var samþykkt og var héraðið stofnað [[1. janúar]] [[1986]]. Flevoland er því langyngsta hérað Hollands og einstakt í heiminum að því leyti að það samanstendur nær eingöngu af uppþurrkuðu landi. Síðan [[2011]] eru uppi hugmyndir um að sameina héruðin Flevoland, Utrecht og [[Norður-Holland]] í eitt stórt hérað, sem fengi heitið Randstad. == Borgir == Aðeins 6 bæir eða sveitarfélög eru í Flevoland: {| class="wikitable" |- ! Röð !! Sveitarfélag !! Íbúar ([[2014]]) !! Ath. |- | 1 || [[Almere]] || 196 þúsund || |- | 2 || [[Lelystad]] || 76 þúsund || Höfuðborg héraðsins |- | 3 || Noordoostpolder || 46 þúsund || |- | 4 || Dronten || 40 þúsund || |- | 5 || Zeewolde || 22 þúsund || |- | 6 || Urk || 19 þúsund || |} == Heimildir == {{Wpheimild|titill= Flevoland|tungumál= nl|mánuðurskoðað= 8. nóvember|árskoðað= 2011}} {{Commons|Flevoland}} {{Fylki Hollands}} [[Flokkur:Fylki í Hollandi]] 306arucl7pnhemj9lfulggbemrs5cy4 14 105120 1980829 1604886 2026-09-28T14:54:43Z TKSnaevarr 53243 1980829 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Spánar]] [[Flokkur:Saga Spánar]] [[Flokkur:Spænskt kóngafólk]] [[Flokkur:Einvaldar eftir löndum|Spánn]] 6yid4299vm1793vy3tfj6rofkop9x4o 14 105506 1980760 1397228 2026-09-28T12:20:43Z TKSnaevarr 53243 1980760 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|2012 births}} [[Flokkur:2012]] [[Flokkur:Fólk fætt á 21. öld|12]] pe3v0dr8uvd5f4ie0yvcqbgscn1lihd 0 105817 1980773 1945282 2026-09-28T12:36:57Z Nipas2 54688 /* Flest mörk */ Wrong link to Pétur Pétursson (bishop 1808) 1980773 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnu landslið | Nafn = Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu | Gælunafn = ''Strákarnir okkar'' | Merki = | Íþróttasamband = [[Knattspyrnusamband Íslands]] | Álfusamband = UEFA | Þjálfari = [[Arnar Gunnlaugsson]] | Aðstoðarþjálfari = [[Davíð Snorri Jónasson]] | Fyrirliði = [[Orri Steinn Óskarsson]] | Varafyrirliði = [[Hákon Arnar Haraldsson]] | Flestir leikir = [[Birkir Bjarnason]] | Flest mörk = [[Gylfi Sigurðsson]] | Leikvangur =[[Laugardalsvöllur]] | FIFA sæti = 74 (apríl 2025))<ref name="Fifa ranking">[https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/ ]FIFA</ref> | FIFA hæst = 18 | FIFA hæst ár = Feb/mars 2018<ref name="Fifa ranking" /> | FIFA lægst = 131 | FIFA lægst ár = Apríl 2012<ref name="Fifa ranking" /> | |pattern_la1=_ijsl18h|pattern_b1=_ijsl18h|pattern_ra1=_ijsl18h|pattern_sh1=_ijsl18h|pattern_so1=_ijsl18h | leftarm1=0C2FFF|body1=0C2FFF|rightarm1=0C2FFF|shorts1=0C2FFF|socks1=0C2FFF |pattern_la2=_ijsl18a|pattern_b2=_ijsl18a|pattern_ra2=_ijsl18a|pattern_sh2=_ijsl18a|pattern_so2=_ijsl18a | leftarm2=FFFFFF|body2=ffffff|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF | Fyrsti leikur = Óopinber:<br />{{FRO}} [[Færeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Færeyjar]] 0-1 Ísland {{ISL}}<br />([[Þórshöfn (Færeyjum)]]; 20. september, 1930)<br />Opinber:<br />{{ISL}} Ísland 0-3 [[Danska karlalandsliðið í knattspyrnu|Danmörk]]{{DNK}}<br />([[Reykjavík]], [[Ísland]]; 17. júlí, 1946) | Stærsti sigur = Óopinber:<br />{{ISL}} Ísland 9-0 [[Færeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Færeyjar]] {{FRO}} <br />([[Keflavík]], [[Ísland]]i; 17. september, 1985) <br />Opinber:<br />[[Liechtensteinska karlalandsliðið í knattspyrnu|Liechtenstein]]{{LIE}} 0-7 {{ISL}} Ísland <br />([[Vaduz]], [[Liechtenstein]]; 26. mars, 2023) | Mesta tap = {{DNK}} [[Danska karlalandsliðið í knattspyrnu|Danmörk]] 14-2 Ísland {{ISL}}<br />([[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]; 23. ágúst, 1967) | HM leikir = | Fyrsti HM leikur = | Fyrsta HM keppni = | Mesti HM árangur = | Álfukeppni = | Álfukeppni leikir = | Fyrsta álfukeppni = | Mesti álfu árangur = | Vefsíða = [http://www.ksi.is KSÍ] }} [[Mynd:Thorgrimur Thrainsson, Iceland's National Team.jpg|thumb|Landsliðið árið 1990.]] '''Karlalandslið Íslands í knattspyrnu''' er fulltrúi [[Ísland|Íslands]] á alþjóðamótum í knattspyrnu og er undir stjórn [[Knattspyrnusamband Íslands|Knattspyrnusambands Íslands]]. Liðið spilaði sinn fyrsta opinbera landsleik gegn [[Danmörk|Danmörku]] 17. júlí 1946. Leikurinn fór fram á [[Melavöllurinn|Melavellinum]] í [[Reykjavík]] og tapaðist 0-3. Undir stjórn [[Lars Lagerbäck]] og [[Heimir Hallgrímsson|Heimis Hallgrímssonar]] tryggði liðið sér í fyrsta sinn þátttökurétt á lokakeppni evrópumótsins í knattspyrnu sem haldið var í [[Frakkland|Frakklandi]] árið 2016 og undir stjórn Heimis komst liðið í fyrsta sinn á heimsmeistaramótsins. Ísland komst í 18. sæti á [[FIFA]] styrkleikalistanum í byrjun árs 2018 og hafði liðið aldrei verið hærra. Liðið er fulltrúi smæstu þjóðar sem hefur komist á EM og HM. ==Keppnir== ===Ísland á stórmótum=== [[Mynd:2018 World Cup Iceland1.jpg|thumb|Ísland - Króatía á HM 2018.]] {{Aðalgrein|Íslenska karlalandsliðið á stórmótum}} Ísland hefur tvívegis komist á stórmót [[EM 2016]] og [[HM 2018]]. Liðið var nálægt því árið 2014 þegar það tapaði í umspili gegn Króatíu um laust sæti. Á EM komst liðið í 8 liða úrslit eftir frækinn sigur gegn Englandi. Liðið komst ekki upp úr riðli á HM. Umspil var gegn Rúmeníu og Ungverjalandi um laust sæti á [[EM 2021]] en seinni leikurinn tapaðist naumlega og liðið komst ekki á stórmót þriðja árið í röð. ===Þjóðadeildin=== '''[[Þjóðadeildin]]''' var stofnuð 2018 og kom í stað vináttulandsleikja að mestu. Eftir góðan árangur á stórmótum fór Ísland í A-deild keppninnar, þ.e. lið af hæsta styrkleikaflokki. Ísland féll niður í B-deild haustið 2020 en liðið hafði tapað öllum leikjum sínum á móti sterkari þjóðum. Liðið féll svo í C-deild árið 2025. ==Leikmenn== ===Núverandi leikmenn=== ''Leikmenn í hóp fyrir leiki við Úkraínu og Frakklandi í undankeppni HM október 2025 '' <br />''Tölfræði uppfærð í október 2025.'' {| class="wikitable" ! style="background:silver;" | Markmenn ! style="background:silver;" | Fæðingar&shy;dagur (Aldur) ! style="background:silver;" |Leikja&shy;fjöldi ! style="background:silver;" | Mörk ! style="background:silver;" | Lið |- |[[Anton Ari Einarsson]] |style="text-align: center;"|25. ágúst 1994 (31 ára) |style="text-align: center;"|2 |style="text-align: center;"|0 |{{ISL}} [[Breiðablik]] |- |[[Hákon Rafn Valdimarsson]] |style="text-align: center;"|13. október 2001 (23 ára) |style="text-align: center;"|20 |style="text-align: center;"|0 |{{ENG}} [[Brentford FC]] |- |[[Elías Rafn Ólafsson]] |style="text-align: center;"|11. mars 2000 (25 ára) |style="text-align: center;"|9 |style="text-align: center;"|0 |{{DNK}} [[FC Midtjylland]] |- ! style="background:silver;" | Varnar&shy;menn ! style="background:silver;" | Fæðingar&shy;dagur (Aldur) ! style="background:silver;" | Leikja&shy;fjöldi ! style="background:silver;" | Mörk ! style="background:silver;" | Lið |- |[[Victor Pálsson]] | style="text-align: center;" |30. apríl 1991 (34 ára) | style="text-align: center;" |53 | style="text-align: center;" |4 |{{DNK}} [[AC Horsens]] |- |[[Logi Tómasson]] | style="text-align: center;" |13. september 2000 (25 ára) | style="text-align: center;" |11 | style="text-align: center;" |1 |{{TUR}} [[Samsunspor]] |- |[[Bjarki Steinn Bjarkason]] | style="text-align: center;" |11. maí 2000 (25 ára) | style="text-align: center;" |7 | style="text-align: center;" |0 |{{ITA}} [[Venezia FC]] |- |[[Sverrir Ingi Ingason]] | style="text-align: center;" |5. ágúst 1993 (32 ára) | style="text-align: center;" |62 | style="text-align: center;" |3 |{{GRE}} [[Panathinaikos FC]] |- |[[Daníel Leó Grétarsson]] | style="text-align: center;" |2. október 1995 (30 ára) | style="text-align: center;" |27 | style="text-align: center;" |0 |{{DNK}} [[Sønderjyske]] |- ! style="background:silver;" | Miðjumenn ! style="background:silver;" | Fæðingar&shy;dagur (Aldur) ! style="background:silver;" | Leikja&shy;fjöldi ! style="background:silver;" | Mörk ! style="background:silver;" | Lið |- |[[Hákon Arnar Haraldsson]] |style="text-align: center;"| 10. apríl 2003 (22 ára) |style="text-align: center;"|25 |style="text-align: center;"|3 |{{FRA}} [[Lille OSC]] |- |[[Jón Dagur Þorsteinsson]] |style="text-align: center;"|26. nóvember 1998 (27 ára) |style="text-align: center;"|49 |style="text-align: center;"|6 |{{GER}} [[Hertha Berlin]] |- |[[Ísak Bergmann Jóhannesson]] |style="text-align: center;"|23. mars 2003 (20 ára) |style="text-align: center;"|38 |style="text-align: center;"|6 |{{GER}} [[1. FC Köln]] |- |[[Mikael Anderson]] |style="text-align: center;"|1. júlí 1998 (27 ára) |style="text-align: center;"|34 |style="text-align: center;"|3 |{{SWE}} [[Djurgårdens IF]] |- |[[Mikael Egill Ellertsson]] |style="text-align: center;"|11. mars 2002 (23 ára) |style="text-align: center;"|24 |style="text-align: center;"|2 |{{ITA}} [[Genoa CFC]] |- |[[Kristian Hlynsson]] |style="text-align: center;"|23. janúar 2004 (21 ára) |style="text-align: center;"|7 |style="text-align: center;"|0 |{{NLD}} [[FC Twente]] |- |[[Stefán Teitur Þórðarson]] |style="text-align: center;"| 16. október 1998 (27 ára) |style="text-align: center;"|32 |style="text-align: center;"|1 | {{ENG}} [[Preston North End]] |- |[[Þórir Jóhann Helgason]] |style="text-align: center;"| 28. september 2000 (25 ára) |style="text-align: center;"|20 |style="text-align: center;"|2 | {{ITA}} [[US Lecce]] |- |[[Gísli Gottskálk Þórðarson]] |style="text-align: center;"| 12. september 2004 (21 ára) |style="text-align: center;"|0 |style="text-align: center;"|0 | {{POL}} [[Lech Poznań]] |- ! style="background:silver;" | Sóknar&shy;menn ! style="background:silver;" | Fæðingar&shy;dagur (Aldur) ! style="background:silver;" | Leikja&shy;fjöldi ! style="background:silver;" | Mörk ! style="background:silver;" | Lið |- |[[Sævar Atli Magnússon]] | style="text-align: center;" | 16. júní 2000 (25 ára) | style="text-align: center;" |8 | style="text-align: center;" |0 | {{NOR}} [[SK Brann]] |- |[[Albert Guðmundsson]] | style="text-align: center;" | 15. júní 1997 (28 ára) | style="text-align: center;" |43 | style="text-align: center;" |13 | {{ITA}} [[Fiorentina]] |- |[[Brynjólfur Willumsson]] | style="text-align: center;" | 12. ágúst 2000 (25 ára) | style="text-align: center;" |4 | style="text-align: center;" |1 | {{NLD}} [[FC Groningen]] |- |[[Daníel Tristan Guðjohnsen]] | style="text-align: center;" | 1. mars 2006 (19 ára) | style="text-align: center;" |2 | style="text-align: center;" |0 | {{SWE}} [[Malmö FF]] |- |[[Andri Lucas Guðjohnsen]] | style="text-align: center;" | 29. janúar 2002 (23 ára) | style="text-align: center;" |36 | style="text-align: center;" |10 | {{ENG}} [[Blackburn Rovers]] |- |} ===Flestir leikir=== <small>''Uppfært í okt. 2025.''</small> {|class="wikitable" style="text-align:center;" |- !Röð !Nafn !Ferill !Fjöldi leikja !Mörk |- |1 |align="left" |[[Birkir Bjarnason]] |2010-2022 |113 |15 |- |2 | align="left" |'''[[Aron Einar Gunnarsson]]''' |2008– |107 |5 |- |3 |align="left"|[[Rúnar Kristinsson]] |1987–2004 |104 |4 |- |4 |align="left" |[[Birkir Már Sævarsson]] |2007–2021 |103 |3 |- |5 | align="left" |'''[[Jóhann Berg Guðmundsson]]''' |2008- |97 |8 |- |6 | align="left" |[[Ragnar Sigurðsson]] |2007–2020 |97 |5 |- |7 | align="left" |[[Kári Árnason]] |2005-2021 |90 |6 |- |8 | align="left" |[[Hermann Hreiðarsson]] |1996–2011 |89 |5 |- |9 | align="left" |[[Eiður Guðjohnsen]] |1996–2016 |88 |26 |- | rowspan="2" |10 |align="left"|[[Ari Freyr Skúlason]] |2009-2021 |83 |0 |- | align="left" |'''[[Gylfi Sigurðsson]]''' |2010- |83 |27 |- |11 | align="left" |[[Guðni Bergsson]] |1984–2003 |80 |1 |- |12 |align="left"|[[Hannes Þór Halldórsson]] |2011-2021 |77 |0 |- |rowspan=2|13 |align="left"|[[Brynjar Björn Gunnarsson]] |1997–2009 |74 |4 |- |align="left"|[[Birkir Kristinsson]] |1988–2004 |74 |0 |- | rowspan="3" |14 | align="left" |[[Alfreð Finnbogason]] |2010–2024 |73 |17 |- | align="left" |[[Arnór Guðjohnsen]] |1979–1997 |73 |14 |- | align="left" |[[Emil Hallfreðsson]] |2005–2020 |73 |1 |- |15 |align="left"|[[Ólafur Þórðarson]] |1984–1996 |72 |5 |- |rowspan=2|16 |align="left"|[[Arnar Grétarsson]] |1991–2004 |71 |2 |- |align="left"|[[Árni Gautur Arason]] |1998–2010 |71 |0 |- |17 |align="left"|[[Atli Eðvaldsson]] |1976–1991 |70 |8 |- |18 | align="left" |[[Sævar Jónsson]] |1980–1992 |69 |1 |- |19 |align="left"|[[Marteinn Geirsson]] |1971–1982 |67 |8 |- |20 |align="left"|[[Eyjólfur Sverrisson]] |1990–2001 |66 |10 |- |rowspan=2|21 |align="left"|[[Indriði Sigurðsson]] |2000–2014 |65 |2 |- |align="left"|[[Sigurður Jónsson]] |1983–1999 |65 |3 |- | rowspan="2" |22 | align="left" |[[Jón Daði Böðvarsson]] |2012–2022 |64 |4 |- | align="left" |[[Kolbeinn Sigþórsson]] |2010-2021 |64 |26 |- |23 |'''[[Sverrir Ingi Ingason]]''' |2014- |62 |3 |- |24 | align="left" |[[Helgi Sigurðsson]] |1993–2008 |62 |10 |- |25 |'''[[Arnór Ingvi Traustason]]''' |2015- |61 |6 |- |} ===Flest mörk=== <small>''Uppfært okt, 2025''</small> {|class="wikitable" style="text-align:center;" |- !Röð !Nafn !Ferill !Mörk !Fjöldi leikja !Meðaltal marka á leik |- |1 |style="text-align:left;"|'''[[Gylfi Þór Sigurðsson]]''' |2010– |27 |83 |0.33 |- |rowspan=2|2 |style="text-align:left;"|[[Eiður Guðjohnsen]] |1996–2016 |26 |88 |0.30 |- |style="text-align:left;"|[[Kolbeinn Sigþórsson]] |2010–2021 |26 |64 |0.41 |- |rowspan=2|3 |style="text-align:left;"|[[Alfreð Finnbogason]] |2010–2024 |18 |73 |0.25 |- |style="text-align:left;"|[[Ríkharður Jónsson]] |1947–1965 |17 |33 |0.52 |- |4 |style="text-align:left;"|[[Birkir Bjarnason]] |2010–2022 |15 |113 |0.13 |- |rowspan=2|5 |style="text-align:left;"|[[Ríkharður Daðason]] |1991–2004 |14 |44 |0.32 |- |style="text-align:left;"|[[Arnór Guðjohnsen]] |1979–1997 |14 |73 |0.19 |- |- |6 |'''[[Albert Guðmundsson (fæddur 1997)|Albert Guðmundsson]]''' |2017- |13 |43 |0,30 |- |6 |style="text-align:left;"|[[Þórður Guðjónsson]] |1993–2004 |13 |58 |0.22 |- |rowspan=2|7 |style="text-align:left;"|[[Tryggvi Guðmundsson]] |1997–2008 |12 |42 |0.29 |- |style="text-align:left;"|[[Heiðar Helguson]] |1999–2011 |12 |55 |0.22 |- |rowspan=2|8 |style="text-align:left;"|[[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] |1978–1990 |11 |41 |0.27 |- |style="text-align:left;"|[[Matthías Hallgrímsson]] |1968–1977 |11 |45 |0.24 |- | rowspan="2" |9 | style="text-align:left;" |[[Helgi Sigurðsson]] |1993–2008 |10 |62 |0.16 |- |style="text-align:left;"|[[Eyjólfur Sverrisson]] |1990–2001 |10 |66 |0.15 |- |rowspan=2|10 |style="text-align:left;"|[[Þórður Þórðarson (fæddur 1930)|Þórður Þ. Þórðarson]] |1951–1958 |9 |16 |0.56 |- |style="text-align:left;"|[[Teitur Þórðarson]] |1972–1985 |9 |41 |0.22 |- |rowspan=5|11 |style="text-align:left;"|'''[[Jóhann Berg Guðmundsson]]''' |2008- |8 |97 |0.08 |- |style="text-align:left;"|[[Guðmundur Steinsson]] |1980–1988 |8 |19 |0.42 |- |style="text-align:left;"|[[Sigurður Grétarsson]] |1980–1992 |8 |46 |0.17 |- |style="text-align:left;"|[[Marteinn Geirsson]] |1971–1982 |8 |67 |0.12 |- |[[Atli Eðvaldsson]] |1976–1991 |8 |70 |0.11 |} ==Næstu leikir Íslands== ===2026=== '''Vináttuleikur''' * 25. febrúar: Mexíkó - Ísland == Þjálfarar == {| | style="vertical-align: top;" | * [[Frederick Steele]] og [[Murdo McDougall]] (1946) * [[Roland Bergström]] (1947) * [[Joe Devene]] (1948) * [[Fritz Buchloh]] (1949) * [[Óli B Jónsson]] (1951) * [[Franz Köhler]] (1953) * [[Karl Guðmundsson]] (1954–1956) * [[Alexander Wier]] (1957) * [[Óli B Jónsson]] (1958) * [[Karl Guðmundsson]] (1959) * [[Óli B Jónasson]] (1960) * [[Karl Guðmundsson (knattspyrnuþjálfari)|Karl Guðmundsson]] (1961) * [[Ríkharður Jónsson]] (1962) * [[Karl Guðmundsson]] (1963–1966) * [[Reynir Karlsson]] (1967) * [[Walter Pfeiffer]] (1968) * [[Ríkharður Jónsson]] (1969–1971) ++ * [[Duncan McDowell]] (1972) | style="width: 50px;" | &nbsp; | style="vertical-align: top;" | * [[Eggert Jóhannesson]] (1972) * [[Henning Enoksen]] (1973) * [[Tony Knapp]] (1974–1977) * [[Jurí Ilitchev]] (1978–1979) * [[Guðni Kjartansson]] (1980–1981) * [[Jóhannes Atlason]] (1982–1983) * [[Tony Knapp]] (1984–1985) * [[Siegfried Held]] (1986–1989) * [[Guðni Kjartansson]] (1989) * [[Bo Johansson]] (1990–1991) * [[Ásgeir Elíasson]] (1991–1995) * [[Logi Ólafsson]] (1996–1997) * [[Guðjón Þórðarson]] (1997–1999) * [[Atli Eðvaldsson]] (2000–2003) * [[Ásgeir Sigurvinsson]] og [[Logi Ólafsson]] (2003–2005) * [[Eyjólfur Sverrisson]] (2006–2007) * [[Ólafur Jóhannesson (f. 1957)|Ólafur Jóhannesson]] (2007-2011) * [[Lars Lagerbäck]] (2011–2013) | style="width: 50px;" | &nbsp; | style="vertical-align: top;" | * [[Lars Lagerbäck]] og [[Heimir Hallgrímsson]] (2013–2016) * [[Heimir Hallgrímsson]] (2016-2018) * [[Erik Hamrén]] (2018-2020) * [[Arnar Þór Viðarsson]] (2020-2023) * [[Åge Hareide]] (2023-2025) * [[Arnar Gunnlaugsson]] (2025-) |} ++ [[Hafsteinn Guðmundsson]] gegndi starfi landsliðseinvaldar frá 1969-74. Hlutverk hans var að velja landsliðshópinn þótt aðrir sinntu þjálfun liðsins. == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == * [http://eu-football.info/_matches.php?id=103 Allir leikir íslenska landsliðsins í knattspyrnu] * [http://www.ksi.is/mot/leikir-felaga/?felag=136924&vollur=%25&flokkur=112&kyn=1&dFra-dd=01&dFra-mm=01&dFra-yy=2014&dTil-dd=31&dTil-mm=12&dTil-yy=2014 Allir leikir íslenska landsliðsins á árinu]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Karlalandslið í knattspyrnu]] [[Flokkur:Íslensk landslið]] [[Flokkur:Evrópsk knattspyrnulandslið]] 5tad2gwpaz0lcguen29v2ifij04lgpl 0 105919 1980991 1980331 2026-09-29T11:20:42Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980991 wikitext text/x-wiki {{hreingerning}} {{Tónlistarstefna | nafn = Kristilegt Rokk | bakgrunns-litur = blue | litur = white | uppruni = [[Bandaríkin]] | hljóðfæri = [[Gítar]], [[Bassi]], [[Trommur]], [[Hljómborð]] og [[Synth|synthar]] | tengdar-stefnur = [[Rokk]], [[Pop]] og [[Blús]] }} '''Kristilegt rokk''' er afbrigði [[rokk|rokks]], þar sem textinn fjallar annað hvort um [[Guð]] eða [[kristni|kristilegar hugmyndir]]. Yfirleitt er spilað á [[gítar]], [[Bassi|bassa]] og [[Tromma|trommur]] og [[orgel]] eða einhvers konar [[hljóðgervill|hljóðgervla]] en einnig eru oft notuð önnur jafnvel framandi hljóðfæri. == Viðtökur á 6. áratugnum == Í fyrstu var [[rokk]] nýtt og spennandi. Ungt fólk var án efa áhugasamt um þetta nýja fyrirbæri en sum staðar í heiminum var rokkið ekki samþykkt af þeim sem eldri voru. Í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] þá sérstaklega í suðurríkjunum var [[kristni|kristið fólk]] ekki sátt með þessa nýju [[tónlistarstefna|tónlistarstefnu]] og vildi ekki að börnin sín hlustuðu á háværa tónlist og töldu þau hana vera tónlist [[djöfull|djöfulssinns]]. [[Elvis Presley]] var að mati margra frumkvöðull þessarar neikvæðni kristinna manna gegn rokkinu og rúllunni. Hann þótti hreyfa sig of kynferðislega og textarnir hans vísa og kynlíf. Þó var Elvis Prestley trúaður og gaf út gospelplötuna ''He touched me''. Svo voru það líka [[The Rolling Stones]] sem komust í ónáð hjá kristnu fólki með laginu „Let's spend a night together“ <ref>[http://www3.dbu.edu/naugle/pdf/FridaySymposiumSp04/Christianity%20and%20Rock%20and%20Roll.pdf „Christianity and Rock & Roll“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105080546/http://www3.dbu.edu/Naugle/pdf/FridaySymposiumSp04/Christianity%20and%20Rock%20and%20Roll.pdf |date=2012-01-05 }} {{Cite web |url=http://www3.dbu.edu/Naugle/pdf/FridaySymposiumSp04/Christianity%20and%20Rock%20and%20Roll.pdf |title=Geymd eintak |access-date=2025-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105080546/http://www3.dbu.edu/Naugle/pdf/FridaySymposiumSp04/Christianity%20and%20Rock%20and%20Roll.pdf |archive-date=2012-01-05 |url-status=dead}}.</ref> Árið 1966, meðan þeir voru líklega vinsælasta hljómsveit veraldar, lentu [[Bítlarnir]] í vandræðum með aðdáendur sína vestanhafs þegar haft var eftir [[John Lennon]] að: „Bítlarnir væru vinsælli en [[Jesús|Jesú]]“. Ýmsar kirkjur í Bandaríkjunum skipulögðu í kjölfarið brennu þar sem Bítlaplötur og fleira tengt þeim var brennt. Í kjölfarið baðst Lennon afsökunar. Þótt trúaðir hafi margir hverjir hlustað á eða spilað rokktónlist var þetta litið hornauga af íhaldssömum söfnuðum og kirkjuleiðtogum og þá sérstaklega í suðurhluta [[bandaríkin|Bandaríkjanna]]. Það kemur þó ekki á óvart að kristið fólk hafi verið á móti þessari tónlistarstefnu því að það hópast oft gegn því nýja og vinsæla í tónlistarheiminum með [[neikvæðni]].<ref>[http://www3.dbu.edu/naugle/pdf/FridaySymposiumSp04/Christianity%20and%20Rock%20and%20Roll.pdf „Christianity and Rock & Roll“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105080546/http://www3.dbu.edu/Naugle/pdf/FridaySymposiumSp04/Christianity%20and%20Rock%20and%20Roll.pdf |date=2012-01-05 }} {{Cite web |url=http://www3.dbu.edu/Naugle/pdf/FridaySymposiumSp04/Christianity%20and%20Rock%20and%20Roll.pdf |title=Geymd eintak |access-date=2025-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105080546/http://www3.dbu.edu/Naugle/pdf/FridaySymposiumSp04/Christianity%20and%20Rock%20and%20Roll.pdf |archive-date=2012-01-05 |url-status=dead}}, 20. desember 2001.</ref> == Uppruni kristilegs rokks == Líklega var fyrsta rokkhljómsveitin sem vitað er að spilað hafi í kirkju [[Mind Garage]] árið 1967. Þar með eru þeir ein fyrsta kristilega rokkhljómsveitin. Plata þeirra ''Electric Liturgy'' er talin vera ein af þeim fyrstu sinnar tegundar. [[Larry McClurg]] söngvari hljómsveitarinnar segir að þegar hann var á táningsárum að hann hafi viljað syngja og vera í hljómsveit en hafði engan grun að maður gæti fengið borgað fyrir það. Hann söng lög frítt og naut þess. Seinna meir áttaði hann sig á því að það væri hægt að vinna við þetta og reyndi því næst að slá í gegn. Hann segir að það hafi verið erfitt að byrja kristlega rokkhljómsveit. Hann var sautján ára þegar hann byrjaði og 25 ára þegar honum tóks slá í gegn með hljómsveitinni sinni Mind Garage.<ref>[http://jhurray.com/HTML/Larrys%20Page/larrys_articles.htm „How it all began“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, 20. desember 2001.</ref> [[Larry Norman]] er einn af fyrstu kristilegu rokktónlistarmönnunum á er líka oft kallaður faðir kristilegar rokktónlistar en nú á hans seinni árum afi hennar.<ref>[[Jesus is savior]], [https://www.jesus-is-savior.com/Evils%20in%20America/CCM/proof.htm „Proof that Christian Rock is of the Devil music“], 20. desember 2001.</ref> Normann sagði að þegar hann var lítill hefði pabbi hanns bannað honum að hlusta á útvarpið og sagt að sonur sinn skyldi sko ekki verða neinn Elvis Presley. „Ég þoli ekki rokktónlist, hún fjallar bara um einn hlut!“. „Um hvað fjallar hún pabbi?“ spurði strákur. „uhh.....rómantík“. Hann mótmælti skoðun íhaldssamra kristilegra einstaklinga er hann gaf út plötuna ''Upon This Rock''. Lag hans „Why Should the Devil Have All the Good Music“ lýsir vel skoðun hans á tónlistinni.<ref name=“eitt“>{{cite web|first=David|last=Stanford|title="Farewell, Larry Normann"|url=http://www.thefish.com/music/reviews/11617520/Farewell%2c-Larry-Norman/|access-date=2012-03-11|archive-date=2012-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120310190218/http://www.thefish.com/music/reviews/11617520/Farewell,-Larry-Norman|url-status=dead}}</ref> [[The Crusaders]] er önnur hljómsveit sem talin er marka mót í kristilegu rokki. Hún starfaði frá árunum 1966 – 1967. Þótt hún hafi ekki starfað í langan tíma er þessi hljómsveit talin hafa verið með þeim fyrstu í kristilegu rokki. Hún var samansett af fimm meðlimum, öllum frá [[Suður-Karólína|Suður-Karólínu]], sem voru allir ungir að aldri, allir um tvítugt. Plata þeirra ''Make a Joyful Noise with Drums and Guitars'' er talin ein sú fyrsta af kristilegu rokksenuni.<ref>[[Musicyouwont]], [https://web.archive.org/web/20120807070424/http://musicyouwont.blogspot.com/2012/05/crusaders-make-joyful-noise-with-drums.html „The Crusaders: Make a Joyful Noise with Drums and Guitars“], 20. desember 2001.</ref> == Kristið rokk í kringum aldamótin == [[12 stones]] eru líklega frægasta kristilega rokkhljómsveitin sem er til í dag þeir komu saman árið 2000 og árið 2002 var notað lag eftir það í skemmtilegu ævitýra og hasarmyndinni „the scorpion King“. == Kristilegt rokk á Norðurlöndunum == Á Norðurlöndunum er ekki mikið um kristilegt rokk en þó er hægt að finna það. Frægasta hljómsveitin er líklega [[Jerusalem (hljómsveit)|Jerusalem]] sem er [[Svíþjóð|sænsk]] kristileg rokk hljómsveit stofnuð árið 1975 og spilar enn þann dag í dag en þó í mun minni mæli. Meðlimirnir í Jerusalem voru mjög [[gagnrýni|gagnrýndir]] fyrir að stofna þessa hljómsveit og töldu flestir að þetta væri ekki eitthvað sem ætti ekki heima í [[Kirkja|kirkjum]], langt hár og reyksprengjur voru einfaldlega of mikið fyrir kristna fólkið í Svíþjóð. Þótt þeir boðuðu boðskap [[Jesús|Jesú]] með tónlist sagði fólk að það væri djöflalegt að spila rokk. Meðlimirnir í Jerusalem trúðu á þá aðferð að kristið rokk væri leiðin til þess að ná til unga fólksinns. Þó fyrsta plata Jerusalem hafi selst í tuttugu þúsund eintökum á sex mánuðum náðu þeir ekki miklum vinsældum fyrr en þeir gáfu út þriðju plötuna sína ''The Warrior'', sem náði miklum vinsældum í Svíþjóð, Evrópu, Bandaríkjunum og Kanada. Eftir útgáfuna á þeirri plötu þá fóru þeir í tónleikaferð um Bandaríkin og Kanada þar sem þeir slógu í gegn.<ref>[https://www.jerusalem.se/ „Bios“], 20. desember 2001.</ref> == Kristnar rokkhátíðir == [[Creation Festival]] er [[kristin tónlistarhátíð]] sem er ein af þeim elstu sem til eru. Hún hefur verið haldin frá árinu 1979 og hýst marga af þekktustu kristilegu rokk hljómsveitunum. Fyrsta árið var hátíðin haldin í Lancester í [[Pennsylvania|Pennsylvaniu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] en þá kom Billy Graham sem er einn að meðlimum The Crusaders sem voru frumkvöðlar í kristilegu rokki. Hann spilaði reyndar ekki en hann horfði á aðra með spenningi.<ref>[[Creation Festival]], [http://christianmusic.about.com/gi/o.htm?zi=1/XJ&zTi=1&sdn=christianmusic&cdn=entertainment&tm=61&f=10&su=p504.6.342.ip_&tt=3&bt=1&bts=1&st=13&zu=http%3A//www.creationfest.com/ne „Creation Festival“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }},</ref> [[Alive Festival]] er kristin tónlistarhátíð sem spilar bara kristna tónlist eins og kristilegt rokk. Hátíðin hefur verið haldin frá 1988 og er haldin seint í júní. Hún er staðsett í Atwoot lake park í Mineral borg í [[Ohio]] fylki.<ref>[[Alive festival]], [http://christianmusic.about.com/gi/o.htm?zi=1/XJ&zTi=1&sdn=christianmusic&cdn=entertainment&tm=72&f=10&su=p504.6.342.ip_&tt=3&bt=1&bts=1&st=13&zu=http%3A//www.alive.org/ „Alive!“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> [[Creation fest]] er sams konar hátíð og þær fyrri en á engin tengsl við þá samnefdu hátíð fyrir ofan. Hún ýtir undir kristileg gildi tónlistarinnar. Hún er haldin án aðgangseyrirs þannig hún byggist á styrkjum og sjálfboðavinnu. Þessi hátíð byrjaði árið 2002 sem eins dags hátíð en hefur nú breyst í þriggja daga tónlistarmessu sem er vel sótt. Þessi hátíð er haldin í byrjun ágúst. Það sem er merkilegt við þessa hátíð að hún er haldin í Royal Cornwall Showground, í [[Wadebridge]], [[Bretland|Bretlandi]] en ekki á lang stærðsta svæði kristilega rokksins Bandaríkjunum.<ref>[[Creation fest]], [http://christianmusic.about.com/gi/o.htm?zi=1/XJ&zTi=1&sdn=christianmusic&cdn=entertainment&tm=2940&f=10&su=p504.6.342.ip_&tt=3&bt=1&bts=1&st=13&zu=http%3A//www.creationfest.org.uk/ „Creation fest“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, 20. desember 2001.</ref> == Neðanmálsgreinar == <div class="references-small"><references/></div> [[Flokkur:Rokk]] [[Flokkur:Tónlistarstefnur]] 8s3amyquje7uhdu6xqwk1rcgjhohllr 0 110252 1980832 1980703 2026-09-28T15:02:57Z Nipas2 54688 Updated to 2026 just finished 1980832 wikitext text/x-wiki {{Uppfæra}} '''Gullskórinn''' er heiti á [[verðlaun]]agrip þeim sem veittur er markahæsta leikmanni [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|efstu deildar karla]] og [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|kvenna]] á Íslandsmótinu í knattspyrnu. Til verðlaunanna var stofnað af heildverslun Björgvins Schram árið 1983 og voru í fyrstu aðeins veitt markahæsta karlinum. Síðar var verðlaununum fjölgað og við bætt silfur- og bronsskóm fyrir annan og þriðja markahæsta leikmanninn og enn síðar fyrir sambærileg afrek í kvennaflokki. == Handhafar í karlaflokki == {| class="wikitable" style="text-align: center" !Ár !Gullskór !Mörk/lið !Silfurskór !Mörk/lið !Bronsskór !Mörk/lið |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1983|1983]] |[[Ingi Björn Albertsson]] |14/{{Lið Valur}} | | | | |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1984|1984]] |Guðmundur Steinsson |10/{{Lið Fram}} |Hörður Jóhannesson |8/{{Lið ÍA}} | | |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1985|1985]] |Ómar Torfason |13/{{Lið Fram}} |Ragnar Margeirsson |12/{{Lið Keflavík}} |Guðmundur Þorbjörnsson |12/{{Lið Valur}} |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1986|1986]] |[[Guðmundur Torfason]] |19/{{Lið Fram}} |Sigurjón Kristjánsson |10/{{Lið Valur}} |Guðmundur Steinsson |10/{{Lið Fram}} |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1987|1987]] |Pétur Ormslev |12/{{Lið Fram}} |Halldór Áskelsson |9/{{Lið Þór Ak.}} |Jónas Hallgrímsson |8/{{Lið Völsungur}} |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1988|1988]] |Sigurjón Kristjánsson |14/{{Lið Valur}} |Guðmundur Steinsson |9/{{Lið Fram}} |Þorvaldur Örlygsson |8/{{Lið KA}} |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1989|1989]] |[[Hörður Magnússon]] |12/{{Lið FH}} |Pétur Pétursson |9/{{Lið KR}} |Guðmundur Steinsson og Kjartan Einarsson |9/{{Lið Fram}} og {{Lið Keflavík}} |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1990|1990]] |[[Hörður Magnússon]] |13/{{Lið FH}} |Ragnar Margeirsson |10/{{Lið KR}} |Guðmundur Steinsson |10/{{Lið Fram}} |- |[[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991]] |Guðmundur Steinsson |13/{{Lið Víkingur R.}} |Hörður Magnússon |13/{{Lið FH}} |Leifur Geir Hafsteinsson |12/{{Lið ÍBV}} |- |[[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|1992]] |[[Arnar Gunnlaugsson]] |15/{{Lið ÍA}} |Bjarni Sveinbjörnsson |11/{{Lið Þór Ak.}} |[[Helgi Sigurðsson (f. 1974)|Helgi Sigurðsson]] |10/{{Lið Víkingur R.}} |- |[[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|1993]] |[[Þórður Guðjónsson]] |19/{{Lið ÍA}} |Óli Þór Magnússon |15/{{Lið Keflavík}} |[[Helgi Sigurðsson (f. 1974)|Helgi Sigurðsson]] |14/{{Lið Fram}} |- |[[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|1994]] |Mihajlo Bebercic |14/{{Lið ÍA}} |Óli Þór Magnússon |11/{{Lið Keflavík}} |Bjarni Sveinbjörnsson |11/{{Lið Þór Ak.}} |- |[[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|1995]] |[[Arnar Gunnlaugsson]] |15/{{Lið ÍA}} |Tryggvi Guðmundsson |14/{{Lið ÍBV}} |Mihajlo Bibercic |13/{{Lið KR}} |- |[[Sjóvár-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|1996]] |[[Ríkharður Daðason]] |14/{{Lið KR}} |Bjarni Guðjónsson |13/{{Lið ÍA}} |[[Guðmundur Benediktsson]] |9/{{Lið KR}} |- |[[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|1997]] |[[Tryggvi Guðmundsson]] |19/{{Lið ÍBV}} |Andri Sigþórsson |14/{{Lið KR}} |Þorvaldur M. Sigurbjörnsson |8/{{Lið Leiftur}} |- |[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|1998]] |Steingrímur Jóhannesson |16/{{Lið ÍBV}} |Tómas Ingi Tómasson |14/{{Lið Þróttur R.}} |Ásmundur Arnarsson |8/{{Lið Fram}} |- |[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]] |Steingrímur Jóhannesson |12/{{Lið ÍBV}} |Bjarki Gunnlaugsson |11/{{Lið KR}} |Grétar Ólafur Hjartarson |10/{{Lið Grindavík}} |- |[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|2000]] |[[Andri Sigþórsson]] |16/{{Lið KR}} |Guðmundur Steinarsson |14/{{Lið Keflavík}} |Gylfi Einarsson |10/{{Lið Fylkir}} |- |[[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|2001]] |Hjörtur Hjartarson |15/{{Lið ÍA}} |Ásmundur Arnarsson |10/{{Lið Fram}} |Grétar Hjartarson |9/{{Lið Grindavík}} |- |[[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|2002]] |[[Grétar Ólafur Hjartarson]] |13/{{Lið Grindavík}} |Sævar Þór Gíslason |12/{{Lið Fylkir}} |Sigurður Ragnar Eyjólfsson |11/{{Lið KR}} |- |[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|2003]] |[[Gunnar Heiðar Þorvaldsson]] |14/{{Lið ÍBV}} |Sören Hermansen |14/{{Lið Þróttur R.}} |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |10/{{Lið Þróttur R.}} |- |[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|2004]] |[[Gunnar Heiðar Þorvaldsson]] |12/{{Lið ÍBV}} |[[Grétar Ólafur Hjartarson]] |11/{{Lið Grindavík}} |Þórarinn Brynjar Kristjánsson |10/{{Lið Keflavík}} |- |[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|2005]] |[[Tryggvi Guðmundsson]] |16/{{Lið FH}} |Allan Borgvardt |13/{{Lið FH}} |Hörður Sveinsson |9/{{Lið Keflavík}} |- |[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2006]] |Marel Baldvinsson |11/{{Lið Breiðablik}} |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |10/{{Lið KR}} |Jóhann Þórhallsson |10/{{Lið Grindavík}} |- |[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|2007]] |Jónas Grani Garðarsson |13/{{Lið Fram}} |[[Helgi Sigurðsson (f. 1974)|Helgi Sigurðsson]] |13/{{Lið Valur}} |Tryggvi Guðmundsson |8/{{Lið FH}} |- |[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|2008]] |Guðmundur Steinarsson |16/{{Lið Keflavík}} |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |14/{{Lið KR}} |Tryggvi Guðmundsson |12/{{Lið FH}} |- |[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]] |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |16/{{Lið KR}} |[[Atli Viðar Björnsson]] |14/{{Lið FH}} |[[Alfreð Finnbogason]] |13/{{Lið Breiðablik}} |- |[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|2010]] |Gilles Mbang Ondo |14/{{Lið Grindavík}} |[[Alfreð Finnbogason]] |14/{{Lið Breiðablik}} |Atli Viðar Björnsson |14/{{Lið FH}} |- |[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]] |Garðar Jóhannsson |15/{{Lið Stjarnan}} |[[Atli Viðar Björnsson]] |13/{{Lið FH}} |Kjartan Henry Finnbogason |12/{{Lið KR}} |- |[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|2012]] |Atli Guðnason |12/{{Lið FH}} |Kristinn Ingi Halldórsson |11/{{Lið Fram}} |Ingimundur Niels Oskarsson |10/{{Lið Fylkir}} |- |[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|2013]] |Atli Viðar Björnsson |13/{{Lið FH}} |Gary Martin |13/{{Lið KR}} |[[Viðar Örn Kjartansson]] |13/{{Lið Fylkir}} |- |[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]] |Gary Matrin |13/{{Lið KR}} |Jonathan Ricardo Glenn |12/{{Lið ÍBV}} |[[Ólafur Karl Finsen]] |11/{{Lið Stjarnan}} |- |[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|2015]] |Patrick Pedersen |13/{{Lið Valur}} |Jonathan Ricardo Glenn |12/{{Lið Breiðablik}} |[[Garðar Gunnlaugsson]] |9/{{Lið ÍA}} |- |[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|2016]] |[[Garðar Gunnlaugsson]] |14/{{Lið ÍA}} |Kristinn Freyr Sigurðsson |13/{{Lið Valur}} |Hrvoje Tokic |9/{{Lið Víkingur Ó.}} |- |[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]] |[[Andri Rúnar Bjarnason|Andri Rún­ar Bjarna­son]] |19/{{Lið Grindavík}} |Steven Lennon |15/{{Lið FH}} |Guðjón Baldvinsson |12/{{Lið Stjarnan}} |- |[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]] |Patrick Pedersen |17/{{Lið Valur}} |Hilmar Árni Halldórsson |16/[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] |Pálmi Rafn Pálmason |11/{{Lið KR}} |- |[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|2019]] |Gary Martin |14/{{Lið ÍBV}} |Steven Lennon |13/{{Lið FH}} |Thomas Mikkelsen |13/{{Lið Breiðablik}} |- |[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] |Steven Lennon<ref>{{Cite web|url=https://fh.is/steven-lennon-og-thordis-eva-ithrottafolk-fh-arid-2020/|title=Steven Lennon og Þórdís Eva íþróttafólk FH árið 2020 {{!}} Fimleikafélag Hafnarfjarðar|last=avista|date=2020-12-31|language=is|access-date=2025-08-03}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |17/{{Lið FH}} | | | | |- |[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|2021]] |Nikolaj Hansen |16/{{Lið Víkingur R.}} |Árni Vilhjálmsson |11/{{Lið Breiðablik}} |Hallgrímur Mar Steingrímsson |11/{{Lið KA}} |- |2022 |[[Nökkvi Þeyr Þórisson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2022/11/15/besta_deildin_afhenti_gullsko_gullbolta_og_gullhans/|title=Besta deildin afhenti gullskó, gullbolta og gullhanska|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-08-03}}</ref> |17/{{Lið KA}} | | | | |- |2023 |Emil Atlason<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=46266|title=Íslandsmót KSÍ - Besta deild karla - 2023|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2025-08-03}}</ref> |17/[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] | | | | |- |2024 |Benoný Breki Andrésson<ref>{{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/30-10-2024/benony-kominn-med-gullskoinn-var-akvedinn-i-ad-sla-thetta-met|title=Fótbolti.net|website=fotbolti.net|language=is|access-date=2025-08-03}}</ref> |21/{{Lið KR}} | | | | |- |2025 | | | | | | |} == Handhafar í kvennaflokki == {| class="wikitable" style="text-align: center" !Ár !Gullskór !Lið !Mörk |- |1981 |[[Ásta Breiðfjörð Gunnlaugsdóttir]] |{{Lið Breiðablik}} |33 |- |1982 |[[Ásta Breiðfjörð Gunnlaugsdóttir]] |{{Lið Breiðablik}} |15 |- |1983 |[[Laufey Sigurðardóttir]] |{{Lið ÍA}} |13 |- |1984 |[[Erla Rafnsdóttir]] |[[Breiðablik]] |11 |- |1985 |[[Ragnheiður Jónasdóttir (f. 1962)|Ragnheiður Jónasdóttir]] |{{Lið ÍA}} |23 |- |1986 |[[Kristín Anna Arnþórsdóttir]] |{{Lið Valur}} |22 |- |1987 |[[Bryndís Valsdóttir]] |{{Lið Valur}} |16 |- |1988 |[[Bryndís Valsdóttir]] |{{Lið Valur}} |12 |- |1989 |[[Ásta Benediktsdóttir]]<br/>[[Guðrún Sæmundsdóttir]] |{{Lið ÍA}}<br>{{Lið Valur}} |12 |- |1990 |[[Helena Ólafsdóttir]]<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Helena Ólafsdóttir - KR 1990|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=8837|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið KR}} |7 |- |1991 |[[Laufey Sigurðardóttir]]<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Laufey Sigurðardóttir - ÍA 1991|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=10199|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið ÍA}} |16 |- |1992 |[[Guðný Guðnadóttir]]<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Guðný Guðnadóttir - Stjarnan 1992|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=13330|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Stjarnan}} |15 |- |1993 |[[Guðný Guðnadóttir]]<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Guðný Guðnadóttir - Stjarnan 1993|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=13330|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Stjarnan}} |12 |- |1994 |[[Olga Færseth]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1815246|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-08}}</ref> |{{Lið Breiðablik}} |24 |- |1995 |[[Margrét Rannveig Ólafsdóttir]]<ref>{{cite web|title=Mizunodeild kvenna - Margrét Rannveig Ólafsdóttir - Breiðablik 1995|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=6517|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Breiðablik}} |13 |- |1996 |[[Ásthildur Helgadóttir]]<ref>{{cite web|title=Mizunodeild kvenna - Ásthildur Helgadóttir - Breiðablik 1996|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=7514|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |[[Breiðablik]] |17 |- |1997 |[[Olga Færseth]]<ref>{{cite web|title=Stofndeild kvenna - Olga Færseth - KR 1997|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=4015|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið KR}} |19 |- |1998 |[[Olga Færseth]]<ref>{{cite web|title=Meistaradeild kvenna - Olga Færseth - KR 1998|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=4015|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið KR}} |23 |- |1999 |[[Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir]]<ref>{{cite web|title=Meistaradeild kvenna - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir - Valur 1999|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=4326|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Valur}} |20 |- |2000 |[[Olga Færseth]]<ref>{{cite web|title=Landssímadeild kvenna - Olga Færseth - KR 2000|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=4015|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið KR}} |26 |- |2001 |[[Olga Færseth]]<ref>{{cite web|title=Símadeild kvenna - Olga Færseth - KR 2001|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=4015|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið KR}} |25 |- |2002 |[[Ásthildur Helgadóttir]]<ref>{{cite web|title=Símadeild kvenna - Ásthildur Helgadóttir - KR 2002|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=7514|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref><br/>[[Olga Færseth]]<ref>{{cite web|title=Símadeild kvenna - Olga Færseth - KR 2002|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=4015|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið KR}}<br>{{Lið KR}} |20 |- |2003 |[[Hrefna Huld Jóhannesdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3480891|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-08}}</ref><ref>{{cite web|title=Landsbankadeild kvenna - Hrefna Huld Jóhannesdóttir - KR 2003|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=9623|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið KR}} |21 |- |2004 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{cite web|title=Landsbankadeild kvenna - Margrét Lára Viðarsdóttir - ÍBV 2004|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=18888|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið ÍBV}} |23 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999384|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-08}}</ref><ref>{{cite web|title=Landsbankadeild kvenna - Margrét Lára Viðarsdóttir - Valur 2005|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=18888|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Valur}} |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4143111|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-09}}</ref><ref>{{cite web|title=Landsbankadeild kvenna - Margrét Lára Viðarsdóttir - Valur 2006|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=18888|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Valur}} |34+5<ref>[https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=704837&banner-tab=report Meistarkeppni kvenna í knattspyrnu 2007].</ref> |- |2007 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{cite web|title=Landsbankadeild kvenna - Margrét Lára Viðarsdóttir - Valur 2007|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=18888|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Valur}} |38+2<ref>[https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=728026&banner-tab=report Meistarkeppni kvenna í knattspyrnu 2008].</ref> |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{cite web|title=Landsbankadeild kvenna - Margrét Lára Viðarsdóttir - Valur 2008|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=18888|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Valur}} |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]]<ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna - Kristín Ýr Bjarnadóttir - Þór/KA 2009|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=2266|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref><br>[[Rakel Hönnudóttir]]<ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna - Rakel Hönnudóttir - Þór/KA 2009|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=38325|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Þór/KA}}<br>{{Lið Þór/KA}} |23 |- |2010 ||[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]]<ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna - Kristín Ýr Bjarnadóttir - Þór/KA 2010|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=2266|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Valur}} |23 |- |2011 |[[Ashley Bares]]<ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna - Ashley Bares - Stjarnan 2011|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=60135|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Stjarnan}} |21 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20121815664d/elin-metta-tryggdi-ser-gullskoinn-a-faerri-minutum-spiludum|title=Elín Metta tryggði sér gullskóinn á færri mínútum spiluðum - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2012-08-09|website=visir.is|language=is|access-date=2025-08-08}}</ref><ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna - Elín Metta Jensen - Valur 2012|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=20933|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Valur}} |18 |- |2013 |[[Harpa Þorsteinsdóttir]]<ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna - Harpa Þorsteinsdóttir - Stjarnan 2013|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=21474|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Stjarnan}} |28 |- |2014 |[[Harpa Þorsteinsdóttir]]<ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna - Harpa Þorsteinsdóttir - Stjarnan 2014|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=21474|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Stjarnan}} |27 |- |2015 |[[Fanndís Friðriksdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://fotbolti.net/fullStory.php?id=194252|title=Fótbolti.net|website=fotbolti.net|language=is|access-date=2025-08-08}}</ref><ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna - Fanndís Friðriksdóttir - Breiðablik 2015|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=27167|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Breiðablik}} |19 |- |2016 |[[Harpa Þorsteinsdóttir]]<ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna - Harpa Þorsteinsdóttir - Stjarnan 2016|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=21474|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Stjarnan}} |20 |- |2017 |[[Sandra Stephany Mayor Gutiérrez]]<ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna - Sandra Stephany Mayor Gutiérrez - Þór-KA 2017|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=63324|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |[[Þór/KA]] |19 |- |2018 |[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://fotbolti.net/fullStory.php?id=285659|title=Fótbolti.net|website=fotbolti.net|language=is|access-date=2025-08-08}}</ref><ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna - Berglind Björg Þorvaldsdóttir - Breiðablik 2018|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=19298|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Breiðablik}} |19 |- |2019 |[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir]]<ref name=":0" /><ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna - Berglind Björg Þorvaldsdóttir - Breiðablik 2019|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=19298|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref><br>[[Hlín Eiríksdóttir]]<ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna - Hlín Eiríksdóttir - Valur 2019|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=41202|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref><br>[[Elín Metta Jensen]]<ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna - Elín Metta Jensen - Valur 2019|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=20933|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Breiðablik}}<br>{{Lið Valur}}<br>{{Lið Valur}} |16 |- |2020 |[[Agla María Albertsdóttir]]<ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna - Agla María Albertsdóttir - Breiðablik 2020|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=38462|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref><br>[[Sveindís Jane Jónsdóttir]]<ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna - Sveindís Jane Jónsdóttir - Breiðablik 2020|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=62553|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |[[Breiðablik]]<br>[[Breiðablik]] |14 |- |2021 |[[Brenna Lovera]]<ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna - Brenna Lovera - Selfoss 2021|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=77946|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Selfoss}} |13 |- |2022 |[[Jasmín Erla Ingadóttir]]<ref>{{cite web|title=Besta deild - Jasmín Erla Ingadóttir - Stjarnan 2022|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=41982|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Stjarnan}} |11 |- |2023 |[[Bryndís Arna Níelsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/18-10-2023/gullskor-og-hanskar-veittir-eftir-helgi-thessi-hljota-verdlaunin|title=Fótbolti.net|website=fotbolti.net|language=is|access-date=2025-08-08}}</ref><ref>{{cite web|title=Besta deild - Bryndís Arna Níelsdóttir - Valur 2023 |url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=86011|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið Valur}} |14 |- |2024 |[[Sandra María Jessen]]<ref>{{cite web|title=Besta deild - Sandra María Jessen - Þór/KA 2024 |url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=5527|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |[[Þór/KA]] |20 |- |2025 |[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir]]<ref>{{cite web|title=Besta deild kvenna - Berglind Björg Þorvaldsdóttir - Breiðablik 2025|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=19298|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |[[Breiðablik]] |20+3<ref>{{cite web|title=Besta deild - Efri hluti - Þorvaldsdóttir Breiðablik 2025|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190360&banner-tab=overview&toggle=results&playerId=19298&teamId=5985|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |- |2026 |[[Ída Marín Hermannsdóttir]]<ref>{{cite web|title=Besta deild kvenna - Ída Marín Hermannsdóttir - FH 2026|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=59024|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> |{{Lið FH}} |13 |} == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Íslensk íþróttaverðlaun]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir karla í knattspyrnu á Íslandi‎]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi‎]] g68ap8k7st23ashe82xahzgq9xshjx2 0 115640 1980804 1891701 2026-09-28T14:31:46Z TKSnaevarr 53243 1980804 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Green_Line,_Beirut_1982.jpg|thumb|right|[[Græna línan]] sem skipti Beirút í tvennt árið 1982]] '''Borgarastyrjöldin í Líbanon''' stóð frá [[13. apríl]] [[1975]] til [[13. október]] [[1990]]. Áætlað er að styrjöldin hafi kostað 150.000 manns lífið og sent hundruð þúsunda á vergang. Talið er að um milljón manns hafi flúið Líbanon vegna styrjaldarinnar <ref>[https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/middleeast/after-2-decades-scars-of-lebanons-civil-war-block-path-to-dialogue.html "After 2 Decades, Scars of Lebanon's Civil War Block Path to Dialogue".] The New York Times (2012).</ref> . Upphafleg ástæða styrjaldarinnar var brottrekstur [[Frelsissamtök Palestínu|Frelsissamtaka Palestínu]] (PLO) frá [[Jórdanía|Jórdaníu]] eftir [[svarti september í Jórdaníu|svarta september]] 1970. Palestínskir skæruliðahópar flúðu til Suður-Líbanon þar sem yfir 300.000 palestínskir flóttamenn bjuggu. Þar stóðu þeir fyrir árásum í Norður-[[Ísrael]]. [[Ísraelsher]] stóð svo aftur fyrir aðgerðum gegn skæruliðum í Líbanon. Í Líbanon ríktu kristnir [[maronítar]] í krafti [[þjóðarsáttmálinn|þjóðarsáttmálans]] frá 1943 sem byggðist á manntali frá 1932. Breytingar á samsetningu þjóðarinnar leiddu til vaxandi óánægju með yfirráð maroníta meðal annarra hópa, einkum líbanskra [[drúsar|drúsa]] og múslima auk vinstrisinnaðra stjórnmálaflokka. Veik ríkisstjórn og her gerðu það að verkum að PLO tókst að leggja undir sig stór svæði í borgum Líbanon án þess að stjórnin gæti rönd við reist. Vinstriflokkar, múslimar og [[drúsar]] mynduðu [[Líbanska þjóðarhreyfingin|líbönsku þjóðarhreyfinguna]] sem gerði bandalag við PLO en hægrisinnaðir stuðningsmenn stjórnarinnar mynduðu [[líbanski framvörðurinn|líbanska framvörðinn]]. Ísrael og mörg Evrópuríki studdu framvörðinn en þjóðarhreyfingin fékk stuðning frá nokkrum arabaríkjum og PLO. Fjöldi annarra hópa tók einnig upp vopn. Í Suður-Líbanon varð [[Amalhreyfingin]] vinsæl meðal [[sjítar|sjíta]] sem voru andsnúnir bæði PLO og Ísrael. == Upphaf átaka og inngrip Sýrlands == [[Mynd:FatehMilitia.jpg|thumb|right|Herflokkur á vegum [[Fatah-hreyfingin|Fatah-hreyfingarinnar]] í janúar 1979]] Vorið 1975 voru skærur milli þjóðarhreyfingarinnar og framvarðarins. Þann 13. apríl skutu byssumenn á kirkju í Austur-[[Beirút]] með þeim afleiðingum að fjórir létust. Síðar sama dag réðust liðsmenn [[líbanska fylkingin|líbönsku fylkingarinnar]] (sem var hluti af framverðinum) á rútu sem í voru Palestínumenn og drápu 30 manns. Í kjölfari þessara atburða hófu fylkingarnar að koma sér upp bækistöðvum í hótelum og [[Hótelstríðið]] hófst. Morð á almennum borgurum í hefndarskyni fyrir aðgerðir andstæðinganna urðu algeng og leiddu til þess að fólk flúði til borgarhluta sem voru undir stjórn eigin trúflokks. Austur- og Vestur-Beirút skiptust því í vaxandi mæli eftir trúarbrögðum. Vorið 1976 voru maronítar á barmi ósigurs en þá hóf Ísraelsstjórn að láta þeim í té hergögn og Sýrlandsstjórn ákvað að styðja stjórnina og sendi herlið til Beirút. Maronítar náðu þá yfirhöndinni og drápu í kjölfarið 2000 Palestínumenn í flóttamannabúðum í Austur-Beirút. Í október fékk Sýrland umboð [[Arababandalagið|Arababandalagsins]] til að hafa 40.000 hermenn í Beirút til að stilla til friðar. Þar með lauk fyrsta hluta borgarastyrjaldarinnar en ófriður braust brátt aftur út í Suður-Líbanon þegar skæruliðar PLO sneru þangað aftur frá Beirút. == Stríðið hefst að nýju 1978 == Í Beirút hófst [[Hundrað daga stríðið]] 1978 þegar kristnir framvarðarmenn hófu skæruhernað gegn sýrlenska hernum sem brást við með sprengjuárásum á Austur-Líbanon. Á sama tíma stóð skæruhernaður PLO í Norður-Ísrael sem hæst. Ísraelsher lagði því suðurhluta Líbanon, sunnan við [[Litanifljót]], undir sig. [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti þá [[ályktun öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna 425|ályktun 425]] þar sem þess var krafist að Ísrael drægi herlið sitt strax til baka og að [[friðargæslusveitir Sameinuðu þjóðanna í Líbanon]] myndu reyna að koma á friði. Ísraelsher hvarf frá svæðinu en hélt eftir stjórn á 19km breiðu öryggisbelti við landamærin sem bandamenn þeirra í [[Suðurlíbanski herinn|Suðurlíbanska hernum]] gættu. Í desember 1980 hóf Sýrlandsher að setja upp vegatálma við borgina [[Zahleh]] nálægt sýrlensku landamærunum. Þeir óttuðust að hægrisinnaðir hópar í borginni myndu gera bandalag við Ísrael sem setti aðalveginn frá Damaskus til Beirút í hættu. Sýrlendingar settust um borgina og reyndu að leggja hana undir sig síðar sama ár en mistókst. Þann 1. apríl hófust bardagar milli líbanskra herflokka í borginni og Sýrlandshers. [[Bardaginn um Zahleh]] stóð til 30. júní 1981 þegar samningar náðust um að Sýrlandsher hyrfi frá borginni. == Innrás Ísraels 1982 == [[Mynd:Israeli troops in south Lebanon (1982).jpg|thumb|right|Ísraelskir hermenn í Suður-Líbanon í júní 1982]] Í júní 1982 reyndu [[Abu Nidal-samtökin]] að myrða sendiherra Ísraels í London. Ísrael brást við með því að ráðast gegn bækistöðvum PLO í Líbanon. PLO brást þá við með sprengjuárásum gegn Ísrael. Ísraelsher gerði þá innrás í Líbanon og [[umsátrið um Beirút|settist um Beirút]]. Í borginni vörðust hersveitir PLO og Sýrlands. Eftir mikið mannfall í borginni samþykktu þeir friðarsamkomulag sem fól í sér brotthvarf PLO frá Líbanon og að alþjóðlegt herlið tæki við vörn borgarinnar. Um 8500 meðlimir PLO voru fluttir til [[Túnis]] og 2500 til annarra arabaríkja. Þann 17. mars samdi forseti Líbanons [[Amine Gemayel]] um frið við Ísrael fyrir milligöngu Bandaríkjamanna. Samkomulagið fól í sér brotthvarf bæði Ísraelshers og Sýrlandshers frá Líbanon en í arabaheiminum var almennt litið á það sem uppgjöf fyrir Bandaríkjunum. Brotthvarf Ísraelshers frá héraðinu [[Chouf]] suðaustan við Beirút í ágúst 1983 leiddi til [[Stríðið um fjallið|Stríðsins um fjallið]] milli maroníta og drúsa. Árið 1983 voru tvær mannskæðar sjálfsmorðssprengjuárásir gerðar á sendiráð Bandaríkjanna og höfuðstöðvar alþjóðlega herliðsins. Þegar Bandaríkjaher hvarf frá Líbanon í febrúar 1984 hurfu margir múslimar og drúsar úr líbanska hernum og gengu í raðir skæruliðaflokka. Um leið urðu [[Hezbollah-samtökin]] til sem klofningshópur sjíamúslima sem voru andsnúnir Ísrael og þáðu aðstoð frá [[Íran]]. Eftir 1985 jukust átökin og [[Stríðið um flóttamannabúðirnar]] stóð frá 1985 til 1986 þegar líbanski herinn reyndi, með stuðningi Sýrlendinga, að hrekja skæruliða PLO úr flóttamannabúðum Palestínumanna í Beirút og Suður-Líbanon. Helstu átökin voru milli [[Amalhreyfingin|Amalhreyfingarinnar]] og Hezbollah, en báðir flokkar voru skipaðir sjíamúslimum. Brátt sameinuðust vinstrisinnaðir hópar, drúsar og Palestínumenn gegn Amalhreyfingunni og átök blossuðu upp aftur í Beirút. Kristni herforinginn [[Michel Aoun]] varð forsætisráðherra eftir afsögn Gemayels og fékk stuðning frá [[Írak]]. Borgarastyrjöldin varð þá eins konar [[leppstríð]] milli Írans og Íraks. Bardagar blossuðu upp milli kristinna herflokka og líbanska hersins í kjölfarið og drógu verulega úr styrk þeirra. == Innrás Sýrlands og stríðslok 1990 == Þann 13. október 1990 réðist Sýrlandsher inn í landið og settist um forsetahöllina. Aoun flúði til Frakklands. Sumir hafa haldið því fram að Sýrlandsstjórn hafi getað gert þetta án afskipta Ísraelshers í skiptum fyrir stuðning við Bandaríkjamenn í [[Persaflóastríðið (1991)|Persaflóastríðinu]]. Borgarastyrjöldinni lauk þar með formlega. Árið eftir var gefin út almenn sakaruppgjöf og herflokkarnir leystir upp. Líbanski herinn var byggður upp á ný þótt landið væri hernumið af Sýrlendingum. Þegar Sýrlandsstjórn var bendluð við morðið á fyrrum forsætisráðherra Líbanons [[Rafic Hariri]] árið 2005 hratt það [[Sedrusbyltingin|Sedrusbyltingunni]] af stað. Í kjölfarið hvarf Sýrlandsher frá Líbanon. ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Borgarastríð]] [[Flokkur:Saga Líbanon]] [[Flokkur:Saga Ísraels]] [[Flokkur:Saga Sýrlands]] [[Flokkur:Stríð á 20. öld]] [[Flokkur:Leppstríð]] im3fqlhmvo0vh3v57pt7bg75ujiny1c 0 116242 1980912 1953387 2026-09-29T03:05:29Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980912 wikitext text/x-wiki '''Framfarahyggja''' er sú [[hugmynd]] eða [[söguspeki]] að jafnt og þétt batni ástand [[mannkyn]]s eftir því sem tíminn líður. Í þessari hugmynd felst að jafnvel þó svo að ákveðin lægð í þróun eða framförum geti átt sér stað þá sé hún ávallt tímabundin og að á heildina litið vænkist hagur mannsins smám saman. Þessi hugmynd er tengd vestrænni [[veraldleiki|veraldlegri]] heimssýn sterkum böndum. == Tengill == * [https://web.archive.org/web/20260414191911/https://www.savingiceland.org/is/2013/04/getur-thu-stadid-i-vegi-fyrir-framforum-ferdasaga-ur-kaleidoskopiskri-timavel-angeli-novi/ Getur þú staðið í vegi fyrir framförum? — Ferðasaga úr kaleidóskópískri tímavél Angeli Novi] {{stubbur|heimspeki}} [[Flokkur:Heimspeki]] 61n1b5cpypgfjm7s8kyg42ah3a675iy 0 117775 1980973 1840434 2026-09-29T09:43:23Z Akigka 183 1980973 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Lotte Reiniger 1939.jpg|thumbnail|Lotte Reiniger árið 1939 en þá vann hún að gerð skuggamyndar í [[Róm]].]] [[Mynd:Mary's Birthday (1951).webm|thumb|Mary's Birthday (1951). Breskt kennslumyndband um hættu á sýkingum eftir Lotte Reiniger.]] '''Lotte Reiniger''' ([[2. júní]] [[1899]] – [[19. júní]] [[1981]]) var [[Þýskaland|þýskur]] kvikmyndaleikstjóri og listamaður sem fékkst sérstaklega við [[hreyfimynd]]ir gerðar úr [[skuggamynd]]um sem hún teiknaði og klippti út úr pappír. Hún gerði eina fyrstu hreyfimyndina úr skuggamyndum í fullri lengd rúmum áratug áður en fysta teiknimynd [[Walt Disney]] í fullri lengd var gerð. == Æviágrip == Hún var í bernsku heilluð af kínverskri hefð varðandi [[skuggaleikhús]] og setti sjálf upp slíkt leikhús og sýndi verk fyrir fjölskyldu og vini. Árið 1915 sótti hún fyrirlestur hjá [[Paul Wegener]] um möguleika hreyfimynda. Hún gekk í leikhóp Wegener og gerði skuggamyndaportett af mörgum leikurum. Hún gerði líka titla fyrir kvikmyndir Wegeners og voru margir þeirra skuggamyndir. Árið 1918 gerði hún hreyfimynd með rottum úr viði. Sú mynd var notuð sem millifyrirsögn í mynd Wegeners um [[Rottufangarinn í Hamel|rottufangarann frá Hameln]]. Þetta verk vakti athygli á list hennar og varð til þess að hún komst að við stofnun sem gerði tilraunir með stuttar hreyfimyndir. Þar kynntist hún manni sínum og starfsfélaga Carl Koch og öðrum framúrstefnulistamönnum. Hún leikstýrði mynd árið 1919 um tvo elskendur og gerði sex stuttmyndir næstu ár. Árið 1926 gerði hún fyrstu hreyfimyndina í fullri lengd, ''[[Ævintýri prinsins Achmed]]'', byggð á sögum úr ''[[Þúsund og ein nótt|Þúsund og einni nótt]]''. Hún gerði svo hreyfimynd um [[Dagfinnur dýralæknir|Dagfinn dýralækni]] og dýrin hans árið 1928. Árið 1929 leikstýrði hún leikinni mynd sem innihélt 20 mínútur af skuggahreyfimynd sem hún var höfundur að. Um þetta leyti barst tækni til að hljóðsetja myndir til Þýskalands og útgáfu þeirrar myndar var seinkað. Hún var svo talsett með ýmsum leikurum og gefin út 1930, en talsetning heppnaðist illa og eyðilagði upplifun af myndinni. Reiniger reyndi að gera þriðju hreyfimyndina byggða á óperu eftir [[Maurice Ravel]] um barnið og töfrahlutina, en tókst ekki að leysa úr flækjum varðandi höfundarétt að tónlistinni þegar í ljós kom að rétthafar voru óvænt mjög margir. Reiniger og Koch yfirgáfu Þýskaland þegar Nasistar komust til valda þar, en þau tóku bæði þátt í stjórnmálum og voru vinstrisinnuð. Þeim tókst ekki að fá varanlegt landvistarleyfi annars staðar og fóru land úr landi en tókst þó að gera tólf kvikmyndir á þeim tíma. Þau fluttu aftur til Berlínar í stríðslok 1944 og fluttu svo til London árið 1949. == Tenglar == * [http://www.listal.com/lotte-reiniger/pictures "Lotte Reiniger teikningar og ljósmyndir"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180227034303/http://www.listal.com/lotte-reiniger/pictures |date=2018-02-27 }}, listal.com * [http://www.imdb.com/name/nm0718201/ Lotte Reiniger í IMDB gagnagrunninum] * [http://www.fembio.org/biographie.php/frau/biographie/lotte-reiniger Æviágrip Lotte Reiniger] {{DEFAULTSORT:Reiniger, Lotte}} [[Flokkur:Kvikarar]] [[Flokkur:Þýskir kvikmyndagerðarmenn]] [[Flokkur:Teiknimyndir]] {{fd|1899|1981}} t15jlnsbw8pusvp4mocqf9pk7102oj0 0 118163 1980894 1779946 2026-09-28T21:49:32Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980894 wikitext text/x-wiki '''Berglind Björnsdóttir''' (f. 1968) er [[Ljósmyndun|ljósmyndari]]. ==Menntun== Berglind er fædd og uppalin á [[Ísland|Íslandi]] en hefur einnig búið í [[Flórída]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjum]]. Hún hóf tveggja ára nám í ljósmyndun við Brevard Community College í Flórída árið 1990. Árið 1992 fluttist Berglind til [[Arizona]] þar sem hún hóf B.A. nám í ljósmyndum við Arizona State University og útskrifaðist þaðan 1994. Eftir 10 ára hlé frá námi hóf Berglind nám við [[Kvikmyndaskóli Íslands|Kvikmyndaskóla Íslands]], árið 2004.<ref>http://www.berglindbjorns.com/about {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> ==Verk og sýningar== Fyrsta einkasýning Berglindar var árið 2000 á Hárlist.is í [[Reykjavík]]. Sama ár hélt hún aðra sýningu í Gallery Alexie í listahverfinu Chelsea-hverfinu í [[New York-borg|New York]]. Aðrar sýningar Berglindar sem eru m.a. 2001 Space Odyssey sem var haldin í Listhúsi Ófeigs árið 2001, Trufluð tilvera í Gallerí Skugga árið 2002 og Hringrás í Hafnarhúsinu árið 2003.<ref name=artotek>{{cite web |url=http://www.artotek.is/artotek/Listamadur/101 |title=Geymd eintak |access-date=2013-10-11 |archive-date=2013-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130612083934/http://artotek.is/artotek/Listamadur/101 |url-status=dead }}</ref> Hún hefur tvisvar tekið þátt í samsýningum í Gerðarsafninu í [[Kópavogur|Kópavogi]], einnig á [[Ljósmyndasafn Reykjavíkur|Ljósmyndasafni Íslands]]. Árið 2010 fékk Berglind styrk úr Menningarsjóði Magnúsar Ólafssonar til að gera ljósmyndabók um íslenskar konur, ''Modern Icelandic Woman''.<ref>Berglind Björnsdóttir, ''Modern Icelandic Woman,'' (Reykjavík: BB, 2014)</ref> Berglind ferðaðist um allt land og tók myndir af íslenskum konum allt frá 18 að 88 ára aldri. Konurnar voru myndaðar heima hjá sér eða á stað sem tengist þeim á einhvern hátt.. Bókin vakti nokkra athugli og var afraksturinn kynntur í Ljósmyndasafni Reykjavíkur með sýningunni Kona árið 2012. ==Tilvitnanir== # Ljósmyndasafn Reykjavíkur. 2012. Berglind Björnsdóttir - Kona. Sótt 10. október 2013 af http://www.ljosmyndasafnreykjavikur.is/kona/{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} # BB Photo. 2013. About. Sótt þann 10. október af https://web.archive.org/web/20130730072244/http://berglindbjorns.com/about # Artótek - Listhlaða í Borgarbókasafninu. 2013. Berglind Björnsdóttir. Sótt 10. október af http://www.artotek.is/artotek/Listamadur/101 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130612083934/http://artotek.is/artotek/Listamadur/101 |date=2013-06-12 }} # BB Photo. 2013. Resume of Berglind Björnsdóttir. Sótt þann 10. október af http://internet.is/bbphoto/cv.html <references /> [[Flokkur:Íslenskir ljósmyndarar]] qb782clo3kyln9vtzs4jb4w4uryim6e 14 119300 1980816 1436346 2026-09-28T14:47:26Z TKSnaevarr 53243 1980816 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Spánverjar|Landkönnuðir]] [[Flokkur:Landkönnuðir]] 3r7vqzlkhzy13olskk4mhlf3wmmokcw 0 120050 1980967 1966263 2026-09-29T08:06:53Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980967 wikitext text/x-wiki {{Háskóli | Nafn=Háskólinn á Hólum | Merki= | Stofnár=2007 | Gerð=Ríkisháskóli | Rektor=Hólmfríður Sveinsdóttir | Nemendur=210 | Staður=Hólar í Hjaltadal | Land=Ísland | Vefsíða=https://holar.is }} {{Hreingera}} [[Mynd:Church_in_Hólar_with_Hólar_University_College_in_the_background.jpg|thumb|Dómkirkjan á Hólum með gamla skólahúsið í baksýn.]] '''Háskólinn á Hólum''' er rannsóknar- og menntastofnun sem útskrifar nemendur úr þremur deildum: ferðamáladeild, fiskeldis- og fiskalíffræðideild, og hestafræðideild. Háskólinn á Hólum var stofnaður þegar [[Bændaskólinn á Hólum]] (stofnaður 1882) fékk viðurkennt nám á háskólastigi árið 2003. Áður var [[Hólaskóli (1106-1802)|Hólaskóli]] rekinn á staðnum þar til skömmu eftir að [[Hólabiskup|biskupsembættið á Hólum]] var lagt niður. Skólinn varð formlega að ríkisháskóla árið 2008. Árið 2026 var samþykkt að Háskólinn á Hólum yrði hluti af háskólasamstæðu [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] sem aðildarháskóli undir sérstakri samráðsnefnd.<ref>{{cite web|url=https://hi.is/frettir/althingi_samthykkir_haskolasamstaedu_haskola_islands_og_haskolans_a_holum|title=Alþingi samþykkir háskólasamstæðu Háskóla Íslands og Háskólans á Hólum|date=4. júní 2026|website=Háskóli Íslands}} {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Ætlunin er að stjórn rannsóknarsetra Háskóla Íslands sem staðsett eru utan höfuðborgarsvæðisins færist til Háskólans á Hólum.<ref>{{cite web|url=https://hi.is/frettir/hi_og_haskolinn_a_holum_semja_um_stjornskipan_haskolasamstaedu|title=HÍ og Háskólinn á Hólum semja um stjórnskipan háskólasamstæðu|date=24. maí 2024|website=Háskóli Íslands|access-date=2026-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20250207043525/https://hi.is/frettir/hi_og_haskolinn_a_holum_semja_um_stjornskipan_haskolasamstaedu|archive-date=2025-02-07|url-status=dead}}</ref> == Saga == [[Hólaskóli (1106-1802)|Hólaskóli]] var stofnaður af [[Jón Ögmundsson|Jóni Ögmundssyni]] Hólabiskup árið 1106 sem hélt þar skóla fyrir prestsefni. Næstu sjö aldir voru Hólar hinn raunverulegi höfuðstaður Norðurlands og helsta menningarsetur fjórðungsins, ekki síst vegna skólans. Árið 1802 var stóllinn lagður niður og eignir hans seldar, þegar gömlu biskupsdæmin tvö, í Skálholti og á Hólum, voru sameinuð og aðsetur [[biskup Íslands|biskups Íslands]] sett niður í [[Reykjavík]]. === Búnaðarskólinn 1882 === {{aðalgrein|Bændaskólinn á Hólum}} Árið 1881 keypti Skagafjarðarsýsla Hóla, og ári síðar var stofnaður búnaðarskóli á Hólum. Hlutverk skólans tók breytingum í tímans rás, en þar varð meðal annars til öflugt nám í hrossarækt og tamningum sem hefur staðið síðan. Námið miðaði að því að efla atvinnu- og menningarlíf í dreifbýli með fjölbreyttri starfsmenntun á sviði nútímalandbúnaðar. Árið 1999 var skólinn nefndur Hólaskóli og fékk leyfi til að útskrifa nemendur með háskólagráðu, eftir breytingu sem gerð var á lögum um búfræðinám. Árið 2003 fékk Hólaskóli heimild til að starfa sem háskólastofnun og vera með fullt nám til fyrstu háskólagráðu. Á seinni árum jókst vísindastarf skólans samhliða námsframboði. Samningar voru gerðir við aðra háskóla um margvíslega viðurkenningu á námi skólans sem hluta af þeirra námi. Margir nemendur unnu framhaldsverkefni til M.Sc.-prófs undir leiðsögn kennara skólans. Mikið var um dýrðir árið 2006 þegar haldið var upp á 900 ára afmæli biskupsstóls og skólahalds á Hólum. Sérstök vefsíða var sett upp um afmælishaldið þar sem sjá má dagskrá, myndir og frásagnir af atburðum. === Háskóli 2007 === Alþingi samþykkti ný lög um Hólaskóla - Háskólann á Hólum í desember 2006. Nýju lögin voru í samræmi við löggjöf um aðra ríkisháskóla. Með lögunum fékk skólinn m.a. leyfi til að útskrifa meistara- og doktorsnema. Háskólinn á Hólum fékk viðurkenningu fræðasviða sinna í apríl 2008. Með henni var faglegt starf skólans formlega staðfest í samræmi við alþjóðleg viðmið um háskóla. === Aðildarháskóli HÍ === Árið 2026 voru samþykkt ný lög um háskólasamstæðu [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og Háskólans á Hólum, þar sem sá síðarnefndi verður aðildarháskóli þess fyrrnefnda, en undir sérstakri samstarfsnefnd. Háskóli Íslands tekur þá við hluta skólahúsnæðis og kennsluaðstöðu á Hólum. == Deildir == === Ferðamáladeild === Nám í ferðamáladeild undirbýr nemendur fyrir störf í ferðaþjónustu og fyrir framhaldsnám á því sviði. Mikil áhersla er lögð á virk tengsl við stofnanir og fyrirtæki í ferðaþjónustu auk náinna tengsla við menntastofnanir í ferðaþjónustu hérlendis og erlendis. Aðstæður til náms og búsetu á Hólum eru ágætar, og auðvelda bein tengsl við samnemendur og kennara. Margir nemendur tala einnig um dýrmæta reynslu þess að búa á stað sem Hólum. Fjarkennsla við deildina hófst haustið 2000 og nú eru öll námskeið við hana einnig í boði í fjarnámi. Í mörgum námskeiðum er þó gert ráð fyrir staðbundnum lotum, til dæmis í tengslum við vettvangsferðir eða aðra þætti, sem erfitt er að sinna í fjarnámi. Staðbundnu loturnar eru einnig til þess fallnar að efla tengslin milli nemenda og við kennarana. Skólaárinu er skipt í þrjár annir, þar af tvær sem fyrst og fremst byggjast á bóklegu námi (haustönn og vorönn). Þessum önnum er síðan skipt í tvær stuttannir hvorri og einstök námskeið ná ýmist yfir önnina alla eða aðra hvora stuttönnina. Á sumarönn er einkum um verknám að ræða. === Fiskeldis- og fiskalíffræðideild === Námsframboð við fiskeldis- og fiskalíffræðideild Háskólans á Hólum er fyrst og fremst tvíþætt. Annars vegar eins árs diplómunám í fiskeldisfræði og hins vegar rannsóknatengt meistaranám í sjávar- og vatnalíffræði. Ennfremur hefur verið boðið upp á BS-nám í sjávar- og vatnalíffræði, í samstarfi við Háskóla Íslands. Kennslu- og rannsóknaaðstaða deildarinnar er í Verinu á [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]]. === Hestafræðideild === Við hestafræðideild Háskólans á Hólum er boðið upp á tvær mismunandi leiðir til BS-gráðu. Annars vegar BS í reiðmennsku og reiðkennslu, og hins vegar BS í hestafræðum. Báðar námsleiðirnar eru byggðar upp af 180 ECTS, sem samsvara þriggja ára fullu námi. Námsleiðin BS í hestafræði er í samstarfi við [[Landbúnaðarháskóli Íslands|Landbúnaðarháskóla Íslands]] á Hvanneyri, og er skipulögð þannig að fyrstu tvö árin stundar nemandinn sitt nám á Hvanneyri en hið þriðja og síðasta á Hólum. Samhliða námsleiðinni BS í reiðmennsku og reiðkennslu er boðið upp á þá möguleika að útskrifast með diplómu að loknu einu námsári (leiðbeinendapróf) eða tveimur (tamningapróf). == Tenglar == * [https://holar.is/ Vefur Hólaskóla] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Háskólasnið}} {{S|2007}} [[Flokkur:Háskólar á Íslandi]] [[Flokkur:Skagafjörður]] 4k5pcd7a4yyb8dv1ngo2frx7h3p4q5i 0 120336 1980775 1449127 2026-09-28T12:41:18Z Nipas2 54688 1980775 wikitext text/x-wiki '''Ólafur Pétursson''' getur átt við um: * [[Ólafur Pétursson hirðstjóri|Ólaf Pétursson]] hirðstjóra (um 1340-1410) * [[Ólafur Pétursson (f. 1919)|Ólaf Pétursson]] samstarfsmann nasista í Noregi (1919-1972) * [[Ólafur Pétursson (f. 1921)|Ólaf Pétursson]] tónlistarmann (1921-1992) * [[Ólafur Pétursson (f. 1971)|Ólafur Pétursson]] knattspyrnuþjálfari (1971-) {{aðgreining}} 7fu5tumw4cuyvvx50gu6ohm867ci4hi 0 123159 1980990 1969027 2026-09-29T11:19:21Z ~2026-52364-74 121270 /* */ 1980990 wikitext text/x-wiki '''Þorleifur Jón Hákonarson Bjarnason''' (7. nóvember 1863 — 18. október 1935) var íslenskur málfræðingur og kennari. Þorleifur Jón varð stúdent 1884 með málfræðinám í forgrunni og latínu sem aðalfag, auk grísku og dönsku. Þá var hann við nám í Þýskalandi 1897 - 1898. Hann var meðal stofnenda drengjaskóla fyrir 9 - 14 ára árið 1894 sem var starfræktur í nokkur ár. Þá rak hann um nokkurra ára skeið kvöld - og verslunarskóla í Aðalstræti 7. Þorleifur starfaði lengst sem kennari í [[Lærði Skólinn|Lærða skólanum]] 1895 – 1935, varð yfirkennari frá 1919 og settur rektor 1928 – 1929. Hann skrifaði margar kennslubækur, mest þó í mannkynssögu. Einnig liggja eftir Þorleif ótal rit og ritgerðir í blöðum sem tímaritum. Bjarni barnabarnabarnabarn er nú í lærða skólanum til að halda uppi fjölskyldu menningin. == Fjölskylda == Þorleifur var sonur Hákonar Bjarnasonar kaupmanns og útgerðarmanns á Bíldudal og [[Jóhanna Kristín Þorleifsdóttir|Jóhönnu Kristínar Þorleifsdóttur]]. Hákon og Jóhanna Kristín eignuðust tólf börn en aðeins fimm þeirra komust á legg. Þorleifur Jón kvæntist fyrst dr. Elisu Adeline Ritterhaus, en hún var af þýsk/svissneskum aðalsættum. Barn þeirra var [[Ingibjörg Stein Bjarnason]] fædd 1901. Ingibjörg ólst upp hjá móður sinni í Sviss. Önnur kona Þorleifs, Sigrún Ísleifsdóttir, (1875- 1959), börn þeirra: voru Leifur Björn, (1912 - 1954) hagfræðingur, Ingi Hákon (1914-1958) efnaverkfræðingur. == Systkini == Systkini Þorleifs sem komust á legg: * Valgerður Sumarlína H. Kiil * [[Brynjólfur H Bjarnason|Brynjólfur H. Bjarnason]] * [[Lárus H. Bjarnason]] * [[Ingibjörg H. Bjarnason]] * [[Ágúst H. Bjarnason]] ==Helstu rit== * Þýðingar á bundnu og óbundnu máli (1892) * Dönsk lestrarbók gefin út þrívegis (1895-1909) * Frá Svisslandi (1902) * Mannkynssaga handa unglingum gefin út átta sinnum (1905-1929) * Bréf Jóns Sigurðssonar, úrval (1911) * Úrvalsþættir úr Odysseifskviðu Hómers eptir þýðingu Sveinbjarnar Egilssonar. Með nokkrum athugasemdum og skýringum (1915) * Fornaldarsaga handa æðri skólum gefin út tvívegis (1914 - 1916) * Miðaldasaga ( önnur útgáfa 1953) * Mannkynssaga : fyrir gagnfræðaskóla (1926-1931) * Mannkynssaga fyrir gagnfræðaskóla, fornöldin (1933) * Bréf Jóns Sigurðssonar, Nýtt safn (1933) ==Heimildir== * Skrá yfir Einkakjalasafn Þorleifs J. H. Bjarnason á Borgarskjalasafni Reykjavíkur [https://www.borgarskjalasafn.is/static/research/files/_orleifur_h._bjarnason_30.pdf] [[Flokkur:Íslenskir málfræðingar]] {{fd|1863|1935}} 1mabzwgvcjvkbgf8hsvylls81npk8sa 1980993 1980990 2026-09-29T11:25:10Z Berserkur 10188 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-52364-74|~2026-52364-74]] ([[User talk:~2026-52364-74|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Umvandarinn|Umvandarinn]] 1969027 wikitext text/x-wiki '''Þorleifur Jón Hákonarson Bjarnason''' (7. nóvember 1863 — 18. október 1935) var íslenskur málfræðingur og kennari. Þorleifur Jón varð stúdent 1884 með málfræðinám í forgrunni og latínu sem aðalfag, auk grísku og dönsku. Þá var hann við nám í Þýskalandi 1897 - 1898. Hann var meðal stofnenda drengjaskóla fyrir 9 - 14 ára árið 1894 sem var starfræktur í nokkur ár. Þá rak hann um nokkurra ára skeið kvöld - og verslunarskóla í Aðalstræti 7. Þorleifur starfaði lengst sem kennari í [[Lærði Skólinn|Lærða skólanum]] 1895 – 1935, varð yfirkennari frá 1919 og settur rektor 1928 – 1929. Hann skrifaði margar kennslubækur, mest þó í mannkynssögu. Einnig liggja eftir Þorleif ótal rit og ritgerðir í blöðum sem tímaritum. == Fjölskylda == Þorleifur var sonur Hákonar Bjarnasonar kaupmanns og útgerðarmanns á Bíldudal og [[Jóhanna Kristín Þorleifsdóttir|Jóhönnu Kristínar Þorleifsdóttur]]. Hákon og Jóhanna Kristín eignuðust tólf börn en aðeins fimm þeirra komust á legg. Þorleifur Jón kvæntist fyrst dr. Elisu Adeline Ritterhaus, en hún var af þýsk/svissneskum aðalsættum. Barn þeirra var [[Ingibjörg Stein Bjarnason]] fædd 1901. Ingibjörg ólst upp hjá móður sinni í Sviss. Önnur kona Þorleifs, Sigrún Ísleifsdóttir, (1875- 1959), börn þeirra: voru Leifur Björn, (1912 - 1954) hagfræðingur, Ingi Hákon (1914-1958) efnaverkfræðingur. == Systkini == Systkini Þorleifs sem komust á legg: * Valgerður Sumarlína H. Kiil * [[Brynjólfur H Bjarnason|Brynjólfur H. Bjarnason]] * [[Lárus H. Bjarnason]] * [[Ingibjörg H. Bjarnason]] * [[Ágúst H. Bjarnason]] ==Helstu rit== * Þýðingar á bundnu og óbundnu máli (1892) * Dönsk lestrarbók gefin út þrívegis (1895-1909) * Frá Svisslandi (1902) * Mannkynssaga handa unglingum gefin út átta sinnum (1905-1929) * Bréf Jóns Sigurðssonar, úrval (1911) * Úrvalsþættir úr Odysseifskviðu Hómers eptir þýðingu Sveinbjarnar Egilssonar. Með nokkrum athugasemdum og skýringum (1915) * Fornaldarsaga handa æðri skólum gefin út tvívegis (1914 - 1916) * Miðaldasaga ( önnur útgáfa 1953) * Mannkynssaga : fyrir gagnfræðaskóla (1926-1931) * Mannkynssaga fyrir gagnfræðaskóla, fornöldin (1933) * Bréf Jóns Sigurðssonar, Nýtt safn (1933) ==Heimildir== * Skrá yfir Einkakjalasafn Þorleifs J. H. Bjarnason á Borgarskjalasafni Reykjavíkur [https://www.borgarskjalasafn.is/static/research/files/_orleifur_h._bjarnason_30.pdf] [[Flokkur:Íslenskir málfræðingar]] {{fd|1863|1935}} s49qapsucecp0sueddw8s4mq4x1d042 0 126011 1980888 1980243 2026-09-28T21:02:08Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 4 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980888 wikitext text/x-wiki [[File: atvinnuvegamerki.jpg|thumb|right|Merki Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytisins]] '''Atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra Íslands''' er æðsti yfirmaður [[atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti Íslands]]. Ráðuneytið varð til við samruna fjögurra málaflokka sem áður höfðu tilheyrt ýmsum öðrum ráðuneytum og var [[Steingrímur J. Sigfússon]] fyrsti ráðherra þess. == Ráðherrar fyrir sameiningu == === Viðskiptaráðherrar 1939-1987 === {{aðalgrein|Viðskiptaráðuneyti Íslands}} {| class="wikitable" |- ! colspan=2 |Ráðherra !frá !til !flokkur !ráðuneyti !annað |- |[[File:Eysteinnjonsson.JPG|50px]] |[[Eysteinn Jónsson]] |[[1939]] |[[1942]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Fjórða ráðuneyti Hermanns Jónassonar]] | |- |[[File:Magnusjonsson.JPG|50px]] |[[Magnús Jónsson (f. 1919)|Magnús Jónsson]] |[[1942]] |[[1942]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Ólafs Thors]] | |- |[[File:Bjornolafsson.JPG|50px]] |[[Björn Ólafsson]] |[[1942]] |[[1944]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Björns Þórðarsonar]] | |- |[[File:Peturmagnusson.JPG|50px]] |[[Pétur Magnússon]] |[[1944]] |[[1947]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Ólafs Thors]]<ref name="Thors2">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/4 Annað ráðuneyti Ólafs Thors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170613045100/http://www.stjornarrad.is/rikisstjornartal/nr/4 |date=2017-06-13 }} {{Cite web |url=http://www.stjornarrad.is/rikisstjornartal/nr/4 |title=Geymd eintak |access-date=2026-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613045100/http://www.stjornarrad.is/rikisstjornartal/nr/4 |archive-date=2017-06-13 |url-status=bot: unknown}}, Skoðað 15. desember 2014</ref> | |- |[[File:Emiljonsson.JPG|50px]] |[[Emil Jónsson]] |[[1947]] |[[1949]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Stefáns Jóhanns Stefánssonar]]<ref name="Stefansson">[http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/5 Ráðuneyti Stefáns Jóh. Stefánssonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924110912/http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/5 |date=2015-09-24 }}, Skoðað 15. desember 2014</ref> | |- |[[File:Bjornolafsson.JPG|50px]] |[[Björn Ólafsson]] |[[1949]] |[[1953]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Ólafs Thors]]<ref name="Thors3">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/6 Þriðja ráðuneyti Ólafs Thors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170411091233/http://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/6 |date=2017-04-11 }}, Skoðað 15. desember 2014</ref><br /> [[Ráðuneyti Steingríms Steinþórssonar]]<ref name="Steinthorsson">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/7 Ráðuneyti Steingríms Steinþórssonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227053526/http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/7 |date=2017-02-27 }}, Skoðað 15. desember 2014</ref> | |- |[[File:Ingolfurjonsson.JPG|50px]] |[[Ingólfur Jónsson]] |[[1953]] |[[1956]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fjórða ráðuneyti Ólafs Thors]]<ref name="Thors4">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/8 Fjórða ráðuneyti Ólafs Thors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227053531/http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/8 |date=2017-02-27 }}, Skoðað 15. desember 2014</ref> | |- |[[File:Ludvikjosephsson.jpg|50px]] |[[Lúðvík Jósepsson]] |[[1956]] |[[1958]] |[[Alþýðubandalagið]] |[[Þriðja ráðuneyti Hermanns Jónassonar]]<ref name="Hermann3">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/9 Þriðja ráðuneyti Hermanns Jónassonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227053536/http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/9 |date=2017-02-27 }}, Skoðað 15. desember 2014</ref> | |- |[[File:Gylfi Gíslason 1958.jpg|50px]] |[[Gylfi Þ. Gíslason]] |[[1958]] |[[1971]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Emils Jónssonar]]<ref name="Emil">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/10 Ráðuneyti Emils Jónssonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227211641/http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/10 |date=2017-02-27 }}, Skoðað 15. desember 2014</ref><br /> [[Fimmta ráðuneyti Ólafs Thors]]<ref name="Thors5">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/11 Fimmta ráðuneyti Ólafs Thors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227211254/http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/11 |date=2017-02-27 }}, Skoðað 15. desember 2014</ref><br /> [[Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar 1963-1970|Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]]<ref name="BjarniBen">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/12 Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227053331/http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/12 |date=2017-02-27 }}, Skoðað 15. desember 2014</ref><br /> [[Ráðuneyti Jóhanns Hafstein]]<ref name="JohannHafstein">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/14 Ráðuneyti Jóhanns Hafstein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227053340/http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/14 |date=2017-02-27 }}, Skoðað 15. desember 2014</ref> | |- |[[File:Ludvikjosephsson.jpg|50px]] |[[Lúðvík Jósepsson]] |[[1971]] |[[1974]] |[[Alþýðubandalagið]] |[[Fyrsta ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar]]<ref name="Johannesson1">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/15 Fyrsta ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170601222014/http://www.stjornarrad.is/rikisstjornartal/nr/15 |date=2017-06-01 }} {{Cite web |url=http://www.stjornarrad.is/rikisstjornartal/nr/15 |title=Geymd eintak |access-date=2026-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170601222014/http://www.stjornarrad.is/rikisstjornartal/nr/15 |archive-date=2017-06-01 |url-status=bot: unknown}}, Skoðað 15. desember 2014</ref> | |- |[[File:OlafurJohannesson1913.jpg|50px]] |[[Ólafur Jóhannesson (f. 1913)|Ólafur Jóhannesson]] |[[1974]] |[[1978]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Geirs Hallgrímssonar]]<ref name="GeirHall">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/17 Ráðuneyti Geirs Hallgrímssonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602001643/http://www.stjornarrad.is/rikisstjornartal/nr/17 |date=2017-06-02 }} {{Cite web |url=http://www.stjornarrad.is/rikisstjornartal/nr/17 |title=Geymd eintak |access-date=2026-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170602001643/http://www.stjornarrad.is/rikisstjornartal/nr/17 |archive-date=2017-06-02 |url-status=bot: unknown}}, Skoðað 15. desember 2014</ref> | |- |[[File:Svavargestsson.JPG|50px]] |[[Svavar Gestsson]] |[[1978]] |[[1979]] |[[Alþýðubandalagið]] |[[Annað ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar]]<ref name="Johannesson2">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/18 Annað ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170411035049/http://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/18 |date=2017-04-11 }}, Skoðað 15. desember 2014</ref> | |- |[[File:Kjartanjohannssson.jpg|50px]] |[[Kjartan Jóhannsson]] |[[1979]] |[[1980]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Benedikts Gröndal]]<ref name="Gröndal">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/19 Ráðuneyti Benedikts Gröndal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170411054316/http://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/19 |date=2017-04-11 }}, Skoðað 15. desember 2014</ref> | |- |[[File:Tomasarnason.JPG|50px]] |[[Tómas Árnason]] |[[1980]] |[[1983]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Gunnars Thoroddsen]]<ref name="Thoroddsen">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/20 Ráðuneyti Gunnars Thoroddsen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170411091244/http://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/20 |date=2017-04-11 }}, Skoðað 15. desember 2014</ref> | |- |[[File:Matthiasmathiesen.JPG|50px]] |[[Matthías Á. Mathiesen]] |[[1983]] |[[1985]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]]<ref name="Hermannsson1">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/21 Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170410232654/http://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/21 |date=2017-04-10 }}, Skoðað 15. desember 2014</ref> | |- |[[File:Matthiasbjarnason.jpg|50px]] |[[Matthías Bjarnason]] |[[1985]] |[[1987]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]]<ref name="Hermannsson1" /> | |}<ref>{{Cite web |url=http://www.atvinnuvegaraduneyti.is/radherra/fyrri-radherrar/idnadarradherrar/ |title=Viðskiptaráðherratal |access-date=2014-12-13 |archive-date=2015-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103165310/http://www.atvinnuvegaraduneyti.is/radherra/fyrri-radherrar/idnadarradherrar/ |url-status=dead }}</ref> === Iðnaðarráðherrar 1963-1987 === {{aðalgrein|Iðnaðarráðuneyti Íslands}} Þeir ráðherrar sem eru á listanum fyrir neðan eru einungis þeir sem voru ráðherrar yfir Iðnaðarráðuneytinu, en ekki þeir sem sáu um þá málaflokka fyrir stofnun þess. {| class="wikitable" |- ! colspan=2 |Ráðherra !frá !til !flokkur !ráðuneyti !annað |- |[[File:Jóhannhafstein.JPG|50px]] |[[Jóhann Hafstein]] |[[1963]] |[[1971]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar 1963-1970|Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]]<ref name="BjarniBen" /><br /> [[Ráðuneyti Jóhanns Hafstein]]<ref name="JohannHafstein" /> | |- |[[File:Magnúskjartansson.JPG|50px]] |[[Magnús Kjartansson (ráðherra)|Magnús Kjartansson]] |[[1971]] |[[1974]] |[[Alþýðubandalagið]] |[[Fyrsta ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar]]<ref name="Johannesson1" /> | |- |[[File:Gunnarthoroddsen.JPG|50px]] |[[Gunnar Thoroddsen]] |[[1974]] |[[1978]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Geirs Hallgrímssonar]]<ref name="GeirHall" /> | |- | |[[Hjörleifur Guttormsson]] |[[1978]] |[[1979]] |[[Alþýðubandalagið]] |[[Annað ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar]]<ref name="Johannesson2" /> | |- |[[File:Bragisigurjonsson.JPG|50px]] |[[Bragi Sigurjónsson]] |[[1979]] |[[1980]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Benedikts Gröndal]]<ref name="Gröndal" /> | |- | |[[Hjörleifur Guttormsson]] |[[1980]] |[[1983]] |[[Alþýðubandalagið]] |[[Ráðuneyti Gunnars Thoroddsen]]<ref name="Thoroddsen" /> | |- |[[File:Sverrirhermannsson.JPG|50px]] |[[Sverrir Hermannsson]] |[[1983]] |[[1985]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]]<ref name="Hermannsson1" /> | |- |[[File:Albertguðmundsson.JPG|50px]] |[[Albert Guðmundsson]] |[[1985]] |[[1987]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]]<ref name="Hermannsson1" /> | |- |[[File:Þorsteinn Pálsson (cropped).jpeg|50px]] |[[Þorsteinn Pálsson]] |[[1987]] |[[1987]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar]]<ref name="Palsson">[http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/23 Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150413010206/http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/23 |date=2015-04-13 }}, Skoðað 15. desember 2014</ref> | |- | |[[Friðrik Sophusson]] |[[1987]] |[[1988]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar]]<ref name="Palsson" /> | |}<ref>{{Cite web |url=http://www.atvinnuvegaraduneyti.is/radherra/fyrri-radherrar/idnadarradherrar/ |title=Iðnaðarráðherratal |access-date=2014-12-13 |archive-date=2015-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103165310/http://www.atvinnuvegaraduneyti.is/radherra/fyrri-radherrar/idnadarradherrar/ |url-status=dead }}</ref> === Iðnaðar- og viðskiptaráðherrar 1987-2012 === Frá 1988 voru iðnaðar- og viðskiptamál undir sama ráðherra og tilheyrðu sama ráðuneytinu. Árið [[2007]] var málaflokkunum aftur skipt upp á milli tveggja ráðherra en síðan eftir [[Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2011|efnahagshrunið haustið 2008]] voru þeir frekar aðskildir. [[1. október]] [[2009]] tók nýtt [[Efnahags- og viðskiptaráðuneytið|Efnahags- og viðskiptaráðuneyti]] til starfa og fóru þrír einstaklingar með ráðherraembætti þess áður en viðskiptamálin voru sameinuð í Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið og efnahagsmálin í [[Fjármála- og efnahagsráðuneytið]]: [[Gylfi Magnússon]] ([[1. febrúar]] [[2009]] - [[2. september]] [[2010]]), [[Árni Páll Árnason]] ([[2. september]] [[2009]] - [[31. desember]] [[2011]]) og [[Steingrímur J. Sigfússon]] ([[31. desember]] [[2011]] - [[4. september]] [[2012]]).<ref>[http://www.atvinnuvegaraduneyti.is/radherra/fyrri-radherrar/efnahags-og-vidskiptaradherrar/ Efnahags- og viðskiptaráðherrar 2009-2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150103073654/http://www.atvinnuvegaraduneyti.is/radherra/fyrri-radherrar/efnahags-og-vidskiptaradherrar/ |date=2015-01-03 }}, skoðað 25. desember 2014</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20091010202808/http://efnahagsraduneyti.is/ Fréttatilkynning frá Efnahags- og viðskiptaráðuneytinu], skoðað 25. desember 2014</ref> {| class="wikitable" |- ! colspan=2 |Ráðherra !frá !til !flokkur !ráðuneyti !annað |- |[[File:Jon Sigurdsson.jpg|50px]] |[[Jón Sigurðsson (f. 1941)|Jón Sigurðsson]] |[[1987]] |[[1993]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar]]<ref name="Palsson" /><br /> [[Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]]<ref name="Hermannsson2" /><br /> [[Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]]<ref name="Hermannsson3" /><br /> [[Fyrsta ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref name="Oddsson1" /> |Iðnaðarráðherra frá 1988 |- |[[File:sighvaturbjorgvinsson.jpg|50px]] |[[Sighvatur Björgvinsson]] |[[1993]] |[[1995]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref name="Oddsson1" /> | |- |[[File:finnuringolfsson.jpg|50px]] |[[Finnur Ingólfsson]] |[[1995]] |[[1999]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref name="Oddsson2" /> | |- |[[File:Valgerdur Sverisdottir, Islands samarbets- och naringsminister.jpg|50px]] |[[Valgerður Sverrisdóttir]] |[[1999]] |[[2006]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref name="Oddsson3" /><br /> [[Fjórða ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref name="Oddsson4" /><br /> [[Ráðuneyti Halldórs Ásgrímssonar]]<ref name="Asgrimsson">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/133 Ráðuneyti Halldórs Ásgrímssonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170411071644/http://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/133 |date=2017-04-11 }}, Skoðað 15. desember 2014.</ref> |Fyrsta kona ráðherra yfir málaflokkunum |- |[[File:jonsigurdsson1946.jpg|50px]] |[[Jón Sigurðsson (f. 1946)|Jón Sigurðsson]] |[[2006]] |[[2007]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Geirs H. Haarde]]<ref name="Haarde1">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/237 Fyrsta ráðuneyti Geirs H. Haarde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170411071713/http://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/237 |date=2017-04-11 }}, Skoðað 15. desember 2014.</ref> | |- |[[File:Bjorgvin Gudni Sigurdsson handelsminister och nordisk samarbetsminister Island pa Nordiska radets session i Helsingfors 2008-10-27.jpg|50px]] |[[Björgvin G. Sigurðsson]] |[[2007]] |[[2009]] |[[Samfylkingin]] |[[Annað ráðuneyti Geirs H. Haarde]]<ref name="Haarde2">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/237 Annað ráðuneyti Geirs H. Haarde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170411071713/http://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/237 |date=2017-04-11 }}, Skoðað 15. desember 2014.</ref> |Eingöngu viðskiptaráðherra |- |[[File:Ossur Skarphedinsson, utrikesminister Island. Nordiska radets session 2009 (1).jpg|50px]] |[[Össur Skarphéðinsson]] |[[2007]] |[[2009]] |[[Samfylkingin]] |[[Fyrsta ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]]<ref name="Sigurdardottir1">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/305 Fyrsta ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227053450/http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/305 |date=2017-02-27 }}, Skoðað 15. desember 2014.</ref> |Eingöngu iðnaðarráðherra |- |[[File:Katrin Juliusdottir.jpeg|50px]] |[[Katrín Júlíusdóttir]] |[[2009]] |[[2012]] |[[Samfylkingin]] |[[Annað ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]]<ref name="Sigurdardottir2">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/323 Annað ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170402023840/http://www.stjornarrad.is/rikisstjornartal/nr/323 |date=2017-04-02 }} {{Cite web |url=http://www.stjornarrad.is/rikisstjornartal/nr/323 |title=Geymd eintak |access-date=2026-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170402023840/http://www.stjornarrad.is/rikisstjornartal/nr/323 |archive-date=2017-04-02 |url-status=dead}}, Skoðað 15. desember 2014.</ref> |Eingöngu iðnaðarráðherra |}<ref>{{Cite web |url=http://www.atvinnuvegaraduneyti.is/radherra/fyrri-radherrar/idnadarradherrar/ |title=Iðnaðar- og viðskiptaráðherratal |access-date=2014-12-13 |archive-date=2015-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103165310/http://www.atvinnuvegaraduneyti.is/radherra/fyrri-radherrar/idnadarradherrar/ |url-status=dead }}</ref> === Sjávarútvegsráðherrar 1963-2007 === {{aðalgrein|Sjávarútvegsráðuneyti Íslands}} Sjávarútvegsráðuneytið var stofnað 1969 en fram að stofnun þess störfuðu Sjávarútvegsráðherrar og sjávarútvegsmálaráðherrar í atvinnumálaráðuneyti. Þar áður fóru [[Atvinnumálaráðherrar á Íslandi|Atvinnumálaráðherrar]] með sjávarútvegsmál sem og önnur atvinnumál. {| class="wikitable" |- ! colspan=2 |Ráðherra !frá !til !flokkur !ráðuneyti !annað |- |[[Mynd:Eggertþorsteinsson.jpg|50px]] |[[Eggert G. Þorsteinsson]] |[[1963]] |[[1971]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar 1963-1970|Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]]<ref name="BjarniBen" /><br /> [[Ráðuneyti Jóhanns Hafstein]]<ref name="JohannHafstein" /> | |- |[[Mynd:Ludvikjosephsson.jpg|50px]] |[[Lúðvík Jósepsson]] |[[1971]] |[[1974]] |[[Alþýðubandalagið]] |[[Fyrsta ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar]]<ref name="Johannesson1" /> | |- |[[Mynd:Matthiasbjarnason.jpg|50px]] |[[Matthías Bjarnason]] |[[1974]] |[[1978]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Geirs Hallgrímssonar]]<ref name="GeirHall" /> | |- |[[Mynd:Kjartanjohannssson.jpg|50px]] |[[Kjartan Jóhannsson]] |[[1978]] |[[1980]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar]]<ref name="Johannesson2" /><br /> [[Ráðuneyti Benedikts Gröndal]]<ref name="Gröndal" /> | |- |[[Mynd:Steingrimurhermannsson.jpg|50px]] |[[Steingrímur Hermannsson]] |[[1980]] |[[1983]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Gunnars Thoroddsen]]<ref name="Thoroddsen" /> | |- |[[Mynd:Halldor_Asgrimsson_generalsekreterare_Nordiska_ministerradet.jpg|50px]] |[[Halldór Ásgrímsson]] |[[1983]] |[[1991]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]]<ref name="Hermannsson1" /><br /> [[Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar]]<ref name="Palsson" /><br /> [[Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]]<ref name="Hermannsson2" /> | |- | |[[Þorsteinn Pálsson]] |[[1991]] |[[1999]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref name="Oddsson1" /><br /> [[Annað ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref name="Oddsson2" /> | |- |[[Mynd:Arni M. Mathiesen, finansminister Island, under sessioen i Kopenhamn 2006.jpg|50px]] |[[Árni Mathiesen]] |[[1999]] |[[2005]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref name="Oddsson3" /><br /> [[Fjórða ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref name="Oddsson4" /> | |- |[[Mynd:Einar Gudfinnsson fd. fiskeriminister Island. 2009-01-27.jpg|50px]] |[[Einar K. Guðfinnsson]] |[[2005]] |[[2007]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Halldórs Ásgrímssonar]]<ref name="Asgrimsson" /><br /> [[Fyrsta ráðuneyti Geirs H. Haarde]]<ref name="Haarde1" /> | Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra frá 2007 |}<ref>{{Cite web |url=http://www.atvinnuvegaraduneyti.is/radherra/fyrri-radherrar/sjavarutvegsradherrar/ |title=Sjávarútvegsráðherratal |access-date=2014-12-13 |archive-date=2015-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103170305/http://www.atvinnuvegaraduneyti.is/radherra/fyrri-radherrar/sjavarutvegsradherrar/ |url-status=dead }}</ref> === Landbúnaðarráðherrar 1944-2007 === {{aðalgrein|Landbúnaðarráðuneyti Íslands}} Landbúnaðarráðuneyti var komið á laggirnar [[1970]] og var [[Ingólfur Jónsson]] fyrsti ráðherra þess, en þó höfðu aðrir gegnt stöðunni fyrir stofnun ráðuneytisins. {| class="wikitable" |- ! colspan=2 |Ráðherra !frá !til !flokkur !ráðuneyti !annað |- |[[Mynd:Peturmagnusson.JPG|50px]] |[[Pétur Magnússon]] |[[1944]] |[[1947]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Ólafs Thors]]<ref name="Thors2" /> | |- |[[Mynd:Bjarniasgeirsson.jpg|50px]] |[[Bjarni Ásgeirsson]] |[[1947]] |[[1949]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Stefáns Jóhanns Stefánssonar]]<ref name="Stefansson" /> | |- |[[Mynd:Jonpalmason.jpg|50px]] |[[Jón Pálmason]] |[[1949]] |[[1950]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Ólafs Thors]]<ref name="Thors3" /> | |- |[[Mynd:Hermannjonasson.jpg|50px]] |[[Hermann Jónasson]] |[[1950]] |[[1953]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Ólafs Thors]]<ref name="Thors3" /> | |- |[[Mynd:Steingrímur Steinþórsson.jpg|50px]] |[[Steingrímur Steinþórsson]] |[[1953]] |[[1956]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Fjórða ráðuneyti Ólafs Thors]]<ref name="Thors4" /> | |- |[[Mynd:Hermannjonasson.jpg|50px]] |[[Hermann Jónasson]] |[[1956]] |[[1958]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Hermanns Jónassonar]]<ref name="Hermann3" /> | |- |[[Mynd:Fridjonskarphedinsson.jpg|50px]] |[[Friðjón Skarphéðinsson]] |[[1958]] |[[1959]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Emils Jónssonar]]<ref name="Emil" /> | |- |[[Mynd:Ingolfurjonsson.JPG|50px]] |[[Ingólfur Jónsson]] |[[1959]] |[[1971]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fimmta ráðuneyti Ólafs Thors]]<ref name="Thors5" /><br /> [[Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar 1963-1970|Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]]<ref name="BjarniBen" /><br /> [[Ráðuneyti Jóhanns Hafstein]]<ref name="JohannHafstein" /> | |- |[[Mynd:Halldorsigurdsson.jpg|50px]] |[[Halldór E. Sigurðsson]] |[[1971]] |[[1978]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar]]<ref name="Johannesson1" /><br /> [[Ráðuneyti Geirs Hallgrímssonar]]<ref name="GeirHall" /> | |- |[[Mynd:Steingrimurhermannsson.jpg|50px]] |[[Steingrímur Hermannsson]] |[[1978]] |[[1979]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar]]<ref name="Johannesson2" /> | |- |[[Mynd:Bragisigurjonsson.JPG|50px]] |[[Bragi Sigurjónsson]] |[[1979]] |[[1980]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Benedikts Gröndal]]<ref name="Gröndal" /> | |- |[[Mynd:Palmijonsson.jpg|50px]] |[[Pálmi Jónsson]] |[[1980]] |[[1983]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Gunnars Thoroddsen]]<ref name="Thoroddsen" /> | |- |[[Mynd:Jonhelgason.jpg|50px]] |[[Jón Helgason (alþingismaður)|Jón Helgason]] |[[1983]] |[[1988]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]]<ref name="Hermannsson1" /><br /> [[Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar]]<ref name="Palsson" /> | |- |[[Mynd:Steingrímur J. Sigfússon.jpg|50px]] |[[Steingrímur J. Sigfússon]] |[[1988]] |[[1991]] |[[Alþýðubandalagið]] |[[Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]]<ref name="Hermannsson2">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/24 Annað ráðuneyti Steingrímur Hermannssonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227053425/http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/24 |date=2017-02-27 }}, Skoðað 15. desember 2014.</ref><br /> [[Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]]<ref name="Hermannsson3">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/25 Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170411080420/http://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/25 |date=2017-04-11 }}, Skoðað 15. desember 2014.</ref> | |- |[[Mynd:Halldorblöndal.jpg|50px]] |[[Halldór Blöndal]] |[[1991]] |[[1995]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref name="Oddsson1">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/26 Fyrsta ráðuneyti Davíðs Oddssonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227053430/http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/26 |date=2017-02-27 }}, Skoðað 15. desember 2014.</ref> | |- |[[Mynd:Gudmundurbjarnason.jpg|50px]] |[[Guðmundur Bjarnason]] |[[1995]] |[[1999]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref name="Oddsson2">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/28 Annað ráðuneyti Davíðs Oddssonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170411054305/http://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/28 |date=2017-04-11 }}, Skoðað 15. desember 2014.</ref> | |- | |[[Guðni Ágústsson]] |[[1999]] |[[2007]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref name="Oddsson3">[http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/30 Þriðja ráðuneyti Davíðs Oddssonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924110826/http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/30 |date=2015-09-24 }}, Skoðað 15. desember 2014.</ref><br /> [[Fjórða ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref name="Oddsson4">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/34 Fjórða ráðuneyti Davíðs Oddssonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227053455/http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/34 |date=2017-02-27 }}, Skoðað 15. desember 2014.</ref><br /> [[Ráðuneyti Halldórs Ásgrímssonar]]<ref name="Asgrimsson" /><br /> [[Fyrsta ráðuneyti Geirs H. Haarde]]<ref name="Haarde1" /> | |}<ref>{{Cite web |url=http://www.atvinnuvegaraduneyti.is/radherra/fyrri-radherrar/landbunadarradherrar/ |title=Landbúnaðarráðherratal |access-date=2014-12-13 |archive-date=2015-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103073927/http://www.atvinnuvegaraduneyti.is/radherra/fyrri-radherrar/landbunadarradherrar/ |url-status=dead }}</ref> === Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherrar 2007-2011 === {| class="wikitable" |- ! colspan=2 |Ráðherra !frá !til !flokkur !ráðuneyti !annað |- |[[Mynd:Einar Gudfinnsson fd. fiskeriminister Island. 2009-01-27.jpg|50px]] |[[Einar K. Guðfinnsson]] |[[2007]] |[[2009]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Geirs H. Haarde]]<ref name="Haarde2" /> | |- |[[Mynd:Steingrímur J. Sigfússon.jpg|50px]] |[[Steingrímur J. Sigfússon]] |[[2009]] |[[2009]] |[[Vinstrihreyfingin - grænt framboð]] |[[Fyrsta ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]]<ref name="Sigurdardottir1" /> | |- |[[Mynd:Jón Bjarnason.jpg|50px]] |[[Jón Bjarnason (þingmaður)|Jón Bjarnason]] |[[2009]] |[[2011]] |[[Vinstrihreyfingin - grænt framboð]] |[[Annað ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]]<ref name="Sigurdardottir2" /> | |}<ref>{{Cite web |url=http://www.atvinnuvegaraduneyti.is/radherra/fyrri-radherrar/sjavarutvegs-landbunadarradherrar/ |title=Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherratal |access-date=2014-12-13 |archive-date=2015-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103170300/http://www.atvinnuvegaraduneyti.is/radherra/fyrri-radherrar/sjavarutvegs-landbunadarradherrar/ |url-status=dead }}</ref> == Ráðherrar eftir sameiningu == {| class="wikitable" |- ! colspan=2 |Ráðherra !Frá !Til !Flokkur !Ráðuneyti !Titill |- |[[Mynd:Steingrímur J. Sigfússon.jpg|50px]] |[[Steingrímur J. Sigfússon]] |[[2012]] |[[2013]] |[[Vinstrihreyfingin - grænt framboð]] |[[Annað ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]]<ref name="Sigurdardottir2" /> |Atvinnuvega- og nýsköpunarráðhera |- |[[Mynd:Ragnheiðurárnadóttir.jpg|50px]] |[[Ragnheiður Elín Árnadóttir]] |[[2013]] |[[2016]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar]]<ref name="Gunnlaugsson">[https://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/551 Sigmundur Davíð Gunnlaugsson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227053511/http://www.stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/551 |date=2017-02-27 }}, Skoðað 15. desember 2014.</ref> |Iðnaðar- og viðskiptaráðherra |- |[[Mynd:Seminar- Sustainable Fishing in the Arctic 7. mai 2014 (13951339729).jpg|50px]] |[[Sigurður Ingi Jóhannsson]] |[[2013]] |[[2016]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar]]<ref name="Gunnlaugsson" /> |Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra |- |[[Mynd:Gunnar Bragi Sveinsson at the Pentagon 2014.jpg|50px]] |[[Gunnar Bragi Sveinsson]] |[[2016]] |[[2017]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Sigurðar Inga Jóhannssonar]] |Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra |- |[[Mynd:Thorgerdur K. Gunnarsdottir, Islands kulturminister.jpg|50px]] |[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] |[[2017]] |[[2017]] |[[Viðreisn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]] |Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra |- |[[Mynd:Kristjan thor Juliusson (Sj.) Island.jpg|50px]] |[[Kristján Þór Júlíusson]] |[[2017]] |[[2021]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur]] |Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra |- |[[Mynd:Islands miljominister Svandis Svavarsdottir vid Nordiska Radets session pa Island 2010-11-04 (cropped).jpg|frameless|68x68dp]] |[[Svandís Svavarsdóttir]] |[[2021]] |[[2024]] |[[Vinstrihreyfingin - grænt framboð]] |[[Annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur]] |Matvælaráðherra |- |[[Mynd:Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir 2021.jpg|50px]] |[[Bjarkey Gunnarsdóttir]] |[[2024]] |[[2024]] |[[Vinstrihreyfingin - grænt framboð]] |[[Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]] |Matvælaráðherra |- |[[Mynd:Bjarni Benediktsson 2021.jpg |50px]] |[[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] |[[2024]] |[[2024]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]] |Matvælaráðherra |- |[[Mynd:Hanna Katrín Friðriksson 2021.jpg |50px]] |[[Hanna Katrín Friðriksson]] |[[2024]] | |[[Viðreisn]] |[[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur]] |Atvinnuvegaráðherra |}<ref>{{Cite web |url=http://www.atvinnuvegaraduneyti.is/radherra/fyrri-radherrar/atvinnuvega--og-nyskopunarradherra/ |title=Atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra |access-date=2014-12-13 |archive-date=2015-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103073638/http://www.atvinnuvegaraduneyti.is/radherra/fyrri-radherrar/atvinnuvega--og-nyskopunarradherra/ |url-status=dead }}</ref> == Heimildir == {{reflist|2}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:Sjávarútvegsráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Landbúnaðarráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Viðskiptaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Iðnaðarráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Íslensk stjórnmál]] [[Flokkur:Listar tengdir íslenskum stjórnmálum]] [[Flokkur:Ráðherraembætti Íslands]] lq9at0h6s4fbqhxbo7hnypn61qwcs87 0 130110 1980906 1980277 2026-09-29T01:49:36Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980906 wikitext text/x-wiki '''Euronext''' eða NYSE Euronext er samevrópskur [[hlutabréfamarkaður]] sem var stofnaður árið [[2000]] og eru höfuðstöðvar hans staðsettar í [[París]] en ná einnig til [[kauphöll|kauphallanna]] [[Brussel]], [[Amsterdam]], [[Lissabon]] og [[London]].<ref>Verðmæti hlutabréfa í helstu kauphöllum veraldar. (2009). Sótt þann 4. Júní 2015 af http://www.landsbankinn.is/dagbok-eignastyringar/taeknigreining/sterkustu-greinarnar-og-londin/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140331201026/http://www.landsbankinn.is/dagbok-eignastyringar/taeknigreining/sterkustu-greinarnar-og-londin/ |date=2014-03-31 }}</ref> Upphafið markaði þegar kauphallirnar í Amsterdam, Brussel og París runnu saman í eina þann 22. september sama ár og var tilgangurinn að samstilla og nýta þá gríðarlegu möguleika sem evrópski markaðurinn bauð uppá undir einum gjaldmiðli.<ref>Birth of Euronext. Speech from Jean-François Théodore, Chairman and Chief Executive Officer of Euronext (2000). Sótt þann 4. júní 2015 af http://www.paris-europlace.net/dossiers001_fr.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312102557/http://paris-europlace.net/dossiers001_fr.htm |date=2016-03-12 }}</ref> Í desember 2001 eignaðist Euronext öll hlutabréfin í stærstu afleiðukauphöll Evrópu, [[afleiðukauphöll Lundúna]] (e. ''London International Financial Futures and Options Exchange'' (LIFFE)) og úr varð Euronext LIFFE. Árið [[2002]] rann [[kauphöllin í Lissabon|portúgalska kauphöllin]] inn í Euronext<ref>Frank J. Fabozzi. (2008). ''Handbook of Finance, Financial Markets and Instruments.'' John Wiley&sons:New Jersey</ref> og með þessum samruna voru markaðir sameinaðir sem eiga sér sögu allt aftur á 17. öld. Viðskipti eiga sér aðallega stað á evrusvæðinu með um 1.300 útgefendur að andvirði 2.600 m.a. [[evra]] markaðsumsvifa sem er samsettur af einstökum [[bláir peningar|bláum peningum]] (e. ''blue chip'') sem að standa 20+ útgefendur í EURO STOXX 50-staðlinum sem og fjölbreyttum innlendum og erlendum fjárfestum.<ref>Euronext - https://www.euronext.com/</ref> Þann 11. janúar 2007 samþykktu [[samkeppnisyfirvöld Evrópusambandsins]] samruna Euronext og [[kauphöllin í New York|kauphallarinnar í New York]]. Samþykki Evrópusambandsins var háð því að yfirvöld í þeim löndum sem Euronext og dótturfyrirtæki var starfrækt í, samþykktu samrunann. Hluthafar í Euronext höfðu í desember árið áður samþykkt samrunann með miklum meirihluta og í júní sama ár hafði stjórn Euronext hafnað yfirtökutilboði þýsku kauphallarinnar Deutsche Börse og kaus frekar að ræða við kauphöllina í New York. Sá gjörningur vakti töluverða reiði nokkurra hluthafa og stjórnvalda í Evrópu sem hefðu fremur kosið að sjá frekari samþjöppun innan Evrópu.<ref>Viðskiptablaðið. (2007). Samruni Euronext og NYSE samþykktur. Sótt þann 4. júní 2014 af http://www.vb.is/frettir/32948/{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Kauphallirnar sameinuðust svo formlega þann 4. apríl 2007<ref>NYSE News releases. (2007). Shares of NYSE Euronext begin trading, marking the beginning of the first truly global financial marketplace. Sótt þann 4. júní 2015 af http://www1.nyse.com/press/1175665133200.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140217031756/http://www.nyse.com/press/1175665133200.html |date=2014-02-17 }} {{Cite web |url=http://www.nyse.com/press/1175665133200.html |title=Geymd eintak |access-date=2021-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140217031756/http://www.nyse.com/press/1175665133200.html |archive-date=2014-02-17 |url-status=dead}}</ref> og mynduðu fyrstu kauphöllina sem tengdi markaði Evrópu og Bandaríkjanna saman og fyrir vikið auðveldaði fjárfestingar yfir Atlantshafið. Sameiginlega félagið fékk heiti beggja kauphalla og varð NYSE Euronext.<ref>Vísir. (2006). Euronext samþykkir samruna við NYSE. Sótt þann 4. júní af http://www.visir.is/euronext-samthykkir-samruna-vid-nyse/article/200661220090 </ref> == Viðskipti innan NYSE Euronext == Öll viðskipti með verðbréf sem skráð eru á NYSE Euronext markaðnum fara fram í Universal Trading Platform<ref name=":0">Euronext - https://www.euronext.com/fr/technology/utp</ref>. Kerfið er að fullu samhæft milli markaða og eykur á miðlægni lausafjár, ýtir undir sanngjarna og gagnsæja verðlagningu auk þess sem það keyrir allar skipanir samstundis. Þetta fyrirkomulag vinnur með mjög fjölbreytilegar færslur og sýslar með tilboð á miklum hraða meðan lausafjáreigendur meta viðskiptin með mannlegri dómgreind og af ábyrgð. Viðskiptin fara fram stighækkandi verðgrundvelli með eins konar sí-virkni eða í uppboðum sem fara fram tvisvar á dag á ákveðnum tímum og er tilgangur þess að auka á verðvitundina gagnvart verðbréfum sem eru ekki eins aðgengileg með lausafé. Universal Trading Platform kerfið<ref name=":0" /> er með innbyggða öryggismæla sem tryggja að sjálfvirk tilboð í sí-virka ferlinu orsaki ekki öfgakenndar verðsveiflur á markaði. Viðskipti með eigið fé sem skráð eru í markaðsstýringu NYSE Euronext eru möguleg innan viðskiptatímabils hvers dags í sí-virku viðskiptunum eða í uppboðunum. Opið er fyrir skráningar frá 07.15 til 17.40 CET. Frjálsasta lausaféð er yfirleitt sett í sí-virku tilboðin yfir allan daginn á meðan það lausafé, sem er bundnara, er boðið upp á uppboðstímum. Uppboðin fara fram eins og áður segir tvisvar á dag og eru þau haldin klukkan 11.30 og 16.30 CET. Skipting verðbréfa milli sí-virkra viðskipta og uppboðsviðskipta er bundið ákvörðun NYSE Euronext á grundvelli hlutlægra viðmiða sem byggja á sögulegum og væntum viðskiptum, þátttöku í NYSE Euronext eða öðrum alþjóðlega viðurkenndum vísitölum og þátttöku viðskiptavaka. Skipulag markaðarins byggir á fjórum samvirkum kerfum: # Sjálfvirku dreifikerfi fyrir færslur sem tengir tilboðsbeiðnir viðskiptavina við miðlæga viðskiptakerfið í gegnum tilboðssafnara og verðbréfakaupmann, óháð því hvernig tilboðið berst. # Miðlægt viðskiptakerfi sem vinnur sjálfkrafa úr tilboðum. # Rauntíma upplýsingaveita sem birtir upplýsingar úr viðskiptakerfinu # Greiðslumiðlunar og uppgjörskerfi sem einnig nýtir sér upplýsingar úr viðskiptakerfinu. Tilboð í ákveðið fjármagn eru sjálfkrafa flokkuð eftir eðli (kaup eða sala) og verðmörk stillt í sömu tímaröð og skráð er í færslubók seðlabanka. Úrlausn tilboða er framkvæmd með tilliti til verðs. Kauptilboð eru tekin í „fallandi“ röð en sölutilboð í „stígandi“ röð. == Samræmt viðskiptaumhverfi / Universal Trading Platform == Stækkun markaðshlutdeildar í flóknu fjármálaumhverfi nútímans er orðið flóknara en nokkru sinni. Aukin samkeppni, kröfuharðir viðskiptavinir og síbreytilegar reglugerðir eru merki þess að þörf er fyrir kerfi sem er lipurt og um leið mjög áreiðanlegt. Þetta kerfi er ekki eingöngu notað sem viðskiptakerfi NYSE Euronext heldur býðst viðskiptavinum NYSE Euronext að kaupa sér aðgang að kerfinu til eigin nota á minni en þó flóknum mörkuðum. NYSE Euronext kemur til móts við tæknilegar kröfur viðskiptavina sinna með því að bjóða upp á sér lausnir fyrir hvern og einn á forsendum viðskiptalegra þarfa. Með því er lágmörkuð hættan á tæknilegum vandkvæðum. Kerfið byggir á því sem NYSE Euronext notar á mörkuðum sínum. NYSE Euronext UTP er leiðandi á sínu sviði. Kerfið er selt með þeim orðum að ekki sé það eingöngu búið hámarks öryggi heldur sé það afskaplega þægilegt í notkun og hannað fyrir velgengni – eins og fram kemur í sölupistli á vef NYSE Euronext. NYSE Euronext UTP höndlar með fjölmargar gerðir tilboða, allt frá einföldum gerðum tilboða yfir í gríðarlega flóknar aðgerðir sem geta haft langvarandi áhrif á markaðinn. Með samvirkni einstakrar getu til að meðhöndla tilboð og víðu sviði af stillanlegum, samkeyranlegum reikniaðgerðum og verðmörkum hefur Euronext UTP algera sérstöðu við stjórnun á markaðsvirkni viðskiptavinarins. Euronext ábyrgist sífellda virkni og sífellt öryggi hugbúnaðarins og vísar með því í stöðugleika kerfa sinna í markaðskerfi sínu.  == Tímalína ==  Nokkrir merkis atburðir í sögu NYSE Euronext  2000. Euronext stofnað með samruna kauphalla í Brussel, París og Amsterdam. Verður þar með fyrsta sam-evrópska kauphöllin<ref name=":1">Timeline of the Euronext Exchange - https://prezi.com/hd-ebonl3hlt/timeline-of-the-euronext-exchange/ </ref>. 2001. Fyrsta hlutafjárútboð Euronext skilar kauphöllinni 400 milljónum evra með sölu á 30 milljón hlutum. Á þessum tíma er Euronext því metið á 2.800 m.a. evrur<ref name=":1" />. 2002. Euronext yfirtekur LIFFE<ref name=":1" />. 2002. Euronext sameinast kauphöllinni í Lissabon, BVLP<ref>Euronext Lisbon - [[:en:Euronext_Lisbon|http://en.wikipedia.org/wiki/Euronext_Lisbon]]</ref> 2007. Euronext og NYSE sameinast og mynda NYSE Euronext<ref name=":1" />. 2008. NYSE Euronext reynir samruna við Deutsche Borse<ref name=":1" />. 2008. NYSE Euronext yfirtekur AmEx<ref>NYSE MKT - [[:en:NYSE_MKT|http://en.wikipedia.org/wiki/NYSE_MKT]] </ref> 2008. NYSE Euronext stendur fyrir hlutafjárútboði VISA, það stærsta í sögu Bandaríkjanna á þeim tíma. Með því var 16 m.a. USD safnað<ref name=":1" />. 2009. NYSE Euronext tekur frumkvæði að tæknilegum úrbótum og þjónustu, sem stendur fjárfestum til boða<ref name=":1" />. 2009. Neðansjávarkapall, ætlaður til fjármálaviðskipta, lagður á milli New York og London<ref name=":1" />. 2009. Tvö ný gagnaver NYSE Euronext tekin í notkun<ref name=":1" />. 2013. Viðræður við InterContinental fara fram vegna mögulegrar yfirtöku á NYSE Euronext<ref name=":1" />. == Tengt efni == * [[Verðbréf]] * [[Kauphöllin í New York]] * [[Kauphöll Íslands]] == Heimildir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Hlutabréfamarkaðir]] 7vi7cfk1y6v2emxj3599zx9piqx9lq6 0 131138 1980806 1980666 2026-09-28T14:33:26Z Berserkur 10188 1980806 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** 41 lést í eldsvoða sem varð í á bar í skíðabænum [[Crans Montana]] í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]]: ** [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. ** [[Sagrada Família]] í [[Barselóna]] varð hæsta kirkja í heimi þegar hún tók fram úr [[dómkirkjan í Ulm|dómkirkjunni í Ulm]]. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið hófst þegar Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: **[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. ** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London. * [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. * [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]]. ===Júní=== * [[2. júní]] - [[Hildur Björnsdóttir]] tók við sem [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. * [[3. júní]]: ** Íran gerði loftárás á alþjóðaflugvöllinn í [[Kúveit]]. ** Úkraína gerði drónaárás á olíuvinnslu við [[Sankti Pétursborg]]. Nokkrum dögum síðar voru enn frekari árásir gerðar á hernaðarskotmörk. * [[7. júní]]: ** Þingkosningar voru haldnar í [[Armenía|Armeníu]]. Stjórn [[Níkol Pasjínjan]] hélt velli. ** Íran gerði loftárásir á norður-Ísrael. Ísrael svaraði í sömu mynt. * [[8. júní]] - [[Jarðskjálfti]] af stærð 7,8 varð á Filippseyjum, sá stærsti síðan 1990. * [[9. júní]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árásir á Íran eftir að bandarísk þyrla var skotin niður. Íran gerði eldflaugaárásir á bandarískar herstöðvar í Barein, Jórdaníu og Kúveit. * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hófst. Mótið var haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. * [[12. júní]] - [[Elon Musk]] varð fyrsti billjónamæringur sögunnar eftir að opnað var fyrir viðskipti með fyrirtæki hans, [[SpaceX]], á [[NASDAQ]]-hlutabréfamarkaðnum. * [[14. júní]]: ** Bandaríkin og Íran gerðu samkomulag til að binda enda á [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]. ** [[New York Knicks]] varð [[NBA]]-meistari í fyrsta sinn síðan 1973. * [[18. júní]] - Úkraína gerði mestu árásir sínar á Moskvu síðan [[innrás Rússlands í Úkraínu]] hófst. * [[21. júní]] - Hægrimaðurinn [[Abelardo de la Espriella]] sigraði í forsetakosningum í [[Kólumbía|Kólumbíu]]. * [[22. júní]]: ** [[Keir Starmer]] tilkynnti um afsögn sína sem [[forsætisráðherra Bretlands]] og sem formaður Breska verkamannaflokksins. ** Fyrstu hvalirnir voru veiddir við Ísland frá árinu 2023, tvær [[langreyður|langreyðar]] af [[Hvalur 9 RE-399|Hval 9]]. * [[24. júní]]: ** [[Jarðskjálftarnir í Venesúela 2026|Jarðskjálftar af stærðinni 7,2 og 7,2 riðu yfir Venesúela]] vestur af [[Karakas]]. Fjölbýlishús hrundu og týndu mörg þúsund lífi. ** Ný brú yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð. Brúin leysti af einbreiða brú sem byggð var árið [[1961]] og stytti [[hringvegurinn|hringveginn]] um 12 kílómetra. * [[26. júní]] - Íran gerði drónaárás á flutningaskip við [[Hormússund]]. Bandaríkin svöruðu með árásum á dróna- og vopnageymslur í Íran. * Hitamet voru slegin í Danmörku, Þýskalandi, Póllandi og Tékklandi. ===Júlí=== * [[1. júlí]] - [[Háskóli Íslands]] og [[Hólaskóli (háskóli)|Háskólinn á Hólum]] sameinuðust. * [[3. júlí]] - Rússar gerðu loftárásir á [[Kýiv]] þar sem tugir létust. * [[8. júlí]] - Vopnahléi lauk í [[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]] þegar Íran skaut á olíuflutningaskip og Bandaríkin svöruðu með árásum á Íran. * [[17. júlí]] - Yfir 100 hús brunnu í [[Drammen]] í Noregi. * [[19. júlí]] - [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vann [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]] í úrslitum [[HM 2026]] í knattspyrnu. * [[20. júlí]]: **[[Andy Burnham]] tók við sem [[forsætisráðherra Bretlands]] af [[Keir Starmer]]. ** [[Daniel Ortega]], forseti [[Níkaragva]] lýsti yfir að framvegis yrðu engar kosningar í landinu. * [[23. júlí]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|héraðinu Madríd]] á Spáni vegna [[skógareldar|skógarelda]]. Einnig geisuðu skógareldar í Frakklandi og Portúgal. * [[28. júlí]]: ** Jarðskjálfti að stærð 6,8 varð á [[Kyushu]] í Japan nálægt borginni [[Kumamoto]] þar sem verslunarmiðstöð og verksmiðja voru meðal mannvirkja sem eyðilögðust. Yfir 30 létust og hundruð slösuðust. ** [[Keiko Fujimori]], tók við sem forseti [[Perú]]. * [[29. júlí]]: ** Nokkur þúsund [[minkur|minkar]] sluppu úr minkabúi í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] eftir innbrot í búið. ** [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Sádi-Arabía gerðu árásir á herstöðvar í Írak þar sem hópar hliðhollir Íran dvöldu. * [[30. júlí]]: ** Landhelgisgæslan og sérsveit ríkislögreglustjóra tóku við stjórn Bandero, skipi [[Paul Watson]]-samtakanna vegna ógnana við hvalveiðiskipið [[Hvalur 9|Hvals 9]] og neitun á samvinnu við yfirvöld. Skipið var fært til hafnar og 21 skipverja var vísað úr landi. ** 111 létust þegar um 80.000 flóttafólks fóru yfir til spænsku [[hólmlenda|hólmlendunnar]] [[Ceuta]] frá norðurodda [[Marokkó]]. ===Ágúst=== * [[7. ágúst]] - Skógareldar í sunnanverðri [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] ollu því að 20.000 íbúar rýmdu svæðið og einn lést. * [[10. ágúst]]: ** [[Úkraína]] gerði drónárásir í fjölda rússneskra héraða, þ.á.m. á olíuhreinsunarstöð í [[Tatarstan]] þar sem 13 létust. ** Yfir 330 manns létust í [[Jarðskjálftinn í Kólumbíu 2026|jarðskjálfta í vestanverðri Kólumbíu]]. * [[11. ágúst]]: ** Sýrlenskur dómstóll dæmdi [[Bashar Al-Assad]] fyrrum forseta landsins, bróður hans Maher og embættismenn eins og varnarmálaráðherrann og yfirmann öryggissveitanna, til dauða. ** Nálægt 100 létust í ferjuslysi í [[Simbabve]]. * [[12. ágúst]]: ** [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] átti sér stað á [[norðurhvel]]i. Á Íslandi, Spáni og Grænlandi var hægt að sjá almyrkva. ** Úkraínuher gerði loftárásir á flotastöð í rússnesku borginni [[Novorossíjsk]] við [[Svartahaf]]. * [[14. ágúst]] - 103 létust þegar jarðskjálfti af stærðinni 7,7 varð nálægt eyjunni [[Flores]] við [[Litlu-Sundaeyjar]] í Indónesíu. * [[18. ágúst]] - Yfir 100 létust í námuslysi í [[Mið-Afríkulýðveldið|Mið-Afríkulýðveldinu]]. * [[19. ágúst]] - [[András Baka]] varð forseti [[Ungverjaland]]s. * [[20. ágúst]]: [[Rojava|Lýðræðislega fylkjasambandið í Norður-Sýrlandi]] var að fullu innlimað af ríkisstjórn [[Sýrland]]s. * [[26. ágúst]] - [[Flóðin í Nepal 2026|Skyndiflóð varð í Trishuli-fljóti]] vegna jökulshruns á mörkum [[Nepal]]s og [[Tíbet]]s með þeim afleiðingum að yfir 1.400 létust og um 5.000 eru týndir. * [[28. ágúst]] - [[Hákon krónprins]] varð [[Hákon 8.]], konungur Noregs, eftir andlát föðurs síns [[Haraldur 5. Noregskonungur|Haralds 8.]] * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla]] um áframhaldandi aðildarviðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]] fór fram. Þeim var hafnað. * [[31. ágúst]] - Síðustu kvöldfréttir [[Sýn]]ar, áður [[Stöð 2]], voru fluttar. Þær höfðu gengið í tæp 40 ár. ===September=== * [[1. september]]: ** Duane Davis var dæmdur sekur fyrir morðið á rapparanum [[Tupac Shakur]] sem gerðist 30 árum fyrr. ** Einstaklingar máttu [[blóðgjöf|gefa blóð]] óháð [[kyn]]i eða [[kynhneigð]] á Íslandi. * [[3. september]] - [[Hútar]] gerðu áhlaup á svæði sem stjórnað var af stjórnarher [[Jemen]]s og brutu þar með vopnahlé. * [[5. september]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árás á þrjú írönsk olíuskip við [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]]. * [[13. september]] - Þingkosningar voru haldnar í Svíþjóð. Jafnaðarmannaflokkurinn með [[Magdalena Andersson]] í forystu var hlutskarpastur. * [[14. september]] - Fyrstu ráðherrar [[Skotland]]s, [[Norður-Írland]]s og [[Wales]] undirrituðu sameiginlega yfirlýsingu um sjálfsákvörðunarrétt þjóðanna í [[Cardiff]]. * [[15. september]] - Fyrsta [[vindorka|vindorkuvirkjunin]] var opnuð á Íslandi við Vaðöldu nálægt [[Sultartangavirkjun]]. * [[16. september]] - [[Hashim Thaçi]], fyrrum forseti Kósovó, var dæmdur í 25 ára fangelsi fyrir stríðsglæpi. * [[17. september]] - ''[[Leopardus tilcayo]]'', fyrsta nýja kattategundin sem fundist hafði í yfir 100 ár, fannst í [[Bólivía|Bólivíu]]. * [[22. september]] - Varnarsamningur var gerður milli Bandaríkjanna, Grænlands og Danmerkur. * [[23. september]] - [[Þjóðfrelsishreyfing Tígra]] hóf árásir í norður-Eþíópíu. * [[27. september]] - [[Aleksandar Vučić]], forseti Serbíu, sagði af sér. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. * [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ===Desember=== ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]). * [[5. mars]] - [[António Lobo Antunes]], portúgalskur rithöfundur (f. [[1942]]). * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]). * [[28. maí]]: ** [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]). ** [[Abdrabbuh Mansur Hadi]], jemenskur stjórnmálamaður (f. [[1945]]). * [[4. júní]] - [[Marjane Satrapi]], íransk-franskur rithöfundur (f. [[1969]]). * [[8. júní]] - [[Tryggvi Gíslason]], skólameistari Menntaskólans á Akureyri (f. [[1938]]). * [[17. júní]] - [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1940]]). * [[5. júlí]] - [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1973]]) * [[6. júlí]] - [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas), tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[8. júlí]] - [[Bonnie Tyler]], velsk söngkona (f. [[1951]]). * [[9. júlí]] - [[Ann Widdecombe]], bresk þingkona og ráðherra (f. [[1947]]). * [[10. júlí]] - [[Kinu Rochford]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1990]]) * [[11. júlí]] - [[Lindsey Graham ]], bandarískur þingmaður (f. [[1955]]). * [[13. júlí]] - [[Sam Neill]], nýsjálenskur leikari (f. [[1947]]). * [[20. júlí]] - [[Kevin Keegan]], enskur knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri (f. [[1951]]). * [[24. júlí]] - [[Gunnar Rósinkranz]], íslenskur byggingarverkfræðingur (f. [[1941]]). * [[29. júlí]]: **[[Glen Hansard]], írskur tónlistarmaður (f. [[1970]]) ** [[Gunnar Þórðarson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1945]]) * [[31. júlí]] - [[Franco Baresi]], ítalskur knattspyrnumaður (f. [[1960]]). * [[9. ágúst]] - [[Don Nelson]], bandarískur körfuknattleiksþjálfari og leikmaður (f. [[1940]]). * [[13. ágúst]] - [[Bogi Ísak Nilsson]], ríkissaksóknari og ríkislögreglustjóri (f. [[1940]]). * [[14. ágúst]] - [[Yayoi Kusama]], japönsk listakona (f. [[1929]]. * [[17. ágúst]] - [[Frank Beard]], bandarískur trommari ([[ZZ Top]]) (f. [[1949]]). * [[21. ágúst]] - [[Steinn Ármann Magnússon]], íslenskur leikari (f. [[1964]]). * [[25. ágúst]]: **[[Dolly Parton]], bandarísk söngkona (f. [[1946]]). **[[Tim Curry]], enskur leikari (f. [[1946]]). * [[26. ágúst]] - [[Eyvindur P. Eiríksson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1935]]). * [[27. ágúst]] - [[Ratko Mladić]], bosníu-serbneskur hershöfðingi (f. [[1942]]). * [[28. ágúst]] - [[Haraldur 5. Noregskonungur]] (f. [[1937]]). * [[31. ágúst]] - [[Sigríður Þorvaldsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1941]]). * [[2. september]] - [[Gloria Steinem]], bandarískur femínisti, blaðamaður og pólitískur aktívisti (f. [[1934]]). * [[16. september]] - [[Karl Th. Birgisson]], ritstjóri, útvarpsmaður og rithöfundur (f. [[1963]]). [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] i0sogwuavlswdd5yzzjd7ygtj210p0s 0 131733 1980953 1953820 2026-09-29T06:39:55Z ~2026-52481-48 121261 /* */ 1980953 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Recep Tayyip Erdoğan | mynd = Recep Tayyip Erdogan in Ukraine.jpg | titill= [[Forseti Tyrklands]] | stjórnartíð_start = [[28. ágúst]] [[2014]] | vara_forseti = [[Fuat Oktay]]<br>[[Cevdet Yılmaz]] | forveri = [[Abdullah Gül]] | forsætisráðherra = [[Ahmet Davutoğlu]]<br>[[Binali Yıldırım]] | titill2= Forsætisráðherra Tyrklands | stjórnartíð_start2 = [[14. mars]] [[2003]] | stjórnartíð_end2 = [[24. ágúst]] [[2014]] | forseti2 = [[Ahmet Necdet Sezer]]<br>[[Abdullah Gül]] | forveri2 = [[Abdullah Gül]] | eftirmaður2 = [[Ahmet Davutoğlu]] | titill3= Borgarstjóri Istanbúl | stjórnartíð_start3 = [[27. mars]] [[1994]] | stjórnartíð_end3 = [[6. nóvember]] [[1998]] | forveri3 = [[Nurettin Sözen]] | eftirmaður3 = [[Ali Müfit Gürtuna]] | myndatexti1 = Erdoğan árið 2022. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1954|2|26}} | fæðingarstaður = [[Istanbúl]], [[Tyrkland]]i | þjóderni = [[Tyrkland|Tyrkneskur]] | maki = [[Emine Erdoğan|Emine Gülbaran]] (g. 1978) | stjórnmálaflokkur = [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn]] (AKP) | börn = 4 | háskóli = [[Marmaraháskóli]] | trúarbrögð = [[Súnní]] |undirskrift = Recep Tayyip Erdoğan signature.png }} '''Recep Tayyip Erdoğan''' (fæddur [[26. febrúar]] [[1954]]) er núverandi [[forseti Tyrklands]] og tólfta manneskjan sem hefur verið í því embætti. Hann tók við af [[Abdullah Gül]] sem forseti Tyrklands í ágúst 2014. Hann var áður [[forsætisráðherra Tyrklands]] frá 2003 til 2014, og borgarstjóri [[Istanbúl]] frá 1994 til 1998. Stjórnmálabakgrunnur Erdoğans liggur í [[íslamismi|íslamisma]] og hann hefur kallað sig „[[íhaldsstefna|íhaldssaman]] demókrata“. Ríkisstjórn hans hefur lýst yfir ýmsum sa mfélagslega íhaldssömum og efnahagslega frjálslyndum stefnum. Hann stofnaði [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (''Adalet ve Kalkınma Partisi'', eða AKP) árið [[2001]], sem sigraði í kosningum árin [[2002]], [[2007]], [[2011]], [[2015]], [[2018]] og [[2023]]. Hann sagði af sér sem leiðtogi flokksins árið 2014 þegar hann var kosinn í forsetaembætti en tók aftur við sem flokksleiðtogi árið 2017. Erdogan hefur verið sakaður um gerræðislega tilburði eftir [[valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|valdaránstilraunina í Tyrklandi árið 2016]] þegar tugþúsundir ríkisstarfsmanna voru reknir úr starfi. Erdoğan hlaut verulega aukin völd árið 2017 þegar Tyrkir samþykktu í þjóðaratkvæðagreiðslu að gera breytingar á stjórnarskrá Tyrklands til að breyta ríkinu úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]]. Í kjölfarið var embætti forsætisráðherra leyst upp og Erdoğan varð í senn [[þjóðhöfðingi]] og [[ríkisstjórnarleiðtogi]] í krafti forsetaembættisins.<ref name=sigur2017>{{Vefheimild|titill=Naumur og umdeildur sigur Erdogan|url=https://kjarninn.is/skyring/2017-04-22-naumur-og-umdeildur-sigur-erdogan/|útgefandi=''Kjarninn''|höfundur=Oddur Stefánsson|ár=2017|mánuður=23. apríl|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=20. september}}</ref> ==Æviágrip== Recep Tayyip Erdoğan fæddist þann 26. febrúar árið 1954 í hverfinu Kasımpaşa í [[Istanbúl]]. Hann ólst að hluta til upp í bænum [[Rize]] við [[Svartahaf]] en fjölskylda hans ákvað að flytjast aftur til Istanbúl þegar Erdoğan var þrettán ára. Á táningsaldri aflaði Erdoğan sér aukapeninga með því að selja límonaði og brauðbollur í fátækari hverfum Istanbúl. Hann sótti síðan nám í íslömskum skóla og útskrifaðist síðar með gráðu í [[viðskiptastjórnun]] frá [[Marmaraháskóli|Marmaraháskóla]].<ref name=vísiryfirlit>{{Vefheimild|titill=Recep Tayyip Erdogan: Hinn vægðarlausi forseti Tyrklands|url=https://www.visir.is/g/2016160818867|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Atli Ísleifsson|ár=2016|mánuður=19. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan þótti fær knattspyrnumaður á yngri árum og spilaði meðal annars fótbolta með liði heimaborgar sinnar. Stórliðið [[Fenerbahçe]] sóttist um hríð eftir kröftum hans en faðir Erdoğans gaf ekki leyfi sitt fyrir því.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan ólst upp í fátækt en efnaðist verulega þegar hann varð meðeigandi í matvælafyrirtæki og var orðinn milljónamæringur þegar leið á stjórnmálaferil hans.<ref name=efnahagsundur>{{Vefheimild|titill=Efnahagsundur og afturhald|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5315438|höfundur=Karl Blöndal|útgefandi=''SunnudagsMogginn''|ár=2011|mánuður=19. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan hóf stjórnmálaþátttöku með ýmsum íslömskum hreyfingum á áttunda og níunda áratugnum. Hann var á þeim tíma meðlimur í [[Velferðarflokkurinn|Velferðarflokknum]] og stuðningsmaður [[Necmettin Erbakan]], sem var forsætisráðherra Tyrklands frá 1996 til 1997. Erdoğan var kjörinn borgarstjóri Istanbúl í kosningum árið 1994 með rúmum fjórðungi atkvæða. Sem borgarstjóri aflaði hann sér talsverðs fylgis og vinsælda með áherslu sinni á að leysa mál eins og vatnsskort, umferðaröngþveiti og mengun og með uppbyggingu nýrra almenningssamgangna.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan bannaði einnig [[áfengi]] á kaffihúsum borgarinnar og hvatti borgarbúa til að velja á milli [[íslam]]s og [[Veraldarhyggja|veraldlegra]] lífshátta.<ref name=efnahagsundur/> Árið 1997 neyddi tyrkeski herinn Erbakan til að segja af sér sem forsætisráðherra og næsta ár var Velferðarflokkurinn bannaður með lögum fyrir að brjóta gegn ákvæði stjórnarskrár Tyrklands um [[Aðskilnaður ríkis og kirkju|aðskilnað ríkis og trúmála]]. Erdoğan var í kjölfarið ákærður, sviptur embætti og dæmdur í tíu mánaða fangelsi fyrir að flytja brot úr ljóði sem yfirvöld túlkuðu sem trúaráróður og ákall til ofbeldisaðgerða.<ref name=efnahagsundur/> Erdoğan afplánaði fjögurra mánaða fangelsisvist en var síðan sleppt.<ref name=vísiryfirlit/> ===Forsætisráðherra Tyrklands (2003–2014)=== Árið 2001 stofnaði Erdoğan nýjan stjórnmálaflokk, [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (AKP), ásamt bandamanni sínum, [[Abdullah Gül]]. Nýi flokkurinn hlaut 34,3 prósent atkvæða í þingkosningum árið 2002 og Gül tók við embætti forsætisráðherra Tyrklands fyrir flokkinn. Erdoğan var hins vegar meinað að bjóða sig fram á þing vegna dómsins yfir honum frá árinu 1998 þar til ríkisstjórn AKP náði fram stjórnarskrárbreytingu árið 2003. Í aukakosningum sem haldnar voru í mars 2003 náði Erdoğan kjöri á tyrkneska þingið og tók í kjölfarið við af Gül sem forsætisráðherra.<ref name=vísiryfirlit/> Efnahagsfarsæld ríkti á fyrstu valdaárum Erdoğans og varð þetta honum til mikilla vinsælda, jafnvel meðal Tyrkja sem þó studdu annars ekki flokk hans eða stefnumál. Hagvöxtur á fyrsta áratugi hans við völd var að meðaltali 4,5 prósent og stjórninni tókst að halda verðbólgu í skefjum, sem var verulegur viðsnúningur frá bágu efnahagsástandi tíunda áratugarins.<ref name=vísiryfirlit/> Hlutfall ríkisskulda var lágt og meðaltekjur Tyrkja höfðu þrefaldast undir stjórn Erdoğans árið 2011.<ref name=efnahagsundur/> Andstæðingar Erdoğans hafa ætíð vænt hann um að vilja brjóta niður aðgreiningu trúar og ríkismála í Tyrklandi og þröngva íslömskum gildum upp á þjóðina. Erdoğan hafnar slíkum ásökunum en segist þó styðja aukinn rétt Tyrkja til að tjá trú sína opinberlega, sem hefur orðið honum til frekari vinsælda á tyrknesku landsbyggðinni.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan var einnig gagnrýndur fyrir að stuðla að rýrnun fjölmiðlafrelsis í Tyrklandi og fyrir versnandi samfélagsstöðu tyrkneskra kvenna, en svokölluðum heiðursmorðum á tyrkneskum konum snarfjölgaði á fyrstu sjö valdaárum Erdoğans.<ref name=efnahagsundur/> Árið 2013 brutust út [[Mótmælin í Gezi-garði|meiriháttar mótmæli]] gegn stjórn Erdoğans, aðallega í Istanbúl, eftir að tilkynnt var að stjórnin hygðist loka Gezi-almenningsgarðinum í borginni til að byggja verslunarmiðstöð. Stjórn Erdoğans lét opna garðinn að nýju en tilkynnti að frekari mótmæli í garðinum yrðu ekki liðin. Á fyrstu þremur vikum mótmælanna létust fjórir og um 8.000 manns slösuðust.<ref>{{Vefheimild|titill=Beittu táragasi á mótmælendur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2013/07/06/beittu_taragasi_a_motmaelendur/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 6. júní 2013|skoðað=11. apríl 2025}}</ref> Erdoğan lét kalla um 1.000 lögreglumenn til Istanbúl til að kveða niður óeirðirnar.<ref>{{Vefheimild|titill=Fjórir hafa látist og fimm þúsund slasast|url=https://www.visir.is/g/20131173817d|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 17. júní 2013 |skoðað=11. apríl 2025|höfundur=Friðrika Benónýsdóttir}}</ref> ===Forseti Tyrklands (2014–)=== Árið 2014 bauð Erdoğan sig fram í embætti forseta Tyrklands og vann sigur með um 51,8% atkvæða þann 10. ágúst. Þetta voru fyrstu almennu forsetakosningarnar sem haldnar voru í Tyrklandi. Forseti lýðveldisins hafði áður verið kjörinn af þinginu en stjórn Erdoğans hafði árið 2007 gert stjórnarskrárbreytingu til þess að þjóðin fengi að kjósa forsetann.<ref>{{Vefheimild|titill=Örugg­ur sig­ur Er­dog­ans|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2014/08/10/oruggur_sigur_erdogans/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2014|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Forseti Tyrklands hafði lengi verið að mestu valdalaus og táknrænn þjóðhöfðingi en Erdoğan fór ekki leynt með að hann hygðist auka völd embættisins verulega.<ref>{{Vefheimild|titill=Fyrrverandi götusali vill auka völd sín|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6080396|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=2014|mánuður=13. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Jónsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Lagt til að völd forseta verði aukin|url=https://www.ruv.is/frett/lagt-til-ad-vold-forseta-verdi-aukin|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2016|mánuður=1. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref> [[Mynd:After coup nightly demonstartion of president Erdogan supporters. Istanbul, Turkey, Eastern Europe and Western Asia. 22 July,2016.jpg|left|thumb|Stuðningsmenn Erdoğans safnast saman þann 22. júlí til að hylla forsetann eftir valdaránstilraun hersins fáum dögum fyrr.]] Dagana 15. og 16. júlí árið 2016 gerði tyrkneski herinn [[Valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|tilraun til valdaráns]] gegn stjórn Erdoğans. Á meðan valdaránstilraunin fór fram var Erdoğan í fríi á [[Marmaris]] en kvöldið 15. júlí gaf Erdoğan yfirlýsingu í gegnum farsíma á fréttastofunni ''CNN Turk'' þar sem hann hvatti stuðningsmenn sína til að halda út á götur til að mótmæla valdaráninu.<ref>{{Vefheimild|titill=„Við kom­umst í gegn­um þetta“|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2016/07/15/vid_komumst_i_gegnum_thetta/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2016|mánuður=15. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Ákall Erdoğans hafði tilætluð áhrif og næsta kvöld hafði stuðningsmönnum forsetans tekist að vinna bug á valdaránsmönnunum. Í kjölfar valdaránstilraunarinnar lýsti Erdoğan yfir þriggja mánaða neyðarlögum og hóf fjöldahandtökur á grunuðum stuðningsmönnum valdaránsmannanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/tyrklandsforseti-lysir-yfir-neydarastandi|titill=Tyrklandsforseti lýsir yfir neyðarástandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=20. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ásgeir Tómasson}}</ref> Á næstu dögum eftir valdaránstilraunina vék Erdoğan um 3.000 hermönnum og 30 hershöfðingjum úr embætti. Auk þess voru 2.745 dómarar og saksóknarar leystir frá störfum, þar á meðal fimm dómarar við stjórnlagadómstólinn, æðsta dómstól Tyrklands, sem höfðu áður átt í deilum við Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/politiskar-hreinsanir-hafnar-i-tyrklandi|titill=Pólitískar hreinsanir hafnar í Tyrklandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=16. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Erdoğan vændi fyrrum samherja sinn, klerkinn [[Fethullah Gülen]], sem er búsettur í Bandaríkjunum, um að hafa staðið að baki valdaráninu og fór fram á að hann yrði framseldur í hald Tyrkja.<ref>{{Vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6884131|titill=Var valdaránstilraunin í Tyrklandi blekking?|útgefandi=''Dagblaðið Vísir''|ár=2017|mánuður=26. maí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Árið 2017 blés Erdoğan til [[Þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] um stjórnarskrárbreytingar til að breyta stjórnkerfi Tyrklands formlega úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]] að bandarískri og franskri fyrirmynd. Í atkvæðagreiðslunni þann 16. apríl 2017 kusu Tyrkir með 51,3% atkvæða að samþykkja stjórnarskrárbreytingarnar. Með breytingunum var embætti forsætisráðherra lagt niður og framkvæmdavaldið færðist að fullu til forsetans, sem hlaut meðal annars vald yfir gerð fjár­mála­á­ætl­ana og aukin völd til að stjórna skipan dómara.<ref name=sigur2017/> [[Mynd:Merkel, Putin, Erdoğan and Macron during the joint press release.jpg|thumb|right|Erdoğan á blaðamannafundi um [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]] með [[Angela Merkel|Angelu Merkel]], [[Vladímír Pútín]] og [[Emmanuel Macron]] árið 2018.]] Erdoğan hefur skipað inngrip tyrkneska hersins í [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]], einkum til þess að koma í veg fyrir að landsvæði við landamæri Sýrlands og Tyrklands komist undir stjórn [[Kúrdar|kúrdískra]] sjálfstæðishreyfinga sem stjórn Erdoğans telur ógna öryggi Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Tyrkir senda í fyrsta sinn landher inn í Sýrland gegn Daesh og Kúrdum|url=https://vardberg.is/frettir/tyrkir-senda-i-fyrsta-sinn-landher-inn-i-syrland-gegn-daesh-og-kurdum/|útgefandi=[[Varðberg]]|ár=2016|mánuður=26. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Í janúar árið 2018 hratt Erdoğan af stað [[Tyrknesk hernaðaríhlutun í Afrin|Ólífugreinaraðgerðinni]] svokölluðu þar sem tyrkneski herinn réðst inn í [[Afrin]]-hérað í Sýrlandi. Tilgangurinn var að ná svæðinu úr höndum [[Varnarsveitir Kúrda|Varnarsveita Kúrda]] (YPG), sem tyrknesk stjórnvöld álíta hernaðarvæng [[Verkalýðsflokkur Kúrda|Verkalýðsflokks Kúrda]] (PKK), sem er flokkaður sem hryðjuverkahópur innan Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/midborg-afrin-algjorlega-sigrud|titill=Miðborg Afrin „algjörlega“ sigruð|útgefandi=RÚV|ár=2018|mánuður=18. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Tyrkneski herinn hefur haldið uppi hernámssvæði í Afrin frá mars 2018. Erdoğan var kjörinn til annars kjörtímabils sem forseti þann 24. júní árið 2018.<ref>{{Vefheimild|url=https://kjarninn.is/skyring/2018-06-25-erdogan-lysir-yfir-sigri-allir-rikisborgarar-landsins-sigurvegarar/|titill=Erdogan lýsir yfir sigri – „Allir ríkisborgarar landsins sigurvegarar“|útgefandi=''Kjarninn''|ár=2018|mánuður=25. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Bára Huld Beck}}</ref> Eitt af fyrstu verkum hans eftir endurkjör var að útnefna tengdason sinn, [[Berat Albayrak]], í embætti fjármálaráðherra Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2018180719965|titill=Gerði tengdasoninn að efnahagsráðherra|útgefandi=''Vísir''|ár=2018|mánuður=10. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Stefán Ó. Jónsson}}</ref> Efnahagur Tyrklands hefur hægt mikið á sér á síðari valdaárum Erdoğans og í ágúst 2018 hrundi gengi [[Tyrknesk líra|tyrknesku lírunnar]] um 20% gagn­vart Banda­ríkja­dal.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2018/08/10/tyrkneska_liran_hrynur_i_verdi/|titill=Tyrk­neska lír­an hryn­ur í verði|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Vinsældir Erdoğans hafa dalað nokkuð vegna efnahagslægðarinnar, ekki síst í stórborgum Tyrklands. Í sveitarstjórnarkosningum sem fóru fram í Tyrklandi árið 2019 vann Réttlætis- og þróunarflokkurinn flest atkvæði á landsvísu en tapaði hins vegar borgarstjórnarkosningum í Istanbúl, [[Ankara]] og [[İzmir]], þremur stærstu borgum Tyrklands, fyrir frambjóðendum [[Lýðveldisflokkur alþýðunnar|Lýðveldisflokks alþýðunnar]] (CHP). Að tapa Istanbúl þótti sér í lagi mikill táknrænn persónuósigur fyrir Erdoğan, sem hafði byrjað eigin stjórnmálaferil sem borgarstjóri borgarinnar. Flokkur Erdoğans kærði kosningarnar í Istanbúl vegna meints kosningamisferlis og því voru kosningarnar í borginni endurteknar, en þegar gengið var til kosninga á ný þann 23. júlí varð niðurstaðan sú sama og [[Ekrem İmamoğlu]], frambjóðandi CHP, náði aftur kjöri til borgarstjóra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2019190629521|titill=Stjórnar­flokkur Erdogan bíður ó­sigur í kosningum í Istanbúl|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=23. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Erdoğan fyrirskipaði aðra hernaðaraðgerð gegn kúrdískum samtökum í [[Rojava]] í Norður-Sýrlandi í október árið 2019. Innrás Tyrkja hófst undir aðgerðarnafninu „[[Friðarvorið]]“ þann 9. október eftir að Erdoğan hafði fengið fullvissu frá [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseta um að bandarískir hermenn á svæðinu myndu ekki skipta sér að hernaði Tyrkja gegn kúrdískum samstarfsmönnum þeirra.<ref>{{Vefheimild|titill=Kúvending eftir símtal Trump og Erdogan í gær|url=https://www.visir.is/g/2019191009048/kuvending-eftir-simtal-trump-og-erdogan-i-gaer|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Yfirlýstur tilgangur innrásarinnar er að hreinsa upp hryðjuverkamenn á svæðinu og búa til öruggt svæði fyrir flóttamenn á landamærum Sýrlands og Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Ætla að „hreinsa upp“ hryðju­verka­menn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/10/07/aetla_ad_hreinsa_upp_hrydjuverkamenn/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október}}</ref> Í júlí árið 2020 fékk Erdoğan því framgengt að [[Ægisif]], sem hafði verið safn frá árinu 1935, skyldi gerð að [[Moska|mosku]] á ný.<ref>{{Vefheimild|titill=Breyt­ir Ægisif í mosku á ný|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/07/10/breytir_aegisif_i_mosku_a_ny/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=10. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. júlí}}</ref> Erdoğan var endurkjörinn forseti í annarri umferð kosninga með um 52 prósentum atkvæða þann 28. maí 2023. Þetta var í fyrsta skipti sem halda þurfti aðra kosningaumferð í sögu Tyrklands þar sem enginn hafði hlotið meirihluta atkvæða í fyrri umferðinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Erdogan endurkjörinn|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-05-28-erdogan-endurkjorinn|útgefandi=[[RÚV]]|dags=28. maí 2023|skoðað=28. maí 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Í mars árið 2025 kom til meiriháttar mótmæla í Tyrklandi þegar [[Ekrem İmamoğlu]], borgarstjóri Istanbúl, var handtekinn og sviptur embætti. İmamoğlu hafði verið álitinn líklegur keppinautur Erdoğans um forsetaembættið og því litu stuðningsmenn hans á handtökuna sem tilraun Erdoğans til að losa sig við samkeppni.<ref>{{Vefheimild|url=https://heimildin.is/grein/24191/|titill= „Við búum í einræðisríki“|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 19. mars 2025 |skoðað=23. mars 2025}}</ref> Þann 25. mars höfðu yfir fjórtán hundruð manns verið handtekin í mótmælum gegn Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|titill=Sameinuðu þjóðirnar hafa áhyggjur af stöðunni í Tyrklandi|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-03-25-sameinudu-thjodirnar-hafa-ahyggjur-af-stodunni-i-tyrklandi-439750|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 25. mars 2025 |skoðað= 27. mars 2025 |höfundur=Guðmundur Atli Hlynsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forsætisráðherra Tyrklands]] | frá=[[14. mars]] [[2003]]| til=[[24. ágúst]] [[2014]]| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=[[Ahmet Davutoğlu]]| }} {{Erfðatafla| titill=[[Forseti Tyrklands]] | frá=[[28. ágúst]] [[2014]]| til=| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=Enn í embætti | }} {{Töfluendir}} {{Forseti Tyrklands}} {{f|1954}} {{DEFAULTSORT:Erdoğan, Recep Tayyip}} [[Flokkur:Borgarstjórar Istanbúl]] [[Flokkur:Forsetar Tyrklands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Tyrklands]] l2mtbd3ydnee563eqbfdupp2pvhvjzs 1980955 1980953 2026-09-29T06:40:21Z ~2026-52481-48 121261 /* */ 1980955 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Recep Tayyip Erdoğan | mynd = Recep Tayyip Erdogan in Ukraine.jpg | titill= [[Forseti Tyrklands]] | stjórnartíð_start = [[28. ágúst]] [[2014]] | vara_forseti = [[Fuat Oktay]]<br>[[Cevdet Yılmaz]] | forveri = [[Abdullah Gül]] | forsætisráðherra = [[Ahmet Davutoğlu]]<br>[[Binali Yıldırım]] | titill2= Forsætisráðherra Tyrklands | stjórnartíð_start2 = [[14. mars]] [[2003]] | stjórnartíð_end2 = [[24. ágúst]] [[2014]] | forseti2 = [[Ahmet Necdet Sezer]]<br>[[Abdullah Gül]] | forveri2 = [[Abdullah Gül]] | eftirmaður2 = [[Ahmet Davutoğlu]] | titill3= Borgarstjóri Istanbúl | stjórnartíð_start3 = [[27. mars]] [[1994]] | stjórnartíð_end3 = [[6. nóvember]] [[1998]] | forveri3 = [[Nurettin Sözen]] | eftirmaður3 = [[Ali Müfit Gürtuna]] | myndatexti1 = Erdoğan árið 2022. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1954|2|26}} | fæðingarstaður = [[Istanbúl]], [[Tyrkland]]i | þjóderni = [[Tyrkland|Tyrkneskur]] | maki = [[Emine Erdoğan|Emine Gülbaran]] (g. 1978) | stjórnmálaflokkur = [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn]] (AKP) | börn = 4 | háskóli = [[Marmaraháskóli]] | trúarbrögð = [[Súnní]] |undirskrift = Recep Tayyip Erdoğan signature.png }} '''Recep Tayyip Erdoğan''' (fæddur [[26. febrúar]] [[1954]]) er núverandi [[forseti Tyrklands]] og tólfta manneskjan sem hefur verið í því embætti. Hann tók við af [[Abdullah Gül]] sem forseti Tyrklands í ágúst 2014. Hann var áður [[forsætisráðherra Tyrklands]] frá 2003 til 2014, og borgarstjóri [[Istanbúl]] frá 1994 til 1998. Stjórnmálabakgrunn ur Erdoğans liggur í [[íslamismi|íslamisma]] og hann hefur kallað sig „[[íhaldsstefna|íhaldssaman]] demókrata“. Ríkisstjórn hans hefur lýst yfir ýmsum sa mfélagslega íhaldssömum og efnahagslega frjálslyndum stefnum. Hann stofnaði [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (''Adalet ve Kalkınma Partisi'', eða AKP) árið [[2001]], sem sigraði í kosningum árin [[2002]], [[2007]], [[2011]], [[2015]], [[2018]] og [[2023]]. Hann sagði af sér sem leiðtogi flokksins árið 2014 þegar hann var kosinn í forsetaembætti en tók aftur við sem flokksleiðtogi árið 2017. Erdogan hefur verið sakaður um gerræðislega tilburði eftir [[valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|valdaránstilraunina í Tyrklandi árið 2016]] þegar tugþúsundir ríkisstarfsmanna voru reknir úr starfi. Erdoğan hlaut verulega aukin völd árið 2017 þegar Tyrkir samþykktu í þjóðaratkvæðagreiðslu að gera breytingar á stjórnarskrá Tyrklands til að breyta ríkinu úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]]. Í kjölfarið var embætti forsætisráðherra leyst upp og Erdoğan varð í senn [[þjóðhöfðingi]] og [[ríkisstjórnarleiðtogi]] í krafti forsetaembættisins.<ref name=sigur2017>{{Vefheimild|titill=Naumur og umdeildur sigur Erdogan|url=https://kjarninn.is/skyring/2017-04-22-naumur-og-umdeildur-sigur-erdogan/|útgefandi=''Kjarninn''|höfundur=Oddur Stefánsson|ár=2017|mánuður=23. apríl|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=20. september}}</ref> ==Æviágrip== Recep Tayyip Erdoğan fæddist þann 26. febrúar árið 1954 í hverfinu Kasımpaşa í [[Istanbúl]]. Hann ólst að hluta til upp í bænum [[Rize]] við [[Svartahaf]] en fjölskylda hans ákvað að flytjast aftur til Istanbúl þegar Erdoğan var þrettán ára. Á táningsaldri aflaði Erdoğan sér aukapeninga með því að selja límonaði og brauðbollur í fátækari hverfum Istanbúl. Hann sótti síðan nám í íslömskum skóla og útskrifaðist síðar með gráðu í [[viðskiptastjórnun]] frá [[Marmaraháskóli|Marmaraháskóla]].<ref name=vísiryfirlit>{{Vefheimild|titill=Recep Tayyip Erdogan: Hinn vægðarlausi forseti Tyrklands|url=https://www.visir.is/g/2016160818867|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Atli Ísleifsson|ár=2016|mánuður=19. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan þótti fær knattspyrnumaður á yngri árum og spilaði meðal annars fótbolta með liði heimaborgar sinnar. Stórliðið [[Fenerbahçe]] sóttist um hríð eftir kröftum hans en faðir Erdoğans gaf ekki leyfi sitt fyrir því.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan ólst upp í fátækt en efnaðist verulega þegar hann varð meðeigandi í matvælafyrirtæki og var orðinn milljónamæringur þegar leið á stjórnmálaferil hans.<ref name=efnahagsundur>{{Vefheimild|titill=Efnahagsundur og afturhald|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5315438|höfundur=Karl Blöndal|útgefandi=''SunnudagsMogginn''|ár=2011|mánuður=19. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan hóf stjórnmálaþátttöku með ýmsum íslömskum hreyfingum á áttunda og níunda áratugnum. Hann var á þeim tíma meðlimur í [[Velferðarflokkurinn|Velferðarflokknum]] og stuðningsmaður [[Necmettin Erbakan]], sem var forsætisráðherra Tyrklands frá 1996 til 1997. Erdoğan var kjörinn borgarstjóri Istanbúl í kosningum árið 1994 með rúmum fjórðungi atkvæða. Sem borgarstjóri aflaði hann sér talsverðs fylgis og vinsælda með áherslu sinni á að leysa mál eins og vatnsskort, umferðaröngþveiti og mengun og með uppbyggingu nýrra almenningssamgangna.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan bannaði einnig [[áfengi]] á kaffihúsum borgarinnar og hvatti borgarbúa til að velja á milli [[íslam]]s og [[Veraldarhyggja|veraldlegra]] lífshátta.<ref name=efnahagsundur/> Árið 1997 neyddi tyrkeski herinn Erbakan til að segja af sér sem forsætisráðherra og næsta ár var Velferðarflokkurinn bannaður með lögum fyrir að brjóta gegn ákvæði stjórnarskrár Tyrklands um [[Aðskilnaður ríkis og kirkju|aðskilnað ríkis og trúmála]]. Erdoğan var í kjölfarið ákærður, sviptur embætti og dæmdur í tíu mánaða fangelsi fyrir að flytja brot úr ljóði sem yfirvöld túlkuðu sem trúaráróður og ákall til ofbeldisaðgerða.<ref name=efnahagsundur/> Erdoğan afplánaði fjögurra mánaða fangelsisvist en var síðan sleppt.<ref name=vísiryfirlit/> ===Forsætisráðherra Tyrklands (2003–2014)=== Árið 2001 stofnaði Erdoğan nýjan stjórnmálaflokk, [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (AKP), ásamt bandamanni sínum, [[Abdullah Gül]]. Nýi flokkurinn hlaut 34,3 prósent atkvæða í þingkosningum árið 2002 og Gül tók við embætti forsætisráðherra Tyrklands fyrir flokkinn. Erdoğan var hins vegar meinað að bjóða sig fram á þing vegna dómsins yfir honum frá árinu 1998 þar til ríkisstjórn AKP náði fram stjórnarskrárbreytingu árið 2003. Í aukakosningum sem haldnar voru í mars 2003 náði Erdoğan kjöri á tyrkneska þingið og tók í kjölfarið við af Gül sem forsætisráðherra.<ref name=vísiryfirlit/> Efnahagsfarsæld ríkti á fyrstu valdaárum Erdoğans og varð þetta honum til mikilla vinsælda, jafnvel meðal Tyrkja sem þó studdu annars ekki flokk hans eða stefnumál. Hagvöxtur á fyrsta áratugi hans við völd var að meðaltali 4,5 prósent og stjórninni tókst að halda verðbólgu í skefjum, sem var verulegur viðsnúningur frá bágu efnahagsástandi tíunda áratugarins.<ref name=vísiryfirlit/> Hlutfall ríkisskulda var lágt og meðaltekjur Tyrkja höfðu þrefaldast undir stjórn Erdoğans árið 2011.<ref name=efnahagsundur/> Andstæðingar Erdoğans hafa ætíð vænt hann um að vilja brjóta niður aðgreiningu trúar og ríkismála í Tyrklandi og þröngva íslömskum gildum upp á þjóðina. Erdoğan hafnar slíkum ásökunum en segist þó styðja aukinn rétt Tyrkja til að tjá trú sína opinberlega, sem hefur orðið honum til frekari vinsælda á tyrknesku landsbyggðinni.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan var einnig gagnrýndur fyrir að stuðla að rýrnun fjölmiðlafrelsis í Tyrklandi og fyrir versnandi samfélagsstöðu tyrkneskra kvenna, en svokölluðum heiðursmorðum á tyrkneskum konum snarfjölgaði á fyrstu sjö valdaárum Erdoğans.<ref name=efnahagsundur/> Árið 2013 brutust út [[Mótmælin í Gezi-garði|meiriháttar mótmæli]] gegn stjórn Erdoğans, aðallega í Istanbúl, eftir að tilkynnt var að stjórnin hygðist loka Gezi-almenningsgarðinum í borginni til að byggja verslunarmiðstöð. Stjórn Erdoğans lét opna garðinn að nýju en tilkynnti að frekari mótmæli í garðinum yrðu ekki liðin. Á fyrstu þremur vikum mótmælanna létust fjórir og um 8.000 manns slösuðust.<ref>{{Vefheimild|titill=Beittu táragasi á mótmælendur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2013/07/06/beittu_taragasi_a_motmaelendur/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 6. júní 2013|skoðað=11. apríl 2025}}</ref> Erdoğan lét kalla um 1.000 lögreglumenn til Istanbúl til að kveða niður óeirðirnar.<ref>{{Vefheimild|titill=Fjórir hafa látist og fimm þúsund slasast|url=https://www.visir.is/g/20131173817d|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 17. júní 2013 |skoðað=11. apríl 2025|höfundur=Friðrika Benónýsdóttir}}</ref> ===Forseti Tyrklands (2014–)=== Árið 2014 bauð Erdoğan sig fram í embætti forseta Tyrklands og vann sigur með um 51,8% atkvæða þann 10. ágúst. Þetta voru fyrstu almennu forsetakosningarnar sem haldnar voru í Tyrklandi. Forseti lýðveldisins hafði áður verið kjörinn af þinginu en stjórn Erdoğans hafði árið 2007 gert stjórnarskrárbreytingu til þess að þjóðin fengi að kjósa forsetann.<ref>{{Vefheimild|titill=Örugg­ur sig­ur Er­dog­ans|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2014/08/10/oruggur_sigur_erdogans/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2014|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Forseti Tyrklands hafði lengi verið að mestu valdalaus og táknrænn þjóðhöfðingi en Erdoğan fór ekki leynt með að hann hygðist auka völd embættisins verulega.<ref>{{Vefheimild|titill=Fyrrverandi götusali vill auka völd sín|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6080396|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=2014|mánuður=13. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Jónsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Lagt til að völd forseta verði aukin|url=https://www.ruv.is/frett/lagt-til-ad-vold-forseta-verdi-aukin|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2016|mánuður=1. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref> [[Mynd:After coup nightly demonstartion of president Erdogan supporters. Istanbul, Turkey, Eastern Europe and Western Asia. 22 July,2016.jpg|left|thumb|Stuðningsmenn Erdoğans safnast saman þann 22. júlí til að hylla forsetann eftir valdaránstilraun hersins fáum dögum fyrr.]] Dagana 15. og 16. júlí árið 2016 gerði tyrkneski herinn [[Valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|tilraun til valdaráns]] gegn stjórn Erdoğans. Á meðan valdaránstilraunin fór fram var Erdoğan í fríi á [[Marmaris]] en kvöldið 15. júlí gaf Erdoğan yfirlýsingu í gegnum farsíma á fréttastofunni ''CNN Turk'' þar sem hann hvatti stuðningsmenn sína til að halda út á götur til að mótmæla valdaráninu.<ref>{{Vefheimild|titill=„Við kom­umst í gegn­um þetta“|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2016/07/15/vid_komumst_i_gegnum_thetta/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2016|mánuður=15. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Ákall Erdoğans hafði tilætluð áhrif og næsta kvöld hafði stuðningsmönnum forsetans tekist að vinna bug á valdaránsmönnunum. Í kjölfar valdaránstilraunarinnar lýsti Erdoğan yfir þriggja mánaða neyðarlögum og hóf fjöldahandtökur á grunuðum stuðningsmönnum valdaránsmannanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/tyrklandsforseti-lysir-yfir-neydarastandi|titill=Tyrklandsforseti lýsir yfir neyðarástandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=20. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ásgeir Tómasson}}</ref> Á næstu dögum eftir valdaránstilraunina vék Erdoğan um 3.000 hermönnum og 30 hershöfðingjum úr embætti. Auk þess voru 2.745 dómarar og saksóknarar leystir frá störfum, þar á meðal fimm dómarar við stjórnlagadómstólinn, æðsta dómstól Tyrklands, sem höfðu áður átt í deilum við Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/politiskar-hreinsanir-hafnar-i-tyrklandi|titill=Pólitískar hreinsanir hafnar í Tyrklandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=16. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Erdoğan vændi fyrrum samherja sinn, klerkinn [[Fethullah Gülen]], sem er búsettur í Bandaríkjunum, um að hafa staðið að baki valdaráninu og fór fram á að hann yrði framseldur í hald Tyrkja.<ref>{{Vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6884131|titill=Var valdaránstilraunin í Tyrklandi blekking?|útgefandi=''Dagblaðið Vísir''|ár=2017|mánuður=26. maí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Árið 2017 blés Erdoğan til [[Þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] um stjórnarskrárbreytingar til að breyta stjórnkerfi Tyrklands formlega úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]] að bandarískri og franskri fyrirmynd. Í atkvæðagreiðslunni þann 16. apríl 2017 kusu Tyrkir með 51,3% atkvæða að samþykkja stjórnarskrárbreytingarnar. Með breytingunum var embætti forsætisráðherra lagt niður og framkvæmdavaldið færðist að fullu til forsetans, sem hlaut meðal annars vald yfir gerð fjár­mála­á­ætl­ana og aukin völd til að stjórna skipan dómara.<ref name=sigur2017/> [[Mynd:Merkel, Putin, Erdoğan and Macron during the joint press release.jpg|thumb|right|Erdoğan á blaðamannafundi um [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]] með [[Angela Merkel|Angelu Merkel]], [[Vladímír Pútín]] og [[Emmanuel Macron]] árið 2018.]] Erdoğan hefur skipað inngrip tyrkneska hersins í [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]], einkum til þess að koma í veg fyrir að landsvæði við landamæri Sýrlands og Tyrklands komist undir stjórn [[Kúrdar|kúrdískra]] sjálfstæðishreyfinga sem stjórn Erdoğans telur ógna öryggi Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Tyrkir senda í fyrsta sinn landher inn í Sýrland gegn Daesh og Kúrdum|url=https://vardberg.is/frettir/tyrkir-senda-i-fyrsta-sinn-landher-inn-i-syrland-gegn-daesh-og-kurdum/|útgefandi=[[Varðberg]]|ár=2016|mánuður=26. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Í janúar árið 2018 hratt Erdoğan af stað [[Tyrknesk hernaðaríhlutun í Afrin|Ólífugreinaraðgerðinni]] svokölluðu þar sem tyrkneski herinn réðst inn í [[Afrin]]-hérað í Sýrlandi. Tilgangurinn var að ná svæðinu úr höndum [[Varnarsveitir Kúrda|Varnarsveita Kúrda]] (YPG), sem tyrknesk stjórnvöld álíta hernaðarvæng [[Verkalýðsflokkur Kúrda|Verkalýðsflokks Kúrda]] (PKK), sem er flokkaður sem hryðjuverkahópur innan Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/midborg-afrin-algjorlega-sigrud|titill=Miðborg Afrin „algjörlega“ sigruð|útgefandi=RÚV|ár=2018|mánuður=18. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Tyrkneski herinn hefur haldið uppi hernámssvæði í Afrin frá mars 2018. Erdoğan var kjörinn til annars kjörtímabils sem forseti þann 24. júní árið 2018.<ref>{{Vefheimild|url=https://kjarninn.is/skyring/2018-06-25-erdogan-lysir-yfir-sigri-allir-rikisborgarar-landsins-sigurvegarar/|titill=Erdogan lýsir yfir sigri – „Allir ríkisborgarar landsins sigurvegarar“|útgefandi=''Kjarninn''|ár=2018|mánuður=25. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Bára Huld Beck}}</ref> Eitt af fyrstu verkum hans eftir endurkjör var að útnefna tengdason sinn, [[Berat Albayrak]], í embætti fjármálaráðherra Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2018180719965|titill=Gerði tengdasoninn að efnahagsráðherra|útgefandi=''Vísir''|ár=2018|mánuður=10. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Stefán Ó. Jónsson}}</ref> Efnahagur Tyrklands hefur hægt mikið á sér á síðari valdaárum Erdoğans og í ágúst 2018 hrundi gengi [[Tyrknesk líra|tyrknesku lírunnar]] um 20% gagn­vart Banda­ríkja­dal.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2018/08/10/tyrkneska_liran_hrynur_i_verdi/|titill=Tyrk­neska lír­an hryn­ur í verði|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Vinsældir Erdoğans hafa dalað nokkuð vegna efnahagslægðarinnar, ekki síst í stórborgum Tyrklands. Í sveitarstjórnarkosningum sem fóru fram í Tyrklandi árið 2019 vann Réttlætis- og þróunarflokkurinn flest atkvæði á landsvísu en tapaði hins vegar borgarstjórnarkosningum í Istanbúl, [[Ankara]] og [[İzmir]], þremur stærstu borgum Tyrklands, fyrir frambjóðendum [[Lýðveldisflokkur alþýðunnar|Lýðveldisflokks alþýðunnar]] (CHP). Að tapa Istanbúl þótti sér í lagi mikill táknrænn persónuósigur fyrir Erdoğan, sem hafði byrjað eigin stjórnmálaferil sem borgarstjóri borgarinnar. Flokkur Erdoğans kærði kosningarnar í Istanbúl vegna meints kosningamisferlis og því voru kosningarnar í borginni endurteknar, en þegar gengið var til kosninga á ný þann 23. júlí varð niðurstaðan sú sama og [[Ekrem İmamoğlu]], frambjóðandi CHP, náði aftur kjöri til borgarstjóra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2019190629521|titill=Stjórnar­flokkur Erdogan bíður ó­sigur í kosningum í Istanbúl|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=23. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Erdoğan fyrirskipaði aðra hernaðaraðgerð gegn kúrdískum samtökum í [[Rojava]] í Norður-Sýrlandi í október árið 2019. Innrás Tyrkja hófst undir aðgerðarnafninu „[[Friðarvorið]]“ þann 9. október eftir að Erdoğan hafði fengið fullvissu frá [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseta um að bandarískir hermenn á svæðinu myndu ekki skipta sér að hernaði Tyrkja gegn kúrdískum samstarfsmönnum þeirra.<ref>{{Vefheimild|titill=Kúvending eftir símtal Trump og Erdogan í gær|url=https://www.visir.is/g/2019191009048/kuvending-eftir-simtal-trump-og-erdogan-i-gaer|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Yfirlýstur tilgangur innrásarinnar er að hreinsa upp hryðjuverkamenn á svæðinu og búa til öruggt svæði fyrir flóttamenn á landamærum Sýrlands og Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Ætla að „hreinsa upp“ hryðju­verka­menn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/10/07/aetla_ad_hreinsa_upp_hrydjuverkamenn/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október}}</ref> Í júlí árið 2020 fékk Erdoğan því framgengt að [[Ægisif]], sem hafði verið safn frá árinu 1935, skyldi gerð að [[Moska|mosku]] á ný.<ref>{{Vefheimild|titill=Breyt­ir Ægisif í mosku á ný|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/07/10/breytir_aegisif_i_mosku_a_ny/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=10. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. júlí}}</ref> Erdoğan var endurkjörinn forseti í annarri umferð kosninga með um 52 prósentum atkvæða þann 28. maí 2023. Þetta var í fyrsta skipti sem halda þurfti aðra kosningaumferð í sögu Tyrklands þar sem enginn hafði hlotið meirihluta atkvæða í fyrri umferðinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Erdogan endurkjörinn|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-05-28-erdogan-endurkjorinn|útgefandi=[[RÚV]]|dags=28. maí 2023|skoðað=28. maí 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Í mars árið 2025 kom til meiriháttar mótmæla í Tyrklandi þegar [[Ekrem İmamoğlu]], borgarstjóri Istanbúl, var handtekinn og sviptur embætti. İmamoğlu hafði verið álitinn líklegur keppinautur Erdoğans um forsetaembættið og því litu stuðningsmenn hans á handtökuna sem tilraun Erdoğans til að losa sig við samkeppni.<ref>{{Vefheimild|url=https://heimildin.is/grein/24191/|titill= „Við búum í einræðisríki“|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 19. mars 2025 |skoðað=23. mars 2025}}</ref> Þann 25. mars höfðu yfir fjórtán hundruð manns verið handtekin í mótmælum gegn Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|titill=Sameinuðu þjóðirnar hafa áhyggjur af stöðunni í Tyrklandi|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-03-25-sameinudu-thjodirnar-hafa-ahyggjur-af-stodunni-i-tyrklandi-439750|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 25. mars 2025 |skoðað= 27. mars 2025 |höfundur=Guðmundur Atli Hlynsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forsætisráðherra Tyrklands]] | frá=[[14. mars]] [[2003]]| til=[[24. ágúst]] [[2014]]| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=[[Ahmet Davutoğlu]]| }} {{Erfðatafla| titill=[[Forseti Tyrklands]] | frá=[[28. ágúst]] [[2014]]| til=| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=Enn í embætti | }} {{Töfluendir}} {{Forseti Tyrklands}} {{f|1954}} {{DEFAULTSORT:Erdoğan, Recep Tayyip}} [[Flokkur:Borgarstjórar Istanbúl]] [[Flokkur:Forsetar Tyrklands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Tyrklands]] 4ihhu2g40sxjc1b5c5x6q7slezbufg7 1980956 1980955 2026-09-29T06:40:39Z ~2026-52481-48 121261 /* */ 1980956 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Recep Tayyip Erdoğan | mynd = Recep Tayyip Erdogan in Ukraine.jpg | titill= [[Forseti Tyrklands]] | stjórnartíð_start = [[28. ágúst]] [[2014]] | vara_forseti = [[Fuat Oktay]]<br>[[Cevdet Yılmaz]] | forveri = [[Abdullah Gül]] | forsætisráðherra = [[Ahmet Davutoğlu]]<br>[[Binali Yıldırım]] | titill2= Forsætisráðherra Tyrklands | stjórnartíð_start2 = [[14. mars]] [[2003]] | stjórnartíð_end2 = [[24. ágúst]] [[2014]] | forseti2 = [[Ahmet Necdet Sezer]]<br>[[Abdullah Gül]] | forveri2 = [[Abdullah Gül]] | eftirmaður2 = [[Ahmet Davutoğlu]] | titill3= Borgarstjóri Istanbúl | stjórnartíð_start3 = [[27. mars]] [[1994]] | stjórnartíð_end3 = [[6. nóvember]] [[1998]] | forveri3 = [[Nurettin Sözen]] | eftirmaður3 = [[Ali Müfit Gürtuna]] | myndatexti1 = Erdoğan árið 2022. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1954|2|26}} | fæðingarstaður = [[Istanbúl]], [[Tyrkland]]i | þjóderni = [[Tyrkland|Tyrkneskur]] | maki = [[Emine Erdoğan|Emine Gülbaran]] (g. 1978) | stjórnmálaflokkur = [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn]] (AKP) | börn = 4 | háskóli = [[Marmaraháskóli]] | trúarbrögð = [[Súnní]] |undirskrift = Recep Tayyip Erdoğan signature.png }} '''Recep Tayyip Erdoğan''' (fæddur [[26. febrúar]] [[1954]]) er núverandi [[forseti Tyrklands]] og tólfta manneskjan sem hefur verið í því embætti. Hann tók við af [[Abdullah Gül]] sem forseti Tyrklands í ágúst 2014. Hann var áður [[forsætisráðherra Tyrklands]] frá 2003 til 2014, og borgarstjóri [[Istanbúl]] frá 1994 til 1998. Stjórnmálabakgrunn ur Erdoğans liggur í [[íslamismi|íslamisma]] og hann hefur kallað sig „[[íhaldsstefna|íhaldssaman]] demókrata“. Ríkisstjórn hans hefur lýst yfir ýmsum sa mfélagslega íhaldssömum og efnahagslega frjálslyndum stefnum. Hann stofnaði [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (''Adalet ve Kalkınma Partisi'', eða AKP) árið [[2001]], sem sigraði í kosn ingum árin [[2002]], [[2007]], [[2011]], [[2015]], [[2018]] og [[2023]]. Hann sagði af sér sem leiðtogi flokksins árið 2014 þegar hann var kosinn í forsetaembætti en tók aftur við sem flokksleiðtogi árið 2017. Erdogan hefur verið sakaður um gerræðislega tilburði eftir [[valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|valdaránstilraunina í Tyrklandi árið 2016]] þegar tugþúsundir ríkisstarfsmanna voru reknir úr starfi. Erdoğan hlaut verulega aukin völd árið 2017 þegar Tyrkir samþykktu í þjóðaratkvæðagreiðslu að gera breytingar á stjórnarskrá Tyrklands til að breyta ríkinu úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]]. Í kjölfarið var embætti forsætisráðherra leyst upp og Erdoğan varð í senn [[þjóðhöfðingi]] og [[ríkisstjórnarleiðtogi]] í krafti forsetaembættisins.<ref name=sigur2017>{{Vefheimild|titill=Naumur og umdeildur sigur Erdogan|url=https://kjarninn.is/skyring/2017-04-22-naumur-og-umdeildur-sigur-erdogan/|útgefandi=''Kjarninn''|höfundur=Oddur Stefánsson|ár=2017|mánuður=23. apríl|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=20. september}}</ref> ==Æviágrip== Recep Tayyip Erdoğan fæddist þann 26. febrúar árið 1954 í hverfinu Kasımpaşa í [[Istanbúl]]. Hann ólst að hluta til upp í bænum [[Rize]] við [[Svartahaf]] en fjölskylda hans ákvað að flytjast aftur til Istanbúl þegar Erdoğan var þrettán ára. Á táningsaldri aflaði Erdoğan sér aukapeninga með því að selja límonaði og brauðbollur í fátækari hverfum Istanbúl. Hann sótti síðan nám í íslömskum skóla og útskrifaðist síðar með gráðu í [[viðskiptastjórnun]] frá [[Marmaraháskóli|Marmaraháskóla]].<ref name=vísiryfirlit>{{Vefheimild|titill=Recep Tayyip Erdogan: Hinn vægðarlausi forseti Tyrklands|url=https://www.visir.is/g/2016160818867|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Atli Ísleifsson|ár=2016|mánuður=19. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan þótti fær knattspyrnumaður á yngri árum og spilaði meðal annars fótbolta með liði heimaborgar sinnar. Stórliðið [[Fenerbahçe]] sóttist um hríð eftir kröftum hans en faðir Erdoğans gaf ekki leyfi sitt fyrir því.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan ólst upp í fátækt en efnaðist verulega þegar hann varð meðeigandi í matvælafyrirtæki og var orðinn milljónamæringur þegar leið á stjórnmálaferil hans.<ref name=efnahagsundur>{{Vefheimild|titill=Efnahagsundur og afturhald|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5315438|höfundur=Karl Blöndal|útgefandi=''SunnudagsMogginn''|ár=2011|mánuður=19. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan hóf stjórnmálaþátttöku með ýmsum íslömskum hreyfingum á áttunda og níunda áratugnum. Hann var á þeim tíma meðlimur í [[Velferðarflokkurinn|Velferðarflokknum]] og stuðningsmaður [[Necmettin Erbakan]], sem var forsætisráðherra Tyrklands frá 1996 til 1997. Erdoğan var kjörinn borgarstjóri Istanbúl í kosningum árið 1994 með rúmum fjórðungi atkvæða. Sem borgarstjóri aflaði hann sér talsverðs fylgis og vinsælda með áherslu sinni á að leysa mál eins og vatnsskort, umferðaröngþveiti og mengun og með uppbyggingu nýrra almenningssamgangna.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan bannaði einnig [[áfengi]] á kaffihúsum borgarinnar og hvatti borgarbúa til að velja á milli [[íslam]]s og [[Veraldarhyggja|veraldlegra]] lífshátta.<ref name=efnahagsundur/> Árið 1997 neyddi tyrkeski herinn Erbakan til að segja af sér sem forsætisráðherra og næsta ár var Velferðarflokkurinn bannaður með lögum fyrir að brjóta gegn ákvæði stjórnarskrár Tyrklands um [[Aðskilnaður ríkis og kirkju|aðskilnað ríkis og trúmála]]. Erdoğan var í kjölfarið ákærður, sviptur embætti og dæmdur í tíu mánaða fangelsi fyrir að flytja brot úr ljóði sem yfirvöld túlkuðu sem trúaráróður og ákall til ofbeldisaðgerða.<ref name=efnahagsundur/> Erdoğan afplánaði fjögurra mánaða fangelsisvist en var síðan sleppt.<ref name=vísiryfirlit/> ===Forsætisráðherra Tyrklands (2003–2014)=== Árið 2001 stofnaði Erdoğan nýjan stjórnmálaflokk, [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (AKP), ásamt bandamanni sínum, [[Abdullah Gül]]. Nýi flokkurinn hlaut 34,3 prósent atkvæða í þingkosningum árið 2002 og Gül tók við embætti forsætisráðherra Tyrklands fyrir flokkinn. Erdoğan var hins vegar meinað að bjóða sig fram á þing vegna dómsins yfir honum frá árinu 1998 þar til ríkisstjórn AKP náði fram stjórnarskrárbreytingu árið 2003. Í aukakosningum sem haldnar voru í mars 2003 náði Erdoğan kjöri á tyrkneska þingið og tók í kjölfarið við af Gül sem forsætisráðherra.<ref name=vísiryfirlit/> Efnahagsfarsæld ríkti á fyrstu valdaárum Erdoğans og varð þetta honum til mikilla vinsælda, jafnvel meðal Tyrkja sem þó studdu annars ekki flokk hans eða stefnumál. Hagvöxtur á fyrsta áratugi hans við völd var að meðaltali 4,5 prósent og stjórninni tókst að halda verðbólgu í skefjum, sem var verulegur viðsnúningur frá bágu efnahagsástandi tíunda áratugarins.<ref name=vísiryfirlit/> Hlutfall ríkisskulda var lágt og meðaltekjur Tyrkja höfðu þrefaldast undir stjórn Erdoğans árið 2011.<ref name=efnahagsundur/> Andstæðingar Erdoğans hafa ætíð vænt hann um að vilja brjóta niður aðgreiningu trúar og ríkismála í Tyrklandi og þröngva íslömskum gildum upp á þjóðina. Erdoğan hafnar slíkum ásökunum en segist þó styðja aukinn rétt Tyrkja til að tjá trú sína opinberlega, sem hefur orðið honum til frekari vinsælda á tyrknesku landsbyggðinni.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan var einnig gagnrýndur fyrir að stuðla að rýrnun fjölmiðlafrelsis í Tyrklandi og fyrir versnandi samfélagsstöðu tyrkneskra kvenna, en svokölluðum heiðursmorðum á tyrkneskum konum snarfjölgaði á fyrstu sjö valdaárum Erdoğans.<ref name=efnahagsundur/> Árið 2013 brutust út [[Mótmælin í Gezi-garði|meiriháttar mótmæli]] gegn stjórn Erdoğans, aðallega í Istanbúl, eftir að tilkynnt var að stjórnin hygðist loka Gezi-almenningsgarðinum í borginni til að byggja verslunarmiðstöð. Stjórn Erdoğans lét opna garðinn að nýju en tilkynnti að frekari mótmæli í garðinum yrðu ekki liðin. Á fyrstu þremur vikum mótmælanna létust fjórir og um 8.000 manns slösuðust.<ref>{{Vefheimild|titill=Beittu táragasi á mótmælendur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2013/07/06/beittu_taragasi_a_motmaelendur/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 6. júní 2013|skoðað=11. apríl 2025}}</ref> Erdoğan lét kalla um 1.000 lögreglumenn til Istanbúl til að kveða niður óeirðirnar.<ref>{{Vefheimild|titill=Fjórir hafa látist og fimm þúsund slasast|url=https://www.visir.is/g/20131173817d|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 17. júní 2013 |skoðað=11. apríl 2025|höfundur=Friðrika Benónýsdóttir}}</ref> ===Forseti Tyrklands (2014–)=== Árið 2014 bauð Erdoğan sig fram í embætti forseta Tyrklands og vann sigur með um 51,8% atkvæða þann 10. ágúst. Þetta voru fyrstu almennu forsetakosningarnar sem haldnar voru í Tyrklandi. Forseti lýðveldisins hafði áður verið kjörinn af þinginu en stjórn Erdoğans hafði árið 2007 gert stjórnarskrárbreytingu til þess að þjóðin fengi að kjósa forsetann.<ref>{{Vefheimild|titill=Örugg­ur sig­ur Er­dog­ans|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2014/08/10/oruggur_sigur_erdogans/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2014|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Forseti Tyrklands hafði lengi verið að mestu valdalaus og táknrænn þjóðhöfðingi en Erdoğan fór ekki leynt með að hann hygðist auka völd embættisins verulega.<ref>{{Vefheimild|titill=Fyrrverandi götusali vill auka völd sín|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6080396|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=2014|mánuður=13. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Jónsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Lagt til að völd forseta verði aukin|url=https://www.ruv.is/frett/lagt-til-ad-vold-forseta-verdi-aukin|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2016|mánuður=1. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref> [[Mynd:After coup nightly demonstartion of president Erdogan supporters. Istanbul, Turkey, Eastern Europe and Western Asia. 22 July,2016.jpg|left|thumb|Stuðningsmenn Erdoğans safnast saman þann 22. júlí til að hylla forsetann eftir valdaránstilraun hersins fáum dögum fyrr.]] Dagana 15. og 16. júlí árið 2016 gerði tyrkneski herinn [[Valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|tilraun til valdaráns]] gegn stjórn Erdoğans. Á meðan valdaránstilraunin fór fram var Erdoğan í fríi á [[Marmaris]] en kvöldið 15. júlí gaf Erdoğan yfirlýsingu í gegnum farsíma á fréttastofunni ''CNN Turk'' þar sem hann hvatti stuðningsmenn sína til að halda út á götur til að mótmæla valdaráninu.<ref>{{Vefheimild|titill=„Við kom­umst í gegn­um þetta“|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2016/07/15/vid_komumst_i_gegnum_thetta/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2016|mánuður=15. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Ákall Erdoğans hafði tilætluð áhrif og næsta kvöld hafði stuðningsmönnum forsetans tekist að vinna bug á valdaránsmönnunum. Í kjölfar valdaránstilraunarinnar lýsti Erdoğan yfir þriggja mánaða neyðarlögum og hóf fjöldahandtökur á grunuðum stuðningsmönnum valdaránsmannanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/tyrklandsforseti-lysir-yfir-neydarastandi|titill=Tyrklandsforseti lýsir yfir neyðarástandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=20. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ásgeir Tómasson}}</ref> Á næstu dögum eftir valdaránstilraunina vék Erdoğan um 3.000 hermönnum og 30 hershöfðingjum úr embætti. Auk þess voru 2.745 dómarar og saksóknarar leystir frá störfum, þar á meðal fimm dómarar við stjórnlagadómstólinn, æðsta dómstól Tyrklands, sem höfðu áður átt í deilum við Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/politiskar-hreinsanir-hafnar-i-tyrklandi|titill=Pólitískar hreinsanir hafnar í Tyrklandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=16. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Erdoğan vændi fyrrum samherja sinn, klerkinn [[Fethullah Gülen]], sem er búsettur í Bandaríkjunum, um að hafa staðið að baki valdaráninu og fór fram á að hann yrði framseldur í hald Tyrkja.<ref>{{Vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6884131|titill=Var valdaránstilraunin í Tyrklandi blekking?|útgefandi=''Dagblaðið Vísir''|ár=2017|mánuður=26. maí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Árið 2017 blés Erdoğan til [[Þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] um stjórnarskrárbreytingar til að breyta stjórnkerfi Tyrklands formlega úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]] að bandarískri og franskri fyrirmynd. Í atkvæðagreiðslunni þann 16. apríl 2017 kusu Tyrkir með 51,3% atkvæða að samþykkja stjórnarskrárbreytingarnar. Með breytingunum var embætti forsætisráðherra lagt niður og framkvæmdavaldið færðist að fullu til forsetans, sem hlaut meðal annars vald yfir gerð fjár­mála­á­ætl­ana og aukin völd til að stjórna skipan dómara.<ref name=sigur2017/> [[Mynd:Merkel, Putin, Erdoğan and Macron during the joint press release.jpg|thumb|right|Erdoğan á blaðamannafundi um [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]] með [[Angela Merkel|Angelu Merkel]], [[Vladímír Pútín]] og [[Emmanuel Macron]] árið 2018.]] Erdoğan hefur skipað inngrip tyrkneska hersins í [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]], einkum til þess að koma í veg fyrir að landsvæði við landamæri Sýrlands og Tyrklands komist undir stjórn [[Kúrdar|kúrdískra]] sjálfstæðishreyfinga sem stjórn Erdoğans telur ógna öryggi Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Tyrkir senda í fyrsta sinn landher inn í Sýrland gegn Daesh og Kúrdum|url=https://vardberg.is/frettir/tyrkir-senda-i-fyrsta-sinn-landher-inn-i-syrland-gegn-daesh-og-kurdum/|útgefandi=[[Varðberg]]|ár=2016|mánuður=26. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Í janúar árið 2018 hratt Erdoğan af stað [[Tyrknesk hernaðaríhlutun í Afrin|Ólífugreinaraðgerðinni]] svokölluðu þar sem tyrkneski herinn réðst inn í [[Afrin]]-hérað í Sýrlandi. Tilgangurinn var að ná svæðinu úr höndum [[Varnarsveitir Kúrda|Varnarsveita Kúrda]] (YPG), sem tyrknesk stjórnvöld álíta hernaðarvæng [[Verkalýðsflokkur Kúrda|Verkalýðsflokks Kúrda]] (PKK), sem er flokkaður sem hryðjuverkahópur innan Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/midborg-afrin-algjorlega-sigrud|titill=Miðborg Afrin „algjörlega“ sigruð|útgefandi=RÚV|ár=2018|mánuður=18. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Tyrkneski herinn hefur haldið uppi hernámssvæði í Afrin frá mars 2018. Erdoğan var kjörinn til annars kjörtímabils sem forseti þann 24. júní árið 2018.<ref>{{Vefheimild|url=https://kjarninn.is/skyring/2018-06-25-erdogan-lysir-yfir-sigri-allir-rikisborgarar-landsins-sigurvegarar/|titill=Erdogan lýsir yfir sigri – „Allir ríkisborgarar landsins sigurvegarar“|útgefandi=''Kjarninn''|ár=2018|mánuður=25. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Bára Huld Beck}}</ref> Eitt af fyrstu verkum hans eftir endurkjör var að útnefna tengdason sinn, [[Berat Albayrak]], í embætti fjármálaráðherra Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2018180719965|titill=Gerði tengdasoninn að efnahagsráðherra|útgefandi=''Vísir''|ár=2018|mánuður=10. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Stefán Ó. Jónsson}}</ref> Efnahagur Tyrklands hefur hægt mikið á sér á síðari valdaárum Erdoğans og í ágúst 2018 hrundi gengi [[Tyrknesk líra|tyrknesku lírunnar]] um 20% gagn­vart Banda­ríkja­dal.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2018/08/10/tyrkneska_liran_hrynur_i_verdi/|titill=Tyrk­neska lír­an hryn­ur í verði|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Vinsældir Erdoğans hafa dalað nokkuð vegna efnahagslægðarinnar, ekki síst í stórborgum Tyrklands. Í sveitarstjórnarkosningum sem fóru fram í Tyrklandi árið 2019 vann Réttlætis- og þróunarflokkurinn flest atkvæði á landsvísu en tapaði hins vegar borgarstjórnarkosningum í Istanbúl, [[Ankara]] og [[İzmir]], þremur stærstu borgum Tyrklands, fyrir frambjóðendum [[Lýðveldisflokkur alþýðunnar|Lýðveldisflokks alþýðunnar]] (CHP). Að tapa Istanbúl þótti sér í lagi mikill táknrænn persónuósigur fyrir Erdoğan, sem hafði byrjað eigin stjórnmálaferil sem borgarstjóri borgarinnar. Flokkur Erdoğans kærði kosningarnar í Istanbúl vegna meints kosningamisferlis og því voru kosningarnar í borginni endurteknar, en þegar gengið var til kosninga á ný þann 23. júlí varð niðurstaðan sú sama og [[Ekrem İmamoğlu]], frambjóðandi CHP, náði aftur kjöri til borgarstjóra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2019190629521|titill=Stjórnar­flokkur Erdogan bíður ó­sigur í kosningum í Istanbúl|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=23. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Erdoğan fyrirskipaði aðra hernaðaraðgerð gegn kúrdískum samtökum í [[Rojava]] í Norður-Sýrlandi í október árið 2019. Innrás Tyrkja hófst undir aðgerðarnafninu „[[Friðarvorið]]“ þann 9. október eftir að Erdoğan hafði fengið fullvissu frá [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseta um að bandarískir hermenn á svæðinu myndu ekki skipta sér að hernaði Tyrkja gegn kúrdískum samstarfsmönnum þeirra.<ref>{{Vefheimild|titill=Kúvending eftir símtal Trump og Erdogan í gær|url=https://www.visir.is/g/2019191009048/kuvending-eftir-simtal-trump-og-erdogan-i-gaer|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Yfirlýstur tilgangur innrásarinnar er að hreinsa upp hryðjuverkamenn á svæðinu og búa til öruggt svæði fyrir flóttamenn á landamærum Sýrlands og Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Ætla að „hreinsa upp“ hryðju­verka­menn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/10/07/aetla_ad_hreinsa_upp_hrydjuverkamenn/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október}}</ref> Í júlí árið 2020 fékk Erdoğan því framgengt að [[Ægisif]], sem hafði verið safn frá árinu 1935, skyldi gerð að [[Moska|mosku]] á ný.<ref>{{Vefheimild|titill=Breyt­ir Ægisif í mosku á ný|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/07/10/breytir_aegisif_i_mosku_a_ny/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=10. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. júlí}}</ref> Erdoğan var endurkjörinn forseti í annarri umferð kosninga með um 52 prósentum atkvæða þann 28. maí 2023. Þetta var í fyrsta skipti sem halda þurfti aðra kosningaumferð í sögu Tyrklands þar sem enginn hafði hlotið meirihluta atkvæða í fyrri umferðinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Erdogan endurkjörinn|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-05-28-erdogan-endurkjorinn|útgefandi=[[RÚV]]|dags=28. maí 2023|skoðað=28. maí 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Í mars árið 2025 kom til meiriháttar mótmæla í Tyrklandi þegar [[Ekrem İmamoğlu]], borgarstjóri Istanbúl, var handtekinn og sviptur embætti. İmamoğlu hafði verið álitinn líklegur keppinautur Erdoğans um forsetaembættið og því litu stuðningsmenn hans á handtökuna sem tilraun Erdoğans til að losa sig við samkeppni.<ref>{{Vefheimild|url=https://heimildin.is/grein/24191/|titill= „Við búum í einræðisríki“|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 19. mars 2025 |skoðað=23. mars 2025}}</ref> Þann 25. mars höfðu yfir fjórtán hundruð manns verið handtekin í mótmælum gegn Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|titill=Sameinuðu þjóðirnar hafa áhyggjur af stöðunni í Tyrklandi|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-03-25-sameinudu-thjodirnar-hafa-ahyggjur-af-stodunni-i-tyrklandi-439750|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 25. mars 2025 |skoðað= 27. mars 2025 |höfundur=Guðmundur Atli Hlynsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forsætisráðherra Tyrklands]] | frá=[[14. mars]] [[2003]]| til=[[24. ágúst]] [[2014]]| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=[[Ahmet Davutoğlu]]| }} {{Erfðatafla| titill=[[Forseti Tyrklands]] | frá=[[28. ágúst]] [[2014]]| til=| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=Enn í embætti | }} {{Töfluendir}} {{Forseti Tyrklands}} {{f|1954}} {{DEFAULTSORT:Erdoğan, Recep Tayyip}} [[Flokkur:Borgarstjórar Istanbúl]] [[Flokkur:Forsetar Tyrklands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Tyrklands]] k3vykt8cih6v201kymky65db76jkjdp 1980957 1980956 2026-09-29T06:40:51Z ~2026-52481-48 121261 /* */ 1980957 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Recep Tayyip Erdoğan | mynd = Recep Tayyip Erdogan in Ukraine.jpg | titill= [[Forseti Tyrklands]] | stjórnartíð_start = [[28. ágúst]] [[2014]] | vara_forseti = [[Fuat Oktay]]<br>[[Cevdet Yılmaz]] | forveri = [[Abdullah Gül]] | forsætisráðherra = [[Ahmet Davutoğlu]]<br>[[Binali Yıldırım]] | titill2= Forsætisráðherra Tyrklands | stjórnartíð_start2 = [[14. mars]] [[2003]] | stjórnartíð_end2 = [[24. ágúst]] [[2014]] | forseti2 = [[Ahmet Necdet Sezer]]<br>[[Abdullah Gül]] | forveri2 = [[Abdullah Gül]] | eftirmaður2 = [[Ahmet Davutoğlu]] | titill3= Borgarstjóri Istanbúl | stjórnartíð_start3 = [[27. mars]] [[1994]] | stjórnartíð_end3 = [[6. nóvember]] [[1998]] | forveri3 = [[Nurettin Sözen]] | eftirmaður3 = [[Ali Müfit Gürtuna]] | myndatexti1 = Erdoğan árið 2022. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1954|2|26}} | fæðingarstaður = [[Istanbúl]], [[Tyrkland]]i | þjóderni = [[Tyrkland|Tyrkneskur]] | maki = [[Emine Erdoğan|Emine Gülbaran]] (g. 1978) | stjórnmálaflokkur = [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn]] (AKP) | börn = 4 | háskóli = [[Marmaraháskóli]] | trúarbrögð = [[Súnní]] |undirskrift = Recep Tayyip Erdoğan signature.png }} '''Recep Tayyip Erdoğan''' (fæddur [[26. febrúar]] [[1954]]) er núverandi [[forseti Tyrklands]] og tólfta manneskjan sem hefur verið í því embætti. Hann tók við af [[Abdullah Gül]] sem forseti Tyrklands í ágúst 2014. Hann var áður [[forsætisráðherra Tyrklands]] frá 2003 til 2014, og borgarstjóri [[Istanbúl]] frá 1994 til 1998. Stjórnmálabakgrunn ur Erdoğans liggur í [[íslamismi|íslamisma]] og hann hefur kallað sig „[[íhaldsstefna|íhaldssaman]] demókrata“. Ríkisstjórn hans hefur lýst yfir ýmsum sa mfélagslega íhaldssömum og efnahagslega frjálslyndum stefnum. Hann stofnaði [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (''Adalet ve Kalkınma Partisi'', eða AKP) árið [[2001]], sem sigraði í kosn ingum árin [[2002]], [[2007]], [[2011]], [[2015]], [[2018]] og [[2023]]. Hann sagði af sér sem leiðtogi flokksins árið 2014 þegar hann var kosinn í forsetaembætti en tók aft ur við sem flokksleiðtogi árið 2017. Erdogan hefur verið sakaður um gerræðislega tilburði eftir [[valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|valdaránstilraunina í Tyrklandi árið 2016]] þegar tugþúsundir ríkisstarfsmanna voru reknir úr starfi. Erdoğan hlaut verulega aukin völd árið 2017 þegar Tyrkir samþykktu í þjóðaratkvæðagreiðslu að gera breytingar á stjórnarskrá Tyrklands til að breyta ríkinu úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]]. Í kjölfarið var embætti forsætisráðherra leyst upp og Erdoğan varð í senn [[þjóðhöfðingi]] og [[ríkisstjórnarleiðtogi]] í krafti forsetaembættisins.<ref name=sigur2017>{{Vefheimild|titill=Naumur og umdeildur sigur Erdogan|url=https://kjarninn.is/skyring/2017-04-22-naumur-og-umdeildur-sigur-erdogan/|útgefandi=''Kjarninn''|höfundur=Oddur Stefánsson|ár=2017|mánuður=23. apríl|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=20. september}}</ref> ==Æviágrip== Recep Tayyip Erdoğan fæddist þann 26. febrúar árið 1954 í hverfinu Kasımpaşa í [[Istanbúl]]. Hann ólst að hluta til upp í bænum [[Rize]] við [[Svartahaf]] en fjölskylda hans ákvað að flytjast aftur til Istanbúl þegar Erdoğan var þrettán ára. Á táningsaldri aflaði Erdoğan sér aukapeninga með því að selja límonaði og brauðbollur í fátækari hverfum Istanbúl. Hann sótti síðan nám í íslömskum skóla og útskrifaðist síðar með gráðu í [[viðskiptastjórnun]] frá [[Marmaraháskóli|Marmaraháskóla]].<ref name=vísiryfirlit>{{Vefheimild|titill=Recep Tayyip Erdogan: Hinn vægðarlausi forseti Tyrklands|url=https://www.visir.is/g/2016160818867|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Atli Ísleifsson|ár=2016|mánuður=19. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan þótti fær knattspyrnumaður á yngri árum og spilaði meðal annars fótbolta með liði heimaborgar sinnar. Stórliðið [[Fenerbahçe]] sóttist um hríð eftir kröftum hans en faðir Erdoğans gaf ekki leyfi sitt fyrir því.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan ólst upp í fátækt en efnaðist verulega þegar hann varð meðeigandi í matvælafyrirtæki og var orðinn milljónamæringur þegar leið á stjórnmálaferil hans.<ref name=efnahagsundur>{{Vefheimild|titill=Efnahagsundur og afturhald|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5315438|höfundur=Karl Blöndal|útgefandi=''SunnudagsMogginn''|ár=2011|mánuður=19. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan hóf stjórnmálaþátttöku með ýmsum íslömskum hreyfingum á áttunda og níunda áratugnum. Hann var á þeim tíma meðlimur í [[Velferðarflokkurinn|Velferðarflokknum]] og stuðningsmaður [[Necmettin Erbakan]], sem var forsætisráðherra Tyrklands frá 1996 til 1997. Erdoğan var kjörinn borgarstjóri Istanbúl í kosningum árið 1994 með rúmum fjórðungi atkvæða. Sem borgarstjóri aflaði hann sér talsverðs fylgis og vinsælda með áherslu sinni á að leysa mál eins og vatnsskort, umferðaröngþveiti og mengun og með uppbyggingu nýrra almenningssamgangna.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan bannaði einnig [[áfengi]] á kaffihúsum borgarinnar og hvatti borgarbúa til að velja á milli [[íslam]]s og [[Veraldarhyggja|veraldlegra]] lífshátta.<ref name=efnahagsundur/> Árið 1997 neyddi tyrkeski herinn Erbakan til að segja af sér sem forsætisráðherra og næsta ár var Velferðarflokkurinn bannaður með lögum fyrir að brjóta gegn ákvæði stjórnarskrár Tyrklands um [[Aðskilnaður ríkis og kirkju|aðskilnað ríkis og trúmála]]. Erdoğan var í kjölfarið ákærður, sviptur embætti og dæmdur í tíu mánaða fangelsi fyrir að flytja brot úr ljóði sem yfirvöld túlkuðu sem trúaráróður og ákall til ofbeldisaðgerða.<ref name=efnahagsundur/> Erdoğan afplánaði fjögurra mánaða fangelsisvist en var síðan sleppt.<ref name=vísiryfirlit/> ===Forsætisráðherra Tyrklands (2003–2014)=== Árið 2001 stofnaði Erdoğan nýjan stjórnmálaflokk, [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (AKP), ásamt bandamanni sínum, [[Abdullah Gül]]. Nýi flokkurinn hlaut 34,3 prósent atkvæða í þingkosningum árið 2002 og Gül tók við embætti forsætisráðherra Tyrklands fyrir flokkinn. Erdoğan var hins vegar meinað að bjóða sig fram á þing vegna dómsins yfir honum frá árinu 1998 þar til ríkisstjórn AKP náði fram stjórnarskrárbreytingu árið 2003. Í aukakosningum sem haldnar voru í mars 2003 náði Erdoğan kjöri á tyrkneska þingið og tók í kjölfarið við af Gül sem forsætisráðherra.<ref name=vísiryfirlit/> Efnahagsfarsæld ríkti á fyrstu valdaárum Erdoğans og varð þetta honum til mikilla vinsælda, jafnvel meðal Tyrkja sem þó studdu annars ekki flokk hans eða stefnumál. Hagvöxtur á fyrsta áratugi hans við völd var að meðaltali 4,5 prósent og stjórninni tókst að halda verðbólgu í skefjum, sem var verulegur viðsnúningur frá bágu efnahagsástandi tíunda áratugarins.<ref name=vísiryfirlit/> Hlutfall ríkisskulda var lágt og meðaltekjur Tyrkja höfðu þrefaldast undir stjórn Erdoğans árið 2011.<ref name=efnahagsundur/> Andstæðingar Erdoğans hafa ætíð vænt hann um að vilja brjóta niður aðgreiningu trúar og ríkismála í Tyrklandi og þröngva íslömskum gildum upp á þjóðina. Erdoğan hafnar slíkum ásökunum en segist þó styðja aukinn rétt Tyrkja til að tjá trú sína opinberlega, sem hefur orðið honum til frekari vinsælda á tyrknesku landsbyggðinni.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan var einnig gagnrýndur fyrir að stuðla að rýrnun fjölmiðlafrelsis í Tyrklandi og fyrir versnandi samfélagsstöðu tyrkneskra kvenna, en svokölluðum heiðursmorðum á tyrkneskum konum snarfjölgaði á fyrstu sjö valdaárum Erdoğans.<ref name=efnahagsundur/> Árið 2013 brutust út [[Mótmælin í Gezi-garði|meiriháttar mótmæli]] gegn stjórn Erdoğans, aðallega í Istanbúl, eftir að tilkynnt var að stjórnin hygðist loka Gezi-almenningsgarðinum í borginni til að byggja verslunarmiðstöð. Stjórn Erdoğans lét opna garðinn að nýju en tilkynnti að frekari mótmæli í garðinum yrðu ekki liðin. Á fyrstu þremur vikum mótmælanna létust fjórir og um 8.000 manns slösuðust.<ref>{{Vefheimild|titill=Beittu táragasi á mótmælendur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2013/07/06/beittu_taragasi_a_motmaelendur/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 6. júní 2013|skoðað=11. apríl 2025}}</ref> Erdoğan lét kalla um 1.000 lögreglumenn til Istanbúl til að kveða niður óeirðirnar.<ref>{{Vefheimild|titill=Fjórir hafa látist og fimm þúsund slasast|url=https://www.visir.is/g/20131173817d|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 17. júní 2013 |skoðað=11. apríl 2025|höfundur=Friðrika Benónýsdóttir}}</ref> ===Forseti Tyrklands (2014–)=== Árið 2014 bauð Erdoğan sig fram í embætti forseta Tyrklands og vann sigur með um 51,8% atkvæða þann 10. ágúst. Þetta voru fyrstu almennu forsetakosningarnar sem haldnar voru í Tyrklandi. Forseti lýðveldisins hafði áður verið kjörinn af þinginu en stjórn Erdoğans hafði árið 2007 gert stjórnarskrárbreytingu til þess að þjóðin fengi að kjósa forsetann.<ref>{{Vefheimild|titill=Örugg­ur sig­ur Er­dog­ans|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2014/08/10/oruggur_sigur_erdogans/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2014|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Forseti Tyrklands hafði lengi verið að mestu valdalaus og táknrænn þjóðhöfðingi en Erdoğan fór ekki leynt með að hann hygðist auka völd embættisins verulega.<ref>{{Vefheimild|titill=Fyrrverandi götusali vill auka völd sín|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6080396|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=2014|mánuður=13. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Jónsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Lagt til að völd forseta verði aukin|url=https://www.ruv.is/frett/lagt-til-ad-vold-forseta-verdi-aukin|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2016|mánuður=1. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref> [[Mynd:After coup nightly demonstartion of president Erdogan supporters. Istanbul, Turkey, Eastern Europe and Western Asia. 22 July,2016.jpg|left|thumb|Stuðningsmenn Erdoğans safnast saman þann 22. júlí til að hylla forsetann eftir valdaránstilraun hersins fáum dögum fyrr.]] Dagana 15. og 16. júlí árið 2016 gerði tyrkneski herinn [[Valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|tilraun til valdaráns]] gegn stjórn Erdoğans. Á meðan valdaránstilraunin fór fram var Erdoğan í fríi á [[Marmaris]] en kvöldið 15. júlí gaf Erdoğan yfirlýsingu í gegnum farsíma á fréttastofunni ''CNN Turk'' þar sem hann hvatti stuðningsmenn sína til að halda út á götur til að mótmæla valdaráninu.<ref>{{Vefheimild|titill=„Við kom­umst í gegn­um þetta“|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2016/07/15/vid_komumst_i_gegnum_thetta/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2016|mánuður=15. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Ákall Erdoğans hafði tilætluð áhrif og næsta kvöld hafði stuðningsmönnum forsetans tekist að vinna bug á valdaránsmönnunum. Í kjölfar valdaránstilraunarinnar lýsti Erdoğan yfir þriggja mánaða neyðarlögum og hóf fjöldahandtökur á grunuðum stuðningsmönnum valdaránsmannanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/tyrklandsforseti-lysir-yfir-neydarastandi|titill=Tyrklandsforseti lýsir yfir neyðarástandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=20. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ásgeir Tómasson}}</ref> Á næstu dögum eftir valdaránstilraunina vék Erdoğan um 3.000 hermönnum og 30 hershöfðingjum úr embætti. Auk þess voru 2.745 dómarar og saksóknarar leystir frá störfum, þar á meðal fimm dómarar við stjórnlagadómstólinn, æðsta dómstól Tyrklands, sem höfðu áður átt í deilum við Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/politiskar-hreinsanir-hafnar-i-tyrklandi|titill=Pólitískar hreinsanir hafnar í Tyrklandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=16. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Erdoğan vændi fyrrum samherja sinn, klerkinn [[Fethullah Gülen]], sem er búsettur í Bandaríkjunum, um að hafa staðið að baki valdaráninu og fór fram á að hann yrði framseldur í hald Tyrkja.<ref>{{Vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6884131|titill=Var valdaránstilraunin í Tyrklandi blekking?|útgefandi=''Dagblaðið Vísir''|ár=2017|mánuður=26. maí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Árið 2017 blés Erdoğan til [[Þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] um stjórnarskrárbreytingar til að breyta stjórnkerfi Tyrklands formlega úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]] að bandarískri og franskri fyrirmynd. Í atkvæðagreiðslunni þann 16. apríl 2017 kusu Tyrkir með 51,3% atkvæða að samþykkja stjórnarskrárbreytingarnar. Með breytingunum var embætti forsætisráðherra lagt niður og framkvæmdavaldið færðist að fullu til forsetans, sem hlaut meðal annars vald yfir gerð fjár­mála­á­ætl­ana og aukin völd til að stjórna skipan dómara.<ref name=sigur2017/> [[Mynd:Merkel, Putin, Erdoğan and Macron during the joint press release.jpg|thumb|right|Erdoğan á blaðamannafundi um [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]] með [[Angela Merkel|Angelu Merkel]], [[Vladímír Pútín]] og [[Emmanuel Macron]] árið 2018.]] Erdoğan hefur skipað inngrip tyrkneska hersins í [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]], einkum til þess að koma í veg fyrir að landsvæði við landamæri Sýrlands og Tyrklands komist undir stjórn [[Kúrdar|kúrdískra]] sjálfstæðishreyfinga sem stjórn Erdoğans telur ógna öryggi Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Tyrkir senda í fyrsta sinn landher inn í Sýrland gegn Daesh og Kúrdum|url=https://vardberg.is/frettir/tyrkir-senda-i-fyrsta-sinn-landher-inn-i-syrland-gegn-daesh-og-kurdum/|útgefandi=[[Varðberg]]|ár=2016|mánuður=26. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Í janúar árið 2018 hratt Erdoğan af stað [[Tyrknesk hernaðaríhlutun í Afrin|Ólífugreinaraðgerðinni]] svokölluðu þar sem tyrkneski herinn réðst inn í [[Afrin]]-hérað í Sýrlandi. Tilgangurinn var að ná svæðinu úr höndum [[Varnarsveitir Kúrda|Varnarsveita Kúrda]] (YPG), sem tyrknesk stjórnvöld álíta hernaðarvæng [[Verkalýðsflokkur Kúrda|Verkalýðsflokks Kúrda]] (PKK), sem er flokkaður sem hryðjuverkahópur innan Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/midborg-afrin-algjorlega-sigrud|titill=Miðborg Afrin „algjörlega“ sigruð|útgefandi=RÚV|ár=2018|mánuður=18. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Tyrkneski herinn hefur haldið uppi hernámssvæði í Afrin frá mars 2018. Erdoğan var kjörinn til annars kjörtímabils sem forseti þann 24. júní árið 2018.<ref>{{Vefheimild|url=https://kjarninn.is/skyring/2018-06-25-erdogan-lysir-yfir-sigri-allir-rikisborgarar-landsins-sigurvegarar/|titill=Erdogan lýsir yfir sigri – „Allir ríkisborgarar landsins sigurvegarar“|útgefandi=''Kjarninn''|ár=2018|mánuður=25. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Bára Huld Beck}}</ref> Eitt af fyrstu verkum hans eftir endurkjör var að útnefna tengdason sinn, [[Berat Albayrak]], í embætti fjármálaráðherra Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2018180719965|titill=Gerði tengdasoninn að efnahagsráðherra|útgefandi=''Vísir''|ár=2018|mánuður=10. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Stefán Ó. Jónsson}}</ref> Efnahagur Tyrklands hefur hægt mikið á sér á síðari valdaárum Erdoğans og í ágúst 2018 hrundi gengi [[Tyrknesk líra|tyrknesku lírunnar]] um 20% gagn­vart Banda­ríkja­dal.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2018/08/10/tyrkneska_liran_hrynur_i_verdi/|titill=Tyrk­neska lír­an hryn­ur í verði|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Vinsældir Erdoğans hafa dalað nokkuð vegna efnahagslægðarinnar, ekki síst í stórborgum Tyrklands. Í sveitarstjórnarkosningum sem fóru fram í Tyrklandi árið 2019 vann Réttlætis- og þróunarflokkurinn flest atkvæði á landsvísu en tapaði hins vegar borgarstjórnarkosningum í Istanbúl, [[Ankara]] og [[İzmir]], þremur stærstu borgum Tyrklands, fyrir frambjóðendum [[Lýðveldisflokkur alþýðunnar|Lýðveldisflokks alþýðunnar]] (CHP). Að tapa Istanbúl þótti sér í lagi mikill táknrænn persónuósigur fyrir Erdoğan, sem hafði byrjað eigin stjórnmálaferil sem borgarstjóri borgarinnar. Flokkur Erdoğans kærði kosningarnar í Istanbúl vegna meints kosningamisferlis og því voru kosningarnar í borginni endurteknar, en þegar gengið var til kosninga á ný þann 23. júlí varð niðurstaðan sú sama og [[Ekrem İmamoğlu]], frambjóðandi CHP, náði aftur kjöri til borgarstjóra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2019190629521|titill=Stjórnar­flokkur Erdogan bíður ó­sigur í kosningum í Istanbúl|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=23. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Erdoğan fyrirskipaði aðra hernaðaraðgerð gegn kúrdískum samtökum í [[Rojava]] í Norður-Sýrlandi í október árið 2019. Innrás Tyrkja hófst undir aðgerðarnafninu „[[Friðarvorið]]“ þann 9. október eftir að Erdoğan hafði fengið fullvissu frá [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseta um að bandarískir hermenn á svæðinu myndu ekki skipta sér að hernaði Tyrkja gegn kúrdískum samstarfsmönnum þeirra.<ref>{{Vefheimild|titill=Kúvending eftir símtal Trump og Erdogan í gær|url=https://www.visir.is/g/2019191009048/kuvending-eftir-simtal-trump-og-erdogan-i-gaer|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Yfirlýstur tilgangur innrásarinnar er að hreinsa upp hryðjuverkamenn á svæðinu og búa til öruggt svæði fyrir flóttamenn á landamærum Sýrlands og Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Ætla að „hreinsa upp“ hryðju­verka­menn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/10/07/aetla_ad_hreinsa_upp_hrydjuverkamenn/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október}}</ref> Í júlí árið 2020 fékk Erdoğan því framgengt að [[Ægisif]], sem hafði verið safn frá árinu 1935, skyldi gerð að [[Moska|mosku]] á ný.<ref>{{Vefheimild|titill=Breyt­ir Ægisif í mosku á ný|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/07/10/breytir_aegisif_i_mosku_a_ny/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=10. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. júlí}}</ref> Erdoğan var endurkjörinn forseti í annarri umferð kosninga með um 52 prósentum atkvæða þann 28. maí 2023. Þetta var í fyrsta skipti sem halda þurfti aðra kosningaumferð í sögu Tyrklands þar sem enginn hafði hlotið meirihluta atkvæða í fyrri umferðinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Erdogan endurkjörinn|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-05-28-erdogan-endurkjorinn|útgefandi=[[RÚV]]|dags=28. maí 2023|skoðað=28. maí 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Í mars árið 2025 kom til meiriháttar mótmæla í Tyrklandi þegar [[Ekrem İmamoğlu]], borgarstjóri Istanbúl, var handtekinn og sviptur embætti. İmamoğlu hafði verið álitinn líklegur keppinautur Erdoğans um forsetaembættið og því litu stuðningsmenn hans á handtökuna sem tilraun Erdoğans til að losa sig við samkeppni.<ref>{{Vefheimild|url=https://heimildin.is/grein/24191/|titill= „Við búum í einræðisríki“|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 19. mars 2025 |skoðað=23. mars 2025}}</ref> Þann 25. mars höfðu yfir fjórtán hundruð manns verið handtekin í mótmælum gegn Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|titill=Sameinuðu þjóðirnar hafa áhyggjur af stöðunni í Tyrklandi|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-03-25-sameinudu-thjodirnar-hafa-ahyggjur-af-stodunni-i-tyrklandi-439750|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 25. mars 2025 |skoðað= 27. mars 2025 |höfundur=Guðmundur Atli Hlynsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forsætisráðherra Tyrklands]] | frá=[[14. mars]] [[2003]]| til=[[24. ágúst]] [[2014]]| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=[[Ahmet Davutoğlu]]| }} {{Erfðatafla| titill=[[Forseti Tyrklands]] | frá=[[28. ágúst]] [[2014]]| til=| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=Enn í embætti | }} {{Töfluendir}} {{Forseti Tyrklands}} {{f|1954}} {{DEFAULTSORT:Erdoğan, Recep Tayyip}} [[Flokkur:Borgarstjórar Istanbúl]] [[Flokkur:Forsetar Tyrklands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Tyrklands]] figfgvualldnb34j2z1z0ej6uf7ksy8 1980958 1980957 2026-09-29T06:41:07Z ~2026-52481-48 121261 /* */ 1980958 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Recep Tayyip Erdoğan | mynd = Recep Tayyip Erdogan in Ukraine.jpg | titill= [[Forseti Tyrklands]] | stjórnartíð_start = [[28. ágúst]] [[2014]] | vara_forseti = [[Fuat Oktay]]<br>[[Cevdet Yılmaz]] | forveri = [[Abdullah Gül]] | forsætisráðherra = [[Ahmet Davutoğlu]]<br>[[Binali Yıldırım]] | titill2= Forsætisráðherra Tyrklands | stjórnartíð_start2 = [[14. mars]] [[2003]] | stjórnartíð_end2 = [[24. ágúst]] [[2014]] | forseti2 = [[Ahmet Necdet Sezer]]<br>[[Abdullah Gül]] | forveri2 = [[Abdullah Gül]] | eftirmaður2 = [[Ahmet Davutoğlu]] | titill3= Borgarstjóri Istanbúl | stjórnartíð_start3 = [[27. mars]] [[1994]] | stjórnartíð_end3 = [[6. nóvember]] [[1998]] | forveri3 = [[Nurettin Sözen]] | eftirmaður3 = [[Ali Müfit Gürtuna]] | myndatexti1 = Erdoğan árið 2022. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1954|2|26}} | fæðingarstaður = [[Istanbúl]], [[Tyrkland]]i | þjóderni = [[Tyrkland|Tyrkneskur]] | maki = [[Emine Erdoğan|Emine Gülbaran]] (g. 1978) | stjórnmálaflokkur = [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn]] (AKP) | börn = 4 | háskóli = [[Marmaraháskóli]] | trúarbrögð = [[Súnní]] |undirskrift = Recep Tayyip Erdoğan signature.png }} '''Recep Tayyip Erdoğan''' (fæddur [[26. febrúar]] [[1954]]) er núverandi [[forseti Tyrklands]] og tólfta manneskjan sem hefur verið í því embætti. Hann tók við af [[Abdullah Gül]] sem forseti Tyrklands í ágúst 2014. Hann var áður [[forsætisráðherra Tyrklands]] frá 2003 til 2014, og borgarstjóri [[Istanbúl]] frá 1994 til 1998. Stjórnmálabakgrunn ur Erdoğans liggur í [[íslamismi|íslamisma]] og hann hefur kallað sig „[[íhaldsstefna|íhaldssaman]] demókrata“. Ríkisstjórn hans hefur lýst yfir ýmsum sa mfélagslega íhaldss ömum og efnahagslega frjálslyndum stefnum. Hann stofnaði [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (''Adalet ve Kalkınma Partisi'', eða AKP) árið [[2001]], sem sigraði í kosn ingum árin [[2002]], [[2007]], [[2011]], [[2015]], [[2018]] og [[2023]]. Hann sagði af sér sem leiðtogi flokksins árið 2014 þegar hann var kosinn í forsetaembætti en tók aft ur við sem flokksleiðtogi árið 2017. Erdogan hefur verið sakaður um gerræðislega tilburði eftir [[valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|valdaránstilraunina í Tyrklandi árið 2016]] þegar tugþúsundir ríkisstarfsmanna voru reknir úr starfi. Erdoğan hlaut verulega aukin völd árið 2017 þegar Tyrkir samþykktu í þjóðaratkvæðagreiðslu að gera breytingar á stjórnarskrá Tyrklands til að breyta ríkinu úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]]. Í kjölfarið var embætti forsætisráðherra leyst upp og Erdoğan varð í senn [[þjóðhöfðingi]] og [[ríkisstjórnarleiðtogi]] í krafti forsetaembættisins.<ref name=sigur2017>{{Vefheimild|titill=Naumur og umdeildur sigur Erdogan|url=https://kjarninn.is/skyring/2017-04-22-naumur-og-umdeildur-sigur-erdogan/|útgefandi=''Kjarninn''|höfundur=Oddur Stefánsson|ár=2017|mánuður=23. apríl|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=20. september}}</ref> ==Æviágrip== Recep Tayyip Erdoğan fæddist þann 26. febrúar árið 1954 í hverfinu Kasımpaşa í [[Istanbúl]]. Hann ólst að hluta til upp í bænum [[Rize]] við [[Svartahaf]] en fjölskylda hans ákvað að flytjast aftur til Istanbúl þegar Erdoğan var þrettán ára. Á táningsaldri aflaði Erdoğan sér aukapeninga með því að selja límonaði og brauðbollur í fátækari hverfum Istanbúl. Hann sótti síðan nám í íslömskum skóla og útskrifaðist síðar með gráðu í [[viðskiptastjórnun]] frá [[Marmaraháskóli|Marmaraháskóla]].<ref name=vísiryfirlit>{{Vefheimild|titill=Recep Tayyip Erdogan: Hinn vægðarlausi forseti Tyrklands|url=https://www.visir.is/g/2016160818867|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Atli Ísleifsson|ár=2016|mánuður=19. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan þótti fær knattspyrnumaður á yngri árum og spilaði meðal annars fótbolta með liði heimaborgar sinnar. Stórliðið [[Fenerbahçe]] sóttist um hríð eftir kröftum hans en faðir Erdoğans gaf ekki leyfi sitt fyrir því.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan ólst upp í fátækt en efnaðist verulega þegar hann varð meðeigandi í matvælafyrirtæki og var orðinn milljónamæringur þegar leið á stjórnmálaferil hans.<ref name=efnahagsundur>{{Vefheimild|titill=Efnahagsundur og afturhald|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5315438|höfundur=Karl Blöndal|útgefandi=''SunnudagsMogginn''|ár=2011|mánuður=19. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan hóf stjórnmálaþátttöku með ýmsum íslömskum hreyfingum á áttunda og níunda áratugnum. Hann var á þeim tíma meðlimur í [[Velferðarflokkurinn|Velferðarflokknum]] og stuðningsmaður [[Necmettin Erbakan]], sem var forsætisráðherra Tyrklands frá 1996 til 1997. Erdoğan var kjörinn borgarstjóri Istanbúl í kosningum árið 1994 með rúmum fjórðungi atkvæða. Sem borgarstjóri aflaði hann sér talsverðs fylgis og vinsælda með áherslu sinni á að leysa mál eins og vatnsskort, umferðaröngþveiti og mengun og með uppbyggingu nýrra almenningssamgangna.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan bannaði einnig [[áfengi]] á kaffihúsum borgarinnar og hvatti borgarbúa til að velja á milli [[íslam]]s og [[Veraldarhyggja|veraldlegra]] lífshátta.<ref name=efnahagsundur/> Árið 1997 neyddi tyrkeski herinn Erbakan til að segja af sér sem forsætisráðherra og næsta ár var Velferðarflokkurinn bannaður með lögum fyrir að brjóta gegn ákvæði stjórnarskrár Tyrklands um [[Aðskilnaður ríkis og kirkju|aðskilnað ríkis og trúmála]]. Erdoğan var í kjölfarið ákærður, sviptur embætti og dæmdur í tíu mánaða fangelsi fyrir að flytja brot úr ljóði sem yfirvöld túlkuðu sem trúaráróður og ákall til ofbeldisaðgerða.<ref name=efnahagsundur/> Erdoğan afplánaði fjögurra mánaða fangelsisvist en var síðan sleppt.<ref name=vísiryfirlit/> ===Forsætisráðherra Tyrklands (2003–2014)=== Árið 2001 stofnaði Erdoğan nýjan stjórnmálaflokk, [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (AKP), ásamt bandamanni sínum, [[Abdullah Gül]]. Nýi flokkurinn hlaut 34,3 prósent atkvæða í þingkosningum árið 2002 og Gül tók við embætti forsætisráðherra Tyrklands fyrir flokkinn. Erdoğan var hins vegar meinað að bjóða sig fram á þing vegna dómsins yfir honum frá árinu 1998 þar til ríkisstjórn AKP náði fram stjórnarskrárbreytingu árið 2003. Í aukakosningum sem haldnar voru í mars 2003 náði Erdoğan kjöri á tyrkneska þingið og tók í kjölfarið við af Gül sem forsætisráðherra.<ref name=vísiryfirlit/> Efnahagsfarsæld ríkti á fyrstu valdaárum Erdoğans og varð þetta honum til mikilla vinsælda, jafnvel meðal Tyrkja sem þó studdu annars ekki flokk hans eða stefnumál. Hagvöxtur á fyrsta áratugi hans við völd var að meðaltali 4,5 prósent og stjórninni tókst að halda verðbólgu í skefjum, sem var verulegur viðsnúningur frá bágu efnahagsástandi tíunda áratugarins.<ref name=vísiryfirlit/> Hlutfall ríkisskulda var lágt og meðaltekjur Tyrkja höfðu þrefaldast undir stjórn Erdoğans árið 2011.<ref name=efnahagsundur/> Andstæðingar Erdoğans hafa ætíð vænt hann um að vilja brjóta niður aðgreiningu trúar og ríkismála í Tyrklandi og þröngva íslömskum gildum upp á þjóðina. Erdoğan hafnar slíkum ásökunum en segist þó styðja aukinn rétt Tyrkja til að tjá trú sína opinberlega, sem hefur orðið honum til frekari vinsælda á tyrknesku landsbyggðinni.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan var einnig gagnrýndur fyrir að stuðla að rýrnun fjölmiðlafrelsis í Tyrklandi og fyrir versnandi samfélagsstöðu tyrkneskra kvenna, en svokölluðum heiðursmorðum á tyrkneskum konum snarfjölgaði á fyrstu sjö valdaárum Erdoğans.<ref name=efnahagsundur/> Árið 2013 brutust út [[Mótmælin í Gezi-garði|meiriháttar mótmæli]] gegn stjórn Erdoğans, aðallega í Istanbúl, eftir að tilkynnt var að stjórnin hygðist loka Gezi-almenningsgarðinum í borginni til að byggja verslunarmiðstöð. Stjórn Erdoğans lét opna garðinn að nýju en tilkynnti að frekari mótmæli í garðinum yrðu ekki liðin. Á fyrstu þremur vikum mótmælanna létust fjórir og um 8.000 manns slösuðust.<ref>{{Vefheimild|titill=Beittu táragasi á mótmælendur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2013/07/06/beittu_taragasi_a_motmaelendur/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 6. júní 2013|skoðað=11. apríl 2025}}</ref> Erdoğan lét kalla um 1.000 lögreglumenn til Istanbúl til að kveða niður óeirðirnar.<ref>{{Vefheimild|titill=Fjórir hafa látist og fimm þúsund slasast|url=https://www.visir.is/g/20131173817d|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 17. júní 2013 |skoðað=11. apríl 2025|höfundur=Friðrika Benónýsdóttir}}</ref> ===Forseti Tyrklands (2014–)=== Árið 2014 bauð Erdoğan sig fram í embætti forseta Tyrklands og vann sigur með um 51,8% atkvæða þann 10. ágúst. Þetta voru fyrstu almennu forsetakosningarnar sem haldnar voru í Tyrklandi. Forseti lýðveldisins hafði áður verið kjörinn af þinginu en stjórn Erdoğans hafði árið 2007 gert stjórnarskrárbreytingu til þess að þjóðin fengi að kjósa forsetann.<ref>{{Vefheimild|titill=Örugg­ur sig­ur Er­dog­ans|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2014/08/10/oruggur_sigur_erdogans/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2014|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Forseti Tyrklands hafði lengi verið að mestu valdalaus og táknrænn þjóðhöfðingi en Erdoğan fór ekki leynt með að hann hygðist auka völd embættisins verulega.<ref>{{Vefheimild|titill=Fyrrverandi götusali vill auka völd sín|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6080396|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=2014|mánuður=13. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Jónsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Lagt til að völd forseta verði aukin|url=https://www.ruv.is/frett/lagt-til-ad-vold-forseta-verdi-aukin|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2016|mánuður=1. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref> [[Mynd:After coup nightly demonstartion of president Erdogan supporters. Istanbul, Turkey, Eastern Europe and Western Asia. 22 July,2016.jpg|left|thumb|Stuðningsmenn Erdoğans safnast saman þann 22. júlí til að hylla forsetann eftir valdaránstilraun hersins fáum dögum fyrr.]] Dagana 15. og 16. júlí árið 2016 gerði tyrkneski herinn [[Valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|tilraun til valdaráns]] gegn stjórn Erdoğans. Á meðan valdaránstilraunin fór fram var Erdoğan í fríi á [[Marmaris]] en kvöldið 15. júlí gaf Erdoğan yfirlýsingu í gegnum farsíma á fréttastofunni ''CNN Turk'' þar sem hann hvatti stuðningsmenn sína til að halda út á götur til að mótmæla valdaráninu.<ref>{{Vefheimild|titill=„Við kom­umst í gegn­um þetta“|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2016/07/15/vid_komumst_i_gegnum_thetta/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2016|mánuður=15. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Ákall Erdoğans hafði tilætluð áhrif og næsta kvöld hafði stuðningsmönnum forsetans tekist að vinna bug á valdaránsmönnunum. Í kjölfar valdaránstilraunarinnar lýsti Erdoğan yfir þriggja mánaða neyðarlögum og hóf fjöldahandtökur á grunuðum stuðningsmönnum valdaránsmannanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/tyrklandsforseti-lysir-yfir-neydarastandi|titill=Tyrklandsforseti lýsir yfir neyðarástandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=20. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ásgeir Tómasson}}</ref> Á næstu dögum eftir valdaránstilraunina vék Erdoğan um 3.000 hermönnum og 30 hershöfðingjum úr embætti. Auk þess voru 2.745 dómarar og saksóknarar leystir frá störfum, þar á meðal fimm dómarar við stjórnlagadómstólinn, æðsta dómstól Tyrklands, sem höfðu áður átt í deilum við Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/politiskar-hreinsanir-hafnar-i-tyrklandi|titill=Pólitískar hreinsanir hafnar í Tyrklandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=16. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Erdoğan vændi fyrrum samherja sinn, klerkinn [[Fethullah Gülen]], sem er búsettur í Bandaríkjunum, um að hafa staðið að baki valdaráninu og fór fram á að hann yrði framseldur í hald Tyrkja.<ref>{{Vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6884131|titill=Var valdaránstilraunin í Tyrklandi blekking?|útgefandi=''Dagblaðið Vísir''|ár=2017|mánuður=26. maí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Árið 2017 blés Erdoğan til [[Þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] um stjórnarskrárbreytingar til að breyta stjórnkerfi Tyrklands formlega úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]] að bandarískri og franskri fyrirmynd. Í atkvæðagreiðslunni þann 16. apríl 2017 kusu Tyrkir með 51,3% atkvæða að samþykkja stjórnarskrárbreytingarnar. Með breytingunum var embætti forsætisráðherra lagt niður og framkvæmdavaldið færðist að fullu til forsetans, sem hlaut meðal annars vald yfir gerð fjár­mála­á­ætl­ana og aukin völd til að stjórna skipan dómara.<ref name=sigur2017/> [[Mynd:Merkel, Putin, Erdoğan and Macron during the joint press release.jpg|thumb|right|Erdoğan á blaðamannafundi um [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]] með [[Angela Merkel|Angelu Merkel]], [[Vladímír Pútín]] og [[Emmanuel Macron]] árið 2018.]] Erdoğan hefur skipað inngrip tyrkneska hersins í [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]], einkum til þess að koma í veg fyrir að landsvæði við landamæri Sýrlands og Tyrklands komist undir stjórn [[Kúrdar|kúrdískra]] sjálfstæðishreyfinga sem stjórn Erdoğans telur ógna öryggi Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Tyrkir senda í fyrsta sinn landher inn í Sýrland gegn Daesh og Kúrdum|url=https://vardberg.is/frettir/tyrkir-senda-i-fyrsta-sinn-landher-inn-i-syrland-gegn-daesh-og-kurdum/|útgefandi=[[Varðberg]]|ár=2016|mánuður=26. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Í janúar árið 2018 hratt Erdoğan af stað [[Tyrknesk hernaðaríhlutun í Afrin|Ólífugreinaraðgerðinni]] svokölluðu þar sem tyrkneski herinn réðst inn í [[Afrin]]-hérað í Sýrlandi. Tilgangurinn var að ná svæðinu úr höndum [[Varnarsveitir Kúrda|Varnarsveita Kúrda]] (YPG), sem tyrknesk stjórnvöld álíta hernaðarvæng [[Verkalýðsflokkur Kúrda|Verkalýðsflokks Kúrda]] (PKK), sem er flokkaður sem hryðjuverkahópur innan Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/midborg-afrin-algjorlega-sigrud|titill=Miðborg Afrin „algjörlega“ sigruð|útgefandi=RÚV|ár=2018|mánuður=18. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Tyrkneski herinn hefur haldið uppi hernámssvæði í Afrin frá mars 2018. Erdoğan var kjörinn til annars kjörtímabils sem forseti þann 24. júní árið 2018.<ref>{{Vefheimild|url=https://kjarninn.is/skyring/2018-06-25-erdogan-lysir-yfir-sigri-allir-rikisborgarar-landsins-sigurvegarar/|titill=Erdogan lýsir yfir sigri – „Allir ríkisborgarar landsins sigurvegarar“|útgefandi=''Kjarninn''|ár=2018|mánuður=25. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Bára Huld Beck}}</ref> Eitt af fyrstu verkum hans eftir endurkjör var að útnefna tengdason sinn, [[Berat Albayrak]], í embætti fjármálaráðherra Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2018180719965|titill=Gerði tengdasoninn að efnahagsráðherra|útgefandi=''Vísir''|ár=2018|mánuður=10. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Stefán Ó. Jónsson}}</ref> Efnahagur Tyrklands hefur hægt mikið á sér á síðari valdaárum Erdoğans og í ágúst 2018 hrundi gengi [[Tyrknesk líra|tyrknesku lírunnar]] um 20% gagn­vart Banda­ríkja­dal.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2018/08/10/tyrkneska_liran_hrynur_i_verdi/|titill=Tyrk­neska lír­an hryn­ur í verði|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Vinsældir Erdoğans hafa dalað nokkuð vegna efnahagslægðarinnar, ekki síst í stórborgum Tyrklands. Í sveitarstjórnarkosningum sem fóru fram í Tyrklandi árið 2019 vann Réttlætis- og þróunarflokkurinn flest atkvæði á landsvísu en tapaði hins vegar borgarstjórnarkosningum í Istanbúl, [[Ankara]] og [[İzmir]], þremur stærstu borgum Tyrklands, fyrir frambjóðendum [[Lýðveldisflokkur alþýðunnar|Lýðveldisflokks alþýðunnar]] (CHP). Að tapa Istanbúl þótti sér í lagi mikill táknrænn persónuósigur fyrir Erdoğan, sem hafði byrjað eigin stjórnmálaferil sem borgarstjóri borgarinnar. Flokkur Erdoğans kærði kosningarnar í Istanbúl vegna meints kosningamisferlis og því voru kosningarnar í borginni endurteknar, en þegar gengið var til kosninga á ný þann 23. júlí varð niðurstaðan sú sama og [[Ekrem İmamoğlu]], frambjóðandi CHP, náði aftur kjöri til borgarstjóra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2019190629521|titill=Stjórnar­flokkur Erdogan bíður ó­sigur í kosningum í Istanbúl|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=23. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Erdoğan fyrirskipaði aðra hernaðaraðgerð gegn kúrdískum samtökum í [[Rojava]] í Norður-Sýrlandi í október árið 2019. Innrás Tyrkja hófst undir aðgerðarnafninu „[[Friðarvorið]]“ þann 9. október eftir að Erdoğan hafði fengið fullvissu frá [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseta um að bandarískir hermenn á svæðinu myndu ekki skipta sér að hernaði Tyrkja gegn kúrdískum samstarfsmönnum þeirra.<ref>{{Vefheimild|titill=Kúvending eftir símtal Trump og Erdogan í gær|url=https://www.visir.is/g/2019191009048/kuvending-eftir-simtal-trump-og-erdogan-i-gaer|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Yfirlýstur tilgangur innrásarinnar er að hreinsa upp hryðjuverkamenn á svæðinu og búa til öruggt svæði fyrir flóttamenn á landamærum Sýrlands og Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Ætla að „hreinsa upp“ hryðju­verka­menn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/10/07/aetla_ad_hreinsa_upp_hrydjuverkamenn/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október}}</ref> Í júlí árið 2020 fékk Erdoğan því framgengt að [[Ægisif]], sem hafði verið safn frá árinu 1935, skyldi gerð að [[Moska|mosku]] á ný.<ref>{{Vefheimild|titill=Breyt­ir Ægisif í mosku á ný|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/07/10/breytir_aegisif_i_mosku_a_ny/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=10. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. júlí}}</ref> Erdoğan var endurkjörinn forseti í annarri umferð kosninga með um 52 prósentum atkvæða þann 28. maí 2023. Þetta var í fyrsta skipti sem halda þurfti aðra kosningaumferð í sögu Tyrklands þar sem enginn hafði hlotið meirihluta atkvæða í fyrri umferðinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Erdogan endurkjörinn|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-05-28-erdogan-endurkjorinn|útgefandi=[[RÚV]]|dags=28. maí 2023|skoðað=28. maí 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Í mars árið 2025 kom til meiriháttar mótmæla í Tyrklandi þegar [[Ekrem İmamoğlu]], borgarstjóri Istanbúl, var handtekinn og sviptur embætti. İmamoğlu hafði verið álitinn líklegur keppinautur Erdoğans um forsetaembættið og því litu stuðningsmenn hans á handtökuna sem tilraun Erdoğans til að losa sig við samkeppni.<ref>{{Vefheimild|url=https://heimildin.is/grein/24191/|titill= „Við búum í einræðisríki“|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 19. mars 2025 |skoðað=23. mars 2025}}</ref> Þann 25. mars höfðu yfir fjórtán hundruð manns verið handtekin í mótmælum gegn Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|titill=Sameinuðu þjóðirnar hafa áhyggjur af stöðunni í Tyrklandi|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-03-25-sameinudu-thjodirnar-hafa-ahyggjur-af-stodunni-i-tyrklandi-439750|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 25. mars 2025 |skoðað= 27. mars 2025 |höfundur=Guðmundur Atli Hlynsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forsætisráðherra Tyrklands]] | frá=[[14. mars]] [[2003]]| til=[[24. ágúst]] [[2014]]| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=[[Ahmet Davutoğlu]]| }} {{Erfðatafla| titill=[[Forseti Tyrklands]] | frá=[[28. ágúst]] [[2014]]| til=| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=Enn í embætti | }} {{Töfluendir}} {{Forseti Tyrklands}} {{f|1954}} {{DEFAULTSORT:Erdoğan, Recep Tayyip}} [[Flokkur:Borgarstjórar Istanbúl]] [[Flokkur:Forsetar Tyrklands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Tyrklands]] 5t4mgjghrjvjwao56xhsphf615a5lf6 1980959 1980958 2026-09-29T06:41:31Z ~2026-52481-48 121261 /* */ 1980959 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Recep Tayyip Erdoğan | mynd = Recep Tayyip Erdogan in Ukraine.jpg | titill= [[Forseti Tyrklands]] | stjórnartíð_start = [[28. ágúst]] [[2014]] | vara_forseti = [[Fuat Oktay]]<br>[[Cevdet Yılmaz]] | forveri = [[Abdullah Gül]] | forsætisráðherra = [[Ahmet Davutoğlu]]<br>[[Binali Yıldırım]] | titill2= Forsætisráðherra Tyrklands | stjórnartíð_start2 = [[14. mars]] [[2003]] | stjórnartíð_end2 = [[24. ágúst]] [[2014]] | forseti2 = [[Ahmet Necdet Sezer]]<br>[[Abdullah Gül]] | forveri2 = [[Abdullah Gül]] | eftirmaður2 = [[Ahmet Davutoğlu]] | titill3= Borgarstjóri Istanbúl | stjórnartíð_start3 = [[27. mars]] [[1994]] | stjórnartíð_end3 = [[6. nóvember]] [[1998]] | forveri3 = [[Nurettin Sözen]] | eftirmaður3 = [[Ali Müfit Gürtuna]] | myndatexti1 = Erdoğan árið 2022. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1954|2|26}} | fæðingarstaður = [[Istanbúl]], [[Tyrkland]]i | þjóderni = [[Tyrkland|Tyrkneskur]] | maki = [[Emine Erdoğan|Emine Gülbaran]] (g. 1978) | stjórnmálaflokkur = [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn]] (AKP) | börn = 4 | háskóli = [[Marmaraháskóli]] | trúarbrögð = [[Súnní]] |undirskrift = Recep Tayyip Erdoğan signature.png }} '''Recep Tayyip Erdoğan''' (fæddur [[26. febrúar]] [[1954]]) er núverandi [[forseti Tyrklands]] og tólfta manneskjan sem hefur verið í því embætti. Hann tók við af [[Abdullah Gül]] sem forseti Tyrklands í ágúst 2014. Hann var áður [[forsætisráðherra Tyrklands]] frá 2003 til 2014, og borgarstjóri [[Istanbúl]] frá 1994 til 1998. Stjórnmálabakgrunn ur Erdoğans liggur í [[íslamismi|íslamisma]] og hann hefur kallað sig „[[íhaldsstefna|íhaldssaman]] demókrata“. Ríkisstjórn hans hefur lýst yfir ýmsum sa mfélagslega íhaldss ömum og efnahagslega frjálslyndum stefnum. Hann stofnaði [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (''Adalet ve Kalkınma Partisi'', eða AKP) árið [[2001]], sem sigraði í kosn ingum árin [[2002]], [[2007]], [[2011]], [[2015]], [[2018]] og [[2023]]. Hann sagði af sér sem leiðtogi flokksins árið 2014 þegar hann var kosinn í forsetaembætti en tók aft ur við sem flokksleiðtogi árið 2017. Erdogan hefur verið sakaður um gerræðislega tilburði eftir [[valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|valdaránstilraunina í Tyrklandi árið 2016]] þegar tugþúsundir ríkisstarfsmanna voru reknir úr starfi. Erdoğan hlaut verulega aukin völd árið 2017 þegar Tyrkir samþykktu í þjóðaratkvæðagr eiðslu að gera breytingar á stjórnarskrá Tyrklands til að breyta ríkinu úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]]. Í kjölfarið var embætti forsætisráðherra leyst upp og Erdoğan varð í senn [[þjóðhöfðingi]] og [[ríkisstjórnarleiðtogi]] í krafti forsetaembættisins.<ref name="sigur2017">{{Vefheimild|titill=Naumur og umdeildur sigur Erdogan|url=https://kjarninn.is/skyring/2017-04-22-naumur-og-umdeildur-sigur-erdogan/|útgefandi=''Kjarninn''|höfundur=Oddur Stefánsson|ár=2017|mánuður=23. apríl|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=20. september}}</ref> ==Æviágrip== Recep Tayyip Erdoğan fæddist þann 26. febrúar árið 1954 í hverfinu Kasımpaşa í [[Istanbúl]]. Hann ólst að hluta til upp í bænum [[Rize]] við [[Svartahaf]] en fjölskylda hans ákvað að flytjast aftur til Istanbúl þegar Erdoğan var þrettán ára. Á táningsaldri aflaði Erdoğan sér aukapeninga með því að selja límonaði og brauðbollur í fátækari hverfum Istanbúl. Hann sótti síðan nám í íslömskum skóla og útskrifaðist síðar með gráðu í [[viðskiptastjórnun]] frá [[Marmaraháskóli|Marmaraháskóla]].<ref name=vísiryfirlit>{{Vefheimild|titill=Recep Tayyip Erdogan: Hinn vægðarlausi forseti Tyrklands|url=https://www.visir.is/g/2016160818867|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Atli Ísleifsson|ár=2016|mánuður=19. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan þótti fær knattspyrnumaður á yngri árum og spilaði meðal annars fótbolta með liði heimaborgar sinnar. Stórliðið [[Fenerbahçe]] sóttist um hríð eftir kröftum hans en faðir Erdoğans gaf ekki leyfi sitt fyrir því.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan ólst upp í fátækt en efnaðist verulega þegar hann varð meðeigandi í matvælafyrirtæki og var orðinn milljónamæringur þegar leið á stjórnmálaferil hans.<ref name=efnahagsundur>{{Vefheimild|titill=Efnahagsundur og afturhald|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5315438|höfundur=Karl Blöndal|útgefandi=''SunnudagsMogginn''|ár=2011|mánuður=19. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan hóf stjórnmálaþátttöku með ýmsum íslömskum hreyfingum á áttunda og níunda áratugnum. Hann var á þeim tíma meðlimur í [[Velferðarflokkurinn|Velferðarflokknum]] og stuðningsmaður [[Necmettin Erbakan]], sem var forsætisráðherra Tyrklands frá 1996 til 1997. Erdoğan var kjörinn borgarstjóri Istanbúl í kosningum árið 1994 með rúmum fjórðungi atkvæða. Sem borgarstjóri aflaði hann sér talsverðs fylgis og vinsælda með áherslu sinni á að leysa mál eins og vatnsskort, umferðaröngþveiti og mengun og með uppbyggingu nýrra almenningssamgangna.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan bannaði einnig [[áfengi]] á kaffihúsum borgarinnar og hvatti borgarbúa til að velja á milli [[íslam]]s og [[Veraldarhyggja|veraldlegra]] lífshátta.<ref name=efnahagsundur/> Árið 1997 neyddi tyrkeski herinn Erbakan til að segja af sér sem forsætisráðherra og næsta ár var Velferðarflokkurinn bannaður með lögum fyrir að brjóta gegn ákvæði stjórnarskrár Tyrklands um [[Aðskilnaður ríkis og kirkju|aðskilnað ríkis og trúmála]]. Erdoğan var í kjölfarið ákærður, sviptur embætti og dæmdur í tíu mánaða fangelsi fyrir að flytja brot úr ljóði sem yfirvöld túlkuðu sem trúaráróður og ákall til ofbeldisaðgerða.<ref name=efnahagsundur/> Erdoğan afplánaði fjögurra mánaða fangelsisvist en var síðan sleppt.<ref name=vísiryfirlit/> ===Forsætisráðherra Tyrklands (2003–2014)=== Árið 2001 stofnaði Erdoğan nýjan stjórnmálaflokk, [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (AKP), ásamt bandamanni sínum, [[Abdullah Gül]]. Nýi flokkurinn hlaut 34,3 prósent atkvæða í þingkosningum árið 2002 og Gül tók við embætti forsætisráðherra Tyrklands fyrir flokkinn. Erdoğan var hins vegar meinað að bjóða sig fram á þing vegna dómsins yfir honum frá árinu 1998 þar til ríkisstjórn AKP náði fram stjórnarskrárbreytingu árið 2003. Í aukakosningum sem haldnar voru í mars 2003 náði Erdoğan kjöri á tyrkneska þingið og tók í kjölfarið við af Gül sem forsætisráðherra.<ref name=vísiryfirlit/> Efnahagsfarsæld ríkti á fyrstu valdaárum Erdoğans og varð þetta honum til mikilla vinsælda, jafnvel meðal Tyrkja sem þó studdu annars ekki flokk hans eða stefnumál. Hagvöxtur á fyrsta áratugi hans við völd var að meðaltali 4,5 prósent og stjórninni tókst að halda verðbólgu í skefjum, sem var verulegur viðsnúningur frá bágu efnahagsástandi tíunda áratugarins.<ref name=vísiryfirlit/> Hlutfall ríkisskulda var lágt og meðaltekjur Tyrkja höfðu þrefaldast undir stjórn Erdoğans árið 2011.<ref name=efnahagsundur/> Andstæðingar Erdoğans hafa ætíð vænt hann um að vilja brjóta niður aðgreiningu trúar og ríkismála í Tyrklandi og þröngva íslömskum gildum upp á þjóðina. Erdoğan hafnar slíkum ásökunum en segist þó styðja aukinn rétt Tyrkja til að tjá trú sína opinberlega, sem hefur orðið honum til frekari vinsælda á tyrknesku landsbyggðinni.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan var einnig gagnrýndur fyrir að stuðla að rýrnun fjölmiðlafrelsis í Tyrklandi og fyrir versnandi samfélagsstöðu tyrkneskra kvenna, en svokölluðum heiðursmorðum á tyrkneskum konum snarfjölgaði á fyrstu sjö valdaárum Erdoğans.<ref name=efnahagsundur/> Árið 2013 brutust út [[Mótmælin í Gezi-garði|meiriháttar mótmæli]] gegn stjórn Erdoğans, aðallega í Istanbúl, eftir að tilkynnt var að stjórnin hygðist loka Gezi-almenningsgarðinum í borginni til að byggja verslunarmiðstöð. Stjórn Erdoğans lét opna garðinn að nýju en tilkynnti að frekari mótmæli í garðinum yrðu ekki liðin. Á fyrstu þremur vikum mótmælanna létust fjórir og um 8.000 manns slösuðust.<ref>{{Vefheimild|titill=Beittu táragasi á mótmælendur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2013/07/06/beittu_taragasi_a_motmaelendur/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 6. júní 2013|skoðað=11. apríl 2025}}</ref> Erdoğan lét kalla um 1.000 lögreglumenn til Istanbúl til að kveða niður óeirðirnar.<ref>{{Vefheimild|titill=Fjórir hafa látist og fimm þúsund slasast|url=https://www.visir.is/g/20131173817d|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 17. júní 2013 |skoðað=11. apríl 2025|höfundur=Friðrika Benónýsdóttir}}</ref> ===Forseti Tyrklands (2014–)=== Árið 2014 bauð Erdoğan sig fram í embætti forseta Tyrklands og vann sigur með um 51,8% atkvæða þann 10. ágúst. Þetta voru fyrstu almennu forsetakosningarnar sem haldnar voru í Tyrklandi. Forseti lýðveldisins hafði áður verið kjörinn af þinginu en stjórn Erdoğans hafði árið 2007 gert stjórnarskrárbreytingu til þess að þjóðin fengi að kjósa forsetann.<ref>{{Vefheimild|titill=Örugg­ur sig­ur Er­dog­ans|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2014/08/10/oruggur_sigur_erdogans/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2014|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Forseti Tyrklands hafði lengi verið að mestu valdalaus og táknrænn þjóðhöfðingi en Erdoğan fór ekki leynt með að hann hygðist auka völd embættisins verulega.<ref>{{Vefheimild|titill=Fyrrverandi götusali vill auka völd sín|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6080396|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=2014|mánuður=13. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Jónsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Lagt til að völd forseta verði aukin|url=https://www.ruv.is/frett/lagt-til-ad-vold-forseta-verdi-aukin|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2016|mánuður=1. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref> [[Mynd:After coup nightly demonstartion of president Erdogan supporters. Istanbul, Turkey, Eastern Europe and Western Asia. 22 July,2016.jpg|left|thumb|Stuðningsmenn Erdoğans safnast saman þann 22. júlí til að hylla forsetann eftir valdaránstilraun hersins fáum dögum fyrr.]] Dagana 15. og 16. júlí árið 2016 gerði tyrkneski herinn [[Valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|tilraun til valdaráns]] gegn stjórn Erdoğans. Á meðan valdaránstilraunin fór fram var Erdoğan í fríi á [[Marmaris]] en kvöldið 15. júlí gaf Erdoğan yfirlýsingu í gegnum farsíma á fréttastofunni ''CNN Turk'' þar sem hann hvatti stuðningsmenn sína til að halda út á götur til að mótmæla valdaráninu.<ref>{{Vefheimild|titill=„Við kom­umst í gegn­um þetta“|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2016/07/15/vid_komumst_i_gegnum_thetta/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2016|mánuður=15. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Ákall Erdoğans hafði tilætluð áhrif og næsta kvöld hafði stuðningsmönnum forsetans tekist að vinna bug á valdaránsmönnunum. Í kjölfar valdaránstilraunarinnar lýsti Erdoğan yfir þriggja mánaða neyðarlögum og hóf fjöldahandtökur á grunuðum stuðningsmönnum valdaránsmannanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/tyrklandsforseti-lysir-yfir-neydarastandi|titill=Tyrklandsforseti lýsir yfir neyðarástandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=20. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ásgeir Tómasson}}</ref> Á næstu dögum eftir valdaránstilraunina vék Erdoğan um 3.000 hermönnum og 30 hershöfðingjum úr embætti. Auk þess voru 2.745 dómarar og saksóknarar leystir frá störfum, þar á meðal fimm dómarar við stjórnlagadómstólinn, æðsta dómstól Tyrklands, sem höfðu áður átt í deilum við Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/politiskar-hreinsanir-hafnar-i-tyrklandi|titill=Pólitískar hreinsanir hafnar í Tyrklandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=16. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Erdoğan vændi fyrrum samherja sinn, klerkinn [[Fethullah Gülen]], sem er búsettur í Bandaríkjunum, um að hafa staðið að baki valdaráninu og fór fram á að hann yrði framseldur í hald Tyrkja.<ref>{{Vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6884131|titill=Var valdaránstilraunin í Tyrklandi blekking?|útgefandi=''Dagblaðið Vísir''|ár=2017|mánuður=26. maí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Árið 2017 blés Erdoğan til [[Þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] um stjórnarskrárbreytingar til að breyta stjórnkerfi Tyrklands formlega úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]] að bandarískri og franskri fyrirmynd. Í atkvæðagreiðslunni þann 16. apríl 2017 kusu Tyrkir með 51,3% atkvæða að samþykkja stjórnarskrárbreytingarnar. Með breytingunum var embætti forsætisráðherra lagt niður og framkvæmdavaldið færðist að fullu til forsetans, sem hlaut meðal annars vald yfir gerð fjár­mála­á­ætl­ana og aukin völd til að stjórna skipan dómara.<ref name=sigur2017/> [[Mynd:Merkel, Putin, Erdoğan and Macron during the joint press release.jpg|thumb|right|Erdoğan á blaðamannafundi um [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]] með [[Angela Merkel|Angelu Merkel]], [[Vladímír Pútín]] og [[Emmanuel Macron]] árið 2018.]] Erdoğan hefur skipað inngrip tyrkneska hersins í [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]], einkum til þess að koma í veg fyrir að landsvæði við landamæri Sýrlands og Tyrklands komist undir stjórn [[Kúrdar|kúrdískra]] sjálfstæðishreyfinga sem stjórn Erdoğans telur ógna öryggi Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Tyrkir senda í fyrsta sinn landher inn í Sýrland gegn Daesh og Kúrdum|url=https://vardberg.is/frettir/tyrkir-senda-i-fyrsta-sinn-landher-inn-i-syrland-gegn-daesh-og-kurdum/|útgefandi=[[Varðberg]]|ár=2016|mánuður=26. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Í janúar árið 2018 hratt Erdoğan af stað [[Tyrknesk hernaðaríhlutun í Afrin|Ólífugreinaraðgerðinni]] svokölluðu þar sem tyrkneski herinn réðst inn í [[Afrin]]-hérað í Sýrlandi. Tilgangurinn var að ná svæðinu úr höndum [[Varnarsveitir Kúrda|Varnarsveita Kúrda]] (YPG), sem tyrknesk stjórnvöld álíta hernaðarvæng [[Verkalýðsflokkur Kúrda|Verkalýðsflokks Kúrda]] (PKK), sem er flokkaður sem hryðjuverkahópur innan Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/midborg-afrin-algjorlega-sigrud|titill=Miðborg Afrin „algjörlega“ sigruð|útgefandi=RÚV|ár=2018|mánuður=18. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Tyrkneski herinn hefur haldið uppi hernámssvæði í Afrin frá mars 2018. Erdoğan var kjörinn til annars kjörtímabils sem forseti þann 24. júní árið 2018.<ref>{{Vefheimild|url=https://kjarninn.is/skyring/2018-06-25-erdogan-lysir-yfir-sigri-allir-rikisborgarar-landsins-sigurvegarar/|titill=Erdogan lýsir yfir sigri – „Allir ríkisborgarar landsins sigurvegarar“|útgefandi=''Kjarninn''|ár=2018|mánuður=25. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Bára Huld Beck}}</ref> Eitt af fyrstu verkum hans eftir endurkjör var að útnefna tengdason sinn, [[Berat Albayrak]], í embætti fjármálaráðherra Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2018180719965|titill=Gerði tengdasoninn að efnahagsráðherra|útgefandi=''Vísir''|ár=2018|mánuður=10. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Stefán Ó. Jónsson}}</ref> Efnahagur Tyrklands hefur hægt mikið á sér á síðari valdaárum Erdoğans og í ágúst 2018 hrundi gengi [[Tyrknesk líra|tyrknesku lírunnar]] um 20% gagn­vart Banda­ríkja­dal.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2018/08/10/tyrkneska_liran_hrynur_i_verdi/|titill=Tyrk­neska lír­an hryn­ur í verði|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Vinsældir Erdoğans hafa dalað nokkuð vegna efnahagslægðarinnar, ekki síst í stórborgum Tyrklands. Í sveitarstjórnarkosningum sem fóru fram í Tyrklandi árið 2019 vann Réttlætis- og þróunarflokkurinn flest atkvæði á landsvísu en tapaði hins vegar borgarstjórnarkosningum í Istanbúl, [[Ankara]] og [[İzmir]], þremur stærstu borgum Tyrklands, fyrir frambjóðendum [[Lýðveldisflokkur alþýðunnar|Lýðveldisflokks alþýðunnar]] (CHP). Að tapa Istanbúl þótti sér í lagi mikill táknrænn persónuósigur fyrir Erdoğan, sem hafði byrjað eigin stjórnmálaferil sem borgarstjóri borgarinnar. Flokkur Erdoğans kærði kosningarnar í Istanbúl vegna meints kosningamisferlis og því voru kosningarnar í borginni endurteknar, en þegar gengið var til kosninga á ný þann 23. júlí varð niðurstaðan sú sama og [[Ekrem İmamoğlu]], frambjóðandi CHP, náði aftur kjöri til borgarstjóra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2019190629521|titill=Stjórnar­flokkur Erdogan bíður ó­sigur í kosningum í Istanbúl|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=23. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Erdoğan fyrirskipaði aðra hernaðaraðgerð gegn kúrdískum samtökum í [[Rojava]] í Norður-Sýrlandi í október árið 2019. Innrás Tyrkja hófst undir aðgerðarnafninu „[[Friðarvorið]]“ þann 9. október eftir að Erdoğan hafði fengið fullvissu frá [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseta um að bandarískir hermenn á svæðinu myndu ekki skipta sér að hernaði Tyrkja gegn kúrdískum samstarfsmönnum þeirra.<ref>{{Vefheimild|titill=Kúvending eftir símtal Trump og Erdogan í gær|url=https://www.visir.is/g/2019191009048/kuvending-eftir-simtal-trump-og-erdogan-i-gaer|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Yfirlýstur tilgangur innrásarinnar er að hreinsa upp hryðjuverkamenn á svæðinu og búa til öruggt svæði fyrir flóttamenn á landamærum Sýrlands og Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Ætla að „hreinsa upp“ hryðju­verka­menn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/10/07/aetla_ad_hreinsa_upp_hrydjuverkamenn/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október}}</ref> Í júlí árið 2020 fékk Erdoğan því framgengt að [[Ægisif]], sem hafði verið safn frá árinu 1935, skyldi gerð að [[Moska|mosku]] á ný.<ref>{{Vefheimild|titill=Breyt­ir Ægisif í mosku á ný|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/07/10/breytir_aegisif_i_mosku_a_ny/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=10. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. júlí}}</ref> Erdoğan var endurkjörinn forseti í annarri umferð kosninga með um 52 prósentum atkvæða þann 28. maí 2023. Þetta var í fyrsta skipti sem halda þurfti aðra kosningaumferð í sögu Tyrklands þar sem enginn hafði hlotið meirihluta atkvæða í fyrri umferðinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Erdogan endurkjörinn|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-05-28-erdogan-endurkjorinn|útgefandi=[[RÚV]]|dags=28. maí 2023|skoðað=28. maí 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Í mars árið 2025 kom til meiriháttar mótmæla í Tyrklandi þegar [[Ekrem İmamoğlu]], borgarstjóri Istanbúl, var handtekinn og sviptur embætti. İmamoğlu hafði verið álitinn líklegur keppinautur Erdoğans um forsetaembættið og því litu stuðningsmenn hans á handtökuna sem tilraun Erdoğans til að losa sig við samkeppni.<ref>{{Vefheimild|url=https://heimildin.is/grein/24191/|titill= „Við búum í einræðisríki“|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 19. mars 2025 |skoðað=23. mars 2025}}</ref> Þann 25. mars höfðu yfir fjórtán hundruð manns verið handtekin í mótmælum gegn Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|titill=Sameinuðu þjóðirnar hafa áhyggjur af stöðunni í Tyrklandi|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-03-25-sameinudu-thjodirnar-hafa-ahyggjur-af-stodunni-i-tyrklandi-439750|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 25. mars 2025 |skoðað= 27. mars 2025 |höfundur=Guðmundur Atli Hlynsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forsætisráðherra Tyrklands]] | frá=[[14. mars]] [[2003]]| til=[[24. ágúst]] [[2014]]| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=[[Ahmet Davutoğlu]]| }} {{Erfðatafla| titill=[[Forseti Tyrklands]] | frá=[[28. ágúst]] [[2014]]| til=| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=Enn í embætti | }} {{Töfluendir}} {{Forseti Tyrklands}} {{f|1954}} {{DEFAULTSORT:Erdoğan, Recep Tayyip}} [[Flokkur:Borgarstjórar Istanbúl]] [[Flokkur:Forsetar Tyrklands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Tyrklands]] kp7j2hyt0zibf8th8zzj5u333mmwd3v 1980960 1980959 2026-09-29T06:41:45Z ~2026-52481-48 121261 /* */ 1980960 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Recep Tayyip Erdoğan | mynd = Recep Tayyip Erdogan in Ukraine.jpg | titill= [[Forseti Tyrklands]] | stjórnartíð_start = [[28. ágúst]] [[2014]] | vara_forseti = [[Fuat Oktay]]<br>[[Cevdet Yılmaz]] | forveri = [[Abdullah Gül]] | forsætisráðherra = [[Ahmet Davutoğlu]]<br>[[Binali Yıldırım]] | titill2= Forsætisráðherra Tyrklands | stjórnartíð_start2 = [[14. mars]] [[2003]] | stjórnartíð_end2 = [[24. ágúst]] [[2014]] | forseti2 = [[Ahmet Necdet Sezer]]<br>[[Abdullah Gül]] | forveri2 = [[Abdullah Gül]] | eftirmaður2 = [[Ahmet Davutoğlu]] | titill3= Borgarstjóri Istanbúl | stjórnartíð_start3 = [[27. mars]] [[1994]] | stjórnartíð_end3 = [[6. nóvember]] [[1998]] | forveri3 = [[Nurettin Sözen]] | eftirmaður3 = [[Ali Müfit Gürtuna]] | myndatexti1 = Erdoğan árið 2022. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1954|2|26}} | fæðingarstaður = [[Istanbúl]], [[Tyrkland]]i | þjóderni = [[Tyrkland|Tyrkneskur]] | maki = [[Emine Erdoğan|Emine Gülbaran]] (g. 1978) | stjórnmálaflokkur = [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn]] (AKP) | börn = 4 | háskóli = [[Marmaraháskóli]] | trúarbrögð = [[Súnní]] |undirskrift = Recep Tayyip Erdoğan signature.png }} '''Recep Tayyip Erdoğan''' (fæddur [[26. febrúar]] [[1954]]) er núverandi [[forseti Tyrklands]] og tólfta manneskjan sem hefur verið í því embætti. Hann tók við af [[Abdullah Gül]] sem forseti Tyrklands í ágúst 2014. Hann var áður [[forsætisráðherra Tyrklands]] frá 2003 til 2014, og borgarstjóri [[Istanbúl]] frá 1994 til 1998. Stjórnmálabakgrunn ur Erdoğans liggur í [[íslamismi|íslamisma]] og hann hefur kallað sig „[[íhaldsstefna|íhaldssaman]] demókrata“. Ríkisstjórn hans hefur lýst yfir ýmsum sa mfélagslega íhaldss ömum og efnahagslega frjálslyndum stefnum. Hann stofnaði [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (''Adalet ve Kalkınma Partisi'', eða AKP) árið [[2001]], sem sigraði í kosn ingum árin [[2002]], [[2007]], [[2011]], [[2015]], [[2018]] og [[2023]]. Hann sagði af sér sem leiðtogi flokksins árið 2014 þegar hann var kosinn í forsetaembætti en tók aft ur við sem flokksleiðtogi árið 2017. Erdogan hefur verið sakaður um gerræðislega tilburði eftir [[valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|valdaránstilraunina í Tyrklandi árið 2016]] þegar tugþúsundir ríkisstarfsmanna voru reknir úr starfi. Erdoğan hlaut verulega aukin völd árið 2017 þegar Tyrkir samþykktu í þjóðaratkvæðagr eiðslu að gera breytingar á stjórnarskrá Tyrklands til að breyta ríkinu úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]]. Í kjölfa rið var embætti forsætisráðherra leyst upp og Erdoğan varð í senn [[þjóðhöfðingi]] og [[ríkisstjórnarleiðtogi]] í krafti forsetaembættisins.<ref name="sigur2017">{{Vefheimild|titill=Naumur og umdeildur sigur Erdogan|url=https://kjarninn.is/skyring/2017-04-22-naumur-og-umdeildur-sigur-erdogan/|útgefandi=''Kjarninn''|höfundur=Oddur Stefánsson|ár=2017|mánuður=23. apríl|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=20. september}}</ref> ==Æviágrip== Recep Tayyip Erdoğan fæddist þann 26. febrúar árið 1954 í hverfinu Kasımpaşa í [[Istanbúl]]. Hann ólst að hluta til upp í bænum [[Rize]] við [[Svartahaf]] en fjölskylda hans ákvað að flytjast aftur til Istanbúl þegar Erdoğan var þrettán ára. Á táningsaldri aflaði Erdoğan sér aukapeninga með því að selja límonaði og brauðbollur í fátækari hverfum Istanbúl. Hann sótti síðan nám í íslömskum skóla og útskrifaðist síðar með gráðu í [[viðskiptastjórnun]] frá [[Marmaraháskóli|Marmaraháskóla]].<ref name=vísiryfirlit>{{Vefheimild|titill=Recep Tayyip Erdogan: Hinn vægðarlausi forseti Tyrklands|url=https://www.visir.is/g/2016160818867|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Atli Ísleifsson|ár=2016|mánuður=19. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan þótti fær knattspyrnumaður á yngri árum og spilaði meðal annars fótbolta með liði heimaborgar sinnar. Stórliðið [[Fenerbahçe]] sóttist um hríð eftir kröftum hans en faðir Erdoğans gaf ekki leyfi sitt fyrir því.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan ólst upp í fátækt en efnaðist verulega þegar hann varð meðeigandi í matvælafyrirtæki og var orðinn milljónamæringur þegar leið á stjórnmálaferil hans.<ref name=efnahagsundur>{{Vefheimild|titill=Efnahagsundur og afturhald|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5315438|höfundur=Karl Blöndal|útgefandi=''SunnudagsMogginn''|ár=2011|mánuður=19. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan hóf stjórnmálaþátttöku með ýmsum íslömskum hreyfingum á áttunda og níunda áratugnum. Hann var á þeim tíma meðlimur í [[Velferðarflokkurinn|Velferðarflokknum]] og stuðningsmaður [[Necmettin Erbakan]], sem var forsætisráðherra Tyrklands frá 1996 til 1997. Erdoğan var kjörinn borgarstjóri Istanbúl í kosningum árið 1994 með rúmum fjórðungi atkvæða. Sem borgarstjóri aflaði hann sér talsverðs fylgis og vinsælda með áherslu sinni á að leysa mál eins og vatnsskort, umferðaröngþveiti og mengun og með uppbyggingu nýrra almenningssamgangna.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan bannaði einnig [[áfengi]] á kaffihúsum borgarinnar og hvatti borgarbúa til að velja á milli [[íslam]]s og [[Veraldarhyggja|veraldlegra]] lífshátta.<ref name=efnahagsundur/> Árið 1997 neyddi tyrkeski herinn Erbakan til að segja af sér sem forsætisráðherra og næsta ár var Velferðarflokkurinn bannaður með lögum fyrir að brjóta gegn ákvæði stjórnarskrár Tyrklands um [[Aðskilnaður ríkis og kirkju|aðskilnað ríkis og trúmála]]. Erdoğan var í kjölfarið ákærður, sviptur embætti og dæmdur í tíu mánaða fangelsi fyrir að flytja brot úr ljóði sem yfirvöld túlkuðu sem trúaráróður og ákall til ofbeldisaðgerða.<ref name=efnahagsundur/> Erdoğan afplánaði fjögurra mánaða fangelsisvist en var síðan sleppt.<ref name=vísiryfirlit/> ===Forsætisráðherra Tyrklands (2003–2014)=== Árið 2001 stofnaði Erdoğan nýjan stjórnmálaflokk, [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (AKP), ásamt bandamanni sínum, [[Abdullah Gül]]. Nýi flokkurinn hlaut 34,3 prósent atkvæða í þingkosningum árið 2002 og Gül tók við embætti forsætisráðherra Tyrklands fyrir flokkinn. Erdoğan var hins vegar meinað að bjóða sig fram á þing vegna dómsins yfir honum frá árinu 1998 þar til ríkisstjórn AKP náði fram stjórnarskrárbreytingu árið 2003. Í aukakosningum sem haldnar voru í mars 2003 náði Erdoğan kjöri á tyrkneska þingið og tók í kjölfarið við af Gül sem forsætisráðherra.<ref name=vísiryfirlit/> Efnahagsfarsæld ríkti á fyrstu valdaárum Erdoğans og varð þetta honum til mikilla vinsælda, jafnvel meðal Tyrkja sem þó studdu annars ekki flokk hans eða stefnumál. Hagvöxtur á fyrsta áratugi hans við völd var að meðaltali 4,5 prósent og stjórninni tókst að halda verðbólgu í skefjum, sem var verulegur viðsnúningur frá bágu efnahagsástandi tíunda áratugarins.<ref name=vísiryfirlit/> Hlutfall ríkisskulda var lágt og meðaltekjur Tyrkja höfðu þrefaldast undir stjórn Erdoğans árið 2011.<ref name=efnahagsundur/> Andstæðingar Erdoğans hafa ætíð vænt hann um að vilja brjóta niður aðgreiningu trúar og ríkismála í Tyrklandi og þröngva íslömskum gildum upp á þjóðina. Erdoğan hafnar slíkum ásökunum en segist þó styðja aukinn rétt Tyrkja til að tjá trú sína opinberlega, sem hefur orðið honum til frekari vinsælda á tyrknesku landsbyggðinni.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan var einnig gagnrýndur fyrir að stuðla að rýrnun fjölmiðlafrelsis í Tyrklandi og fyrir versnandi samfélagsstöðu tyrkneskra kvenna, en svokölluðum heiðursmorðum á tyrkneskum konum snarfjölgaði á fyrstu sjö valdaárum Erdoğans.<ref name=efnahagsundur/> Árið 2013 brutust út [[Mótmælin í Gezi-garði|meiriháttar mótmæli]] gegn stjórn Erdoğans, aðallega í Istanbúl, eftir að tilkynnt var að stjórnin hygðist loka Gezi-almenningsgarðinum í borginni til að byggja verslunarmiðstöð. Stjórn Erdoğans lét opna garðinn að nýju en tilkynnti að frekari mótmæli í garðinum yrðu ekki liðin. Á fyrstu þremur vikum mótmælanna létust fjórir og um 8.000 manns slösuðust.<ref>{{Vefheimild|titill=Beittu táragasi á mótmælendur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2013/07/06/beittu_taragasi_a_motmaelendur/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 6. júní 2013|skoðað=11. apríl 2025}}</ref> Erdoğan lét kalla um 1.000 lögreglumenn til Istanbúl til að kveða niður óeirðirnar.<ref>{{Vefheimild|titill=Fjórir hafa látist og fimm þúsund slasast|url=https://www.visir.is/g/20131173817d|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 17. júní 2013 |skoðað=11. apríl 2025|höfundur=Friðrika Benónýsdóttir}}</ref> ===Forseti Tyrklands (2014–)=== Árið 2014 bauð Erdoğan sig fram í embætti forseta Tyrklands og vann sigur með um 51,8% atkvæða þann 10. ágúst. Þetta voru fyrstu almennu forsetakosningarnar sem haldnar voru í Tyrklandi. Forseti lýðveldisins hafði áður verið kjörinn af þinginu en stjórn Erdoğans hafði árið 2007 gert stjórnarskrárbreytingu til þess að þjóðin fengi að kjósa forsetann.<ref>{{Vefheimild|titill=Örugg­ur sig­ur Er­dog­ans|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2014/08/10/oruggur_sigur_erdogans/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2014|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Forseti Tyrklands hafði lengi verið að mestu valdalaus og táknrænn þjóðhöfðingi en Erdoğan fór ekki leynt með að hann hygðist auka völd embættisins verulega.<ref>{{Vefheimild|titill=Fyrrverandi götusali vill auka völd sín|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6080396|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=2014|mánuður=13. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Jónsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Lagt til að völd forseta verði aukin|url=https://www.ruv.is/frett/lagt-til-ad-vold-forseta-verdi-aukin|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2016|mánuður=1. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref> [[Mynd:After coup nightly demonstartion of president Erdogan supporters. Istanbul, Turkey, Eastern Europe and Western Asia. 22 July,2016.jpg|left|thumb|Stuðningsmenn Erdoğans safnast saman þann 22. júlí til að hylla forsetann eftir valdaránstilraun hersins fáum dögum fyrr.]] Dagana 15. og 16. júlí árið 2016 gerði tyrkneski herinn [[Valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|tilraun til valdaráns]] gegn stjórn Erdoğans. Á meðan valdaránstilraunin fór fram var Erdoğan í fríi á [[Marmaris]] en kvöldið 15. júlí gaf Erdoğan yfirlýsingu í gegnum farsíma á fréttastofunni ''CNN Turk'' þar sem hann hvatti stuðningsmenn sína til að halda út á götur til að mótmæla valdaráninu.<ref>{{Vefheimild|titill=„Við kom­umst í gegn­um þetta“|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2016/07/15/vid_komumst_i_gegnum_thetta/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2016|mánuður=15. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Ákall Erdoğans hafði tilætluð áhrif og næsta kvöld hafði stuðningsmönnum forsetans tekist að vinna bug á valdaránsmönnunum. Í kjölfar valdaránstilraunarinnar lýsti Erdoğan yfir þriggja mánaða neyðarlögum og hóf fjöldahandtökur á grunuðum stuðningsmönnum valdaránsmannanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/tyrklandsforseti-lysir-yfir-neydarastandi|titill=Tyrklandsforseti lýsir yfir neyðarástandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=20. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ásgeir Tómasson}}</ref> Á næstu dögum eftir valdaránstilraunina vék Erdoğan um 3.000 hermönnum og 30 hershöfðingjum úr embætti. Auk þess voru 2.745 dómarar og saksóknarar leystir frá störfum, þar á meðal fimm dómarar við stjórnlagadómstólinn, æðsta dómstól Tyrklands, sem höfðu áður átt í deilum við Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/politiskar-hreinsanir-hafnar-i-tyrklandi|titill=Pólitískar hreinsanir hafnar í Tyrklandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=16. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Erdoğan vændi fyrrum samherja sinn, klerkinn [[Fethullah Gülen]], sem er búsettur í Bandaríkjunum, um að hafa staðið að baki valdaráninu og fór fram á að hann yrði framseldur í hald Tyrkja.<ref>{{Vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6884131|titill=Var valdaránstilraunin í Tyrklandi blekking?|útgefandi=''Dagblaðið Vísir''|ár=2017|mánuður=26. maí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Árið 2017 blés Erdoğan til [[Þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] um stjórnarskrárbreytingar til að breyta stjórnkerfi Tyrklands formlega úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]] að bandarískri og franskri fyrirmynd. Í atkvæðagreiðslunni þann 16. apríl 2017 kusu Tyrkir með 51,3% atkvæða að samþykkja stjórnarskrárbreytingarnar. Með breytingunum var embætti forsætisráðherra lagt niður og framkvæmdavaldið færðist að fullu til forsetans, sem hlaut meðal annars vald yfir gerð fjár­mála­á­ætl­ana og aukin völd til að stjórna skipan dómara.<ref name=sigur2017/> [[Mynd:Merkel, Putin, Erdoğan and Macron during the joint press release.jpg|thumb|right|Erdoğan á blaðamannafundi um [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]] með [[Angela Merkel|Angelu Merkel]], [[Vladímír Pútín]] og [[Emmanuel Macron]] árið 2018.]] Erdoğan hefur skipað inngrip tyrkneska hersins í [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]], einkum til þess að koma í veg fyrir að landsvæði við landamæri Sýrlands og Tyrklands komist undir stjórn [[Kúrdar|kúrdískra]] sjálfstæðishreyfinga sem stjórn Erdoğans telur ógna öryggi Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Tyrkir senda í fyrsta sinn landher inn í Sýrland gegn Daesh og Kúrdum|url=https://vardberg.is/frettir/tyrkir-senda-i-fyrsta-sinn-landher-inn-i-syrland-gegn-daesh-og-kurdum/|útgefandi=[[Varðberg]]|ár=2016|mánuður=26. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Í janúar árið 2018 hratt Erdoğan af stað [[Tyrknesk hernaðaríhlutun í Afrin|Ólífugreinaraðgerðinni]] svokölluðu þar sem tyrkneski herinn réðst inn í [[Afrin]]-hérað í Sýrlandi. Tilgangurinn var að ná svæðinu úr höndum [[Varnarsveitir Kúrda|Varnarsveita Kúrda]] (YPG), sem tyrknesk stjórnvöld álíta hernaðarvæng [[Verkalýðsflokkur Kúrda|Verkalýðsflokks Kúrda]] (PKK), sem er flokkaður sem hryðjuverkahópur innan Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/midborg-afrin-algjorlega-sigrud|titill=Miðborg Afrin „algjörlega“ sigruð|útgefandi=RÚV|ár=2018|mánuður=18. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Tyrkneski herinn hefur haldið uppi hernámssvæði í Afrin frá mars 2018. Erdoğan var kjörinn til annars kjörtímabils sem forseti þann 24. júní árið 2018.<ref>{{Vefheimild|url=https://kjarninn.is/skyring/2018-06-25-erdogan-lysir-yfir-sigri-allir-rikisborgarar-landsins-sigurvegarar/|titill=Erdogan lýsir yfir sigri – „Allir ríkisborgarar landsins sigurvegarar“|útgefandi=''Kjarninn''|ár=2018|mánuður=25. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Bára Huld Beck}}</ref> Eitt af fyrstu verkum hans eftir endurkjör var að útnefna tengdason sinn, [[Berat Albayrak]], í embætti fjármálaráðherra Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2018180719965|titill=Gerði tengdasoninn að efnahagsráðherra|útgefandi=''Vísir''|ár=2018|mánuður=10. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Stefán Ó. Jónsson}}</ref> Efnahagur Tyrklands hefur hægt mikið á sér á síðari valdaárum Erdoğans og í ágúst 2018 hrundi gengi [[Tyrknesk líra|tyrknesku lírunnar]] um 20% gagn­vart Banda­ríkja­dal.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2018/08/10/tyrkneska_liran_hrynur_i_verdi/|titill=Tyrk­neska lír­an hryn­ur í verði|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Vinsældir Erdoğans hafa dalað nokkuð vegna efnahagslægðarinnar, ekki síst í stórborgum Tyrklands. Í sveitarstjórnarkosningum sem fóru fram í Tyrklandi árið 2019 vann Réttlætis- og þróunarflokkurinn flest atkvæði á landsvísu en tapaði hins vegar borgarstjórnarkosningum í Istanbúl, [[Ankara]] og [[İzmir]], þremur stærstu borgum Tyrklands, fyrir frambjóðendum [[Lýðveldisflokkur alþýðunnar|Lýðveldisflokks alþýðunnar]] (CHP). Að tapa Istanbúl þótti sér í lagi mikill táknrænn persónuósigur fyrir Erdoğan, sem hafði byrjað eigin stjórnmálaferil sem borgarstjóri borgarinnar. Flokkur Erdoğans kærði kosningarnar í Istanbúl vegna meints kosningamisferlis og því voru kosningarnar í borginni endurteknar, en þegar gengið var til kosninga á ný þann 23. júlí varð niðurstaðan sú sama og [[Ekrem İmamoğlu]], frambjóðandi CHP, náði aftur kjöri til borgarstjóra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2019190629521|titill=Stjórnar­flokkur Erdogan bíður ó­sigur í kosningum í Istanbúl|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=23. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Erdoğan fyrirskipaði aðra hernaðaraðgerð gegn kúrdískum samtökum í [[Rojava]] í Norður-Sýrlandi í október árið 2019. Innrás Tyrkja hófst undir aðgerðarnafninu „[[Friðarvorið]]“ þann 9. október eftir að Erdoğan hafði fengið fullvissu frá [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseta um að bandarískir hermenn á svæðinu myndu ekki skipta sér að hernaði Tyrkja gegn kúrdískum samstarfsmönnum þeirra.<ref>{{Vefheimild|titill=Kúvending eftir símtal Trump og Erdogan í gær|url=https://www.visir.is/g/2019191009048/kuvending-eftir-simtal-trump-og-erdogan-i-gaer|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Yfirlýstur tilgangur innrásarinnar er að hreinsa upp hryðjuverkamenn á svæðinu og búa til öruggt svæði fyrir flóttamenn á landamærum Sýrlands og Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Ætla að „hreinsa upp“ hryðju­verka­menn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/10/07/aetla_ad_hreinsa_upp_hrydjuverkamenn/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október}}</ref> Í júlí árið 2020 fékk Erdoğan því framgengt að [[Ægisif]], sem hafði verið safn frá árinu 1935, skyldi gerð að [[Moska|mosku]] á ný.<ref>{{Vefheimild|titill=Breyt­ir Ægisif í mosku á ný|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/07/10/breytir_aegisif_i_mosku_a_ny/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=10. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. júlí}}</ref> Erdoğan var endurkjörinn forseti í annarri umferð kosninga með um 52 prósentum atkvæða þann 28. maí 2023. Þetta var í fyrsta skipti sem halda þurfti aðra kosningaumferð í sögu Tyrklands þar sem enginn hafði hlotið meirihluta atkvæða í fyrri umferðinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Erdogan endurkjörinn|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-05-28-erdogan-endurkjorinn|útgefandi=[[RÚV]]|dags=28. maí 2023|skoðað=28. maí 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Í mars árið 2025 kom til meiriháttar mótmæla í Tyrklandi þegar [[Ekrem İmamoğlu]], borgarstjóri Istanbúl, var handtekinn og sviptur embætti. İmamoğlu hafði verið álitinn líklegur keppinautur Erdoğans um forsetaembættið og því litu stuðningsmenn hans á handtökuna sem tilraun Erdoğans til að losa sig við samkeppni.<ref>{{Vefheimild|url=https://heimildin.is/grein/24191/|titill= „Við búum í einræðisríki“|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 19. mars 2025 |skoðað=23. mars 2025}}</ref> Þann 25. mars höfðu yfir fjórtán hundruð manns verið handtekin í mótmælum gegn Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|titill=Sameinuðu þjóðirnar hafa áhyggjur af stöðunni í Tyrklandi|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-03-25-sameinudu-thjodirnar-hafa-ahyggjur-af-stodunni-i-tyrklandi-439750|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 25. mars 2025 |skoðað= 27. mars 2025 |höfundur=Guðmundur Atli Hlynsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forsætisráðherra Tyrklands]] | frá=[[14. mars]] [[2003]]| til=[[24. ágúst]] [[2014]]| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=[[Ahmet Davutoğlu]]| }} {{Erfðatafla| titill=[[Forseti Tyrklands]] | frá=[[28. ágúst]] [[2014]]| til=| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=Enn í embætti | }} {{Töfluendir}} {{Forseti Tyrklands}} {{f|1954}} {{DEFAULTSORT:Erdoğan, Recep Tayyip}} [[Flokkur:Borgarstjórar Istanbúl]] [[Flokkur:Forsetar Tyrklands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Tyrklands]] 8uom319cbnx4c02nsrlxksih60p08vu 1980961 1980960 2026-09-29T06:41:59Z ~2026-52481-48 121261 /* */ 1980961 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Recep Tayyip Erdoğan | mynd = Recep Tayyip Erdogan in Ukraine.jpg | titill= [[Forseti Tyrklands]] | stjórnartíð_start = [[28. ágúst]] [[2014]] | vara_forseti = [[Fuat Oktay]]<br>[[Cevdet Yılmaz]] | forveri = [[Abdullah Gül]] | forsætisráðherra = [[Ahmet Davutoğlu]]<br>[[Binali Yıldırım]] | titill2= Forsætisráðherra Tyrklands | stjórnartíð_start2 = [[14. mars]] [[2003]] | stjórnartíð_end2 = [[24. ágúst]] [[2014]] | forseti2 = [[Ahmet Necdet Sezer]]<br>[[Abdullah Gül]] | forveri2 = [[Abdullah Gül]] | eftirmaður2 = [[Ahmet Davutoğlu]] | titill3= Borgarstjóri Istanbúl | stjórnartíð_start3 = [[27. mars]] [[1994]] | stjórnartíð_end3 = [[6. nóvember]] [[1998]] | forveri3 = [[Nurettin Sözen]] | eftirmaður3 = [[Ali Müfit Gürtuna]] | myndatexti1 = Erdoğan árið 2022. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1954|2|26}} | fæðingarstaður = [[Istanbúl]], [[Tyrkland]]i | þjóderni = [[Tyrkland|Tyrkneskur]] | maki = [[Emine Erdoğan|Emine Gülbaran]] (g. 1978) | stjórnmálaflokkur = [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn]] (AKP) | börn = 4 | háskóli = [[Marmaraháskóli]] | trúarbrögð = [[Súnní]] |undirskrift = Recep Tayyip Erdoğan signature.png }} '''Recep Tayyip Erdoğan''' (fæddur [[26. febrúar]] [[1954]]) er núverandi [[forseti Tyrklands]] og tólfta manneskjan sem hefur verið í því embætti. Hann tók við af [[Abdullah Gül]] sem forseti Tyrklands í ágúst 2014. Hann var áður [[forsætisráðherra Tyrklands]] frá 2003 til 2014, og borgarstjóri [[Istanbúl]] frá 1994 til 1998. Stjórnmálabakgrunn ur Erdoğans liggur í [[íslamismi|íslamisma]] og hann hefur kallað sig „[[íhaldsstefna|íhaldssaman]] demókrata“. Ríkisstjórn hans hefur lýst yfir ýmsum sa mfélagslega íhaldss ömum og efnahagslega frjálslyndum stefnum. Hann stofnaði [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (''Adalet ve Kalkınma Partisi'', eða AKP) árið [[2001]], sem sigraði í kosn ingum árin [[2002]], [[2007]], [[2011]], [[2015]], [[2018]] og [[2023]]. Hann sagði af sér sem leiðtogi flokksins árið 2014 þegar hann var kosinn í forsetaembætti en tók aft ur við sem flokksleiðtogi árið 2017. Erdogan hefur verið sakaður um gerræðislega tilburði eftir [[valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|valdaránstilraunina í Tyrklandi árið 2016]] þegar tugþúsundir ríkisstarfsmanna voru reknir úr starfi. Erdoğan hlaut verulega aukin völd árið 2017 þegar Tyrkir samþykktu í þjóðaratkvæðagr eiðslu að gera breytingar á stjórnarskrá Tyrklands til að breyta ríkinu úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]]. Í kjölfa rið var embætti forsætisráðherra leyst upp og Erdoğan varð í senn [[þjóðhöfðingi]] og [[ríkisstjórnarleiðtogi]] í krafti forsetaembættisins.<ref name="sigur2017">{{Vefheimild|titill=Naumur og umdeildur sigur Erdogan|url=https://kjarninn.is/skyring/2017-04-22-naumur-og-umdeildur-sigur-erdogan/|útgefandi=''Kjarninn''|höfundur=Oddur Stefánsson|ár=2017|mánuður=23. apríl|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=20. september}}</ref> ==Æviágrip== Recep Tayyip Erdoğan fæddist þann 26. febrúar árið 1954 í hverfinu Kasımpaşa í [[Istanbúl]]. Hann ólst að hluta til upp í bænum [[Rize]] við [[Svartahaf]] en fjölskylda hans ákvað að flytjast aftur til Istanbúl þegar Erdoğan var þrettán ára. Á táningsaldri aflaði Erdoğan sér aukapeninga með því að selja límonaði og brauðbollur í fátækari hverfum Istanbúl. Hann sótti síðan nám í íslömskum skóla og útskrifaðist síðar með gráðu í [[viðskiptastjórnun]] frá [[Marmaraháskóli|Marmaraháskóla]].<ref name=vísiryfirlit>{{Vefheimild|titill=Recep Tayyip Erdogan: Hinn vægðarlausi forseti Tyrklands|url=https://www.visir.is/g/2016160818867|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Atli Ísleifsson|ár=2016|mánuður=19. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan þótti fær knattspyrnumaður á yngri árum og spilaði meðal annars fótbolta með liði heimaborgar sinnar. Stórliðið [[Fenerbahçe]] sóttist um hríð eftir kröftum hans en faðir Erdoğans gaf ekki leyfi sitt fyrir því.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan ólst upp í fátækt en efnaðist verulega þegar hann varð meðeigandi í matvælafyrirtæki og var orðinn milljónamæringur þegar leið á stjórnmálaferil hans.<ref name=efnahagsundur>{{Vefheimild|titill=Efnahagsundur og afturhald|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5315438|höfundur=Karl Blöndal|útgefandi=''SunnudagsMogginn''|ár=2011|mánuður=19. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan hóf stjórnmálaþátttöku með ýmsum íslömskum hreyfingum á áttunda og níunda áratugnum. Hann var á þeim tíma meðlimur í [[Velferðarflokkurinn|Velferðarflokknum]] og stuðningsmaður [[Necmettin Erbakan]], sem var forsætisráðherra Tyrklands frá 1996 til 1997. Erdoğan var kjörinn borgarstjóri Istanbúl í kosningum árið 1994 með rúmum fjórðungi atkvæða. Sem borgarstjóri aflaði hann sér talsverðs fylgis og vinsælda með áherslu sinni á að leysa mál eins og vatnsskort, umferðaröngþveiti og mengun og með uppbyggingu nýrra almenningssamgangna.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan bannaði einnig [[áfengi]] á kaffihúsum borgarinnar og hvatti borgarbúa til að velja á milli [[íslam]]s og [[Veraldarhyggja|veraldlegra]] lífshátta.<ref name=efnahagsundur/> Árið 1997 neyddi tyrkeski herinn Erbakan til að segja af sér sem forsætisráðherra og næsta ár var Velferðarflokkurinn bannaður með lögum fyrir að brjóta gegn ákvæði stjórnarskrár Tyrklands um [[Aðskilnaður ríkis og kirkju|aðskilnað ríkis og trúmála]]. Erdoğan var í kjölfarið ákærður, sviptur embætti og dæmdur í tíu mánaða fangelsi fyrir að flytja brot úr ljóði sem yfirvöld túlkuðu sem trúaráróður og ákall til ofbeldisaðgerða.<ref name=efnahagsundur/> Erdoğan afplánaði fjögurra mánaða fangelsisvist en var síðan sleppt.<ref name=vísiryfirlit/> ===Forsætisráðherra Tyrklands (2003–2014)=== Árið 2001 stofnaði Erdoğan nýjan stjórnmálaflokk, [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (AKP), ásamt bandamanni sínum, [[Abdullah Gül]]. Nýi flokkurinn hlaut 34,3 prósent atkvæða í þingkosningum árið 2002 og Gül tók við embætti forsætisráðherra Tyrklands fyrir flokkinn. Erdoğan var hins vegar meinað að bjóða sig fram á þing vegna dómsins yfir honum frá árinu 1998 þar til ríkisstjórn AKP náði fram stjórnarskrárbreytingu árið 2003. Í aukakosningum sem haldnar voru í mars 2003 náði Erdoğan kjöri á tyrkneska þingið og tók í kjölfarið við af Gül sem forsætisráðherra.<ref name=vísiryfirlit/> Efnahagsfarsæld ríkti á fyrstu valdaárum Erdoğans og varð þetta honum til mikilla vinsælda, jafnvel meðal Tyrkja sem þó studdu annars ekki flokk hans eða stefnumál. Hagvöxtur á fyrsta áratugi hans við völd var að meðaltali 4,5 prósent og stjórninni tókst að halda verðbólgu í skefjum, sem var verulegur viðsnúningur frá bágu efnahagsástandi tíunda áratugarins.<ref name=vísiryfirlit/> Hlutfall ríkisskulda var lágt og meðaltekjur Tyrkja höfðu þrefaldast undir stjórn Erdoğans árið 2011.<ref name=efnahagsundur/> Andstæðingar Erdoğans hafa ætíð vænt hann um að vilja brjóta niður aðgreiningu trúar og ríkismála í Tyrklandi og þröngva íslömskum gildum upp á þjóðina. Erdoğan hafnar slíkum ásökunum en segist þó styðja aukinn rétt Tyrkja til að tjá trú sína opinberlega, sem hefur orðið honum til frekari vinsælda á tyrknesku landsbyggðinni.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan var einnig gagnrýndur fyrir að stuðla að rýrnun fjölmiðlafrelsis í Tyrklandi og fyrir versnandi samfélagsstöðu tyrkneskra kvenna, en svokölluðum heiðursmorðum á tyrkneskum konum snarfjölgaði á fyrstu sjö valdaárum Erdoğans.<ref name=efnahagsundur/> Árið 2013 brutust út [[Mótmælin í Gezi-garði|meiriháttar mótmæli]] gegn stjórn Erdoğans, aðallega í Istanbúl, eftir að tilkynnt var að stjórnin hygðist loka Gezi-almenningsgarðinum í borginni til að byggja verslunarmiðstöð. Stjórn Erdoğans lét opna garðinn að nýju en tilkynnti að frekari mótmæli í garðinum yrðu ekki liðin. Á fyrstu þremur vikum mótmælanna létust fjórir og um 8.000 manns slösuðust.<ref>{{Vefheimild|titill=Beittu táragasi á mótmælendur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2013/07/06/beittu_taragasi_a_motmaelendur/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 6. júní 2013|skoðað=11. apríl 2025}}</ref> Erdoğan lét kalla um 1.000 lögreglumenn til Istanbúl til að kveða niður óeirðirnar.<ref>{{Vefheimild|titill=Fjórir hafa látist og fimm þúsund slasast|url=https://www.visir.is/g/20131173817d|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 17. júní 2013 |skoðað=11. apríl 2025|höfundur=Friðrika Benónýsdóttir}}</ref> ===Forseti Tyrklands (2014–)=== Árið 2014 bauð Erdoğan sig fram í embætti forseta Tyrklands og vann sigur með um 51,8% atkvæða þann 10. ágúst. Þetta voru fyrstu almennu forsetakosningarnar sem haldnar voru í Tyrklandi. Forseti lýðveldisins hafði áður verið kjörinn af þinginu en stjórn Erdoğans hafði árið 2007 gert stjórnarskrárbreytingu til þess að þjóðin fengi að kjósa forsetann.<ref>{{Vefheimild|titill=Örugg­ur sig­ur Er­dog­ans|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2014/08/10/oruggur_sigur_erdogans/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2014|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Forseti Tyrklands hafði lengi verið að mestu valdalaus og táknrænn þjóðhöfðingi en Erdoğan fór ekki leynt með að hann hygðist auka völd embættisins verulega.<ref>{{Vefheimild|titill=Fyrrverandi götusali vill auka völd sín|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6080396|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=2014|mánuður=13. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Jónsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Lagt til að völd forseta verði aukin|url=https://www.ruv.is/frett/lagt-til-ad-vold-forseta-verdi-aukin|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2016|mánuður=1. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref> [[Mynd:After coup nightly demonstartion of president Erdogan supporters. Istanbul, Turkey, Eastern Europe and Western Asia. 22 July,2016.jpg|left|thumb|Stuðningsmenn Erdoğans safnast saman þann 22. júlí til að hylla forsetann eftir valdaránstilraun hersins fáum dögum fyrr.]] Dagana 15. og 16. júlí árið 2016 gerði tyrkneski herinn [[Valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|tilraun til valdaráns]] gegn stjórn Erdoğans. Á meðan valdaránstilraunin fór fram var Erdoğan í fríi á [[Marmaris]] en kvöldið 15. júlí gaf Erdoğan yfirlýsingu í gegnum farsíma á fréttastofunni ''CNN Turk'' þar sem hann hvatti stuðningsmenn sína til að halda út á götur til að mótmæla valdaráninu.<ref>{{Vefheimild|titill=„Við kom­umst í gegn­um þetta“|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2016/07/15/vid_komumst_i_gegnum_thetta/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2016|mánuður=15. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Ákall Erdoğans hafði tilætluð áhrif og næsta kvöld hafði stuðningsmönnum forsetans tekist að vinna bug á valdaránsmönnunum. Í kjölfar valdaránstilraunarinnar lýsti Erdoğan yfir þriggja mánaða neyðarlögum og hóf fjöldahandtökur á grunuðum stuðningsmönnum valdaránsmannanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/tyrklandsforseti-lysir-yfir-neydarastandi|titill=Tyrklandsforseti lýsir yfir neyðarástandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=20. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ásgeir Tómasson}}</ref> Á næstu dögum eftir valdaránstilraunina vék Erdoğan um 3.000 hermönnum og 30 hershöfðingjum úr embætti. Auk þess voru 2.745 dómarar og saksóknarar leystir frá störfum, þar á meðal fimm dómarar við stjórnlagadómstólinn, æðsta dómstól Tyrklands, sem höfðu áður átt í deilum við Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/politiskar-hreinsanir-hafnar-i-tyrklandi|titill=Pólitískar hreinsanir hafnar í Tyrklandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=16. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Erdoğan vændi fyrrum samherja sinn, klerkinn [[Fethullah Gülen]], sem er búsettur í Bandaríkjunum, um að hafa staðið að baki valdaráninu og fór fram á að hann yrði framseldur í hald Tyrkja.<ref>{{Vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6884131|titill=Var valdaránstilraunin í Tyrklandi blekking?|útgefandi=''Dagblaðið Vísir''|ár=2017|mánuður=26. maí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Árið 2017 blés Erdoğan til [[Þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] um stjórnarskrárbreytingar til að breyta stjórnkerfi Tyrklands formlega úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]] að bandarískri og franskri fyrirmynd. Í atkvæðagreiðslunni þann 16. apríl 2017 kusu Tyrkir með 51,3% atkvæða að samþykkja stjórnarskrárbreytingarnar. Með breytingunum var embætti forsætisráðherra lagt niður og framkvæmdavaldið færðist að fullu til forsetans, sem hlaut meðal annars vald yfir gerð fjár­mála­á­ætl­ana og aukin völd til að stjórna skipan dómara.<ref name=sigur2017/> [[Mynd:Merkel, Putin, Erdoğan and Macron during the joint press release.jpg|thumb|right|Erdoğan á blaðamannafundi um [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]] með [[Angela Merkel|Angelu Merkel]], [[Vladímír Pútín]] og [[Emmanuel Macron]] árið 2018.]] Erdoğan hefur skipað inngrip tyrkneska hersins í [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]], einkum til þess að koma í veg fyrir að landsvæði við landamæri Sýrlands og Tyrklands komist undir stjórn [[Kúrdar|kúrdískra]] sjálfstæðishreyfinga sem stjórn Erdoğans telur ógna öryggi Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Tyrkir senda í fyrsta sinn landher inn í Sýrland gegn Daesh og Kúrdum|url=https://vardberg.is/frettir/tyrkir-senda-i-fyrsta-sinn-landher-inn-i-syrland-gegn-daesh-og-kurdum/|útgefandi=[[Varðberg]]|ár=2016|mánuður=26. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Í janúar árið 2018 hratt Erdoğan af stað [[Tyrknesk hernaðaríhlutun í Afrin|Ólífugreinaraðgerðinni]] svokölluðu þar sem tyrkneski herinn réðst inn í [[Afrin]]-hérað í Sýrlandi. Tilgangurinn var að ná svæðinu úr höndum [[Varnarsveitir Kúrda|Varnarsveita Kúrda]] (YPG), sem tyrknesk stjórnvöld álíta hernaðarvæng [[Verkalýðsflokkur Kúrda|Verkalýðsflokks Kúrda]] (PKK), sem er flokkaður sem hryðjuverkahópur innan Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/midborg-afrin-algjorlega-sigrud|titill=Miðborg Afrin „algjörlega“ sigruð|útgefandi=RÚV|ár=2018|mánuður=18. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Tyrkneski herinn hefur haldið uppi hernámssvæði í Afrin frá mars 2018. Erdoğan var kjörinn til annars kjörtímabils sem forseti þann 24. júní árið 2018.<ref>{{Vefheimild|url=https://kjarninn.is/skyring/2018-06-25-erdogan-lysir-yfir-sigri-allir-rikisborgarar-landsins-sigurvegarar/|titill=Erdogan lýsir yfir sigri – „Allir ríkisborgarar landsins sigurvegarar“|útgefandi=''Kjarninn''|ár=2018|mánuður=25. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Bára Huld Beck}}</ref> Eitt af fyrstu verkum hans eftir endurkjör var að útnefna tengdason sinn, [[Berat Albayrak]], í embætti fjármálaráðherra Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2018180719965|titill=Gerði tengdasoninn að efnahagsráðherra|útgefandi=''Vísir''|ár=2018|mánuður=10. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Stefán Ó. Jónsson}}</ref> Efnahagur Tyrklands hefur hægt mikið á sér á síðari valdaárum Erdoğans og í ágúst 2018 hrundi gengi [[Tyrknesk líra|tyrknesku lírunnar]] um 20% gagn­vart Banda­ríkja­dal.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2018/08/10/tyrkneska_liran_hrynur_i_verdi/|titill=Tyrk­neska lír­an hryn­ur í verði|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Vinsældir Erdoğans hafa dalað nokkuð vegna efnahagslægðarinnar, ekki síst í stórborgum Tyrklands. Í sveitarstjórnarkosningum sem fóru fram í Tyrklandi árið 2019 vann Réttlætis- og þróunarflokkurinn flest atkvæði á landsvísu en tapaði hins vegar borgarstjórnarkosningum í Istanbúl, [[Ankara]] og [[İzmir]], þremur stærstu borgum Tyrklands, fyrir frambjóðendum [[Lýðveldisflokkur alþýðunnar|Lýðveldisflokks alþýðunnar]] (CHP). Að tapa Istanbúl þótti sér í lagi mikill táknrænn persónuósigur fyrir Erdoğan, sem hafði byrjað eigin stjórnmálaferil sem borgarstjóri borgarinnar. Flokkur Erdoğans kærði kosningarnar í Istanbúl vegna meints kosningamisferlis og því voru kosningarnar í borginni endurteknar, en þegar gengið var til kosninga á ný þann 23. júlí varð niðurstaðan sú sama og [[Ekrem İmamoğlu]], frambjóðandi CHP, náði aftur kjöri til borgarstjóra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2019190629521|titill=Stjórnar­flokkur Erdogan bíður ó­sigur í kosningum í Istanbúl|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=23. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Erdoğan fyrirskipaði aðra hernaðaraðgerð gegn kúrdískum samtökum í [[Rojava]] í Norður-Sýrlandi í október árið 2019. Innrás Tyrkja hófst undir aðgerðarnafninu „[[Friðarvorið]]“ þann 9. október eftir að Erdoğan hafði fengið fullvissu frá [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseta um að bandarískir hermenn á svæðinu myndu ekki skipta sér að hernaði Tyrkja gegn kúrdískum samstarfsmönnum þeirra.<ref>{{Vefheimild|titill=Kúvending eftir símtal Trump og Erdogan í gær|url=https://www.visir.is/g/2019191009048/kuvending-eftir-simtal-trump-og-erdogan-i-gaer|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Yfirlýstur tilgangur innrásarinnar er að hreinsa upp hryðjuverkamenn á svæðinu og búa til öruggt svæði fyrir flóttamenn á landamærum Sýrlands og Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Ætla að „hreinsa upp“ hryðju­verka­menn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/10/07/aetla_ad_hreinsa_upp_hrydjuverkamenn/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október}}</ref> Í júlí árið 2020 fékk Erdoğan því framgengt að [[Ægisif]], sem hafði verið safn frá árinu 1935, skyldi gerð að [[Moska|mosku]] á ný.<ref>{{Vefheimild|titill=Breyt­ir Ægisif í mosku á ný|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/07/10/breytir_aegisif_i_mosku_a_ny/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=10. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. júlí}}</ref> Erdoğan var endurkjörinn forseti í annarri umferð kosninga með um 52 prósentum atkvæða þann 28. maí 2023. Þetta var í fyrsta skipti sem halda þurfti aðra kosningaumferð í sögu Tyrklands þar sem enginn hafði hlotið meirihluta atkvæða í fyrri umferðinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Erdogan endurkjörinn|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-05-28-erdogan-endurkjorinn|útgefandi=[[RÚV]]|dags=28. maí 2023|skoðað=28. maí 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Í mars árið 2025 kom til meiriháttar mótmæla í Tyrklandi þegar [[Ekrem İmamoğlu]], borgarstjóri Istanbúl, var handtekinn og sviptur embætti. İmamoğlu hafði verið álitinn líklegur keppinautur Erdoğans um forsetaembættið og því litu stuðningsmenn hans á handtökuna sem tilraun Erdoğans til að losa sig við samkeppni.<ref>{{Vefheimild|url=https://heimildin.is/grein/24191/|titill= „Við búum í einræðisríki“|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 19. mars 2025 |skoðað=23. mars 2025}}</ref> Þann 25. mars höfðu yfir fjórtán hundruð manns verið handtekin í mótmælum gegn Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|titill=Sameinuðu þjóðirnar hafa áhyggjur af stöðunni í Tyrklandi|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-03-25-sameinudu-thjodirnar-hafa-ahyggjur-af-stodunni-i-tyrklandi-439750|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 25. mars 2025 |skoðað= 27. mars 2025 |höfundur=Guðmundur Atli Hlynsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forsætisráðherra Tyrklands]] | frá=[[14. mars]] [[2003]]| til=[[24. ágúst]] [[2014]]| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=[[Ahmet Davutoğlu]]| }} {{Erfðatafla| titill=[[Forseti Tyrklands]] | frá=[[28. ágúst]] [[2014]]| til=| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=Enn í embætti | }} {{Töfluendir}} {{Forseti Tyrklands}} {{f|1954}} {{DEFAULTSORT:Erdoğan, Recep Tayyip}} [[Flokkur:Borgarstjórar Istanbúl]] [[Flokkur:Forsetar Tyrklands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Tyrklands]] 2b6z0v64lb4nyeitywt8dniyrjuhlap 1980963 1980961 2026-09-29T06:42:13Z ~2026-52481-48 121261 /* */ 1980963 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Recep Tayyip Erdoğan | mynd = Recep Tayyip Erdogan in Ukraine.jpg | titill= [[Forseti Tyrklands]] | stjórnartíð_start = [[28. ágúst]] [[2014]] | vara_forseti = [[Fuat Oktay]]<br>[[Cevdet Yılmaz]] | forveri = [[Abdullah Gül]] | forsætisráðherra = [[Ahmet Davutoğlu]]<br>[[Binali Yıldırım]] | titill2= Forsætisráðherra Tyrklands | stjórnartíð_start2 = [[14. mars]] [[2003]] | stjórnartíð_end2 = [[24. ágúst]] [[2014]] | forseti2 = [[Ahmet Necdet Sezer]]<br>[[Abdullah Gül]] | forveri2 = [[Abdullah Gül]] | eftirmaður2 = [[Ahmet Davutoğlu]] | titill3= Borgarstjóri Istanbúl | stjórnartíð_start3 = [[27. mars]] [[1994]] | stjórnartíð_end3 = [[6. nóvember]] [[1998]] | forveri3 = [[Nurettin Sözen]] | eftirmaður3 = [[Ali Müfit Gürtuna]] | myndatexti1 = Erdoğan árið 2022. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1954|2|26}} | fæðingarstaður = [[Istanbúl]], [[Tyrkland]]i | þjóderni = [[Tyrkland|Tyrkneskur]] | maki = [[Emine Erdoğan|Emine Gülbaran]] (g. 1978) | stjórnmálaflokkur = [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn]] (AKP) | börn = 4 | háskóli = [[Marmaraháskóli]] | trúarbrögð = [[Súnní]] |undirskrift = Recep Tayyip Erdoğan signature.png }} '''Recep Tayyip Erdoğan''' (fæddur [[26. febrúar]] [[1954]]) er núverandi [[forseti Tyrklands]] og tólfta manneskjan sem hefur verið í því embætti. Hann tók við af [[Abdullah Gül]] sem forseti Tyrklands í ágúst 2014. Hann var áður [[forsætisráðherra Tyrklands]] frá 2003 til 2014, og borgarstjóri [[Istanbúl]] frá 1994 til 1998. Stjórnmálabakgrunn ur Erdoğans liggur í [[íslamismi|íslamisma]] og hann hefur kallað sig „[[íhaldsstefna|íhaldssaman]] demókrata“. Ríkisstjórn hans hefur lýst yfir ýmsum sa mfélagslega íhaldss ömum og efnahagslega frjálslyndum stefnum. Hann stofnaði [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (''Adalet ve Kalkınma Partisi'', eða AKP) árið [[2001]], sem sigraði í kosn ingum árin [[2002]], [[2007]], [[2011]], [[2015]], [[2018]] og [[2023]]. Hann sagði af sér sem leiðtogi flokksins árið 2014 þegar hann var kosinn í forse taembætti en tók aft ur við sem flokksleiðtogi árið 2017. Erdogan hefur verið sakaður um gerræðislega tilburði eftir [[valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|valdaránstilraunina í Tyrklandi árið 2016]] þegar tugþúsundir ríkisstarfsmanna voru reknir úr starfi. Erdoğan hlaut verulega aukin völd árið 2017 þegar Tyrkir samþykktu í þjóðaratkvæðagr eiðslu að gera breytingar á stjórnarskrá Tyrklands til að breyta ríkinu úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]]. Í kjölfa rið var embætti forsætisráðherra leyst upp og Erdoğan varð í senn [[þjóðhöfðingi]] og [[ríkisstjórnarleiðtogi]] í krafti forsetaembættisins.<ref name="sigur2017">{{Vefheimild|titill=Naumur og umdeildur sigur Erdogan|url=https://kjarninn.is/skyring/2017-04-22-naumur-og-umdeildur-sigur-erdogan/|útgefandi=''Kjarninn''|höfundur=Oddur Stefánsson|ár=2017|mánuður=23. apríl|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=20. september}}</ref> ==Æviágrip== Recep Tayyip Erdoğan fæddist þann 26. febrúar árið 1954 í hverfinu Kasımpaşa í [[Istanbúl]]. Hann ólst að hluta til upp í bænum [[Rize]] við [[Svartahaf]] en fjölskylda hans ákvað að flytjast aftur til Istanbúl þegar Erdoğan var þrettán ára. Á táningsaldri aflaði Erdoğan sér aukapeninga með því að selja límonaði og brauðbollur í fátækari hverfum Istanbúl. Hann sótti síðan nám í íslömskum skóla og útskrifaðist síðar með gráðu í [[viðskiptastjórnun]] frá [[Marmaraháskóli|Marmaraháskóla]].<ref name=vísiryfirlit>{{Vefheimild|titill=Recep Tayyip Erdogan: Hinn vægðarlausi forseti Tyrklands|url=https://www.visir.is/g/2016160818867|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Atli Ísleifsson|ár=2016|mánuður=19. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan þótti fær knattspyrnumaður á yngri árum og spilaði meðal annars fótbolta með liði heimaborgar sinnar. Stórliðið [[Fenerbahçe]] sóttist um hríð eftir kröftum hans en faðir Erdoğans gaf ekki leyfi sitt fyrir því.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan ólst upp í fátækt en efnaðist verulega þegar hann varð meðeigandi í matvælafyrirtæki og var orðinn milljónamæringur þegar leið á stjórnmálaferil hans.<ref name=efnahagsundur>{{Vefheimild|titill=Efnahagsundur og afturhald|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5315438|höfundur=Karl Blöndal|útgefandi=''SunnudagsMogginn''|ár=2011|mánuður=19. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan hóf stjórnmálaþátttöku með ýmsum íslömskum hreyfingum á áttunda og níunda áratugnum. Hann var á þeim tíma meðlimur í [[Velferðarflokkurinn|Velferðarflokknum]] og stuðningsmaður [[Necmettin Erbakan]], sem var forsætisráðherra Tyrklands frá 1996 til 1997. Erdoğan var kjörinn borgarstjóri Istanbúl í kosningum árið 1994 með rúmum fjórðungi atkvæða. Sem borgarstjóri aflaði hann sér talsverðs fylgis og vinsælda með áherslu sinni á að leysa mál eins og vatnsskort, umferðaröngþveiti og mengun og með uppbyggingu nýrra almenningssamgangna.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan bannaði einnig [[áfengi]] á kaffihúsum borgarinnar og hvatti borgarbúa til að velja á milli [[íslam]]s og [[Veraldarhyggja|veraldlegra]] lífshátta.<ref name=efnahagsundur/> Árið 1997 neyddi tyrkeski herinn Erbakan til að segja af sér sem forsætisráðherra og næsta ár var Velferðarflokkurinn bannaður með lögum fyrir að brjóta gegn ákvæði stjórnarskrár Tyrklands um [[Aðskilnaður ríkis og kirkju|aðskilnað ríkis og trúmála]]. Erdoğan var í kjölfarið ákærður, sviptur embætti og dæmdur í tíu mánaða fangelsi fyrir að flytja brot úr ljóði sem yfirvöld túlkuðu sem trúaráróður og ákall til ofbeldisaðgerða.<ref name=efnahagsundur/> Erdoğan afplánaði fjögurra mánaða fangelsisvist en var síðan sleppt.<ref name=vísiryfirlit/> ===Forsætisráðherra Tyrklands (2003–2014)=== Árið 2001 stofnaði Erdoğan nýjan stjórnmálaflokk, [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (AKP), ásamt bandamanni sínum, [[Abdullah Gül]]. Nýi flokkurinn hlaut 34,3 prósent atkvæða í þingkosningum árið 2002 og Gül tók við embætti forsætisráðherra Tyrklands fyrir flokkinn. Erdoğan var hins vegar meinað að bjóða sig fram á þing vegna dómsins yfir honum frá árinu 1998 þar til ríkisstjórn AKP náði fram stjórnarskrárbreytingu árið 2003. Í aukakosningum sem haldnar voru í mars 2003 náði Erdoğan kjöri á tyrkneska þingið og tók í kjölfarið við af Gül sem forsætisráðherra.<ref name=vísiryfirlit/> Efnahagsfarsæld ríkti á fyrstu valdaárum Erdoğans og varð þetta honum til mikilla vinsælda, jafnvel meðal Tyrkja sem þó studdu annars ekki flokk hans eða stefnumál. Hagvöxtur á fyrsta áratugi hans við völd var að meðaltali 4,5 prósent og stjórninni tókst að halda verðbólgu í skefjum, sem var verulegur viðsnúningur frá bágu efnahagsástandi tíunda áratugarins.<ref name=vísiryfirlit/> Hlutfall ríkisskulda var lágt og meðaltekjur Tyrkja höfðu þrefaldast undir stjórn Erdoğans árið 2011.<ref name=efnahagsundur/> Andstæðingar Erdoğans hafa ætíð vænt hann um að vilja brjóta niður aðgreiningu trúar og ríkismála í Tyrklandi og þröngva íslömskum gildum upp á þjóðina. Erdoğan hafnar slíkum ásökunum en segist þó styðja aukinn rétt Tyrkja til að tjá trú sína opinberlega, sem hefur orðið honum til frekari vinsælda á tyrknesku landsbyggðinni.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan var einnig gagnrýndur fyrir að stuðla að rýrnun fjölmiðlafrelsis í Tyrklandi og fyrir versnandi samfélagsstöðu tyrkneskra kvenna, en svokölluðum heiðursmorðum á tyrkneskum konum snarfjölgaði á fyrstu sjö valdaárum Erdoğans.<ref name=efnahagsundur/> Árið 2013 brutust út [[Mótmælin í Gezi-garði|meiriháttar mótmæli]] gegn stjórn Erdoğans, aðallega í Istanbúl, eftir að tilkynnt var að stjórnin hygðist loka Gezi-almenningsgarðinum í borginni til að byggja verslunarmiðstöð. Stjórn Erdoğans lét opna garðinn að nýju en tilkynnti að frekari mótmæli í garðinum yrðu ekki liðin. Á fyrstu þremur vikum mótmælanna létust fjórir og um 8.000 manns slösuðust.<ref>{{Vefheimild|titill=Beittu táragasi á mótmælendur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2013/07/06/beittu_taragasi_a_motmaelendur/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 6. júní 2013|skoðað=11. apríl 2025}}</ref> Erdoğan lét kalla um 1.000 lögreglumenn til Istanbúl til að kveða niður óeirðirnar.<ref>{{Vefheimild|titill=Fjórir hafa látist og fimm þúsund slasast|url=https://www.visir.is/g/20131173817d|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 17. júní 2013 |skoðað=11. apríl 2025|höfundur=Friðrika Benónýsdóttir}}</ref> ===Forseti Tyrklands (2014–)=== Árið 2014 bauð Erdoğan sig fram í embætti forseta Tyrklands og vann sigur með um 51,8% atkvæða þann 10. ágúst. Þetta voru fyrstu almennu forsetakosningarnar sem haldnar voru í Tyrklandi. Forseti lýðveldisins hafði áður verið kjörinn af þinginu en stjórn Erdoğans hafði árið 2007 gert stjórnarskrárbreytingu til þess að þjóðin fengi að kjósa forsetann.<ref>{{Vefheimild|titill=Örugg­ur sig­ur Er­dog­ans|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2014/08/10/oruggur_sigur_erdogans/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2014|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Forseti Tyrklands hafði lengi verið að mestu valdalaus og táknrænn þjóðhöfðingi en Erdoğan fór ekki leynt með að hann hygðist auka völd embættisins verulega.<ref>{{Vefheimild|titill=Fyrrverandi götusali vill auka völd sín|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6080396|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=2014|mánuður=13. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Jónsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Lagt til að völd forseta verði aukin|url=https://www.ruv.is/frett/lagt-til-ad-vold-forseta-verdi-aukin|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2016|mánuður=1. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref> [[Mynd:After coup nightly demonstartion of president Erdogan supporters. Istanbul, Turkey, Eastern Europe and Western Asia. 22 July,2016.jpg|left|thumb|Stuðningsmenn Erdoğans safnast saman þann 22. júlí til að hylla forsetann eftir valdaránstilraun hersins fáum dögum fyrr.]] Dagana 15. og 16. júlí árið 2016 gerði tyrkneski herinn [[Valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|tilraun til valdaráns]] gegn stjórn Erdoğans. Á meðan valdaránstilraunin fór fram var Erdoğan í fríi á [[Marmaris]] en kvöldið 15. júlí gaf Erdoğan yfirlýsingu í gegnum farsíma á fréttastofunni ''CNN Turk'' þar sem hann hvatti stuðningsmenn sína til að halda út á götur til að mótmæla valdaráninu.<ref>{{Vefheimild|titill=„Við kom­umst í gegn­um þetta“|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2016/07/15/vid_komumst_i_gegnum_thetta/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2016|mánuður=15. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Ákall Erdoğans hafði tilætluð áhrif og næsta kvöld hafði stuðningsmönnum forsetans tekist að vinna bug á valdaránsmönnunum. Í kjölfar valdaránstilraunarinnar lýsti Erdoğan yfir þriggja mánaða neyðarlögum og hóf fjöldahandtökur á grunuðum stuðningsmönnum valdaránsmannanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/tyrklandsforseti-lysir-yfir-neydarastandi|titill=Tyrklandsforseti lýsir yfir neyðarástandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=20. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ásgeir Tómasson}}</ref> Á næstu dögum eftir valdaránstilraunina vék Erdoğan um 3.000 hermönnum og 30 hershöfðingjum úr embætti. Auk þess voru 2.745 dómarar og saksóknarar leystir frá störfum, þar á meðal fimm dómarar við stjórnlagadómstólinn, æðsta dómstól Tyrklands, sem höfðu áður átt í deilum við Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/politiskar-hreinsanir-hafnar-i-tyrklandi|titill=Pólitískar hreinsanir hafnar í Tyrklandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=16. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Erdoğan vændi fyrrum samherja sinn, klerkinn [[Fethullah Gülen]], sem er búsettur í Bandaríkjunum, um að hafa staðið að baki valdaráninu og fór fram á að hann yrði framseldur í hald Tyrkja.<ref>{{Vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6884131|titill=Var valdaránstilraunin í Tyrklandi blekking?|útgefandi=''Dagblaðið Vísir''|ár=2017|mánuður=26. maí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Árið 2017 blés Erdoğan til [[Þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] um stjórnarskrárbreytingar til að breyta stjórnkerfi Tyrklands formlega úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]] að bandarískri og franskri fyrirmynd. Í atkvæðagreiðslunni þann 16. apríl 2017 kusu Tyrkir með 51,3% atkvæða að samþykkja stjórnarskrárbreytingarnar. Með breytingunum var embætti forsætisráðherra lagt niður og framkvæmdavaldið færðist að fullu til forsetans, sem hlaut meðal annars vald yfir gerð fjár­mála­á­ætl­ana og aukin völd til að stjórna skipan dómara.<ref name=sigur2017/> [[Mynd:Merkel, Putin, Erdoğan and Macron during the joint press release.jpg|thumb|right|Erdoğan á blaðamannafundi um [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]] með [[Angela Merkel|Angelu Merkel]], [[Vladímír Pútín]] og [[Emmanuel Macron]] árið 2018.]] Erdoğan hefur skipað inngrip tyrkneska hersins í [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]], einkum til þess að koma í veg fyrir að landsvæði við landamæri Sýrlands og Tyrklands komist undir stjórn [[Kúrdar|kúrdískra]] sjálfstæðishreyfinga sem stjórn Erdoğans telur ógna öryggi Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Tyrkir senda í fyrsta sinn landher inn í Sýrland gegn Daesh og Kúrdum|url=https://vardberg.is/frettir/tyrkir-senda-i-fyrsta-sinn-landher-inn-i-syrland-gegn-daesh-og-kurdum/|útgefandi=[[Varðberg]]|ár=2016|mánuður=26. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Í janúar árið 2018 hratt Erdoğan af stað [[Tyrknesk hernaðaríhlutun í Afrin|Ólífugreinaraðgerðinni]] svokölluðu þar sem tyrkneski herinn réðst inn í [[Afrin]]-hérað í Sýrlandi. Tilgangurinn var að ná svæðinu úr höndum [[Varnarsveitir Kúrda|Varnarsveita Kúrda]] (YPG), sem tyrknesk stjórnvöld álíta hernaðarvæng [[Verkalýðsflokkur Kúrda|Verkalýðsflokks Kúrda]] (PKK), sem er flokkaður sem hryðjuverkahópur innan Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/midborg-afrin-algjorlega-sigrud|titill=Miðborg Afrin „algjörlega“ sigruð|útgefandi=RÚV|ár=2018|mánuður=18. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Tyrkneski herinn hefur haldið uppi hernámssvæði í Afrin frá mars 2018. Erdoğan var kjörinn til annars kjörtímabils sem forseti þann 24. júní árið 2018.<ref>{{Vefheimild|url=https://kjarninn.is/skyring/2018-06-25-erdogan-lysir-yfir-sigri-allir-rikisborgarar-landsins-sigurvegarar/|titill=Erdogan lýsir yfir sigri – „Allir ríkisborgarar landsins sigurvegarar“|útgefandi=''Kjarninn''|ár=2018|mánuður=25. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Bára Huld Beck}}</ref> Eitt af fyrstu verkum hans eftir endurkjör var að útnefna tengdason sinn, [[Berat Albayrak]], í embætti fjármálaráðherra Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2018180719965|titill=Gerði tengdasoninn að efnahagsráðherra|útgefandi=''Vísir''|ár=2018|mánuður=10. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Stefán Ó. Jónsson}}</ref> Efnahagur Tyrklands hefur hægt mikið á sér á síðari valdaárum Erdoğans og í ágúst 2018 hrundi gengi [[Tyrknesk líra|tyrknesku lírunnar]] um 20% gagn­vart Banda­ríkja­dal.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2018/08/10/tyrkneska_liran_hrynur_i_verdi/|titill=Tyrk­neska lír­an hryn­ur í verði|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Vinsældir Erdoğans hafa dalað nokkuð vegna efnahagslægðarinnar, ekki síst í stórborgum Tyrklands. Í sveitarstjórnarkosningum sem fóru fram í Tyrklandi árið 2019 vann Réttlætis- og þróunarflokkurinn flest atkvæði á landsvísu en tapaði hins vegar borgarstjórnarkosningum í Istanbúl, [[Ankara]] og [[İzmir]], þremur stærstu borgum Tyrklands, fyrir frambjóðendum [[Lýðveldisflokkur alþýðunnar|Lýðveldisflokks alþýðunnar]] (CHP). Að tapa Istanbúl þótti sér í lagi mikill táknrænn persónuósigur fyrir Erdoğan, sem hafði byrjað eigin stjórnmálaferil sem borgarstjóri borgarinnar. Flokkur Erdoğans kærði kosningarnar í Istanbúl vegna meints kosningamisferlis og því voru kosningarnar í borginni endurteknar, en þegar gengið var til kosninga á ný þann 23. júlí varð niðurstaðan sú sama og [[Ekrem İmamoğlu]], frambjóðandi CHP, náði aftur kjöri til borgarstjóra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2019190629521|titill=Stjórnar­flokkur Erdogan bíður ó­sigur í kosningum í Istanbúl|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=23. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Erdoğan fyrirskipaði aðra hernaðaraðgerð gegn kúrdískum samtökum í [[Rojava]] í Norður-Sýrlandi í október árið 2019. Innrás Tyrkja hófst undir aðgerðarnafninu „[[Friðarvorið]]“ þann 9. október eftir að Erdoğan hafði fengið fullvissu frá [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseta um að bandarískir hermenn á svæðinu myndu ekki skipta sér að hernaði Tyrkja gegn kúrdískum samstarfsmönnum þeirra.<ref>{{Vefheimild|titill=Kúvending eftir símtal Trump og Erdogan í gær|url=https://www.visir.is/g/2019191009048/kuvending-eftir-simtal-trump-og-erdogan-i-gaer|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Yfirlýstur tilgangur innrásarinnar er að hreinsa upp hryðjuverkamenn á svæðinu og búa til öruggt svæði fyrir flóttamenn á landamærum Sýrlands og Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Ætla að „hreinsa upp“ hryðju­verka­menn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/10/07/aetla_ad_hreinsa_upp_hrydjuverkamenn/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október}}</ref> Í júlí árið 2020 fékk Erdoğan því framgengt að [[Ægisif]], sem hafði verið safn frá árinu 1935, skyldi gerð að [[Moska|mosku]] á ný.<ref>{{Vefheimild|titill=Breyt­ir Ægisif í mosku á ný|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/07/10/breytir_aegisif_i_mosku_a_ny/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=10. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. júlí}}</ref> Erdoğan var endurkjörinn forseti í annarri umferð kosninga með um 52 prósentum atkvæða þann 28. maí 2023. Þetta var í fyrsta skipti sem halda þurfti aðra kosningaumferð í sögu Tyrklands þar sem enginn hafði hlotið meirihluta atkvæða í fyrri umferðinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Erdogan endurkjörinn|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-05-28-erdogan-endurkjorinn|útgefandi=[[RÚV]]|dags=28. maí 2023|skoðað=28. maí 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Í mars árið 2025 kom til meiriháttar mótmæla í Tyrklandi þegar [[Ekrem İmamoğlu]], borgarstjóri Istanbúl, var handtekinn og sviptur embætti. İmamoğlu hafði verið álitinn líklegur keppinautur Erdoğans um forsetaembættið og því litu stuðningsmenn hans á handtökuna sem tilraun Erdoğans til að losa sig við samkeppni.<ref>{{Vefheimild|url=https://heimildin.is/grein/24191/|titill= „Við búum í einræðisríki“|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 19. mars 2025 |skoðað=23. mars 2025}}</ref> Þann 25. mars höfðu yfir fjórtán hundruð manns verið handtekin í mótmælum gegn Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|titill=Sameinuðu þjóðirnar hafa áhyggjur af stöðunni í Tyrklandi|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-03-25-sameinudu-thjodirnar-hafa-ahyggjur-af-stodunni-i-tyrklandi-439750|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 25. mars 2025 |skoðað= 27. mars 2025 |höfundur=Guðmundur Atli Hlynsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forsætisráðherra Tyrklands]] | frá=[[14. mars]] [[2003]]| til=[[24. ágúst]] [[2014]]| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=[[Ahmet Davutoğlu]]| }} {{Erfðatafla| titill=[[Forseti Tyrklands]] | frá=[[28. ágúst]] [[2014]]| til=| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=Enn í embætti | }} {{Töfluendir}} {{Forseti Tyrklands}} {{f|1954}} {{DEFAULTSORT:Erdoğan, Recep Tayyip}} [[Flokkur:Borgarstjórar Istanbúl]] [[Flokkur:Forsetar Tyrklands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Tyrklands]] skz5wlodocdu3mdqenmsnbmi3hn9973 1980966 1980963 2026-09-29T06:57:12Z NDG 108276 Tók aftur breytingar frá [[Special:Contributions/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[User talk:~2026-52481-48|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:SchlurcherBot|SchlurcherBot]] 1953820 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Recep Tayyip Erdoğan | mynd = Recep Tayyip Erdogan in Ukraine.jpg | titill= [[Forseti Tyrklands]] | stjórnartíð_start = [[28. ágúst]] [[2014]] | vara_forseti = [[Fuat Oktay]]<br>[[Cevdet Yılmaz]] | forveri = [[Abdullah Gül]] | forsætisráðherra = [[Ahmet Davutoğlu]]<br>[[Binali Yıldırım]] | titill2= Forsætisráðherra Tyrklands | stjórnartíð_start2 = [[14. mars]] [[2003]] | stjórnartíð_end2 = [[24. ágúst]] [[2014]] | forseti2 = [[Ahmet Necdet Sezer]]<br>[[Abdullah Gül]] | forveri2 = [[Abdullah Gül]] | eftirmaður2 = [[Ahmet Davutoğlu]] | titill3= Borgarstjóri Istanbúl | stjórnartíð_start3 = [[27. mars]] [[1994]] | stjórnartíð_end3 = [[6. nóvember]] [[1998]] | forveri3 = [[Nurettin Sözen]] | eftirmaður3 = [[Ali Müfit Gürtuna]] | myndatexti1 = Erdoğan árið 2022. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1954|2|26}} | fæðingarstaður = [[Istanbúl]], [[Tyrkland]]i | þjóderni = [[Tyrkland|Tyrkneskur]] | maki = [[Emine Erdoğan|Emine Gülbaran]] (g. 1978) | stjórnmálaflokkur = [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn]] (AKP) | börn = 4 | háskóli = [[Marmaraháskóli]] | trúarbrögð = [[Súnní]] |undirskrift = Recep Tayyip Erdoğan signature.png }} '''Recep Tayyip Erdoğan''' (fæddur [[26. febrúar]] [[1954]]) er núverandi [[forseti Tyrklands]] og tólfta manneskjan sem hefur verið í því embætti. Hann tók við af [[Abdullah Gül]] sem forseti Tyrklands í ágúst 2014. Hann var áður [[forsætisráðherra Tyrklands]] frá 2003 til 2014, og borgarstjóri [[Istanbúl]] frá 1994 til 1998. Stjórnmálabakgrunnur Erdoğans liggur í [[íslamismi|íslamisma]] og hann hefur kallað sig „[[íhaldsstefna|íhaldssaman]] demókrata“. Ríkisstjórn hans hefur lýst yfir ýmsum samfélagslega íhaldssömum og efnahagslega frjálslyndum stefnum. Hann stofnaði [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (''Adalet ve Kalkınma Partisi'', eða AKP) árið [[2001]], sem sigraði í kosningum árin [[2002]], [[2007]], [[2011]], [[2015]], [[2018]] og [[2023]]. Hann sagði af sér sem leiðtogi flokksins árið 2014 þegar hann var kosinn í forsetaembætti en tók aftur við sem flokksleiðtogi árið 2017. Erdogan hefur verið sakaður um gerræðislega tilburði eftir [[valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|valdaránstilraunina í Tyrklandi árið 2016]] þegar tugþúsundir ríkisstarfsmanna voru reknir úr starfi. Erdoğan hlaut verulega aukin völd árið 2017 þegar Tyrkir samþykktu í þjóðaratkvæðagreiðslu að gera breytingar á stjórnarskrá Tyrklands til að breyta ríkinu úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]]. Í kjölfarið var embætti forsætisráðherra leyst upp og Erdoğan varð í senn [[þjóðhöfðingi]] og [[ríkisstjórnarleiðtogi]] í krafti forsetaembættisins.<ref name=sigur2017>{{Vefheimild|titill=Naumur og umdeildur sigur Erdogan|url=https://kjarninn.is/skyring/2017-04-22-naumur-og-umdeildur-sigur-erdogan/|útgefandi=''Kjarninn''|höfundur=Oddur Stefánsson|ár=2017|mánuður=23. apríl|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=20. september}}</ref> ==Æviágrip== Recep Tayyip Erdoğan fæddist þann 26. febrúar árið 1954 í hverfinu Kasımpaşa í [[Istanbúl]]. Hann ólst að hluta til upp í bænum [[Rize]] við [[Svartahaf]] en fjölskylda hans ákvað að flytjast aftur til Istanbúl þegar Erdoğan var þrettán ára. Á táningsaldri aflaði Erdoğan sér aukapeninga með því að selja límonaði og brauðbollur í fátækari hverfum Istanbúl. Hann sótti síðan nám í íslömskum skóla og útskrifaðist síðar með gráðu í [[viðskiptastjórnun]] frá [[Marmaraháskóli|Marmaraháskóla]].<ref name=vísiryfirlit>{{Vefheimild|titill=Recep Tayyip Erdogan: Hinn vægðarlausi forseti Tyrklands|url=https://www.visir.is/g/2016160818867|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Atli Ísleifsson|ár=2016|mánuður=19. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan þótti fær knattspyrnumaður á yngri árum og spilaði meðal annars fótbolta með liði heimaborgar sinnar. Stórliðið [[Fenerbahçe]] sóttist um hríð eftir kröftum hans en faðir Erdoğans gaf ekki leyfi sitt fyrir því.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan ólst upp í fátækt en efnaðist verulega þegar hann varð meðeigandi í matvælafyrirtæki og var orðinn milljónamæringur þegar leið á stjórnmálaferil hans.<ref name=efnahagsundur>{{Vefheimild|titill=Efnahagsundur og afturhald|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5315438|höfundur=Karl Blöndal|útgefandi=''SunnudagsMogginn''|ár=2011|mánuður=19. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Erdoğan hóf stjórnmálaþátttöku með ýmsum íslömskum hreyfingum á áttunda og níunda áratugnum. Hann var á þeim tíma meðlimur í [[Velferðarflokkurinn|Velferðarflokknum]] og stuðningsmaður [[Necmettin Erbakan]], sem var forsætisráðherra Tyrklands frá 1996 til 1997. Erdoğan var kjörinn borgarstjóri Istanbúl í kosningum árið 1994 með rúmum fjórðungi atkvæða. Sem borgarstjóri aflaði hann sér talsverðs fylgis og vinsælda með áherslu sinni á að leysa mál eins og vatnsskort, umferðaröngþveiti og mengun og með uppbyggingu nýrra almenningssamgangna.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan bannaði einnig [[áfengi]] á kaffihúsum borgarinnar og hvatti borgarbúa til að velja á milli [[íslam]]s og [[Veraldarhyggja|veraldlegra]] lífshátta.<ref name=efnahagsundur/> Árið 1997 neyddi tyrkeski herinn Erbakan til að segja af sér sem forsætisráðherra og næsta ár var Velferðarflokkurinn bannaður með lögum fyrir að brjóta gegn ákvæði stjórnarskrár Tyrklands um [[Aðskilnaður ríkis og kirkju|aðskilnað ríkis og trúmála]]. Erdoğan var í kjölfarið ákærður, sviptur embætti og dæmdur í tíu mánaða fangelsi fyrir að flytja brot úr ljóði sem yfirvöld túlkuðu sem trúaráróður og ákall til ofbeldisaðgerða.<ref name=efnahagsundur/> Erdoğan afplánaði fjögurra mánaða fangelsisvist en var síðan sleppt.<ref name=vísiryfirlit/> ===Forsætisráðherra Tyrklands (2003–2014)=== Árið 2001 stofnaði Erdoğan nýjan stjórnmálaflokk, [[Réttlætis- og þróunarflokkurinn|Réttlætis- og þróunarflokkinn]] (AKP), ásamt bandamanni sínum, [[Abdullah Gül]]. Nýi flokkurinn hlaut 34,3 prósent atkvæða í þingkosningum árið 2002 og Gül tók við embætti forsætisráðherra Tyrklands fyrir flokkinn. Erdoğan var hins vegar meinað að bjóða sig fram á þing vegna dómsins yfir honum frá árinu 1998 þar til ríkisstjórn AKP náði fram stjórnarskrárbreytingu árið 2003. Í aukakosningum sem haldnar voru í mars 2003 náði Erdoğan kjöri á tyrkneska þingið og tók í kjölfarið við af Gül sem forsætisráðherra.<ref name=vísiryfirlit/> Efnahagsfarsæld ríkti á fyrstu valdaárum Erdoğans og varð þetta honum til mikilla vinsælda, jafnvel meðal Tyrkja sem þó studdu annars ekki flokk hans eða stefnumál. Hagvöxtur á fyrsta áratugi hans við völd var að meðaltali 4,5 prósent og stjórninni tókst að halda verðbólgu í skefjum, sem var verulegur viðsnúningur frá bágu efnahagsástandi tíunda áratugarins.<ref name=vísiryfirlit/> Hlutfall ríkisskulda var lágt og meðaltekjur Tyrkja höfðu þrefaldast undir stjórn Erdoğans árið 2011.<ref name=efnahagsundur/> Andstæðingar Erdoğans hafa ætíð vænt hann um að vilja brjóta niður aðgreiningu trúar og ríkismála í Tyrklandi og þröngva íslömskum gildum upp á þjóðina. Erdoğan hafnar slíkum ásökunum en segist þó styðja aukinn rétt Tyrkja til að tjá trú sína opinberlega, sem hefur orðið honum til frekari vinsælda á tyrknesku landsbyggðinni.<ref name=vísiryfirlit/> Erdoğan var einnig gagnrýndur fyrir að stuðla að rýrnun fjölmiðlafrelsis í Tyrklandi og fyrir versnandi samfélagsstöðu tyrkneskra kvenna, en svokölluðum heiðursmorðum á tyrkneskum konum snarfjölgaði á fyrstu sjö valdaárum Erdoğans.<ref name=efnahagsundur/> Árið 2013 brutust út [[Mótmælin í Gezi-garði|meiriháttar mótmæli]] gegn stjórn Erdoğans, aðallega í Istanbúl, eftir að tilkynnt var að stjórnin hygðist loka Gezi-almenningsgarðinum í borginni til að byggja verslunarmiðstöð. Stjórn Erdoğans lét opna garðinn að nýju en tilkynnti að frekari mótmæli í garðinum yrðu ekki liðin. Á fyrstu þremur vikum mótmælanna létust fjórir og um 8.000 manns slösuðust.<ref>{{Vefheimild|titill=Beittu táragasi á mótmælendur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2013/07/06/beittu_taragasi_a_motmaelendur/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 6. júní 2013|skoðað=11. apríl 2025}}</ref> Erdoğan lét kalla um 1.000 lögreglumenn til Istanbúl til að kveða niður óeirðirnar.<ref>{{Vefheimild|titill=Fjórir hafa látist og fimm þúsund slasast|url=https://www.visir.is/g/20131173817d|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 17. júní 2013 |skoðað=11. apríl 2025|höfundur=Friðrika Benónýsdóttir}}</ref> ===Forseti Tyrklands (2014–)=== Árið 2014 bauð Erdoğan sig fram í embætti forseta Tyrklands og vann sigur með um 51,8% atkvæða þann 10. ágúst. Þetta voru fyrstu almennu forsetakosningarnar sem haldnar voru í Tyrklandi. Forseti lýðveldisins hafði áður verið kjörinn af þinginu en stjórn Erdoğans hafði árið 2007 gert stjórnarskrárbreytingu til þess að þjóðin fengi að kjósa forsetann.<ref>{{Vefheimild|titill=Örugg­ur sig­ur Er­dog­ans|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2014/08/10/oruggur_sigur_erdogans/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2014|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Forseti Tyrklands hafði lengi verið að mestu valdalaus og táknrænn þjóðhöfðingi en Erdoğan fór ekki leynt með að hann hygðist auka völd embættisins verulega.<ref>{{Vefheimild|titill=Fyrrverandi götusali vill auka völd sín|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6080396|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=2014|mánuður=13. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Jónsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Lagt til að völd forseta verði aukin|url=https://www.ruv.is/frett/lagt-til-ad-vold-forseta-verdi-aukin|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2016|mánuður=1. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref> [[Mynd:After coup nightly demonstartion of president Erdogan supporters. Istanbul, Turkey, Eastern Europe and Western Asia. 22 July,2016.jpg|left|thumb|Stuðningsmenn Erdoğans safnast saman þann 22. júlí til að hylla forsetann eftir valdaránstilraun hersins fáum dögum fyrr.]] Dagana 15. og 16. júlí árið 2016 gerði tyrkneski herinn [[Valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|tilraun til valdaráns]] gegn stjórn Erdoğans. Á meðan valdaránstilraunin fór fram var Erdoğan í fríi á [[Marmaris]] en kvöldið 15. júlí gaf Erdoğan yfirlýsingu í gegnum farsíma á fréttastofunni ''CNN Turk'' þar sem hann hvatti stuðningsmenn sína til að halda út á götur til að mótmæla valdaráninu.<ref>{{Vefheimild|titill=„Við kom­umst í gegn­um þetta“|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2016/07/15/vid_komumst_i_gegnum_thetta/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2016|mánuður=15. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Ákall Erdoğans hafði tilætluð áhrif og næsta kvöld hafði stuðningsmönnum forsetans tekist að vinna bug á valdaránsmönnunum. Í kjölfar valdaránstilraunarinnar lýsti Erdoğan yfir þriggja mánaða neyðarlögum og hóf fjöldahandtökur á grunuðum stuðningsmönnum valdaránsmannanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/tyrklandsforseti-lysir-yfir-neydarastandi|titill=Tyrklandsforseti lýsir yfir neyðarástandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=20. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ásgeir Tómasson}}</ref> Á næstu dögum eftir valdaránstilraunina vék Erdoğan um 3.000 hermönnum og 30 hershöfðingjum úr embætti. Auk þess voru 2.745 dómarar og saksóknarar leystir frá störfum, þar á meðal fimm dómarar við stjórnlagadómstólinn, æðsta dómstól Tyrklands, sem höfðu áður átt í deilum við Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/politiskar-hreinsanir-hafnar-i-tyrklandi|titill=Pólitískar hreinsanir hafnar í Tyrklandi|útgefandi=RÚV|ár=2016|mánuður=16. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Erdoğan vændi fyrrum samherja sinn, klerkinn [[Fethullah Gülen]], sem er búsettur í Bandaríkjunum, um að hafa staðið að baki valdaráninu og fór fram á að hann yrði framseldur í hald Tyrkja.<ref>{{Vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6884131|titill=Var valdaránstilraunin í Tyrklandi blekking?|útgefandi=''Dagblaðið Vísir''|ár=2017|mánuður=26. maí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Árið 2017 blés Erdoğan til [[Þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] um stjórnarskrárbreytingar til að breyta stjórnkerfi Tyrklands formlega úr [[þingræði]] í [[forsetaræði]] að bandarískri og franskri fyrirmynd. Í atkvæðagreiðslunni þann 16. apríl 2017 kusu Tyrkir með 51,3% atkvæða að samþykkja stjórnarskrárbreytingarnar. Með breytingunum var embætti forsætisráðherra lagt niður og framkvæmdavaldið færðist að fullu til forsetans, sem hlaut meðal annars vald yfir gerð fjár­mála­á­ætl­ana og aukin völd til að stjórna skipan dómara.<ref name=sigur2017/> [[Mynd:Merkel, Putin, Erdoğan and Macron during the joint press release.jpg|thumb|right|Erdoğan á blaðamannafundi um [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]] með [[Angela Merkel|Angelu Merkel]], [[Vladímír Pútín]] og [[Emmanuel Macron]] árið 2018.]] Erdoğan hefur skipað inngrip tyrkneska hersins í [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldina]], einkum til þess að koma í veg fyrir að landsvæði við landamæri Sýrlands og Tyrklands komist undir stjórn [[Kúrdar|kúrdískra]] sjálfstæðishreyfinga sem stjórn Erdoğans telur ógna öryggi Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Tyrkir senda í fyrsta sinn landher inn í Sýrland gegn Daesh og Kúrdum|url=https://vardberg.is/frettir/tyrkir-senda-i-fyrsta-sinn-landher-inn-i-syrland-gegn-daesh-og-kurdum/|útgefandi=[[Varðberg]]|ár=2016|mánuður=26. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Í janúar árið 2018 hratt Erdoğan af stað [[Tyrknesk hernaðaríhlutun í Afrin|Ólífugreinaraðgerðinni]] svokölluðu þar sem tyrkneski herinn réðst inn í [[Afrin]]-hérað í Sýrlandi. Tilgangurinn var að ná svæðinu úr höndum [[Varnarsveitir Kúrda|Varnarsveita Kúrda]] (YPG), sem tyrknesk stjórnvöld álíta hernaðarvæng [[Verkalýðsflokkur Kúrda|Verkalýðsflokks Kúrda]] (PKK), sem er flokkaður sem hryðjuverkahópur innan Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/midborg-afrin-algjorlega-sigrud|titill=Miðborg Afrin „algjörlega“ sigruð|útgefandi=RÚV|ár=2018|mánuður=18. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Tyrkneski herinn hefur haldið uppi hernámssvæði í Afrin frá mars 2018. Erdoğan var kjörinn til annars kjörtímabils sem forseti þann 24. júní árið 2018.<ref>{{Vefheimild|url=https://kjarninn.is/skyring/2018-06-25-erdogan-lysir-yfir-sigri-allir-rikisborgarar-landsins-sigurvegarar/|titill=Erdogan lýsir yfir sigri – „Allir ríkisborgarar landsins sigurvegarar“|útgefandi=''Kjarninn''|ár=2018|mánuður=25. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Bára Huld Beck}}</ref> Eitt af fyrstu verkum hans eftir endurkjör var að útnefna tengdason sinn, [[Berat Albayrak]], í embætti fjármálaráðherra Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2018180719965|titill=Gerði tengdasoninn að efnahagsráðherra|útgefandi=''Vísir''|ár=2018|mánuður=10. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Stefán Ó. Jónsson}}</ref> Efnahagur Tyrklands hefur hægt mikið á sér á síðari valdaárum Erdoğans og í ágúst 2018 hrundi gengi [[Tyrknesk líra|tyrknesku lírunnar]] um 20% gagn­vart Banda­ríkja­dal.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2018/08/10/tyrkneska_liran_hrynur_i_verdi/|titill=Tyrk­neska lír­an hryn­ur í verði|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september}}</ref> Vinsældir Erdoğans hafa dalað nokkuð vegna efnahagslægðarinnar, ekki síst í stórborgum Tyrklands. Í sveitarstjórnarkosningum sem fóru fram í Tyrklandi árið 2019 vann Réttlætis- og þróunarflokkurinn flest atkvæði á landsvísu en tapaði hins vegar borgarstjórnarkosningum í Istanbúl, [[Ankara]] og [[İzmir]], þremur stærstu borgum Tyrklands, fyrir frambjóðendum [[Lýðveldisflokkur alþýðunnar|Lýðveldisflokks alþýðunnar]] (CHP). Að tapa Istanbúl þótti sér í lagi mikill táknrænn persónuósigur fyrir Erdoğan, sem hafði byrjað eigin stjórnmálaferil sem borgarstjóri borgarinnar. Flokkur Erdoğans kærði kosningarnar í Istanbúl vegna meints kosningamisferlis og því voru kosningarnar í borginni endurteknar, en þegar gengið var til kosninga á ný þann 23. júlí varð niðurstaðan sú sama og [[Ekrem İmamoğlu]], frambjóðandi CHP, náði aftur kjöri til borgarstjóra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2019190629521|titill=Stjórnar­flokkur Erdogan bíður ó­sigur í kosningum í Istanbúl|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=23. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. september|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Erdoğan fyrirskipaði aðra hernaðaraðgerð gegn kúrdískum samtökum í [[Rojava]] í Norður-Sýrlandi í október árið 2019. Innrás Tyrkja hófst undir aðgerðarnafninu „[[Friðarvorið]]“ þann 9. október eftir að Erdoğan hafði fengið fullvissu frá [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseta um að bandarískir hermenn á svæðinu myndu ekki skipta sér að hernaði Tyrkja gegn kúrdískum samstarfsmönnum þeirra.<ref>{{Vefheimild|titill=Kúvending eftir símtal Trump og Erdogan í gær|url=https://www.visir.is/g/2019191009048/kuvending-eftir-simtal-trump-og-erdogan-i-gaer|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Yfirlýstur tilgangur innrásarinnar er að hreinsa upp hryðjuverkamenn á svæðinu og búa til öruggt svæði fyrir flóttamenn á landamærum Sýrlands og Tyrklands.<ref>{{Vefheimild|titill=Ætla að „hreinsa upp“ hryðju­verka­menn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/10/07/aetla_ad_hreinsa_upp_hrydjuverkamenn/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október}}</ref> Í júlí árið 2020 fékk Erdoğan því framgengt að [[Ægisif]], sem hafði verið safn frá árinu 1935, skyldi gerð að [[Moska|mosku]] á ný.<ref>{{Vefheimild|titill=Breyt­ir Ægisif í mosku á ný|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/07/10/breytir_aegisif_i_mosku_a_ny/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=10. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. júlí}}</ref> Erdoğan var endurkjörinn forseti í annarri umferð kosninga með um 52 prósentum atkvæða þann 28. maí 2023. Þetta var í fyrsta skipti sem halda þurfti aðra kosningaumferð í sögu Tyrklands þar sem enginn hafði hlotið meirihluta atkvæða í fyrri umferðinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Erdogan endurkjörinn|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-05-28-erdogan-endurkjorinn|útgefandi=[[RÚV]]|dags=28. maí 2023|skoðað=28. maí 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Í mars árið 2025 kom til meiriháttar mótmæla í Tyrklandi þegar [[Ekrem İmamoğlu]], borgarstjóri Istanbúl, var handtekinn og sviptur embætti. İmamoğlu hafði verið álitinn líklegur keppinautur Erdoğans um forsetaembættið og því litu stuðningsmenn hans á handtökuna sem tilraun Erdoğans til að losa sig við samkeppni.<ref>{{Vefheimild|url=https://heimildin.is/grein/24191/|titill= „Við búum í einræðisríki“|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 19. mars 2025 |skoðað=23. mars 2025}}</ref> Þann 25. mars höfðu yfir fjórtán hundruð manns verið handtekin í mótmælum gegn Erdoğan.<ref>{{Vefheimild|titill=Sameinuðu þjóðirnar hafa áhyggjur af stöðunni í Tyrklandi|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-03-25-sameinudu-thjodirnar-hafa-ahyggjur-af-stodunni-i-tyrklandi-439750|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 25. mars 2025 |skoðað= 27. mars 2025 |höfundur=Guðmundur Atli Hlynsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forsætisráðherra Tyrklands]] | frá=[[14. mars]] [[2003]]| til=[[24. ágúst]] [[2014]]| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=[[Ahmet Davutoğlu]]| }} {{Erfðatafla| titill=[[Forseti Tyrklands]] | frá=[[28. ágúst]] [[2014]]| til=| fyrir=[[Abdullah Gül]]| eftir=Enn í embætti | }} {{Töfluendir}} {{Forseti Tyrklands}} {{f|1954}} {{DEFAULTSORT:Erdoğan, Recep Tayyip}} [[Flokkur:Borgarstjórar Istanbúl]] [[Flokkur:Forsetar Tyrklands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Tyrklands]] kp939uljy1m8tjb7ppco21omtvnx715 1 131734 1980942 1516563 2026-09-29T06:38:04Z ~2026-52481-48 121261 Nýr hluti: /* Yes and then */ 1980942 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} == Yes and then == yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) i56xn32knwi1yxzaklz80386jmji9st 1980943 1980942 2026-09-29T06:38:13Z ~2026-52481-48 121261 /* Yes and then */ Svar 1980943 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} == Yes and then == yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :and then did the [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) 01p82hmmfnhjog31xmzhviaofuq9ci7 1980945 1980943 2026-09-29T06:38:27Z ~2026-52481-48 121261 /* Yes and then */ Svar 1980945 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} == Yes and then == yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :and then did the [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::what we did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) rie0spi4y14ebct2ev94yavsdfihse6 1980946 1980945 2026-09-29T06:38:36Z ~2026-52481-48 121261 /* Yes and then */ Svar 1980946 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} == Yes and then == yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :and then did the [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::what we did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :::also and [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) 28n5dgrlkf2tajotwsf06ha04n2c55j 1980947 1980946 2026-09-29T06:38:46Z ~2026-52481-48 121261 /* Yes and then */ Svar 1980947 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} == Yes and then == yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :and then did the [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::what we did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :::also and [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::::Whatever is done [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) mxdwqc3jv6q32jnpt58ax8aw8kyzbny 1980948 1980947 2026-09-29T06:38:57Z ~2026-52481-48 121261 /* Yes and then */ Svar 1980948 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} == Yes and then == yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :and then did the [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::what we did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :::also and [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::::Whatever is done [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :::::and tes [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) qz336g21hxu13udd7p2ta2ssg5jzm0q 1980949 1980948 2026-09-29T06:39:04Z ~2026-52481-48 121261 /* Yes and then */ Svar 1980949 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} == Yes and then == yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :and then did the [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::what we did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :::also and [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::::Whatever is done [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :::::and tes [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::::::yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:39 (UTC) a4ggzqr6m68r6v0mbphrkr0ty4p3x0h 1980950 1980949 2026-09-29T06:39:10Z ~2026-52481-48 121261 /* Yes and then */ Svar 1980950 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} == Yes and then == yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :and then did the [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::what we did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :::also and [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::::Whatever is done [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :::::and tes [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::::::yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:39 (UTC) :::::::we did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:39 (UTC) 3wk1dg2j4uio3cptf7f06hysli0vqi8 1980951 1980950 2026-09-29T06:39:20Z ~2026-52481-48 121261 /* Yes and then */ Svar 1980951 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} == Yes and then == yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :and then did the [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::what we did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :::also and [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::::Whatever is done [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :::::and tes [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::::::yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:39 (UTC) :::::::we did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:39 (UTC) ::::::::what we did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:39 (UTC) tg3ojfbna22n3c65laymfshi4bos55a 1980952 1980951 2026-09-29T06:39:27Z ~2026-52481-48 121261 /* Yes and then */ Svar 1980952 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} == Yes and then == yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :and then did the [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::what we did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :::also and [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::::Whatever is done [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) :::::and tes [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:38 (UTC) ::::::yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:39 (UTC) :::::::we did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:39 (UTC) ::::::::what we did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:39 (UTC) :::::::::for newest [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:39 (UTC) n3syuvskm7s20tdx8qtzksehkaced8u 1980965 1980952 2026-09-29T06:54:34Z NDG 108276 Tók aftur breytingar frá [[Special:Contributions/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[User talk:~2026-52481-48|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Maxí|Maxí]] 1516563 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} b75xrfi0grej1bw61lv8tkm8pd648up 0 132852 1980893 1944907 2026-09-28T21:39:05Z Nipas2 54688 1980893 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Pepsí deild kvenna 2016 | mynd = [[Mynd:Pepsi-deild.jpg|250px]] | ár = '''2016''' | Meistarar = '''{{Lið Stjarnan}}''' | fallið lið = '''{{Lið Selfoss}}<br />{{Lið ÍA}}''' | spilaðir leikir = 90 | mörk skoruð = 263 (2.92 m/leik) | markahæstur = '''20 mörk'''<br>[[Harpa Þorsteinsdóttir]] ({{Lið Stjarnan}}) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = Stjarnan 6-0 ÍA<br>Þór-KA 6-0 Fylkir | stærsti útisigur = KR 0-5 ÍBV | tímabil = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015|2015]] - [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2017|2017]] |}} Árið '''2016''' verður '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 45. sinn. 10 lið mynda deildina og eru [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] núverandi íslandsmeistarar. [[Íþróttabandalag Akraness|ÍA]] og [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] taka sæti [[Ungmennafélagið Afturelding|Aftureldingar]] og [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttar]] sem að féllu úr deildinni 2015. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=120| Lið ! | Bær ! | Leikvangur ! | Þjálfari ! | Staðan [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015|2015]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Þorsteinn Halldórsson]] | 1. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið FH}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] | style="text-align: left;"|[[Orri Þórðarson]] | 2. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015|1. deild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fylkir}} | [[Reykjavík]] | [[Fylkisvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Eiður Ben Eiríksson]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Norðurálsvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Þórður Þórðarson]] | 1. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015|1. deild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[:en:Ian Jeffs|Ian David Jeffs]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið KR}} | [[Reykjavík]] | [[KR-völlur|Alvogenvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Edda Garðarsdóttir]] | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur|Jáverk-völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Gunnar Rafn Borgþórsson]] | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] | 2. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | style="text-align: left;"|[[Vodafonevöllur|Valsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Ólafur Brynjólfsson]] | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Þór/KA}} | [[Akureyri]] | [[Þórsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Jóhann Kristinn Gunnarsson]] | 4. sæti |} == Staðan í deildinni == ===Stigatafla=== ''Staðan eftir 18. umferð, 30. september 2016''<ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna 2016|url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=35583&Rodun=U|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=19. febrúar 2016|archive-date=2016-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413210720/http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=35583&Rodun=U|url-status=dead}}</ref> {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| ! |Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig ! |Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||bgcolor="#0000FF"| ||'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]'''||14||14||2||2||46||11||35||'''44''' |align="center" |'''Forkeppni Meistaradeildar Evrópu''' |- |2||bgcolor="#008000"| ||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] ||18||11||6||1||35||8||27||'''39''' |- |3||bgcolor="#FF0000"| ||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] ||18||12||3||3||38||17||21||'''39''' |- |4||bgcolor="#000000"| ||[[Þór Akureyri|Þór]]/[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]||18||9||6||3||38||21||17||'''33''' |- |5||bgcolor="#FFFFFF"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]||18||10||1||7||34||23||11||'''31''' |- |6||bgcolor="#FFFFFF"| ||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]||18||5||2||1||12||38||-26||'''17''' |- |7||bgcolor="#000000"| ||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]||18||4||3||11||17||39||-22||'''15''' |- |8||bgcolor="#FFA500"| ||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]]||18||3||5||10||14||35||-21||'''14''' |-style="background:#FFCCCC;" |9||bgcolor="#CD5C5C"| ||'''[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]]''' ||18||3||4||11||18||35||-17||'''13''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í''' [[1. deild kvenna í knattspyrnu|'''1. deild''']] |-style="background:#FFCCCC;" |10||bgcolor="#FFFF00"| ||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''||18||2||2||14||11||36||-25||'''8''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Stig = virkir punktar''.</small> == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin'' {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Bre!!FH!!Fyl!!ÍA!!ÍBV!!KR!!Sel!!Stj!!Val!!Þ/K |- |align="left"|{{Lið Breiðablik}} ||'''XXX'''||5-1||4-0||2-0||3-0||4-1||0-0||1-0||1-1||1-1 |- style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið FH}} ||0-0||'''XXX'''||1-2||2-1||0-5||1-0||1-1||0-3||0-4||0-4 |- |align="left"|{{Lið Fylkir}} ||0-1||1-2||'''XXX'''||1-1||1-3||1-1||0-0||0-3||2-2||0-2 |- style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍA}} ||0-3||0-1||0-1||'''XXX'''||0-1||2-3||0-2||1-3||0-1||1-1 |- |align="left"|{{Lið ÍBV}} ||0-4||2-0||2-1||2-0||'''XXX'''||3-0||0-1||0-1||0-1||3-3 |- style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið KR}} ||0-2||0-1||3-1||0-2||0-5||'''XXX'''||4-3||0-3||0-4||0-1 |- |align="left"|{{Lið Selfoss}} ||1-2||2-0||1-3||1-2||3-5||0-1||'''XXX'''||1-3||1-3||0-0 |- style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Stjarnan}} ||1-1||4-0||0-0||6-0||2-1||4-2||3-1||'''XXX'''||3-0||4-0 |- |align="left"|{{Lið Valur}} ||1-0||1-0||3-0||2-1||1-2||1-1||5-0||2-1||'''XXX'''||6-1 |- style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Þór/KA}} ||1-1||3-2||6-0||4-0||2-0||1-1||3-0||1-2||4-0||'''XXX''' |} ===Staðan eftir hverja umferð=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=50| Lið/Umferð !width=30| 1 !width=30| 2 !width=30| 3 !width=30| 4 !width=30| 5 !width=30| 6 !width=30| 7 !width=30| 8 !width=30| 9 !width=30| 10 !width=30| 11 !width=30| 12 !width=30| 13 !width=30| 14 !width=30| 15 !width=30| 16 !width=30| 17 !width=30| 18 |- |Stjarnan |style="background:#FFD700;" | 1 |style="background:#FFD700;" | 1 |style="background:#FFD700;" | 1 |style="background:#FFD700;" | 1 |style="background:#FFD700;" | 1 |style="background:#FFD700;" | 1 |style="background:#FFD700;" | |style="background:#FFD700;" | |style="background:#FFD700;" | |style="background:#FFD700;" | |style="background:#FFD700;" | |style="background:#FFD700;" | |style="background:#FFD700;" | |style="background:#FFD700;" | |style="background:#FFD700;" | |style="background:#FFD700;" | |style="background:#FFD700;" | |style="background:#FFD700;" | |- |Breiðablik |style="background:#C0C0C0;" | 2 |style="background:#C0C0C0;" | 2 | 4 |style="background:#C0C0C0;" | 2 |style="background:#C0C0C0;" | 2 |style="background:#C0C0C0;" | 2 |style="background:#C0C0C0;" | |style="background:#C0C0C0;" | |style="background:#C0C0C0;" | |style="background:#C0C0C0;" | |style="background:#C0C0C0;" | |style="background:#C0C0C0;" | |style="background:#C0C0C0;" | |style="background:#C0C0C0;" | |style="background:#C0C0C0;" | |style="background:#C0C0C0;" | |style="background:#C0C0C0;" | |style="background:#C0C0C0;" | |- |Valur | 6 | 7 | 5 |style="background:#CD7F32;" | 3 | 4 |style="background:#CD7F32;" | 3 |style="background:#CD7F32;" | |style="background:#CD7F32;" | |style="background:#CD7F32;" | |style="background:#CD7F32;" | |style="background:#CD7F32;" | |style="background:#CD7F32;" | |style="background:#CD7F32;" | |style="background:#CD7F32;" | |style="background:#CD7F32;" | |style="background:#CD7F32;" | |style="background:#CD7F32;" | |style="background:#CD7F32;" | |- |UMFS | 4 | 6 |style="background:#CD7F32;" | 3 | 5 | 7 | 4 | | | | | | | | | | | | |- |Þór-KA |style="background:#FFCCCC;" | 10 | 5 | 6 | 6 |style="background:#CD7F32;" | 3 | 5 | | | | | | | | | | | | |- |FH |style="background:#CD7F32;" | 3 |style="background:#CD7F32;" | 3 |style="background:#C0C0C0;" | 2 | 4 | 5 | 6 | | | | | | | | | | | | |- |KR |style="background:#FFCCCC;" | 9 |style="background:#FFCCCC;" | 9 |style="background:#FFCCCC;" | 9 |style="background:#FFCCCC;" | 9 | 8 | 7 | | | | | | | | | | | | |- |ÍBV | 8 | 4 | 7 | 7 | 6 | 8 | | | | | | | | | | | | |- |Fylkir | 5 | 8 | 8 | 8 |style="background:#FFCCCC;" | 9 |style="background:#FFCCCC;" | 9 |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |- |ÍA | 7 |style="background:#FFCCCC;" | 10 |style="background:#FFCCCC;" | 10 |style="background:#FFCCCC;" | 10 |style="background:#FFCCCC;" | 10 |style="background:#FFCCCC;" | 10 |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |style="background:#FFCCCC;" | |} ==Markahæstu leikmenn== ''Staðan eftir 18. umferð, 30. september 2016''<ref>{{cite web|url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/markahaestu-leikmenn/?Mot=35583|title=Markahæstu menn|publisher=KSÍ|accessdate=11 maí 2016|archive-date=2017-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226201212/http://www.ksi.is/mot/motalisti/markahaestu-leikmenn/?Mot=35583|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=300|Nafn !width=120|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |[[Harpa Þorsteinsdóttir]] |{{Lið Stjarnan}} |20 |2 |16 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |{{Lið Valur}} |14 |2 |17 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |[[Cloé Lacasse]] |{{Lið ÍBV}} |13 |0 |18 |- | '''4''' |[[Sandra Stephany Mayor Gutiérrez|Stephany Mayor]] |{{Lið Þór/KA}} |12 |0 |18 |- | '''5''' |[[Sandra María Jessen]] |{{Lið Þór/KA}} |9 |1 |18 |- | '''6''' |[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir]] |{{Lið Breiðablik}} |8 |0 |9 |} == Félagabreytingar == === Félagabreytingar í upphafi tímabils === ==== Upp í Pepsideild kvenna ==== * {{Lið ÍA}} * {{Lið FH}} ==== Niður í 1. deild kvenna ==== * {{Lið Afturelding}} * {{Lið Þróttur R.}} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari Pepsideildar 2016 |- |- |[[Mynd:Stjarnan.png|100px|Stjarnan]]<br/>'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]'''<br/>'''4. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015|Pepsideild kvenna 2015]] | eftir = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2017|Pepsideild&nbsp;kvenna&nbsp;2017]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist|2}} {{Knattspyrna á Íslandi 2016}} [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] hapwe7eejr7nxu8u37t6klwy30fea02 0 132859 1980895 1944906 2026-09-28T22:12:05Z Nipas2 54688 1980895 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Pepsí deild kvenna 2015 | mynd = [[Mynd:Pepsi-deild.jpg|250px]] | ár = '''2015''' | Meistarar = '''{{Lið Breiðablik}}''' | fallið lið = '''{{Lið Afturelding}} <br />{{Lið Þróttur R.}}''' | spilaðir leikir = 90 | mörk skoruð = 325 (3.61 m/leik) | markahæstur = '''19 mörk'''<br>[[Fanndís Friðriksdóttir]] ([[Breiðablik]]) | stærsti heimasigur = ÍBV 6-0 KR<br />Breiðablik 6-0 Valur<br />Fylkir 6-0 Þróttur R.<br />Stjarnan 6-0 Afturelding | stærsti útisigur = Valur 0-6 Breiðablik<br />KR 1-7 Selfoss | tímabil = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2014|2014]] - [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|2016]] |}} Árið '''2015''' var '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 44. sinn. 10 lið mynduðu deildina og stóð [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] uppi sem sigurvegari. Liðið vann mótið í 17. umferð eftir 2-1 sigur á [[Þór Akureyri|Þór]]/[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]].<ref>{{cite web|title=Breiðablik er Íslandsmeistari|url=http://www.mbl.is/sport/efstadeild/2015/09/07/breidablik_er_islandsmeistari/|website=www.mbl.is|publisher=Morgunblaðið|accessdate=19. febrúar 2016}}</ref> Þetta var 16 íslandsmeistaratitill Blika. [[Ungmennafélagið Afturelding|Afturelding]] og [[Þróttur Reykjavík|Þróttur]] féllu úr deildinni. [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] og [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] taka sæti í efstu deild árið 2016.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna: ÍA meistari - HK/Víkingur í 3. sæti|url=http://visabikarinn.fotbolti.net/news/12-09-2015/1-deild-kvenna-ia-meistari-hk-vikingur-i-3-saeti|website=www.fotbolti.net|publisher=Fótbolti.net|accessdate=19. febrúar 2016}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=120| Lið ! | Bær ! | Leikvangur ! | Þjálfari !width=240| Staðan [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2014|2014]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Afturelding}} | [[Mosfellsbær]] | [[Varmárvöllur|N1-völlurinn Varmá]] | style="text-align: left;"|[[Júlíus Ármann Júlíusson]] | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Þorsteinn Halldórsson]] | 2. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fylkir}} | [[Reykjavík]] | [[Fylkisvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Jörundur Áki Sveinsson]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Ian David Jeffs]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið KR}} | [[Reykjavík]] | [[KR-völlur|Alvogenvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Björgvin Karl Gunnarsson]] | 1. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2014#B riðill|1. d. B riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur|Jáverk-völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Gunnar Rafn Borgþórsson]] | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] | 1. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Vodafonevöllur|Valsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Ólafur Brynjólfsson]] | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Þór/KA}} | [[Akureyri]] | [[Þórsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Jóhann Kristinn Gunnarsson]] | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Þróttur R.}} | [[Reykjavík]] | [[Valbjarnarvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Guðrún Jóna Kristjánsdóttir]] | 2. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2014#B riðill|1. d. B riðill]] |} == Staðan í deildinni == ===Stigatafla=== ''Staðan fyrir 18. umferð, 12. september 2015''.<ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna 2015|url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=35583&Rodun=U|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=12. september 2016|archive-date=2016-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413210720/http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=35583&Rodun=U|url-status=dead}}</ref> {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| ! |Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig ! |Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||bgcolor="#008000"| ||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]''' ||18||16||2||0||51||4||47||'''50''' |align="center" |'''Undankeppni Meistaradeildar Evrópu''' |- |2||bgcolor="#0000FF"| ||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||18||15||0||3||50||9||41||'''45''' |- |3||bgcolor="#CD5C5C"| ||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||18||11||3||4||41||19||22||'''36''' |- |4||bgcolor="#000000"| ||[[Þór Akureyri|Þór]]/[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] ||18||9||3||6||45||30||15||'''30''' |- |5||bgcolor="#FFFFFF"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]| |18||8||2||8||36||29||7||'''26''' |- |6||bgcolor="#FFA500"| ||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] ||18||8||1||9||33||35||-2||'''25''' |- |7||bgcolor="#FF0000"| ||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] ||18||8||1||9||33||46||-13||'''25''' |- |8||bgcolor="#000000"| ||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||18||4||3||11||19||43||-24||'''15''' |- style="background:#FFCCCC;" |9||bgcolor="#FF0000"| ||'''[[Ungmennafélagið Afturelding|Afturelding]]''' ||18||2||1||15||11||55||-44||'''7''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2016|1. deild]]''' |- style="background:#FFCCCC;" |10||bgcolor="#FF0000"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur]]''' ||18||0||2||16||6||55||-49||'''2''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Stig = virkir punktar''.</small> == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin'' {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|!!Aft!!Bre!!Fyl!!ÍBV!!&nbsp;KR&nbsp;!!Sel!!Stj!!Val!!Þ/K!!Þró |- |list2 = |align="left"|{{Lið Afturelding}} ||'''XXX'''||1-5||0-1||0-3||0-3||1-3||1-3||1-5||1-5||1-0 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Breiðablik}} ||1-0||'''XXX'''||3-0||3-0||1-1||1-0||1-0||6-0||2-0||5-0 |- |align="left"|{{Lið Fylkir}} ||4-0||0-4||'''XXX'''||1-4||1-3||2-0||0-4||5-1||1-4||6-0 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍBV}} ||5-1||0-4||3-2||'''XXX'''||6-0||0-2||0-1||1-1||3-1||1-0 |- |align="left"|{{Lið KR}} ||1-2||0-3||1-3||2-1||'''XXX'''||1-7||0-1||0-5||2-4||0-0 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Selfoss}} ||2-0||1-1||0-1||3-2||1-1||'''XXX'''||1-3||3-1||4-2||5-0 |- |align="left"|{{Lið Stjarnan}} ||6-0||0-1||4-0||2-1||1-0||1-2||'''XXX'''||4-0||5-1||5-1 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Valur}} ||3-0||0-6||3-1||3-2||3-1||1-3||0-4||'''XXX'''||0-4||0-5 |- |align="left"|{{Lið Þór/KA}} ||5-2||1-2||1-1||1-1||2-0||1-1||0-4||5-0||'''XXX'''||5-1 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Þróttur R.}} ||0-0||0-2||0-4||2-3||2-3||0-3||0-2||0-2||0-3||'''XXX''' |} ==Markahæstu leikmenn== ''Lokaniðurstaða 12. september 2015''.<ref>{{cite web|title=Markahæstu leikmenn|url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/markahaestu-leikmenn/?Mot=33505|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=19. febrúar 2016|archive-date=2016-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160504214928/http://www.ksi.is/mot/motalisti/markahaestu-leikmenn/?Mot=33505|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=240|Nafn ! |Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Fanndís Friðriksdóttir]]''' |Breiðablik |19 |2 |18 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Harpa Þorsteinsdóttir]]''' |Stjarnan |15 |0 |17 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Klara Lindberg]]''' |Þór-KA |15 |0 |18 |- | '''4''' |[[Telma Hjaltalín Þrastardóttir]] |Breiðablik |13 |0 |17 |- | '''5''' |[[Sandra María Jessen]] |Þór-KA |13 |0 |18 |} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" |- !Sigurvegari Landsbankadeildar 2015 |- |- |[[Mynd:Breidablik.png|100px|Breiðablik]]<br/>'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''<br/>'''16. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2014|Pepsideild kvenna 2014]] | eftir = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|Pepsideild&nbsp;kvenna&nbsp;2016]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 2015}} [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] 5d7oungpb2bd6hmzhuwv8y4q2rtbo1d 0 133677 1980917 1980291 2026-09-29T04:52:21Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980917 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name=''Goðareynir'' | image = Sorbus latifolia 1c.JPG | image_caption = ''Sorbus latifolia'' | image2 = | image2_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Rósaættbálkur]] (''Rosales'') | familia = [[Rósaætt]] (''Rosaceae'') | subfamilia = [[Reynisætt]] (''Maloideae'') | genus = [[Reyniviður]] (''Sorbus'') | subgenus = ''Torminaria'' | sectio = | species = '''''S. latifolia''''' | binomial = ''Sorbus latifolia'' | binomial_authority = ([[Jean-Baptiste de Lamarck|Lam.]]) [[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]] | synonyms = ''Sorbus guadarramica'' <small>[[Carlos Pau|Pau]]</small><br>''Sorbus aria'' subsp.'' latifolia'' <small>([[Jean-Baptiste de Lamarck|Lam.]]) [[Georges Rouy|Rouy]] &amp; E. G. Camus</small><br>''Pyrus latifolia'' <small>([[Jean-Baptiste de Lamarck|Lam.]]) [[John Thomas Irvine Boswell Syme|Syme]]</small><br>''Pyrus latifolia'' <small>([[Jean-Baptiste de Lamarck|Lam.]]) [[Wilhelm Ludwig Petermann|Peterm.]]</small><br>''Pyrus latifolia'' <small>([[Jean-Baptiste de Lamarck|Lam.]]) [[John Lindley|Lindl.]] ex [[Ernst Gottlieb von Steudel|Steud.]]</small><br>''Pyrus intermedia'' var.'' latifolia'' <small>([[Jean-Baptiste de Lamarck|Lam.]]) DC.</small><br>''Pyrus aria'' f.'' latifolia'' <small>([[Jean-Baptiste de Lamarck|Lam.]]) [[William Jackson Hooker|Hook.]]</small><br>''Crataegus latifolia'' <small>[[Jean-Baptiste de Lamarck|Lam.]]</small><br>''Aria latifolia'' <small>([[Jean-Baptiste de Lamarck|Lam.]]) M. J. Roem.</small> | range_map = | range_map_width = 240px | range_map_caption = }} '''Goðareynir''' (Sorbus latifolia) er tegund [[reyniviður|reyniviðar]] sem vex í Evrópu og verður rúmlega 15 metrar að hæð. Hann er með breiða krónu og gljáandi greinar. <ref>[http://lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&fl=2&pId=1392 Sorbus latifolia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200805200523/http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=1392&fl=2 |date=2020-08-05 }} {{Cite web |url=http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=1392&fl=2 |title=Geymd eintak |access-date=2023-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805200523/http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=1392&fl=2 |archive-date=2020-08-05 |url-status=bot: unknown}}Lystigarður Akureyrar. Skoðað 12. apríl, 2016.</ref> ==Lýsing== Goðareynir er meðalstórt sumargrænt tré sem verður á milli 10 og 20 m. hátt, með bol sem verður allt að 60sm í þvermál. Blöðin eru 5 - 10 löng og breið (sjaldan að 20 sm löng og 12 sm breið), en vanalega eru þau jafn breið og þau eru löng. (<i>Latifolia</i> er latína fyrir 'breið-blaða'.) Þau eru græn að ofan, grálóhærð að neðan, með sex til tíu þríhyrndar tennur á hvorum jaðri. Hvít blómin eru 1 - 1,5 sm í þvermál, í um átta sm. (þvermál) hálfsveip. Ávöxturinn kringlóttur, dauflega brúnrauður, 10 - 12mm í þvermál, með stórum fölum loftaugum, þroskast seint að hausti.<ref name=":0">>Rushforth, K. (1999). <nowiki>''</nowiki>Trees of Britain and Europe<nowiki>''</nowiki>. Collins <nowiki>ISBN 0-00-220013-9</nowiki>.</ref><ref>Mitchell, A. F. (1974). <nowiki>''</nowiki>A Field Guide to the Trees of Britain and Northern Europe<nowiki>''</nowiki>. Collins <nowiki>ISBN 0-00-212035-6</nowiki></ref><ref>Mitchell, A. F. (1982). <nowiki>''</nowiki>The Trees of Britain and Northern Europe<nowiki>''</nowiki>. Collins <nowiki>ISBN 0-00-219037-0</nowiki></ref> == Flokkun == Goðareynir er af blendingsuppruna, milli [[Sorbus torminalis]] og einhvberri tegund af Aria undirætthvíslinni ([[Seljureynir|Sorbus aria]] og fleiri), en fjölgar sér með geldæxlun og eru afkvæmin eins og móðurtréð.<ref name=":0" /> Hann er fjórlitna. Hann var áður talinn vera afbrigði af [[Silfurreynir|Silfurreyni]] (''[[Sorbus intermedia|Sorbus intermedia)]]'', og var meðhöndlaður sem slíkur af nokkrum höfundum, svo sem [[A. P. de Candolle]] og [[John Claudius Loudon|J. C. Loudon]], á nítjándu öld. Á sama tíma, merkti ræktandinn, [[Loddiges|George Loddiges]], sem Loudon hafði í miklum metum, trén í trjásafni sínu í [[Abney Park Cemetery]] í 1840, sem ''Sorbus latifolia'', sem er nú viðurkennt nafn tegundarinnar. Endurspegla samnöfnin töluverðan mun á skoðunum síðustu tvær aldirnar um upphaf tegundarinnar og staðsetningu, svo sem; ''Crataegus latifolia'' Lam.; ''Pyrus latifolia'' (Lam.) Lindl.; ''P. intermedia'' var. ''latifolia'' (Lam.) D.C., og ''P. edulis'' Willd. ==Útbreiðsla== Goðareynir er upprunalega aðeins í [[Fontainebleau]], suður af [[Paris]] í Frakklandi, þaðan sem hann hefur verið þakktur síðan á átjándu öld. Þar sem hann er frjósamur og fjölgar sér með geldæxlun, hefur honum tekist að breiðast út langt frá uppruna sínum í hinum vernduðu Fontainebleau skógum, svo sem í [[Abney Park Cemetery]] (í [[Stoke Newington]], London). == Ræktun og nytjar == Goðareynirinn frá Fontainebleau hefur verið plantað í garða til skrauts, eða í trjásöfn, eða einka og almenningsgörðum um Evrópu og Norður Ameríku, síðan hann var kynntur til evrópskrar garðræktar um 1750. Þó það sé sjaldgæft, er það nytjað á nokkra vegu. Æt berin voru seld á götumörkuðum í Fontainebleau til um 1950, og einsleitur og endingargóður viðurinn hefur reynst nytsamur til nokkurra hluta. Hinir fornu skógar sem hann vex eru undir vernd frönsku ''Office National des Forêts''. == Myndir == <gallery> Sorbus latifolia (8252167018).jpg Sorbus latifolia a1.jpg Sorbus latifolia Morton 261-93-5.jpg </gallery> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{stubbur|líffræði}} {{commonscat|Sorbus latifolia}} {{Wikilífverur|Sorbus latifolia}} [[Flokkur:Reynisætt]] asenmgw94vhvbywhnfyvymgf3qvr7ch 0 135100 1980974 1964810 2026-09-29T09:46:47Z ~2026-52307-23 121267 Það sem hefur komið fram nýlega varðandi afsögn Guðmundar Inga 1980974 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur | litur = #ffca3e | flokksnafn_íslenska = Flokkur fólksins | mynd = [[Mynd:Flokkur fólksins 2024.svg|120px|frameless|Merki flokksins]] | fylgi = {{hækkun}} 13,8%¹ | stofnár = 2016 | formaður = [[Inga Sæland]] | hugmyndafræði = Réttindi fatlaðra, aldraðra og öryrkja, [[lýðhyggja]] | einkennislitur = Gulur {{Colorbox|#ffca3e}} | vettvangur1 = Sæti á Alþingi | sæti1 = 10 | sæti1alls = 63 | bókstafur = F | vefsíða = {{url|flokkurfolksins.is}} | fótnóta = ¹Fylgi í síðustu [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningum]] }} {{Hreingera| Má skipta í kafla}} '''Flokkur fólksins''' er íslenskur stjórnmálaflokkur sem bauð fram í fyrsta sinn til [[Alþingiskosningar 2016|Alþingiskosninganna 2016]]. [[Inga Sæland]] er fyrsti formaður flokksins.<ref>{{cite web |url=http://flokkurfolksins.is/um-flokk-folksins/ |title=Um Flokks fólksins |access-date=2016-10-02 |archive-date=2016-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161018235015/http://flokkurfolksins.is/um-flokk-folksins/ |url-status=dead }}</ref> Flokkurinn hlaut 3,5% atkvæða í kosningunum 2016, engan þingmann, en nóg til að fá ríkisstyrk. Síðla sumars árið 2017 mældist flokkurinn með 8,4% og tæplega 11% fylgi í könnunum.<ref>[http://www.ruv.is/frett/flokkur-folksins-fengi-fimm-thingsaeti Flokkur fólksins fengi fimm þingsæti.]</ref> Flokkurinn fundaði í fullum sal í Háskólabíói og fór í mál við ríkið fyrir hönd eldri borgara. Í [[Alþingiskosningar 2017|kosningunum 2017]] náði flokkurinn hins vegar fjórum mönnum á þing og hlaut 6,9% atkvæða. Inga Sæland ætlaði að leiða lista flokksins í Reykjavík í borgarstjórnarkosningnum 2018,<ref>[http://www.ruv.is/frett/segir-fylgid-akall-um-breytingar-og-rettlaeti Segir fylgið ákall um breytingar og réttlæti] Rúv, skoðað 3. sept, 2017</ref> en þegar boðað var til [[Alþingiskosningar 2017|Alþingiskosninga haustið 2017]] bauð hún sig fram í þeim. [[Kolbrún Baldursdóttir]] leiddi lista Flokks fólksins og var hún kjörin í borgarstjórn, þar sem flokkurinn hlaut alls 4,3% greiddra atkvæða. Kolbrún er því fyrsti fulltrúi flokksins í sveitarstjórn á Íslandi, en flokkurinn bauð ekki fram annars staðar en í Reykjavík vorið 2018.<ref>http://www.visir.is/g/2018180529010/rynt-i-urslit-borgarstjornarkosninga-vidreisn-i-lykilstodu</ref> Í sveitarstjórnarkosningunum 2022 hlaut flokkurinn svipað fylgi og var Kolbrún enn eini borgarfulltrúi flokksins.<ref>{{Cite web|url=https://kosningasaga.wordpress.com/sveitarstjornarkosningar/hofudborgarsvaedid/reykjavik/reykjavik-2022/|title=Reykjavík 2022|date=2022-01-24|website=kosningasaga|language=is-IS|access-date=2024-01-26}}</ref> Sama ár bauð Flokkur fólksins einnig fram á Akureyri og hlaut einn fulltrúa, Brynjólf Ingvarsson.<ref>{{Cite web|url=https://kosningasaga.wordpress.com/sveitarstjornarkosningar/nordurland-eystra/akureyri/akureyri-2022/|title=Akureyri 2022|date=2022-01-24|website=kosningasaga|language=is-IS|access-date=2024-01-26}}</ref> Í sveitarstjórnarkosningunum 2026 fékk hann engan fulltrúa kjörinn.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/kosningar/|title=Kosningar - RÚV.is|date=2024-04-29|website=RÚV|access-date=2026-05-29}}</ref> Fulltrúar flokksins hafa reglulega verið hluti af hneykslismálum þar á meðal vegna áreitni í þingveislu, tengsla við dýraníðsmál og kvennfyrirlitningu í flokknum á Akureyri.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222311389d/enn-fjolgar-hneykslismalum-i-sex-ara-sogu-flokks-folksins|title=Enn fjölgar hneykslismálum í sex ára sögu Flokks fólksins - Vísir|last=Sigurðsson|first=Bjarki|date=2022-09-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-29}}</ref> Í kjölfar [[Klaustursupptökurnar|Klaustursupptakanna]] sem birtar voru í lok ársins 2018 voru tveir af þingmönnum flokksins, [[Karl Gauti Hjaltason]] og [[Ólafur Ísleifsson]], reknir úr flokknum vegna „alvarlegs trúnaðarbrests“.<ref>{{Vefheimild|titill=Karl Gauti og Ólafur Ísleifsson reknir úr Flokki fólksins|url=http://eyjan.dv.is/eyjan/2018/11/30/karl-gauti-og-olafur-isleifsson-reknir-ur-flokki-folksins/|útgefandi=''[[DV]]''|mánuður=30. nóvember|ár=2018|mánuðurskoðað=1. desember|árskoðað=2018}}</ref> Flokkurinn taldi eftir það aðeins tvo þingmenn til sín, [[Inga Sæland|Ingu Sæland]] og [[Guðmundur Ingi Kristinsson|Guðmund Inga Kristinsson]]. Flokkurinn hlaut svo 8,8% atkvæða í [[Alþingiskosningar 2021|Alþingiskosningum 2021]] og fékk sex þingmenn kjörna, einn í hverju kjördæmi. [[Ásthildur Lóa Þórsdóttir|Ásthildi Lóu Þórsdóttur]], [[Eyjólfur Ármannsson|Eyjólf Ármannsson]], [[Guðmundur Ingi Kristinsson|Guðmund Inga Kristinsson]], [[Inga Sæland|Ingu Sæland]], [[Jakob Frímann Magnússon]] og [[Tómas A. Tómasson]]. Flokkur fólksins fékk 13.8% atkvæða í [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningum 2024]]. Tók hann þátt í meirihlutasamstarfi með Samfylkingunni og Viðreisn í [[ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur]] í lok desember 2024.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/431433|title=Ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur er tekin við völdum - RÚV.is|last=Hrólfsson|first=Ragnar Jón|last2=Gunnarsdóttir|first2=Þorgerður Anna|date=2024-12-21|website=RÚV|access-date=2026-05-29}}</ref> Í janúar 2025 vakti [[Inga Sæland]], þá [[Félags- og húsnæðismálaráðherra Íslands|félags- og húsnæðismálaráðherra]] athygli fyrir að hafa hringt í skólastjóra barnabarns síns vegna týnds skópars. Átti hún að hafa hellt sér yfir þáverandi skólastjóra borgarholtsskóla og vitnað í ítök sín í lögreglunni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252680862d/rad-herra-hringdi-i-skola-stjora-vegna-tynds-skopars|title=Ráð­herra hringdi í skóla­stjóra vegna týnds skópars - Vísir|last=Daðason|first=Jakob Bjarnar,Kolbeinn Tumi|date=2025-01-27|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-29}}</ref> Símtalið þótti óviðeigandi og jafnvel brjóta siðareglur ráðherra. Inga baðst síðar afsökunar.<ref>{{Cite web|url=https://heimildin.is/grein/23861/|title=Týndu Nike-skórnir og afsökunarbeiðni ráðherra|last=Helgadóttir|first=Ragnhildur|date=2025-01-28|website=Heimildin|access-date=2026-05-29}}</ref> Skólastjóranum var sagt nokkrum mánuðum síðar að skipunartími hans yrði ekki framlengdur þvert á allar hefðir, hann hóf dómsmál í kjölfarið.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252812148d/faer-ekki-fram-lengingu-i-borgo-thvert-a-allar-hefdir-|title=Fær ekki fram­lengingu í Borgó „þvert á allar hefðir“ - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2025-03-12|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/463869|title=Ríkið mótmælir kröfu um vitnaleiðslur yfir ráðherrum í máli skólameistara - RÚV.is|last=Andrésdóttir|first=Iðunn|date=2026-01-15|website=RÚV|access-date=2026-05-29}}</ref> Í mars 2025 sagði ráðherra flokksins [[Ásthildur Lóa Þórsdóttir]] af sér embætti [[Mennta- og barnamálaráðherra Íslands|mennta- og barnamálaráðherra]] eftir að kom í ljós að hún átti í ástarsambandi við 15 ára dreng þegar hún var sjálf 22 ára. Hún eignaðist barn með honum og sakaði barnsfaðir hennar hana um tálmun.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/439331|title=Ásthildur Lóa segir af sér ráðherraembætti - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|last2=Magnúsdóttir|first2=Ásta Hlín|date=2025-03-20|website=RÚV|access-date=2026-05-29}}</ref> [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði sig úr þingflokki Flokks fólksins í apríl 2026 og sagði ástæðuna vera persónulegan trúnaðarbrest innan flokksins.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262868515d/gud-mundur-ingi-segir-sig-ur-flokki-folksins|title=Guð­mundur Ingi segir sig úr Flokki fólksins - Vísir|last=Sæberg|first=Árni|date=2026-04-13|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-29}}</ref> Guðmundur sagði síðar að honum hefði blöskrað framkoma Ingu Sæland gagnvart sér og fjölskyldu sinni meðan hann lá á sjúkrabeði<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/487365|title=„Skrýtið að sparka í fólk á þess veikustu stundu“ - RÚV.is|last=Þórisdóttir|first=Anna Lilja|date=2026-09-17|website=RÚV|access-date=2026-09-29}}</ref> Þá voru birt í fjölmiðlum einkaskilaboð milli hans og þáverandi aðstoðarmanns hans þar sem hún segir að valkostirnir hans voru afsögn eða stríð og sagt að þetta væri ákvörðun valkyrjanna, forystukvenna ríkisstjórnarinnar að hann færi úr ríkisstjórninni. <ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/487853|title=Guðmundi Inga settir afarkostir í skilaboðum: Afsögn eða stríð - RÚV.is|last=Ragnarsdóttir|first=Sólveig Klara|date=2026-09-24|website=RÚV|access-date=2026-09-29}}</ref> Aðstoðarmaðurinn var jafnframt eiginkona þess þingmanns sem tók við ráðherrastól Guðmundar, Ragnars Þórs Ingólfssonar. Var atburðarrásinni er líkt á við dramatíska sjónvarpsþætti eins og House of Cards og Glæstar vonir og rætt að hún rýrði trúverðugleika flokksins.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/488136|title=Minnir frekar á Glæstar vonir en House of Cards - RÚV.is|last=Helgadóttir|first=Ragnhildur|date=2026-09-26|website=RÚV|access-date=2026-09-29}}</ref> ==Kjörfylgi í alþingiskosningum== {|class="wikitable" style="text-align: right;" ! Kosningar ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/– ! {{Tooltip|Sæti|Sæti í röð flokka sem voru í framboði}} ! Stjórnarþátttaka |- ![[Alþingiskosningar 2016|2016]] |6.707 |3,5 |{{Composition bar|0|63|hex={{flokkslitur|Flokkur fólksins}}}} |{{stöðugt}} 0 |{{stöðugt}} 8. |{{Utan þings}} |- ![[Alþingiskosningar 2017|2017]] |13.502 |6,9 |{{Composition bar|4|63|hex={{flokkslitur|Flokkur fólksins}}}} |{{hækkun}} 4 |{{hækkun}} 7. |{{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ![[Alþingiskosningar 2021|2021]] |17.672 |8,9 |{{Composition bar|6|63|hex={{flokkslitur|Flokkur fólksins}}}} |{{hækkun}} 2 |{{hækkun}} 5. |{{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ![[Alþingiskosningar 2024|2024]] |29.288 |13,8 |{{Composition bar|10|63|hex={{flokkslitur|Flokkur fólksins}}}} |{{hækkun}} 4 |{{hækkun}} 4. |{{Já|Í stjórnarsamstarfi}} |} == Tilvísanir == <div class="references-small">{{reflist}}</div> == Tengill == * [http://flokkurfolksins.is Heimasíða Flokks fólksins] [[Flokkur:Íslenskir stjórnmálaflokkar]] {{s|2016}} arqrc4zlje46dik7ossl19e9tbm3evq 0 135628 1980805 1924194 2026-09-28T14:32:36Z TKSnaevarr 53243 1980805 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Evstafiev-bosnia-sarajevo-woman-cries-at-grave.jpg|thumb|right|Serbnesk kona syrgir við gröf í Sarajevó 1992.]] {{Heimildir}} {{færa|Júgóslavíustríðin}} '''Borgarastyrjöldin í Júgóslavíu''' var röð [[þjóðernisátök|þjóðernisátaka]] og [[uppreisn]]a sem hófust við [[upplausn Júgóslavíu]] [[1991]] og stóðu til [[2001]]. Meginátök styrjaldarinnar voru [[Tíu daga stríðið]] í júní og júlí 1991, [[Sjálfstæðisstríð Króatíu]] 1991-1995 og [[Bosníustríðið]] 1992-1995. Átök við minnihlutahóp [[Albanar|Albana]], [[Kosóvóstríðið]] 1998-1999, [[Preševo-uppreisnin]] 1999-2001 og [[uppreisn Albana í Makedóníu]] 2001, sem fylgdu í kjölfarið eru oft talin með undir heitinu. '''Júgóslavíustríðin'''. Átökin voru sérstaklega mannskæð og leiddu til gríðarlegrar eyðileggingar. Þeim lauk flestum með friðarsamningum sem fólu í sér viðurkenningu á sjálfstæði ríkja sem áður voru sameinuð innan [[Júgóslavía|Júgóslavíu]]. Í upphafi styrjaldanna reyndi [[Júgóslavneski alþýðuherinn]] að halda ríkinu saman og berjast gegn aðskilnaðarsinnum. Eftir því sem á leið varð herinn í vaxandi mæli her [[Serbía|Serbíustjórnar]] undir forsæti [[Slobodan Milošević]]. Milošević var talsmaður [[serbnesk þjóðernishyggja|serbneskra þjóðernissinna]] og sóttist eftir sameiningu allra landsvæða þar sem Serbar bjuggu. Í kjölfarið hurfu [[Króatar]], [[Slóvenar]], [[Albanar]], [[Bosníumenn]] og [[Makedónar]] úr hernum og gengu til liðs við hersveitir aðskilnaðarsinna. Samkvæmt skýrslu [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] frá 1994 sóttust serbneskir þjóðernissinnar ekki eftir því að endurreisa Júgóslavíu, heldur stefndu að stofnun „[[Stór-Serbía|Stór-Serbíu]]“ með hlutum úr fyrrum sjálfstjórnarhéruðum Króata og Bosníumanna. Aðrar [[landheimtustefna|landheimtuhreyfingar]] voru nefndar í tengslum við stríðið, eins og „[[Stór-Króatía]]“ og „[[Stór-Albanía]]“. Borgarastyrjöldin í Júgóslavíu varð alræmd vegna [[mannréttindi|mannréttindabrota]] sem framin voru, eins og [[þjóðernishreinsanir|þjóðernishreinsana]], [[glæpur gegn mannkyni|glæpa gegn mannkyni]] og [[nauðgun sem vopn|nauðgana]]. Um 140.000 týndu lífi í átökunum sem oft eru talin þau mannskæðustu í Evrópu frá lokum [[Síðari heimsstyrjöld|Síðari heimsstyrjaldar]]. Þetta voru fyrstu átökin í Evrópu frá Síðari heimsstyrjöld þar sem talað var um [[þjóðarmorð]]. Margir þátttakendur voru í kjölfarið ákærðir fyrir [[stríðsglæpir|stríðsglæpi]]. [[Alþjóðlegi stríðsglæpadómstóllinn fyrir fyrrverandi Júgóslavíu]] var stofnaður af [[öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|öryggisráði Sameinuðu þjóðanna]] árið 1993 til að takast á við þessi brot. {{stubbur}} [[Flokkur:Borgarastríð]] [[Flokkur:Júgóslavíustríðin| ]] [[Flokkur:1991-2000]] [[Flokkur:Saga Júgóslavíu]] [[Flokkur:Saga Króatíu]] [[Flokkur:Saga Slóveníu]] [[Flokkur:Saga Serbíu]] [[Flokkur:Saga Norður-Makedóníu]] gc1s4iebx8c8opcexdonazx8v6hoyck 0 135691 1980834 1910649 2026-09-28T15:03:51Z TKSnaevarr 53243 1980834 wikitext text/x-wiki '''Pólverjar''' ([[pólska]]: ''Polacy'') eru [[Vesturslavar|vesturslavneskt]] [[þjóðarbrot]] ættað frá [[Pólland]]i. Talið er að 37,394,000 Pólverjar búi í Póllandi. Í gegnum söguna hafa Pólverjar sest að á ýmsum slóðum þar á meðal [[Stóra-Pólland]]i, [[Litla-Pólland]]i, [[Masóvía|Masóvíu]], [[Slesía|Slesíu]], [[Pommern]], [[Kujavía|Kujavíu]], [[Ermland]]i, [[Masúría|Masúríu]] og [[Podlakía|Podlakíu]]. Fyrir þúsund árum tókst ættflokki [[Polanar|Polananna]], sem átti heimslóðir í Stóra-Póllandi á svæðinu í kringum [[Giecz]], [[Gniezno]] og [[Poznań]], að sameina ýmsa aðra ættflokka í eitt ríki undir stjórn [[Píastar|Píastanna]]. Pólverjar búa margir í öðrum Evrópulöndum (einkum í [[Þýskaland]]i, [[Frakkland]]i, [[Bretland]]i, [[Rússland]], [[Hvíta-Rússland]]i, [[Litáen]], [[Tékkland]]i, [[Lettland]]i og [[Úkraína|Úkraínu]]), Ameríku ([[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], [[Brasilía|Brasilíu]], [[Kanada]] og [[Argentína|Argentínu]]) og [[Ástralía|Ástralíu]]. Stærsta samsöfnun Pólverja í heimi er á stórborgarsvæði [[Katowice]], þar sem 2,7 milljón Pólverjar eiga heima. {{stubbur}} [[Flokkur:Evrópskir þjóðflokkar]] [[Flokkur:Pólverjar| ]] b8swu2aye3wnlz0izvclymglq9e57wm 0 136127 1981000 1980336 2026-09-29T11:54:36Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1981000 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Thuja koraiensis'' | status = VU | image = Thuja koraiensis PAN foliage 2.JPG | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'') | classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'') | ordo = [[Pinales]] | familia = [[Cupressaceae]] | genus = ''[[Thuja]]'' | species = '''''T. koraiensis''''' | binomial = ''Thuja koraiensis'' | binomial_authority = [[Takenoshin Nakai|Nakai]] }} [[Mynd:Thuja koraiensis PAN foliage 3.JPG|thumb|Thuja koraiensis.]] '''Kóreulífviður''' (''Thuja koraiensis'') er fremur smávaxið [[barrtré]] sem á uppruna í austur-Asíu; Norðaustur-[[Kína]], [[Kóreuskagi|Kóreuskaga]] og [[Japan]]. Hann er skuggþolinn, oft runnkenndur en verður allt að 9 metrar að hæð.<ref>[http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&fl=2&pId=2107 Kóreulífviður] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200814110050/http://lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=2107&fl=2 |date=2020-08-14 }} {{Cite web |url=http://lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=2107&fl=2 |title=Geymd eintak |access-date=2023-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200814110050/http://lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=2107&fl=2 |archive-date=2020-08-14 |url-status=bot: unknown}} Lystigarður Akureyrar. skoðað 4. jan. 2016</ref> ==Á Íslandi== Kóreulífviður þarf gott skjól og vetrarskýli. Hann hefur verið til að mynda ræktaður í [[Hallormsstaðaskógur|Hallormsstaðaskógi]] í nokkra áratugi. Hann vex hægt og hefur borið fræ og sáð sér. <ref>[http://www.skogur.is/utgafa-og-fraedsla/trjategundir/barrtre/lifvidartegundir/ Lífviðartegundir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170425101536/http://www.skogur.is/utgafa-og-fraedsla/trjategundir/barrtre/lifvidartegundir/ |date=2017-04-25 }}Skógrækt ríkisins. Skoðað 4. jan, 2016</ref> ==Tilvísanir== {{stubbur|tré}} {{commonscat|Thuja koraiensis}} {{wikilífverur|Thuja koraiensis}} [[Flokkur:Barrtré]] n7o9lit0hrctz1ode642kc6dt4x7qm5 14 139282 1980811 1563045 2026-09-28T14:46:22Z TKSnaevarr 53243 1980811 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Spánverjar|Leikskáld]] [[Flokkur:Leikskáld eftir löndum]] 3xpy0c1wexgehqljiohj3urno7qr5ri 14 141972 1980759 1581051 2026-09-28T12:20:29Z TKSnaevarr 53243 1980759 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|2013 births}} [[Flokkur:2013]] [[Flokkur:Fólk fætt á 21. öld|13]] on3t1svhlt52tv9480a2nnflnwma5tk 14 143235 1980815 1589570 2026-09-28T14:47:11Z TKSnaevarr 53243 1980815 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Herforingjar eftir löndum]] [[Flokkur:Spánverjar|Herforingjar]] db8a8w027rmj9ax62zn1ry6docxhbib 14 143623 1980756 1592006 2026-09-28T12:19:53Z TKSnaevarr 53243 1980756 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:2018]] [[Flokkur:Fólk fætt á 21. öld|18]] kfjpbaalvv1qyatd3zg0cpztmzxmmcm 0 143888 1980843 1963508 2026-09-28T15:42:39Z TKSnaevarr 53243 1980843 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur Prússlands | ætt = [[Hohenzollern-ætt]] | skjaldarmerki = Arms of East Prussia.svg | nafn = Friðrik Vilhjálmur 4. | mynd = Friedrich Wilhelm IV of Prussia (1847).jpg | skírnarnafn = Friedrich Wilhelm von Hohenzollern | fæðingardagur = [[15. október]] [[1795]] | fæðingarstaður = [[Berlín]], [[Prússland]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1861|1|2|1795|10|15}} | dánarstaður = [[Potsdam]], [[Prússland]]i | grafinn = Friedenskirche, Sanssouci-garði, [[Potsdam]]<ref name=Dorgerloh>{{cite book|last=Dorgerloh|first=Hartmut, ed.|title=Palaces and Gardens|publisher=[[Prussian Palaces and Gardens Foundation Berlin-Brandenburg]]|pages=4|url=http://www.spsg.de/media/de/SPSG_Infoflyer-en.pdf|accessdate=6. maí 2018|format=PDF|chapter=Palaces and Gardens in Potsdam: 18-Church of Peace|date=18. ágúst 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101011054857/http://www.spsg.de/media/de/SPSG_Infoflyer-en.pdf|archivedate=11. október 2010|df=dmy-all}}</ref> (Hjarta hans er í [[Charlottenburg-kastali|Charlottenburg-kastala]] í [[Berlín]]<ref name=SPSG>{{cite web|last=Stiftung Preußische Schlösser und Gärten Berlin-Brandenburg|first=(Hartmut Dorgerloh, ed)|title=König Friedrich Wilhelm IV|url=http://www.spsg.de/König_Friedrich_Wilhelm_IV.html|publisher=Ministerium für Wissenschaft, Forschung und Kultur des Landes Brandenburg|accessdate=6. maí 2018|location=Potsdam, Brandenborg, Þýskalandi|year=1992–2012|quote=Begräbnisstätte: Friedenskirche im Park von Sanssouci; das Herz im Mausoleum im Park von Schloss Charlottenburg in Berlin|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225233014/https://www.spsg.de/K%C3%B6nig_Friedrich_Wilhelm_IV.html|url-status=dead}}</ref>) | ríkisár = [[7. júní]] [[1840]] – [[2. janúar]] [[1861]] | undirskrift = FrederickIVofPrussiaSignature.svg | faðir = [[Friðrik Vilhjálmur 3. Prússakonungur]] | móðir = [[Lovísa af Mecklenburg-Strelitz]] | maki = [[Elísabet Lúðvíka af Bæjaralandi]] | titill_maka = Drottning }} '''Friðrik Vilhjálmur 4.''' (''Friedrich Wilhelm IV.'' á þýsku; 15. október 1795 – 2. janúar 1861) var konungur [[Prússland]]s frá 1840 til 1861. Hann var sonur [[Friðrik Vilhjálmur 3. Prússakonungur|Friðriks Vilhjáms 3.]] og bróðir [[Vilhjálmur 1. Þýskalandskeisari|Vilhjálms 1.]] Þýskalandskeisara. Friðrik Vilhjálmur var einnig kallaður „rómantíkurmaðurinn í hásætinu“ og er helst minnst fyrir fjölmargar byggingar sem hann lét reisa í [[Berlín]] og í [[Potsdam]], og fyrir að ljúka byggingu gotnesku [[Dómkirkjan í Köln|dómkirkjunnar í Köln]]. Hann var íhaldsmaður og hafnaði árið 1849 tilboði frá Frankfurt-þinginu um að gerast keisari Þýskalands þar sem hann taldi þingið ekki eiga rétt á því að veita þann titil. Árið 1857 fékk hann heilablóðfall og var lamaður til dauðadags. ==Æviágrip== Eftir ósigur Prússa í orrustunni í [[Orrustan við Jena-Auerstedt|orrustunni við Jena-Auerstedt]] árið 1806 neyddist prússneska konungsfjölskyldan til að flýja til [[Königsberg]]. Árið 1810 varð Friedrich Ancillon, síðar utanríkisráðherra, kennari Friðriks Vilhjálms. Acillon átti eftir að hafa mikil áhrif á hann. Friðrik var með prússneska hernum sem hertók [[París]] árið 1815 og virðist snemma hafa tileinkað sér [[Íhaldssemi|íhaldssamar]] skoðanir. Þann 23. nóvember árið 1823 giftist Friðrik Vilhjálmur [[Elísabet Lúðvíka af Bæjaralandi|Elísabet Lúðvíku af Bæjaralandi]]. Hjónabandið var af pólitískum toga en sambúð þeirra var ekki farsæl þar sem Elísabet var [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólsk]] og vildi ekki skipta um trú. [[Friðrik Vilhjálmur 3. Prússakonungur]] vildi í fyrstu ekki samþykkja kaþólska krónprinsessu en syni hans tókst að telja honum hughvarf og fá hann til að samþykkja ráðahaginn. Elísabet tók upp [[mótmælendatrú]] árið 1830. ===Valdaár=== Friðrik Vilhjálmur 4. varð konungur Prússlands árið 1840. Fyrstu ríkisár hans einkenndust af sáttagerðum og [[Frjálslyndi|frjálslyndi]]: Hann náðaði þá sem höfðu verið dæmdir fyrir [[landráð]], frelsaði kaþólska erkibiskupa úr fangelsi og víkkaði fjölmiðlafrelsi. Hann hafnaði hins vegar beiðni prússnesku ríkjanna um nýja stjórnarskrá árið 1847 og reyndi í kjölfarið að miðla málum með frjálslyndisöflunum í stjórnarandstöðu með því að kalla saman ríkisþing. Þingið hlaut rétt til að setja skatta og fá lán en hins vegar mátti það ekki koma saman reglulega heldur aðeins að þóknun konungsins. Ónægja með konunginn hélt áfram að aukast og þann 18. mars hófst uppreisn í Berlín. Þótt herinn hefði getað bundið enda á uppreisnina ákvað Friðrik Vilhjálmur að koma til móts við uppreisnarmennina með því stofna raunverulegt ríkisþing og setja stjórnarskrá. Hann sá hins vegar fljótt eftir þessu og leysti upp þingið með hjálp hersins strax næsta desember. Friðrik Vilhjálmur útbjó síðan nýja stjórnarskrá sem tók gildi árið 1850. Árið 1849 kaus þýska þjóðþingið í Frankfurt að bjóða Friðrik Vilhjálmi að gerast keisari Þýskalands en hann hafnaði tilboðinu með þeim röksemdum að það væri ekki í valdi þingsins að veita slíkan titil, auk þess sem það hefði hugsanlega leitt til stríðs við [[Austurríska keisaradæmið|Austurríki]] ef hann hefði þegið hann. Með Olmütz-samningnum árið 1850 féllst Friðrik Vilhjálmur á að leysa upp hið fyrirhugaða Erfurt-samband Prússlands og annarra þýskra ríkja og ganga þess í stað á ný inn í [[þýska ríkjasambandið]] undir forystu Austurríkis. Síðustu valdaár sín lét Friðrik Vilhjálmur afturhaldssömustu ráðgjafa sína, [[Otto Theodor von Manteuffel]] forsætisráðherra og [[Ludwig Friedrich Leopold von Gerlach|Leopold von Gerlach]] hershöfðingja, um flestar ákvarðanatökur. Vegna heilablóðfalls sem lamaði Friðrik Vilhjálm árið 1857 eftirlét hann bróður sínum, [[Vilhjálmur 1. Þýskalandskeisari|Vilhjálmi]], flestar skyldur konungskrúnunnar. Vilhjálmur varð síðan ríkisstjóri árið 1858. Friðrik Vilhjálmur og Elísabet eignuðust engin börn<ref name="Kings">{{cite book|last=Feldhahn|first=Ulrich|title=Die preußischen Könige und Kaiser (þýska)|publisher=Kunstverlag Josef Fink, Lindenberg|year=2011|pages=21–23}}</ref> og því varð Vilhjálmur konungur Prússlands eftir dauða Friðriks Vilhjálms árið 1861. Vilhjálmur varð síðar fyrsti keisari alls [[Þýska keisaraveldið|Þýskalands]]. ==Heimild== * {{wpheimild | tungumál = Sv | titill = Fredrik Vilhelm IV av Preussen | mánuðurskoðað = 6. maí | árskoðað = 2018}} ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Friðrik Vilhjálmur 3. Prússakonungur|Friðrik Vilhjálmur 3.]] | titill=Konungur Prússlands | frá=[[7. júní]] [[1840]] | til=[[2. janúar]] [[1861]] | eftir=[[Vilhjálmur 1. Þýskalandskeisari|Vilhjálmur 1.]]}} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar Prússlands}} {{fde|1795|1861|Friðrik Vilhjálmur 4. Prússakonungur}} [[Flokkur:Konungar Prússlands]] [[Flokkur:Hohenzollern-ætt]] luqeg4pr9llvqczka7ddv3ke7ydxuav 0 145459 1980984 1980329 2026-09-29T11:00:47Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980984 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Njarðvík | Mynd = [[Mynd:Njarðvík.jpg|130px]] | Gælunafn = ''Njarðvíkingar'' | Stytt nafn = Njarðvík | Stofnað = [[1944]] | Leikvöllur = JBÓ Völlurinn | Stærð = 500 | Framkvæmdarstjóri knattspyrnudeildar = Ingi Þór Þórisson | Knattspyrnustjóri = Davíð Smári Lamude | Deild = 1. deild karla | Tímabil = 2025 | Staðsetning = 2. sæti | pattern_la1 = _macroncanopus19gg | pattern_b1 = _macroncanopus19gg | pattern_ra1 = _macroncanopus19gg | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 008000 | body1 = 008000 | rightarm1 = 008000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _macrontureis21wg | pattern_b2 = _macrontureis21wg | pattern_ra2 = _macrontureis21wg | pattern_sh2 = _macron18g | pattern_so2 = _hostert1819h | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _macrontureis21wg | pattern_b3 = _macrontureis21wg | pattern_ra3 = _macrontureis21wg | pattern_sh3 = _macron18g | pattern_so3 = _hostert1819h | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''Knattspyrnudeild Njarðvíkur''' heldur úti meistaraflokki karla á Íslandsmótinu í knattspyrnu.<ref>[./Https://www.ksi.is/felagslid/adildarfelog/felag%3Fid=2089Aðildarfélag {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260607054141/https://www.ksi.is/felagslid/adildarfelog/felag?id=2089 |date=2026-06-07 }} - Njarðvík] {{Cite web |url=https://www.ksi.is/felagslid/adildarfelog/felag?id=2089 |title=Geymd eintak |access-date=2026-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607054141/https://www.ksi.is/felagslid/adildarfelog/felag?id=2089 |archive-date=2026-06-07 |url-status=bot: unknown}}</ref> == Árangur == Besti árangur: 2 sæti í B deild 2025. Bikarkeppni KSÍ: 8 liða úrslit 2019. *'''[[2. deild karla|Meistarar í C-deild]]: 2''' ** 1981 ** 2017 ** 2022 *'''[[Deildabikar B|Deildabikarmeistarar B]]: 1''' ** 2003. Stærstu deildarsigrar: 13-0 gegn Hvatberum D. deild 1993. 10-0 gegn Sindra C. deild 2006. Stærstu deildarsigrar: 0 - 8 gegn Víði C. deild 1972. 0 - 8 gegn Þrótti R. B. deild 1986. . Flestir deildarleikir: Haukur Jóhannsson 181 Flest deildarmörk: Sævar Eyjólfsson 63. == Ferill á Íslandsmóti == C deild: 1968 - 1973 C deild: 1975 - 1981 B deild: 1982 - 1986 C deild: 1987 - 1988 D deild: 1989 - 2001 C deild: 2002 B deild: 2003 - 2004 C deild: 2005 - 2006 B deild: 2007 - 2008 C deild: 2009 B deild: 2010 C deild: 2011 - 2017 B deild: 2018 ==Heimildir== {{reflist}} == Ytri tenglar == * [https://www.umfn.is/flokkur/fotbolti/ Opinber heimasíða] * [https://www.facebook.com/umfnknattspyrna facebook] * [https://int.soccerway.com/teams/iceland/umf-njardvik/2507/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/njardvik/EmdDbQ5p/ FLASHSCORE] * [https://www.transfermarkt.com/umf-njardvik/startseite/verein/21877 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/umf-njardvikur/21223/ Globalsportsarchive] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Ungmennafélag Njarðvíkur]] t9ip5kffypqjn7tf0rv7er73coz89pr 0 145944 1980777 1908758 2026-09-28T12:51:18Z Nipas2 54688 1980777 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Pepsí deild kvenna 2018 | mynd = [[Mynd:Pepsi-deild.jpg|250px]] | ár = '''2018''' | Meistarar = '''{{Lið Breiðablik}}''' | fallið lið = '''{{Lið Grindavík}}'''<br/>'''{{Lið FH}}''' | spilaðir leikir = '''90''' | mörk skoruð = 291 (3.23 m/leik) | markahæstur = '''16 mörk'''<br>[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir]] ([[Breiðablik]]) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2017|2017]] - [[Pepsi Max deild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]] |}} Árið '''2018''' verður '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 47. sinn. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=120| Lið ! | Bær ! | Leikvangur ! | Þjálfari ! | Staðan [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2017|2017]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | [[Ólafur Pétursson (f. 1971)|Ólafur Pétursson]], [[Þorsteinn Halldórsson]] | 2. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið FH}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] | [[Orri Þórðarson]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grindavík}} | [[Reykjavík]] | [[Grindavíkurvöllur]] | [[Ray Anthony Jónsson]] | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið HK/Víkingur}} | [[Reykjavík]] | [[Víkingsvöllur]] | [[Þórhallur Víkingsson]] | 1. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2017|1. deild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | [[Ian David Jeffs]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið KR}} | [[Reykjavík]] | [[KR-völlur|Alvogenvöllurinn]] | [[Bojana Besic]] | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur|Jáverk-völlurinn]] | [[Alfreð Elías Jóhannsson]] | 2. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2017|1. deild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Vodafonevöllur|Valsvöllur]] | [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Þór/KA}} | [[Akureyri]] | [[Þórsvöllur]] | [[Halldór Jón Sigurðsson]] | 1. sæti |} == Staðan í deildinni == ===Stigatafla=== ''Staðan eftir 18. umferð, 22. september 2018''<ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna 2018|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=37365|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=17. ágúst 2018}}</ref> {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| !style="max-width:80px"|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig ! |Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Breiðablik|1}}"| ||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]''' ||18||15||1||2||44||12||32||'''46''' |align="center" |'''Forkeppni Meistaradeildar Evrópu''' |- |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Þór/KA|1}}"| ||[[Þór/KA|Þór]]/[[Þór/KA|KA]] ||18||13||2||3||49||14||35||'''41''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Stjarnan|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||18||12||2||4||46||24||22||'''38''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Valur|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] ||18||10||3||5||40||19||21||'''33''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] ||18||7||4||7||25||22||3||'''25''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||18||5||5||8||15||25||-10||'''20''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|HK|1}}"| ||[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] ||18||5||3||10||22||42||-20||'''18''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|KR|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||18||5||2||11||18||32||-14||'''17''' |- |-class="t-deild-pink" |9||style="background:#{{Fótboltalitur|Grindavík|1}}"| ||'''[[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]]''' ||18||3||4||11||14||40||-26||'''13''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í''' [[1. deild kvenna í knattspyrnu|'''1. deild''']] |- |-class="t-deild-pink" |10||style="background:#{{Fótboltalitur|FH|1}}"| ||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]''' ||18||2||0||16||18||61||-43||'''6''' |} == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin'' {{Dökkt þema deild}} {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Bre!!&nbsp;FH&nbsp;!!Gri!!&nbsp;HK&nbsp;!!ÍBV!!&nbsp;KR&nbsp;!!Sel!!Stj!!Val!!Þ/K |- |align="left"|{{Lið Breiðablik}} ||'''XXX'''||3-1||4-0||6-1||1-0||2-0||3-1||1-0||1-0||3-0 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið FH}} ||0-3||'''XXX'''||1-0||1-3||1-3||1-5||0-1||1-4||2-4||1-4 |- |align="left"|{{Lið Grindavík}} ||0-2||2-0||'''XXX'''||1-1||1-2||2-1||1-1||1-2||0-3||0-5 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið HK/Víkingur}} ||1-3||2-1||4-0||'''XXX'''||1-0||0-0||0-3||0-1||1-2||2-5 |- |align="left"|{{Lið ÍBV}} ||1-1||3-2||1-1||5-1||'''XXX'''||2-0||1-0||0-0||1-3||1-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið KR}} ||0-2||1-2||2-1||1-3||3-2||'''XXX'''||0-1||2-4||0-0||2-1 |- |align="left"|{{Lið Selfoss}} ||0-1||4-1||1-1||1-1||1-0||0-1||'''XXX'''||0-3||1-1||0-0 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Stjarnan}} ||2-6||6-2||2-3||7-1||2-2||3-0||1-0||'''XXX'''||3-1||2-0 |- |align="left"|{{Lið Valur}} ||3-2||4-0||3-0||2-0||0-1||4-0||8-0||1-3||'''XXX'''||0-0 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Þór/KA}} ||2-0||9-1||5-0||3-0||2-0||2-0||2-0||3-1||0-0||'''XXX''' |} ==Markahæstu leikmenn== ''Staðan eftir 18. umferð, 22. september 2018'' {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti ! | Nafn ! | Félag !width=30| Mörk !width=30| Víti !width=30| Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir]]''' | align="left" |{{Lið Breiðablik}} |16 |1 |18 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Sandra Stephany Mayor Gutiérrez|Stephany Mayor]]''' | align="left" |{{Lið Þór/KA}} |15 |1 |17 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Sandra María Jessen]]''' | align="left" |{{Lið Þór/KA}} |14 |0 |18 |- | '''4''' |[[Elín Metta Jensen]] | align="left" |{{Lið Valur}} |12 |4 |17 |- | '''5''' |[[Rio Hardy]] | align="left" |{{Lið Grindavík}} |12 |0 |15 |- | '''6''' |[[Chloé Lacasse]] | align="left" |{{Lið ÍBV}} |10 |0 |17 |} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" |- !Sigurvegari Pepsideildar 2018 |- |- |[[Mynd:Breidablik.png|100px|Breiðablik]]<br/>'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''<br/>'''17. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2017|Pepsideild&nbsp;kvenna&nbsp;2017]] | eftir = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|Pepsimaxdeild&nbsp;kvenna&nbsp;2019]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 2018}} [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] 8l5qon80f73wl8i58npos5xmjnf06fn 1980795 1980777 2026-09-28T14:14:20Z Nipas2 54688 1980795 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Pepsí deild kvenna 2018 | mynd = [[Mynd:Pepsi-deild.jpg|250px]] | ár = '''2018''' | Meistarar = '''{{Lið Breiðablik}}''' | fallið lið = '''{{Lið Grindavík}}'''<br/>'''{{Lið FH}}''' | spilaðir leikir = '''90''' | mörk skoruð = 291 (3.23 m/leik) | markahæstur = '''19 mörk'''<br>[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir]] ([[Breiðablik]]) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2017|2017]] - [[Pepsi Max deild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]] |}} Árið '''2018''' verður '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 47. sinn. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=120| Lið ! | Bær ! | Leikvangur ! | Þjálfari ! | Staðan [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2017|2017]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | [[Ólafur Pétursson (f. 1971)|Ólafur Pétursson]], [[Þorsteinn Halldórsson]] | 2. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið FH}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] | [[Orri Þórðarson]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grindavík}} | [[Reykjavík]] | [[Grindavíkurvöllur]] | [[Ray Anthony Jónsson]] | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið HK/Víkingur}} | [[Reykjavík]] | [[Víkingsvöllur]] | [[Þórhallur Víkingsson]] | 1. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2017|1. deild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | [[Ian David Jeffs]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið KR}} | [[Reykjavík]] | [[KR-völlur|Alvogenvöllurinn]] | [[Bojana Besic]] | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur|Jáverk-völlurinn]] | [[Alfreð Elías Jóhannsson]] | 2. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2017|1. deild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Vodafonevöllur|Valsvöllur]] | [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Þór/KA}} | [[Akureyri]] | [[Þórsvöllur]] | [[Halldór Jón Sigurðsson]] | 1. sæti |} == Staðan í deildinni == ===Stigatafla=== ''Staðan eftir 18. umferð, 22. september 2018''<ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna 2018|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=37365|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=17. ágúst 2018}}</ref> {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| !style="max-width:80px"|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig ! |Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Breiðablik|1}}"| ||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]''' ||18||15||1||2||44||12||32||'''46''' |align="center" |'''Forkeppni Meistaradeildar Evrópu''' |- |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Þór/KA|1}}"| ||[[Þór/KA|Þór]]/[[Þór/KA|KA]] ||18||13||2||3||49||14||35||'''41''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Stjarnan|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||18||12||2||4||46||24||22||'''38''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Valur|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] ||18||10||3||5||40||19||21||'''33''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] ||18||7||4||7||25||22||3||'''25''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||18||5||5||8||15||25||-10||'''20''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|HK|1}}"| ||[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] ||18||5||3||10||22||42||-20||'''18''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|KR|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||18||5||2||11||18||32||-14||'''17''' |- |-class="t-deild-pink" |9||style="background:#{{Fótboltalitur|Grindavík|1}}"| ||'''[[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]]''' ||18||3||4||11||14||40||-26||'''13''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í''' [[1. deild kvenna í knattspyrnu|'''1. deild''']] |- |-class="t-deild-pink" |10||style="background:#{{Fótboltalitur|FH|1}}"| ||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]''' ||18||2||0||16||18||61||-43||'''6''' |} == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin'' {{Dökkt þema deild}} {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Bre!!&nbsp;FH&nbsp;!!Gri!!&nbsp;HK&nbsp;!!ÍBV!!&nbsp;KR&nbsp;!!Sel!!Stj!!Val!!Þ/K |- |align="left"|{{Lið Breiðablik}} ||'''XXX'''||3-1||4-0||6-1||1-0||2-0||3-1||1-0||1-0||3-0 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið FH}} ||0-3||'''XXX'''||1-0||1-3||1-3||1-5||0-1||1-4||2-4||1-4 |- |align="left"|{{Lið Grindavík}} ||0-2||2-0||'''XXX'''||1-1||1-2||2-1||1-1||1-2||0-3||0-5 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið HK/Víkingur}} ||1-3||2-1||4-0||'''XXX'''||1-0||0-0||0-3||0-1||1-2||2-5 |- |align="left"|{{Lið ÍBV}} ||1-1||3-2||1-1||5-1||'''XXX'''||2-0||1-0||0-0||1-3||1-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið KR}} ||0-2||1-2||2-1||1-3||3-2||'''XXX'''||0-1||2-4||0-0||2-1 |- |align="left"|{{Lið Selfoss}} ||0-1||4-1||1-1||1-1||1-0||0-1||'''XXX'''||0-3||1-1||0-0 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Stjarnan}} ||2-6||6-2||2-3||7-1||2-2||3-0||1-0||'''XXX'''||3-1||2-0 |- |align="left"|{{Lið Valur}} ||3-2||4-0||3-0||2-0||0-1||4-0||8-0||1-3||'''XXX'''||0-0 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Þór/KA}} ||2-0||9-1||5-0||3-0||2-0||2-0||2-0||3-1||0-0||'''XXX''' |} ==Markahæstu leikmenn== ''Staðan eftir 18. umferð, 22. september 2018'' {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti ! | Nafn ! | Félag !width=30| Mörk !width=30| Víti !width=30| Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir]]'''<ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna - Berglind Björg Þorvaldsdóttir - Breiðablik 2018|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=19298|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=28. september 2026}}</ref> | align="left" |{{Lið Breiðablik}} |19 |1 |18 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Sandra Stephany Mayor Gutiérrez|Stephany Mayor]]''' | align="left" |{{Lið Þór/KA}} |15 |1 |17 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Sandra María Jessen]]''' | align="left" |{{Lið Þór/KA}} |14 |0 |18 |- | '''4''' |[[Elín Metta Jensen]] | align="left" |{{Lið Valur}} |12 |4 |17 |- | '''5''' |[[Rio Hardy]] | align="left" |{{Lið Grindavík}} |12 |0 |15 |- | '''6''' |[[Chloé Lacasse]] | align="left" |{{Lið ÍBV}} |10 |0 |17 |} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" |- !Sigurvegari Pepsideildar 2018 |- |- |[[Mynd:Breidablik.png|100px|Breiðablik]]<br/>'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''<br/>'''17. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2017|Pepsideild&nbsp;kvenna&nbsp;2017]] | eftir = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|Pepsimaxdeild&nbsp;kvenna&nbsp;2019]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 2018}} [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] 57wn9nr14p8xjjpnoxvws3g9cm8xqd7 0 145956 1980783 1908749 2026-09-28T13:20:29Z Nipas2 54688 1980783 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Pepsí deild kvenna 2017 | mynd = [[Mynd:Pepsi-deild.jpg|250px]] | ár = '''2017''' | Meistarar = '''{{Lið Þór/KA}}''' | fallið lið = {{Lið Fylkir}}<br>{{Lið Haukar}} | spilaðir leikir = 90 | mörk skoruð = 284 (3.16 m/leik) | markahæstur = '''19 mörk'''<br>[[Sandra Stephany Mayor Gutiérrez|Stephany Mayor]] ([[Þór/KA]]) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = Valur.png 8-0 Haukar<br>Breiðablik 7-2 Haukar | stærsti útisigur = FH 0-5 Breiðablik<br>Fylkir 0-5 ÍBV<br>Grindavík 0-5 Breiðablik<br>KR 0-5 Valur | tímabil = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|2016]] - [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|2018]] |}} Árið '''2017''' verður '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 46. sinn. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=120| Lið ! | Bær ! | Leikvangur !style="text-align: left;"| Þjálfari ! | Staðan [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|2016]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Ólafur Pétursson (f. 1971)|Ólafur Pétursson]], Þorsteinn H. Halldórsson | 2. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið FH}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] | style="text-align: left;"|[[Hákon Atli Hallfreðsson]], [[Orri Þórðarson]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fylkir}} | [[Reykjavík]] | [[Fylkisvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Hermann Hreiðarsson]] | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grindavík}} | [[Reykjavík]] | [[Grindavíkurvöllur]] | style="text-align: left;"|Nihad Hasecić | 1. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2016#B riðill|1. d. B riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Haukar}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] | style="text-align: left;"|[[Kjartan Stefánsson]], [[Jóhann Unnar Sigurðsson]] | 2. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2016#B riðill|1. d. B riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[:en:Ian Jeffs|Ian David Jeffs]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið KR}} | [[Reykjavík]] | [[KR-völlur|Alvogenvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Edda Garðarsdóttir]], [[Alexandre Fernandez Massot]] | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] | 1. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Vodafonevöllur|Valsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Úlfur Blandon]] | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Þór/KA}} | [[Akureyri]] | [[Þórsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Halldór Jón Sigurðsson]] | 4. sæti |} == Staðan í deildinni == ===Stigatafla=== ''Staðan eftir 18. umferð, 29. júlí 2017''<ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna 2017|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=36425|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=29. júlí 2017}}</ref> {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| !style="max-width:80px"|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig ! |Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||bgcolor="#000000"| ||'''[[Þór Akureyri|Þór]]/[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]''' ||18||14||2||2||44||15||29||'''44''' |align="center" |'''Forkeppni Meistaradeildar Evrópu''' |- |2||bgcolor="#008000"| ||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] ||18||14||0||14||47||10||37||'''42''' |- |3||bgcolor="#FF0000"| ||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] ||18||12||1||5||48||18||30||'''37''' |- |4||bgcolor="#0000FF"| ||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||18||10||3||5||36||19||17||'''33''' |- |5||bgcolor="#FFFFFF"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] ||18||9||6||3||33||21||12||'''33''' |- |6||bgcolor="#FFFFFF"| ||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] ||18||7||2||9||17||24||-7||'''23''' |- |7||bgcolor="#FFFF00"| ||[[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] ||18||5||3||10||16||44||-28||'''18''' |- |8||bgcolor="#000000"| ||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||18||5||0||13||15||41||-26||'''15''' |- |-class="t-deild-pink" |9||bgcolor="#FFA500"| ||'''[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]]''' ||18||2||3||13||13||36||-23||'''9''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í''' [[1. deild kvenna í knattspyrnu|'''1. deild''']] |- |-class="t-deild-pink" |10||bgcolor="#FF0000"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]]''' ||18||1||2||15||15||56||-41||'''5''' |} == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin'' {{Dökkt þema deild}} {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Bre!!&nbsp;FH&nbsp;!!Fylì!!Griì!!Hauì!!ÍBV!!&nbsp;KR&nbsp;!!Stj!!Val!!Þ/K |- |align="left"|{{Lið Breiðablik}} ||'''XXX'''||1-0||2-0||4-0||7-2||3-0||6-0||1-0||3-0||1-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið FH}} ||0-5||'''XXX'''||2-0||0-0||1-0||1-1||2-1||1-3||2-0||0-1 |- |align="left"|{{Lið Fylkir}} ||0-2||0-1||'''XXX'''||1-0||1-1||0-5||1-3||0-1||0-2||1-4 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Grindavík}} ||0-5||1-3||2-1||'''XXX'''||2-1||0-4||1-3||0-0||0-3||3-2 |- |align="left"|{{Lið Haukar}} ||1-3||0-3||1-2||1-2||'''XXX'''||2-2||0-2||1-5||1-4||1-4 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍBV}} ||2-0||1-0||0-0||2-2||3-0||'''XXX'''||1-0||1-1||3-1||3-2 |- |align="left"|{{Lið KR}} ||0-2||2-1||3-1||0-1||0-3||0-2||'''XXX'''||1-5||0-5||0-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Stjarnan}} ||0-2||2-0||1-0||4-1||5-0||2-2||2-0||'''XXX'''||1-2||1-3 |- |align="left"|{{Lið Valur}} ||2-0||4-0||3-2||5-1||8-0||4-0||3-0||1-3||'''XXX'''||1-1 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Þór/KA}} ||1-0||2-0||3-3||5-0||2-0||3-1||3-0||3-0||1-0||'''XXX''' |} ==Markahæstu leikmenn== ''Staðan eftir 18. umferð, 29. júlí 2017'' {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti ! | Nafn ! |Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Sandra Stephany Mayor Gutiérrez|Stephany Mayor]]''' |{{Lið Þór/KA}} |19 |3 |18 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Elín Metta Jensen]]''' |{{Lið Valur}} |16 |0 |17 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir]]''' |{{Lið Breiðablik}} |15 |0 |17 |- | '''4''' |[[Cloé Lacasse]] |{{Lið ÍBV}} |13 |0 |15 |- | '''5''' |[[Katrín Ásbjörnsdóttir]] |{{Lið Stjarnan}} |13 |0 |18 |- | '''6''' |[[Fanndís Friðriksdóttir]] |{{Lið Breiðablik}} |10 |2 |13 |} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari Pepsideildar 2017 |- |- |[[Mynd:Þór-KA.png|100px|Þór/KA]]<br/>'''[[Þór/KA]]'''<br/>'''2. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|Pepsideild kvenna 2016]] | eftir = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|Pepsideild&nbsp;kvenna&nbsp;2018]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 2017}} [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] ta93ingbdetfjduz4nab2fsmhl3943k 1980784 1980783 2026-09-28T13:21:12Z Nipas2 54688 1980784 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Pepsí deild kvenna 2017 | mynd = [[Mynd:Pepsi-deild.jpg|250px]] | ár = '''2017''' | Meistarar = '''{{Lið Þór/KA}}''' | fallið lið = {{Lið Fylkir}}<br>{{Lið Haukar}} | spilaðir leikir = 90 | mörk skoruð = 284 (3.16 m/leik) | markahæstur = '''19 mörk'''<br>[[Sandra Stephany Mayor Gutiérrez|Stephany Mayor]] ([[Þór/KA]]) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = Valur 8-0 Haukar<br>Breiðablik 7-2 Haukar | stærsti útisigur = FH 0-5 Breiðablik<br>Fylkir 0-5 ÍBV<br>Grindavík 0-5 Breiðablik<br>KR 0-5 Valur | tímabil = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|2016]] - [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|2018]] |}} Árið '''2017''' verður '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 46. sinn. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=120| Lið ! | Bær ! | Leikvangur !style="text-align: left;"| Þjálfari ! | Staðan [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|2016]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Ólafur Pétursson (f. 1971)|Ólafur Pétursson]], Þorsteinn H. Halldórsson | 2. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið FH}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] | style="text-align: left;"|[[Hákon Atli Hallfreðsson]], [[Orri Þórðarson]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fylkir}} | [[Reykjavík]] | [[Fylkisvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Hermann Hreiðarsson]] | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grindavík}} | [[Reykjavík]] | [[Grindavíkurvöllur]] | style="text-align: left;"|Nihad Hasecić | 1. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2016#B riðill|1. d. B riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Haukar}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] | style="text-align: left;"|[[Kjartan Stefánsson]], [[Jóhann Unnar Sigurðsson]] | 2. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2016#B riðill|1. d. B riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[:en:Ian Jeffs|Ian David Jeffs]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið KR}} | [[Reykjavík]] | [[KR-völlur|Alvogenvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Edda Garðarsdóttir]], [[Alexandre Fernandez Massot]] | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] | 1. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Vodafonevöllur|Valsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Úlfur Blandon]] | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Þór/KA}} | [[Akureyri]] | [[Þórsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Halldór Jón Sigurðsson]] | 4. sæti |} == Staðan í deildinni == ===Stigatafla=== ''Staðan eftir 18. umferð, 29. júlí 2017''<ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna 2017|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=36425|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=29. júlí 2017}}</ref> {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| !style="max-width:80px"|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig ! |Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||bgcolor="#000000"| ||'''[[Þór Akureyri|Þór]]/[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]''' ||18||14||2||2||44||15||29||'''44''' |align="center" |'''Forkeppni Meistaradeildar Evrópu''' |- |2||bgcolor="#008000"| ||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] ||18||14||0||14||47||10||37||'''42''' |- |3||bgcolor="#FF0000"| ||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] ||18||12||1||5||48||18||30||'''37''' |- |4||bgcolor="#0000FF"| ||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||18||10||3||5||36||19||17||'''33''' |- |5||bgcolor="#FFFFFF"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] ||18||9||6||3||33||21||12||'''33''' |- |6||bgcolor="#FFFFFF"| ||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] ||18||7||2||9||17||24||-7||'''23''' |- |7||bgcolor="#FFFF00"| ||[[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] ||18||5||3||10||16||44||-28||'''18''' |- |8||bgcolor="#000000"| ||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||18||5||0||13||15||41||-26||'''15''' |- |-class="t-deild-pink" |9||bgcolor="#FFA500"| ||'''[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]]''' ||18||2||3||13||13||36||-23||'''9''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í''' [[1. deild kvenna í knattspyrnu|'''1. deild''']] |- |-class="t-deild-pink" |10||bgcolor="#FF0000"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]]''' ||18||1||2||15||15||56||-41||'''5''' |} == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin'' {{Dökkt þema deild}} {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Bre!!&nbsp;FH&nbsp;!!Fylì!!Griì!!Hauì!!ÍBV!!&nbsp;KR&nbsp;!!Stj!!Val!!Þ/K |- |align="left"|{{Lið Breiðablik}} ||'''XXX'''||1-0||2-0||4-0||7-2||3-0||6-0||1-0||3-0||1-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið FH}} ||0-5||'''XXX'''||2-0||0-0||1-0||1-1||2-1||1-3||2-0||0-1 |- |align="left"|{{Lið Fylkir}} ||0-2||0-1||'''XXX'''||1-0||1-1||0-5||1-3||0-1||0-2||1-4 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Grindavík}} ||0-5||1-3||2-1||'''XXX'''||2-1||0-4||1-3||0-0||0-3||3-2 |- |align="left"|{{Lið Haukar}} ||1-3||0-3||1-2||1-2||'''XXX'''||2-2||0-2||1-5||1-4||1-4 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍBV}} ||2-0||1-0||0-0||2-2||3-0||'''XXX'''||1-0||1-1||3-1||3-2 |- |align="left"|{{Lið KR}} ||0-2||2-1||3-1||0-1||0-3||0-2||'''XXX'''||1-5||0-5||0-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Stjarnan}} ||0-2||2-0||1-0||4-1||5-0||2-2||2-0||'''XXX'''||1-2||1-3 |- |align="left"|{{Lið Valur}} ||2-0||4-0||3-2||5-1||8-0||4-0||3-0||1-3||'''XXX'''||1-1 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Þór/KA}} ||1-0||2-0||3-3||5-0||2-0||3-1||3-0||3-0||1-0||'''XXX''' |} ==Markahæstu leikmenn== ''Staðan eftir 18. umferð, 29. júlí 2017'' {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti ! | Nafn ! |Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Sandra Stephany Mayor Gutiérrez|Stephany Mayor]]''' |{{Lið Þór/KA}} |19 |3 |18 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Elín Metta Jensen]]''' |{{Lið Valur}} |16 |0 |17 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir]]''' |{{Lið Breiðablik}} |15 |0 |17 |- | '''4''' |[[Cloé Lacasse]] |{{Lið ÍBV}} |13 |0 |15 |- | '''5''' |[[Katrín Ásbjörnsdóttir]] |{{Lið Stjarnan}} |13 |0 |18 |- | '''6''' |[[Fanndís Friðriksdóttir]] |{{Lið Breiðablik}} |10 |2 |13 |} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari Pepsideildar 2017 |- |- |[[Mynd:Þór-KA.png|100px|Þór/KA]]<br/>'''[[Þór/KA]]'''<br/>'''2. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|Pepsideild kvenna 2016]] | eftir = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|Pepsideild&nbsp;kvenna&nbsp;2018]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 2017}} [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] liyllmsq9a5iapz69pdy41ovxrhqtst 0 146061 1980898 1944905 2026-09-28T22:30:29Z Nipas2 54688 1980898 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Pepsí deild kvenna 2014 | mynd = [[Mynd:Pepsi-deild.jpg|250px]] | ár = '''2014''' | Meistarar = '''{{Lið Stjarnan}}''' | fallið lið = {{Lið FH}}<br />{{Lið ÍA}} | spilaðir leikir = 90 | mörk skoruð = 318 (3.53 m/leik) | markahæstur = '''27 mörk'''<br>[[Harpa Þorsteinsdóttir]] ({{Lið Stjarnan}}) | stærsti heimasigur = Breiðablik 13-0 FH<br />ÍBV 8-0 Afturelding | stærsti útisigur = FH 1-6 Breiðablik | tímabil = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2013|2013]] - [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015|2015]] |}} Árið '''2014''' var '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 43. sinn. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! width=120| Lið ! | Bær ! | Leikvangur ! | Þjálfari ! width=240| Staðan [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2013|2013]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Afturelding}} | [[Mosfellsbær]] | [[Varmárvöllur|N1-völlurinn Varmá]] | style="text-align: left;"|[[Bill Puckett]], [[Theódór Sveinjónsson]] | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Hlynur Svan Eiríksson]], [[Kristrún Lilja Daðadóttir]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið FH}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] | style="text-align: left;"|[[Þórður Jensson]] | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fylkir}} | [[Reykjavík]] | [[Fylkisvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Ragna Lóa Stefánsdóttir]] | 1. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2013|1. d. B riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Norðurálsvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Þórður Þórðarson]] | 2. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2013|1. d. B riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Jón Ólafur Daníelsson]] | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur|Jáverk-völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Gunnar Rafn Borgþórsson]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] | 1. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Vodafonevöllur|Valsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Þór Hinriksson]] | 2. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Þór/KA}} | [[Akureyri]] | [[Þórsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Jóhann Kristinn Gunnarsson]] | 4. sæti |} == Staðan í deildinni == ===Stigatafla=== ''Staðan fyrir 18. umferð, 27. september 2014''.<ref>{{cite web|title=Pepsideild kvenna 2014|url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=32264&Rodun=U|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=23. ágúst 2018|archive-date=2014-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826072913/http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=32264&Rodun=U|url-status=dead}}</ref> {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| ! |Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig ! |Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||bgcolor="#0000FF"| ||'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]''' ||18||16||1||1||58||10||48||'''49''' |align="center" |'''Undankeppni Meistaradeildar Evrópu''' |- |2||bgcolor="#008000"| ||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] ||18||13||2||3||54||18||36||'''41''' |- |3||bgcolor="#000000"| ||[[Þór Akureyri|Þór]]/[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] ||18||10||3||5||28||24||4||'''33''' |- |4||bgcolor="#CD5C5C"| ||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||18||9||3||6||40||27||13||'''30''' |- |5||bgcolor="#FFA500"| ||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] ||18||9||2||7||18||20||-2||'''29''' |- |6||bgcolor="#FFFFFF"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] ||18||9||1||8||45||28||17||'''28''' |- |7||bgcolor="#FF0000"| ||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] ||18||6||5||7||30||29||1||'''23''' |- |8||bgcolor="#FF0000"| ||[[Ungmennafélagið Afturelding|Afturelding]] ||18||4||1||13||17||48||-31||'''13''' |- style="background:#FFCCCC;" |9||bgcolor="#FFFFFF"| ||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]''' ||18||3||3||12||18||67||-49||'''12''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015|1. deild]]''' |- style="background:#FFCCCC;" |10||bgcolor="#FFFF00"| ||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]''' ||18||0||1||17||10||47||-37||'''1''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Stig = virkir punktar''.</small> == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Aft!!Bre!!&nbsp;FH&nbsp;!!Fyl!!&nbsp;ÍA&nbsp;!!ÍBV!!Sel!!Stj!!Val!!Þ/K |- |list2 = |align="left"|{{Lið Afturelding}} ||'''XXX'''||3-4||1-3||2-0||4-1||0-4||0-3||0-4||1-2||0-1 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Breiðablik}} ||4-0||'''XXX'''||13-0||4-0||3-1||4-2||2-3||1-0||1-0||5-1 |- |align="left"|{{Lið FH}} ||0-1||1-6||'''XXX'''||1-3||2-0||1-4||1-4||0-4||0-0||0-1 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Fylkir}} ||1-0||0-0||3-0||'''XXX'''||1-0||3-0||0-2||1-3||2-0||0-1 |- |align="left"|{{Lið ÍA}} ||0-3||0-1||3-3||0-1||'''XXX'''||0-3||0-1||1-2||0-3||2-3 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍBV}} ||8-0||2-2||6-0||0-1||5-0||'''XXX'''||0-3||0-4||1-2||5-0 |- |align="left"|{{Lið Selfoss}} ||1-1||1-2||2-2||4-0||3-1||1-2||'''XXX'''||3-5||2-2||2-3 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Stjarnan}} ||3-0||1-0||6-0||3-0||5-0||4-0||3-1||'''XXX'''||7-2||2-1 |- |align="left"|{{Lið Valur}} ||7-0||3-1||2-3||0-2||3-1||1-3||1-3||0-0||'''XXX'''||1-1 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Þór/KA}} ||2-1||0-1||8-1||0-0||1-0||2-0||2-1||0-2||1-1||'''XXX''' |} ==Markahæstu leikmenn== ''Lokaniðurstaða 27. september 2014''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti ! |Nafn ! |Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Harpa Þorsteinsdóttir]]''' |Stjarnan |27 |4 |18 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Shaneka Jodian Gordon]]''' |ÍBV |12 |0 |17 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Fanndís Friðriksdóttir]]''' |Breiðablik |12 |1 |17 |- | '''4''' |[[Guðmunda Brynja Óladóttir]] |Selfoss |12 |0 |18 |- | '''5''' |[[Telma Hjaltalín Þrastardóttir]] |Breiðablik |11 |0 |18 |} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari Pepsideildar 2014 |- |- |[[Mynd:Stjarnan.png|100px|Stjarnan]]<br/>'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]'''<br/>'''3. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2013|Pepsideild kvenna 2013]] | eftir = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015|Pepsideild&nbsp;kvenna&nbsp;2015]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 2014}} [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] 1sk7l2b1son3u8hti5v7sc9fbl4o4il 0 148899 1980977 1980320 2026-09-29T10:20:56Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980977 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Thuja occidentalis.jpg | image_caption = Barr og óþroskaðir könglar | status = LC | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{Cite journal | author = Farjon, A. | title = ''Thuja occidentalis'' | journal = [[The IUCN Red List of Threatened Species]] | volume = 2013 | page = e.T42262A2967995 | publisher = [[IUCN]] | date = 2013 | url = http://www.iucnredlist.org/details/42262/0 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T42262A2967995.en | access-date = 14 December 2017}}</ref> | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'') | classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'') | ordo = ''[[Pinales]]'' | familia = [[Cupressaceae]] | genus = ''[[Thuja]]'' | species = '''''T. occidentalis''''' | binomial = ''Thuja occidentalis'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | range_map = Thuja occidentalis range map.png | range_map_caption = Útbreiðsla }} '''Kanadalífviður''' ([[fræðiheiti]]: ''Thuja occidentalis'') er sígrænt tré af [[sýprisætt]] (''Cupressaceae'') sem vex í rökum jarðvegi í austur [[Kanada]] og norðaustur-[[Bandaríkin|Bandaríkjunum]],<ref name=GRIN>[https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?36584 "Thuja occidentalis".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190514191447/https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?36584 |date=2019-05-14 }} Germplasm Resources Information Network (GRIN). Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA).</ref><ref name=GD>Earle, Christopher J., ed. (2018). [https://www.conifers.org/cu/Thuja_occidentalis.php "Thuja occidentalis".] The Gymnosperm Database.</ref> en er víða ræktaður sem skrautplanta. Tegundinni var fyrst lýst af [[Carl Linnaeus]] 1753, og hefur enn sama [[fræðiheiti]]. Kanadalífviður hefur keilulaga vöxt og verður allt að 20 metra tré í heimkynnum sínum eða margstofna runni. Tegundin hefur verið ræktuð á Íslandi en hættir til að kala.<ref>[http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&fl=2&pId=1453 Thuja occidentalis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200813082257/http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=1453&fl=2 |date=2020-08-13 }} {{Cite web |url=http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=1453&fl=2 |title=Geymd eintak |access-date=2023-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200813082257/http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=1453&fl=2 |archive-date=2020-08-13 |url-status=bot: unknown}} Lystigarður Akureyrar, skoðað 7. febrúar 2019.</ref> [[File:Thuja occidentalis trunk.jpg|thumb|left|upright|Bolur]] [[File:Something out of nothing 2.jpg|thumb|upright|miðja|Gömul tré sem vaxa á kletti í [[Potawatomi State Park]], [[Wisconsin]]]] [[File:Poland. Warsaw. Powsin. Botanical Garden 097.jpg|thumb|Lundur af súlulaga ræktunarafbrigði í Powsin-grasagarðinum í [[Varsjá]], [[Pólland]]i]] == Tilvísanir == {{Reflist}} == Tenglar == * [https://www.kjarnaskogur.is/post/thujaoccidentalis Um kanadalífvið á vef Kjarnaskógar] *[http://herb.umd.umich.edu/herb/search.pl?searchstring=Thuja+occidentalis University of Michigan at Dearborn: Native American Ethnobotany of ''Thuja occidentalis''] *[http://www.borealforest.org/trees/tree14.htm Borealforest.org: ''Thuja occidentalis''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220622200142/http://www.borealforest.org/trees/tree14.htm |date=2022-06-22 }} {{commonscat|Thuja occidentalis}} {{wikilífverur|Thuja occidentalis}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Barrtré]] a0ppsao3w8v6ephnbd8djo8zdpusild 14 149227 1980813 1625308 2026-09-28T14:46:37Z TKSnaevarr 53243 1980813 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Spánverjar|Tónskáld]] [[Flokkur:Spænsk tónlist]] [[Flokkur:Tónskáld eftir þjóðerni]] qsahgkol3rcezbhyciz9px359pqdjwi 14 149230 1980820 1625312 2026-09-28T14:48:25Z TKSnaevarr 53243 1980820 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Spánverjar|Tónlistarmenn]] [[Flokkur:Tónlistarmenn eftir þjóðerni]] fw96l2jcc61ywvsexitzn114d36o5q6 0 150825 1980776 1975649 2026-09-28T12:43:37Z Nipas2 54688 1980776 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Pepsímaxdeild kvenna 2019 | mynd = | ár = '''2019''' | Meistarar = '''{{Lið Valur}}''' | fallið lið = '''{{Lið Keflavík}}'''<br/>'''[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' | spilaðir leikir = '''90''' | mörk skoruð = 310 (3.44 m/leik) | markahæstur = '''16 mörk'''<br>[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir|Berglind Þorvaldsdóttir]] ([[Breiðablik]]) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|2018]] - [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|2020]] |}} Árið '''2019''' verður '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 48. sinn. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=180| Lið !width=100| Bær !width=220| Leikvangur !width=450| Þjálfari !width=200| Staðan [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|2018]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | style="text-align: left;" |[[Ólafur Pétursson (f. 1971)|Ólafur Pétursson]], [[Þorsteinn Halldórsson]] | 1. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fylkir}} | [[Árbær]] | [[Fylkisvöllur]] | style="text-align: left;" |[[Kjartan Stefánsson]] | 1. sæti, [[Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2018|Inkassod.]] |- |style="text-align: left;"|[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] | [[Reykjavík]] | [[Víkingsvöllur]] | style="text-align: left;" |[[Þórhallur Víkingsson]] | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | style="text-align: left;" |[[Jón Ólafur Daníelsson]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Keflavík}} | [[Keflavík]] | [[Nettóvöllurinn]] | style="text-align: left;" |[[Gunnar Magnús Jónsson]] | 2. sæti, [[Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2018|Inkassod.]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið KR}} | [[Reykjavík]] | [[KR-völlur|Alvogenvöllurinn]] | style="text-align: left;" |[[Ragna Lóa Stefánsdóttir]] | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur|Jáverk-völlurinn]] | style="text-align: left;" |[[Alfreð Elías Jóhannsson]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | style="text-align: left;" |[[Kristján Guðmundsson]] | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Vodafonevöllur|Valsvöllur]] | style="text-align: left;" |[[Pétur Pétursson f. 1959|Pétur Pétursson]], [[Eiður Benedikt Eiríksson]] | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Þór/KA]] | [[Akureyri]] | [[Þórsvöllur]] | style="text-align: left;" |[[Halldór Jón Sigurðsson]] | 2. sæti |} == Staðan í deildinni == ===Stigatafla=== ''Staðan eftir 18. umferð, 21. september 2019''.<ref>{{cite web|title=Pepsi Max deild kvenna 2019|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=39256|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=21. september 2019}}</ref> {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| !style="max-width:80px"|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !style="max-width:300px"|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Valur|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' ||18||16||2||0||65||12||53||'''50''' |align="center" |'''Forkeppni Meistaradeildar Evrópu''' |- |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Breiðablik|1}}"| ||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] ||18||15||3||0||54||15||39||'''48''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||18||11||1||6||24||17||7||'''34''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Þór/KA|1}}"| ||[[Þór/KA]] ||18||8||4||6||29||27||2||'''28''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Stjarnan|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||18||7||2||9||21||32||-11||'''23''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Fylkir|1}}"| ||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] ||18||7||1||10||22||39||-17||'''22''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|KR|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||18||6||1||11||24||35||-11||'''19''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] ||18||6||0||12||29||44||-15||'''18''' |-class="t-deild-pink" |9||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}"| ||'''[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]]''' ||18||4||1||13||30||41||-11||'''13''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2020|Lengjudeild]]''' |-class="t-deild-pink" |10||style="background:#{{Fótboltalitur|HK|1}}"| ||'''[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' ||18||2||1||15||12||48||-36||'''7''' |} == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin''. {{Dökkt þema deild}} {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Bre!!Fyl!!&nbsp;HK&nbsp;!!ÍBV!!Kef!!&nbsp;KR&nbsp;!!Sel!!Stj!!Val!!Þ/K |- |align="left"|{{Lið Breiðablik}} ||'''XXX'''||5-0||2-1||9-2||5-2||4-2||2-1||2-0||1-1||0-0 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Fylkir}} ||1-5||'''XXX'''||1-2||3-2||2-1||2-1||1-1||3-1||1-5||3-0 |- |align="left"|{{Lið HK/Víkingur}} ||0-1||0-2||'''XXX'''||1-3||1-1||1-0||0-1||2-5||0-4||0-1 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍBV}} ||0-2||2-0||3-1||'''XXX'''||3-2||2-4||0-1||5-0||1-3||1-3 |- |align="left"|{{Lið Keflavík}} ||0-3||2-0||4-1||0-2||'''XXX'''||1-2||0-2||5-0||1-5||1-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið KR}} ||1-2||0-2||4-2||2-1||0-4||'''XXX'''||0-2||1-0||0-3||4-0 |- |align="left"|{{Lið Selfoss}} ||1-4||1-0||2-0||2-0||3-2||1-0||'''XXX'''||3-0||0-1||0-1 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Stjarnan}} ||0-1||3-1||1-0||2-1||4-1||3-1||1-0||'''XXX'''||1-5||0-0 |- |align="left"|{{Lið Valur}} ||2-2||6-0||7-0||4-0||3-2||3-0||4-1||1-0||'''XXX'''||5-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Þór/KA}} ||1-4||2-0||6-0||5-1||3-1||2-2||1-2||0-0||0-3||'''XXX''' |} ==Markahæstu leikmenn== ''Staðan eftir 18. umferð, 21. september 2019'' {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=340| Nafn !width=120| Félag !width=30| Mörk !width=30| Víti !width=30| Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir]]''' |{{Lið Breiðablik}} |16 |0 |17 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Hlín Eiríksdóttir]]''' |{{Lið Valur}} |16 |0 |18 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Elín Metta Jensen]]''' |{{Lið Valur}} |16 |0 |17 |- | '''4''' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |{{Lið Valur}} |15 |1 |17 |- | '''5''' |[[Agla María Albertsdóttir]] |{{Lið Breiðablik}} |12 |2 |18 |} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari PepsiMaxdeildar 2019 |- |- |[[Mynd:Valur.png|100px|Valur]]<br/>'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''<br/>'''11. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|Pepsi&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2018]] | eftir = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|Pepsimaxdeild&nbsp;kvenna&nbsp;2020]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 2019}} [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] ln8tkwsjd3kzm25o4971oufkut206ax 1980887 1980776 2026-09-28T20:59:03Z Nipas2 54688 /* Liðin */ 1980887 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Pepsímaxdeild kvenna 2019 | mynd = | ár = '''2019''' | Meistarar = '''{{Lið Valur}}''' | fallið lið = '''{{Lið Keflavík}}'''<br/>'''[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' | spilaðir leikir = '''90''' | mörk skoruð = 310 (3.44 m/leik) | markahæstur = '''16 mörk'''<br>[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir|Berglind Þorvaldsdóttir]] ([[Breiðablik]]) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|2018]] - [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|2020]] |}} Árið '''2019''' verður '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 48. sinn. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=180| Lið !width=100| Bær !width=220| Leikvangur !width=450| Þjálfari !width=200| Staðan [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|2018]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | style="text-align: left;" |[[Ólafur Pétursson (f. 1971)|Ólafur Pétursson]], [[Þorsteinn Halldórsson]] | 1. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fylkir}} | [[Árbær]] | [[Fylkisvöllur]] | style="text-align: left;" |[[Kjartan Stefánsson]] | 1. sæti, [[Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2018|Inkassod.]] |- |style="text-align: left;"|[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] | [[Reykjavík]] | [[Víkingsvöllur]] | style="text-align: left;" |[[Þórhallur Víkingsson]] | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | style="text-align: left;" |[[Jón Ólafur Daníelsson]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Keflavík}} | [[Keflavík]] | [[Nettóvöllurinn]] | style="text-align: left;" |[[Gunnar Magnús Jónsson]] | 2. sæti, [[Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2018|Inkassod.]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið KR}} | [[Reykjavík]] | [[KR-völlur|Alvogenvöllurinn]] | style="text-align: left;" |[[Ragna Lóa Stefánsdóttir]] | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur|Jáverk-völlurinn]] | style="text-align: left;" |[[Alfreð Elías Jóhannsson]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | style="text-align: left;" |[[Kristján Guðmundsson]] | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Vodafonevöllur|Valsvöllur]] | style="text-align: left;" |[[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]], [[Eiður Benedikt Eiríksson]] | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Þór/KA]] | [[Akureyri]] | [[Þórsvöllur]] | style="text-align: left;" |[[Halldór Jón Sigurðsson]] | 2. sæti |} == Staðan í deildinni == ===Stigatafla=== ''Staðan eftir 18. umferð, 21. september 2019''.<ref>{{cite web|title=Pepsi Max deild kvenna 2019|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=39256|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=21. september 2019}}</ref> {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| !style="max-width:80px"|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !style="max-width:300px"|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Valur|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' ||18||16||2||0||65||12||53||'''50''' |align="center" |'''Forkeppni Meistaradeildar Evrópu''' |- |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Breiðablik|1}}"| ||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] ||18||15||3||0||54||15||39||'''48''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||18||11||1||6||24||17||7||'''34''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Þór/KA|1}}"| ||[[Þór/KA]] ||18||8||4||6||29||27||2||'''28''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Stjarnan|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||18||7||2||9||21||32||-11||'''23''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Fylkir|1}}"| ||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] ||18||7||1||10||22||39||-17||'''22''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|KR|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||18||6||1||11||24||35||-11||'''19''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] ||18||6||0||12||29||44||-15||'''18''' |-class="t-deild-pink" |9||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}"| ||'''[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]]''' ||18||4||1||13||30||41||-11||'''13''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2020|Lengjudeild]]''' |-class="t-deild-pink" |10||style="background:#{{Fótboltalitur|HK|1}}"| ||'''[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' ||18||2||1||15||12||48||-36||'''7''' |} == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin''. {{Dökkt þema deild}} {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Bre!!Fyl!!&nbsp;HK&nbsp;!!ÍBV!!Kef!!&nbsp;KR&nbsp;!!Sel!!Stj!!Val!!Þ/K |- |align="left"|{{Lið Breiðablik}} ||'''XXX'''||5-0||2-1||9-2||5-2||4-2||2-1||2-0||1-1||0-0 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Fylkir}} ||1-5||'''XXX'''||1-2||3-2||2-1||2-1||1-1||3-1||1-5||3-0 |- |align="left"|{{Lið HK/Víkingur}} ||0-1||0-2||'''XXX'''||1-3||1-1||1-0||0-1||2-5||0-4||0-1 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍBV}} ||0-2||2-0||3-1||'''XXX'''||3-2||2-4||0-1||5-0||1-3||1-3 |- |align="left"|{{Lið Keflavík}} ||0-3||2-0||4-1||0-2||'''XXX'''||1-2||0-2||5-0||1-5||1-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið KR}} ||1-2||0-2||4-2||2-1||0-4||'''XXX'''||0-2||1-0||0-3||4-0 |- |align="left"|{{Lið Selfoss}} ||1-4||1-0||2-0||2-0||3-2||1-0||'''XXX'''||3-0||0-1||0-1 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Stjarnan}} ||0-1||3-1||1-0||2-1||4-1||3-1||1-0||'''XXX'''||1-5||0-0 |- |align="left"|{{Lið Valur}} ||2-2||6-0||7-0||4-0||3-2||3-0||4-1||1-0||'''XXX'''||5-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Þór/KA}} ||1-4||2-0||6-0||5-1||3-1||2-2||1-2||0-0||0-3||'''XXX''' |} ==Markahæstu leikmenn== ''Staðan eftir 18. umferð, 21. september 2019'' {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=340| Nafn !width=120| Félag !width=30| Mörk !width=30| Víti !width=30| Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' |'''[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir]]''' |{{Lið Breiðablik}} |16 |0 |17 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' |'''[[Hlín Eiríksdóttir]]''' |{{Lið Valur}} |16 |0 |18 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' |'''[[Elín Metta Jensen]]''' |{{Lið Valur}} |16 |0 |17 |- | '''4''' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |{{Lið Valur}} |15 |1 |17 |- | '''5''' |[[Agla María Albertsdóttir]] |{{Lið Breiðablik}} |12 |2 |18 |} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari PepsiMaxdeildar 2019 |- |- |[[Mynd:Valur.png|100px|Valur]]<br/>'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''<br/>'''11. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|Pepsi&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2018]] | eftir = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|Pepsimaxdeild&nbsp;kvenna&nbsp;2020]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 2019}} [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] 20ol02tugohvys6jw47muqm1zrsdw2h 14 151119 1980757 1634806 2026-09-28T12:20:04Z TKSnaevarr 53243 1980757 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:2016]] [[Flokkur:Fólk fætt á 21. öld|16]] 9ftmid3i6bxikmtkyllnkv2f8fbozo6 0 152283 1980914 1980287 2026-09-29T04:11:44Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980914 wikitext text/x-wiki {{Forseti | nafn = George Weah | mynd = President George Weah in 2019 (cropped).jpg | myndatexti1 = George Weah árið 2019. | titill= Forseti Líberíu | stjórnartíð_start = [[22. janúar]] [[2018]] | stjórnartíð_end = [[22. janúar]] [[2024]] | vara_forseti = [[Jewel Taylor]] | forveri = [[Ellen Johnson Sirleaf]] | eftirmaður = [[Joseph Boakai]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1966|10|1}} | fæðingarstaður = [[Monróvía|Monróvíu]], [[Líbería|Líberíu]] | stjórnmálaflokkur = Bandalag fyrir lýðræðisbreytingum | starf = Knattspyrnumaður, stjórnmálamaður | þjóðerni = [[Líbería|Líberískur]] | háskóli = [[DeVry-háskóli]] | maki = Clar Weah | börn = 3 }} '''George Manneh Oppong Weah''' (f. 1. október 1966) er [[Líbería|líberískur]] stjórnmálamaður og fyrrum [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Weah var forseti Líberíu frá 2018 til 2024. ==Æviágrip== George Weah fæddist í [[Monróvía|Monróvíu]], höfuðborg [[Líbería|Líberíu]], þann 1. október árið 1966. Hann lék ungur með fjórum fótboltafélögum í Líberíu, þar á meðal [[Invincible Eleven]],<ref>{{Tímarit.is|4221888|Símaviðgerðamaðurinn George Weah|blað=[[Skinfaxi (tímarit)|Skinfaxi]]|útgáfudagsetning=1. febrúar 1996|blaðsíða=18}}</ref> en gekk síðan í fótboltalið í [[Kamerún]] þar sem hann varð meistari í fyrsta skipti árið 1988. Eftir velgengni sína í Kamerún fór Weah til [[Mónakó]] og varð þar bikarmeistari í knattspyrnu með liðinu [[AS Monaco FC]] árið 1991. Árið 1993 varð hann bikarmeistari með liðinu [[Paris Saint-Germain]] og síðan franskur meistari árið 1994. Weah þakkaði frama sinn þjálfaranum [[Arsène Wenger]], sem hann sagði að hefði gert sig að þeim knattspyrnumanni sem hann væri.<ref name=tíminn>{{Tímarit.is|4084588|„Mun líklega aldrei leika á HM“|blað=''[[Tíminn]]''|höfundur=Pjetur Sigurðsson|útgáfudagsetning=19. mars 1996|blaðsíða=9}}</ref> Weah vakti mikla athygli í Frakklandi með frammistöðu sinni hjá Paris Saint-Germain og því fór svo að ítalska knattspyrnufélagið [[AC Milan]] keypti hann til liðs við sig árið 1995. Hann fyllti þar í skarðið fyrir [[Marco van Basten]], sem hafði neyðst til að hætta knattspyrnuferli sínum langt fyrir aldur fram vegna meiðsla. Weah náði mikilli velgengni sem leikmaður hjá AC Milan og vann sér orðstír sem eins konar leiðtogi hinna 350 afrísku knattspyrnumanna sem þá léku í Evrópu.<ref name=tíminn/> Árið 1995 vann Weah [[Gullknötturinn|Gullknöttinn]] og var valinn besti knattspyrnumaður heims.<ref name=mbl2005>{{Tímarit.is|3682981|„George konungur“ etur kappi við „Járnfrú“ Líberíu|höfundur=Bogi Þór Arason|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=9. nóvember 2005|blaðsíða=14}}</ref> Weah efnaðist vel á knattspyrnuferli sínum og varð annálaður fyrir örlæti og höfðingsskap í heimalandi sínu. Meðal annars greiddi Weah fyrir ferðakostnað og búninga á líberíska fótboltalandsliðið þegar það var gjaldþrota svo það gæti tekið þátt í Afríkukeppninni í knattspyrnu. Einnig fjármagnaði Weah byggingu barnaspítala í Líberíu og stofnun ungliðadeildarinnar Junior Professionals.<ref name=tíminn/> ===Stjórnmálaferill=== Weah lauk knattspyrnuferli sínum árið 2003 og hóf þátttöku í stjórnmálum Líberíu. Hann bauð sig fram í forsetakosningum Líberíu árið 2005<ref name=mbl2005/> og náði mestu fylgi í fyrri umferð kosninganna en tapaði í seinni umferðinni fyrir [[Ellen Johnson Sirleaf]]. Þrátt fyrir miklar vinsældir í Líberíu var Weah meðal annars gagnrýndur fyrir að vera reynslulaus og ómenntaður og fyrir að hafa ekki skýra stefnu um framtíð landsins.<ref name=vísir2018>{{Tímarit.is|6913478|Hinn reynslulitli Weah lofar breytingum|höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson|blað=[[Fréttablaðið]]|útgáfudagsetning=13. janúar 2018|blaðsíða=16}}</ref> Á næstu árum eftir kosningarnar ákvað Weah því að afla sér menntunar og gekk í [[DeVry-háskóli|DeVry-háskóla]] í [[Miami]], þar sem hann nam [[viðskiptafræði]].<ref>[http://www1.voanews.com/english/news/a-13-2007-06-19-voa9-66717302.html?textmode=0 Liberia's George Weah to Seek a College Degree.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110104182700/http://www.voanews.com/english/news/a-13-2007-06-19-voa9-66717302.html?textmode=0 |date=2011-01-04 }} {{Cite web |url=http://www.voanews.com/english/news/a-13-2007-06-19-voa9-66717302.html?textmode=0 |title=Geymd eintak |access-date=2021-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110104182700/http://www.voanews.com/english/news/a-13-2007-06-19-voa9-66717302.html?textmode=0 |archive-date=2011-01-04 |url-status=bot: unknown}} ''[[Voice of America]]''. 19. júní 2007. Skoðað 24. júní 2019.</ref><ref>[https://www.usatoday.com/sports/soccer/2010-08-11-428543297_x.htm George Weah gets educated in quest for election.] ''[[USA Today]]''. 11. ágúst 2010. Skoðað 24. júní 2019.</ref> Weah var kjörinn á öldungadeild líberíska þingsins árið 2014. Sem þingmaður var hann hins vegar gagnrýndur fyrir að mæta sjaldan á þingfundi og standa ekki fyrir neinum frumvörpum. Weah bauð sig aftur fram til forseta Líberíu árið 2017 og vann í þetta sinn öruggan sigur í seinni umferð gegn sitjandi varaforseta landsins, [[Joseph Boakai]].<ref name=vísir2018/> Weah tók við forsetaembættinu af Sirleaf þann 22. janúar árið 2018 og var þetta í fyrsta skipti í um sjötíu ár sem friðsamleg stjórnarskipti fóru fram í Líberíu.<ref>{{Vefheimild|titill=Weah tekur við embætti og friðargæslu lýkur|url=https://www.unric.org/is/frettir/27130-weah-tekur-vie-embaetti-og-frieargaeslu-lykur|útgefandi=Upplýsingastofa Sameinuðu þjóðanna fyrir Vestur-Evrópu|ár=2018|mánuður=23. janúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. júní|safnslóð=https://web.archive.org/web/20190624133705/https://unric.org/is/frettir/27130-weah-tekur-vie-embaetti-og-frieargaeslu-lykur|safnmánuður=24. júní|safnár=2019}}</ref> Varaforseti Weah var [[Jewel Taylor]], fyrrverandi eiginkona [[Charles Taylor (stjórnmálamaður)|Charles Taylor]], fyrrum forseta Líberíu sem situr í fangelsi í Bretlandi vegna stríðsglæpa. Valið á Jewel Taylor var umdeilt vegna tengsla hennar við fyrrverandi forsetann og gagnrýnendur hennar lýstu yfir áhyggjum af því að Charles Taylor gæti haft áhrif á stöðu mála í Líberíu úr fangelsi í gegnum hana. Weah sagði Jewel Taylor hæfa konu og að það gerði Líberíu gott að hafa konu sem varaforseta.<ref>{{Vefheimild|titill=Ærið verkefnið stendur fram fyrir knattspyrnugoðsögninni|url=https://www.visir.is/g/2017171228944/aerid-verkefnid-stendur-fram-fyrir-knattspyrnugodsogninni|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 29. desember 2017|skoðað=11. ágúst 2025|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> Weah bauð sig fram til endurkjörs í forsetakosningum Líberíu árið 2023 en tapaði í seinni umferð fyrir Joseph Boakai, sem hann hafði sigrað fimm árum fyrr. Weah viðurkenndi ósigur eftir kosningarnar.<ref>{{Vefheimild|titill=Forsetinn og fótboltakappinn Weah viðurkennir ósigur|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-11-18-forsetinn-og-fotboltakappinn-weah-vidurkennir-osigur-397493|útgefandi=[[RÚV]]|dags=18. nóvember 2023|skoðað=18. nóvember 2023|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Líberíu| frá=[[22. janúar]] [[2018]]| til=[[22. janúar]] [[2024]]| fyrir=[[Ellen Johnson Sirleaf]]| eftir=[[Joseph Boakai]]| }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Líberíu}} {{Gullknötturinn}} {{DEFAULTSORT:Weah, George}} {{f|1966}} [[Flokkur:Forsetar Líberíu]] [[Flokkur:Líberískir knattspyrnumenn]] [[Flokkur:Verðlaunahafar Gullknattarins]] alyrpdwseetnykxo14ddre9r06273fp 14 152803 1980758 1642254 2026-09-28T12:20:17Z TKSnaevarr 53243 1980758 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:2015]] [[Flokkur:Fólk fætt á 21. öld|15]] os4ne20mwzt8hq0ljkmu9w381a7v1w7 0 153799 1980886 1980238 2026-09-28T20:44:14Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980886 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Anna-Lind Pétursdóttir | búseta = | mynd = ALP 2020.jpg | myndastærð = 250px | myndatexti = | alt = | fæðingarnafn = | fæðingardagur = | fæðingarstaður = Akureyri | dauðadagur = | dauðastaður = | orsök_dauða = | virkur = | þekktur_fyrir = | þekkt_fyrir = | þjóðerni = | starf = Prófessor í sálfræði, sérkennslu og atferlisgreiningu við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] | titill = | verðlaun = | laun = | trú = | maki = | börn = | foreldrar = | háskóli = | stjórnmálaflokkur = | niðurmál = | hæð = | þyngd = | tilvitnun = | undirskrift = | heimasíða = }} '''Anna-Lind Pétursdóttir''' er [[prófessor]] í [[sálfræði]], sérkennslu og [[atferlisgreining|atferlisgreiningu]] við Menntavísindasvið [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]].<ref name="Anna-Lind">{{Vefheimild|url=https://www.hi.is/starfsfolk/annalind|titill=Anna Lind G. Pétursdóttir. Prófessor í sálfræði, sérkennslu og atferlisgreiningu| skoðað-dags = 29. ágúst 2019}}</ref> == Ferill == Anna-Lind lauk [[stúdentspróf|stúdentsprófi]] frá [[Menntaskólinn á Akureyri|Menntaskólanum á Akureyri]] árið 1991,<ref>Menntaskólinn á Akureyri. [https://www.ma.is/is/moya/page/studentar-1991 Stúdentar 1991] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829222819/https://www.ma.is/is/moya/page/studentar-1991 |date=2019-08-29 }}. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> B.A.-gráðu í [[sálfræði]] frá Háskóla Íslands 1996, cand.psych.-gráðu í sálfræði 2001<ref name="Anna-Lind" /> og Dr.phil-gráðu í námssálfræði og sérkennslufræðum frá College of Education and Human Development við Minnesotaháskóla 2006.<ref>Skrá um doktorsritgerðir Íslendinga. [https://doktor.landsbokasafn.is/detail/1689 Anna Lind Pétursdóttir].</ref><ref>Kvennasögusafn Íslands. [https://kvennasogusafn.is/index.php?page=2006-2 Íslenskir kvendoktorar 2006] {{Webarchive|url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20101117193943/http://kvennasogusafn.is/index.php?page=2006-2 |date=2010-11-17 }}. Sótt 29. ágúst 2019.</ref><ref>Mbl.is. (2006, 17. október). [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1108857/ Doktorsvörn í námssálfræði]. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> Hún hlaut styrki úr sjóðum [[:en:Val Bjornson|Val Bjornson]] og [[:en:Fulbright Program|Fulbright]] (2003) til doktorsnámsins í Bandaríkjunum.<ref>Fulbright. [http://www.fulbright.is/en/about_fulbright/recent_grantees/fulbright_grantees Fulbright recipients] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829222812/http://www.fulbright.is/en/about_fulbright/recent_grantees/fulbright_grantees |date=2019-08-29 }}. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> Anna-Lind starfaði sem atferlisþjálfi og síðar ráðgjafi í heildstæðri atferlisþjálfun fyrir börn með einhverfu 1995 til 1997 og vann að rannsókn og síðar ráðgjöf til að draga úr hegðunarerfiðleikum nemenda í grunnskólum á vegum Fræðslumiðstöðvar Reykjavíkur 1998 til 1999. Hún var sálfræðingur hjá Leikskólum Reykjavíkur 2001 til 2003, stýrði átaksverkefni um bætt samskipti og hegðun í leik- og grunnskólum Reykjavíkurborgar 2006 til 2008, og vann samhliða sem stundakennari við Háskóla Íslands frá 2001 þar til hún hóf störf sem [[lektor]] í sálfræði, sérkennslu og atferlisgreiningu við Menntavísindasvið 2008. Hún varð [[dósent]] árið 2010<ref name="Anna-Lind" /> og prófessor 2018.<ref>Háskóli Íslands. (2018). [https://www.hi.is/frettir/hljota_framgang_i_starfi_0 Hljóta framgang í starfi]. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> Árin 2017 og 2018 starfaði hún einnig sem yfirsálfræðingur á Menntasviði [[Kópavogsbær|Kópavogsbæjar]] samhliða hlutastarfi við HÍ.<ref name="Anna-Lind" /><ref>Vísindavefurinn. (2018). [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=76560 Hvað hefur vísindamaðurinn Anna-Lind Pétursdóttir rannsakað?] Sótt 29. ágúst 2019.</ref> Anna-Lind hefur gegnt ýmsum trúnaðarstörfum innan og utan Háskóla Íslands, m.a. í fagráði náms- og gæðamats Menntamálastofnunar,<ref>Menntamálastofnun. [https://mms.is/fagrad-um-nams-og-gaedamat Fagráð um náms- og gæðamat]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> í vettvangsráði, námsnefnd og fagráði á Menntavísindasviði HÍ og sem fulltrúi í stjórn náms í hagnýtri atferlisgreiningu við HÍ, Rannsóknarsjóðs HÍ, Félagi sérkennara á Íslandi og Einhverfusamtökunum.<ref>Mbl.is. (1999, 11. febrúar). [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/448934/ Námsstefna Umsjónarfélags einhverfra. Atferlismeðferð eykur sjálfstæði]. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> == Rannsóknir == Helstu áherslur Önnu-Lindar í kennslu og rannsóknum eru sannreyndar aðferðir til að mæta sérþörfum barna og þjálfun starfsfólks skóla í beitingu þeirra.<ref>University of Minnesota. (2018). [https://news.cehd.umn.edu/special-ed-alumni-professor-in-iceland-shares-experience/ Special ed alumni, professor in Iceland shares experience]. Sótt 29. ágúst 2019.</ref><ref>Þórunn Kristjánsdóttir. (2014, 2. maí). [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1507656/ Mennta kennara betur til að draga úr hegðunarvanda]. Mbl.is. Sótt 29. ágúst 2019.</ref><ref>Háskóli Íslands. [https://www.hi.is/visindin/dregid_ur_hegdunarerfidleikum_barna Dregið úr hegðunarerfiðleikum barna]. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> Þar má nefna sem dæmi rannsókn á áhrifum þjálfunar leikskólastarfsfólks í nýrri kennslutækni á framfarir barna með þroskaseinkun, mat og útfærsla á samvinnunámsaðferðum til að auka félagsleg samskipti nemanda með einhverfu við bekkjarfélaga sína, mat á námsframvindu nemenda í áhættu fyrir lestrarerfiðleika og einstaklingsmiðuð inngrip til að auka námshraða í lestri, og mat á áhrifum stuðningsáætlana byggðum á virknimati á langvarandi hegðunarvanda nemenda í grunn- leik- og framhaldsskólum. Einnig hafa rannsóknir hennar beinst að lestrarkennslu almennt, eins og reynslu leikskólakennara af samvinnunámsaðferðum og áhrifum þeirra á byrjandi lestrarfærni leikskólabarna.<ref>Google Scholar. [https://scholar.google.com/citations?user=0aiC91UAAAAJ&hl=en&oi=ao Anna-Lind Pétursdóttir]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}.</ref> Hún, ásamt dr. Kristen McMaster fengu verkefnisstyrk úr Rannís til að meta framkvæmd félagakennslu og áhrif hennar á lestrarfærni nemenda í 1. og 2. bekk.<ref>Rannsóknamiðstöð Íslands.[https://www.rannis.is/frettir/uthlutun-ur-rannsoknasjodi-styrkarid-2020 Úthlutun úr Rannsóknasjóði styrkárið 2020] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200814141819/https://www.rannis.is/frettir/uthlutun-ur-rannsoknasjodi-styrkarid-2020 |date=2020-08-14 }}. Sótt 31. mars 2020.</ref> Anna-Lind hefur á starfsferli sínum skrifað fjölda fræðigreina í innlend og erlend tímarit<ref>Academia. [http://hi.academia.edu/AnnaLindP%C3%A9tursd%C3%B3ttir Anna-Lind Pétursdóttir].</ref> auk þess sem hún hefur haldið marga fyrirlestra bæði innanlands og erlendis.<ref>Hafnarfjörður. (2015). [https://www.hafnarfjordur.is/stjornsysla/frettir/malthing-um-laesi-25-februar Málþing um læsi 25. febrúar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829222820/https://www.hafnarfjordur.is/stjornsysla/frettir/malthing-um-laesi-25-februar |date=2019-08-29 }}. Sótt 29. ágúst 2019.</ref><ref>Skólavarðan. Veftímarit um skóla- og menntamál. (2016). [http://skolavardan.is/raddir/%E2%80%8BVerkfaeri-i-skola-margbreytileikans/ Verkfæri í skóla margbreytileikans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829222813/http://skolavardan.is/raddir/%25E2%2580%258BVerkfaeri-i-skola-margbreytileikans/ |date=2019-08-29 }} {{Cite web |url=http://skolavardan.is/raddir/%25E2%2580%258BVerkfaeri-i-skola-margbreytileikans/ |title=Geymd eintak |access-date=2021-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829222813/http://skolavardan.is/raddir/%25E2%2580%258BVerkfaeri-i-skola-margbreytileikans/ |archive-date=2019-08-29 |url-status=bot: unknown}}. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> Hún hefur einnig haldið námskeið fyrir foreldra og fagfólk skóla um leiðir til að bæta hegðun og líðan barna, bæði á vegum Endurmenntunar HÍ<ref>Endurmenntun HÍ. [https://www.endurmenntun.is/media/ks15522h1920190416.pdf Hugræn atferlisfræði í lífi og starfi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829222813/https://www.endurmenntun.is/media/ks15522h1920190416.pdf |date=2019-08-29 }}. Sótt 29. ágúst 2019.</ref><ref>Mbl.is. (2013, 6. september). [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1478748/ Einstaklingsmiðuð úrræði á jákvæðum nótum]. Sótt 29. ágúst 2019.</ref><ref>Kennarasamband Íslands. (2014). [https://ki.is/rss/377-n%C3%A1mskei%C3%B0-fyrir-starfsf%C3%B3lk-leiksk%C3%B3la Námskeið fyrir starfsfólk leikskóla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829222814/https://ki.is/rss/377-n%25C3%25A1mskei%25C3%25B0-fyrir-starfsf%25C3%25B3lk-leiksk%25C3%25B3la |date=2019-08-29 }} {{Cite web |url=https://ki.is/rss/377-n%25C3%25A1mskei%25C3%25B0-fyrir-starfsf%25C3%25B3lk-leiksk%25C3%25B3la |title=Geymd eintak |access-date=2021-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829222814/https://ki.is/rss/377-n%25C3%25A1mskei%25C3%25B0-fyrir-starfsf%25C3%25B3lk-leiksk%25C3%25B3la |archive-date=2019-08-29 |url-status=bot: unknown}}. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> og við skóla um allt land. == Fjölskylduhagir == Anna-Lind fæddist á [[Akureyri]] og ólst upp þar og í [[Þýskalandi]]. Foreldrar Önnu-Lindar eru Gisela Rabe-Stephan (f. 1943), framhaldsskólakennari og Pétur Bjarnason (1939–1976), hafnarstjóri á Akureyri. Eiginmaður Önnu-Lindar er [[Skúli Helgason]], stjórnmálafræðingur. Þau eiga fimm börn.<ref>Alþingi. [https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=720 Skúli Helgason]. Sótt 31. mars 2020.</ref> == Helstu ritverk == === Greinar=== *Petursdottir, AL., Gudmundsdottir, T. [https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs10803-021-05204-4 Supporting Social Play Skill Acquisition and Generalization of Children with Autism Through Video Modeling]. ''J Autism Dev Disord'' (2021). <nowiki>https://doi.org/10.1007/s10803-021-05204-4</nowiki> *Pétursdóttir, A. L. & Ragnarsdottir, G. B. (2019). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/bin.1670 Decreasing student behavior problems and fostering academic engagement through function-based support and fading of token reinforcement]. ''Behavioral Interventions'', ''34''(3), 323-337. *Pétursdóttir, A. L. (2017). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/pits.21998 Distance training in function-based interventions to decrease student problem behavior: Summary of 74 cases from a university course]. ''Psychology in the Schools'', ''54''(3), 213-227. *Anna-Lind Pétursdóttir & Kristín Svanhildur Ólafsdóttir. (2016). [https://ojs.hi.is/netla/article/view/2430 Samvinna um læsi í leikskóla: Áhrif K-PALS á hljóðkerfisvitund, hljóðaþekkingu, hljóðafimi og umskráningarfærni leikskólabarna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829222806/https://ojs.hi.is/netla/article/view/2430 |date=2019-08-29 }}. ''Netla - Veftímarit um uppeldi og menntun''. Menntavísindasvið, Háskóli Íslands. *Anna-Lind Pétursdóttir. (2016). K-PALS-félagakennsla: Dæmi um útfærslur til að styðja við lestrarnám og félagsleg samskipti nemenda með sérþarfir. ''Glæður'', ''25'', 14-22. *Anna-Lind Pétursdóttir & Kristín Helga Guðjónsdóttir. (2015). [http://netla.hi.is/greinar/2015/ryn/005.pdf Pör að læra saman í leikskóla: Reynsla starfsfólks af K-PALS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829222810/http://netla.hi.is/greinar/2015/ryn/005.pdf |date=2019-08-29 }}. ''Netla - Veftímarit um uppeldi og menntun''. Menntavísindasvið, Háskóli Íslands. *Anna-Lind Pétursdóttir, Lucinda Árnadóttir & Snæfríður Björgvinsdottir. (2012). [http://netla.hi.is/menntakvika2012/002.pdf Úr sérúrræði í almennu kennslustofuna: Áhrif stuðningsáætlunar með stighækkandi viðmiðum um frammistöðu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123105634/http://netla.hi.is/menntakvika2012/002.pdf |date=2018-11-23 }}. ''Netla - Veftímarit um uppeldi og menntun''. Menntavísindasvið, Háskóli Íslands. *Anna-Lind Pétursdóttir. (2011). Með skilning að leiðarljósi: Dregið úr langvarandi hegðunarerfiðleikum með virknimati og stuðningsáætlunum. ''Uppeldi og menntun'', ''20''(2), 121-143. *Petursdottir, A.-L., McMaster, K., McComas, J., Bradfield, T., Braganza, V., Koch-McDonald, J., Rodriguez, R. & Scharf, H. (2009). Brief experimental analysis of early reading interventions. ''Journal of School Psychology'', ''47'', 215-243. *McMaster, K., Du, X. & Petursdottir, A.-L. (2009). Technical Features of Curriculum-Based Measures for Beginning Writers. ''Journal of Learning Disabilities'', ''42'' (1), 41-60. *Petursdottir, A.-L., McComas, J., McMaster, K., & Horner, K. (2007). Assessing the Effects of Scripted Peer Tutoring and Programming Common Stimuli on Social Interactions of a Young Student with Autism Spectrum Disorder. ''Journal of Applied Behavior Analysis'', ''40'', 353-357. *Petursdottir, A.-L. & Sigurdardottir, Zuilma G. (2006). Increasing the Skills of Children with Developmental Disabilities through Staff Training in Behavioral Teaching Techniques. ''Education and Training in Developmental Disabilities'', ''41'' (3), 264-279. === Bókarkaflar=== Rúnar Sigþórsson, Anna-Lind Pétursdóttir og Þóra Björk Jónsdóttir (2014). Nám, þátttaka og samskipti nemenda. In Gerður G. Óskarsdóttir (Ed.), [http://haskolautgafan.hi.is/starfshaettir_i_grunnskolum_vid_upphaf_21_aldar Starfshættir í grunnskólum við upphaf 21.aldar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829222820/http://haskolautgafan.hi.is/starfshaettir_i_grunnskolum_vid_upphaf_21_aldar |date=2019-08-29 }} (pp. 161-196). Reykjavík: Háskólaútgáfan. == Heimildir == {{reflist}} [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] g8lha3jfdhbr0x0ui8j9pohp44ehehx 0 153849 1980964 1980303 2026-09-29T06:44:04Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980964 wikitext text/x-wiki '''Helga Rut Guðmundsdóttir''' (f. 1970) er prófessor í [[Tónlistarfræði|tónlistarfræðum]] við Menntavísindasvið Háskóla Íslands.<ref name="Helga Rut">{{vefheimild|url=https://www.hi.is/starfsfolk/helgarut|titill=Háskóli Íslands. Helga Rut Guðmundsdóttir. Prófessor í tónmennt/tónlistarfræði|mánuðurskoðað=2. september|árskoðað=2019}}</ref> == Menntun == Helga Rut Guðmundsdóttir er fædd árið 1970 í Reykjavík. Hún lauk stúdentsprófi frá [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|Menntaskólanum við Hamrahlíð]] árið 1989 og B.Ed. prófi frá [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraháskóla Íslands]] 1992 með tónmennt sem kjörsvið. Helga Rut lagði stund á píanónám frá unga aldri og lærði hjá Jónasi Ingimundarsyni við [[Tónlistarskólinn í Reykjavík|Tónlistarskólann í Reykjavík]] en síðar hjá Jónasi Sen, Þorsteini Gauta Sigurðssyni og loks hjá Margaret Etienne við McGill Conservatory í Montreal. Helga Rut lauk M.A. prófi í tónlistarmenntunarfræðum (Music Education) frá tónlistardeild [[McGill-háskóli|McGill Háskóla]] árið 1997 og [[doktorsgráða|doktorsprófi]] (Ph.D.) í sama fagi frá sama háskóla árið 2003. Í meistaranáminu lagði hún m.a. áherslu á söngþjálfun og kórstjórn.<ref name="Helga Rut" /><ref name="HRG">{{vefheimild|url=https://skrif.hi.is/helgarut/|titill=Helga Rut Guðmundsdóttir. Heimasvæði á vef HÍ|mánuðurskoðað=2. september|árskoðað=2019}}</ref> Meistararitgerð hennar fjallaði um það hvernig færni barna þroskast í að greina tvær laglínur sem hljóma samtímis og bar titilinn „Children´s ability to identify two simultaneous melodies." Niðurstöður rannsóknarinnar voru birtar í Journal of Research in Music Education árið 1999.<ref>Gudmundsdottir, H. R. (1999). [https://www.jstor.org/stable/pdf/3345716.pdf?seq=1#page_scan_tab_contents Children´s Auditory Discrimination of Simultaneous Melodies], Journal of Research in Music Education, 47 (2), 101-110.</ref> Doktorsritgerðin fjallaði um þroskatengdar breytingar í nótnalestri ungra píanónemenda og bar titilinn „Music Reading Errors of Young Piano Students." Niðurstöður doktorsrannsóknarinnar voru birtar í tímaritunum Music Education Research <ref>Gudmundsdottir, H. R., (2010). [http://skrif.hi.is/helgarut/files/2015/09/Advances-in-Music-Reading-Research-2010-Gudmundsdottir.pdf Advances in Music Reading Research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902204346/http://skrif.hi.is/helgarut/files/2015/09/Advances-in-Music-Reading-Research-2010-Gudmundsdottir.pdf |date=2019-09-02 }}. Music Education Research, 12.4, 331-338.</ref> og International Journal of Music Education árið 2010.<ref>Gudmundsdottir, H. R., (2010), [http://skrif.hi.is/helgarut/files/2015/09/International-Journal-of-Music-Education-2010-Rut-Gudmundsdottir-61-70-2.pdf Pitch Reading Errors in Young Piano Students’ Music Reading Performances] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902204345/http://skrif.hi.is/helgarut/files/2015/09/International-Journal-of-Music-Education-2010-Rut-Gudmundsdottir-61-70-2.pdf |date=2019-09-02 }}. International Journal of Music Education, 28(1), pp, 61-70.</ref> == Starfsferill == Helga Rut var ráðin lektor í tónmennt við Kennaraháskóla Íslands árið 2000 og starfar nú sem prófessor á Menntavísindasviði í tónlistarfræðum. Helga Rut hefur sinnt kennslu á sviði tónlistarmenntunar og tónlistarþroska barna meðal nemenda í grunnskólakennaranámi, leikskólakennaranámi og tómstundafræði. Meðal námskeiða sem hún kennir eru: Tónlist í lífi ungra barna; Tónlistin og heilinn; Listin að skapa tónlist; og Söngur og kórstjórn.<ref name="Helga Rut" /><ref name="HRG" /> == Rannsóknir == Helga Rut hefur rannsakað tónmenntakennslu í íslenskum skólum og birt greinar um það efni í íslenskum tímaritum.<ref>Helga Rut Guðmundsdóttir. (2008). [http://skrif.hi.is/helgarut/files/2011/01/%C3%9Atbrei%C3%B0sla-t%C3%B3nmenntakennslu-a%C3%B0st%C3%A6%C3%B0ur-og-inntak_2008.pdf Útbreiðsla tónmenntakennslu, aðstæður og viðhorf: Viðtöl við skólastjóra og tónmenntakennara í íslenskum grunnskólum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902204345/http://skrif.hi.is/helgarut/files/2011/01/%25C3%259Atbrei%25C3%25B0sla-t%25C3%25B3nmenntakennslu-a%25C3%25B0st%25C3%25A6%25C3%25B0ur-og-inntak_2008.pdf |date=2019-09-02 }} {{Cite web |url=http://skrif.hi.is/helgarut/files/2011/01/%25C3%259Atbrei%25C3%25B0sla-t%25C3%25B3nmenntakennslu-a%25C3%25B0st%25C3%25A6%25C3%25B0ur-og-inntak_2008.pdf |title=Geymd eintak |access-date=2023-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902204345/http://skrif.hi.is/helgarut/files/2011/01/%25C3%259Atbrei%25C3%25B0sla-t%25C3%25B3nmenntakennslu-a%25C3%25B0st%25C3%25A6%25C3%25B0ur-og-inntak_2008.pdf |archive-date=2019-09-02 |url-status=bot: unknown}}. Tímarit um menntarannsóknir, 5, 2008, 63–76.</ref> Tónmennt í íslenskum grunnskólum: Útbreiðsla, aðstæður og viðhorf, 2008, Tímarit um Menntarannsóknir. Tónmenntakennsla í íslenskum grunnskólum, 2013, Tímaritið Uppeldi og menntun. Hún tók einnig þátt í rannsókn á starfsháttum í íslenskum grunnskólum og er meðhöfundur að kafla í bókinni Starfshættir í íslenskum grunnskólum á 21. öldinni.<ref>Gerður G. Óskarsdóttir, Kristín Á. Ólafsdóttir, Brynjar Ólafsson, Helga Rut Guðmundsdóttir, Ingibjörg Kaldalóns, Ragnheiður Júníusdóttir, Rósa Kristín Júlíusdóttir og Sigrún Guðmundsdóttir. (2014). X. List- og verkgreinar. Í Gerður G. Óskarsdóttir, [http://menntavisindastofnun.hi.is/sites/menntavisindastofnun.hi.is/files/throunskolastarfs/starfshaettir_heild_m_kapu_02102015_lr.pdf Starfshættir í grunnskólum við upphaf 21. aldar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190214114010/http://menntavisindastofnun.hi.is/sites/menntavisindastofnun.hi.is/files/throunskolastarfs/starfshaettir_heild_m_kapu_02102015_lr.pdf |date=2019-02-14 }} (bls. 241-274). Reykjavík: Háskólaútgáfan.</ref><ref>Vísindavefurinn. (2018). [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=75789 Hvaða rannsóknir hefur Helga Rut Guðmundsdóttir stundað?] Sótt 2. september 2019.</ref> == Erlent samstarf== Helga Rut er formaður MERYC (European Network for Music Educators and Researchers of Young Children)<ref>[http://www.meryc.co.uk/meryc_eu.html MERYC-EU - A European-wide network for music educators and researchers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191210174850/http://www.meryc.co.uk/meryc_eu.html |date=2019-12-10 }}. Sótt 2. september 2019.</ref> síðan 2018 en hefur setið í stjórn frá árinu 2015. Hún er einnig virk í NNME (Nordic Network for Music Education)<ref>Western Norway University of Applied Science. [https://www.hvl.no/en/collaboration/networks/nordic-network-for-music-education/ Nordic Network for Music Education]. Sótt 2. september 2019.</ref> og NNMPF (Nordisk Netverk for Musikk Pedagogisk Forskning).<ref>[http://nnmpf.org/en/welcome-to-nnmpf/ Nordic Network for Research in Music Education] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902204338/http://nnmpf.org/en/welcome-to-nnmpf/ |date=2019-09-02 }}. Sótt 2. september 2019.</ref> Helga Rut var gestaprófessor við tónlistardeild McGill Háskóla 2006-2007 og síðar gestaprófessor við sálfræðideild Háskólans í Montreal 2012-2013<ref name="Helga Rut" /> þar sem hún starfaði á BRAMS rannsóknarstofunum (Brain Music and Sound Research) og sótti námskeið í tauga- og tónlistarsálfræði. Skólaárið 2016-2017 hlaut hún Fulbright styrk til rannsóknarstarfa í BNA og dvaldi til helminga við [[Columbia-háskóli|Columbia háskóla]] í [[New York-borg|New York]] og [[University of Southern California]] í [[Los Angeles]]. Helga Rut hefur átt í norrænu samstarfi um menntun tónlistarkennara frá 2002 og ritaði kafla í bókinni ''Advancing Music Education in Northern Europe'' (Routledge 2019).<ref>Helga Rut Guðmundsdóttir. (2019). [https://www.routledge.com/Advancing-Music-Education-in-Northern-Europe-1st-Edition/Hebert-Hauge/p/book/9781138486263 An Icelandic perspective on the Nordic music education community]. Í David G. Hebert og Torunn Bakken Hauge (ritstj.), Advancing Music Education in Northern Europe. Rooutledge.</ref> Stærsta erlenda rannsóknarverkefni sem Helga Rut hefur tekið þátt í hófst 2009 og nefnist ''Advancing Interdisciplinary Research in Singing''<ref>Advancing Interdisciplinary Research in Singing. [https://www.airsplace.ca/about About AIRS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902205908/https://www.airsplace.ca/about |date=2019-09-02 }}. Sótt 2. september 2019.</ref> sem spannaði sjötíu rannsakendur í 15 löndum. Hún tók við stjórnarsetu í verkefninu árið 2012 og ritstýrði 40 kafla bindi með niðurstöðum úr AIRS verkefninu sem er væntanlegt árið 2020 undir titlinum: Routlegde Companion to Interdisciplinary Research in Singing and Education. Rannsóknir Helgu Rutar eru á sviði tónlistarþroska barna og hafa rannsóknir hennar í auknum mæli beinst að allra yngstu börnunum. Nýlegar birtingar hennar á þessu sviði eru: *Trehub, S. E. and Gudmundsdottir, H. R. (2015). [https://www.oxfordhandbooks.com/view/10.1093/oxfordhb/9780199660773.001.0001/oxfordhb-9780199660773-e-25 Mothers as Singing Mentors for Infants]. The Oxford Handbook of Singing. Edited by Graham Welch, David M. Howard, and John Nix *Gudmundsdottir, H. R. (2015). [https://www.studentlitteratur.se/#9789144085586/Musik%2Boch%2Bl%C3%A4rande%2Bi%2Bbarnets%2Bv%C3%A4rld/innehall/ Musikalisk kompetens i början av livet – perception, cognition och kommunikation]. In: Hofvander Trulson, Y. & Houmann, A. (Eds.) Musik och lärande i barnets värld. Studentlitteratur. *Gudmundsdottir, H. R. (2019). [https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/0305735618798031 Revisiting singing proficiency in 3-year-olds]. Psychology of Music. *Gudmundsdottir, H. R., & Trehub, S. (2018). [https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0305735617711762?icid=int.sj-abstract.similar-articles.1&journalCode=poma Adults recognize toddlers’ song renditions]. Psychology of Music, 46(2), 155-173. == Önnur störf == Helga Rut stofnaði fyrirtækið [[Tónagull]] ehf. sem þróar og heldur utan um tónlistarnámskeið fyrir ung börn frá fæðingu. Tónagull heldur námskeið fyrir foreldra og kennara ungra barna auk þess að þróa og gefa út námsefni fyrir yngstu börnin, m.a. fyrir leikskóla. Námskeið Tónagulls hafa verið haldin frá árinu 2004 og vaxa sífellt í vinsældum. Árið 2015 gaf Helga Rut út bók og geisladisk með titlinum: ''Vísnagull, vísur og þulur fyrir börn í fangi''.<ref>Helga Rut Guðmundsdóttir. (2016). [https://www.forlagid.is/vara/visnagull-visur-og-tulur-fyr/ Vísnagull – vísur og þulur fyrir börn í fangi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902205847/https://www.forlagid.is/vara/visnagull-visur-og-tulur-fyr/ |date=2019-09-02 }}. Reykjavík: Tónagull.</ref> Fjölmargir þátttökutónleikar hafa verið haldnir á vegum Vísnagulls m.a. í Salnum,<ref>Menningarhús Kópavogs. (2018). [https://menningarhusin.kopavogur.is/vidburdir/salurinn/vidburdur/90/fjolskyldustund-visnagull?fbclid=IwAR1EgtM5vm7Dg2BLY4MNcN30wdBHc4_XbFtg_XvwrJX5o2lqcjHrcCmN8lM Fjölskyldustund | Vísnagull]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Sótt 2. september 2019.</ref> á Barnamenningarhátíð<ref>Listasafn Reykjavíkur. (2016). [http://listasafnreykjavikur.is/vi%C3%B0burdir/visnagull-thatttokutonleikar-fyrir-1-3-ara-og-alla-hina Vísnagull þátttökutónleikar fyrir 1-3 ára og alla hina]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Sótt 2. september 2019.</ref> og Menningarnótt<ref>Tónagull. (2015). [https://tonagull.wordpress.com/perlutonleikar-2/visnagullstonleikar-a-kjarvalsstodum-a-menningarnott-2015/ Vísnagullstónleikar. Þátttökutónleikar fyrir börn í fangi á Menningarnótt 2015 í samstarfi við Kjarvalsstaði] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902141401/https://tonagull.wordpress.com/perlutonleikar-2/visnagullstonleikar-a-kjarvalsstodum-a-menningarnott-2015/ |date=2019-09-02 }}. Sótt 2. september 2019.</ref> fyrir fjölskyldur með börn á aldrinum eins til þriggja ára. == Einkalíf == Foreldrar Helgu Rutar eru Elín Einarsdóttir fyrrverandi kennari og námsráðgjafi og Guðmundur Ingi Leifsson fyrrverandi skólastjóri og fræðslustjóri.<ref>Erling Roland. [https://mms.is/namsefni/saman-i-satt-handbok Saman í sátt – Handbók] (Elín Guðmundsdóttir og Guðmundur Ingi Leifsson þýddu). Menntamálastofnun.</ref> == Helstu ritverk == *Gudmundsdottir, H. R. (2019). [https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/0305735618798031 Revisiting singing proficiency in 3-year-olds]. Psychology of Music. *Gudmundsdottir, H. R. (2018). [https://www.taylorfrancis.com/books/9781351045995 An Icelandic perspective on the Nordic music education community]. In (Eds. David G. Hebert and Torunn Bakken-Hauge), Advancing Music Education in Northern Europe, Routledge, Taylor and Francis Group. *Gudmundsdottir, H. R., & Trehub, S. (2018). [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0305735617711762 Adults recognize toddlers’ song renditions]. Psychology of Music, 46(2), 155-173. *Gudmundsdottir, H. R. (2017). [http://www.ecmma.org/perspectives/read/the_importance_of_music_in_early_childhood_perspectives_from_research_and_p The Importance of Music in Early Childhood: Perspectives from Research to Practice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902204347/http://www.ecmma.org/perspectives/read/the_importance_of_music_in_early_childhood_perspectives_from_research_and_p |date=2019-09-02 }}. Perspectives: Journal of the Early Childhood Music & Movement Association, 12(3). *Einarsdóttir, S. L. and Gudmundsdottir, H. R. (2016). [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14613808.2015.1049258 The Role of Choral Singing in the Lives of Amateur Choristers in Iceland]. Music Education Research, 18(1), 39-56. *Gudmundsdottir, H. R., & Cohen, A. J. (2015). [https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1029864915598735 Advancing interdisciplinary research in singing through the AIRS Test Battery of Singing Skills] [Eds. Helga R. Gudmundsdottir and Annabel Cohen]. Musicae Scientiae, 19(3), 234-237. *Gudmundsdottir, H. R. (2015). [https://www.studentlitteratur.se/#9789144085586/Musik%2Boch%2Bl%C3%A4rande%2Bi%2Bbarnets%2Bv%C3%A4rld/innehall/ Musikalisk kompetens i början av livet – perception, cognition och kommunikation] [Transl. Musical competences in the early years –perception, cognition and communication]. In: Hofvander Trulson, Y. & Houmann, A. (Eds.) Musik och lärande i barnets värld. [Transl. Music and learning in the young child’s world] Studentlitteratur, Sweden. *Trehub, S. E. & Gudmundsdottir, H. R. (2015). [https://www.oxfordhandbooks.com/view/10.1093/oxfordhb/9780199660773.001.0001/oxfordhb-9780199660773-e-25 Mothers as Singing Mentors for Infants]. (In Eds.: Graham Welch, David M. Howard, and John Nix). The Oxford Handbook of Singing. *Gudmundsdottir, H. R. (2015). [https://www.forlagid.is/vara/visnagull-visur-og-tulur-fyr/ Vísnagull -Vísur og þulur fyrir börn í fang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902205847/https://www.forlagid.is/vara/visnagull-visur-og-tulur-fyr/ |date=2019-09-02 }}i. (Ed.) Helga Rut Guðmundsdóttir, Tónagull ehf., Prentmet, Reykjavík. *Gudmundsdottir, H. R. (2013). [https://ojs.hi.is/uppmennt/article/view/1971 Tónmenntakennsla í íslenskum grunnskólum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902204345/https://ojs.hi.is/uppmennt/article/view/1971 |date=2019-09-02 }} [Transl.: Music Education in Icelandic Schools], Uppeldi og menntun –Icelandic Journal of Education, 22(2), 37-54. *Gudmundsdottir, H. R. (2013). [http://netla.hi.is/greinar/2013/ryn/004.pdf Tónlistarþroski ungbarna og tónlistaruppeldi –Yfirlitsgrein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902204348/http://netla.hi.is/greinar/2013/ryn/004.pdf |date=2019-09-02 }} [Transl.: Musical development of infants and music education – A review]. Netla - Veftímarit um uppeldi og menntun, Menntavísindasvið Háskóla Íslands, 3. október 2013. *Gudmundsdottir, H. R. (2010). [http://skrif.hi.is/helgarut/files/2015/09/Advances-in-Music-Reading-Research-2010-Gudmundsdottir.pdf Advances in Music Reading Research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902204346/http://skrif.hi.is/helgarut/files/2015/09/Advances-in-Music-Reading-Research-2010-Gudmundsdottir.pdf |date=2019-09-02 }}. Music Education Research, 12 (4), 331-338. *Gudmundsdottir, H. R. & Gudmundsdottir, D. G. (2010). [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14613808.2010.505644 Parent–infant music courses in Iceland: perceived benefits and mental well-being of mothers], Music Education Research, Special issue: Early Childhood Music Education, 12(3), 299 – 309. *Gudmundsdottir, H. R., (2010). [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0255761409351342 Pitch error analysis of young piano students’ music reading performances]. International Journal of Music Education, 28(1) 61-70. *Gudmundsdottir, H. R. (2008). [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6485090 Tónmennt í íslenskum grunnskólum: Útbreiðsla, aðstæður og viðhorf]. [Transl. Music Education in Icelandic schools: Scope, conditions, and attitudes.] Tímarit um Menntarannsóknir, 5, pp. 63-76. Félag um menntarannsóknir, Háskóla Íslands. *Gudmundsdottir, H. R. (2007). [http://netla.hi.is/greinar/2007/014/index.htm Tónskynjun 7 - 11 ára barna: Þroskaferli í getu til að heyra laglínur sem hljóma samtímis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902204349/http://netla.hi.is/greinar/2007/014/index.htm |date=2019-09-02 }} [Transl. Melodic perception of 7-11-year-olds: Development of simultaneity discrimination]. Netla - Veftímarit um uppeldi og menntun. Rannsóknarstofnun Kennaraháskóla Íslands, 18. desember, 2007. *Gudmundsdottir, H. R. (1999). [https://www.jstor.org/stable/pdf/3345716.pdf?seq=1#page_scan_tab_contents Children´s Auditory Discrimination of Simultaneous Melodies], Journal of Research in Music Education, 47(2), 101-110. == Heimildir == {{reflist}} [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] {{f|1970}} [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum við Hamrahlíð]] 8cevolzpxb4qqswb1aibvlgd3g4f0w6 4 154362 1980774 1980670 2026-09-28T12:40:21Z TKSnaevarr 53243 1980774 wikitext text/x-wiki [[Mynd: Hashim Thaçi official portrait.jpg |170px|right|alt=Hashim Thaçi|Hashim Thaçi]] * [[27. september]]: '''[[Aleksandar Vučić]]''', forseti Serbíu, segir af sér. * [[17. september]]: '''[[Ulf Kristersson]]''' segir af sér sem [[forsætisráðherra Svíþjóðar]] eftir að stjórn hans missir meirihluta sinn í þingkosningum. * [[16. september]]: '''[[Hashim Thaçi]]''' (''sjá mynd''), fyrrum forseti [[Kósovó]], er dæmdur í 25 ára fangelsi fyrir [[Stríðsglæpir|stríðsglæpi]]. * [[29. ágúst]]: '''[[Þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]]''' fór fram. Aðildarviðræðum var hafnað. '''Yfirstandandi:''' [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Gloria Steinem]] (2. september) &nbsp;• [[Sigríður Þorvaldsdóttir]] (31. ágúst) e1ni7e8ledrrlghlfqr58ockx9jpm5t 0 158072 1980969 1980696 2026-09-29T09:05:11Z CommonsDelinker 1159 Skipti út Aleksandar_Vučić_2024_(cropped).jpg fyrir [[Mynd:Aleksandar_Vučić_(2024).jpg]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vegna þess að: [[:c:COM:FR|File renamed]]: More precise name.). 1980969 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Aleksandar Vučić | mynd = Aleksandar Vučić (2024).jpg | myndatexti1 = Aleksandar Vučić árið 2024. | titill = Forseti Serbíu | stjórnartíð_start = 31. maí 2017 | stjórnartíð_end = 27. september 2026 | forsætisráðherra = [[Ivica Dačić]] {{small|(starfandi)}}<br>[[Ana Brnabić]]<br>[[Ivica Dačić]] {{small|(starfandi)}}<br>[[Miloš Vučević]]<br>[[Đuro Macut]] | forveri = [[Tomislav Nikolić]] | eftirmaður = [[Ana Brnabić]] {{small|(starfandi)}} | titill2 = Forsætisráðherra Serbíu | stjórnartíð_start2 = 24. apríl 2014 | stjórnartíð_end2 = 31. maí 2017 | forseti2 = [[Tomislav Nikolić]] | forveri2 = [[Ivica Dačić]] | eftirmaður2 = [[Ivica Dačić]] {{small|(starfandi)}} | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1970|3|5}} | fæðingarstaður = [[Belgrad]], [[Serbía|Serbíu]], [[Sósíalíska sambandslýðveldið Júgóslavía|Júgóslavíu]] | þjóderni = [[Serbía|Serbneskur]] | maki = Ksenija Janković (g. 1997; sk. 2011)<br>Tamara Đukanović (g. 2013) | stjórnmálaflokkur = [[Serbneski framfaraflokkurinn]] | bústaður = | atvinna = | háskóli = [[Háskólinn í Belgrad]] | starf = Stjórnmálamaður | undirskrift = Signature Aleksandar Vucic.png | nafn_á_frummáli = {{Nobold|Александар Вучић}} }} '''Aleksandar Vučić''' (f. 5. mars 1970) er [[Serbía|serbneskur]] stjórnmálamaður sem var forseti Serbíu frá árinu 2017 til ársins 2026. Hann var áður forsætisráðherra landsins frá 2014 til 2017 og hefur verið leiðtogi [[Serbneski framfaraflokkurinn|Serbneska framfaraflokksins]] frá árinu 2012. Flokkurinn hefur haft meirihluta á þingi Serbíu frá árinu 2014. Þótt Serbía sé [[þingræði]] þar sem forsetinn fer formlega séð ekki með mikil völd var Vučić sem forseti almennt talinn valdamesti maður landsins og hinn eiginlegi leiðtogi ríkisstjórnarinnar. Stjórn hans hefur sætt ásökunum um að skerða lýðræði í Serbíu vegna takmarkana á [[fjölmiðlafrelsi]] á síðustu árum. ==Æviágrip== === Ætterni og uppvöxtur === Föðurfjölskylda Vučićs kemur frá [[Bugojno]] í [[Bosnía|Bosníu]] en neyddist til að flýja þaðan undan króatísku fasistasamtökunum [[Ustasja]] í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni og setjast að í [[Belgrad]]. Margir ættingjar Vučićs, meðal annars föðurafi hans, voru myrtir af meðlimum Ustasja í stríðinu. Móðir Vučićs er frá [[Bečej]]. Vučić ólst upp í [[Nýja Belgrad|Nýju Belgrad]] og gekk í gagnfræðaskóla í borgarhlutanum [[Zemun]]. Hann nam lögfræði við [[Háskólinn í Belgrad|Háskólann í Belgrad]]. Hann bjó síðan í tvö ár í [[Bretland]]i og sneri heim til [[Sósíalíska sambandslýðveldið Júgóslavía|Júgóslavíu]] í byrjun tíunda áratugarins til að vinna sem blaðamaður.<ref>{{Vefheimild|titill=Порекло Александра Вучића|url=http://www.poreklo.rs/2012/04/08/poreklo-aleksandra-vučića/|útgefandi=Poreklo|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní}}</ref> === Stjórnmálaferill === Árið 1993 gekk Vučić í serbneska [[Róttæki flokkurinn (Serbía)|Róttæka flokkinn]], [[Þjóðernishyggja|þjóðernis]]- og [[Lýðhyggja|hægrisinnaðan]] [[Lýðhyggja|popúlistaflokk]] sem hafði það að stefnumáli að þenja landamæri Serbíu til svæða í nágrannaríkjunum sem áður höfðu verið byggð Serbum. Vučić var kjörinn á þing fyrir Róttæka flokkinn í kosningum sama ár og var kjörinn aðalritari flokksins tveimur árum síðar, aðeins 24 ára gamall. Í mars árið 1998 varð Vučić upplýsingaráðherra í stjórn [[Mirko Marjanović]] forsætisráðherra. Til þess að bæla niður í gagnrýni á ríkisstjórn [[Slobodan Milošević|Slobodans Milošević]] forseta lét Vučić setja lög sem sektuðu blaðamenn fyrir að gagnrýna stjórnina og kom í veg fyrir að erlendir fjölmiðlar mættu starfa í landinu.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.bbc.com/news/world-europe-25808463|titill=Serbia transforming from pariah to EU partner|höfundur=Guy De Launey|útgefandi=BBC News|ár=2014|21. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní|tungumál=enska}}</ref> Á þessum tíma sættu serbneskir fjölmiðlar ásökunum um að miðla þjóðernisáróðri, úthrópa þjóðernisminnihlutahópa og réttlæta voðaverk gegn þeim.<ref>{{cite book|last=Judah|title=The Serbs|year=1997|url=https://archive.org/details/serbshistorymyth00juda|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-15826-7}}</ref> Vegna ósættis innan Róttæka flokksins um neikvæða afstöðu hans til [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] klauf [[Tomislav Nikolić]], þáverandi aðstoðarleiðtogi flokksins, sig úr flokknum árið 2008 ásamt 57 meðlimum, þar á meðal Vučić. Nikolić stofnaði sama ár nýjan flokk, [[Serbneski framfaraflokkurinn|Serbneska Framfaraflokkinn]], og bað Vučić að gerast meðlimur í honum. Í október árið 2008 tilkynnti Vučić að hann hygðist gerast aðstoðarleiðtogi Framfaraflokksins. Upp frá því virðist Vučić hafa breytt ýmsum stjórnmálaskoðunum sínum og hefur gefið frá sér ýmsar staðhæfingar sem stangast á við fyrri störf hans. Frá árinu 2008 hefur Vučić verið fylgjandi því að Serbía gerist aðildarríki Evrópusambandsins. Markmið flokksins er að Serbía hljóti aðild að ESB árið 2022 og til þess að ná því markmiði verði að koma á ýmsum umbótum. Þar á meðal má nefna umbætur í dómskerfinu, valddreifingu, einkavæðingu hluta af fjármálakerfinu og rannsóknir á glæpum úr [[Kosóvóstríðið|Kosóvóstríðinu]]. Þessar áætlanir hafa verið erfiðaðar þar sem mikill hluti Serba aðhyllist hefðbundið bandalag þjóðarinnar við [[Rússland]] og því hefur Vučić þótt leika nokkurs konar „jafnvægisleik“ á milli ESB og Rússlands á valdatíð sinni.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.frihetssmedjan.se/2015/06/milos-varcakovic-ingen-oro-over-att-serbien-ska-alliera-sig-med-ryssland/|titill=Miloš Varcaković: Ingen oro över att Serbien ska alliera sig med Ryssland|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní|tungumál=sænska|ár=2015|mánuður=16. júní|útgefandi=Frihetssmedjan|språk=sænska}}</ref> Vegna fortíðar Vučićs í serbneskum stjórnmálum er hann litinn hornauga í nágrannaríkjunum [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu og Hersegóvínu]] og [[Króatía|Króatíu]]. Þar sem Króatar eru meðlimir í ESB hefur afstaða þeirra til Vučićs einnig flækt fyrirætlanir hans um inngöngu í sambandið. Króatar hafa farið leynt og ljóst fram á að Serbar leysi úr álitamálum er varða framgang þeirra í [[Sjálfstæðisstríð Króatíu|króatíska sjálfstæðisstríðinu]] áður en aðild þeirra að ESB verði tekin til greina. Aðild Vučićs að ríkisstjórn Miloševićs á tíunda áratugnum þykir hafa gert honum erfitt fyrir í samningaviðræðum við Króatíu. Vučić bað Serba um umboð til að halda áfram viðræðum við ESB í aðdraganda þingkosninga árið 2016.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.svd.se/vucic-soker-eu-stod-i-val|titill=Segertippad Vucic vinner Serbienval|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní|útgefandi=SvD.se|tungumál=sænska}}</ref> Framfaraflokkurinn vann kosningarnar með yfirburðum en í stað þess að halda áfram sem forsætisráðherra ákvað Vučić að gefa kost á sér í forsetakosningum landsins sem fóru fram árið 2016. Hann vann forsetakosningarnar með meirihluta í fyrstu umferð þann 2. apríl árið 2017.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/vucic-naesti-forseti-serbiu|titill=Vucic næsti forseti Serbíu|ár=2017|mánuður=3. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní|útgefandi=RÚV}}</ref> [[Ana Brnabić]] tók við af Vučić sem forsætisráðherra en þótt forsetaembættið hafi lítil völd samkvæmt stjórnarskrá landsins var Vučić í reynd áfram leiðtogi ríkisstjórnarinnar í krafti stöðu sinnar sem flokksleiðtogi Framfaraflokksins. Brnabić gekkst við því að Vučić starfaði sem „leiðbeinandi“ hennar.<ref>{{Vefheimild | url=https://www.danas.rs/politika/brnabic-vucic-da-ima-ulogu-mentora-nad-premijerom/ | titill=Brnabić: Vučić da ima ulogu mentora nad premijerom | útgefandi=Danas | mánuður=6. júní|ár=2017 | mánuðurskoðað=25. júní|árskoðað= 2020| tungumál=serbneska}}</ref> Alþjóðlegir eftirlitshópar hafa lýst áhyggjum af hrörnun lýðræðis í Serbíu í stjórnartíð Vučićs. Árið 2020 komst bandaríska hugveitan [[Freedom House]] að þeirri niðurstöðu að Serbía gæti ekki lengur talist lýðræðisríki.<ref>{{Vefheimild | url=https://www.visir.is/g/20201031346d| titill=Telja Ungverjaland ekki lengur lýðræðisríki | útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|mánuður=6. maí|ár=2020| mánuðurskoðað=25. júní|árskoðað= 2020| höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson }}</ref> Stjórnarandstöðuflokkarnir sniðgengu þingkosningar sem haldnar voru í júní 2020, sem leiddi til þess að Framfaraflokkurinn og samstarfsflokkar hans unnu nánast öll sæti á serbneska þinginu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20201983584d/vu-i-herdir-tokin| titill=Vučić herðir tökin| útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''| mánuður=22. júní|ár=2020| mánuðurskoðað=22. júní|árskoðað= 2020| höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson }}</ref> Vučić var endurkjörinn forseti Serbíu í apríl 2022, auk þess sem Framfaraflokkurinn viðhélt yfirburðastöðu á serbneska þinginu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20222244320d/vucic-og-flokkur-hans-med-orugga-sigra-i-serbiu| titill=Vucic og flokkur hans með örugga sigra í Serbíu| útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''| mánuður=4. aprí|ár=2022| mánuðurskoðað=4. apríl|árskoðað=2022| höfundur=Atli Ísleifsson}}</ref> Þann 27. júní 2026 tilkynnti Vučić að hann hygðist segja af sér innan nokkurra vikna og efna til þingkosninga þar sem hann myndi styðja Serbneska framfaraflokkinn. Þegar hann tilkynnti þetta höfðu mótmæli staðið yfir í Serbíu í um eitt og hálft ár, eða frá því að þak lestarstöðvar í [[Novi Sad]] hrundi með þeim afleiðingum að sextán manns létust.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262902732d/for-seti-serbiu-hyggst-segja-af-ser| titill=For­seti Serbíu hyggst segja af sér| útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''| dags=27. júní 2026| skoðað=30. júní 2026| höfundur=Atli Ísleifsson}}</ref> Vučić sagði af sér 17. september 2026 og [[Ana Brnabić]] varð settur forseti Serbíu. Talið er að Vučić sækist eftir því að verða forsætisráðherra landsins að nýju eftir þingkosningarnar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-09-27-forseti-serbiu-segir-af-ser-488199|titill= Forseti Serbíu segir af sér |dags= 27. september 2026 |skoðað=27. september 2026|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Erla María Davíðsdóttir}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=Forsætisráðherra Serbíu |frá=24. apríl 2014 |til=31. maí 2017 |fyrir=[[Ivica Dačić]] |eftir=[[Ivica Dačić]]<br>{{small|(''starfandi'')}} }} {{Erfðatafla |titill=Forseti Serbíu |frá=31. maí 2017 |til=27. september 2026 |fyrir=[[Tomislav Nikolić]] |eftir=[[Ana Brnabić]]<br>{{small|(''starfandi'')}} }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Vučić, Aleksandar}} {{f|1970}} [[Flokkur:Forsetar Serbíu]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Serbíu]] kmt47dzse1rdzrck77fmagsf8vn4npq 14 160475 1980769 1844370 2026-09-28T12:22:50Z TKSnaevarr 53243 1980769 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Fólk fætt á 21. öld|01]] [[Flokkur:2001]] iyfinwv1j452c4rbk33oj543wwa1kjf 0 160524 1980916 1980289 2026-09-29T04:39:24Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980916 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = | status = | image = PotatoNematodeCysts.jpg | image_caption = Hnúðar eða gallvöxtur á kartöflurótum | domain = | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Þráðormar]] (''Nematoda'') | classis = [[Secernentea]] | ordo = [[Tylenchida]] | familia = [[Heteroderidae]] | genus = [[Globodera]] | species = '''G. pallida''' | binomial = Globodera pallida | binomial_authority = (Stone, 1973) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Globodera pallida'''''<ref name = "COL">{{cite web|url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 7139736|accessdate= 2019-11-11|archive-date= 2019-12-18|archive-url= https://web.archive.org/web/20191218203746/http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|url-status=dead}}</ref> er tegund af þráðormum af ættinni [[Heteroderidae]].<ref name = "source">Gordon D. (ed). (2019). NZIB: New Zealand Inventory of Biodiversity (version Jun 2009). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> Þeir sníkja á jurtum af náttskuggaætt.<ref name=ucd>[http://plpnemweb.ucdavis.edu/Nemaplex/Taxadata/G053s1.htm ''Globodera pallida''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070630031718/http://plpnemweb.ucdavis.edu/Nemaplex/Taxadata/G053S1.HTM |date=2007-06-30 }} {{Cite web |url=http://plpnemweb.ucdavis.edu/Nemaplex/Taxadata/G053S1.HTM |title=Geymd eintak |access-date=2021-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070630031718/http://plpnemweb.ucdavis.edu/Nemaplex/Taxadata/G053S1.HTM |archive-date=2007-06-30 |url-status=dead}} Nemaplex. UC Davis. Revised 2013.</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.invasivespeciesinfo.gov/profile/pale-cyst-nematode Species Profile - Pale Cyst Nematode (''Globodera pallida'')], National Invasive Species Information Center, [[United States National Agricultural Library]]. * [https://www.bbl.is/skodun/aminning-til-kartoflubaenda Áminning til kartöflubænda] - [[Bændablaðið]] {{commonscat|Globodera pallida}} {{wikilífverur|Globodera pallida}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Sníkjudýr]] [[Flokkur:Þráðormar]] [[Flokkur:Kartöflusjúkdómar]] 0utgttjqxiemvwqxwif65gwk88dw0a0 0 160525 1980980 1980321 2026-09-29T10:25:59Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980980 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = | status = | image = PotatoNematodeCysts.jpg | image_caption = Hnúðar eða gallvöxtur á kartöflurótum | domain = | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Þráðormar]] (''Nematoda'') | classis = [[Secernentea]] | ordo = [[Tylenchida]] | familia = [[Heteroderidae]] | genus = [[Globodera]] |genus_authority = Skarbilovich, 1959 |subdivision_ranks = [[Tegund]]ir |subdivision = *''[[Globodera achilleae]]'' *''[[Globodera artemisiae]]'' *''[[Globodera chaubattia]]'' *''[[Globodera ellingtonae]]'' *''[[Globodera hypolysi]]'' *''[[Globodera leptonepia]]'' *''[[Globodera millefolii]]'' *''[[Globodera mirabilis]]'' *''[[Globodera pallida]]'' *''[[Globodera pseudorostochiensis]]'' *''[[Globodera rostochiensis]]'' *''[[Globodera tabacum]]'' *''[[Globodera zelandica]]'' |}} '''''Globodera '''''<ref name = "COL">{{cite web|url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54885894|accessdate= 2019-11-11|archive-date= 2019-12-18|archive-url= https://web.archive.org/web/20191218203746/http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|url-status=dead}}</ref> er ættkvísl af þráðormum af ættinni [[Heteroderidae]]. Þeir sníkja á jurtum af [[náttskuggaætt]].<ref name=ucd>[http://plpnemweb.ucdavis.edu/Nemaplex/Taxadata/G053s1.htm ''Globodera pallida''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070630031718/http://plpnemweb.ucdavis.edu/Nemaplex/Taxadata/G053S1.HTM |date=2007-06-30 }} {{Cite web |url=http://plpnemweb.ucdavis.edu/Nemaplex/Taxadata/G053S1.HTM |title=Geymd eintak |access-date=2021-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070630031718/http://plpnemweb.ucdavis.edu/Nemaplex/Taxadata/G053S1.HTM |archive-date=2007-06-30 |url-status=dead}} Nemaplex. UC Davis. Revised 2013.</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://web.archive.org/web/20101230000456/http://www.harper-adams.ac.uk/groups/crops/nematology/ Harper Adams University College Nematology Research] * [https://archive.today/20121224031343/http://www.openfields.org.uk/Library/search/SearchResults.aspx?q=aGF5ZG9jaw== Technical Notes on potato cyst nematode management from Harper Adams University College] <!-- No longer works * [http://www.dpi.vic.gov.au/dpi/nreninf.nsf/childdocs/-71E8091F577D52D24A2568B30004F3B2-07E8C65C31CFC12CCA256BC800029303-4C9C6833948D4DF54A256DEA00274836-386AFCFE1CD9F10ECA256BCF000BBFE4?open PCN description by the Australian government]--> * [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20130123162956/http:/www.defra.gov.uk/planth/publicat/techpap.pdf UK Government technical overview] * [http://www.invasive.org/browse/subimages.cfm?sub=4905 Pictures of the nematodes and infected plants] * [https://www.bbl.is/skodun/aminning-til-kartoflubaenda Áminning til kartöflubænda] - [[Bændablaðið]] {{commonscat|Globodera}} {{wikilífverur|Globodera}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Sníkjudýr]] [[Flokkur:Þráðormar]] [[Flokkur:Kartöflusjúkdómar]] 42t1oje2gxc571hm04togjjk69drq0m 0 160637 1980785 1922128 2026-09-28T13:24:46Z Makenzis 56151 1980785 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Cádiz Club de Fútbol|Gælunafn=El Submarino Amarillo (''gulu kafbátarnir'') |Stytt nafn=|Stofnað=10.september 1910|Leikvöllur=Ramón de Carranza|Stærð=20,724 áhorfendur|Stjórnarformaður=Manuel Vizcaíno|Knattspyrnustjóri=Álvaro Cervera |Deild=[[Segunda División]] |Tímabil=2025-2026 |Staðsetning=18. Sæti | pattern_la1 = _cadiz2021h | pattern_b1 = _cadiz2021h | pattern_ra1 = _cadiz2021h | pattern_sh1 = _cadiz2021h | pattern_so1 = _3_stripes_yellow | leftarm1 = fede37 | body1 = Fede37 | rightarm1 = fede37 | shorts1 = 1937fe | socks1 = 0000dd |pattern_la2= |pattern_b2= _galaxy16h |pattern_ra2= |pattern_sh2= _galaxy16h |pattern_so2= _3_stripes_navy |leftarm2=FFFFFF |body2=FFFFFF |rightarm2=FFFFFF |shorts2=FFFFFF |socks2=FFFFFF}} '''Cádiz Club de Fútbol, S.A.D.''',oftast þekkt sem '''Cádiz''', er spænskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[Cádiz]] í [[Andalúsía|Andalúsíuhéraði]] á Spáni. Félagið var stofnað árið 1910, þeir spila í [[La Liga]], og spila heimaleiki sína á [[Estadio Ramón de Carranza]]. ==Heimasíða Félags== * [https://www.cadizcf.com/ Cadiz CF] [[Flokkur:spænsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1910]] li9m6hdgdgoezi1zeo5owlwkwyp4dc4 0 162557 1980904 1980274 2026-09-29T01:32:44Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980904 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Enrico Letta | mynd = Former Prime Minister of Italy Enrico Letta in 2024 (cropped).jpg | titill = [[Forsætisráðherra Ítalíu]] | stjórnartíð_start = [[28. apríl]] [[2013]] | stjórnartíð_end = [[22. febrúar]] [[2014]] | forseti = [[Giorgio Napolitano]] | forveri = [[Mario Monti]] | eftirmaður = [[Matteo Renzi]] | myndatexti = | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1966|8|20}} | fæðingarstaður = [[Písa]], [[Toskana]], [[Ítalía|Ítalíu]] | dánardagur = | dánarstaður = | þjóderni = [[Ítalía|Ítalskur]] | maki = Gianna Fregonara | stjórnmálaflokkur = [[Lýðræðisflokkurinn (Ítalía)|Lýðræðisflokkurinn]] | börn = 3 | bústaður = | atvinna = | háskóli = Háskólinn í Pisa<br>Sant'Anna-háskólinn | starf = | undirskrift = Enrico Letta signature.svg }} '''Enrico Letta''' (f. 20. ágúst 1966) er [[Ítalía|ítalskur]] stjórnmálamaður sem var [[forsætisráðherra Ítalíu]] frá apríl 2013 til febrúar 2014. Hann leiddi á þeim tíma [[þjóðstjórn]] miðvinstri- og miðhægriflokka.<ref>[https://www.ilfattoquotidiano.it/2013/04/28/quirinale-governo-letta-giura-davanti-a-napolitano/3155992/ Quirinale, il governo di Letta giura davanti a Napolitano], ''Il Fatto Quotidiano''</ref> Frá mars 2021 hefur Letta verið leiðtogi ítalska [[Lýðræðisflokkurinn (Ítalía)|Lýðræðisflokksins]].<ref>[https://tg24.sky.it/politica/2021/03/14/pd-letta-segretario-discorso Letta eletto segretario: "Serve un nuovo Pd aperto, non partito del potere"], ''Sky Tg24''</ref> Letta hóf þátttöku í stjórnmálum árið 1998 þegar hann var útnefndur samfélagsráðherra í stjórn [[Massimo D'Alema]]. Hann gegndi því embætti til ársins 1999 en varð þá iðnaðar-, verslunar- og handverkaráðherra. Árið 2001 hætti hann ráðherrastörfum eftir að hann var kjörinn á neðri deild ítalska þingsins. Frá 2006 til 2008 var hann útnefndur ritari ráðherraráðsins.<ref>[https://www.treccani.it/enciclopedia/enrico-letta/ Enrico Letta], ''Enciclopedia Treccani''</ref> Árið 2007 var Letta meðal stofnmeðlima Lýðræðisflokksins og árið 2009 var hann kjörinn vararitari flokksins.<ref>Heimasíða ítalska þingsins, [http://nuovo.camera.it/29?shadow_deputato=300127 LETTA Enrico – PD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160826124333/http://nuovo.camera.it/29?shadow_deputato=300127 |date=2016-08-26 }}. Skoðað 15. mars 2021.</ref> Eftir að enginn flokkur vann skýran sigur í þingkosningum árið 2013 og flokksleiðtogar höfðu samið sín á milli fól [[Giorgio Napolitano]] [[Forseti Ítalíu|forseti]] Letta að mynda þjóðstjórn Lýðræðisflokksins, hægriflokksins [[Þjóð frelsisins|Þjóðar frelsisins]] og miðflokksins [[Scelta Civica]] til að takast á við þjóðfélagsvandamál Ítalíu í kjölfar [[Alþjóðlega fjármálakreppan 2007-2008|alþjóðlegu fjármálakreppunnar]]. Eftir að flokkarnir komust að samkomulagi sagði Letta af sér sem vararitari Lýðræðisflokksins og var útnefndur forsætisráðherra Ítalíu þann 28. apríl 2013.<ref>[https://www.ilfattoquotidiano.it/2013/04/24/nuovo-governo-incarico-a-enrico-letta-alfano-al-pd-sostegno-pieno-o-niente/573933/ Nuovo governo, incarico a Enrico Letta. Napolitano: “I media cooperino”], ''Il Fatto Quotidiano''</ref><ref>{{Cite web |url=http://archivio.internazionale.it/news/governo/2013/09/23/letta-grande-coalizione-bisogna-farsene-una-ragione |title=Letta: Grande coalizione, bisogna farsene una ragione |access-date=28 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008140601/http://archivio.internazionale.it/news/governo/2013/09/23/letta-grande-coalizione-bisogna-farsene-una-ragione |archive-date=8. október 2016 |url-status=dead }}</ref> Ríkisstjórn Letta reyndi að stuðla að efnahagsbata með því að gera fjármagnssamning við [[Evrópusambandið]] til að vinna bug á atvinnuleysi ungmenna. Letta hætti jafnframt ríkisfjármagni við stjórnmálaflokka, sem var talin tímamótaákvörðun í ítölskum stjórnmálum þar sem stjórnmálaflokkar höfðu um árabil reitt sig á fjármagn frá hinu opinbera.<ref>[https://www.corriere.it/politica/13_maggio_31/finanziamento-partiti-ddl-punto-per-punto_c368eea0-ca0e-11e2-983e-24267407b94e.shtml Tre canali di finanziamento, più trasparenza. Ecco punto per punto il ddl del governo], ''Corriere della Sera''</ref><ref>[http://www.ilmessaggero.it/PRIMOPIANO/POLITICA/vertice_ue_roma_italia_enrico_letta_premier_lavoro_disoccupazione_giovani/notizie/292145.shtml Vertice lavoro, Letta ai ministri europei: «Non c'è più tempo, si deve agire subito Scelta sciagurata guardare solo i conti» – Il Messaggero] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130616161413/http://www.ilmessaggero.it/primopiano/politica/vertice_ue_roma_italia_enrico_letta_premier_lavoro_disoccupazione_giovani/notizie/292145.shtml |date=2013-06-16 }} {{Cite web |url=http://www.ilmessaggero.it/primopiano/politica/vertice_ue_roma_italia_enrico_letta_premier_lavoro_disoccupazione_giovani/notizie/292145.shtml |title=Geymd eintak |access-date=2022-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130616161413/http://www.ilmessaggero.it/primopiano/politica/vertice_ue_roma_italia_enrico_letta_premier_lavoro_disoccupazione_giovani/notizie/292145.shtml |archive-date=2013-06-16 |url-status=dead}}. Ilmessaggero.it. Skoðað 15. mars 2021.</ref><ref>[https://www.corriere.it/economia/13_giugno_28/letta-conferenza-stampa-dopo-consiglio-ue_9da78028-dfee-11e2-b1a7-8dfb006d0609.shtml Letta: all'Italia 1,5 miliardi per il lavoro. Grillo «poteva mandare tutto in vacca»], ''Corriere della Sera''</ref> Í nóvember árið 2013 reyndi [[Silvio Berlusconi]], leiðtogi Þjóðar frelsisins, að draga stuðning flokksins við stjórn Letta til baka til þess að þröngva Letta úr embætti. Allir hægrisinnaðir ráðherrar stjórnarinnar ákváðu hins vegar að segja sig úr Þjóð frelsisins og stofna nýjan flokk til að styðja áframhaldandi stjórn Letta. Þrátt fyrir að þrauka þessa atlögu gegn sér veiktist staða Letta verulega við innanflokksdeilur í desember 2013 þegar [[Matteo Renzi]] var kjörinn ritari Lýðræðisflokksins. Þann 13. febrúar árið 2014 skoraði Renzi formlega Letta á hólm um forsætisráðherræmbættið. Letta glataði fljótt stuðningi kollega sinna og sagði af sér sem forsætisráðherra þann 22. febrúar.<ref>{{cite web|url=https://www.ansa.it/web/notizie/rubriche/topnews/2014/02/14/Letta-Quirinale-dimesso_10074765.html|title=Letta al Quirinale, si è dimesso – Top News|access-date=12 July 2016}}</ref> Eftir afsögn sína hætti Letta um skeið þátttöku í stjórnmálum og gerðist skólameistari Alþjóðasamskiptaskólans við [[Sciences Po]] í [[París]].<ref>[https://www.sciencespo.fr/psia/enrico-letta.html Enrico Letta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210115101326/https://www.sciencespo.fr/psia/enrico-letta.html |date=2021-01-15 }}, ''Sciences Po''</ref> Í mars árið 2021 sagði [[Nicola Zingaretti]], ritari Lýðræðisflokksins, af sér eftir að hafa fallið fyrir vantrauststillögu flokksforystunnar.<ref>[https://www.ilsole24ore.com/art/pd-zingaretti-si-dimette-dice-addio-decimo-segretario-14-anni-AD6UnsNB Pd, Zingaretti si dimette. Dice addio il decimo segretario in 14 anni], ''Il Sole 24 Ore''</ref> Leiðtoganefnd Lýðræðisflokksins hvatti Letta til að sækjast eftir embættinu og eftir umhugsun tilkynnti Letta að hann myndi snúa aftur til Ítalíu til að gefa kost á sér. Þann 14. mars 2021 var hann sjálfkjörinn nýr ritari flokksins af framkvæmdastjórn hans.<ref>[https://ilmanifesto.it/letta-il-giorno-della-scelta-zingaretti-rilancera-il-pd/ Letta, il giorno della scelta. Zingaretti: rilancerà il Pd], ''il manifesto''</ref><ref>[https://www.huffingtonpost.it/ Letta: "Non vi serve un nuovo segretario, ma un nuovo Pd"], ''Huffington Post''</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forsætisráðherra Ítalíu]] | frá=[[28. apríl]] [[2013]]| til=[[22. febrúar]] [[2014]]| fyrir=[[Mario Monti]]| eftir=[[Matteo Renzi]]| }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Ítalíu}} {{DEFAULTSORT:Letta, Enrico}} {{f|1966}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Ítalíu]] c4xtzgy5stznlpr5nv3pcj7vn33w34h 14 163410 1980768 1844369 2026-09-28T12:22:36Z TKSnaevarr 53243 1980768 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Fólk fætt á 21. öld|02]] [[Flokkur:2002]] hov34guqwc1yovmun35kgjmckq6v3nc 0 164677 1980968 1979230 2026-09-29T08:45:50Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980968 wikitext text/x-wiki {{hreingera|Mikill ferilskráarbragur á greininni}} {{Persóna | nafn = Inga Minelgaité | mynd = Profile Inga Minelgaite.jpg | fæðingardagur = 1982 | starf = Prófessor við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] }} Inga Minelgaite (f. 1982) er [[prófessor]], [[ræðismaður]], fyrirtækjaþjálfari, heiðursræðismaður [[Litáen|Litháens]] á [[Island|Íslandi]] og opinber persóna. Inga starfar sem fastráðinn prófessor við Viðskiptafræðideild [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]<ref name=":1">{{Cite web|url=https://hi.is/starfsfolk/inm|title=Inga Minelgaité - Prófessor|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref> og er gestaprófessor í nokkrum háskólum utan Íslands<ref>{{Cite web|url=https://faculty.ism.lt/staff/inga-minelgaite/|title=Dr. Inga Minelgaitė|website=Faculty {{!}} ISM University of Management and Economics|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ujcontent.uj.ac.za/esploro/outputs/journalArticle/Hire-me-not-The-influence-of-grades-and/9929708007691|title=Research Portal|website=ujcontent.uj.ac.za|access-date=2025-03-17}}</ref>. Inga er fyrsti útlendingurinn til að gegna prófessorsstöðu við Viðskiptafræðideild Háskóla Íslands. Hún er forstöðumaður tveggja meistaranáma við Háskóla Íslands<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/framhaldsnam/verkefnastjornun|title=Verkefnastjórnun|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://hi.is/framhaldsnam/althjodavidskipti_og_verkefnastjornun|title=Alþjóðaviðskipti og verkefnastjórnun|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref>. Meginrannsóknarsvið Ingu er skipulagsforysta<ref>{{vefheimild |titill=Search Page {{!}} SpringerLink |url=https://link.springer.com/search?new-search=true&query=&dateFrom=&dateTo=&taxonomy=%22Organization+and+Leadership%22&contributor=%22Inga+Minelgaite%22&sortBy=relevance |ritverk=link.springer.com |tungumál=en}}</ref>. Rannsóknir hennar hafa einnig beinst að (þver-)menningarlegum aðstæðum<ref>{{Cite book|url=https://link.springer.com/10.1007/978-3-030-68861-5|title=Corporate Social Responsibility and Employer Attractiveness: An International Perspective|date=2021|publisher=Springer International Publishing|isbn=978-3-030-68860-8|editor-last=Bustamante|editor-first=Silke|series=CSR, Sustainability, Ethics & Governance|location=Cham|language=en|doi=10.1007/978-3-030-68861-5|editor-last2=Pizzutilo|editor-first2=Fabio|editor-last3=Martinovic|editor-first3=Martina|editor-last4=Herrero Olarte|editor-first4=Susana}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Ljubica |first=Jasenko |last2=Littrell |first2=Romie Frederick |last3=Warner-Søderholm |first3=Gillian |last4=Minelgaite |first4=Inga |date=2021-11-24 |title=Empower me or not? Influence of societal culture |url=https://doi.org/10.1108/ccsm-05-2021-0091 |journal=Cross Cultural &amp; Strategic Management |volume=29 |issue=1 |pages=114–146 |doi=10.1108/ccsm-05-2021-0091 |issn=2059-5794}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://jidr.online/previous-publications/|title=Previous Publications|date=2021-08-18|website=Journal of International Doctoral Research|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Gudmundsdottir |first=Arelia Eydis |last2=Minelgaite |first2=Inga |last3=Gudmundsdottir |first3=Svala |last4=Leupold |first4=Christopher R |last5=Snorradóttir |first5=Thelma Kristín |date=2021-02-25 |title=Perceptions of Working Conditions and Work-related Stress in Iceland |url=https://doi.org/10.7595/management.fon.2021.0004 |journal=Management:Journal of Sustainable Business and Management Solutions in Emerging Economies |doi=10.7595/management.fon.2021.0004 |issn=2406-0658}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Stangej |first=Olga |last2=Minelgaite |first2=Inga |last3=Leupold |first3=Christopher |date=2020-12-01 |title=Contouring Sustainability: Cultural Configurations of Nordic Firms |url=http://management.fon.bg.ac.rs/index.php/mng/article/view/336 |journal=Management:Journal of Sustainable Business and Management Solutions in Emerging Economies |volume=25 |issue=3 |pages=65 |doi=10.7595/management.fon.2020.0015 |issn=2406-0658}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaite |first=Inga |last2=Sund |first2=Berit |last3=Stankeviciene |first3=Jelena |date=2020-06-01 |title=Understanding the Nordic Gender Diversity Paradox |url=https://doi.org/10.1515/bjes-2020-0003 |journal=TalTech Journal of European Studies |volume=10 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1515/bjes-2020-0003 |issn=2674-4619}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaite |first=Inga |last2=Christiansen |first2=Þóra H. |last3=Kristjánsdóttir |first3=Erla S. |date=2019-06-01 |title=Lithuanian Temporary Workers in Iceland in Another Economic Boom: Expectations and Experiences |url=https://doi.org/10.2478/jeb-2019-0008 |journal=South East European Journal of Economics and Business |volume=14 |issue=1 |pages=101–114 |doi=10.2478/jeb-2019-0008 |issn=2233-1999}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaite |first=Inga |last2=Christiansen |first2=Þóra H. |last3=Kristjánsdóttir |first3=Erla S. |date=2019-06-01 |title=Lithuanian Temporary Workers in Iceland in Another Economic Boom: Expectations and Experiences |url=https://www.sciendo.com/article/10.2478/jeb-2019-0008 |journal=South East European Journal of Economics and Business |language=en |volume=14 |issue=1 |pages=101–114 |doi=10.2478/jeb-2019-0008 |issn=2233-1999}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaite |first=Inga |last2=Littrell |first2=Romie Frederick |date=2018-06-30 |title=Country’s preferred leader behaviour profile: Does cultural homogeneity matter? |url=https://doi.org/10.30924/mjcmi/2018.23.1.1 |journal=Management Journal of Contemporary Management Issues |volume=23 |issue=1 |pages=1–27 |doi=10.30924/mjcmi/2018.23.1.1 |issn=1331-0194}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Littrell |first=Romie Frederick |last2=Warner-Soderholm |first2=Gillian |last3=Minelgaite |first3=Inga |last4=Ahmadi |first4=Yaghoub |last5=Dalati |first5=Serene |last6=Bertsch |first6=Andrew |last7=Kuskova |first7=Valentina |date=2018-04-09 |title=Explicit preferred leader behaviours across cultures: Instrument development and validation |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/JMD-09-2017-0294/full/html |journal=Journal of Management Development |language=en |volume=37 |issue=3 |pages=243–257 |doi=10.1108/JMD-09-2017-0294 |issn=0262-1711}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Stangej |first=Olga |last2=Minelgaite |first2=Inga |last3=Kristinsson |first3=Kari |last4=Sigurdardottir |first4=Margret Sigrun |date=2018-09-14 |title=Post-migration labor market: prejudice and the role of host country education |url=https://doi.org/10.1108/ebhrm-03-2018-0019 |journal=Evidence-based HRM: a Global Forum for Empirical Scholarship |volume=7 |issue=1 |pages=42–55 |doi=10.1108/ebhrm-03-2018-0019 |issn=2049-3983}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaitė |first=Inga |last2=Littrell |first2=Romie F. |last3=Škudienė |first3=Vida |date=2018-12-31 |title=Preferred Leader Behaviour in the Business Sector of Lithuania: Follower Diversity Perspective |url=https://www.journals.vu.lt/omee/article/view/14164 |journal=Organizations and Markets in Emerging Economies |volume=9 |issue=2 |pages=272–291 |doi=10.15388/omee.2018.10.00014}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaitė |first=Inga |last2=Blažytė |first2=Giedrė |last3=Littrell |first3=Romie F. |date=2017-12-20 |title=Ethnicity and Occupational Differences in the Transforming Homogenous Culture: The Case of Lithuania |url=https://doi.org/10.15823/p.2017.52 |journal=Pedagogika |volume=128 |issue=4 |pages=20–38 |doi=10.15823/p.2017.52 |issn=2029-0551}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Snaebjornsson |first=Inga Minelgaite |last2=Edvardsson |first2=Ingi Runar |last3=Littrell |first3=Romie F. |date=2017-04 |title=Societal Culture in Iceland and Lithuania: Managerial Implications |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2158244017704023 |journal=Sage Open |language=en |volume=7 |issue=2 |doi=10.1177/2158244017704023 |issn=2158-2440}}</ref><ref>Snaebjornsson, I. M., Edvardsson, I. R., Zydziunaite, V., & Vaiman, V. (2015). Cross-Cultural Leadership: Expectations on Gendered Leaders’ Behavior. SAGE Open, 5(2), 2158244015579727</ref>, teymum/net<ref>{{Cite journal |last=Patrucco |first=Andrea S. |last2=Canterino |first2=Filomena |last3=Minelgaite |first3=Inga |date=2022-12 |title=How do Scrum Methodologies Influence the Team's Cultural Values? A Multiple Case Study on Agile Teams in Nonsoftware Industries |url=https://doi.org/10.1109/tem.2022.3146717 |journal=IEEE Transactions on Engineering Management |volume=69 |issue=6 |pages=3503–3513 |doi=10.1109/tem.2022.3146717 |issn=0018-9391}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Unterhitzenberger |first=Christine |last2=Müller |first2=Ralf |last3=Vaagaasar |first3=Anne Live |last4=Ke |first4=Yongjian |last5=Alonderiene |first5=Raimonda |last6=Minelgaite |first6=Inga |last7=Pilkiene |first7=Margarita |last8=Wang |first8=Linzhuo |last9=Zhu |first9=Fangwei |last10=Drouin |first10=Nathalie |last11=Chmieliauskas |first11=Alfredas |last12=Šimkonis |first12=Saulius |last13=Mongeon |first13=Mylene |date=2022-11-24 |title=A Multilevel Governance Model for Interorganizational Project Networks |url=https://doi.org/10.1177/87569728221131254 |journal=Project Management Journal |volume=54 |issue=1 |pages=88–105 |doi=10.1177/87569728221131254 |issn=8756-9728}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Unterhitzenberger |first=Christine |last2=Müller |first2=Ralf |last3=Vaagaasar |first3=Anne Live |last4=Ke |first4=Yongjian |last5=Alonderiene |first5=Raimonda |last6=Minelgaite |first6=Inga |last7=Pilkiene |first7=Margarita |last8=Wang |first8=Linzhuo |last9=Zhu |first9=Fangwei |last10=Drouin |first10=Nathalie |last11=Chmieliauskas |first11=Alfredas |last12=Šimkonis |first12=Saulius |last13=Mongeon |first13=Mylene |date=2023-02 |title=A Multilevel Governance Model for Interorganizational Project Networks |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/87569728221131254 |journal=Project Management Journal |language=en |volume=54 |issue=1 |pages=88–105 |doi=10.1177/87569728221131254 |issn=8756-9728}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Müller |first=Ralf |last2=Alix-Séguin |first2=Charlotte |last3=Alonderienė |first3=Raimonda |last4=Bourgault |first4=Mario |last5=Chmieliauskas |first5=Alfredas |last6=Drouin |first6=Nathalie |last7=Ke |first7=Yongjian |last8=Minelgaite |first8=Inga |last9=Pilkienė |first9=Margarita |last10=Šimkonis |first10=Saulius |last11=Unterhitzenberger |first11=Christine |last12=Vaagaasar |first12=Anne Live |last13=Wang |first13=Linzhuo |last14=Zhu |first14=Fangwei |date=2024-07-26 |title=A (meta)governance framework for multi-level governance of inter-organizational project networks |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09537287.2022.2146018 |journal=Production Planning & Control |language=en |volume=35 |issue=10 |pages=1043–1062 |doi=10.1080/09537287.2022.2146018 |issn=0953-7287}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Unterhitzenberger |first=Christine |last2=Müller |first2=Ralf |last3=Vaagaasar |first3=Anne Live |last4=Ke |first4=Yongjian |last5=Alonderiene |first5=Raimonda |last6=Minelgaite |first6=Inga |last7=Pilkiene |first7=Margarita |last8=Wang |first8=Linzhuo |last9=Zhu |first9=Fangwei |last10=Drouin |first10=Nathalie |last11=Chmieliauskas |first11=Alfredas |last12=Šimkonis |first12=Saulius |last13=Mongeon |first13=Mylene |date=2022-11-24 |title=A Multilevel Governance Model for Interorganizational Project Networks |url=https://doi.org/10.1177/87569728221131254 |journal=Project Management Journal |volume=54 |issue=1 |pages=88–105 |doi=10.1177/87569728221131254 |issn=8756-9728}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaitė |first=Inga |last2=Nedzinskaitė-Mačiūnienė |first2=Rasa |last3=Kristinsson |first3=Kari |last4=Gudjonsson |first4=Sigurdur |date=2019-10-18 |title='The Emperor is Naked!': Exposing (In) efficiency of Self- Assessment and Group – Assessment in Higher Education |url=https://doi.org/10.15823/p.2019.134.3 |journal=Pedagogika |volume=134 |issue=2 |pages=45–60 |doi=10.15823/p.2019.134.3 |issn=2029-0551}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Harðardóttir |first=Arna Kristín |last2=Guðjónsson |first2=Sigurður |last3=Minelgaite |first3=Inga |last4=Kristinsson |first4=Kári |date=2019-12-18 |title=Ethics as usual? |url=https://doi.org/10.30924/mjcmi.24.2.2 |journal=Management |volume=24 |issue=2 |pages=11–21 |doi=10.30924/mjcmi.24.2.2 |issn=1846-3363}}</ref>, meðal annarra viðfangsefna.<ref>{{vefheimild |titill=Search Page {{!}} SpringerLink |url=https://link.springer.com/search?dc.creator=Inga+Minelgaite |ritverk=link.springer.com |tungumál=en}}</ref> == Ekki Akademískur Ferill == Inga Minelgaite hefur fjölbreyttan stjórnunarbakgrunn, með víðtækri reynslu bæði í einkageiranum og opinbera geiranum, sem spannar frá litlum fyrirtækjum til alþjóðlegra viðurkenndra iðnaðarleiðtoga. Á undanförnum árum, sem stofnandi Infinitus Labs<ref>{{Cite web|url=https://infinituslabs.com/|title=Home - infinituslabs.com|date=2022-10-22|language=en-GB|access-date=2025-03-17}}</ref>, hefur hún sérhæft sig í fyrirtækjaþjálfun og ráðgjöf, í samstarfi við fjölbreytt úrval viðskiptavina í einkageiranum, allt frá helstu leiðtogum iðnaðarins til sprotafyrirtækja. Að auki hefur hún tekið virkan þátt í að leggja sitt af mörkum til stjórnunaráætlana í opinbera geiranum, t.d. GovTech Innovation Academy<ref>{{Cite web|url=https://govtechlab.lt/lt/govtech-inovaciju-akademija/|title=GovTech Lab Lithuania|website=govtechlab.lt|access-date=2025-03-17|archive-date=2025-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20250318055913/https://govtechlab.lt/lt/govtech-inovaciju-akademija/|url-status=dead}}</ref>. Nýlegri störf eru meðal annars: stjórnarmaður í WOW háskóla, fyrsta netháskóla heims fyrir konur<ref>{{Cite web|url=https://www.wowuniversity.org/|title=WoW University {{!}} Online Mokymai Moterims|date=2023-03-10|website=www.wowuniversity.org|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref>; ráðgjafarnefnd STEAM miðstöðvarinnar við Klaipėda háskóla<ref>{{Cite web|url=https://www.ku.lt/lt/naujienos/i-steam-klaipeda-patariamosios-tarybos-gretas-prisijunge-islandijos-universiteto-profesore-dr-inga-minelgaite|title=Į STEAM Klaipėda patariamosios tarybos gretas prisijungė Islandijos universiteto profesorė dr. Inga Minelgaitė {{!}} Klaipėdos universitetas|website=www.ku.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. Hún starfaði sem formaður ráðs við Kazimieras Simonavicius háskólann (2021–2024). Hún var einnig stofnandi Verkefnastjórnunarstofnunar Háskóla Íslands (2018–2019) og gegndi starfi formanns. Ferill hennar spannar ýmis leiðtogahlutverk, þar á meðal framkvæmdastjóri og verkefnastjóri í byggingariðnaði (2006–2012), auk forstöðumanns Verkefnastjórnunarmiðstöðvar Háskólans í Hagnýtum félagsvísindum (2005–2007). Hún hefur einnig stýrt markaðs-, sölu- og mannauðsstörfum og sýnt í fyrirtæki í viðarvinnsluiðnaði. Sem heiðursræðismaður Litháens á Íslandi (2020–nú) gegnir hún diplómatískum hlutverki við að efla tvíhliða samskipti Litháens og Íslands<ref name=":3">{{Cite web|url=https://dk.mfa.lt/en/news/82/lithuanias-newly-accredited-honorary-consul-in-iceland:916|title=Lithuania's newly accredited Honorary Consul in Iceland {{!}} Embassy of the Republic of Lithuania to the Kingdom of Denmark|website=Lithuania's newly accredited Honorary Consul in Iceland {{!}} Embassy of the Republic of Lithuania to the Kingdom of Denmark|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|url=https://dk.mfa.lt/atstovybe/garbes-konsulai/islandijoje/10|title=Islandijoje {{!}} Lietuvos Respublikos ambasada Danijoje|website=Islandijoje {{!}} Lietuvos Respublikos ambasada Danijoje|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. Undanfarin ár hefur Inga Minelgaite lagt sitt af mörkum til þróunar ýmissa stofnana sem ráðgjafa og ráðgjafa, með sérþekkingu sinni á stefnumótun fyrirtækja, stjórnarháttum og forystu. Í þessu starfi hefur hún unnið með fjölbreyttum fyrirtækjum, þar á meðal leiðtogum á heimsvísu (t.d. Alba – stærsta álver heims, Bahrein)<ref>{{Cite web|url=https://www.albasmelter.com/en/|title=Home - Aluminium Bahrain (Alba)|website=www.albasmelter.com|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref>[https://www.visir.is/paper/serblod/SD190831.pdf]. Inga Minelgaite hefur komið fram sem aðalfyrirlesari, sérfræðingur og pallborðsmeðlimur á fjölmörgum áberandi ráðstefnum, t.d. Innskráning, EBIT<ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.delfi.lt/tv/konferencijos/login-2024/login-2024-prof-inga-minelgaite-phd-simona-bareike-jurgita-jaruseviciene-morta-grigaliunaite-starke-rima-aukstuolyte-diskusija-kaip-darbo-rinkoje-islikti-ant-bangos-96543899|title=Login 2024. Prof. Inga Minelgaitė - PhD, Simona Bareikė, Jurgita Jaruševičienė, Morta Grigaliūnaitė-Starkė, Rima Aukštuolytė. Diskusija: Kaip darbo rinkoje išlikti „ant bangos“?|website=Delfi TV|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vadovukonferencija.lt/titulinis2021/|title=2021 TITULINIS|website=VADOVŲ KONFERENCIJA EBIT|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref>. == Akademískur ferill == Inga útskrifaðist árið 2004 með BS gráðu í viðskiptafræði, með áherslu á markaðsstjórnun, frá ISM University of Management and Economics, viðskiptaháskóla stofnað í Litháen af ​​BI (Business Institute, Noregi)<ref>{{Cite web|url=https://www.ism.lt/|title=ISM Vadybos ir ekonomikos universitetas|website=ISM University of Management and Economics|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref>. Árið 2008 lauk hún meistaranámi í viðskiptafræði með áherslu á mannauðs- og starfsmannastjórnun frá Tækniháskólanum í Kaunas<ref>{{Cite web|url=https://en.ktu.edu/|title=Home|website=Kaunas University of Technology|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref>. Árin 2012-2016 stundaði Inga doktorsnám við Viðskiptafræðideild Háskóla Íslands<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/|title=Háskóli Íslands|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref> þar sem hún einbeitti sér að þvermenningarlegum leiðtogarannsóknum og hlaut árið 2016 doktorsgráðu í heimspeki. Inga Minelgaite öðlaðist sína fyrstu reynslu sem lektor í æðri menntun 2005-2006 og starfaði sem fyrirlestur við SMK <ref>{{Cite web|url=https://smk.lt/|title=SMK Aukštoji mokykla {{!}} smk.lt|website=smk.lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. Hún hefur þó fyrst og fremst byggt upp feril sinn í háskólanámi við Háskóla Íslands, þar sem hún byrjaði sem lektor og var skipuð prófessor árið 2020<ref name=":1" />. Frá 2017 hefur Inga verið námsbrautarstjóri MSc verkefnastjórnunar<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/framhaldsnam/verkefnastjornun|title=Verkefnastjórnun|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref> og frá 2021 námsbrautarstjóri MA alþjóðaviðskipta og verkefnastjórnunar<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/framhaldsnam/althjodavidskipti_og_verkefnastjornun|title=Alþjóðaviðskipti og verkefnastjórnun|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref>. Inga Minelgaite hefur unnið með fjölda háskóla, svo sem BI (Noregi) og The Wharton School (Bandaríkjunum). Inga er tengd/gestaprófessor við háskólann í Jóhannesarborg, ISM og fleirum. Hún tekur virkan þátt í rannsóknar- og kennsluverkefnum í samstarfi við þekkta sérfræðinga í iðnaði. Hún er samstarfsaðili á landsvísu í stærstu rannsóknum á forystu innan skipulagsheilda sem gerðar hafa verið - GLOBE verkefnið<ref>{{Cite web|url=https://globeproject.com/|title=GLOBE Project|website=www.globeproject.com|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref>. Hún er meðhöfundur fyrstu bókarinnar{{heimild vantar}} um skipulagsleiðtoga á Íslandi sem ber heitið „Demystifying leadership in Iceland: An Inquiry into cultural, societal, and entrepreneurial speciality“<ref name=":2">{{Cite journal |last=Minelgaite |first=Inga |last2=Guðmundsdóttir |first2=Svala |last3=Guðmundsdóttir |first3=Árelía E. |last4=Stangej |first4=Olga |date=2018 |title=Demystifying Leadership in Iceland |url=https://doi.org/10.1007/978-3-319-96044-9 |journal=Contributions to Management Science |doi=10.1007/978-3-319-96044-9 |issn=1431-1941}}</ref>. == Opinber þjónusta og samfélagsþróun == * 2024 – Meðstofnandi og stjórnarmaður í Félagi litháískra sérfræðinga á Íslandi<ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/lituanica/pasaulio-lietuviu-balsas/753/2352608/nuo-verslininku-iki-menininku-islandijos-lietuviai-ikure-profesionalu-kluba?srsltid=AfmBOorIokHInWmj1SWHK9QgFJl5l9VlTb3MAI40joW8GgmomAIz9Yfq|title=Nuo verslininkų iki menininkų: Islandijos lietuviai įkūrė profesionalų klubą|date=2024-09-04|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/lituanica/pasaulio-lietuviu-balsas/753/2347330/islandijos-lietuviai-stiprina-rysius-steigs-profesionalu-kluba?srsltid=AfmBOooLV6zWt80pW6cSHJLVPrqWJRSzwr97TQCKvfrbqxbfQ65m9J42|title=Islandijos lietuviai stiprina ryšius: steigs profesionalų klubą|date=2024-08-28|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252674283d/skiptir-staerdin-mali-lit-haenskir-ser-fraedingar-a-is-landi-eining-og-sam-starf|title=Skiptir stærðin máli? Lit­háenskir sér­fræðingar á Ís­landi: Eining og sam­starf - Vísir|last=Minelgaite|first=Inga|date=2025-01-13|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2023 - Stofnandi og leiðbeinandi við langtíma leiðbeinandanám fyrir stelpur „Aš galiu“ („Ég get“) í Ariogala íþróttahúsinu<ref>{{Cite web|url=https://ariogalosgimnazija.lt/projektine-veikla/ilgalaike-mergaiciu-mentorystes-programa-as-g-a-l-i-u|title=Ilgalaikė mergaičių mentorystės programa "Aš G.A.L.I.U"|website=Raseinių r. Ariogalos gimnazija|language=en|access-date=2025-03-17|archive-date=2025-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312164207/https://ariogalosgimnazija.lt/projektine-veikla/ilgalaike-mergaiciu-mentorystes-programa-as-g-a-l-i-u|url-status=dead}}</ref>. * 2022 - Hvetjandi ræðumaður, Future Heroes leiðtoga- og frumkvöðlaáætlun fyrir stúlkur<ref>{{Cite web|url=https://futureheroes.lt/|title=Future Heroes 2025 Lithuania|website=futureheroes.lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2023 - 2024 Leiðbeinandi hjá Heidelberg Laureate Forum Foundation (HLFF)<ref>{{Cite web|url=https://www.hlf-foundation.org/|title=HLFF|website=Heidelberg Laureate Forum Foundation|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hi.is/frettir/vidskiptafraedin_mikilvaeg_i_thverfraedilegu_samstarfi|title=Viðskiptafræðin mikilvæg í þverfræðilegu samstarfi|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312164247/https://hi.is/frettir/vidskiptafraedin_mikilvaeg_i_thverfraedilegu_samstarfi|archive-date=2025-03-12|url-status=dead}}</ref>. * 2022 - Virkur talsmaður fyrir stuðningi við Úkraínu<ref>{{Cite web|url=https://icelandmonitor.mbl.is/news/politics_and_society/2022/02/28/large_crowds_in_iceland_protest_invasion_of_ukraine/|title=Large Crowds in Iceland Protest Invasion of Ukraine|website=Iceland Monitor|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vz.lt/laisvalaikis/akiraciai/2018/06/22/portretas-verslo-lyderystes-islandus-moko-lietuveniekada-nenorejusi-buti-lydere|title=Portretas: verslo lyderystės islandus moko lietuvė, niekada nenorėjusi būti lydere - Verslo žinios|website=vz.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.linkedin.com/pulse/suffocating-while-breathing-prof-inga-minelgaite-phd-/|title=Suffocating while breathing|website=www.linkedin.com|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.icelandreview.com/news/protesters-authorities-voice-support-for-ukraine/|title=Protesters, Authorities Voice Support for Ukraine|last=Tómas|first=Ragnar|date=2022-02-25|website=Iceland Review|language=en-US|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/burdargrein/2022/02/27/thusund_motmaeltu_innras_russa_a_thremur_stodum/|title=Þúsund mótmæltu innrás Rússa á þremur stöðum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2022 - Ritnefndarmeðlimur, IPMA Publications, IPMA (International Project Management Association)<ref>{{Cite web|url=https://publications.ipma.world/about/|title=About|language=en-GB|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://english.hi.is/news/ui-professor-editorial-board-international-project-management-association|title=UI professor on the editorial board for the International Project Management Association {{!}} University of Iceland|website=english.hi.is|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2021 Frumkvöðull að félagslegu verkefninu „Ég er þú“ („Aš esu Tu“). Verkefni sem ætlað er að vekja athygli á og ögra staðalmyndum kynjanna á fagsviðum<ref>{{Cite web|url=https://www.asesutu.org/|title=Aš Esu Tu|website=Asesutu|language=lt-LT|access-date=2025-03-17|archive-date=2025-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20250315181408/https://www.asesutu.org/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://zmones.15min.lt/galerija/projekto-as-esu-tu-pristatymas-Ye5K41XABbk|title=Projekto „Aš Esu Tu“ pristatymas|website=zmones.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.alfa.lt/aktualijos/kultura/atidaryta-zinomu-salies-vyru-ir-ju-dukteru-fotografiju-paroda-as-esu-tu/243133/|title=Atidaryta žinomų šalies vyrų ir jų dukterų fotografijų paroda „Aš esu Tu“|website=www.alfa.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.skinija.lt/en/naujienos/13_the-i-am-you-project-a-strong-message-to-pare|title=„Aš esu Tu“ projektas – stipri žinutė dukras auginantiems tėvams|website=Skinija.lt|language=en|access-date=2025-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250328053119/https://www.skinija.lt/en/naujienos/13_the-i-am-you-project-a-strong-message-to-pare|archive-date=2025-03-28|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/naujienos/veidai/14/1465282/barjerus-moterims-darbo-aplinkoje-griaunancio-projekto-pristatyme-sveciai-reiske-stipru-palaikyma|title=Barjerus moterims darbo aplinkoje griaunančio projekto pristatyme svečiai reiškė stiprų palaikymą|date=2021-08-09|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.delfi.lt/veidai/zmones/i-paroda-palangoje-susirinko-zinomi-lietuvos-lyderiai-su-seimomis-surengta-socialine-akcija-sulauke-didelio-palaikymo-87898245|title=Į parodą Palangoje susirinko žinomi Lietuvos lyderiai su šeimomis: surengta socialinė akcija sulaukė didelio palaikymo|website=Delfi veidai|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2020 skipuð af utanríkisráðuneyti Litháens sem heiðursræðismaður Lýðveldisins Litháen á Íslandi<ref name=":3" /><ref name=":4" />. * 2008 Stofnandi og stjórnarformaður (tvö kjörtímabil) litháísks samfélags á Íslandi<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2008/05/18/lithaar_a_islandi_stofna_felag/|title=Litháar á Íslandi stofna félag|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.icelandreview.com/news/lithuanians-iceland-found-association/|title=Lithuanians in Iceland Found Association|last=Review|first=Iceland|date=2008-05-19|website=Iceland Review|language=en-US|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Citation |title=Islandijos lietuvių bendruomenė |date=2025-03-10 |work=Vikipedija |url=https://lt.wikipedia.org/wiki/Islandijos_lietuvi%C5%B3_bendruomen%C4%97 |access-date=2025-03-17 |language=lt}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.delfi.lt/news/daily/emigrants/buriama-islandijos-lietuviu-bendruomene-17034541|title=Buriama Islandijos lietuvių bendruomenė|website=Delfi|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.baltai.lt/?p=21849|title=Baltų žinyčios vartai » Lietuvių bendruomenė – viena aktyviausių imigrantų bendruomenių Islandijoje|language=en-US|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2006 – 2020 Fréttaritari erlendra frétta, LRT litháíska ríkisútvarpið<ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/naujienos/tavo-lrt/15/227401/lrt-bendradarbe-islandijoje-isivaizduojama-kad-lyciu-lygybe-moteru-noras-tapti-vyrais|title=LRT bendradarbė Islandijoje: įsivaizduojama, kad lyčių lygybė – moterų noras tapti vyrais|date=2018-09-20|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. * Inga Minelgaite er tíð fjölmiðlakona og þjónar sem álitsgjafi, sérfræðingur og almannapersóna <ref>{{Citation |last=Violeta Baubliene |title=STILIUS 0527 STILIUS |date=2023-05-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=U0ptTmbKhmo |access-date=2025-03-17}}</ref><ref name=":5" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/1013708510/stilius|title=Stilius|date=2018-12-15|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/radioteka/irasas/2000163377/laimes-dieta-profesore-apie-moteriska-lyderyste-lygybe-profesineje-srityje-ne-tik-moteru-reikalas?season=/mediateka/audio/laimes-dieta/2021|title=Laimės dieta. Profesorė apie moterišką lyderystę: lygybė profesinėje srityje – ne tik moterų reikalas|website=lrt.lt|access-date=2025-03-17}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/2000064576/ar-garbus-amzius-yra-kliutis-turbo-moteriai|title=Ar garbus amžius yra kliūtis „ turbo moteriai ” ?|date=2018-12-15|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrytas.lt/stilius/atvirai/2020/07/14/news/lietuviu-mokslininkes-talentas-atsiskleide-islandijoje-planu-kaip-siekti-karjeros-neturejau--15612906|title=Lietuvių mokslininkės talentas atsiskleidė Islandijoje: „Planų, kaip siekti karjeros, neturėjau“|website=www.lrytas.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrytas.lt/stilius/atvirai/2020/07/16/news/tik-stiliui-islandijoje-gyvenanti-lietuviu-mokslininke-atvirai-apie-senus-stereotipus-ir-laika-seimai-15605203|title=Tik „Stiliui“: Islandijoje gyvenanti lietuvių mokslininkė atvirai – apie senus stereotipus ir laiką šeimai|website=www.lrytas.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/naujienos/verslo-pozicija/692/1206079/inga-minelgaite-tvarumas-turi-buti-uzkoduotas-imones-strategijoje|title=Inga Minelgaitė. Tvarumas turi būti užkoduotas įmonės strategijoje|date=2020-08-26|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/2000109664/kad-krize-atveria-ir-galimybes-irodo-islandai-apie-sekmingus-kriziu-valdymo-precedentus-pasakoja-mokslininke|title=Kad krizė atveria ir galimybes – įrodo islandai: apie sėkmingus krizių valdymo precedentus pasakoja mokslininkė|date=2020-05-27|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ziniuradijas.lt/laidos/ziniu-radijo-contribee/pasiaiskinam-kaip-su-nepotizmu-kovoja-islandija?video=1|title=„Pasiaiškinam?“. Kaip su nepotizmu kovoja Islandija?|website=Žinių radijas – viena objektyviausių ir operatyviausių radijo stočių Lietuvoje|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ziniuradijas.lt/laidos/ekonominiai-pietus/kaip-lietuviai-gali-tapti-profesoriais-islandijoje-ir-kodel-svarbu-nepamirsti-lyciu-lygybes?soundtrack=1|title=Kaip lietuviai gali tapti profesoriais Islandijoje ir kodėl svarbu nepamiršti lyčių lygybės?|website=Žinių radijas – viena objektyviausių ir operatyviausių radijo stočių Lietuvoje|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://viljinn.is/frettaveita/gleymid-stodugleikanum-framtidin-er-theirra-sem-syna-mestu-seigluna/|title=Gleymið stöðugleikanum, framtíðin er þeirra sem sýna mestu seigluna|last=Ritstjórn|date=2020-06-02|website=VILJINN|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242634682d/-opinberi-geirinn-er-ad-breytast-og-thar-tharf-mikinn-fjolda-verkefnastjora-|title=„Opin­beri geirinn er að breytast og þar þarf mikinn fjölda verkefnastjóra“ - Vísir|last=Sveinsdóttir|first=Rakel|date=2024-10-16|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bernardinai.lt/lietuvos-garbes-konsule-islandijoje-palyginti-su-islandais-esame-linke-labiau-save-riboti-ir-sunkiau-dirbti/|title=Lietuvos garbės konsulė Islandijoje: palyginti su islandais, esame linkę labiau save riboti ir sunkiau dirbti|last=Rasa|last2=bernardinai.lt|date=2023-09-16|website=Bernardinai.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242632506d/fra-vinnustofum-til-bordstofa|title=Frá vinnu­stofum til borð­stofa - Vísir|last=Minelgaite|first=Halla Margrét Hinriksdóttir,Inga|date=2024-09-10|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.birtingur.is/russar-eitrudu-lithaiska-menningu-afi-minn-eyddi-tiu-arum-i-siberiskum-utrymingarbudum-og-missti-thar-tvo-born/|title=Rússar eitruðu litháíska menningu. „Afi minn eyddi tíu árum í síberískum útrýmingarbúðum og missti þar tvö börn“ {{!}} Birtíngur útgáfufélag|date=2024-07-16|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gamla.mannlif.is/vikan/konur-af-erlendum-uppruna-eru-audlind/|title=„Konur af erlendum uppruna eru auðlind" -|last=Benónýsdóttir|first=Friðrika|date=2021-01-25|website=Mannlíf.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/naujienos/gyvenimas/13/1497777/inga-minelgaite-neuroivairove-ne-problema-o-galimybe-ne-individuali-o-visuomenes|title=Inga Minelgaitė. Neuroįvairovė: ne problema, o galimybė. Ne individuali, o visuomenės|date=2021-09-16|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vb.is/skodun/vannytt-audlind/|title=Vannýtt auðlind?|website=www.vb.is|access-date=2025-03-17|archive-date=2025-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312162712/https://vb.is/skodun/vannytt-audlind/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skodun/2020-12-18-stjornun-tengslaneta-i-byggingaridnadinum-onytt-audlind/|title=Stjórnun tengslaneta í byggingariðnaðinum: ónýtt auðlind?|date=2020-12-21|website=Kjarninn|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vb.is/frettir/norraenir-stjornarhaettir-eftirsottir-vids-vegar/|title=Norrænir stjórnarhættir eftirsóttir|website=www.vb.is|access-date=2025-03-17|archive-date=2025-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312162706/https://vb.is/frettir/norraenir-stjornarhaettir-eftirsottir-vids-vegar/|url-status=dead}}</ref><ref name=":2" />. == Viðurkenningar == Tilnefning "For International Scientific Achievements", gefin út af alþjóðlegum litháískum leiðtogum, verðlaun 2024 <ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.1287/orms.2024.01.23n|title=Call for Nominations: Editor-in-Chief, &amp;lt;em&amp;gt;Marketing Science&amp;lt;/em&amp;gt;|date=2024-03-15|website=ORMS News Group|access-date=2025-03-17}}</ref>. Global Lithuanian Leaders (GLL) verðlaunin eru tileinkuð því að viðurkenna og fagna framúrskarandi framlagi litháískra sérfræðinga og útlendinga sem hafa komið verulega áleiðis í þróun Litháens og alþjóðlegri viðurkenningu. Þessi virtu verðlaun heiðra einstaklinga sem hafa sýnt einstaka hollustu við að tengja Litháen við heiminn með sérfræðiþekkingu sinni, nýsköpun og samvinnu. GLL sameinar Litháa frá yfir 40 löndum og stendur fyrir öflugt net meira en 1.000 sérfræðinga, frumkvöðla og frumkvöðla sem leggja virkan þátt í alþjóðlegri nærveru og þróun Litháens. 2024 var hún tilnefnd til verðlaunana sérfræðingur ársins af Lithuanian Project Management Association/IPMA Lithuania. Þessi tilnefning viðurkennir viðleitni og áhrif prófessors Minelgaite við að kynna viðeigandi og ný efni í verkefnastjórnun meðal fjölbreytts hóps hagsmunaaðila og örva þverfaglega umræðu<ref>{{Cite web|url=https://www.ipma.lt/naujienos/lpva-nariu-sventinis-vakaras/|title=LPVA narių šventinis vakaras – Lietuvos projektų vadybos asociacija|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref>. „Žemaitis“-verðlaunin, Raseiniai-héraðssveitarfélaginu, febrúar 2024 <ref>{{Cite journal |last=Malakauskas (redaktorius) |first=Kęstutis |last2=Biekšienė |first2=Kristina |last3=Zaveckienė |first3=Jurgita |last4=Poškienė |first4=Lina |last5=Dobrovolskienė |first5=Laima |last6=Šarauskas |first6=Valdas |last7=Žemaitis |first7=Marius |last8=Miliauskas |first8=Skaidrius |date=2024-05-23 |title=Idiopatinės plaučių fibrozės ir progresuojančios plaučių fibrozės diagnostikos ir gydymo rekomendacijos 2024 m |url=https://doi.org/10.37499/pia.1419 |journal=Pulmonology and allergology |volume=8 |issue=1 |pages=10–25 |doi=10.37499/pia.1419 |issn=2538-7324}}</ref>. Žemaitis-verðlaunin eru veitt af Raseiniai-héraðssveitarfélaginu til að heiðra einstaklinga, samtök eða samfélög sem hafa lagt mikið af mörkum til þróunar menningar, sögu, almenningslífs eða annarra svæða Raseiniai-svæðisins. „Ariogalos Garbė“ (heiður Ariogala) verðlaunin, Ariogala Town, á 770 ára afmælishátíð árið 2023<ref>{{Cite journal |last=Dobradziejutė |first=Rugilė |last2=Ruokis |first2=Pijus |date=2023-12-01 |title=KRAUJAVIMO NĖŠTUMO METU DIAGNOSTIKA IR GYDYMAS |url=https://doi.org/10.35988/sm-hs.2023.302 |journal=Health Sciences |volume=33 |issue=7 |pages=192–195 |doi=10.35988/sm-hs.2023.302}}</ref>. Ariogalos Garbė verðlaunin eru veitt einstaklingum sem hafa lagt framúrskarandi framlag til þróunar og fulltrúa Ariogala samfélagsins. Þessi virðulega viðurkenning er veitt bæði íbúum á staðnum og þeim sem hafa haft jákvæð áhrif á bæinn og umhverfi hans. Verðlaunin tákna viðurkenningu fyrir afrek sem hafa aukið nafn og álit Ariogala. Árið 2020 var Inga tilnefnd sem vísindamaður ársins af tímaritinu People („Žmonės“) í Litháen<ref name=":1" />. Hún var tilnefnd fyrir virka þátttöku í leiðtogarannsóknum, sérstaklega fyrir opinbera útrás um forystu og forystu. Inga er meðhöfundur bókarinnar Demystifying Leadership in Iceland sem var tilnefnd til EURAM bókaverðlaunanna 2018. Evrópska stjórnunarakademían (EURAM) var stofnuð árið 2001 og er tileinkuð framgangi stjórnunar sem fræðigreinar í Evrópu<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.26481/umamer.1995014|title=The dynamics of research networks in Brite-Euram|last=W.|first=Garcia-Fontes|last2=A.|first2=geuna|date=1995|website=doi.org|access-date=2025-03-17}}</ref>. == Einkalíf == Inga Minelgaite er dóttir Liudvikas Minelga (1957–2016), rafeindavirkja, frumkvöðuls og æðstu stjórnanda, og Jovita Minelgienė (f. 1962), MSc í kennslufræði, frumkvöðla. Hún er einnig (stjúp)móðir fimm barna. == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1982]] gg028s29oim2kzifm3erz2bnzr1xr21 0 167259 1980905 1942073 2026-09-29T01:40:15Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980905 wikitext text/x-wiki '''Erla Hulda Halldórsdóttir''' (f. 1966) er prófessor í [[sagnfræði]] við Sagnfræði- og heimspekideild [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. Hún hefur sérhæft sig í kvenna- og kynjasögu og varði árið 2011 doktorsritgerð sína, ''Nútímans konur''. ''Menntun kvenna og mótun kyngervis á Íslandi 1850-1903''. 2024 hlaut hún viðurkenningu Hagþenkis fyrir ritið ''Strá fyrir straumi: ævi Sigríðar Pálsdóttur 1809-1871.'' 2025 hlaut hún verðlaun konunglegu Gústafs Adolfs akademíunnar í sænskri alþýðumenningu. Verðlaunin hlaut hún úr verðlaunasjóði Torsten Janckes fyrir rannsóknir sínar á kynjasögu og á sviði skriftarkunnáttu.<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/frettir/erla_hulda_faer_verdlaun_konunglegu_gustafs_adolfs_akademiunnar|title=Erla Hulda fær verðlaun konunglegu Gústafs Adolfs akademíunnar|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-10-22}} {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Útgefnar bækur == 2020 ''- Konur sem kjósa: Aldarsaga.'' (Meðhöfundar eru [[Ragnheiður Kristjánsdóttir]], [[Kristín Svava Tómasdóttir]] og Þorgerður H. Þorvaldsdóttir.) 2023 - ''Ég er þinn elskari: Bréf Baldvins Einarssonar til Kristrúnar Jónsdóttur 1825-1832'' 2024 - ''Strá fyrir straumi: ævi Sigríðar Pálsdóttir 1809-1871.'' {{stubbur|æviágrip}} {{f|1966}} [[Flokkur:Íslenskir sagnfræðingar]] [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] [[Flokkur:Íslenskar konur]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Laugarvatni]] 7jpo67ch5h4478pa3bc0i8168bcuqir 0 168263 1980901 1873179 2026-09-29T00:31:46Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980901 wikitext text/x-wiki {{Félagasamtök|nafn=Deutsche Lebens-Rettungs-Gesellschaft|mynd=DLRG Logo 2024.svg|skammstöfun=DLRG|einkennisorð=„Wasser lieben – Leben retten“ <small>([[þýska]]: „Elska vatn - bjarga mannslífum“)</small>|markmið=*sundþjálfun og sundkennsla *vatnsbjörgun *uplýsing *almannavarnir *björgunarþjónusta|vefsíða=[https://dlrg.de/ DLRG.de]|höfuðstöðvar=Bad Nenndorf í [[Neðra-Saxland]]|fjöldi sjálfboðaliða=45.000 <small>(2018)</small>|stofnun=[[19. október]] [[1913]] í [[Leipzig]]|meðlimir=547.189 <small>(2021)</small>|lykilmenn=Ute Vogt (forseti)}} '''Deutsche Lebens-Rettungs-Gesellschaft e. V. (DLRG)''' er [[Þýskaland|þýskt]] félag sem starfar í almannaþágu. Það er skipulagt sem stofnun sem vinnur við vatnsbjörgun, sundkennslu, slysavörn og neyðaraðstoð.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.dlrg.de/|title=Deutsche Lebens-Rettungs-Gesellschaft e.V. (DLRG) {{!}} DLRG DLRG Bundesverband|website=www.dlrg.de|language=de-DE|access-date=2022-06-28}}</ref> Hún starfar í grundvallaratriðum í sjálfboðavinnu með sjálfboðaliðum.<ref name=":0" /> Með 547.189 meðlimi og 1.933 staðbundnum undirdeildum (staða 2021) út um allt Þýskaland<ref>{{Cite web|url=https://www.dlrg.de/fileadmin/user_upload/DLRG.de/Fuer-Mitglieder/AA_DLRG2019/die_dlrg/Presse/Jahresbericht/2021/index.html#8|title=Jahresbericht 2021|website=www.dlrg.de|publisher=DLRG e.V. (Bundesverband)|page=8|language=de|access-date=2022-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628124947/https://www.dlrg.de/fileadmin/user_upload/DLRG.de/Fuer-Mitglieder/AA_DLRG2019/die_dlrg/Presse/Jahresbericht/2021/index.html#8|archive-date=2022-06-28|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dlrg.de/fileadmin/user_upload/DLRG.de/Fuer-Mitglieder/AA_DLRG2019/die_dlrg/Presse/Jahresbericht/2021/index.html#47|title=Jahresbericht 2021|website=www.dlrg.de|publisher=DLRG e.V. (Bundesverband)|page=47|language=de|access-date=2022-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628124947/https://www.dlrg.de/fileadmin/user_upload/DLRG.de/Fuer-Mitglieder/AA_DLRG2019/die_dlrg/Presse/Jahresbericht/2021/index.html#47|archive-date=2022-06-28|url-status=dead}}</ref> er DLRG stærsta sjálfboðaliða björgunarsamtak í heiminum<ref name=":0" />. [[Mynd:2021 DLRG Langeoog.jpg|thumb|vinstri|DLRG-skáli fyrir strandverði]] [[Mynd:200x133px-Dlrg-flagge.png|hægri|thumb|Fáni DLRG]] Sambandsskrifstofan hefur aðsetur í Bad Nenndorf í [[Neðra-Saxland|Neðra-Saxlandi.]] Meginmarkmið DLRG er að bjarga fólki frá drukknun með því að kenna sem flestum að [[Sund|synda]] á unga aldri og fræða þá um örugga hegðun í og ​​við vatnið. Björgunarfólk frá DLRG standa vörð um strendur [[Norðursjór|Norðursjós]] og [[Eystrasalt|Eystrasalts]], baðaðstöðu í vötnum og ám, sundlaugar og viðburði sem eru tengt vatni. DLRG er einnig virkt við hamfaraeftirlit í [[Sambandsríki Þýskalands|þýsku sambandsríkjunum]] og, eftir löggjöf sambandríkisins, í neyðaraðstoð. == Tenglar == * [https://dlrg.de Heimasíða DLRG] ([[þýska]]) * [https://www.youtube.com/c/DLRGTube1913 DLRG (DLRGTube)] inn á [[YouTube]] {{Commons|Category:Deutsche Lebens-Rettungs-Gesellschaft}} == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál=de|titill=Deutsche Lebens-Rettungs-Gesellschaft|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2022}} == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Þýskaland]] [[Flokkur:Félagasamtök]] [[Flokkur:Sund]] [[Flokkur:Björgun]] rpry94em9f5j7deb3v0yd5jp3ny7u1j 0 170424 1980802 1926295 2026-09-28T14:26:43Z TKSnaevarr 53243 1980802 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Stríðið í Tígraí | date = 3. nóvember 2020 – 3. nóvember 2022 | image = {{multiple image | border=infobox |perrow = 1/2/2 |total_width = 320 | image1= VOA Tigray Children2.jpg | image2 = Afar Region in the Tigray War (1).png | image3 = VOA Hawzen1.jpg | image4 = Internally displaced people in Shire Tigray April 2021 05.jpg | image5 = Mass graves in Maikadra have been prayed for and their bodies laid to rest in a church cemetery (cropped2).jpg |footer = Réttsælis ofan frá:<br>Maður gengur hjá ónýtum skriðdreka í bænum Edaga Hamus í Tígraí; eyðilögð bygging í Hawzen; grafreitur fyrir fórnarlömb fjöldamorðanna í Mai Kadra; flóttamannabúðir í Shire Inda Slasse; húsarústir í orrustu um Hawzen. | footer_align = center }} | caption = | place = [[Tígraí-hérað]], [[Amhara-hérað]] og [[Afar-hérað]], [[Eþíópía|Eþíópíu]] | result = Sigur eþíópísku ríkisstjórnarinnar * [[Vopnahlé]] samþykkt 12. nóvember 2022 | combatant1 = {{ETH}} [[Eþíópía]]<br>{{ERI}} [[Eritrea]]<ref>{{Cite news |date=23 March 2021 |title=Ethiopian PM confirms Eritrean troops entered Tigray during conflict |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-conflict-idUSKBN2BF1NT |url-status=live |access-date=24 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210323223800/https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-conflict-idUSKBN2BF1NT |archive-date=23 March 2021}}</ref><ref name="aljazeera.com">{{Cite web |date=17 April 2021 |title=Eritrea confirms its troops are fighting in Ethiopia's Tigray |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/4/17/eritrea-confirms-its-troops-are-fighting-ethiopias-tigray |access-date=17 April 2021 |publisher=Al Jazeera}}</ref> ;Vopnasalar: * {{ARE}} [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]]<ref>{{Cite web |title=UAE air bridge provides military support to Ethiopia gov't |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/25/uae-air-bridge-provides-military-support-to-ethiopia-govt |publisher=Al Jazeera}}</ref><ref name=":22">{{Cite news |last=Walsh |first=Declan |date=2021-12-20 |title=Foreign Drones Tip the Balance in Ethiopia's Civil War |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2021/12/20/world/africa/drones-ethiopia-war-turkey-emirates.html |access-date=2021-12-22 |issn=0362-4331}}</ref> * {{TUR}} [[Tyrkland]]<ref name=":22"/> * {{IRN}} [[Íran]]<ref name=":22"/> * {{CHN}} [[Kína]]<ref name="Toronto_Star_UAE">{{Cite web |date=2022-01-30 |title=Ethiopian prime minister in UAE as Tigray war rages on |url=https://www.thestar.com/news/world/middleeast/2022/01/30/ethiopian-prime-minister-in-uae-as-tigray-war-rages-on.html |access-date=2022-10-27 |website=[[Toronto Star]] |language=en |agency=Associated Press}}</ref> | combatant2 = [[Mynd:Flag of the Tigray Region.svg|22px|border]] [[Þjóðfrelsishreyfing Tígra]] | commander1 = {{ETH}} [[Abiy Ahmed]]<br />{{ERI}} [[Isaias Afewerki]] | commander2 = [[Mynd:Flag of the Tigray Region.svg|22px|border]] [[Debretsion Gebremichael]] | strength1 = {{ETH}}{{ERI}} ~500.000 (okt. 2022)<ref name=":27">{{Cite web |last=Chothia |first=Farouk |last2=Bekit |first2=Teklemariam |date=19 October 2022 |title=Ethiopia civil war: Hyenas scavenge on corpses as Tigray forces retreat |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-63291747 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022032616/https://www.bbc.com/news/world-africa-63291747 |archive-date=22 October 2022 |website=[[BBC News]]}}</ref> | strength2 = [[Mynd:Flag of the Tigray Region.svg|22px|border]] ~200.000 (okt. 2022)<ref name=":27" /> | casualties1 = {{ETH}} 3.073 drepnir, 4.473 særðir, 8.000 teknir höndum (samkvæmt uppreisnarmönnum)<ref>{{Cite news |date=6 September 2021 |title=Ethiopia's Tigray conflict: Thousands reported killed in clashes |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-58450223 |access-date=6 September 2021}}</ref><ref>{{Cite news |date=10 July 2021 |title=After battlefield reversals, what next for Ethiopia's Tigray war? |publisher=Al Jazeera |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/7/10/what-next-ethiopia-tigray-war |access-date=14 October 2021}}</ref><br />2 [[Mikoyan-Gurevich MiG-23|MiG-23]]-herþotur eyðilagðar<ref>{{Cite web |date=6 December 2020 |title=Aviation Occurrence N 267277 Mig-23 |url=https://aviation-safety.net/wikibase/267277 |website=Aviation Safety Network}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brhams |first=Jacob |date=30 November 2020 |title=Tigray Rebels Down Jet, Capture Pilot, One Day After Ethiopian Prime Minister Declares Victory |url=https://www.overtdefense.com/2020/11/30/tigray-rebels-down-jet-capture-pilot-one-day-after-ethiopian-prime-minister-declares-victory/ |website=Overt Defense}}</ref><br />2 Mi-35-þyrlur eyðilagðar<ref>{{Cite web |date=22 April 2021 |title=TDF downed A Mi-35 helicopter in central Tigray |url=https://www.globaldefensecorp.com/2021/04/23/tplf-shot-down-mi-35-helicopter/ |website=Global Defense Corp}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ranter |first=Harro |title=Accident Mil Mi-35, 20 Apr 2021 |url=https://aviation-safety.net/wikibase/253745 |website=aviation-safety.net}}</ref><ref>{{Cite news |date=12 November 2021 |title=فيديو : قوات دفاع تجراى تسقط مروحية عسكرية اثيوبية وتفتح جبهة قتال جديدة فى محافظة "شرق كوجام" |agency=farajat |url=https://www.farajat.net/ar/%d9%82%d9%88%d8%a7%d8%aa-%d8%af%d9%81%d8%a7%d8%b9-%d8%aa%d8%ac%d8%b1%d8%a7%d9%89-%d8%aa%d8%b3%d9%82%d8%b7-%d9%85%d8%b1%d9%88%d8%ad%d9%8a%d8%a9-%d8%b9%d8%b3%d9%83%d8%b1%d9%8a%d8%a9-%d8%a7%d8%ab%d9%8a/ |access-date=12 November 2021}}</ref><br />1 C-130-flugvél eyðilögð<ref>{{Cite web |date=6 June 2021 |title=Ethiopia: C-130 aircraft downed south of Tigray region |url=https://www.monde24.com/%D8%A7%D8%AB%D9%8A%D9%88%D8%A8%D9%8A%D8%A7-%D8%A5%D8%B3%D9%82%D8%A7%D8%B7-%D8%B7%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A9-%D8%B9%D8%B3%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%B2-c-130-%D8%AC%D9%86/ |website=monde24.com |language=ar |access-date=6 nóvember 2022 |archive-date=24 júní 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624213022/https://www.monde24.com/%D8%A7%D8%AB%D9%8A%D9%88%D8%A8%D9%8A%D8%A7-%D8%A5%D8%B3%D9%82%D8%A7%D8%B7-%D8%B7%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A9-%D8%B9%D8%B3%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%B2-c-130-%D8%AC%D9%86/ |url-status=dead }}</ref><br />{{ERI}} Óþekkt | casualties2 = [[Mynd:Flag of the Tigray Region.svg|22px|border]] 5.600 drepnir, 2.300 særðir, 2.000 teknir höndum (samkvæmt eþíópíska hernum)<ref>{{Cite news |date=4 September 2021 |title=Ethiopia: Thousands of Tigray rebels killed, military claims |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-58450223 |access-date=5 September 2021}}</ref> | casualties3 = Deilt er um nákvæma tölu hinna látnu<br /> 3 verðir Sameinuðu þjóðanna og 23 hjálparstarfsmenn drepnir<ref>{{Cite web |date=1 September 2020 |title=HC a.i. statement on the killing of 23 aid workers in the Tigray region since the start of the crisis |url=https://reliefweb.int/report/ethiopia/hc-ai-statement-killing-23-aid-workers-tigray-region-start-crisis |access-date=1 September 2020 |website=Relief Web}}</ref><br /> 875.879+ manns [[Flóttamaður|hrakin á flótta]]<ref name=":30">{{Cite web |date=29 October 2022 |title=UNICEF Ethiopia Humanitarian Situation Report No. 9 - September 2022 |url=https://reliefweb.int/report/ethiopia/unicef-ethiopia-humanitarian-situation-report-no-9-september-2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221030154329/https://reliefweb.int/report/ethiopia/unicef-ethiopia-humanitarian-situation-report-no-9-september-2022 |archive-date=30 October 2022 |website=[[ReliefWeb]] |publisher=[[UNICEF]]}}</ref> (20.000 horfin)<ref>{{Cite web |title=Ethiopia: UN says 20,000 refugees missing in Tigray |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/2/ethiopia-un-says-20000-refugees-missing-in-tigray |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204120050/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/2/ethiopia-un-says-20000-refugees-missing-in-tigray |archive-date=4 February 2021 |access-date=13 February 2021 |publisher=Al Jazeera}}</ref><br /> 2.750.000 á vergangi innanlands<ref name=":30" /><br /> 13.000.000 skortir mannúðarhjálp<ref name="Reuters_13_million_starving">{{Cite web |last=Paravicini |first=Giulia |date=August 20, 2022 |title=Nearly half the people in Ethiopia's Tigray in 'severe' need of food aid, World Food Programme says |url=https://www.reuters.com/world/africa/nearly-half-people-ethiopias-tigray-need-food-aid-wfp-2022-08-19/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221011115256/https://www.reuters.com/world/africa/nearly-half-people-ethiopias-tigray-need-food-aid-wfp-2022-08-19/ |archive-date=October 11, 2022 |website=[[Reuters]]}}</ref> <br /> '''Dauðsföll alls:'''<br />385.000–600.000+ (samkvæmt [[Háskólinn í Ghent|Háskólanum í Ghent]])<ref name="Ghent_death_toll">{{Cite web |last=York |first=Geoffrey |date=October 21, 2022 |title=Surge of dehumanizing hate speech points to mounting risk of mass atrocities in northern Ethiopia, experts say |url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-surge-of-dehumanizing-hate-speech-points-to-mounting-risk-of-mass/ |url-access=registration |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022002129/https://www.theglobeandmail.com/world/article-surge-of-dehumanizing-hate-speech-points-to-mounting-risk-of-mass/ |archive-date=October 22, 2022 |website=[[The Globe and Mail]] |quote=Independent scholars, based at Ghent University in Belgium, suggest that the death toll in Tigray is now between 385,000 and 600,000.}}</ref><br />700.000–800.000 (samkvæmt sérfræðingnum Abdurahman Sayed)<ref name=":27"/> }} '''Stríðið í Tígraí''' var [[borgarastyrjöld]] sem hófst í [[Eþíópía|Eþíópíu]] árið 2020 og lauk árið 2022. Styrjöldin stóð annars vegar á milli alríkisstjórnar Eþíópíu, sem leidd er af [[Abiy Ahmed]] forsætisráðherra og [[Velmegunarflokkurinn|Velmegunarflokknum]], og hins vegar héraðsstjórnvalda í [[Tígraí-hérað]]i, sem leidd eru af [[Þjóðfrelsishreyfing Tígra|Þjóðfrelsishreyfingu Tígra]] (TPLF). ==Aðdragandi== [[Þjóðfrelsishreyfing Tígra]] (TPLF) réð að mestu yfir Eþíópíu frá árinu 1991 til ársins 2018. Hreyfingin hafði verið í forsvari [[Lýðræðis- og byltingarhreyfing eþíópísku þjóðarinnar|Lýðræðis- og byltingarhreyfingar eþíópísku þjóðarinnar]] (EPRDF), hernaðarbandalags sem steypti af stóli kommúnískri einræðisstjórn [[Mengistu Haile Mariam]] árið 1991 undir lok [[Borgarastyrjöldin í Eþíópíu|borgarastyrjaldarinnar í Eþíópíu]]. Eftir fall kommúnistastjórnarinnar réð EPRDF að nafninu til yfir Eþíópíu en í reynd hafði TPLF tögl og hagldir innan bandalagsins og réði því flestu um stjórn landsins. Á stjórnartíð TPLF naut Eþíópía töluverðs friðar, stöðugleika og hagvaxtar, en aftur á móti var spilling víðtæk og þjóðernisflokki [[Tígrar|Tígra]] var hyglt nokkuð á kostnað annarra þjóðernisbrota landsins. Á árunum 2015 til 2018 fóru fram fjöldamótmæli gegn eþíópískum stjórnvöldum, sem aðallega voru leidd af [[Orómóar|Orómóum]] og [[Amharar|Amhörum]], tveimur stærstu þjóðarbrotum Eþíópíu. Mótmælin leiddu til þess að forsætisráðherrann [[Hailemariam Desalegn]] sagði af sér og [[Abiy Ahmed]], leiðtogi [[Orómó-lýðræðisflokkurinn|Orómó-lýðræðisflokksins]] (annars af aðildarflokkum EPRDF) tók við sem forsætisráðherra. Abiy réðst fljótt í róttækar umbætur á stjórnkerfi Eþíópíu sem margar miðuðu að því að draga úr völdum TPLF. Hann lét jafnframt reka nokkra lykilmenn af Tígraí-þjóðerni úr stjórn sinni sem höfðu verið sakaðir um spillingu og valdníðslu.<ref name=kjarninn1>{{Vefheimild|titill=„Þeir drápu, hópnauðguðu og rændu“|url=https://kjarninn.is/skyring/their-drapu-hopnaudgudu-og-raendu/|útgefandi=[[Kjarninn]]|dags=27. mars 2022|skoðað=6. nóvember 2022|höfundur=Sunna Ósk Logadóttir}}</ref> Árið 2019 lét Abiy leggja niður Lýðræðis- og byltingarhreyfingu eþíópísku þjóðarinnar og steypa aðildarflokkum hennar saman í einn stjórnmálaflokk, [[Velmegunarflokkurinn|Velmegunarflokkinn]]. TPLF var eini aðildarflokkurinn sem neitaði að taka þátt í samrunanum og hélt því áfram að starfa sem sjálfstæð hreyfing, en einungis á héraðsstjórninni í [[Tígraí-hérað]]i. Stefnt hafði verið að því að halda frjálsar þingkosningar eftir mótmælin 2018 en árið 2020 ákvað Abiy Ahmed að láta fresta kosningunum vegna [[Kórónaveirufaraldurinn 2019–|COVID-19-faraldursins]].<ref>{{Vefheimild|titill=Kosningum frestað vegna kórónuveirufaraldursins|url=https://www.ruv.is/frett/2020/04/01/kosningum-frestad-vegna-koronuveirufaraldursins|útgefandi=[[RÚV]]|dags=1. apríl 2020|skoðað=28. september 2020|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref> Þjóðfrelsishreyfing Tígra sætti sig ekki við frestun Abiy á þingkosningum vegna kórónaveirufaraldursins og hélt sínar eigin kosningar í Tígraí-héraði í september 2020 sem alríkisstjórnin mat ólöglegar.<ref>{{Vefheimild|titill=Tigray crisis: Why there are fears of civil war in Ethiopia|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-54826875|útgefandi=BBC|ár=2020|mánuður=5. nóvember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=10. nóvember|höfundur=Desta Gebremedhin|tungumál=enska}}</ref> Þetta skapaði spennuþrungið ástand þar sem alríkisstjórnin og héraðsstjórnin í Tígraí viðurkenndu ekki lengur lögmæti hvers annars. ==Gangur stríðsins== [[Mynd:Mekele.jpg|thumb|left|Loftárás á Mekelle í nóvember 2020.]] Í nóvember árið 2020 sendi Abiy eþíópíska herinn inn í Tígraí-hérað eftir að vopnaðar sveitir Tígra réðust á eþíópíska herstöð. [[Debretsion Gebremichael]], héraðsforseti Tígraí og leiðtogi TPLF, sagði að Tígrar skyldu búa sig undir átök gegn alríkisstjórninni og að stríðsástand ríkti nú í héraðinu.<ref>{{Vefheimild|titill=Óttast að Eþíópía sé á barmi borgara­styrj­aldar|url=https://www.visir.is/g/20202033945d|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2020|mánuður=6. nóvember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=6. nóvember|höfundur=Atli Ísleifsson}}</ref> Þann 29. nóvember lýsti Abiy því yfir að stjórnarherinn hefði hertekið [[Mekelle]], höfuðborg Tígraí-héraðs, og náð fullu valdi á héraðinu. Leiðtogar Tígraí sögðu engu að síður að þeir myndu berjast áfram til þess að verja sjálfsstjórn héraðsins.<ref>{{Vefheimild|titill=Abiy seg­ir stjórn­ar­her­inn með fullt vald í Tigray|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/29/abiy_segir_stjornarherinn_med_fullt_vald_i_tigray/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=29. nóvember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=30. nóvember}}</ref> Stjórnarherinn naut aðstoðar bandamanna Abiy frá nágrannaríkinu [[Eritrea|Eritreu]] í hernaðinum gegn Þjóðfrelsishreyfingunni. Starfsmenn [[Amnesty International]] telja að bæði eþíópíski og erítreski herinn hafi framið fjölda stríðsglæpa í átökunum og að erítreskir hermenn hafi meðal annars framið fjöldamorð á óbreyttum borgurum í borginni [[Aksum]].<ref>{{Vefheimild|titill=Segja Erítreu seka um glæpi gegn mannkyninu|url=https://www.ruv.is/frett/2021/02/26/segja-eritreu-seka-um-glaepi-gegn-mannkyninu|útgefandi=RÚV|ár=2021|mánuður=26. febrúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=3. mars|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> Í lok júní 2020 tókst uppreisnarhreyfingum í Tígraí-héraði að endurheimta stjórn á Mekelle. Stjórn Abiy lýsti einhliða yfir vopnahléi vegna mannúðarsjónarmiða.<ref>{{Vefheimild|titill=Andspyrnuhreyfingar náðu Mekelle aftur á sitt vald|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/06/29/andspyrnuhreyfingar_nadu_mekelle_aftur_a_sitt_vald/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=29. júní|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=30. júní}}</ref> Í byrjun nóvember 2021 lýsti Abiy yfir [[neyðarástand]]i í Eþíópíu þar sem sveitir TPLF höfðu þá hafið framrás inn í [[Amhara-hérað]] og voru farnar að ógna höfuðborginni [[Addis Ababa]].<ref>{{Vefheimild|titill=Neyðarástand í Eþíópíu vegna uppreisnarsveitar|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/11/03/neydarastand_i_ethiopiu_vegna_uppreisnarsveitar/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=3. nóvember|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=4. nóvember}}</ref> Í desember tókst Eþíópíuher hins vegar að stöðva sókn TPLF-liða og frelsa mikilvægar borgir og bæi undan hernámi þeirra.<ref>{{Vefheimild|titill=Eþíópíuher snýr vörn í sókn|url=https://www.frettabladid.is/frettir/ethiopiuher-snyr-vorn-i-sokn/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2021|mánuður=12. desember|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=25. júní|safnslóð=https://web.archive.org/web/20221106214402/https://www.frettabladid.is/frettir/ethiopiuher-snyr-vorn-i-sokn/|safndags=6. nóvember 2022}}</ref> Í júní 2022 skipaði Abiy nefnd til að undirbúa friðarviðræður við uppreisnarhópana.<ref>{{Vefheimild|titill=Vilja semja um frið í Eþíópíu|url=https://www.frettabladid.is/frettir/vilja-semja-um-frid-i-ethiopiu/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2022|mánuður=18. júní|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=25. júní|safnslóð=https://web.archive.org/web/20221106221357/https://www.frettabladid.is/frettir/vilja-semja-um-frid-i-ethiopiu/|safndags=6. nóvember 2022}}</ref> ===Friðarviðræður og vopnahlé=== Í nóvember árið 2022 komust sendinefndir ríkisstjórnar Eþíópíu og uppreisnarhópanna í Tígraí að samkomulagi um „var­an­lega stöðvun stríðsátaka“ eftir friðarviðræður í [[Pretoría|Pretoríu]] sem [[Afríkusambandið]] hafði milligöngu um.<ref>{{Vefheimild|titill=Borgarastyrjöldinni í Eþíópíu lokið|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/11/02/borgarastyrjoldinni_i_ethiopiu_lokid/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=2. nóvember 2022|skoðað=6. nóvember 2022}}</ref> Með samningnum var uppreisnarhreyfingum TPLF og bandamanna þeirra gert að leggja niður vopn. Byggt var á gagnkvæmu trausti til að leysa ágreiningsverkefni sem eftir stóðu og ýmis ákvæði voru háð túlkunum.<ref>{{Vefheimild|titill=Líkir friðarsamningi við bréf til jólasveinsins|url=https://www.ruv.is/frett/2022/11/04/likir-fridarsamningi-vid-bref-til-jolasveinsins|útgefandi=[[RÚV]]|dags=4. nóvember 2022|skoðað=6. nóvember 2022|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> ==Stríðsglæpir== [[Mynd:Mass graves in Maikadra have been prayed for and their bodies laid to rest in a church cemetery.jpg|thumb|right|Fjöldagrafir og greftrunarathafnir eftir fjöldamorð sem framin voru í Mai Kadra árið 2020.]] Báðir deiluaðilar í Tígraí-stríðinu hafa verið sakaðir um [[Stríðsglæpur|stríðsglæpi]]. Í september 2021 fór [[Michelle Bachelet]], mannréttindafulltrúi Sameinuðu þjóðanna, fram á óháða rannsókn á fregnum af því að mörghundruð óbreyttra borgara hefðu verið myrt árás á bæinn Mai-Kadra í Tígraí-héraði. [[Abiy Ahmed]], forsætisráðherra Eþíópíu, og [[Debretsion Gebremichael]], leiðtogi TPLF, sökuðu hvor annan um að standa fyrir ódæðinu en sjónarvottar sögðu liðssveitir hliðhollar TPLF hafa staðið fyrir morðunum.<ref>{{Vefheimild|titill=Eymd í Eþíópíu: Sam­einuðu þjóðirnar saka allar stríðandi fylkingar um morð og nauðganir|url=https://www.visir.is/g/20212178264d|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|dags=3. nóvember 2021|skoðað=16. desember 2022|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> Í september 2021 birti Amnesty International skýrslu þar sem hersveitir sem studdu eþíópísk stjórnvöld voru sakaðar um að hafa beitt hundruð kvenna og stúlkna nauðgunum og öðru kynferðislegu ofbeldi á átakasvæðunum í Tígraí-héraði.<ref>{{Vefheimild|titill=Eþíópía: Nauðganir notaðar sem stríðsvopn|url=https://amnesty.is/frettir/ethiopia-naudganir-notadar-sem-stridsvopn|útgefandi=[[Amnesty International]]|dags=2. september 2021|skoðað=16. desember 2022}}</ref> Mannréttindaskrifstofa Sameinuðu þjóðanna birti skýrslu í nóvember 2021 þar sem herir TPLF, Eþíópíu og Eritreu voru allir sakaðir um ódæðisverk sem flokka mætti sem stríðsglæpi og [[Glæpur gegn mannúð|glæpi gegn mannúð]]. Hermenn allra fylkinga voru sakaðir um árásir á byggingar eins og skóla, sjúkrahús og bænahús auk þess sem vísað var til fjölda hefndardrápa og hópnauðgana.<ref>{{Vefheimild|titill=Óttast að stríðsglæpir hafi verið framdir|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/13/ottast_ad_stridsglaepir_hafi_verid_framdir/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=13. nóvember 2021|skoðað=16. desember 2022|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> Undir lok stríðsins, í nóvember 2022, skilaði rannsóknarnefnd á vegum [[Mannréttindaráð Sameinuðu þjóðanna|Mannréttindaráðs Sameinuðu þjóðanna]] skýrslu þar sem báðir stríðsaðilar voru sakaðir um alvarlega glæpi á borð við aftökur án dóms og laga og nauðganir. Nefndin sagði fulla ástæðu til að ætla að brotin jafngiltu stríðsglæpum og glæpum gegn mannúð. Stjórnarherinn var jafnframt sakaður um að hafa hindrað aðgengi íbúa Tígraí að grundvallarnauðsynjum á borð við vatn, heilbrigðisþjónustu og neyðaraðstoð hjálparsamtaka.<ref>{{Vefheimild|titill=Stríðsglæpir og glæpir gegn mannkyni í Tigray-héraði|url=https://www.ruv.is/frett/2022/09/20/stridsglaepir-og-glaepir-gegn-mannkyni-i-tigray-heradi|útgefandi=[[RÚV]]|dags=20. september 2022|skoðað=16. desember 2022|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> ==Átökin 2026== Í september 2026 kom aftur til átaka milli alríkisstjórnarinnar og TPLF, sem gerði bandalag við sex aðrar fylkingar víðs vegar um Eþíópíu. Saman hófu þær [[Sóknin í Eþíópíu 2026|stórsókn]] til að velta ríkisstjórninni í Addis Ababa úr sessi.<ref>{{Vefheimild|titill=Aftur stríð í Eþíópíu|url=https://www.visir.is/g/20262939261d/aftur-strid-i-ethiopiu|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|dags=24. september 2026|skoðað=28. september 2026|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Borgarastríð]] [[Flokkur:Saga Eþíópíu]] [[Flokkur:Stríð á 21. öld]] 387w0arfy1xvkvjl0364iode2zd2h7c 0 171707 1980850 1791028 2026-09-28T16:10:31Z Salvor 70 Kúhegri sést á Íslandi 1980850 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Kúhegri | status = LC | image = Cattle egret (Bubulcus ibis) summer plumage Cyprus.jpg | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Pelíkanfuglar]] (''Pelecaniformes'') | familia = [[Hegrar]] (''Ardeidae'') | genus = (''[[Bubulcus]]'') | species = '''''B. ibis''''' | binomial = ''Bubulcus ibis'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | image_width = 250px }} '''Kúhegri''' ([[fræðiheiti]]: ''Bubulcus ibis'') er tegund [[Hegrar|hegra]].<ref>Hanzak, J. (1971). ''Stóra fuglabók Fjölva'' ([[Friðrik Sigurbjörnsson]] þýddi). [[Fjölvi (Útgáfuforlag)|Fjölvi]].</ref> Kúhegri hefur einstaka stinnum sést á Íslandi. Fyrsta skráða heimsókn fugls sem talinn var kúhegri var til Íslands 18. til 30. júní árið 1936. Fuglinn bar merki sem sýndi að hann hafði sloppið úr haldi í dýragarði í London í maí sama ár. Sá fugl er af tegundinni kvíguhegri ( Ardea coromanda ) en kúhegri (Ardea ibis) er skyld tegund. Alþjóða fuglafræðiráðið IOC færði nýlega báðar tegundir úr ættkvíslinni Bubulcus yfir í Ardea. Kúhegri sást í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] og einnig í [[Reyðarfjörður|Reyðarfirði]] 25 september 2026. Kúhegri heldur gjarnan til á þurru graslendi og nafnið fær fuglinn vegna þess að fuglarnir halda sig oft nálægt nautgripahjörðum eða öðrum stórum dýrum á beit og þeir tína upp [[skordýr]] og smádýr sem fælast undan fótum búfjárs.<ref>[https://tigull.is/fyrsti-kuhegrinn-sem-sest-i-vestmannaeyjum/ Fyrsti kúhegrinn sem sést í Vestmannaeyjum (Tígull 25. september 2026)]</ref>{{reflist}} {{commonscat|Bubulcus ibis|kúhegra}} {{Wikilífverur|Bubulcus ibis|kúhegra}} [[Flokkur:Hegrar]] {{stubbur|fugl}} lcuzlr6e1qx9z5jbfskhuqzmpzg2t93 1980851 1980850 2026-09-28T16:11:50Z Salvor 70 1980851 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Kúhegri | status = LC | image = Cattle egret (Bubulcus ibis) summer plumage Cyprus.jpg | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Pelíkanfuglar]] (''Pelecaniformes'') | familia = [[Hegrar]] (''Ardeidae'') | genus = (''[[Bubulcus]]'') | species = '''''B. ibis''''' | binomial = ''Bubulcus ibis'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | image_width = 250px }} '''Kúhegri''' ([[fræðiheiti]]: ''Bubulcus ibis'') er tegund [[Hegrar|hegra]].<ref>Hanzak, J. (1971). ''Stóra fuglabók Fjölva'' ([[Friðrik Sigurbjörnsson]] þýddi). [[Fjölvi (Útgáfuforlag)|Fjölvi]].</ref> Kúhegri hefur einstaka stnnum sést á Íslandi. Fyrsta skráða heimsókn fugls sem talinn var kúhegri var til Íslands 18. til 30. júní árið 1936. Fuglinn bar merki sem sýndi að hann hafði sloppið úr haldi í dýragarði í [[London]] í maí sama ár. Sá fugl er af tegundinni kvíguhegri ( Ardea coromanda ) en kúhegri (Ardea ibis) er skyld tegund. Alþjóða fuglafræðiráðið IOC færði nýlega báðar tegundir úr ættkvíslinni Bubulcus yfir í Ardea. Kúhegri sást í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] og einnig í [[Reyðarfjörður|Reyðarfirði]] 25 september 2026. Kúhegri heldur gjarnan til á þurru graslendi og nafnið fær fuglinn vegna þess að fuglarnir halda sig oft nálægt nautgripahjörðum eða öðrum stórum dýrum á beit og þeir tína upp [[skordýr]] og smádýr sem fælast undan fótum búfjárs.<ref>[https://tigull.is/fyrsti-kuhegrinn-sem-sest-i-vestmannaeyjum/ Fyrsti kúhegrinn sem sést í Vestmannaeyjum (Tígull 25. september 2026)]</ref>{{reflist}} {{commonscat|Bubulcus ibis|kúhegra}} {{Wikilífverur|Bubulcus ibis|kúhegra}} [[Flokkur:Hegrar]] {{stubbur|fugl}} tckuzabdbe38lw19jcj0e81hthe8oma 1980852 1980851 2026-09-28T16:12:28Z Salvor 70 1980852 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Kúhegri | status = LC | image = Cattle egret (Bubulcus ibis) summer plumage Cyprus.jpg | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Pelíkanfuglar]] (''Pelecaniformes'') | familia = [[Hegrar]] (''Ardeidae'') | genus = (''[[Bubulcus]]'') | species = '''''B. ibis''''' | binomial = ''Bubulcus ibis'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | image_width = 250px }} '''Kúhegri''' ([[fræðiheiti]]: ''Bubulcus ibis'') er tegund [[Hegrar|hegra]].<ref>Hanzak, J. (1971). ''Stóra fuglabók Fjölva'' ([[Friðrik Sigurbjörnsson]] þýddi). [[Fjölvi (Útgáfuforlag)|Fjölvi]].</ref> Kúhegri hefur einstaka stnnum sést á Íslandi. Fyrsta skráða heimsókn fugls sem talinn var kúhegri var til Íslands 18. til 30. júní árið 1936. Fuglinn bar merki sem sýndi að hann hafði sloppið úr haldi í dýragarði í [[London]] í maí sama ár. Sá fugl er af tegundinni kvíguhegri ( Ardea coromanda ) en kúhegri (Ardea ibis) er skyld tegund. Alþjóða fuglafræðiráðið IOC færði nýlega báðar tegundir úr ættkvíslinni Bubulcus yfir í Ardea. Kúhegri sást í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] og einnig í [[Reyðarfjörður|Reyðarfirði]] 25 september 2026. Kúhegri heldur gjarnan til á þurru graslendi og nafnið fær fuglinn vegna þess að fuglarnir halda sig oft nálægt nautgripahjörðum eða öðrum stórum dýrum á beit og þeir tína upp [[skordýr]] og smádýr sem fælast undan fótum búfjárs.<ref>[https://tigull.is/fyrsti-kuhegrinn-sem-sest-i-vestmannaeyjum/ Fyrsti kúhegrinn sem sést í Vestmannaeyjum (Tígull 25. september 2026)]</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Bubulcus ibis|kúhegra}} {{Wikilífverur|Bubulcus ibis|kúhegra}} [[Flokkur:Hegrar]] {{stubbur|fugl}} mbv7zyfh5v9zmladnlipyi9g0an6zjp 1980853 1980852 2026-09-28T16:13:56Z Salvor 70 1980853 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Kúhegri | status = LC | image = Cattle egret (Bubulcus ibis) summer plumage Cyprus.jpg | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Pelíkanfuglar]] (''Pelecaniformes'') | familia = [[Hegrar]] (''Ardeidae'') | genus = (''[[Ardea]'') | species = '''''B. ibis''''' | binomial = ''Bubulcus ibis'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | image_width = 250px }} '''Kúhegri''' ([[fræðiheiti]]: ''Bubulcus ibis'') er tegund [[Hegrar|hegra]].<ref>Hanzak, J. (1971). ''Stóra fuglabók Fjölva'' ([[Friðrik Sigurbjörnsson]] þýddi). [[Fjölvi (Útgáfuforlag)|Fjölvi]].</ref> Kúhegri hefur einstaka stnnum sést á Íslandi. Fyrsta skráða heimsókn fugls sem talinn var kúhegri var til Íslands 18. til 30. júní árið 1936. Fuglinn bar merki sem sýndi að hann hafði sloppið úr haldi í dýragarði í [[London]] í maí sama ár. Sá fugl er af tegundinni kvíguhegri ( Ardea coromanda ) en kúhegri (Ardea ibis) er skyld tegund. Alþjóða fuglafræðiráðið IOC færði nýlega báðar tegundir úr ættkvíslinni Bubulcus yfir í Ardea. Kúhegri sást í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] og einnig í [[Reyðarfjörður|Reyðarfirði]] 25 september 2026. Kúhegri heldur gjarnan til á þurru graslendi og nafnið fær fuglinn vegna þess að fuglarnir halda sig oft nálægt nautgripahjörðum eða öðrum stórum dýrum á beit og þeir tína upp [[skordýr]] og smádýr sem fælast undan fótum búfjárs.<ref>[https://tigull.is/fyrsti-kuhegrinn-sem-sest-i-vestmannaeyjum/ Fyrsti kúhegrinn sem sést í Vestmannaeyjum (Tígull 25. september 2026)]</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Bubulcus ibis|kúhegra}} {{Wikilífverur|Bubulcus ibis|kúhegra}} [[Flokkur:Hegrar]] {{stubbur|fugl}} jow2b230j6ec85bh0k4q5uk52bew00u 1980855 1980853 2026-09-28T16:14:26Z Salvor 70 1980855 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Kúhegri | status = LC | image = Cattle egret (Bubulcus ibis) summer plumage Cyprus.jpg | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Pelíkanfuglar]] (''Pelecaniformes'') | familia = [[Hegrar]] (''Ardeidae'') | genus = (''[[Ardea]]'') | species = '''''B. ibis''''' | binomial = ''Bubulcus ibis'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | image_width = 250px }} '''Kúhegri''' ([[fræðiheiti]]: ''Bubulcus ibis'') er tegund [[Hegrar|hegra]].<ref>Hanzak, J. (1971). ''Stóra fuglabók Fjölva'' ([[Friðrik Sigurbjörnsson]] þýddi). [[Fjölvi (Útgáfuforlag)|Fjölvi]].</ref> Kúhegri hefur einstaka stnnum sést á Íslandi. Fyrsta skráða heimsókn fugls sem talinn var kúhegri var til Íslands 18. til 30. júní árið 1936. Fuglinn bar merki sem sýndi að hann hafði sloppið úr haldi í dýragarði í [[London]] í maí sama ár. Sá fugl er af tegundinni kvíguhegri ( Ardea coromanda ) en kúhegri (Ardea ibis) er skyld tegund. Alþjóða fuglafræðiráðið IOC færði nýlega báðar tegundir úr ættkvíslinni Bubulcus yfir í Ardea. Kúhegri sást í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] og einnig í [[Reyðarfjörður|Reyðarfirði]] 25 september 2026. Kúhegri heldur gjarnan til á þurru graslendi og nafnið fær fuglinn vegna þess að fuglarnir halda sig oft nálægt nautgripahjörðum eða öðrum stórum dýrum á beit og þeir tína upp [[skordýr]] og smádýr sem fælast undan fótum búfjárs.<ref>[https://tigull.is/fyrsti-kuhegrinn-sem-sest-i-vestmannaeyjum/ Fyrsti kúhegrinn sem sést í Vestmannaeyjum (Tígull 25. september 2026)]</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Bubulcus ibis|kúhegra}} {{Wikilífverur|Bubulcus ibis|kúhegra}} [[Flokkur:Hegrar]] {{stubbur|fugl}} cjv4cakpez0uvq4csp1wmlo9n3epoe5 1980856 1980855 2026-09-28T16:17:41Z Salvor 70 breytti tegundaheiti í Ardea sb. breytingu á flokkun þessa fugls af Alþjóða fuglafræðráðinu 1980856 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Kúhegri | status = LC | image = Cattle egret (Bubulcus ibis) summer plumage Cyprus.jpg | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Pelíkanfuglar]] (''Pelecaniformes'') | familia = [[Hegrar]] (''Ardeidae'') | genus = (''[[Ardea]]'') | species = '''''B. ibis''''' | binomial = ''Bubulcus ibis'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | image_width = 250px }} '''Kúhegri''' ([[fræðiheiti]]: ''Ardea ibis'') er tegund [[Hegrar|hegra]].<ref>Hanzak, J. (1971). ''Stóra fuglabók Fjölva'' ([[Friðrik Sigurbjörnsson]] þýddi). [[Fjölvi (Útgáfuforlag)|Fjölvi]].</ref> Kúhegri hefur einstaka sinnum sést á Íslandi. Fyrsta skráða heimsókn fugls sem talinn var kúhegri var til Íslands 18. til 30. júní árið 1936. Fuglinn bar merki sem sýndi að hann hafði sloppið úr haldi í dýragarði í [[London]] í maí sama ár. Sá fugl er af tegundinni kvíguhegri ( Ardea coromanda ) en kúhegri (Ardea ibis) er skyld tegund. Alþjóða fuglafræðiráðið IOC færði nýlega báðar tegundir úr ættkvíslinni Bubulcus yfir í Ardea. Kúhegri sást í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] og einnig í [[Reyðarfjörður|Reyðarfirði]] 25 september 2026. Kúhegri heldur gjarnan til á þurru graslendi og nafnið fær fuglinn vegna þess að fuglarnir halda sig oft nálægt nautgripahjörðum eða öðrum stórum dýrum á beit og þeir tína upp [[skordýr]] og smádýr sem fælast undan fótum búfjárs.<ref>[https://tigull.is/fyrsti-kuhegrinn-sem-sest-i-vestmannaeyjum/ Fyrsti kúhegrinn sem sést í Vestmannaeyjum (Tígull 25. september 2026)]</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Bubulcus ibis|kúhegra}} {{Wikilífverur|Bubulcus ibis|kúhegra}} [[Flokkur:Hegrar]] {{stubbur|fugl}} mf15ctugj2wbemwc2ydoxgeq57vtaml 1980858 1980856 2026-09-28T16:40:10Z Berserkur 10188 1980858 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Kúhegri | status = LC | image = Cattle egret (Bubulcus ibis) summer plumage Cyprus.jpg | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Pelíkanfuglar]] (''Pelecaniformes'') | familia = [[Hegrar]] (''Ardeidae'') | genus = (''[[Ardea]]'') | species = '''''B. ibis''''' | binomial = ''Bubulcus ibis'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | image_width = 250px }} '''Kúhegri''' ([[fræðiheiti]]: ''Ardea ibis'') er tegund [[Hegrar|hegra]].<ref>Hanzak, J. (1971). ''Stóra fuglabók Fjölva'' ([[Friðrik Sigurbjörnsson]] þýddi). [[Fjölvi (Útgáfuforlag)|Fjölvi]].</ref> Kúhegri hefur einstaka sinnum sést á Íslandi. Fyrsta skráða heimsókn fugls sem talinn var kúhegri var til Íslands 18. til 30. júní árið 1936. Fuglinn bar merki sem sýndi að hann hafði sloppið úr haldi í dýragarði í [[London]] í maí sama ár. Sá fugl er af tegundinni kvíguhegri ( Ardea coromanda ) en kúhegri (Ardea ibis) er skyld tegund. Alþjóða fuglafræðiráðið IOC færði nýlega báðar tegundir úr ættkvíslinni Bubulcus yfir í Ardea. Kúhegri sást í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] og einnig í [[Reyðarfjörður|Reyðarfirði]] 25. september 2026. Kúhegri heldur gjarnan til á þurru graslendi og nafnið fær fuglinn vegna þess að fuglarnir halda sig oft nálægt nautgripahjörðum eða öðrum stórum dýrum á beit og þeir tína upp [[skordýr]] og smádýr sem fælast undan fótum búfjárs.<ref>[https://tigull.is/fyrsti-kuhegrinn-sem-sest-i-vestmannaeyjum/ Fyrsti kúhegrinn sem sést í Vestmannaeyjum (Tígull 25. september 2026)]</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Bubulcus ibis|kúhegra}} {{Wikilífverur|Bubulcus ibis|kúhegra}} [[Flokkur:Hegrar]] {{stubbur|fugl}} mvnkzebk11bu58xjwpbz6b02cfqe73k 0 171860 1980849 1938663 2026-09-28T15:48:34Z Salvor 70 nýjar upplýs. um ferðir bognefja til Íslands 1980849 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Bognefur | status = LC | image = GlossyIbis Gam.jpg | image_width = 250px | image_caption = Svartíbis (''Plegadis falcinellus'') | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Pelíkanfuglar]] (''Pelecaniformes'') | familia = [[Stórnefir]] (''Threskiornithidae'') | genus = (''Plegadis'') | species = '''''P. falcinellus''''' | binomial = ''Plegadis falcinellus'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766 }} '''Bognefur''' ([[fræðiheiti]]: ''Plegadis falcinellus'') er tegund [[Stórnefir|stórnefa]].<ref>Hanzak, J. (1971). ''Stóra fuglabók Fjölva'' ([[Friðrik Sigurbjörnsson]] þýddi). [[Fjölvi (Útgáfuforlag)|Fjölvi]].</ref> Hann er votlendisfugl og farfugl og vetra evrópskir fuglar í Afríku. Útbreiðsla er víða um heiminn, Ameríku, Ástralíu og Asíu. Bognefur nærist aðallega a smádýrum. Fuglinn er flækingur á Íslandi og sást fyrst árið 1842 en næst þar eftir árið 1998. <ref>[https://timarit.is/page/1908367#page/n55/mode/2up Morgunblaðið, 24. júní, 1998]</ref> Bognefur var áður fyrr mjög sjaldgæfur en hefur sést oftar síðastliðin ár. Haustið 2026 sáust 20 bognefjar á Íslandi.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-09-27-bognefur-flaektist-til-vestmannaeyja-488181 Bognefur flæktist til Vestmannaeyja (RUV 27.september 2026)]</ref> == Heimildaskrá == {{reflist}} {{commonscat|Plegadis falcinellus|svartíbis}} {{Wikilífverur|Plegadis falcinellus|svartíbis}} [[Flokkur:Flækingsfuglar á Íslandi]] [[Flokkur:Stórnefir]] {{stubbur|fugl}} mhre5d60pfe7866285y4bx216v97rz6 0 172316 1980897 1801867 2026-09-28T22:28:13Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980897 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Heckenkirsche 'Lonicera x amoena' (rosea) 6190.JPG | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Stúfubálkur]] (''Dipsacales'') | familia = [[Geitblaðsætt]] (''Caprifoliaceae'') | genus = ''[[Lonicera]]'' | species = '''''L. x amoena''''' | binomial = ''Lonicera x amoena'' | binomial_authority = [[Hermann Zabel|Zabel]]<ref name = "col53639996">Zab. (1889) , In: Gartenfl. 38: 525</ref> | synonyms = ''Lonicera bella'' f.'' albida'' <small>([[Hermann Zabel|Zabel]]) [[Alfred Rehder|Rehder]]</small> | synonyms_ref = }} '''Blómatoppur''' ([[fræðiheiti]] ''Lonicera x amoena''<ref name = "COL">{{cite web|url= https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/6QN2D|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 43292100|accessdate= 2023-02-04|archive-date= 2023-02-04|archive-url= https://web.archive.org/web/20230204203043/https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/6QN2D|url-status= dead}}</ref>) er blendingur af [[geitblaðsætt]] á milli tegundanna [[Hirðingjatoppur|hirðingjatopps]] (L. korolkowii) og [[Rauðtoppur|rauðtopps]] (L. tatarica).<ref name="POWO">{{cite web |title= Lonicera × amoena Zabel {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url= https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:3004197-4 |website= Plants of the World Online |access-date= 2023-02-04 |language= en |archive-url= https://web.archive.org/web/20230204203043/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:3004197-4 |archive-date= 2023-02-04 |url-status= dead}}</ref> Hann hefur lítið eitt verið reyndur á Íslandi.<ref>[http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=5537&fl=2 Blómatoppur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230204203043/http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=5537&fl=2 |date=2023-02-04 }} - (Lystigarður Akureyrar)</ref> == Heimild == {{reflist}} {{commonscat|Lonicera × amoena|blómatopp}} {{Wikilífverur|Lonicera ×amoena|blómatopp}} {{stubbur|plöntur}} [[Flokkur:Geitblaðsætt]] 5fi249iw2c0ch1zwc91bmcp1sq9dl9c 0 175034 1980779 1926043 2026-09-28T12:55:01Z Berserkur 10188 1980779 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður | nafn = Curtis Jones | fullt nafn = Curtis Julian Jones | fæðingardagur = {{birth date and age|2001|1|30|df=y}} | hæð = 1,85m | staða = Miðjumaður | núverandi lið = [[Inter Milan]] | númer = 17 | lið1 = [[Liverpool F.C.|Liverpool]] | lið2 = [[Inter Milan]] | ár1 = 2018–2026 | ár2 = 2026- | leikir (mörk)1 = 153 (11) | leikir (mörk)2 = 4 (0) | mfuppfært = 2026 | lluppfært = | fæðingarland = [[England]] | fæðingarbær = [[Liverpool]] | mynd = FC RB Salzburg vs. Liverpool FC (2022-07-27, Testspiel) 07.jpg }} '''Curtis Julian Jones'''<ref>{{Cite web|url=https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF|title=FIFA Club World Cup Qatar 2019: List of Players: Liverpool FC|date=5 December 2019|publisher=FIFA|page=7|archive-url=https://web.archive.org/web/20200121123420/https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF|archive-date=21 January 2020|access-date=17 January 2020}}</ref> (fæddur [[30. janúar]] [[2001]]<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/190257/curtis-jones|title=Curtis Jones: Overview|publisher=ESPN|access-date=9 November 2020}}</ref>) er [[England|enskur]] [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]] sem spilar sem miðjumaður með [[Liverpool (knattspyrnufélag)|Liverpool]] í ensku úrvalsdeildinni. Hann fæddist í [[Merseyside]] í [[Liverpool]]<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/team/first-team/player/curtis-jones|title=Curtis Jones|publisher=Liverpool F.C.|access-date=18 August 2022}}</ref> og ólst upp á Toxteth-svæðinu í borginni.<ref>{{Cite news |last=Kershaw |first=Tom |date=5 January 2020 |title=Liverpool's Curtis Jones: 'Growing up in Toxteth made me the player I am today' |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/liverpool-fc-curtis-jones-interview-profile-arsenal-carabao-cup-news-a9176961.html |access-date=27 October 2022 |work=The Independent |location=London}}</ref>[[Mynd:Curtis_Jones_2017.jpg|thumb|Jones að spila með Liverpool U18-liðinu árið 2017]] Jones gekk til liðs við [[Liverpool (knattspyrnufélag)|Liverpool]] níu ára að aldri.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolecho.co.uk/sport/football/football-news/curtis-jones-living-liverpool-dream-14957915|title=Jones on living Liverpool dream & his mentor during pre-season tour|last=Pearce|first=James|date=7 January 2019}}</ref> Eftir frumraun hans með U23-liðinu í janúar 2018 skrifaði Jones undir fyrsta atvinnusamning sinn þann 1. febrúar 2018.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/academy/289236-curtis-jones-signs-first-professional-deal-with-lfc|title=Curtis Jones signs first professional deal with LFC|publisher=Liverpool F.C.|access-date=5 January 2020}}</ref> Hann var valinn í fyrsta sinn í A-lið Liverpool gegn [[Everton]] þann 7. apríl en sat á bekknum allan leikinn.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/melissareddy_/status/982566034917003264?s=21|title=LFC starting XI v EFC: First squad involvement for Curtis Jones, 17|last=Reddy|first=Melissa|date=7 April 2018|via=Twitter}}</ref> == Tilvísanir == {{Reflist}} [[Flokkur:Enskir knattspyrnumenn]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 2001]] jj6xf1nj543tqvyr7vjgkaghtceove9 0 176171 1980902 1825810 2026-09-29T01:07:21Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980902 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Eggin í Gleðivík in July, 2019.jpg|thumb|Eggin í Gleðivík árið 2019]] [[Mynd:Djupivogur pier.jpg|thumb|Eggin í Gleðivík árið 2010]] '''Eggin í Gleðivík''' er útilistaverk eftir [[Sigurður Guðmundsson (f. 1942)|Sigurð Guðmundsson]]. Verkið er staðsett við höfnina á [[Djúpivogur|Djúpavogi]] á Austurlandi, nánar tiltekið í Innri-Gleðivík, og var vígt með formlegum hætti 14. ágúst árið 2009. Verkið eru 34 eftirmyndir eggja jafn margra varpfugla sem verpa í Djúpavogshreppi. Stærst er lómseggið, en lómurinn er einkennisfugl sveitarfélagsins. Verkið er sérstaklega gert fyrir staðinn og standa eggin á steyptum stöplum sem áður héldu uppi löndunarröri á milli bryggju og bræðslu. Mikið fuglalíf er á svæðinu og endurspegla eggin þá sterku tengingu sem Djúpivogur hefur við náttúruna. Eggin í Gleðivík eru vinsæll áningarstaður ferðamanna og eru orðin eitt af kennileitum Djúpavogs.<ref>{{Cite web|url=https://www.east.is/is/stadur/eggin-i-gledivik|title=Eggin í Gleðivík|last=Austurland|first=Austurbrús SES / Áfangastaðurinn|website=Visit Austurland|language=is|access-date=2023-09-09}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://visitdjupivogur.is/is/eggin-i-gledivik/ |title=Geymd eintak |access-date=2023-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130131159/https://visitdjupivogur.is/is/eggin-i-gledivik/ |archive-date=2023-11-30 |url-status=dead}}</ref> == Tilvísanir == {{Reflist}} [[Flokkur:Djúpivogur]] [[Flokkur:Útilistaverk]] [[Flokkur:Íslensk listaverk]] my01a789d9dnu5n9490i1dyw7z5zklm 0 176716 1980845 1934814 2026-09-28T15:43:56Z Nipas2 54688 1980845 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Besta deild kvenna 2022 | mynd = | ár = '''2022''' | Meistarar = '''{{Lið Valur}}''' | fallið lið = '''{{Lið Afturelding}}'''<br/>'''{{Lið KR}}''' | spilaðir leikir = '''90''' | mörk skoruð = 308 (3.42 m/leik) | markahæstur = '''11 mörk'''<br>[[Jasmín Erla Ingadóttir]] ({{Lið Stjarnan}}) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = Breiðablik 9-2 ÍBV | stærsti útisigur = Þór/KA 2-5 Stjarnan | tímabil = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] - [[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]] |}} Árið '''2022''' var '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 51. sinn. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=120| Lið !width=150| Bær !width=180| Leikvangur !width=360| Þjálfari ! | Staðan [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Afturelding}} | [[Mosfellsbær]] | [[Malbikstöðin að Varmá]] | style="text-align: left;"|[[Alexander Aron Davorsson]] og [[Bjarki Már Sverrisson]] | [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021#Stigatafla|2. sæti í Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Ásmundur Arnarsson]] og [[Kristófer Sigurgeirsson]] | [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|2. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Jonathan Ricardo Glenn]] | [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|7. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Keflavík}} | [[Keflavík]] | [[Keflavíkurvöllur |HS Orku völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Gunnar Magnús Jónsson]] | [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|8. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið KR}} | [[Reykjavík]] | [[Meistaravellir (knattspyrnuvöllur)|Meistaravellir]] | style="text-align: left;"|[[Jóhannes Karl Sigursteinsson]] | [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021#Stigatafla|1. sæti í Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur|Jáverk-völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Björn Sigurbjörnsson]] | [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|5. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Kristján Guðmundsson]] | [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|4. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Vodafonevöllur|Origo völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Matthías Guðmundsson]] og [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] | [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|1. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Þór/KA}} | [[Akureyri]] | [[Boginn]] | style="text-align: left;"|[[Perry John James Mclachlan]] og [[Jón Stefán Jónsson]] | [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|6. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"| [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] | [[Reykjavík]] | [[Þórsvöllur|VÍS völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Nik Anthony Chamberlain]] | [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|3. sæti í Pepsimaxdeild]] |} == Staðan í deildinni == ===Stigatafla=== ''Staðan eftir 18. umferð, 1. október 2022''.<ref>{{cite web|title=Besta deild kvenna 2022|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=43702|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=13. október 2023}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| !width=80|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig ! |Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Valur|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' ||18||13||4||1||51||10||41||'''43''' |align="center" |'''Forkeppni Meistaradeildar Evrópu''' |- |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Stjarnan|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||18||11||4||3||45||16||39||'''37''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Breiðablik|1}}"| ||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] ||18||10||3||5||41||13||28||'''33''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur R.|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] ||18||10||1||7||37||24||13||'''31''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||18||8||5||5||24||17||7||'''29''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] ||18||8||5||5||27||28||-1||'''29''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Þór/KA|1}}"| ||[[Þór/KA|Þór]]/[[Þór/KA|KA]] ||18||5||2||11||25||47||-22||'''17''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}"| ||[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] ||18||5||1||12||21||39||-18||'''16''' |- style="background:#FFCCCC;" |9||style="background:#{{Fótboltalitur|Afturelding|1}}"| ||'''[[Ungmennafélagið Afturelding|Afturelding]]''' ||18||4||0||14||17||50||-33||'''12''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í''' [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2023|'''Lengjudeild''']] |- style="background:#FFCCCC;" |10||style="background:#{{Fótboltalitur|KR|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' ||18||3||1||14||20||64||-42||'''10''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Stig = virkir punktar''.</small> == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Aft!!Bre!!ÍBV!!Kef!!&nbsp;KR&nbsp;!!Sel!!Stj!!Val!!Þ/K!!Þró |- | align="left" |{{Lið Afturelding}} |'''XXX'''||1-6||0-1||2-3||2-1||1-4||1-3||1-3||1-2||0-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Breiðablik}} |3-0||'''XXX'''||0-1||3-0||5-0||1-0||3-0||0-1||4-1||2-3 |- | align="left" |{{Lið ÍBV}} ||3-0||0-0||'''XXX'''||3-2||3-1||0-1||1-1||0-3||5-4||1-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Keflavík}} ||1-2||1-0||1-2||'''XXX'''||1-3||0-2||1-0||0-5||1-3||1-2 |- | align="left" |{{Lið KR}} ||1-0||0-4||0-2||0-4||'''XXX'''||3-5||1-2||0-6||3-2||1-3 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Selfoss}} ||0-1||2-0||0-0||0-0||3-1||'''XXX'''||1-1||0-1||2-0||1-1 |- | align="left" |{{Lið Stjarnan}} ||7-1||2-2||4-0||4-0||5-1||3-1||'''XXX'''||0-2||5-0||2-0 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Valur}} ||6-1||1-1||1-1||3-0||9-1||1-1||1-1||'''XXX'''||3-0||2-0 |- | align="left" |{{Lið Þór/KA}} ||0-1||0-4||3-3||3-2||3-3||0-1||0-4||2-1||'''XXX'''||1-0 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] ||4-2||0-3||5-1||2-3||5-0||3-0||0-1||1-2||4-1||'''XXX''' |} == Markahæstu leikmenn == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Mörk ! |Félag ! |Leikmaður ! |Athugasemd |-style="background:#FFD700;" | 11||{{Lið Stjarnan}}||'''[[Jasmín Erla Ingadóttir]]'''||Gullskór |-style="background:#C0C0C0;" | 9||{{Lið Stjarnan}}<br>{{Lið Stjarnan}}<br>{{Lið Þróttur R.}}||'''[[Katrín Ásbjörnsdóttir]]'''<br>'''[[Gyða Kristín Gunnarsdóttir]]'''<br>'''[[Danielle Julia Marcano]]'''||Silfurskór |- align="center" rowspan=3 |- |-style="background:#CD7F32;" | 8||{{Lið Selfoss}}<br>|{{Lið Selfoss}}<br>[[Þór/KA]]||'''[[Brenna Lovera]]'''<br>'''[[Cyera Makenzie Hintzen]]'''<br>'''[[Sandra María Jessen]]'''||Bronsskór |- align="center" rowspan=3 |} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari Pepsideildar 2022 |- |- |[[Mynd:Valur.png|100px|Valur]]<br/>'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''<br/>'''13. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|Pepsimaxdeild&nbsp;kvenna&nbsp;2021]] | eftir = [[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2023|Besta&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2023]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 2022}} [[Flokkur:2022]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] 21c0krued959z23utha1fspxreql8l1 0 176894 1980754 1972735 2026-09-28T12:19:05Z Nipas2 54688 1980754 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Pepsimaxdeild kvenna 2021 | mynd = | ár = '''2021''' | Meistarar = '''{{Lið Valur}}''' | fallið lið = '''{{Lið Tindastóll}}'''<br/>'''{{Lið Fylkir}}''' | spilaðir leikir = '''90''' | mörk skoruð = 301 (3.34 m/leik) | markahæstur = '''13 mörk'''<br>[[Brenna Lovera]] ({{Lið Selfoss}}) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = Breiðablik 9-0 Fylkir<br>Breiðablik 7-2 ÍBV | stærsti útisigur = Valur 3-7 Breiðablik | tímabil = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|2020]] - [[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]] |}} Árið '''2021''' var '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 50. sinn. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=80| Lið ! | Bær ! | Leikvangur ! | Þjálfari Þjálfari og aðstoðarþjálfari (aðs) !width=180| Staðan [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|2020]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | [[Vilhjálmur Kári Haraldsson]] og [[Ólafur Pétursson (f. 1971)|Ólafur Pétursson]] | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|1. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fylkir}} | [[Árbær]] | [[Fylkisvöllur|Würthvöllurinn]] | [[Kjartan Stefánsson]] (þ), [[Oddur Ingi Guðmundsson]] | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|3. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | [[Andri Ólafsson]] (þ), [[Birkir Hlynsson]] og [[Þorsteinn Magnússon (f. 1959)|Þorsteinn Magnússon]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|8. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Keflavík}} | [[Keflavík]] | [[Keflavikurvöllur|HS Orku völlurinn]] | [[Gunnar Magnús Jónsson]] (þ), [[Hjörtur Fjeldsted]] og [[Örn Sævar Júlíusson]] (aðs) | [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2020|2. sæti í Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur|Jáverk-völlurinn]] | [[Alfreð Elías Jóhannsson]] (þ), [[Óttar Guðlaugsson]] og [[Elías Örn Einarsson]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|4. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | [[Kristján Guðmundsson]] (þ), [[Andri Freyr Hafsteinsson]] og [[Rajko Stanisic]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|6. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Tindastóll}} | [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] | [[Sauðárkróksvöllur]] | [[Guðni Þór Einarsson]] og [[Óskar Smári Haraldsson]] (þ), [[Konráð Freyr Sigurðsson]] (aðs) | [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2020|1. sæti í Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Vodafonevöllur|Origo völlurinn]] | Pétur Pétursson og [[Eiður Benedikt Eiríksson]] (þ), [[Jóhann Emil Elíasson]] og [[Kjartan Sturluson]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|2. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Þór/KA]] | [[Akureyri]] | [[Boginn]] | [[Andri Hjörvar Albertsson]] (þ) og [[Perry John James Mclachlan]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|7. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"| [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] | [[Reykjavík]] | [[Eimskipsvöllurinn]] | [[Nik Anthony Chamberlain]] (þ), [[Edda Garðarsdóttir]] og [[Jamie Paul Brassington]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|5. sæti í Pepsimaxdeild]] |} === Undankeppni === ==== Staðan í deildinni ==== ''Staðan eftir 18. umferð, 12. september 2021''.<ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna 2021|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=42366|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=6. nóvember 2023}}</ref> {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| !width=80|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=300|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Valur|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' ||18||14||3||1||52||17||35||'''45''' |align="center" rowspan=2|'''Forkeppni Meistaradeildar Evrópu''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Breiðablik|1}}"| ||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]''' ||18||11||3||4||59||27||32||'''36''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur R.|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] ||18||8||5||5||36||34||2||'''29''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Stjarnan|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||18||8||3||7||23||27||-4||'''27''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||18||7||4||7||31||32||-1||'''25''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Þór/KA|1}}"| ||[[Þór/KA|Þór]]/[[Þór/KA|KA]] ||18||5||7||6||18||23||-5||'''22''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] ||18||7||1||10||33||40||-7||'''22''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}"| ||[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] ||18||4||6||8||16||26||-10||'''18''' |-class="t-deild-pink" |9||style="background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}"| ||'''[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]]''' ||18||4||2||12||15||32||-17||'''14''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í''' [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|'''Lengjudeild''']] |-class="t-deild-pink" |10||style="background:#{{Fótboltalitur|Fylkir|1}}"| ||'''[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]]''' ||18||3||4||11||18||43||-25||'''13''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Stig = virkir punktar''.</small> == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Bre!!Fyl!!ÍBV!!Kef!!Sel!!Stj!!Tin!!Val!!Þ/K!!Þró |- | align="left" |{{Lið Breiðablik}} ||'''XXX'''||9-0||7-2||1-3||2-1||1-2||1-0||0-1||3-1||6-1 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Fylkir}} ||0-4||'''XXX'''||1-2||1-1||3-4||1-2||2-1||1-5||1-2||1-1 |- | align="left" |{{Lið ÍBV}} ||4-2||5-0||'''XXX'''||1-2||2-1||3-1||2-1||2-4||1-2||1-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Keflavík}} ||1-1||1-2||1-2||'''XXX'''||0-3||1-2||1-0||1-1||1-2||2-2 |- | align="left" |{{Lið Selfoss}} ||0-4||0-0||6-2||1-0||'''XXX'''||3-1||1-3||1-2||1-1||2-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Stjarnan}} ||3-3||1-0||3-0||0-0||2-1||'''XXX'''||0-1||0-2||1-1||1-5 |- | align="left" |{{Lið Tindastóll}} ||1-3||2-1||2-1||0-1||0-0||1-2||'''XXX'''||0-5||1-2||1-1 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Valur}} ||3-7||1-0||1-0||4-0||5-0||2-1||6-1||'''XXX'''||1-1||6-1 |- | align="left" |{{Lið Þór/KA}} ||2-2||0-0||1-1||0-0||0-2||0-1||1-0||1-3||'''XXX'''||1-3 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" | [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] |2-3||2-4||3-2||3-0||3-4||2-0||2-0||0-0||1-0||'''XXX''' |} == Markahæstu leikmenn == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Mörk ! |Félag ! |Leikmaður ! |Athugasemd |-style="background:#FFD700;" | 13||{{Lið Selfoss}}||'''[[Brenna Lovera]]'''||Gullskór |-style="background:#C0C0C0;" | 12||[[Breiðablik]]||'''[[Agla María Albertsdóttir]]'''||Silfurskór |-style="background:#CD7F32;" | 11||{{Lið Valur}}||'''[[Elín Metta Jensen]]'''||Bronsskór |- | 8||{{Lið Valur}}||[[Ólöf Sigríður Kristinsdóttir]]|| |- | 8||{{Lið Stjarnan}}||[[Hildigunnur Ýr Benediktsdóttir]]|| |- | 8||[[Breiðablik]]||[[Tiffany Janea Mc Carty]]|| |} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari Pepsideildar 2021 |- |- |[[Mynd:Valur.png|100px|Valur]]<br/>'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''<br/>'''12. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|Pepsimaxdeild&nbsp;kvenna&nbsp;2020]] | eftir = [[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2022|Besta&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2022]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 2021}} [[Flokkur:2021]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] swikaqrjsg2uiiax9wzbuewut1tommf 1980794 1980754 2026-09-28T13:57:37Z Nipas2 54688 /* Liðin */ 1980794 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Pepsimaxdeild kvenna 2021 | mynd = | ár = '''2021''' | Meistarar = '''{{Lið Valur}}''' | fallið lið = '''{{Lið Tindastóll}}'''<br/>'''{{Lið Fylkir}}''' | spilaðir leikir = '''90''' | mörk skoruð = 301 (3.34 m/leik) | markahæstur = '''13 mörk'''<br>[[Brenna Lovera]] ({{Lið Selfoss}}) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = Breiðablik 9-0 Fylkir<br>Breiðablik 7-2 ÍBV | stærsti útisigur = Valur 3-7 Breiðablik | tímabil = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|2020]] - [[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]] |}} Árið '''2021''' var '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 50. sinn. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=80| Lið ! | Bær ! | Leikvangur ! | Þjálfari Þjálfari og aðstoðarþjálfari (aðs) !width=180| Staðan [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|2020]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Vilhjálmur Kári Haraldsson]] og [[Ólafur Pétursson (f. 1971)|Ólafur Pétursson]] | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|1. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fylkir}} | [[Árbær]] | [[Fylkisvöllur|Würthvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Kjartan Stefánsson]] (þ), [[Oddur Ingi Guðmundsson]] | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|3. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Andri Ólafsson]] (þ), [[Birkir Hlynsson]] og [[Þorsteinn Magnússon (f. 1959)|Þorsteinn Magnússon]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|8. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Keflavík}} | [[Keflavík]] | [[Keflavikurvöllur|HS Orku völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Gunnar Magnús Jónsson]] (þ), [[Hjörtur Fjeldsted]] og [[Örn Sævar Júlíusson]] (aðs) | [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2020|2. sæti í Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur|Jáverk-völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Alfreð Elías Jóhannsson]] (þ), [[Óttar Guðlaugsson]] og [[Elías Örn Einarsson]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|4. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Kristján Guðmundsson]] (þ), [[Andri Freyr Hafsteinsson]] og [[Rajko Stanisic]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|6. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Tindastóll}} | [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] | [[Sauðárkróksvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Guðni Þór Einarsson]] og [[Óskar Smári Haraldsson]] (þ), [[Konráð Freyr Sigurðsson]] (aðs) | [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2020|1. sæti í Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Vodafonevöllur|Origo völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Pétur Pétursson f. 1959|Pétur Pétursson]] og [[Eiður Benedikt Eiríksson]] (þ), [[Jóhann Emil Elíasson]] og [[Kjartan Sturluson]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|2. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Þór/KA]] | [[Akureyri]] | [[Boginn]] | style="text-align: left;"|[[Andri Hjörvar Albertsson]] (þ) og [[Perry John James Mclachlan]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|7. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"| [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] | [[Reykjavík]] | [[Eimskipsvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Nik Anthony Chamberlain]] (þ), [[Edda Garðarsdóttir]] og [[Jamie Paul Brassington]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|5. sæti í Pepsimaxdeild]] |} === Undankeppni === ==== Staðan í deildinni ==== ''Staðan eftir 18. umferð, 12. september 2021''.<ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna 2021|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=42366|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=6. nóvember 2023}}</ref> {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| !width=80|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=300|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Valur|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' ||18||14||3||1||52||17||35||'''45''' |align="center" rowspan=2|'''Forkeppni Meistaradeildar Evrópu''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Breiðablik|1}}"| ||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]''' ||18||11||3||4||59||27||32||'''36''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur R.|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] ||18||8||5||5||36||34||2||'''29''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Stjarnan|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||18||8||3||7||23||27||-4||'''27''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||18||7||4||7||31||32||-1||'''25''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Þór/KA|1}}"| ||[[Þór/KA|Þór]]/[[Þór/KA|KA]] ||18||5||7||6||18||23||-5||'''22''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] ||18||7||1||10||33||40||-7||'''22''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}"| ||[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] ||18||4||6||8||16||26||-10||'''18''' |-class="t-deild-pink" |9||style="background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}"| ||'''[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]]''' ||18||4||2||12||15||32||-17||'''14''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í''' [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|'''Lengjudeild''']] |-class="t-deild-pink" |10||style="background:#{{Fótboltalitur|Fylkir|1}}"| ||'''[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]]''' ||18||3||4||11||18||43||-25||'''13''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Stig = virkir punktar''.</small> == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Bre!!Fyl!!ÍBV!!Kef!!Sel!!Stj!!Tin!!Val!!Þ/K!!Þró |- | align="left" |{{Lið Breiðablik}} ||'''XXX'''||9-0||7-2||1-3||2-1||1-2||1-0||0-1||3-1||6-1 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Fylkir}} ||0-4||'''XXX'''||1-2||1-1||3-4||1-2||2-1||1-5||1-2||1-1 |- | align="left" |{{Lið ÍBV}} ||4-2||5-0||'''XXX'''||1-2||2-1||3-1||2-1||2-4||1-2||1-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Keflavík}} ||1-1||1-2||1-2||'''XXX'''||0-3||1-2||1-0||1-1||1-2||2-2 |- | align="left" |{{Lið Selfoss}} ||0-4||0-0||6-2||1-0||'''XXX'''||3-1||1-3||1-2||1-1||2-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Stjarnan}} ||3-3||1-0||3-0||0-0||2-1||'''XXX'''||0-1||0-2||1-1||1-5 |- | align="left" |{{Lið Tindastóll}} ||1-3||2-1||2-1||0-1||0-0||1-2||'''XXX'''||0-5||1-2||1-1 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Valur}} ||3-7||1-0||1-0||4-0||5-0||2-1||6-1||'''XXX'''||1-1||6-1 |- | align="left" |{{Lið Þór/KA}} ||2-2||0-0||1-1||0-0||0-2||0-1||1-0||1-3||'''XXX'''||1-3 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" | [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] |2-3||2-4||3-2||3-0||3-4||2-0||2-0||0-0||1-0||'''XXX''' |} == Markahæstu leikmenn == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Mörk ! |Félag ! |Leikmaður ! |Athugasemd |-style="background:#FFD700;" | 13||{{Lið Selfoss}}||'''[[Brenna Lovera]]'''||Gullskór |-style="background:#C0C0C0;" | 12||[[Breiðablik]]||'''[[Agla María Albertsdóttir]]'''||Silfurskór |-style="background:#CD7F32;" | 11||{{Lið Valur}}||'''[[Elín Metta Jensen]]'''||Bronsskór |- | 8||{{Lið Valur}}||[[Ólöf Sigríður Kristinsdóttir]]|| |- | 8||{{Lið Stjarnan}}||[[Hildigunnur Ýr Benediktsdóttir]]|| |- | 8||[[Breiðablik]]||[[Tiffany Janea Mc Carty]]|| |} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari Pepsideildar 2021 |- |- |[[Mynd:Valur.png|100px|Valur]]<br/>'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''<br/>'''12. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|Pepsimaxdeild&nbsp;kvenna&nbsp;2020]] | eftir = [[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2022|Besta&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2022]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 2021}} [[Flokkur:2021]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] 1kaft4227wsra2ujmvlin9fwfgfnjqx 1980890 1980794 2026-09-28T21:04:50Z Nipas2 54688 1980890 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Pepsimaxdeild kvenna 2021 | mynd = | ár = '''2021''' | Meistarar = '''{{Lið Valur}}''' | fallið lið = '''{{Lið Tindastóll}}'''<br/>'''{{Lið Fylkir}}''' | spilaðir leikir = '''90''' | mörk skoruð = 301 (3.34 m/leik) | markahæstur = '''13 mörk'''<br>[[Brenna Lovera]] ({{Lið Selfoss}}) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = Breiðablik 9-0 Fylkir<br>Breiðablik 7-2 ÍBV | stærsti útisigur = Valur 3-7 Breiðablik | tímabil = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|2020]] - [[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]] |}} Árið '''2021''' var '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 50. sinn. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=80| Lið ! | Bær ! | Leikvangur ! | Þjálfari Þjálfari og aðstoðarþjálfari (aðs) !width=180| Staðan [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|2020]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Vilhjálmur Kári Haraldsson]] og [[Ólafur Pétursson (f. 1971)|Ólafur Pétursson]] | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|1. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fylkir}} | [[Árbær]] | [[Fylkisvöllur|Würthvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Kjartan Stefánsson]] (þ), [[Oddur Ingi Guðmundsson]] | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|3. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Andri Ólafsson]] (þ), [[Birkir Hlynsson]] og [[Þorsteinn Magnússon (f. 1959)|Þorsteinn Magnússon]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|8. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Keflavík}} | [[Keflavík]] | [[Keflavikurvöllur|HS Orku völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Gunnar Magnús Jónsson]] (þ), [[Hjörtur Fjeldsted]] og [[Örn Sævar Júlíusson]] (aðs) | [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2020|2. sæti í Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur|Jáverk-völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Alfreð Elías Jóhannsson]] (þ), [[Óttar Guðlaugsson]] og [[Elías Örn Einarsson]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|4. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Kristján Guðmundsson]] (þ), [[Andri Freyr Hafsteinsson]] og [[Rajko Stanisic]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|6. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Tindastóll}} | [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] | [[Sauðárkróksvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Guðni Þór Einarsson]] og [[Óskar Smári Haraldsson]] (þ), [[Konráð Freyr Sigurðsson]] (aðs) | [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2020|1. sæti í Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Vodafonevöllur|Origo völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] og [[Eiður Benedikt Eiríksson]] (þ), [[Jóhann Emil Elíasson]] og [[Kjartan Sturluson]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|2. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Þór/KA]] | [[Akureyri]] | [[Boginn]] | style="text-align: left;"|[[Andri Hjörvar Albertsson]] (þ) og [[Perry John James Mclachlan]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|7. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"| [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] | [[Reykjavík]] | [[Eimskipsvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Nik Anthony Chamberlain]] (þ), [[Edda Garðarsdóttir]] og [[Jamie Paul Brassington]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|5. sæti í Pepsimaxdeild]] |} === Undankeppni === ==== Staðan í deildinni ==== ''Staðan eftir 18. umferð, 12. september 2021''.<ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna 2021|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=42366|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=6. nóvember 2023}}</ref> {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| !width=80|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=300|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Valur|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' ||18||14||3||1||52||17||35||'''45''' |align="center" rowspan=2|'''Forkeppni Meistaradeildar Evrópu''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Breiðablik|1}}"| ||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]''' ||18||11||3||4||59||27||32||'''36''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur R.|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] ||18||8||5||5||36||34||2||'''29''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Stjarnan|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||18||8||3||7||23||27||-4||'''27''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||18||7||4||7||31||32||-1||'''25''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Þór/KA|1}}"| ||[[Þór/KA|Þór]]/[[Þór/KA|KA]] ||18||5||7||6||18||23||-5||'''22''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] ||18||7||1||10||33||40||-7||'''22''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}"| ||[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] ||18||4||6||8||16||26||-10||'''18''' |-class="t-deild-pink" |9||style="background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}"| ||'''[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]]''' ||18||4||2||12||15||32||-17||'''14''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í''' [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|'''Lengjudeild''']] |-class="t-deild-pink" |10||style="background:#{{Fótboltalitur|Fylkir|1}}"| ||'''[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]]''' ||18||3||4||11||18||43||-25||'''13''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Stig = virkir punktar''.</small> == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Bre!!Fyl!!ÍBV!!Kef!!Sel!!Stj!!Tin!!Val!!Þ/K!!Þró |- | align="left" |{{Lið Breiðablik}} ||'''XXX'''||9-0||7-2||1-3||2-1||1-2||1-0||0-1||3-1||6-1 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Fylkir}} ||0-4||'''XXX'''||1-2||1-1||3-4||1-2||2-1||1-5||1-2||1-1 |- | align="left" |{{Lið ÍBV}} ||4-2||5-0||'''XXX'''||1-2||2-1||3-1||2-1||2-4||1-2||1-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Keflavík}} ||1-1||1-2||1-2||'''XXX'''||0-3||1-2||1-0||1-1||1-2||2-2 |- | align="left" |{{Lið Selfoss}} ||0-4||0-0||6-2||1-0||'''XXX'''||3-1||1-3||1-2||1-1||2-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Stjarnan}} ||3-3||1-0||3-0||0-0||2-1||'''XXX'''||0-1||0-2||1-1||1-5 |- | align="left" |{{Lið Tindastóll}} ||1-3||2-1||2-1||0-1||0-0||1-2||'''XXX'''||0-5||1-2||1-1 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Valur}} ||3-7||1-0||1-0||4-0||5-0||2-1||6-1||'''XXX'''||1-1||6-1 |- | align="left" |{{Lið Þór/KA}} ||2-2||0-0||1-1||0-0||0-2||0-1||1-0||1-3||'''XXX'''||1-3 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" | [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] |2-3||2-4||3-2||3-0||3-4||2-0||2-0||0-0||1-0||'''XXX''' |} == Markahæstu leikmenn == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Mörk ! |Félag ! |Leikmaður ! |Athugasemd |-style="background:#FFD700;" | 13||{{Lið Selfoss}}||'''[[Brenna Lovera]]'''||Gullskór |-style="background:#C0C0C0;" | 12||[[Breiðablik]]||'''[[Agla María Albertsdóttir]]'''||Silfurskór |-style="background:#CD7F32;" | 11||{{Lið Valur}}||'''[[Elín Metta Jensen]]'''||Bronsskór |- | 8||{{Lið Valur}}||[[Ólöf Sigríður Kristinsdóttir]]|| |- | 8||{{Lið Stjarnan}}||[[Hildigunnur Ýr Benediktsdóttir]]|| |- | 8||[[Breiðablik]]||[[Tiffany Janea Mc Carty]]|| |} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari Pepsideildar 2021 |- |- |[[Mynd:Valur.png|100px|Valur]]<br/>'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''<br/>'''12. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|Pepsimaxdeild&nbsp;kvenna&nbsp;2020]] | eftir = [[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2022|Besta&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2022]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 2021}} [[Flokkur:2021]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] p6auo391nc7rpc35i6p924ih75n1qng 1980891 1980890 2026-09-28T21:15:56Z Nipas2 54688 1980891 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Pepsimaxdeild kvenna 2021 | mynd = | ár = '''2021''' | Meistarar = '''{{Lið Valur}}''' | fallið lið = '''{{Lið Tindastóll}}'''<br/>'''{{Lið Fylkir}}''' | spilaðir leikir = '''90''' | mörk skoruð = 301 (3.34 m/leik) | markahæstur = '''13 mörk'''<br>[[Brenna Lovera]] ({{Lið Selfoss}}) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = Breiðablik 9-0 Fylkir<br>Breiðablik 7-2 ÍBV | stærsti útisigur = Valur 3-7 Breiðablik | tímabil = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|2020]] - [[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]] |}} Árið '''2021''' var '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 50. sinn. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=80| Lið ! | Bær ! | Leikvangur ! | Þjálfari Þjálfari og aðstoðarþjálfari (aðs) !width=180| Staðan [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|2020]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Vilhjálmur Kári Haraldsson]] og [[Ólafur Pétursson (f. 1971)|Ólafur Pétursson]] | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|1. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fylkir}} | [[Árbær]] | [[Fylkisvöllur|Würthvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Kjartan Stefánsson]] (þ), [[Oddur Ingi Guðmundsson]] | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|3. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Andri Ólafsson]] (þ), [[Birkir Hlynsson]] og [[Þorsteinn Magnússon (f. 1959)|Þorsteinn Magnússon]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|8. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Keflavík}} | [[Keflavík]] | [[Keflavikurvöllur|HS Orku völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Gunnar Magnús Jónsson]] (þ), [[Hjörtur Fjeldsted]] og [[Örn Sævar Júlíusson]] (aðs) | [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2020|2. sæti í Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur|Jáverk-völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Alfreð Elías Jóhannsson]] (þ), [[Óttar Guðlaugsson]] og [[Elías Örn Einarsson]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|4. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Kristján Guðmundsson]] (þ), [[Andri Freyr Hafsteinsson]] og [[Rajko Stanisic]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|6. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Tindastóll}} | [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] | [[Sauðárkróksvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Guðni Þór Einarsson]] og [[Óskar Smári Haraldsson]] (þ), [[Konráð Freyr Sigurðsson]] (aðs) | [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2020|1. sæti í Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Vodafonevöllur|Origo völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] og [[Eiður Benedikt Eiríksson]] (þ), [[Jóhann Emil Elíasson]] og [[Kjartan Sturluson]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|2. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Þór/KA]] | [[Akureyri]] | [[Boginn]] | style="text-align: left;"|[[Andri Hjörvar Albertsson]] (þ) og [[Perry John James Mclachlan]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2020|7. sæti í Pepsimaxdeild]] |- |style="text-align: left;"| [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] | [[Reykjavík]] | [[Eimskipsvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Nik Anthony Chamberlain]] (þ), [[Edda Garðarsdóttir]] og [[Jamie Paul Brassington]] (aðs) | [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|5. sæti í Pepsimaxdeild]] |} == Staðan í deildinni == ''Staðan eftir 18. umferð, 12. september 2021''.<ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna 2021|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=42366|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=6. nóvember 2023}}</ref> {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| !width=80|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=300|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Valur|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' ||18||14||3||1||52||17||35||'''45''' |align="center" rowspan=2|'''Forkeppni Meistaradeildar Evrópu''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Breiðablik|1}}"| ||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]''' ||18||11||3||4||59||27||32||'''36''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur R.|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] ||18||8||5||5||36||34||2||'''29''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Stjarnan|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||18||8||3||7||23||27||-4||'''27''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||18||7||4||7||31||32||-1||'''25''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Þór/KA|1}}"| ||[[Þór/KA|Þór]]/[[Þór/KA|KA]] ||18||5||7||6||18||23||-5||'''22''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] ||18||7||1||10||33||40||-7||'''22''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}"| ||[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] ||18||4||6||8||16||26||-10||'''18''' |-class="t-deild-pink" |9||style="background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}"| ||'''[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]]''' ||18||4||2||12||15||32||-17||'''14''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í''' [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|'''Lengjudeild''']] |-class="t-deild-pink" |10||style="background:#{{Fótboltalitur|Fylkir|1}}"| ||'''[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]]''' ||18||3||4||11||18||43||-25||'''13''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Stig = virkir punktar''.</small> == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Bre!!Fyl!!ÍBV!!Kef!!Sel!!Stj!!Tin!!Val!!Þ/K!!Þró |- | align="left" |{{Lið Breiðablik}} ||'''XXX'''||9-0||7-2||1-3||2-1||1-2||1-0||0-1||3-1||6-1 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Fylkir}} ||0-4||'''XXX'''||1-2||1-1||3-4||1-2||2-1||1-5||1-2||1-1 |- | align="left" |{{Lið ÍBV}} ||4-2||5-0||'''XXX'''||1-2||2-1||3-1||2-1||2-4||1-2||1-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Keflavík}} ||1-1||1-2||1-2||'''XXX'''||0-3||1-2||1-0||1-1||1-2||2-2 |- | align="left" |{{Lið Selfoss}} ||0-4||0-0||6-2||1-0||'''XXX'''||3-1||1-3||1-2||1-1||2-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Stjarnan}} ||3-3||1-0||3-0||0-0||2-1||'''XXX'''||0-1||0-2||1-1||1-5 |- | align="left" |{{Lið Tindastóll}} ||1-3||2-1||2-1||0-1||0-0||1-2||'''XXX'''||0-5||1-2||1-1 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Valur}} ||3-7||1-0||1-0||4-0||5-0||2-1||6-1||'''XXX'''||1-1||6-1 |- | align="left" |{{Lið Þór/KA}} ||2-2||0-0||1-1||0-0||0-2||0-1||1-0||1-3||'''XXX'''||1-3 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" | [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] |2-3||2-4||3-2||3-0||3-4||2-0||2-0||0-0||1-0||'''XXX''' |} == Markahæstu leikmenn == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Mörk ! |Félag ! |Leikmaður ! |Athugasemd |-style="background:#FFD700;" | 13||{{Lið Selfoss}}||'''[[Brenna Lovera]]'''||Gullskór |-style="background:#C0C0C0;" | 12||[[Breiðablik]]||'''[[Agla María Albertsdóttir]]'''||Silfurskór |-style="background:#CD7F32;" | 11||{{Lið Valur}}||'''[[Elín Metta Jensen]]'''||Bronsskór |- | 8||{{Lið Valur}}||[[Ólöf Sigríður Kristinsdóttir]]|| |- | 8||{{Lið Stjarnan}}||[[Hildigunnur Ýr Benediktsdóttir]]|| |- | 8||[[Breiðablik]]||[[Tiffany Janea Mc Carty]]|| |} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari Pepsideildar 2021 |- |- |[[Mynd:Valur.png|100px|Valur]]<br/>'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''<br/>'''12. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|Pepsimaxdeild&nbsp;kvenna&nbsp;2020]] | eftir = [[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2022|Besta&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2022]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 2021}} [[Flokkur:2021]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] 9dklb288kevbqsddqcrfd7noxktdrf8 0 177172 1980788 1980739 2026-09-28T13:39:31Z Nipas2 54688 1980788 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Pepsimaxdeild kvenna 2020 | mynd = | ár = '''2020''' | Meistarar = '''{{Lið Breiðablik}}''' | fallið lið = '''{{Lið FH}}'''<br/>'''{{Lið KR}}''' | spilaðir leikir = '''90''' | mörk skoruð = 301 (3.34 m/leik) | markahæstur = '''14 mörk'''<br>[[Agla María Albertsdóttir]] ([[Breiðablik]])<br>[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] ([[Breiðablik]]) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = Breiðablik 8-0 ÍBV | stærsti útisigur = Fylkir 0-7 Valur<br>Þór/KA 0-7 Breiðablik<br>FH 0-7 Breiðablik | tímabil = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]] - [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] |}} Árið '''2020''' var '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 49. sinn. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=80| Lið ! | Bær ! | Leikvangur ! | Þjálfari og aðstoðarþjálfari (aðs) !width=180| Staðan [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Ólafur Pétursson (f. 1971)|Ólafur Pétursson]], [[Þorsteinn Halldórsson]] og [[Aron Már Björnsson]] (aðs) | 2. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið FH}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] | style="text-align: left;"|[[Árni Freyr Guðnason]], [[Guðni Eiríksson]] og [[Sandor Matus]] (aðs) | 2. s. í [[Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2019|Inkassodeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fylkir}} | [[Árbær]] | [[Fylkisvöllur|Würthvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Kjartan Stefánsson]] og [[Margrét Magnúsdóttir]] (aðs) | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Andri Ólafsson]], [[Birkir Hlynsson]], [[Sigurður Þór Reynisson]] (aðs) og [[Þorsteinn Magnússon (f. 1959)|Þorsteinn Magnússon]] (aðs) | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið KR}} | [[Reykjavík]] | [[KR-völlur|Meistaravellir]] | style="text-align: left;"|[[Jóhannes Karl Sigursteinsson]], [[Aníta Lísa Svansdóttir]] (aðs), [[Ragna Lóa Stefánsdóttir]] (aðs) og [[Gísli Þór Einarsson]] (aðs) | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur|Jáverk-völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Alfreð Elías Jóhannsson]], [[Elías Örn Einarsson]] og [[Óttar Guðlaugsson]] (aðs) | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Kristján Guðmundsson]], [[Andri Freyr Hafsteinsson]] og [[Óskar Smári Haraldsson]] (aðs) | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Vodafonevöllur|Origo völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Eiður Benedikt Eiríksson]], [[Pétur Pétursson f. 1959|Pétur Pétursson]], [[Jóhann Emil Elíasson]] (aðs) og [[Kjartan Sturluson]] (aðs) | 1. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Þór/KA]] | [[Akureyri]] | [[Þórsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Andri Hjörvar Albertsson]], Bojana Besic og Perry John James Mclachlan | 4. sæti |- |style="text-align: left;"| [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] | [[Reykjavík]] | [[Eimskipsvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Nik Anthony Chamberlain]], og [[Edda Garðarsdóttir]] (aðs) | 1. s. í [[Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2019|Inkassodeild]] |} == Staðan í deildinni == ''Staðan eftir 18. umferð, 18. nóvember 2020''.<ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna 2020|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=40927|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=16. nóvember 2023}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| !width=80|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=30|S/m !width=300|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Breiðablik|1}}"| ||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]''' ||15||14||0||1||66||3||63||42||'''2,80''' |align="center" |'''Meistaradeild kvenna''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Valur|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' ||16||13||1||2||43||11||32||40||'''2,50''' |align="center" |'''Forkeppni Meistaradeildar Evrópu''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Fylkir|1}}"| ||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] ||15||5||6||4||22||29||-7||21||'''1,40''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||18||7||4||7||31||32||4||22||'''1,38''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur R.|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] ||16||4||6||6||28||34||-6||18||'''1,13''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Stjarnan|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||16||5||3||8||25||34||-9||18||'''1,13''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Þór/KA|1}}"| ||[[Þór/KA|Þór]]/[[Þór/KA|KA]] ||16||5||3||8||20||37||-17||18||'''1,13''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] ||16||5||2||9||16||39||-23||17||'''1,06''' |-style="background:#FFCCCC;" |9||style="background:#{{Fótboltalitur|FH|1}}"| ||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]''' ||16||5||1||10||19||35||-16||16||'''1,00''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]]''' |-style="background:#FFCCCC;" |10||style="background:#{{Fótboltalitur|KR|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' ||14||3||1||10||15||36||-21||10||'''0,71''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Sm = Stig/meðaltal''.</small>. == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Bre!!&nbsp;FH&nbsp;!!Fyl!!ÍBV!!&nbsp;KR&nbsp;!!Sel!!Stj!!Val!!Þ/K!!Þró |- | align="left" |{{Lið Breiðablik}} ||'''XXX'''||3-0||—||8-0||6-0||1-2||3-1||4-0||7-0||5-0 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið FH}} ||0-7||'''XXX'''||3-1||0-1||4-2||0-2||3-2||—||—||1-2 |- | align="left" |{{Lið Fylkir}} ||0-4||—||'''XXX'''||1-1||—||1-0||2-1||0-7||4-2||2-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið ÍBV}} ||0-4||1-3||2-2||'''XXX'''||—||3-2||0-1||1-3||1-0||4-3 |- | align="left" |{{Lið KR}} ||—||3-0||1-3||3-0||'''XXX'''||0-5||0-2||0-1||—||0-0 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Selfoss}} ||0-2||1-0||0-1||—||2-1||'''XXX'''||2-3||1-2||2-1||1-3 |- | align="left" |{{Lið Stjarnan}} ||—||3-0||1-1||1-0||2-3||1-4||'''XXX'''||0-3||1-1||5-5 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Valur}} ||0-1||3-1||1-1||4-0||3-0||—||3-0||'''XXX'''||6-0||3-1 |- | align="left" |{{Lið Þór/KA}} ||0-7||0-1||2-2||4-0||2-1||1-0||4-1||0-2||'''XXX'''||— |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" | [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] ||0-4||2-2||2-1||0-2||5-0||0-0||—||1-2||1-1||'''XXX''' |} <small> ''Útskýringar: — = ekki spilað''</small>. == Markahæstu leikmenn == ''Staðan eftir 18. umferð, 18. nóvember 2020''.<ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna 2020|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=40927|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=16. nóvember 2023}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Mörk ! |Félag ! |Leikmaður ! |Athugasemd |-style="background:#FFD700;" | 14||[[Breiðablik]]||'''[[Agla María Albertsdóttir]]'''||Gullskór |-style="background:#FFD700;" | 14||{{Lið Stjarnan}}||'''[[Sveindís Jane Jónsdóttir]]'''||Gullskór |-style="background:#C0C0C0;" | 13||{{Lið Valur}}||'''[[Elín Metta Jensen]]'''||Silfurskór |-style="background:#CD7F32;" | 12||[[Breiðablik]]||'''[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir]]'''||Bronsskór |- | 11||{{Lið Valur}}||[[Hlín Eiríksdóttir]]|| |} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari PepsiMaxdeildar 2020 |- |- |[[Mynd:Breidablik.png|100px|Breiðablik]]<br/>'''[[Breiðablik]]'''<br/>'''18. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2019|Pepsimaxdeild&nbsp;kvenna&nbsp;2019]] | eftir = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|Pepsimaxdeild&nbsp;kvenna&nbsp;2021]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 2020}} [[Flokkur:2021]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] 37ircmtbuqdti16nt0nbsr1yv7xtgwq 1980793 1980788 2026-09-28T13:54:28Z Nipas2 54688 /* Liðin */ 1980793 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Pepsimaxdeild kvenna 2020 | mynd = | ár = '''2020''' | Meistarar = '''{{Lið Breiðablik}}''' | fallið lið = '''{{Lið FH}}'''<br/>'''{{Lið KR}}''' | spilaðir leikir = '''90''' | mörk skoruð = 301 (3.34 m/leik) | markahæstur = '''14 mörk'''<br>[[Agla María Albertsdóttir]] ([[Breiðablik]])<br>[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] ([[Breiðablik]]) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = Breiðablik 8-0 ÍBV | stærsti útisigur = Fylkir 0-7 Valur<br>Þór/KA 0-7 Breiðablik<br>FH 0-7 Breiðablik | tímabil = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]] - [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] |}} Árið '''2020''' var '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 49. sinn. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=80| Lið ! | Bær ! | Leikvangur ! | Þjálfari og aðstoðarþjálfari (aðs) !width=180| Staðan [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Ólafur Pétursson (f. 1971)|Ólafur Pétursson]], [[Þorsteinn Halldórsson]] og [[Aron Már Björnsson]] (aðs) | 2. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið FH}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] | style="text-align: left;"|[[Árni Freyr Guðnason]], [[Guðni Eiríksson]] og [[Sandor Matus]] (aðs) | 2. s. í [[Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2019|Inkassodeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fylkir}} | [[Árbær]] | [[Fylkisvöllur|Würthvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Kjartan Stefánsson]] og [[Margrét Magnúsdóttir]] (aðs) | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Andri Ólafsson]], [[Birkir Hlynsson]], [[Sigurður Þór Reynisson]] (aðs) og [[Þorsteinn Magnússon (f. 1959)|Þorsteinn Magnússon]] (aðs) | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið KR}} | [[Reykjavík]] | [[KR-völlur|Meistaravellir]] | style="text-align: left;"|[[Jóhannes Karl Sigursteinsson]], [[Aníta Lísa Svansdóttir]] (aðs), [[Ragna Lóa Stefánsdóttir]] (aðs) og [[Gísli Þór Einarsson]] (aðs) | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur|Jáverk-völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Alfreð Elías Jóhannsson]], [[Elías Örn Einarsson]] og [[Óttar Guðlaugsson]] (aðs) | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Kristján Guðmundsson]], [[Andri Freyr Hafsteinsson]] og [[Óskar Smári Haraldsson]] (aðs) | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Vodafonevöllur|Origo völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Eiður Benedikt Eiríksson]], [[Pétur Pétursson f. 1959|Pétur Pétursson]], [[Jóhann Emil Elíasson]] (aðs) og [[Kjartan Sturluson]] (aðs) | 1. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Þór/KA]] | [[Akureyri]] | [[Þórsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Andri Hjörvar Albertsson]], Bojana Kristín Bešić og Perry John James Mclachlan | 4. sæti |- |style="text-align: left;"| [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] | [[Reykjavík]] | [[Eimskipsvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Nik Anthony Chamberlain]], og [[Edda Garðarsdóttir]] (aðs) | 1. s. í [[Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2019|Inkassodeild]] |} == Staðan í deildinni == ''Staðan eftir 18. umferð, 18. nóvember 2020''.<ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna 2020|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=40927|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=16. nóvember 2023}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| !width=80|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=30|S/m !width=300|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Breiðablik|1}}"| ||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]''' ||15||14||0||1||66||3||63||42||'''2,80''' |align="center" |'''Meistaradeild kvenna''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Valur|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' ||16||13||1||2||43||11||32||40||'''2,50''' |align="center" |'''Forkeppni Meistaradeildar Evrópu''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Fylkir|1}}"| ||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] ||15||5||6||4||22||29||-7||21||'''1,40''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||18||7||4||7||31||32||4||22||'''1,38''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur R.|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] ||16||4||6||6||28||34||-6||18||'''1,13''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Stjarnan|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||16||5||3||8||25||34||-9||18||'''1,13''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Þór/KA|1}}"| ||[[Þór/KA|Þór]]/[[Þór/KA|KA]] ||16||5||3||8||20||37||-17||18||'''1,13''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] ||16||5||2||9||16||39||-23||17||'''1,06''' |-style="background:#FFCCCC;" |9||style="background:#{{Fótboltalitur|FH|1}}"| ||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]''' ||16||5||1||10||19||35||-16||16||'''1,00''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]]''' |-style="background:#FFCCCC;" |10||style="background:#{{Fótboltalitur|KR|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' ||14||3||1||10||15||36||-21||10||'''0,71''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Sm = Stig/meðaltal''.</small>. == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Bre!!&nbsp;FH&nbsp;!!Fyl!!ÍBV!!&nbsp;KR&nbsp;!!Sel!!Stj!!Val!!Þ/K!!Þró |- | align="left" |{{Lið Breiðablik}} ||'''XXX'''||3-0||—||8-0||6-0||1-2||3-1||4-0||7-0||5-0 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið FH}} ||0-7||'''XXX'''||3-1||0-1||4-2||0-2||3-2||—||—||1-2 |- | align="left" |{{Lið Fylkir}} ||0-4||—||'''XXX'''||1-1||—||1-0||2-1||0-7||4-2||2-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið ÍBV}} ||0-4||1-3||2-2||'''XXX'''||—||3-2||0-1||1-3||1-0||4-3 |- | align="left" |{{Lið KR}} ||—||3-0||1-3||3-0||'''XXX'''||0-5||0-2||0-1||—||0-0 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Selfoss}} ||0-2||1-0||0-1||—||2-1||'''XXX'''||2-3||1-2||2-1||1-3 |- | align="left" |{{Lið Stjarnan}} ||—||3-0||1-1||1-0||2-3||1-4||'''XXX'''||0-3||1-1||5-5 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Valur}} ||0-1||3-1||1-1||4-0||3-0||—||3-0||'''XXX'''||6-0||3-1 |- | align="left" |{{Lið Þór/KA}} ||0-7||0-1||2-2||4-0||2-1||1-0||4-1||0-2||'''XXX'''||— |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" | [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] ||0-4||2-2||2-1||0-2||5-0||0-0||—||1-2||1-1||'''XXX''' |} <small> ''Útskýringar: — = ekki spilað''</small>. == Markahæstu leikmenn == ''Staðan eftir 18. umferð, 18. nóvember 2020''.<ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna 2020|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=40927|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=16. nóvember 2023}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Mörk ! |Félag ! |Leikmaður ! |Athugasemd |-style="background:#FFD700;" | 14||[[Breiðablik]]||'''[[Agla María Albertsdóttir]]'''||Gullskór |-style="background:#FFD700;" | 14||{{Lið Stjarnan}}||'''[[Sveindís Jane Jónsdóttir]]'''||Gullskór |-style="background:#C0C0C0;" | 13||{{Lið Valur}}||'''[[Elín Metta Jensen]]'''||Silfurskór |-style="background:#CD7F32;" | 12||[[Breiðablik]]||'''[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir]]'''||Bronsskór |- | 11||{{Lið Valur}}||[[Hlín Eiríksdóttir]]|| |} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari PepsiMaxdeildar 2020 |- |- |[[Mynd:Breidablik.png|100px|Breiðablik]]<br/>'''[[Breiðablik]]'''<br/>'''18. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2019|Pepsimaxdeild&nbsp;kvenna&nbsp;2019]] | eftir = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|Pepsimaxdeild&nbsp;kvenna&nbsp;2021]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 2020}} [[Flokkur:2021]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] gw835scl9bbhv2ncdrtabrffdu0z9nn 1980799 1980793 2026-09-28T14:22:02Z Nipas2 54688 /* Markahæstu leikmenn */ 1980799 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Pepsimaxdeild kvenna 2020 | mynd = | ár = '''2020''' | Meistarar = '''{{Lið Breiðablik}}''' | fallið lið = '''{{Lið FH}}'''<br/>'''{{Lið KR}}''' | spilaðir leikir = '''90''' | mörk skoruð = 301 (3.34 m/leik) | markahæstur = '''14 mörk'''<br>[[Agla María Albertsdóttir]] ([[Breiðablik]])<br>[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] ([[Breiðablik]]) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = Breiðablik 8-0 ÍBV | stærsti útisigur = Fylkir 0-7 Valur<br>Þór/KA 0-7 Breiðablik<br>FH 0-7 Breiðablik | tímabil = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]] - [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] |}} Árið '''2020''' var '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 49. sinn. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=80| Lið ! | Bær ! | Leikvangur ! | Þjálfari og aðstoðarþjálfari (aðs) !width=180| Staðan [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Ólafur Pétursson (f. 1971)|Ólafur Pétursson]], [[Þorsteinn Halldórsson]] og [[Aron Már Björnsson]] (aðs) | 2. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið FH}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] | style="text-align: left;"|[[Árni Freyr Guðnason]], [[Guðni Eiríksson]] og [[Sandor Matus]] (aðs) | 2. s. í [[Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2019|Inkassodeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fylkir}} | [[Árbær]] | [[Fylkisvöllur|Würthvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Kjartan Stefánsson]] og [[Margrét Magnúsdóttir]] (aðs) | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Andri Ólafsson]], [[Birkir Hlynsson]], [[Sigurður Þór Reynisson]] (aðs) og [[Þorsteinn Magnússon (f. 1959)|Þorsteinn Magnússon]] (aðs) | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið KR}} | [[Reykjavík]] | [[KR-völlur|Meistaravellir]] | style="text-align: left;"|[[Jóhannes Karl Sigursteinsson]], [[Aníta Lísa Svansdóttir]] (aðs), [[Ragna Lóa Stefánsdóttir]] (aðs) og [[Gísli Þór Einarsson]] (aðs) | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur|Jáverk-völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Alfreð Elías Jóhannsson]], [[Elías Örn Einarsson]] og [[Óttar Guðlaugsson]] (aðs) | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Kristján Guðmundsson]], [[Andri Freyr Hafsteinsson]] og [[Óskar Smári Haraldsson]] (aðs) | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Vodafonevöllur|Origo völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Eiður Benedikt Eiríksson]], [[Pétur Pétursson f. 1959|Pétur Pétursson]], [[Jóhann Emil Elíasson]] (aðs) og [[Kjartan Sturluson]] (aðs) | 1. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Þór/KA]] | [[Akureyri]] | [[Þórsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Andri Hjörvar Albertsson]], Bojana Kristín Bešić og Perry John James Mclachlan | 4. sæti |- |style="text-align: left;"| [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] | [[Reykjavík]] | [[Eimskipsvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Nik Anthony Chamberlain]], og [[Edda Garðarsdóttir]] (aðs) | 1. s. í [[Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2019|Inkassodeild]] |} == Staðan í deildinni == ''Staðan eftir 18. umferð, 18. nóvember 2020''.<ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna 2020|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=40927|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=16. nóvember 2023}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| !width=80|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=30|S/m !width=300|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Breiðablik|1}}"| ||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]''' ||15||14||0||1||66||3||63||42||'''2,80''' |align="center" |'''Meistaradeild kvenna''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Valur|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' ||16||13||1||2||43||11||32||40||'''2,50''' |align="center" |'''Forkeppni Meistaradeildar Evrópu''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Fylkir|1}}"| ||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] ||15||5||6||4||22||29||-7||21||'''1,40''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||18||7||4||7||31||32||4||22||'''1,38''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur R.|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] ||16||4||6||6||28||34||-6||18||'''1,13''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Stjarnan|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||16||5||3||8||25||34||-9||18||'''1,13''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Þór/KA|1}}"| ||[[Þór/KA|Þór]]/[[Þór/KA|KA]] ||16||5||3||8||20||37||-17||18||'''1,13''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] ||16||5||2||9||16||39||-23||17||'''1,06''' |-style="background:#FFCCCC;" |9||style="background:#{{Fótboltalitur|FH|1}}"| ||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]''' ||16||5||1||10||19||35||-16||16||'''1,00''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]]''' |-style="background:#FFCCCC;" |10||style="background:#{{Fótboltalitur|KR|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' ||14||3||1||10||15||36||-21||10||'''0,71''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Sm = Stig/meðaltal''.</small>. == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Bre!!&nbsp;FH&nbsp;!!Fyl!!ÍBV!!&nbsp;KR&nbsp;!!Sel!!Stj!!Val!!Þ/K!!Þró |- | align="left" |{{Lið Breiðablik}} ||'''XXX'''||3-0||—||8-0||6-0||1-2||3-1||4-0||7-0||5-0 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið FH}} ||0-7||'''XXX'''||3-1||0-1||4-2||0-2||3-2||—||—||1-2 |- | align="left" |{{Lið Fylkir}} ||0-4||—||'''XXX'''||1-1||—||1-0||2-1||0-7||4-2||2-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið ÍBV}} ||0-4||1-3||2-2||'''XXX'''||—||3-2||0-1||1-3||1-0||4-3 |- | align="left" |{{Lið KR}} ||—||3-0||1-3||3-0||'''XXX'''||0-5||0-2||0-1||—||0-0 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Selfoss}} ||0-2||1-0||0-1||—||2-1||'''XXX'''||2-3||1-2||2-1||1-3 |- | align="left" |{{Lið Stjarnan}} ||—||3-0||1-1||1-0||2-3||1-4||'''XXX'''||0-3||1-1||5-5 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Valur}} ||0-1||3-1||1-1||4-0||3-0||—||3-0||'''XXX'''||6-0||3-1 |- | align="left" |{{Lið Þór/KA}} ||0-7||0-1||2-2||4-0||2-1||1-0||4-1||0-2||'''XXX'''||— |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" | [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] ||0-4||2-2||2-1||0-2||5-0||0-0||—||1-2||1-1||'''XXX''' |} <small> ''Útskýringar: — = ekki spilað''</small>. == Markahæstu leikmenn == ''Staðan eftir 18. umferð, 18. nóvember 2020''.<ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna 2020|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=40927|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=16. nóvember 2023}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Mörk ! |Félag ! |Leikmaður ! |Athugasemd |-style="background:#FFD700;" | 14||[[Breiðablik]]||'''[[Agla María Albertsdóttir]]'''||Gullskór |-style="background:#FFD700;" | 14||[[Breiðablik]]||'''[[Sveindís Jane Jónsdóttir]]'''||Gullskór |-style="background:#C0C0C0;" | 13||{{Lið Valur}}||'''[[Elín Metta Jensen]]'''||Silfurskór |-style="background:#CD7F32;" | 12||[[Breiðablik]]||'''[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir]]'''||Bronsskór |- | 11||{{Lið Valur}}||[[Hlín Eiríksdóttir]]|| |} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari PepsiMaxdeildar 2020 |- |- |[[Mynd:Breidablik.png|100px|Breiðablik]]<br/>'''[[Breiðablik]]'''<br/>'''18. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2019|Pepsimaxdeild&nbsp;kvenna&nbsp;2019]] | eftir = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|Pepsimaxdeild&nbsp;kvenna&nbsp;2021]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 2020}} [[Flokkur:2021]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] hfaufrqzowveu0alk17jcb6ympk4pku 1980889 1980799 2026-09-28T21:03:41Z Nipas2 54688 1980889 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Pepsimaxdeild kvenna 2020 | mynd = | ár = '''2020''' | Meistarar = '''{{Lið Breiðablik}}''' | fallið lið = '''{{Lið FH}}'''<br/>'''{{Lið KR}}''' | spilaðir leikir = '''90''' | mörk skoruð = 301 (3.34 m/leik) | markahæstur = '''14 mörk'''<br>[[Agla María Albertsdóttir]] ([[Breiðablik]])<br>[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] ([[Breiðablik]]) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = Breiðablik 8-0 ÍBV | stærsti útisigur = Fylkir 0-7 Valur<br>Þór/KA 0-7 Breiðablik<br>FH 0-7 Breiðablik | tímabil = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]] - [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] |}} Árið '''2020''' var '''Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna''' haldið í 49. sinn. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=80| Lið ! | Bær ! | Leikvangur ! | Þjálfari og aðstoðarþjálfari (aðs) !width=180| Staðan [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Ólafur Pétursson (f. 1971)|Ólafur Pétursson]], [[Þorsteinn Halldórsson]] og [[Aron Már Björnsson]] (aðs) | 2. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið FH}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] | style="text-align: left;"|[[Árni Freyr Guðnason]], [[Guðni Eiríksson]] og [[Sandor Matus]] (aðs) | 2. s. í [[Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2019|Inkassodeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fylkir}} | [[Árbær]] | [[Fylkisvöllur|Würthvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Kjartan Stefánsson]] og [[Margrét Magnúsdóttir]] (aðs) | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Andri Ólafsson]], [[Birkir Hlynsson]], [[Sigurður Þór Reynisson]] (aðs) og [[Þorsteinn Magnússon (f. 1959)|Þorsteinn Magnússon]] (aðs) | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið KR}} | [[Reykjavík]] | [[KR-völlur|Meistaravellir]] | style="text-align: left;"|[[Jóhannes Karl Sigursteinsson]], [[Aníta Lísa Svansdóttir]] (aðs), [[Ragna Lóa Stefánsdóttir]] (aðs) og [[Gísli Þór Einarsson]] (aðs) | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur|Jáverk-völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Alfreð Elías Jóhannsson]], [[Elías Örn Einarsson]] og [[Óttar Guðlaugsson]] (aðs) | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur|Samsung völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Kristján Guðmundsson]], [[Andri Freyr Hafsteinsson]] og [[Óskar Smári Haraldsson]] (aðs) | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Vodafonevöllur|Origo völlurinn]] | style="text-align: left;"|[[Eiður Benedikt Eiríksson]], [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]], [[Jóhann Emil Elíasson]] (aðs) og [[Kjartan Sturluson]] (aðs) | 1. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Þór/KA]] | [[Akureyri]] | [[Þórsvöllur]] | style="text-align: left;"|[[Andri Hjörvar Albertsson]], Bojana Kristín Bešić og Perry John James Mclachlan | 4. sæti |- |style="text-align: left;"| [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] | [[Reykjavík]] | [[Eimskipsvöllurinn]] | style="text-align: left;"|[[Nik Anthony Chamberlain]], og [[Edda Garðarsdóttir]] (aðs) | 1. s. í [[Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2019|Inkassodeild]] |} == Staðan í deildinni == ''Staðan eftir 18. umferð, 18. nóvember 2020''.<ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna 2020|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=40927|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=16. nóvember 2023}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=25| !width=80|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=30|S/m !width=300|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Breiðablik|1}}"| ||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]''' ||15||14||0||1||66||3||63||42||'''2,80''' |align="center" |'''Meistaradeild kvenna''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Valur|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' ||16||13||1||2||43||11||32||40||'''2,50''' |align="center" |'''Forkeppni Meistaradeildar Evrópu''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Fylkir|1}}"| ||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] ||15||5||6||4||22||29||-7||21||'''1,40''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||18||7||4||7||31||32||4||22||'''1,38''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur R.|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] ||16||4||6||6||28||34||-6||18||'''1,13''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Stjarnan|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||16||5||3||8||25||34||-9||18||'''1,13''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Þór/KA|1}}"| ||[[Þór/KA|Þór]]/[[Þór/KA|KA]] ||16||5||3||8||20||37||-17||18||'''1,13''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] ||16||5||2||9||16||39||-23||17||'''1,06''' |-style="background:#FFCCCC;" |9||style="background:#{{Fótboltalitur|FH|1}}"| ||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]''' ||16||5||1||10||19||35||-16||16||'''1,00''' | align="center" rowspan="2"| '''Fall í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]]''' |-style="background:#FFCCCC;" |10||style="background:#{{Fótboltalitur|KR|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' ||14||3||1||10||15||36||-21||10||'''0,71''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Sm = Stig/meðaltal''.</small>. == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Bre!!&nbsp;FH&nbsp;!!Fyl!!ÍBV!!&nbsp;KR&nbsp;!!Sel!!Stj!!Val!!Þ/K!!Þró |- | align="left" |{{Lið Breiðablik}} ||'''XXX'''||3-0||—||8-0||6-0||1-2||3-1||4-0||7-0||5-0 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið FH}} ||0-7||'''XXX'''||3-1||0-1||4-2||0-2||3-2||—||—||1-2 |- | align="left" |{{Lið Fylkir}} ||0-4||—||'''XXX'''||1-1||—||1-0||2-1||0-7||4-2||2-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið ÍBV}} ||0-4||1-3||2-2||'''XXX'''||—||3-2||0-1||1-3||1-0||4-3 |- | align="left" |{{Lið KR}} ||—||3-0||1-3||3-0||'''XXX'''||0-5||0-2||0-1||—||0-0 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Selfoss}} ||0-2||1-0||0-1||—||2-1||'''XXX'''||2-3||1-2||2-1||1-3 |- | align="left" |{{Lið Stjarnan}} ||—||3-0||1-1||1-0||2-3||1-4||'''XXX'''||0-3||1-1||5-5 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Valur}} ||0-1||3-1||1-1||4-0||3-0||—||3-0||'''XXX'''||6-0||3-1 |- | align="left" |{{Lið Þór/KA}} ||0-7||0-1||2-2||4-0||2-1||1-0||4-1||0-2||'''XXX'''||— |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" | [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] ||0-4||2-2||2-1||0-2||5-0||0-0||—||1-2||1-1||'''XXX''' |} <small> ''Útskýringar: — = ekki spilað''</small>. == Markahæstu leikmenn == ''Staðan eftir 18. umferð, 18. nóvember 2020''.<ref>{{cite web|title=Pepsimaxdeild kvenna 2020|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=40927|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=16. nóvember 2023}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Mörk ! |Félag ! |Leikmaður ! |Athugasemd |-style="background:#FFD700;" | 14||[[Breiðablik]]||'''[[Agla María Albertsdóttir]]'''||Gullskór |-style="background:#FFD700;" | 14||[[Breiðablik]]||'''[[Sveindís Jane Jónsdóttir]]'''||Gullskór |-style="background:#C0C0C0;" | 13||{{Lið Valur}}||'''[[Elín Metta Jensen]]'''||Silfurskór |-style="background:#CD7F32;" | 12||[[Breiðablik]]||'''[[Berglind Björg Þorvaldsdóttir]]'''||Bronsskór |- | 11||{{Lið Valur}}||[[Hlín Eiríksdóttir]]|| |} == Fróðleikur == {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari PepsiMaxdeildar 2020 |- |- |[[Mynd:Breidablik.png|100px|Breiðablik]]<br/>'''[[Breiðablik]]'''<br/>'''18. Titill''' |} {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Pepsimaxdeild_kvenna_í_knattspyrnu_2019|Pepsimaxdeild&nbsp;kvenna&nbsp;2019]] | eftir = [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|Pepsimaxdeild&nbsp;kvenna&nbsp;2021]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 2020}} [[Flokkur:2021]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] a5tluai99qz3fljzzev49ui3bqayohd 14 178092 1980761 1844174 2026-09-28T12:20:56Z TKSnaevarr 53243 1980761 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:2011]] [[Flokkur:Fólk fætt á 21. öld|11]] otlgttssq6rujj8pxprriiwrkv955cs 0 179479 1980848 1854337 2026-09-28T15:47:44Z Fyxi 84003 1980848 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|sýsluna|Vlorë-sýsla{{!}}Vlorë-sýslu}} {{heimildir vantar}} [[Mynd:Promenade of Vlorë along the Adriatic Sea.jpg|thumb|right|Vlorë.]] '''Vlorë''' er [[hafnarborg]] við [[Adríahaf]] í [[Albanía|Albaníu]] og er höfuðstaður [[Vlorë-sýsla|samnefndrar sýslu]]. Íbúar eru 130.827. {{stubbur}} [[Flokkur:Borgir í Albaníu]] 0p80sboaq3sjhby3jf617v7c1t4ibx2 1 182921 1980932 1883240 2026-09-29T06:35:49Z ~2026-52481-48 121261 Nýr hluti: /* Yes and */ 1980932 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} == Yes and == also did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:35 (UTC) j15stwwsix78n8jjvqegm3pz4adh2tb 1980934 1980932 2026-09-29T06:36:00Z ~2026-52481-48 121261 /* Yes and */ Svar 1980934 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} == Yes and == also did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:35 (UTC) :and then [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) pt9mx9q90kr7041fyd94cst5bikt5gu 1980936 1980934 2026-09-29T06:36:08Z ~2026-52481-48 121261 /* Yes and */ Svar 1980936 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} == Yes and == also did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:35 (UTC) :and then [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) ::what did and [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) ql59nes48m98diyifv2qz6ksgpjskpo 1980938 1980936 2026-09-29T06:36:15Z ~2026-52481-48 121261 /* Yes and */ Svar 1980938 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} == Yes and == also did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:35 (UTC) :and then [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) ::what did and [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) :::yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) d45gn0i6d5y1aggyjxsl2ouwzyexr01 1980939 1980938 2026-09-29T06:36:26Z ~2026-52481-48 121261 /* Yes and */ Svar 1980939 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} == Yes and == also did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:35 (UTC) :and then [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) ::what did and [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) :::yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) ::::what we did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) des9wbgqdzi07qr0behzb39enc0wav5 1980940 1980939 2026-09-29T06:36:32Z ~2026-52481-48 121261 /* Yes and */ Svar 1980940 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} == Yes and == also did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:35 (UTC) :and then [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) ::what did and [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) :::yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) ::::what we did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) :::::and then [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) 1h0z3ydwhppvknq0zhra2j5ddbvyko2 1980941 1980940 2026-09-29T06:36:59Z ~2026-52481-48 121261 /* Yes and */ Svar 1980941 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} == Yes and == also did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:35 (UTC) :and then [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) ::what did and [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) :::yes also [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) ::::what we did [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) :::::and then [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) ::::::also did the [[Kerfissíða:Framlög/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[Notandaspjall:~2026-52481-48|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:36 (UTC) bw0cns8riw4oa2mvpxal9asi8f1hlk6 1980944 1980941 2026-09-29T06:38:13Z NDG 108276 Tók aftur breytingar frá [[Special:Contributions/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] ([[User talk:~2026-52481-48|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] 1883240 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} b75xrfi0grej1bw61lv8tkm8pd648up 0 182965 1980962 1883821 2026-09-29T06:42:03Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980962 wikitext text/x-wiki {{Handboltamaður |nafn= |mynd= |alt= |fullt nafn=Hekla Ingunn Daðadóttir |fæðingardagur=1977 |fæðingarbær= |fæðingarland=Ísland |hæð= |staða= |núverandi lið= |númer= |ár= |lið= |leikir (mörk)= |landsliðsár=2005 |landslið=[[Íslenska kvennalandsliðið í handknattleik|Ísland]] |landsliðsleikir (mörk)= 2 (11) |þjálfaraár= |þjálfað lið= |mfuppfært= |lluppfært=21. október 2024 |verðlaun= }} '''Hekla Ingunn Daðadóttir''' (fædd 1977) er íslenskur [[Handbolti|handbolta]]dómari og fyrrum leikmaður. Hún lék fyrir Aftureldingu, Fram, Vík­ing, Stjörn­una, Hauka og Fylki/Í​R ásamt því að hafa leikið tvo leiki með [[Íslenska kvennalandsliðið í handknattleik|íslenska landsliðinu]] þar sem hún skoraði samtals 11 mörk.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6741177?iabr=on#page/n3/mode/1up/|title=„Þurftum á hennar hjálp að halda“|author=Guðmundur Hilmarsson|publisher=[[Morgunblaðið]]|date=2015-11-20|page=4|language=is|access-date=2024-10-21|via=[[Tímarit.is]]}}{{open access}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://handbolti.is/adeins-tvaer-konur-i-37-manna-hopi/|title=Aðeins tvær konur í 37 manna hópi|author=Ívar Benediktsson|publisher=Handbolti.is|date=2020-09-03|language=is|access-date=2024-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20241102030702/https://handbolti.is/adeins-tvaer-konur-i-37-manna-hopi/|archive-date=2024-11-02|url-status=dead}}</ref> Hekla er dóttir [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir|Ragnheiðar Ríkharðsdóttur]], fyrrverandi Alþingismanns <ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=694|title=Ragnheiður Ríkharðsdóttir|website=Alþingi|language=is|access-date=2024-10-21}}</ref> og systir [[Ríkharður Daðason|Ríkharðs Daðasonar]], fyrrum knattspyrnumanns. == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.ksi.is/mot/leikmadur/$PlayerDetails/FirstTier/?leikmadur=4956#main-content Hekla Ingunn Daðadóttir] á ksi.is {{f|1977}} [[Flokkur:Íslenskar handknattleikskonur]] ajzv3fbfr9l7ujrpjxrwf7eupgpx0vp 0 183240 1980846 1887669 2026-09-28T15:44:19Z Fyxi 84003 1980846 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|sýsluna|Shkodër-sýsla{{!}}Shkodër-sýslu}} [[Mynd:The_City_and_the_Prokletije_from_the_castle.jpg|thumb|Útsýni yfir Shkodër.]] '''Shkodër''' er fimmta fjölmennasta [[borg]] [[Albanía|Albaníu]] (með um 135 þúsund íbúa) og höfuðstaður [[Shkodër-sýsla|Shkodër-sýslu]] og samnefnds sveitarfélags. Byggð hefur staðið þar samfellt frá [[bronsöld]] og skráð saga nær 2.200 ár aftur í tímann.<ref name=Shkodra2023>{{cite book|editor-last1=Galaty|editor-first1=Michael L.|editor-last2=Bejko|editor-first2=Lorenc|title=Archaeological Investigations in a Northern Albanian Province: Results of the Projekti Arkeologjik i Shkodrës (PASH): Volume One: Survey and Excavation Results|publisher=University of Michigan Press|year=2023|volume=64|series=Memoirs Series|isbn=9781951538736|url=https://books.google.com/books?id=pw_UEAAAQBAJ|pages=69–70, 50, 53}}</ref><ref>{{cite journal|author=Lemke, M.|year=2013|title=Fieldwork at Scodra 2013|journal=Światowit|volume=52|number=A|pages=217-225}}</ref> Borgin þekur sléttuna Mbishkodra á suðausturströnd [[Shkodër-vatn]]s við rætur [[Albönsku Alparnir|Albönsku Alpanna]]. Shkodër hefur verið þekkt undir mörgum nöfnum í gegnum tíðina. Borgin hefur sögulega verið kölluð '''Scodra''' (frá [[Gríska|grísku]] Σκόδρα) eða '''Scutari''' (frá [[Ítalska|ítölsku]]) og hefur af þeim sökum oft verið kölluð '''Skútarí''' á íslensku.<ref>{{Bókaheimild|titill=Íslenska alfræðiorðabókin A-G|ár=1990|bls=26|ISBN=9979-55-000-7|útgefandi=Bókaútgáfan Örn og Örlygur}}</ref><ref>{{Bókaheimild|titill=Íslenska alfræðiorðabókin P-Ö|útgefandi=Bókaútgáfan Örn og Örlygur|ár=1990|bls=252|ISBN=9979-55-000-7}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Borgir í Albaníu]] nqau800cropc3u0e2u11xjlelprk2vd 0 183274 1980803 1887652 2026-09-28T14:28:45Z Fyxi 84003 1980803 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|sýsluna|Fier-sýsla{{!}}Fier-sýslu}} {{heimildir vantar}} {{Byggð | nafn = Fier | nafn_í_eignarfalli = Fier | tegund_byggðar = [[Borg]] | mynd = Parku qendror qyteti i Fierit(Central park City of Fier).jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Fier | fáni = Flag of Fier.gif | fáni_stærð = 90px | innsigli = Stema e Bashkisë Fier.svg | innsigli_stærð = 60px | viðurnefni = | kjörorð = | teiknibóla_kort = Albanía | teiknibóla_kort_mjótt = yes | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Albaníu | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Albanía}} | undirskipting_gerð1 = Sýsla | undirskipting_nafn1 = [[Fier-sýsla|Fier]] | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = Borgarstjóri | leiðtogi_nafn = Armando Subashi | heild_gerð = Sveitarfélag | flatarmál_heild_km2 = 619,9 | mannfjöldi_heild = 120655 | mannfjöldi_frá_og_með = 2011 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = 190 | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 }} '''Fier''' er borg í [[Albanía|Albaníu]]. Hún er sú sjöunda fjölmennasta og er sömuleiðis höfuðborg [[Fier-sýsla|samnefndrar sýslu]].{{heimild vantar}} == Tilvísanir == {{reflist}} ==Tenglar== * {{Opinber vefsíða}} [[Flokkur:Borgir í Albaníu]] {{stubbur}} hzfctcdg667cq6qyh75snnx5bijfs1a 0 183674 1980975 1895656 2026-09-29T09:46:49Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980975 wikitext text/x-wiki '''Jóhannes Sæmundsson''' (fæddur [[25. júlí]] [[1940]] látinn [[10. apríl]] [[1983]]) var íslenskur [[Kennari|íþróttakennari]], fræðslufulltrúi og íþróttaþjálfari. Hann starfaði sem frjálsíþróttaþjálfari hjá ÍR og KR og síðar sem handknattleiksþjálfari hjá Haukum, FH, Ármanni og KR ásamt því að aðstoða landsliðsþjálfara Íslands í bæði handbolta og körfubolta.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7270037?iabr=on#page/n8/mode/1up/|title=Jóhannes Sæmundsson - Minning |publisher=Íþróttablaðið |date=1983-06-01 |access-date=2025-01-07 |page=9|via=[[Tímarit.is]]}}{{open access}}</ref> Jóhannes var faðir [[Guðni Th. Jóhannesson|Guðna Th. Jóhannessonar]] fyrrum [[Forseti Íslands|forseta Íslands]].<ref>{{Cite web|url=https://handbolti.is/pabbi-forseta-islands-lagdi-linuna-fyrir-kiel/|title=Pabbi forseta Íslands lagði línuna fyrir Kiel!|date=2022-06-12|website=Handbolti.is|author=Sigmundur Ó. Steinarsson|access-date=2024-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202083533/https://handbolti.is/pabbi-forseta-islands-lagdi-linuna-fyrir-kiel/|archive-date=2024-12-02|url-status=dead}}</ref> ==Fjölskylda== Eiginkona Jóhannesar er Margrét Thorlacius og synir þeirra eru Guðni fyrrum forseti Íslands, [[Patrekur Jóhannesson|Patrekur]] handboltaþjálfari og Jóhannes Ólafur kerfisfræðingur. Barnabarn þeirra Jóhannesar og Margrétar er [[JóiPé|Jóhannes Damian Patreksson]] tónlistarmaður betur þekktur sem JóiPé.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=/greinasafn/grein/1430421/?t=530069998&page_name=article&grein_id=1430421|title=Minning - Jóhannes Sæmundsson|publisher=[[Morgunblaðið]]|language=is|access-date=2024-11-27}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Fólk fætt árið 1940]] [[Flokkur:Fólk dáið árið 1983]] [[Flokkur:Íslenskir handknattleiksþjálfarar]] [[Flokkur:Íslenskir kennarar]] axj5ngnmqpk11ytvofukivl8uffnour 0 184198 1980809 1895220 2026-09-28T14:37:04Z Fyxi 84003 1980809 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|sýsluna|Gjirokastër-sýsla{{!}}Gjirokastër-sýslu}} {{engar heimildir}} {{Byggð | nafn = Gjirokastër | nafn_í_eignarfalli = Gjirokastër | tegund_byggðar = [[Borg]] | mynd = Gjirokaster 2016-2017.jpg | mynd_stærð = 250px | mynd_alt = | mynd_texti = Gjirokastër | innsigli = Stema e Bashkisë Gjirokastër.svg | innsigli_stærð = 100px | viðurnefni = | kjörorð = | teiknibóla_kort = Albanía | teiknibóla_kort_stærð = 250px | teiknibóla_kort_texti = | hnit = {{hnit|40|04|N|20|08|E|format=dms|display=inline}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Albanía}} | undirskipting_gerð1 = Sýsla | undirskipting_nafn1 = [[Gjirokastër-sýsla|Gjirokastër]] | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = Borgarstjóri | leiðtogi_nafn = [[Flamur Golëmi]] | heild_gerð = Sveitarfélag | flatarmál_heild_km2 = 473,8 | mannfjöldi_heild = 23270 | mannfjöldi_frá_og_með = 2023 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = 49 | tímabelti = [[CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti1_sumartími = [[CEST]] | utc_hliðrun1_sumartími = +02:00 | vefsíða = https://bashkiagjirokaster.gov.al }} '''Gjirokastër''' er borg í sunnanverðri [[Albanía|Albaníu]]. {{stubbur}} [[Flokkur:Borgir í Albaníu]] ak8vrlsy1s6nv00x2k6uefcjzilr0dj 2 184338 1980885 1966360 2026-09-28T20:01:15Z MáneyMánadóttir 103358 1980885 wikitext text/x-wiki {{Kassar byrja|Notandaupplýsingar}} {{#babel:is-2}} {{Kassar enda}} :''Það má vera að ég sé dreymin / En þú, þú ert íslenski draumurinn'' :: &mdash; [[Bríet (söngkona)|Bríet]], [[Logi Pedro]], [[Unnsteinn Manúel]], ''Íslenski draumurinn'' '''Vertu sæl(l) og velkomin(n)!''' Máney heiti ég og Mánadóttir er ég. Ég er ekki frá Íslandi og bý heldur ekki þar (þó að ég óskaði mér kannski að ég hefði fæðst og alist upp á Fróni) , en hefur áhuga á landi og á íslensku máli. Ég er skynsegin/einhverf. Það er stundum sagt að einhverfir hafa oft sín séráhugamál; ég trúi því ekki alveg en ef svo er þá er íslenskan kannski mitt. Þú getur skrifað mér skilaboð á íslensku á spjallsíðunni minni ef þú vilt. Athugaðu samt að ég sé oft upptekin og geti ekki svarað strax. Svo er ég líka oft feimin, kannski meira að segja of feimin til að svara þér. Íslenskan mín er alls ekki fullkomin, ég veit það vel. En ef það eru einhverjar villur í því sem ég segi eða skrifa, eða ef það mætti orða betur eitthvað sem ég skrifaði, þá afsakaðu þetta vinsamlegast, leiðréttu bara (líka t.d. hérna á þessari síðu) og láttu mig svo vita. Það er besta leið fyrir mig til að læra. Mig langar að gera það sem ég kann til að styðja íslenskuna, þetta ástkæra, ylhýra mál sem er svo fallegt. == Ýmsar hugsanir == === Spurnarorð í íslensku === * ''hver'' og ''hvor'' eru '''spurnarfornöfn.''' * ''hvílíkur'' er flokkað sem '''spurnarfornafn''' en svo segir BÍN að ''[d]æmi um veika beygingu eru til og þess vegna er ógerlegt annað en að greina orðið sem lýsingarorð[.]'' Sjálf myndi ég samt flokka ''hvílíkur'' sem '''spurnarákvæðisorð''' (e. ''interrogative determiner''). * ''hvaða'' sýnist mér líka vera '''spurnarfornafn''' þó að það fallbeygist ekki. * ''hvaðan'', ''hvar'', ''hvenær'', ''hví'', ''hve'', ''hvert'' og ''hversu'' eru '''spurnaratviksorð.''' * ''hvernig'' getur verið '''spurnaratviksorð''' (''Hvernig gengur?'') en líka '''spurnarákvæðisorð''' (''Hvernig ís viltu?''). * ''af hverju'', ''til hvers'', ''hvers vegna'' eru kannski best flokkuð sem '''spurnaratviksliðir''' (e. ''interrogative adverbials''), eða kannski '''spurnarforsetningarliðir''' þó mér finnist betra að leggja áherslu á atvikslega eðlið þeirra en ekki forsetningarnar í þeim. * ''hvers konar'', ''hvers lags'', ''hvers slags'' og ''hvers kyns'' myndi ég kalla '''spurnarákvæðisliðir.''' Samt eru þau skráð sem lýsingarorð í BÍN sem rituð eru í tveim orðum og þess vegna ætti ég kannski flokka þau sem '''spurnarákvæðisorð''' sem rituð eru í þveim orðum. Hér sýnist hugtökin/orð ''spurnarákvæðisorð,'' ''spurnaratvikisliður'', ''spurnarforsetningarliður'' og ''spurnarákvæðisliður'' ekki vera til í íslensku eða íslenskri málfræði hingað til. Ég sjálf er auðvitað enginn sérfræðingur í tungumálum heldur bara nemi. == Uppáhaldssíður mínar == :''Norðurljósin skrifa nafnið þitt í nótt'' :: &mdash; [[Todmobile]], ''Lommér að sjá'' * Listar: ** [[Listi yfir íslensk eiginnöfn karlmanna]] ** [[Listi yfir íslensk eiginnöfn kvenna]] ** [[Listi yfir kynhlutlaus íslensk eiginnöfn]] ** [[Listi yfir íslensk millinöfn]] *** [[:Flokkur:Íslensk mannanöfn sem notuð eru sem karl- og kvenmannsnöfn]] *** [[:Flokkur:Íslensk mannanöfn sem áður voru notuð sem karl- og kvenmannsnöfn]] * Nöfn eftir notkun: ** [[Íslensk mannanöfn eftir notkun|Algengustu nöfn]] ** [[Íslensk mannanöfn sem hafa þrjá til níu nafnhafa|Þrjá til níu nafnhafar]] ** [[Íslensk mannanöfn sem hafa tvo nafnhafa|Tvo nafnhafar]] ** [[Íslensk mannanöfn sem hafa einn nafnhafa (A-J)|Einn nafnhafi (A–J)]] ** [[Íslensk mannanöfn sem hafa einn nafnhafa (K-Ö)|Einn nafnhafi (K–Ö)]] == Hrossanöfn == :''Sturlungar riðu þeysireið á þingið, / fremstur var hestur með hringvafið fax'' :: &mdash; [[Bubbi]], ''12 hvítir hestar'' * [[Notandi:MáneyMánadóttir/Listi yfir íslensk stóðhestanöfn]] * [[Notandi:MáneyMánadóttir/Listi yfir íslensk hryssunöfn]] == Ávextir == * [[Notandi:MáneyMánadóttir/Listi yfir ávexti]] == Ýmislegt gagnlegt == * [[wiktionary:Appendix:Icelandic Swadesh list]] g99q0y9we20lezk5vttg75c29zq2m2k 0 184804 1980910 1900053 2026-09-29T03:00:05Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980910 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = Forseti | body = Arabalýðveldisins Egyptalands | native_name = {{lang|ar|رئيس جمهورية مصر العربية}} | insignia = File:رئاسة الجمهورية.png | insigniasize = 130 | insigniacaption = Innsigli | flag = Flag of the President of Egypt.svg | flagsize = 140 | flagborder = yes | flagcaption = Embættisfáni | image = File:AbdelFattah Elsisi.jpg | imagesize = 210 | alt = | incumbent = [[Abd al-Fattah as-Sisi]] | acting = | incumbentsince = 8. júní 2014 | department = | type = | status = | abbreviation = | member_of = | reports_to = | residence = [[Heliopolis-höll]], [[Kaíró]], [[Egyptaland]]i | seat = | nominator = | appointer = | appointer_qualified = | termlength = Sex ár, | termlength_qualified = allt að tvenn kjörtímabil | constituting_instrument = [[Stjórnarskrá Egyptalands]] (2014) | precursor = [[Konungur Egyptalands og Súdans]] | formation = {{start date and age|df=y|1953|6|18}} | first = [[Múhameð Naguib]] | last = | abolished = | unofficial_names = | deputy = [[Varaforseti Egyptalands]] | salary = 2.224.548 egypsk pund á ári<ref name="Paywizard.org">{{cite web|url=https://paywizard.org/salary/vip-check/abdel-fattah-al-sisi|title=Salary Abdel Fattah Al Sisi|date=10 November 2023|access-date=9 febrúar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410174154/https://paywizard.org/salary/vip-check/abdel-fattah-al-sisi|archive-date=10 apríl 2025|url-status=dead }}</ref> | website = {{url|https://www.presidency.eg/}} }} '''Forseti Arabalýðveldisins Egyptalands''' ({{lang|ar| رئيس جمهورية مصر }}) er [[þjóðhöfðingi]] [[Egyptaland]]s og sá sem útnefnir opinberan [[Ríkisstjórnarleiðtogi|ríkisstjórnarleiðtoga]] landsins samkvæmt stjórnarskrá landsins frá árinu 2014. Samkvæmt stjórnarskrám landsins frá [[Egypska byltingin 1952|egypsku byltingunni 1952]] er forsetinn jafnframt æðsti leiðtogi [[Egyptalandsher|egypska hersins]] og handhafi [[framkvæmdavald]]s egypsku ríkisstjórnarinnar.<ref>{{cite web | last=Kingsley | first=Patrick | title=Egypt's Sisi sworn in as president | website=the Guardian | date=8 June 2014 | url=http://www.theguardian.com/world/2014/jun/08/egypt-sisi-sworn-in-president | access-date=6 July 2023}}</ref> Sex manns hafa gegnt embætti forseta frá því að konungdæmið var leyst upp árið 1953, auk þess sem nokkrir hafa gegnt embættinu til bráðabirgða. Fyrsti forsetinn var [[Múhameð Naguib]], síðan [[Gamal Abdel Nasser]] og svo [[Anwar Sadat]]. Næstur kom [[Hosni Mubarak]] og síðan [[Múhameð Morsi]]. Núverandi forseti er [[Abd al-Fattah as-Sisi]], sem hefur verið í embætti frá 8. júní 2014. ==Tilvísanir== <references/> {{Forsetar Egyptalands}} {{stubbur|stjórnmál}} [[Flokkur:Forsetar Egyptalands| ]] gwi9nen7gegyj7rgdgxs1k3j28y0i7g 0 185969 1980985 1963102 2026-09-29T11:03:13Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980985 wikitext text/x-wiki '''Knattspyrnufélagið Hörður''', almennt þekkt sem '''Hörður''' eða '''Hörður Ísafirði''', er íslenskt íþróttafélag á [[Ísafjörður|Ísafirði]]. Það var stofnað árið 1919 sem knattspyrnulið<ref>{{Cite news |last=Steinþór Guðbjartsson |date=1 June 2017 |title=Konurnar fyrstar á Ísafirði |url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/06/01/konurnar_fyrstar_a_isafirdi/ |access-date=24 May 2018 |work=[[Morgunblaðið]] |language=Icelandic}}</ref> en síðan 1933 hefur það haldið úti öðrum deildum, einkum í [[Handknattleikur|handbolta]], [[Frjálsar íþróttir|frjálsum íþróttum]], [[Skíðaíþróttir|skíðum]] og [[Glíma|íslenskri glímu]].<ref>{{Cite web|url=https://www.safnis.is/is/heradsskjalasafnid-isafirdi/syningar/knattspyrnufelagid-hordur/|title=Knattspyrnufélagið Hörður|website=safnis.is|language=Icelandic|access-date=24 May 2018|archive-date=25 maí 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180525062540/https://www.safnis.is/is/heradsskjalasafnid-isafirdi/syningar/knattspyrnufelagid-hordur/|url-status=dead}}</ref><ref name="knatt-iso">{{Cite book|title=Knattspyrnusaga Ísfirðinga|last=Sigurður Pétursson|date=2017|publisher=Púkamót, félag|isbn=978-9935-24-189-4|pages=35, 61, 337–339}}</ref><ref>{{Cite news |last=Trausti Salvar Kristjánsson |date=21 October 2008 |title=Handboltinn í hraðri sókn á Ísafirði |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4202433 |access-date=14 August 2018 |work=[[Morgunblaðið]] |page=B2 |language=Icelandic}}</ref> == Saga == Knattspyrnufélagið Hörður var stofnað [[27. maí]] [[1919]] sem fótboltalið með Þórhall Leósson sem fyrsta formann þess.<ref>{{Cite news |date=10 June 1944 |title=Knattspyrnufélagið Hörður 25 ára |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5944109 |access-date=26 June 2018 |work=Baldur |page=54 |language=Icelandic}}</ref> Fyrsti leikur félagsins var gegn [[Fótboltafélag Ísafjarðar|Fótboltafélagi Ísafjarðar]] þann [[Íslenski þjóðhátíðardagurinn|17. júní]] 1921. Árið 1933 var stofnuð kvennadeild í handbolta og árið [[1937]] frjálsíþróttadeild.<ref>{{Cite news |date=27 May 1949 |title=Hörður 30 ára |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5002945 |access-date=26 June 2018 |work=Skutull |page=2 |language=Icelandic}}</ref> Á gullaldartímabili sínu á fjórða áratugnum var það stærsta íþróttafélagið á Vestfjörðum.<ref>{{Cite news |last=Frímann Helgason |date=23 June 1944 |title=Knattspyrnufélagið Hörður á Ísafirði 25 ára |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2741738 |access-date=26 June 2018 |work=[[Þjóðviljinn]] |page=3 |language=Icelandic}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 June 1949 |title=Knattspyrnufélagið Hörður 30 ára |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5011843 |access-date=26 June 2018 |work=Vesturland |page=4 |language=Icelandic}}</ref> == Fótbolti == === Nýleg saga === Þrátt fyrir að keppa ekki í deildarkeppninni komst Hörður í átta liða úrslit bikarkeppni karla árið 1970 þar sem það leit lægra haldi fyrir Fram, sem enduðu á að verða bikarmeistarar.<ref>{{Cite news |date=20. október 1970 |title="Utandeildaliðið" Hörður stóð í fram í 70 mínútur |url=https://timarit.is/page/3686488#page/n7/mode/2up |access-date=2016-05-14 |work=[[Tíminn]]|page=8|language=Icelandic|via=[[Tímarit.is]]}}</ref> Eftir að hafa ekki telft fram meistaraflokksliði í deild síðan 1940 sendi Hörður karlalið í [[4. deild karla í knattspyrnu|4.]] [[4. deild karla í knattspyrnu|deild karla]] árið 2014 þar sem það endaði í 4. sæti í A-riðli.<ref name="knatt-iso"/><ref>{{Cite news |author=Magnús Már Einarsson |date=2015-02-17 |title=Riðlaskipting í 4. deild karla - Sex ný lið taka þátt |url=http://www.fotbolti.net/fullStory.php?id=161716 |access-date=2018-05-24 |work=Fótbolti.net |language=Icelandic}}</ref> Þann 1. júní 2017 sigruðu þeir Snæfell/UDN 14-1 á Torfnesvelli á Ísafirði.<ref>{{Cite news |last=Sigurður Eyjólfur Sigurjónsson |date=2017-07-01 |title=4. deild: Öruggur sigur Harðar Í. |url=http://www.fotbolti.net/fullStory.php?id=233332 |access-date=2018-05-24 |work=fotbolti.net |language=Icelandic}}</ref> Þann 3. júní 2018 vann liðið ólíklegan sigur gegn [[Hvíti riddarinn|Hvíta Riddaranum]] með því að skora þrjú mörk á síðustu tveimur mínútum leiksins og vinna 6-5.<ref>{{Cite news |author=Ívan Guðjón Baldursson |date=2018-06-03 |title=4. deild: Mögnuð endurkoma Harðar Í. |url=http://www.fotbolti.net/news/02-06-2018/4-deild-mognud-endurkoma-hardar-i |access-date=2018-06-038 |work=Fótbolti.net |language=Icelandic}}</ref> Á tímabilinu 2021 varð Sigurður Hannesson markahæsti leikmaður Íslandsmótsins með 24 mörk í 14 leikjum.<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=42369|title=Íslandsmót - 4. deild karla C riðill 2021}}</ref> == Handbolti == Hörður hefur reglulega teflt fram meistaraflokki karla í handbolta.<ref>{{Cite news |date=5 June 2010 |title=Ísfirðingar í handbolta á ný |url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1336097/ |access-date=26 January 2021 |work=[[Morgunblaðið]] |language=Icelandic}}</ref> Félagið vann [[1. deild karla í handknattleik|næst efstu deild]] árið 2022<ref>{{Cite news |last=Hjörtur Leó Guðjónsson |date=8 April 2022 |title=Hörður tryggði sér sæti í Olís-deild karla í fyrsta skipti í sögunni |url=https://www.visir.is/g/20222246585d/hordur-tryggdi-ser-saeti-i-olis-deild-karla-i-fyrsta-skipti-i-sogunni |access-date=8 April 2022 |work=[[Vísir.is]] |language=Icelandic}}</ref> og lék í [[Úrvalsdeild karla í handknattleik|efstu deild]] tímabilið 2022-2023.<ref>{{Cite news |last=Almarr Ormarsson |date=10 April 2023 |title=ÍR fallið úr Olísdeild karla |url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2023-04-10-ir-fallid-ur-olisdeild-karla |access-date=14 April 2023 |work=[[RÚV]] |language=Icelandic}}</ref> === Titlar === * [[1. deild karla í handknattleik|1. deild karla]] (2022) === Landsliðsmenn === * [[Alexander Tatarintsev]]<ref>{{Cite news |last=Ingvi Þór Sæmundsson |date=6 January 2023 |title=Hörður fær fyrrverandi rússneskan landsliðsmann |url=https://www.visir.is/g/20232361364d/hordur-faer-fyrrverandi-russneskan-landslidsmann |access-date=6 January 2023 |work=[[Vísir.is]] |language=Icelandic}}</ref> * [[Guntis Pilpuks]]<ref>{{Cite news |last=Ingvi Þór Sæmundsson |date=30 August 2022 |title=Olís-spá karla 2022-23: Efsta deildin nemur land á Ísafirði |url=https://www.visir.is/g/20222295418d/olis-spa-karla-2022-23-efsta-deildin-nemur-land-a-isafirdi |access-date=13 September 2022 |work=[[Vísir.is]] |language=Icelandic}}</ref> * [[Kenya Kasahara]] * [[Roland Lebedevs]]<ref>{{Cite news |last=Ívar Benediktsson |date=14 April 2023 |title=Landsliðsmarkvörður Letta kveður Hörð eftir fjögur ár |url=https://handbolti.is/landslidsmarkvordur-letta-kvedur-hord-eftir-fjogur-ar/ |access-date=14 April 2023 |work=Handbolti.is |language=Icelandic |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413220551/https://handbolti.is/landslidsmarkvordur-letta-kvedur-hord-eftir-fjogur-ar/ |archive-date=13 apríl 2023 |url-status=dead}}</ref> * [[Tuğberk Çatkın]]<ref>{{Cite news |date=13 September 2023 |title=Landsliðsmaður til Ísafjarðar |url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2023/09/13/landslidsmadur_til_isafjardar/ |access-date=14 September 2023 |work=[[Morgunblaðið]] |language=Icelandic}}</ref> * Endijs Kusners == Tilvísanir == {{Reflist}} {{Reflist}} [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Stofnað 1919]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög]] [[Flokkur:Íslensk frjálsíþróttafélög]] [[Flokkur:Íslensk sundfélög]] [[Flokkur:Íþróttafélög á Ísafirði]] e9hyudf1ydbsy555i7nnetbg9ru8p0t 14 188720 1980762 1937463 2026-09-28T12:21:09Z TKSnaevarr 53243 1980762 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:2008]] [[Flokkur:Fólk fætt á 21. öld|08]] m9nz8a20b8a9fut6vqb9ravj019iehw 0 190347 1980982 1960285 2026-09-29T10:49:23Z TKSnaevarr 53243 /* Kvikmyndaskrá */ 1980982 wikitext text/x-wiki {{Leikari | nafn = Ralph Fiennes | mynd = Ralph Fiennes 2024.jpg | mynd_texti = Ralph Fiennes árið 2024. | fæðingarnafn = Ralph Nathaniel Twisleton-Wykeham-Fiennes | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1962|12|22}} | fæðingarstaður = [[Ipswich]], [[Suffolk]], [[England]]i | þjóðerni = [[England|Enskur]] | ár = 1985– | maki = {{gifting|Alex Kingston|1993|1997}} | börn = | vefsíða = | undirskrift = | helstu_hlutverk = <!-- Verðlaun --> | óskarsverðlaun = | emmy-verðlaun = | tony-verðlaun = | gg-verðlaun = | bafta-verðlaun = | sag-verðlaun = | cesar-verðlaun = | goya-verðlaun = | afi-verðlaun = | olivier-verðlaun = | edduverðlaun = | grammy-verðlaun = }} '''Ralph Nathaniel Twisleton-Wykeham-Fiennes''' (f. 22. desember 1962) er enskur leikari og leikstjóri. Hann er þekktur fyrir hlutverk sín bæði í leikhúsi og kvikmyndum og hefur hlotið fjölda verðlauna, meðal annars [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]], [[Tony-verðlaunin|Tony-verðlaun]] og þrjár tilnefningar til [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlauna]], sjö [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlauna]] og [[Emmy-verðlaunin|Emmy-verðlauna]]. Fiennes fæddist í [[Ipswich]] í [[Suffolk]] og útskrifaðist úr leiklistarnámi við konunglega listaháskólann [[Royal Academy of Dramatic Art]] árið 1985. Fiennes lagði fyrir sig hlutverk í [[William Shakespeare|Shakespeare-leikritum]] og vakti athygli með sviðshlutverkum sínum hjá [[Royal National Theatre|Konunglega þjóðleikhúsinu]] og síðan hjá [[Royal Shakespeare Company|Konunglega Shakespeare-félaginu]]. Árið 1995 birtist Fiennes í fyrsta sinn í [[Broadway]]-leikriti í aðalhlutverkinu í uppsetningu á ''[[Hamlet]]'' og vann fyrir það [[Tony-verðlaunin|Tony-verðlaun]] sem besti sviðsleikarinn. Hann var síðar tilnefndur til Tony-verðlauna fyrir leik sinn í leikritinu ''[[Líknarinn]]'' eftir [[Brian Friel]] (2006). Fyrsta kvikmyndahlutverk Fiennes var sem Heathcliff í myndinni ''[[Fýkur yfir hæðir (kvikmynd frá 1992)|Fýkur yfir hæðir]]'' árið 1992. Hann hefur þrisvar sinnum verið tilnefndur til Óskarsverðlauna, fyrir leik sinn í myndunum ''[[Listi Schindlers (kvikmynd)|Listi Schindlers]]'', ''[[Enski sjúklingurinn]]'' (1996) og ''[[Conclave]]'' (2024). Meðal annarra mynda Fiennes má nefna ''[[Gettu betur (kvikmynd)|Gettu betur]]'' (1994), ''[[Þerna á Manhattan]]'' (2002), ''[[Staðfasti garðyrkjumaðurinn]]'' (2005), ''[[Í Brugge]]'', ''[[Lesarinn (kvikmynd)|Lesarinn]]'' (2008), ''[[Hertogaynjan]]'' (2008), ''[[Sprengjusveitin]]'' (2009), ''[[The Grand Budapest Hotel]]'' (2014), ''[[A Bigger Splash]]'' (2015), ''[[Hail, Caesar!]]'' (2016), ''[[The King's Man]]'' (2021), ''[[The Menu]]'' (2022) og tvær myndir í kvikmyndaröðinni ''[[28 Days Later]]'' (2025–2026). Fiennes varð sér í lagi frægur fyrir að leika illmennið [[Voldemort]] í [[Harry Potter (kvikmyndaröð)|Harry Potter-kvikmyndunum]] (2005–2011) og njósnaforingjann [[M (James Bond)|Gareth Mallory / M]] í [[James Bond]]-kvikmyndunum (2012–2021). Hann hefur talsett hlutverk í teiknimyndunum ''[[Egypski prinsinn]]'' (1998), ''[[Wallace & Gromit: Bölvun vígakanínunnar]]'' (2005), ''[[Kubo og strengirnir tveir]]'' (2016) og ''[[Lego Batman myndin]]'' (2017). Hann leikstýrði jafnframt og lék aðalhlutverkin í kvikmyndunum ''[[Kóríólanus (kvikmynd)|Kóríólanus]]'' (2011) og ''[[Ósýnilega konan (kvikmynd frá 2013)|Ósýnilega konan]]'' (2013).<ref>{{Cite web|title=Coriolanus, review|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/filmreviews/9025942/Coriolanus-review.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/filmreviews/9025942/Coriolanus-review.html |archive-date=10 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=4 February 2021|website=The Telegraph|date=21 January 2012 |language=en-GB}}{{cbignore}}</ref> Auk leikhlutverka sinna er Fiennes heiðursmeðlimur í [[London Film School|Kvikmyndaskólanum í London]]<ref>{{cite news |title=Richard Linklater, Ralph Fiennes, Kate Kinninmont Become Honorary Associates At Lfs Annual Show|url=https://lfs.org.uk/content/richard-linklater-ralph-fiennes-kate-kinninmont-become-honorary-associates-lfs-annual-show|access-date=15 March 2019|agency=[[London Film School]]|archive-date=19 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200419181228/https://lfs.org.uk/content/richard-linklater-ralph-fiennes-kate-kinninmont-become-honorary-associates-lfs-annual-show|url-status=live}}</ref> og hefur verið sendifulltrúi fyrir [[UNICEF]] í Bretlandi frá árinu 1999. Fiennes hlaut heiðursríkisborgararétt í [[Serbía|Serbíu]] árið 2017 í þakkarskyni fyrir að koma landinu á framfæri við umheiminn.<ref>{{Vefheimild|titill= Ralph Fiennes orðinn Serbi|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2017/09/24/ralph_fiennes_ordinn_serbi/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 24. september 2017|skoðað=11. apríl 2026}}</ref> == Kvikmyndaskrá == {| class="wikitable sortable" |- ! Ár ! Titill ! Hlutverk ! class="unsortable" | Athugasemdir |- | 1992 | ''[[Fýkur yfir hæðir (kvikmynd frá 1992)|Fýkur yfir hæðir]]'' (''Wuthering Heights'') | [[Heathcliff]] | |- | rowspan=2 | 1993 | ''[[The Baby of Mâcon]]'' | Biskupssonur | |- | ''[[Listi Schindlers (kvikmynd)|Listi Schindlers]]'' (''Schindler's List'') | [[Amon Göth]] | |- | 1994 | ''[[Gettu betur (kvikmynd)|Gettu betur]]'' (''Quiz Show'') | [[Charles Van Doren]] | |- | 1995 | ''[[Skrýtnir dagar]]'' (''Strange Days'') | Lenny Nero | |- | 1996 | ''[[Enski sjúklingurinn]]'' (''The English Patient'') | [[László Almásy|László de Almássy greifi]] | |- | 1997 | ''[[Óskar og Lúsinda (kvikmynd)|Óskar og Lúsinda]]'' (''Oscar and Lucinda'') | Oscar Hopkins | |- | rowspan=2 | 1998 | ''[[Hefnendurnir (kvikmynd frá 1998)|Hefnendurnir]]'' (''The Avengers'') | John Steed | |- | ''[[Egypski prinsinn]]'' (''The Prince of Egypt'') | [[Ramses 2.|Ramses]] | Talsetning<ref name="btva">{{cite web |title=Ralph Fiennes (visual voices guide) |url=http://www.behindthevoiceactors.com/Ralph-Fiennes/ |access-date=December 22, 2023 |publisher=Behind The Voice Actors |archive-date=14 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230914194625/https://www.behindthevoiceactors.com/Ralph-Fiennes/ |url-status=live }} A green check mark indicates that a role has been confirmed using a screenshot (or collage of screenshots) of a title's list of voice actors and their respective characters found in its credits or other reliable sources of information.</ref> |- | rowspan="3" | 1999 | ''[[Sólskin (kvikmynd frá 1999)|Sólskin]]'' (''Sunshine'') | Ignatz Sonnenschein / Adam Sors / Ivan Sors | |- | ''[[Onegín (kvikmynd frá 1999)|Onegín]]'' (''Onegin'') | [[Jevgeníj Onegín]] | Einnig aðalframleiðandi |- | ''[[Leiðarlok (kvikmynd frá 1999)|Leiðarlok]]'' (''The End of the Affair'') | Maurice Bendrix | |- | 2000 | ''[[Kraftaverkamaðurinn]]'' (''The Miracle Maker'') | [[Jesús]] | Talsetning<ref name="btva" /> |- | rowspan=4 | 2002 | ''[[Köngulóin]]'' (''Spider'') | Dennis „Spider“ Cleg | |- | ''[[Miskunnsami þjófurinn]]'' (''The Good Thief'') | Tony Angel | Ekki á kreditlista |- | ''[[Rauði drekinn (kvikmynd)|Rauði drekinn]]'' (''Red Dragon'') | [[Francis Dolarhyde]] | |- | ''[[Þerna á Manhattan]]'' (''Maid in Manhattan'') | Christopher Marshall | |- | rowspan=6 | 2005 | ''[[Úthverfamartröð]]'' (''The Chumscrubber'') | Michael Ebbs borgarstjóri | |- | ''[[Chromophobia (kvikmynd)|Chromophobia]]'' | Stephen Tulloch | |- | ''[[Staðfasti garðyrkjumaðurinn]]'' (''The Constant Gardener'') | Justin Quayle | |- | ''[[Wallace & Gromit: Bölvun vígakanínunnar]]'' (''Wallace & Gromit: The Curse of the Were-Rabbit'') | Victor Quartermaine lávarður | Talsetning<ref name="btva" /> |- | ''[[The White Countess]]'' | Todd Jackson | |- | ''[[Harry Potter og eldbikarinn (kvikmynd)|Harry Potter og eldbikarinn]]'' (''Harry Potter and the Goblet of Fire'') | [[Voldemort]] | |- | 2006 | ''[[Land of the Blind]]'' | Joe | |- | 2007 | ''[[Harry Potter og Fönixreglan (kvikmynd)|Harry Potter og Fönixreglan]]'' (''Harry Potter and the Order of the Phoenix'') | Voldemort | |- | rowspan=3 | 2008 | ''[[Í Brugge]]'' (''In Bruges'') | Harry Waters | |- | ''[[Hertogaynjan]]'' (''The Duchess'') | [[William Cavendish, 5. hertoginn af Devonshire|William Cavendish]] | |- | ''[[Lesarinn (kvikmynd)|Lesarinn]]'' (''The Reader'') | Michael Berg (eldri) | |- | rowspan=2 | 2009 | ''[[Sprengjusveitin]]'' (''The Hurt Locker'') | Teymisstjóri | |- | ''[[Harry Potter og blendingsprinsinn (kvikmynd)|Harry Potter og blendingsprinsinn]]'' (''Harry Potter and the Half-Blood Prince'') | Voldemort | Myndefni úr safni |- | rowspan=5 | 2010 | ''[[Cemetery Junction (film)|Cemetery Junction]]'' | Hr. Kendrick | |- | ''[[Clash of the Titans (kvikmynd frá 2010)|Clash of the Titans]]'' | [[Hades]] | |- | ''[[Nanny McPhee and the Big Bang]]'' | Gray lávarður | |- | ''[[The Wildest Dream]]'' | [[George Mallory]] | Heimildarmynd |- | ''[[Harry Potter og dauðadjásnin - 1. hluti]]'' (''Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 1'') | rowspan=2 | Voldemort | |- | rowspan=2 | 2011 | ''[[Harry Potter og dauðadjásnin - 2. hluti]]'' (''Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2'') | |- | ''[[Kóríólanus (kvikmynd)|Kóríólanus]]'' (''Coriolanus'') | [[Gnaeus Marcius Coriolanus|Kóríólanus]] | Einnig leikstjóri og framleiðandi |- | rowspan=3 | 2012 | ''[[Wrath of the Titans]]'' | Hades | |- | ''[[Skyfall]]'' | [[M (James Bond)|Gareth Mallory / M]] | |- | ''[[Glæstar vonir (kvikmynd frá 2012)|Glæstar vonir]]'' (''Great Expectations'') | Abel Magwitch | |- | 2013 | ''[[Ósýnilega konan (kvikmynd frá 2013)|Ósýnilega konan]]'' (''The Invisible Woman'') | [[Charles Dickens]] | Einnig leikstjóri |- | rowspan=2 | 2014 | ''[[The Grand Budapest Hotel]]'' | Monsieur Gustave H. | |- | ''[[Two Women (kvikmynd frá 2014)|Two Women]]'' | M.A. Rakitin | |- | rowspan=2 | 2015 | ''[[A Bigger Splash (kvikmynd frá 2015)|A Bigger Splash]]'' | Harry Hawkes | |- | ''[[Spectre]]'' | Gareth Mallory / M | |- | rowspan=2 | 2016 | ''[[Hail, Caesar!]]'' | Laurence Laurentz | |- | ''[[Kubo og strengirnir tveir]]'' (''Kubo and the Two Strings'') | Mánakóngurinn / Raiden | rowspan=2 | Talsetning |- | rowspan=2 | 2017 | ''[[Lego Batman myndin]]'' (''The Lego Batman Movie'') | [[Alfred Pennyworth]]<ref name="btva" /> |- | ''[[Sea Sorrow]]'' | [[Prosperó]] | Heimildarmynd |- | rowspan=2 | 2018 | ''[[The White Crow]]'' | [[Aleksandr Púshkín (ballettdansari)|Aleksandr Púshkín]] | Einnig leikstjóri og framleiðandi |- | ''[[Holmes & Watson]]'' | [[Moriarty prófessor]] / Jacob Musgrave | |- | rowspan=2 | 2019 | ''[[Official Secrets (kvikmynd)|Official Secrets]]'' | [[Ben Emmerson]] | |- | ''[[Lego myndin 2]]'' (''The Lego Movie 2: The Second Part'') | Alfred Pennyworth | Talsetning; smáhlutverk<ref name="btva" /> |- | 2020 | ''[[Dagfinnur dýralæknir (kvikmynd frá 2020)|Dagfinnur dýralæknir]]'' (''Dolittle'') | Barry | Talsetning<ref name="btva" /> |- | rowspan=4 | 2021 | ''[[The Dig (kvikmynd frá 2021)|The Dig]]'' | [[Basil Brown]] | |- | ''[[Enginn tími til að deyja]]'' (''No Time to Die'') | Gareth Mallory / M | |- | ''[[The Forgiven (kvikmynd frá 2021)|The Forgiven]]'' | David Henninger | |- | ''[[The King's Man]]'' | Orlando, hertoginn af Oxford | Einnig aðalframleiðandi |- | 2022 | ''[[The Menu]]'' | Julian Slowik kokkur | |- | rowspan=5| 2023 | ''[[The Wonderful Story of Henry Sugar (kvikmynd)|The Wonderful Story of Henry Sugar]]'' | [[Roald Dahl]] / Lögregluþjónninn | rowspan="5"|Stuttmynd |- | ''[[The Wonderful Story of Henry Sugar and Three More|The Swan]]'' | Roald Dahl |- | ''[[The Wonderful Story of Henry Sugar and Three More|The Rat Catcher]]'' | Roald Dahl / Rottukarlinn |- | ''[[The Wonderful Story of Henry Sugar and Three More|Poison]]'' | Roald Dahl |- | ''Coast'' | Hann sjálfur |- | rowspan="3"| 2024 | ''Macbeth: Ralph Fiennes & Indira Varma'' | Makbeð | Upptaka af sviði<ref>{{Cite web|url=https://themontrealeronline.com/2024/04/macbeth-starring-ralph-fiennes-indira-varma-select-cineplex-locations-may-2-5-2024/|title=Macbeth starring Ralph Fiennes & Indira Varma – select Cineplex locations – May 2 & 5, 2024|date=24 April 2024|website=themontrealeronline.com|access-date=1 May 2024|archive-date=1 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240501123557/https://themontrealeronline.com/2024/04/macbeth-starring-ralph-fiennes-indira-varma-select-cineplex-locations-may-2-5-2024/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dctheaterarts.org/2024/04/26/macbeth-the-film-to-screen-at-shakespeare-theatre-company/|title='Macbeth' as movie to screen at Shakespeare Theatre Company|date=26 April 2024 |website=dctheaterarts.org|access-date=1 May 2024}}</ref> |- | ''[[Conclave]]'' | Thomas Lawrence kardináli | Einnig aðalframleiðandi |- | ''[[The Return (kvikmynd frá 2024)|The Return]]'' | [[Ódysseifur]] | |- | rowspan=2|2025 | ''[[28 Years Later]]'' | Dr. Ian Kelson | |- | ''[[The Choral]]'' | Dr. Guthrie | |- | rowspan=2| 2026 | ''[[28 Years Later: The Bone Temple]]'' | Dr. Ian Kelson | |- | ''[[The Hunger Games: Sunrise on the Reaping]]'' | [[Kóríólanus Snow]] forseti | Í eftirframleiðslu<ref>{{Cite tweet|user=ninajacobson|number=1994435238823383165|title=Now it's a wrap|website=X|access-date=2025-12-07}}</ref> |} ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|æviágrip|leikari}} {{DEFAULTSORT:Fiennes, Ralph}} {{f|1962}} [[Flokkur:Enskir leikarar]] [[Flokkur:Breskir kvikmyndaleikstjórar]] jjsyg2hgc60ue6192f349gsxzyu7x1q 14 190826 1980981 1961469 2026-09-29T10:42:28Z TKSnaevarr 53243 1980981 wikitext text/x-wiki {{skoða meira|Sherlock Holmes}} [[Flokkur:Skáldaðir leynilögreglumenn]] [[Flokkur:Breskar bókmenntir]] jivt6hbmrojjnri5o4v906l7knbec71 0 191055 1980801 1963792 2026-09-28T14:24:09Z Fyxi 84003 1980801 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Berat-sýsla | nafn_í_eignarfalli = Berat-sýslu | nafn_á_frummáli = ''Qarku i Beratit'' ([[albanska]]) | tegund_byggðar = [[Albanía#Stjórnsýslueiningar|Sýsla]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = Flag of Berat.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Stema e Qarkut Berat.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Albania (Berat County).svg | kort_texti = Staðsetning í Albaníu | teiknibóla_kort = <!-- nafnið sem er notað af Snið:Location map --> | teiknibóla_kort_texti = | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Albanía}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Berat]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 1.798 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://databaza.instat.gov.al:8083/pxweb/en/DST/START__DE/POP02/ |title=Population by prefecture, county and municipality |website=INSTAT Data Portal |publisher=Institute of Statistics (INSTAT) |language=en |access-date=2026-09-28 }}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 136.851 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Berat-sýsla''' ([[albanska]]: ''Qarku i Beratit'') er ein af tólf sýslum [[Albanía|Albaníu]]. Höfuðstaður sýslunnar er borgin [[Berat]]. Íbúafjöldinn árið 2026 var 136.851.<ref name="mannfjöldi" /> == Sveitarfélög == * [[Berat]] * [[Dimal]] * [[Kuçovë]] * [[Poliçan]] * [[Skrapar]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Sýslur Albaníu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Sýslur í Albaníu]] ig3iibg4dz86fphwdniysd7ui0ewdww 0 191058 1980800 1963801 2026-09-28T14:22:41Z Fyxi 84003 1980800 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Dibër-sýsla | nafn_í_eignarfalli = Dibër-sýslu | nafn_á_frummáli = ''Qarku i Dibrës'' ([[albanska]]) | tegund_byggðar = [[Albanía#Stjórnsýslueiningar|Sýsla]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = ALB Qarku i Dibrës flag.svg | innsigli = | skjaldarmerki = ALB Qarku i Dibrës COA.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Albania (Dibër County).svg | kort_texti = Staðsetning í Albaníu | teiknibóla_kort = <!-- nafnið sem er notað af Snið:Location map --> | teiknibóla_kort_texti = | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Albanía}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Peshkopi]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 2.586 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://databaza.instat.gov.al:8083/pxweb/en/DST/START__DE/POP02/ |title=Population by prefecture, county and municipality |website=INSTAT Data Portal |publisher=Institute of Statistics (INSTAT) |language=en |access-date=2026-09-28 }}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 102.188 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Dibër-sýsla''' ([[albanska]]: ''Qarku i Dibrës'') er ein af tólf sýslum [[Albanía|Albaníu]]. Höfuðstaður sýslunnar er [[Peshkopi]]. Íbúafjöldinn árið 2026 var 102.188.<ref name="mannfjöldi" /> == Sveitarfélög == * [[Bulqizë]] * [[Dibër]] * [[Klos]] * [[Mat (Albaníu)|Mat]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Sýslur Albaníu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Sýslur í Albaníu]] sa31ifjodxjaemnv7lh69zff3tkt7vp 0 191059 1980798 1963802 2026-09-28T14:21:54Z Fyxi 84003 1980798 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Durrës-sýsla | nafn_í_eignarfalli = Durrës-sýslu | nafn_á_frummáli = ''Qarku i Durrësit'' ([[albanska]]) | tegund_byggðar = [[Albanía#Stjórnsýslueiningar|Sýsla]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = Flag of Durrës.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Stema e Qarkut Durrës.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Albania (Durrës County).svg | kort_texti = Staðsetning í Albaníu | teiknibóla_kort = <!-- nafnið sem er notað af Snið:Location map --> | teiknibóla_kort_texti = | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Albanía}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Durrës]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 766 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://databaza.instat.gov.al:8083/pxweb/en/DST/START__DE/POP02/ |title=Population by prefecture, county and municipality |website=INSTAT Data Portal |publisher=Institute of Statistics (INSTAT) |language=en |access-date=2026-09-28 }}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 220.074 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Durrës-sýsla''' ([[albanska]]: ''Qarku i Durrësit'') er ein af tólf sýslum [[Albanía|Albaníu]]. Höfuðstaður sýslunnar er borgin [[Durrës]]. Íbúafjöldinn árið 2026 var 220.074.<ref name="mannfjöldi" /> Hún er minnsta sýsla landsins að flatarmáli eða um 766 km{{sup|2}}. == Sveitarfélög == * [[Durrës]] * [[Krujë]] * [[Shijak]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Sýslur Albaníu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Sýslur í Albaníu]] 8djmf58w2rfypfzxij7v7se478solu4 0 191060 1980797 1963804 2026-09-28T14:21:15Z Fyxi 84003 1980797 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Elbasan-sýsla | nafn_í_eignarfalli = Elbasan-sýslu | nafn_á_frummáli = ''Qarku i Elbasanit'' ([[albanska]]) | tegund_byggðar = [[Albanía#Stjórnsýslueiningar|Sýsla]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = Flag of Elbasan.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Stema e Qarkut Elbasan.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Albania (Elbasan County).svg | kort_texti = Staðsetning í Albaníu | teiknibóla_kort = <!-- nafnið sem er notað af Snið:Location map --> | teiknibóla_kort_texti = | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Albanía}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Elbasan]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 3.199 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://databaza.instat.gov.al:8083/pxweb/en/DST/START__DE/POP02/ |title=Population by prefecture, county and municipality |website=INSTAT Data Portal |publisher=Institute of Statistics (INSTAT) |language=en |access-date=2026-09-28 }}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 222.278 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Elbasan-sýsla''' ([[albanska]]: ''Qarku i Elbasanit'') er ein af tólf sýslum [[Albanía|Albaníu]]. Höfuðstaður sýslunnar er borgin [[Elbasan]]. Íbúar árið 2026 voru 222.278.<ref name="mannfjöldi" /> == Sveitarfélög == * [[Belsh]] * [[Cërrik]] * [[Elbasan]] * [[Gramsh]] * [[Librazhd]] * [[Peqin]] * [[Prrenjas]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Sýslur Albaníu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Sýslur í Albaníu]] 11yvim7kcdnw4tw4lgh7d2jmbx969tb 0 191129 1980899 1979786 2026-09-28T23:13:26Z Steinninn 952 setti inn mynd 1980899 wikitext text/x-wiki {{Þjóðaratkvæðagreiðsla |name= |image=Nei við ESB traktor.jpg |caption="Nei hreyfingin" var áberandi á vegum landsins |question=Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið? |date={{start date|2026|08|29|df=yes}} |country=Ísland |yes=105338 |no=118047 |invalid=1646 |electorate=272543 |outcome= |map=2026 Iceland EU referendum ISL.svg |map_caption = Niðurstöður eftir kjördæmum<br />'''Já''': {{skýringartexti0|#B6C8D9|50–60%}}<br />'''Nei''': {{skýringartexti0|#DEDEBD|50–60%}} {{skýringartexti0|#BCBC83|60–70%}}<br />Hver ferningur á kortinu táknar 1000 atkvæði. }} [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] fór fram á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Tillögu um aðildarviðræður var hafnað. Þjóðaratkvæðagreiðslan var sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fór á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]]. ==Forsaga== Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> Þann 28. maí 2026 samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna.<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-28-thjodin-greidir-atkvaedi-um-esb-vidraedur-29-agust-476595|title=Þjóðin greiðir atkvæði um ESB-viðræður 29. ágúst|author=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|publisher=RÚV|date=2026-05-28|access-date=2026-05-28}}</ref> ==Spurningin== Í upphaflegri tillögu utanríkisráðherra var spurningin og svarmöguleikarnir eftirfarandi: :''Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?'' :*''Já, halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' :*''Nei, ekki halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' Fram komu athugasemdir við orðalag spurningarinnar, meðal annars frá [[Landskjörstjórn]], þar sem talið var að í henni fælist ályktun um að aðildarumsókn Íslands væri í fullu gildi og hægt að halda áfram með aðildarferlið þar sem frá var horfið, en það væri umdeild staðhæfing. Þá voru gerðar athugasemdir við svarmöguleika þar sem kosningalög gera ráð fyrir að svarmöguleikar í þjóðaratkvæðagreiðslu séu almennt aðeins „já“, eða „nei“.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/157/s/1183.html|titill=Nefndarálit með breytingartillögu um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.|útgefandi=Meiri hluti utanríkismálanefndar|mánuður=18. maí|ár=2026}}</ref> Orðalagi spurningar og svarmöguleika var því breytt og verður eftirfarandi: :'''Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?''' ::'''❏ Já.''' ::'''❏ Nei.''' ==Framkvæmd== Þjóðaratkvæðagreiðslan var sú fyrsta sem fram fer á Íslandi eftir að öll lagaákvæði um framkvæmd slíkra atkvæðagreiðsla var felld undir ný kosningalög árið 2022 en þau fjalla um framkvæmd allra kosninga og þjóðaratkvæðagreiðslna á Íslandi. Helsta breytingin fólst í því að [[Landskjörstjórn]] fékk stærra hlutverk og henni bar til dæmis að standa fyrir kynningu til almennings á því álitamáli sem þjóðaratkvæðagreiðslan snerist um. Landskjörstjórn gaf því út bækling sem dreift var á öll heimili og opnaði sérstakt vefsvæði til að svara helstu spurningum almennings um málið.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262907651d/-mikid-hitaefni-en-thessi-texti-a-ad-vera-hlut-laus-|titill=„Mikið hitaefni en þessi texti á að vera hlut­laus“|útgefandi=Vísir|mánuður=9. júlí|ár=2026}}</ref> [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] (ÖSE) sendi fulltrúa til landsins í júlí og gaf út skýrslu um framkvæmd atkvæðagreiðslunnar í ágúst. Í henni kom fram að stofnunin bæri traust til íslenskra stjórnvalda um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslunnar en alvarlegustu athugasemdir stofnunarinnar sneru að fjármögnun kosningabaráttunnar sem var að mestu leyti á vegum frjálsra félagasamtaka sem ekki lúta sömu reglum og stjórnmálaflokkar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-12-taka-athugasemdir-ose-alvarlega-en-svona-eru-leikreglurnar-nuna-483799|titill=Taka athugasemdir ÖSE alvarlega en „svona eru leikreglurnar núna“|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=12. ágúst|ár=2026}}</ref> Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar hófst 27. júlí hjá [[Sýslumenn á Íslandi|sýslumönnum]] og ræðismönnum og sendiráðum Íslands erlendis. 17. ágúst höfðu um 16 þúsund greitt atkvæði sitt en það þótti mikil þátttaka á þeim tímapunkti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262922136d/um-sex-tan-thusund-greitt-at-kvaedi-utan-kjor-fundar|titill=Um sex­tán þúsund greitt at­kvæði utan kjör­fundar|útgefandi=Vísir|mánuður=17. ágúst|ár=2026}}</ref> Um 35 þúsund höfðu greitt atkvæði utan kjörfundar 24. ágúst.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-24-35-thusund-hafa-greitt-atkvaedi-buid-ad-lengja-opnunartima-hja-syslumanni-484762|titill=35 þúsund hafa greitt atkvæði – búið að lengja opnunartíma hjá sýslumanni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=24. ágúst|ár=2026}}</ref> ==Kosningabaráttan== ===Afstaða stjórnmálaflokka=== {| class="wikitable" ! colspan=4 | Stjórnarmeirihluti |- | style="background:{{Flokkslitur|Samfylkingin}};"| | [[Samfylkingin]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og vill stefna að fullri aðild og upptöku evru.<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/malefnin/island-i-samfelagi-tjodanna?issue=samfylkingin-er-evropusinnadur-flokkur|titill=Ísland í samfélagi þjóðanna|útgefandi=Samfylkingin|mánuðurskoðað=12. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Viðreisn}};"| | [[Viðreisn]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og að Ísland gerist fullgildur aðili að sambandinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://vidreisn.is/grunnstefna-og-landsthingsalyktanir/utanrikismal/|titill=Utanríkismál|útgefandi=Viðreisn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| | [[Flokkur fólksins]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Flokkurinn er og hefur verið andvígur aðild að ESB. Flokksmenn hafa lagt áherslu á að spurningin snúi að aðildarviðræðum en ekki aðild og ráðherrar flokksins hafa sagt að þeir muni vinna með þá niðurstöðu sem þjóðin kemst að.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/157/rad20260521T185813.html|titill=Þingræða Kolbrúnar Baldursdóttur|útgefandi=Alþingi|mánuður=21. maí|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-15-flokkur-folksins-reidubuinn-ad-setjast-vid-samningabordid-ef-thjodin-segir-ja-478299|titill=Flokkur fólksins reiðubúinn að setjast við samningaborðið ef þjóðin segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. júní|ár=2026}}</ref> Inga Sæland formaður flokksins hefur neitað að gefa upp hvernig hún sjálf muni greiða atkvæði en einstaka þingmenn flokksins hafa þó tjáð andstöðu við aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/16/kemur_akkurat_engum_vid_hvernig_inga_kys/|titill=Kemur akkúrat engum við hvernig Inga kýs|útgefandi=mbl.is|mánuður=16. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/05/28/eg_mun_segja_nei_29_agust/|titill=Ég mun segja nei 29. ágúst|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Stjórnarandstaða |- | style="background:{{Flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar Evrópusambandsaðild og leggur áherslu á eflingu EES-samstarfsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://xd.is/kosningaaherslur/|titill=Kosningaáherslur|útgefandi=Sjálfstæðisflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| | [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar alfarið inngöngu Íslands í Evrópusambandið og hefur raunar efasemdir um EES-samstarfið.<ref>{{Vefheimild|url=https://midflokkurinn.is/stefna/utanrikis-og-varnarmal|titill=Utanríkis- og varnarmál|útgefandi=Miðflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Framsókn}};"| | [[Framsóknarflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn er andvígur aðild Íslands að ESB. Þingflokkurinn sat hjá við afgreiðslu þingsályktunartillögu um atkvæðagreiðsluna og sagðist treysta þjóðinni til þess að segja nei við aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/blog/yfirlysing-thingflokks-framsoknar-vegna-esb|titill=Yfirlýsing þingflokks Framsóknar vegna þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Utan þings |- | style="background:{{Flokkslitur|Píratar}};"| | [[Píratar]] | style="background:#FFFFAA;"|Hlutlaus | Styðja að þjóðaratkvæðagreiðslan fari fram, en hvetja ekki til einnar niðurstöðu umfram aðra.<ref>{{Vefheimild|url=https://piratar.is/umraeda/lyktun-stjrnar-prata-um-esb|titill=Ályktun stjórnar Pírata um ESB|útgefandi=Píratar|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| | [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn telur ESB byggt á kapítalískri efnahagsstefnu og hafnar aðild Íslands. Flokkurinn hvetur til þess að landsmenn kjósi gegn aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/nidurstodur-adalfundar-sosialistaflokks-islands-2026|titill=Niðurstöður aðalfundar Sósíalistaflokks Íslands 2026|útgefandi=Sósíalistaflokkur Íslands|mánuður=9. júní|ár=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|VG}};"| | [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Stefna flokksins er að hagsmunum Íslands sé best borgið utan ESB en telja þó að virða beri vilja þjóðarinnar ef hún kýs með aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://vg.is/greinar/alyktanir-landsfundar-2026/|titill=Ályktanir landsfundar 2026|útgefandi=Vinstrihreyfingin - grænt framboð|mánuður=10. mars|ár=2026}}</ref> Þrátt fyrir stjórnmálaályktanir flokksins styðja þó bæði formaður og varaformaður hans aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-13-varaformadur-vinstri-graenna-segir-ja-483849|titill=Varaformaður Vinstri grænna segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=13. ágúst|ár=2026}}</ref> |} Af sitjandi þingmönnum ætluðu 29 að segja já í þjóðaratkvæðagreiðslunni en 30 nei en fjórir vildu ekki gefa upp hvernig þeir ætluðu að kjósa. Allir þingmenn Samfylkingar og Viðreisnar ætluðu að kjósa já og allir þingmenn Sjálfstæðisflokks og Miðflokks ætluðu að kjósa nei. Allir þingmenn Framsóknarflokks ætluðu að kjósa nei nema [[Halla Hrund Logadóttir]] sem vildi ekki gefa upp afstöðu sína. Af þingmönnum Flokks fólksins sögðust tveir ætla að greiða atkvæði með já, fjórir með nei og þrír gáfu ekki upp afstöðu. [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] var utan þingflokka þegar þjóðaratkvæðagreiðslan fór fram og hann ætlaði að kjósa já.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/28/svona_falla_atkvaedi_thingmanna_fleiri_segja_nei_en/|titill=Svona falla atkvæði þingmanna: Fleiri segja nei en já|útgefandi=Mbl.is|mánuður=28. ágúst|ár=2026}}</ref> ===Félagasamtök=== Hin eiginlega kosningabarátta var að miklu leyti háð af félagasamtökum fremur en stjórnmálaflokkum. Áður en boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar voru til samtök á borð við Evrópuhreyfinguna sem er fylgjandi aðild Íslands að Evrópusambandinu og [[Heimssýn]] sem er andvíg slíkri aðild en þessi samtöku fengu 10 milljónir hvor í styrk frá utanríkisráðuneytinu í desember 2025 til þess að efla lýðræðislega umræðu um Evrópumál.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-09-evropuhreyfingin-og-heimssyn-fa-hvort-um-sig-10-milljonir-fra-stjornvoldum-461121|titill=Evrópuhreyfingin og Heimssýn fá hvort um sig 10 milljónir frá stjórnvöldum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=9. desember|ár=2025}}</ref> Eftir að boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar komu einnig fram samtök sem stofnuð voru sérstaklega til þess að reka kosningabaráttu fyrir aðra hvora niðurstöðuna. Samtökin SJÁ voru stofnuð 18. júní á stofnfundi á [[Kjarvalsstaðir|Kjarvalsstöðum]] en að þeim stendur hópur sem hvetur til þess að almenningur kjósi með því að hefja á ný aðildarviðræður. Þau notuðu slagorðið „Já til að sjá“ og lögðu áherslu á að þau starfi ekki endilega að því að Ísland gangi í Evrópusambandið heldur eingöngu að því að aðildarviðræður verði kláraðar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262899152d/vilja-segja-ja-til-ad-sja-|titill=Vilja segja „já til að sjá“|útgefandi=Vísir|mánuður=18. júní|ár=2026}}</ref> Samtökin Áfram Ísland voru stofnuð 6. júlí á stofnfundi í Sjálfstæðissalnum við Austurvöll en þau voru stofnuð til að berjast fyrir nei í atkvæðagreiðslunni. Á meðal ræðumanna á stofnfundi var Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262904329d/-skraningum-rignir-inn-|titill=Skráningum rignir inn|útgefandi=Vísir|mánuður=1. júlí|ár=2026}}</ref> === Stuðningur frá aðilum === {| class="wikitable" |+ !''Já til að sjá'' |- | * Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra Íslands * Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra Íslands * Hjálmar Vilhjálmsson, framkvæmdastjóri SJÁ-samtakanna * Lárus Welding, fjármálastjóri Stoða * Inga Sæland, menntamálaráðherra Íslands * Pálmi Gestsson, leikari * Bubbi Morthens, tónlistarmaður * Baltasar Kormákur, leikstjóri * Erna Mist Yamagata, myndlistarkona * Guðni Bergsson, fyrrum formaður KSÍ * Jón Ásgeir Jóhannesson, kaupsýslumaður * Sigmar Vilhjálmsson, athafnamaður og fjölmiðlamaður * Kristján Jóhannesson, óperusöngvari * Már Guðmundsson, fyrrum Seðlabankastjóri * Sverrir Þór Sverrisson, leikari og grínisti * Rósa Björk Brynjólfsdóttir, formaður Vinstri grænna * Unnur Ösp Stefánsdóttir, leikkona * Sólveig Arnarsdóttir, leikkona * Ilmur Kristjánsdóttir, leikkona * Magnús Tumi Guðmundsson, jarðfræðingur * Guðrún Pétursdóttir, lífeðlisfræðingur * Gylfi Arnbjörnsson, fyrrum forseti ASÍ * Sigursteinn Másson, fjölmiðlamaður * Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, fyrrum matvælaráðherra * Jón Gnarr, þingmaður Viðreisnar * Sóley Tómasdóttir, fyrrum borgarfulltrúi * Tómas Ellert Tómasson, fyrrum bæjarfulltrúi Miðflokksins í Árborg * Ragnheiður Ríkharðsdóttir, fyrrum formaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins * Pétur Marteinsson, oddviti Samfylkingarinnar í Reykjavík * Andrés Magnússon, blaðamaður |} {| class="wikitable" !''Áfram Ísland'' |- | * Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrum forseti Íslands * Halldór Benjamín Þorbergsson, fyrrum framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins * Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar * Katrín Jakobsdóttir, fyrrum forsætisráðherra Íslands * Annie Mist Þórisdóttir, heimsmeistari í Crossfit * Erpur Eyvindarson, tónlistarmaður og rappari * Hjörvar Hafliðason, íþróttafréttamaður og hlaðvarpsstjórnandi * Jógvan Hansen, tónlistarmaður * Skúli Mogensen, fyrrum forstjóri Wow Air * Guðmundur Emil Jóhannsson, einkaþjálfari * Kristín Gunnarsdóttir, hlaðvarpsstjórnandi * Yrsa Sigurðardóttir, rithöfundur * Svandís Svavarsdóttir, fyrrum formaður Vinstri grænna * Maggi Mix, skemmtikraftur * Guðfinnur Sölvi Karlsson, veitingamaður |} == Skoðanakannanir == Afstaða almennings til aðildarviðræðna og mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu hefur verið mæld í skoðanakönnunum um árabil. Þegar spurt hefur verið beint um aðild að Evrópusambandinu hefur meirihluti aðspurðra yfirleitt verið á móti en þegar spurt hefur verið um að taka upp aðildarviðræður eða halda þeim áfram hefur meirihlutinn yfirleitt verið fylgjandi því. Í yfirlitinu hér að neðan eru aðeins birtar kannanir sem gerðar voru eftir að forystymenn ríkisstjórnarinnar tilkynntu um að þjóðaratkvæðagreiðsla um viðræður færi fram 2026. Einungis er tekið tillit til þeirra sem afstöðu tóku til svarmöguleikanna. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! class="unsortable" style="width:40px;" |Já ! class="unsortable" style="width:40px;" |Nei ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:#6187ac;"| ! style="background:#a1a167;"| |- |[https://www.visir.is/g/20262927585d/hnif-jafnt-i-sidustu-konnuninni Maskína] |28. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|50,4 |49,6 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 0,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-27-nyr-thjodarpuls-adeins-fleiri-segja-nei-485068 Gallup] |24.–27. ágúst 2026 |48,4 |style="background:#eee8aa|51,6 | style="background:#a1a167;color:#FFFFFF;"| 3,2 |- |[https://www.visir.is/g/20262925809d/ny-konnun-dregur-saman-milli-fylkinga Maskína] |21.–25. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,3 |48,7 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 2,6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-14-nyr-thjodarpuls-ekki-marktaekur-munur-a-fylkingum-483977 Gallup] |1.–13. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,5 |48,5 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 3,0 |- |[https://www.visir.is/g/20262920711d/forskot-ja-hlidarinnar-maelist-minna Maskína] |7.–11. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52,2 |47,8 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4,4 |- |[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/06/hnifjafnar_fylkingar_jas_og_neis Gallup] |15.–30. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"| 50 |style="background:#eee8aa;"| 50 | jafnt |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/07/30/ny-konnun-meirihluti-aetlar-enn-ad-segja-ja Maskína] |22.–29. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53 |47 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-26-orlitid-fleiri-aetla-ad-segja-ja-en-nei-i-agust-479546 Gallup] |12.–24. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52 |48 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4 |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/06/13/ny-konnun-meirihluti-aetlar-ad-segja-ja Maskína] |2.–11. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53,1 |46,9 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6,2 |} == Niðurstöður == {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! rowspan=3 | Kjördæmi !! colspan=2 | já !! colspan=2 | nei !!rowspan=3 | auð !!rowspan=3 | ógild !! rowspan=3 | samtals !! rowspan=3 | kjörskrá !! rowspan=3 | kjörsókn |- ! colspan="2" style="background:#6187ac;" | ! colspan="2" style="background:#a1a167;" | |- ! atkv. !! % !! atkv. !! % |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík norður]] | style="background:#cbd8e4;"| '''22.266''' | style="background:#cbd8e4;"| '''57,5''' || 16.448 || 42,5 || 165 || 124 || 39.003 || 48.299 || 80,7% |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi suður|Reykjavík suður]] | style="background:#cbd8e4;"| '''20.738''' || style="background:#cbd8e4;"| '''55,5''' || 17.317 || 45,5 || 176 || 129 || 38.360 || 47.345 || 81,0% |- ! [[Suðvesturkjördæmi]] | 31.779 || 47,0 || style="background:#eee8aa| '''35.910''' || style="background:#eee8aa| '''53,0''' || 228 || 218 || 68.135 || 80.880 || 84,2% |- ! [[Norðvesturkjördæmi]] | 7.060 || 37,1 || style="background:#eee8aa| '''11.953''' || style="background:#eee8aa| '''62,9''' || 74 || 68 || 19.155 || 22.672 || 84,4% |- ! [[Norðausturkjördæmi]] | 10.022 || 38,8 || style="background:#eee8aa| '''15.822''' || style="background:#eee8aa| '''61,2''' || 125 || 104 || 26.073 || 31.226 || 83,4% |- ! [[Suðurkjördæmi]] | 13.473 || 39,5 || style="background:#eee8aa| '''20.597''' || style="background:#eee8aa|'''60,5''' || 129 || 106 || 34.305 || 42.121 || 81,4% |- style="background:#eaecf0;" ! Samtals | 105.338 || 47,2 || style="background:#eee8aa| '''118.047''' || style="background:#eee8aa| '''52,8''' || 897 || 749 || 225.031 || 272.543 || 82,5% |} ''Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/79iCOCyZXCBCCV8k6jz0QG/5ef76afbf75aebefad481fdc853f5ae3/0ae957db-7952-4e0b-bfbc-5992a7fdcbb4.pdf Kosningaskýrsla landskjörstjórnar'' ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Kosningar á Íslandi}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] 3r9oxs4hhbv8c1rccgb3pp7eo00cvfe 0 192354 1980864 1979134 2026-09-28T19:04:51Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1980864 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 1. deild kvenna 2001 | mynd = | ár = '''2001''' | Meistarar = '''{{Lið Þróttur_R.}}''' | upp um deild = '''{{Lið Þróttur_R.}}''' | spilaðir leikir = 47 | mörk skoruð = 255 (5.43 m/leik) | markahæstur = '''22 mörk'''<br>[[Fjóla Dröfn Friðriksdóttir]] ({{Lið Haukar}}) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2000|2000]] - [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2002|2002]] |}} Leikar í '''1. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 20. sinn árið '''2001'''. {{clear}} == A riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=120| Lið !width=100| Bær !width=200| Leikvangur !width=540| Þjálfari !width=240| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2000|2000]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fjölnir}} | [[Reykjavík]] | [[Fjölnisvöllur]] |style="text-align: left;"|[[Halldór Þorvaldur Halldórsson]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Haukar}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] |style="text-align: left;"|[[Brynja Guðjónsdóttir]] | 7. sæti, [[Landssímadeild kvenna í knattspyrnu 2000|Landssímad.]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið HK/Víkingur}} | [[Reykjavík]] | [[Kórinn]], [[Víkingsvöllur]] |style="text-align: left;"|[[Halldór Þorvaldur Halldórsson]] og<br>[[Kolbrún Ida Harðardóttir]] (aðs.) | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|[[Reynir Sandgerði|R]][[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|K]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]] | [[Sandgerði]],<br/>[[Keflavík]], [[Garði]] | [[Sandgerðisvöllur]]<br/>[[Sparisjóðsvöllurinn]]<br/>[[Nesfisk-völlurinn]] |style="text-align: left;"|[[Reynir Þór Ragnarsson]],<br/>[[Kolbrún Ida Harðardóttir]] (aðs.) | 3. sæti í 1. deild A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Þróttur_R.}} | [[Reykjavík]] | [[Valbjarnarvöllur]] |style="text-align: left;"|Rafal Ulatowski | 2. s. í [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2000#Úrslitakeppnin|1. deild úrslit]] |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasem |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Haukar|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]]''' ||12||10||0||2||41||11||30||'''30''' |align="center" rowspan=2|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2001#Úrslitakeppnin|Úrslitakeppnin]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur_R.|1}}"| ||'''{{Lið Þróttur_R.}}''' ||12||10||0||2||40||17||23||'''30''' |- |3||| ||[[Reynir Sandgerði|R]][[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|K]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]] ||12||7||0||5||59||26||33||'''21''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}"| ||{{Lið Fjölnir}} ||12||3||0||9||32||46||-14||'''9''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|HK/Víkingur|1}}"| ||{{Lið HK/Víkingur}} ||12||0||0||12||6||78||-72||'''0''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''.</small> === Töfluyfirlit === ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| |valign="top" width="48%"| {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" !align="left"|A riðill 1!!Fjö!!Hau!!HK/V!!RKV!!Þró |- |list2 = |align="left"|{{Lið Fjölnir}} ||'''XXX'''||1-3||9-0||2-7||0-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Haukar}} ||5-2||'''XXX'''||4-0||2-1||1-2 |- |align="left"|{{Lið HK/Víkingur}} |0-4||0-6||'''XXX'''||1-9||1-6 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[Reynir Sandgerði|R]][[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|K]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]] ||7-1||1-2||7-1||'''XXX'''||5-1 |- |align="left"|{{Lið Þróttur_R.}} ||9-3||1-0||7-1||2-1||'''XXX''' |} |valign="top" width="4%"| &nbsp;&nbsp; |valign="top" width="47%"| {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" !align="left"|A riðill 2!!Fjö!!Hau!!HK/V!!RKV!!Þró |- |list2 = |align="left"|{{Lið Fjölnir}} ||'''XXX'''||—||5-1||—||1-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Haukar}} ||4-1||'''XXX'''||—||5-1||— |- |align="left"|{{Lið HK/Víkingur}} ||—||0-6||'''XXX'''||—||0-3 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[Reynir Sandgerði|R]][[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|K]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]] ||7-3||—||12-1||'''XXX'''||— |- |align="left"|{{Lið Þróttur_R.}} ||—||1-3||—||5-1||'''XXX''' |} |} <small> ''Útskýringar: — = ekki spilað''.</small>. == B riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=120| Lið !width=100| Bær !width=200| Leikvangur !width=540| Þjálfari !width=240| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2000|2000]] |- |style="text-align: left;"| [[Íþróttafélagið Huginn|Huginn]]/[[Höttur]] | [[Seyðisfjörður]]<br/>[[Egilsstaðir]] | [[Vilhjálmsvöllur]] |style="text-align: left;"|[[Hjalti Heiðar Þorkelsson]] | 3. sæti, C riðill |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Valur/Austri|KVA]] | [[Stöðvarfjörður]] | [[Grænafellsvöllur]] |style="text-align: left;"|[[Bjarni Guðmundur Bjarnason]] | 2. sæti, C riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Sindravellir]] |style="text-align: left;"|[[Nihad Hasecic]] | 3. s. í [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2000#Úrslitakeppnin|1. deild úrslit]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Tindastóll}} | [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] | [[Sauðárkróksvöllur]] |style="text-align: left;"|[[Alfreð Guðmundsson]] | 4. s. í [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2000#Úrslitakeppnin|1. deild úrslit]] |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=180|Athugasem |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}"| ||'''[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]]''' ||6||4||1||1||18||8||10||'''13''' |align="center" rowspan=2|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2001#Úrslitakeppnin|Úrslitakeppnin]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}"| ||'''{{Lið Sindri}}''' ||6||4||1||1||15||7||8||'''13''' |- |3|| ||[[Knattspyrnufélagið Valur/Austri|KVA]] ||6||3||0||3||18||11||7||'''9''' |- |4|| ||[[Íþróttafélagið Huginn|Huginn]]/[[Höttur]] ||6||0||0||6||3||28||-25||'''0''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''.</small> ==== Töfluyfirlit ==== ''Heimaliðið er vinstra megin''. {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|B riðill!!H/H!!KVA!!Sin!!Tin |- |list2 = |align="left"|[[Íþróttafélagið Huginn|Huginn]]/[[Höttur]] ||'''XXX'''||1-4||0-2||1-6 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[Knattspyrnufélagið Valur/Austri|KVA]] ||10-1||'''XXX'''||1-2||3-1 |- |align="left"|{{Lið Sindri}} ||3-0||4-1||'''XXX'''||2-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Tindastóll}} ||4-0||2-0||3-2||'''XXX''' |} == Úrslitakeppnin == === Undanúrslit === 1. umferð , ''25. ágúst 2001''. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. ágúst 2001<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Þróttur_R.}} |úrslit= 7 – 3 |lið2= {{Lið Tindastóll}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=675649&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= [[Anna Björg Björnsdóttir|A.B. Björnsdóttir]] {{mark|15}}<nowiki></nowiki>[[Jóna Soffía Baldursdóttir|J.S. Baldursdóttir]] {{mark|25}}<nowiki></nowiki><br>[[Hjálmdís Zoéga|H. Zoéga]] {{mark|34}}<nowiki></nowiki><br>[[Íris Björk Eysteinsdóttir|Í.B. Eysteinsdóttir]] {{mark|57}}<nowiki></nowiki><br>[[Jakobína Gunnarsdóttir|J. Gunnarsdóttir]] {{mark|60}}<nowiki></nowiki><br>[[Anna Björg Björnsdóttir|A.B. Björnsdóttir]] {{mark|63}}<nowiki></nowiki><br>[[Íris Björk Eysteinsdóttir|Í.B. Eysteinsdóttir]] {{mark|84}} |mörk2= [[Birna Eiríksdóttir|B. Eiríksdóttir]] {{mark|28}}<nowiki></nowiki>[[Rannveig Gísladóttir|H.G. Harðardóttir]] {{mark|70}}<nowiki></nowiki><br>[[Brynhildur Erla Jakobsdóttir|B.E. Jakobsdóttir]] {{mark|81}} |leikvangur= [[Þróttarvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Gunnar Helgason (dómari)|Gunnar Helgason]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. ágúst 2001<br />17:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Sindri}} |úrslit= 0 – 3 |lið2= {{Lið Haukar}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=644920&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= [[Ásdís Petra Oddsdóttir|Á.P. Oddsdóttir]] {{mark|27}}<nowiki></nowiki>[[Fjóla Dröfn Friðriksdóttir|F.D. Friðriksdóttir]] {{mark|60}}<nowiki></nowiki><br>[[Ásdís Petra Oddsdóttir|Á.P. Oddsdóttir]] {{mark|86}} |leikvangur= [[Mánavöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Jóhann Pétur Jóhannsson]] |}} 2. umferð , ''28. ágúst 2001''. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 28. ágúst 2001<br />18:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Tindastóll}} |úrslit= 0 – 5 |lið2= {{Lið Þróttur_R.}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=653046&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= [[Anna Björg Björnsdóttir|A.B. Björnsdóttir]] {{mark|2}}<nowiki></nowiki>[[Anna Björg Björnsdóttir|A.B. Björnsdóttir]] {{mark|14}}<nowiki></nowiki><br>[[Hildur Dagný Kristjánsdóttir|H.D. Kristjánsdóttir]] {{mark|70}}<nowiki></nowiki><br>[[Björk Einarsdóttir|B. Björk Einarsdóttir]] {{mark|76}}<nowiki></nowiki><br>[[Björk Einarsdóttir|B. Björk Einarsdóttir]] {{mark|88}} |leikvangur= [[Sauðárkróksvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Gunnar Helgason (dómari)|Gunnar Helgason]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 28. ágúst 2001<br />18:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Haukar}} |úrslit= 4 – 1 |lið2= {{Lið Sindri}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=577564&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= [[Eva Sif Jóhannsdóttir|E.S. Jóhannsdóttir]] {{mark|15}}<nowiki></nowiki>[[Eva Sif Jóhannsdóttir|E.S. Jóhannsdóttir]] {{mark|23}}<nowiki></nowiki><br>[[Fjóla Dröfn Friðriksdóttir|F.D. Friðriksdóttir]] {{mark|37}}<nowiki></nowiki><br>[[Bergrún Sigr Benediktsdóttir|B.S. Benediktsdóttir]] ([[sjálfsmark|sm.]]) {{mark|59}} |mörk2= [[Guðrún Ása Jóhannsdóttir|G.Á. Jóhannsdóttir]] {{mark|45}} |leikvangur= [[Ásvellir]] |áhorfendur= |dómari= [[Svanlaugur Þorsteinsson]] |}} === Úrslit === Lau ''1. september 2001''. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 1. september 2001<br />17:15 [[GMT]] |lið1= {{Lið Haukar}} |úrslit= 3 – 4 |lið2= {{Lið Þróttur_R.}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=577556&banner-tab=report Leikskýrsla] |mörk1= [[Fjóla Dröfn Friðriksdóttir|F.D. Friðriksdóttir]] {{mark|17}}<nowiki></nowiki>[[Fjóla Dröfn Friðriksdóttir|F.D. Friðriksdóttir]] {{mark|80}}<nowiki></nowiki><br>[[Fjóla Dröfn Friðriksdóttir|F.D. Friðriksdóttir]] {{mark|108|víti}} |mörk2= [[Anna Björg Björnsdóttir|A.B. Björnsdóttir]] {{mark|30}}<nowiki></nowiki>[[Anna Björg Björnsdóttir|A.B. Björnsdóttir]] {{mark|80}}<nowiki></nowiki><br>[[Hildur Dagný Kristjánsdóttir|H.D. Kristjánsdóttir]] {{mark|97}}<nowiki></nowiki><br>[[Hildur Dagný Kristjánsdóttir|H.D. Kristjánsdóttir]] {{mark|112}} |leikvangur= [[Ásvellir]] |áhorfendur= |dómari= [[Sigurður Óli Þórleifsson]] |}} == Aukakeppni 1. deild == ''13. og 15. september 2001''.<ref>{{cite web|title=Aukakeppni 1. deild kvenna 2001|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=683|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=19. september 2018}}</ref> {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. september 2001<br />17:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið FH}} |úrslit= 2 – 1 |lið2= {{Lið Haukar}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=8101 Leikskýrsla] |mörk1= [[Sigríður Guðmundsdóttir|S. Guðmundsdóttir]] {{mark|24}}<nowiki></nowiki>[[Hanna Guðrún Stefánsdóttir|H.G. Stefánsdóttir]] {{mark|26}} |mörk2= [[Ásdís Petra Oddsdóttir|A.P. Oddsdóttir]] {{mark|79}} |leikvangur= [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Gunnar Sverrir Gunnarsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. september 2001<br />13:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Haukar}} |úrslit= 0 – 3 |lið2= {{Lið FH}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=8102 Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= [[Hanna Guðrún Stefánsdóttir|H.G. Stefánsdóttir]] {{mark|20}}<nowiki></nowiki>[[Olga Steinunn Stefánsdóttir|O.S. Stefánsdóttir]] {{mark|38}}<br>[[Valdís Rögnvaldsdóttir|V. Rögnvaldsdóttir]] {{mark|44}} |leikvangur= [[Ásvellir]] |áhorfendur= |dómari= [[Hans Kristján Scheving]] |}} == Markahæstu leikmenn == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=340|Nafn !width=120|Félag !width=90|Mörk !width=30|Víti !width=90|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' | '''[[Fjóla Dröfn Friðriksdóttir]]'''<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Fjóla Dröfn Friðriksdóttir - Haukar 2001|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=22323|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=25. ágúst 2026}}</ref> | {{Lið Haukar}} | 22 | | 15 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' | '''[[Lilja Íris Gunnarsdóttir]]'''<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Lilja Íris Gunnarsdóttir - RKV 2001|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=4996|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=25. ágúst 2026}}</ref> | [[Reynir Sandgerði|R]][[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|K]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]] | 18 | | 10 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' | '''[[Nína Ósk Kristinsdóttir]]'''<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Nína Ósk Kristinsdóttir - RKV 2001|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=13296|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=25. ágúst 2026}}</ref> | | [[Reynir Sandgerði|R]][[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|K]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]] | 16 | | 12 |- | '''4''' | [[Anna Björg Björnsdóttir]]<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Anna Björg Björnsdóttir - Þróttur_R. 2001|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=13220|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=25. ágúst 2026}}</ref> | {{Lið Þróttur_R.}} | 13 | | 9 |- | '''5''' | [[Hildur Dagný Kristjánsdóttir]]<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Hildur Dagný Kristjánsdóttir - Þróttur_R. 2001|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadurid=8855|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=25. ágúst 2026}} {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> | {{Lið Þróttur_R.}} | 9 | | 13 |- | '''6''' | [[Inga Lára Jónsdóttir]]<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, nga Lára Jónsdóttir - RKV 2001|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=18569|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=25. ágúst 2026}}</ref> | [[Reynir Sandgerði|R]][[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|K]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]] | 9 | | 16 |} {{1. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]] | fyrir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2000|1. deild kvenna 2000]] | eftir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2002|1.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2002]] }} == Tilvísanir og heimildir == <div class="references-small"><references/></div> * [http://www.rsssf.com/tablesi/ijs-wom01.html Iceland - Women's Premier League 2001 and 1st division] Rsssf (en). * {{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=187744&banner-tab=matches-and-results&toggle=rounds&round=1|title=1. deild kvenna 2001 A riðill|work=KSÍ|accessdate=8. ágúst 2026}} * {{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=187750&banner-tab=matches-and-results&toggle=rounds&round=1|title=1. deild kvenna 2001 B riðill|work=KSÍ|accessdate=8. ágúst 2026}} * {{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=187756&banner-tab=matches-and-results&toggle=rounds&round=1|title=1. deild kvenna 2001 úrslit|work=KSÍ|accessdate=8. ágúst 2026}} * {{cite web|url=http://www.icelandfootball.net/ladies-2001.html|title=Ladies Competitions 2001 - Women's Second Division (1. deild kvenna)|accessdate=8. ágúst 2026}} {{Knattspyrna á Íslandi 2001}} [[Flokkur:1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] q0d1f130p35r0yxkpnu0qrg9g6vena6 0 192794 1980778 1978613 2026-09-28T12:53:44Z Nipas2 54688 /* Leikskýrsla */ 1980778 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Meistarakeppni kvenna |mynd= |stofnár=1992 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=11 |núverandi meistarar= {{Lið Breiðablik}} (2006) |sigursælasta lið= {{Lið Breiðablik}} ''(5)'' |heimasíða= [[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2005|2005]] - [[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2007|2007]] }} '''Meistaraleikur kvenna í knattspyrnu 2006''', meistarar meistaranna, var spilaður þann 11. maí 2006 á [[Stjörnuvöllur|Stjörnuvöllum]]. [[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 2004|Bikarmeistarar]] '''{{Lið Breiðablik}}''' og [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|Íslandsmeistarar]] '''{{Lið Breiðablik}}''' áttust þá við. Samkvæmt reglum deildarbikarsins tryggði '''{{Lið Valur}}''' sér sæti í úrslitaleiknum þar sem liðið er í öðru sæti í úrvalsdeildinni. ==Leikskýrsla== ''Fimmtudagur 11. maí 2006''.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=663735&banner-tab=overview|title=Meistarakeppni kvenna - 11. maí 2006|work=KSÍ|accessdate=12. september 2026}}</ref> {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= [[11. maí]] [[2006]]<br />19:15 [[GMT]] |lið1= {{Lið Breiðablik}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=663735&banner-tab=report Leikskýrsla] |úrslit= 5 – 1 |lið2= {{Lið Valur}} |mörk1= [[Edda Garðarsdóttir|E. Garðarsdóttir]] {{mark|11|víti}}<nowiki></nowiki>[[Vanja Stefanovic|V. Stefanovic]] {{mark|21}}<nowiki></nowiki><br>[[Edda Garðarsdóttir|E. Garðarsdóttir]] {{mark|39}}<nowiki></nowiki><br>[[Guðrún Erla Hilmarsdóttir|G.E. Hilmarsdóttir]] {{gul|53}}<nowiki></nowiki><br>[[Greta Mjöll Samúelsdóttir|G.M. Samúelsdóttir]] {{mark|72}}<nowiki></nowiki><br>[[Vanja Stefanovic|V. Stefanovic]] {{mark|85}} |mörk2= [[Guðný Björk Óðinsdóttir|G.B. Óðinsdóttir]] {{mark|18}}<nowiki></nowiki>[[Ólafur Pétursson (f. 1971)|Ó. Pétursson (aðstoðarþjálfari)]] {{gul|43}} |leikvangur= [[Stjörnuvöllur]], [[Ísland]] |áhorfendur= |dómari= Gylfi Þór Orrason }} == Heimild == {{reflist}} {{Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu|Meistarakeppni kvenna]] | fyrir = [[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2005|2005]] | eftir = [[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2007|2007]] }} ==Heimildaskrá== *{{cite web|url=https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=663735&banner-tab=report|title=Meistarakeppni kvenna 2006|work=KSÍ|accessdate=12. september 2026}} {{Knattspyrna á Íslandi 2006}} [[Flokkur:Meistarakeppni kvenna á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] mmnwtmsd4n4lmttaswnegirnkawyzty 0 192960 1980748 2026-09-28T12:08:25Z Akigka 183 Bjó til síðu með „{{Tungumál |litur = #ABCDEF |nafn = Ladino |nafn2 = ''Ladin'' |ríki = {{ITA}} |svæði= [[Venetó]]<br/>[[Trentínó-Suður-Týról]] |talendur= 41.165+ (2006 – 2011) |stafrór= [[latneskt stafróf]] |ætt = [[Indóevrópsk mál]]<br />&nbsp;[[Ítalísk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;[[Rómönsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Vesturítölsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Vesturrómönsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Galló-íberísk mál]]<br />...“ 1980748 wikitext text/x-wiki {{Tungumál |litur = #ABCDEF |nafn = Ladino |nafn2 = ''Ladin'' |ríki = {{ITA}} |svæði= [[Venetó]]<br/>[[Trentínó-Suður-Týról]] |talendur= 41.165+ (2006 – 2011) |stafrór= [[latneskt stafróf]] |ætt = [[Indóevrópsk mál]]<br />&nbsp;[[Ítalísk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;[[Rómönsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Vesturítölsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Vesturrómönsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Galló-íberísk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Gallórómönsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Galló-retísk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Retórómönsk mál]] |þjóð = {{ITA}}<ref>Viðurkennt minnihlutamál skv. ítölskum lögum nr. 482/1999.</ref> |stýrt af= [[SPELL]]<br />[http://www.istladin.net Istituto ladino Majon di Fascegn]<br/>[http://www.micura.it/la Istituto ladino Micurà de Rü]<br/>[http://www.istitutoladino.it/index.php Istituto ladin de la Dolomites] <!--Codici di classificazione-->|iso1 = |iso2 = |iso3 = lld |iso5 = |sil = lld }} '''Ladino''' (ladino: ''lingaz ladin dolomitan'' eða ''lingaz ladin'') er [[retórómönsk mál|retórómanskt mál]] sem er talað af um 40.000 manns í [[Ladinía|Ladiníu]], fimm fjalladölum í [[Dólómítarnir|Dólómítunum]], á mörkum ítölsku héraðanna [[Trentínó-Suður-Týról]] og [[Venetó]]. == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Retórómönsk mál]] 5ddjxjrd52j6lwxeh2amx9jp8x3tnae 1980749 1980748 2026-09-28T12:08:35Z Akigka 183 1980749 wikitext text/x-wiki {{Tungumál |litur = #ABCDEF |nafn = Ladino |nafn2 = Ladin |ríki = {{ITA}} |svæði= [[Venetó]]<br/>[[Trentínó-Suður-Týról]] |talendur= 41.165+ (2006 – 2011) |stafrór= [[latneskt stafróf]] |ætt = [[Indóevrópsk mál]]<br />&nbsp;[[Ítalísk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;[[Rómönsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Vesturítölsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Vesturrómönsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Galló-íberísk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Gallórómönsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Galló-retísk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Retórómönsk mál]] |þjóð = {{ITA}}<ref>Viðurkennt minnihlutamál skv. ítölskum lögum nr. 482/1999.</ref> |stýrt af= [[SPELL]]<br />[http://www.istladin.net Istituto ladino Majon di Fascegn]<br/>[http://www.micura.it/la Istituto ladino Micurà de Rü]<br/>[http://www.istitutoladino.it/index.php Istituto ladin de la Dolomites] <!--Codici di classificazione-->|iso1 = |iso2 = |iso3 = lld |iso5 = |sil = lld }} '''Ladino''' (ladino: ''lingaz ladin dolomitan'' eða ''lingaz ladin'') er [[retórómönsk mál|retórómanskt mál]] sem er talað af um 40.000 manns í [[Ladinía|Ladiníu]], fimm fjalladölum í [[Dólómítarnir|Dólómítunum]], á mörkum ítölsku héraðanna [[Trentínó-Suður-Týról]] og [[Venetó]]. == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Retórómönsk mál]] gze9v022yvhjdadddd3dz4mdc55y6we 1980750 1980749 2026-09-28T12:09:20Z Akigka 183 1980750 wikitext text/x-wiki {{Tungumál |ættarlitur = Indóevrópskt |nafn = Ladino |nafn2 = Ladin |ríki = {{ITA}} |svæði= [[Venetó]]<br/>[[Trentínó-Suður-Týról]] |talendur= 41.165+ (2006 – 2011) |stafrór= [[latneskt stafróf]] |ætt = [[Indóevrópsk mál]]<br />&nbsp;[[Ítalísk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;[[Rómönsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Vesturítölsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Vesturrómönsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Galló-íberísk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Gallórómönsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Galló-retísk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Retórómönsk mál]] |þjóð = {{ITA}}<ref>Viðurkennt minnihlutamál skv. ítölskum lögum nr. 482/1999.</ref> |stýrt af= [[SPELL]]<br />[http://www.istladin.net Istituto ladino Majon di Fascegn]<br/>[http://www.micura.it/la Istituto ladino Micurà de Rü]<br/>[http://www.istitutoladino.it/index.php Istituto ladin de la Dolomites] <!--Codici di classificazione-->|iso1 = |iso2 = |iso3 = lld |iso5 = |sil = lld }} '''Ladino''' (ladino: ''lingaz ladin dolomitan'' eða ''lingaz ladin'') er [[retórómönsk mál|retórómanskt mál]] sem er talað af um 40.000 manns í [[Ladinía|Ladiníu]], fimm fjalladölum í [[Dólómítarnir|Dólómítunum]], á mörkum ítölsku héraðanna [[Trentínó-Suður-Týról]] og [[Venetó]]. == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Retórómönsk mál]] jlnujxl9qzyirbxiqj7ekaqq05bmwim 1980751 1980750 2026-09-28T12:10:12Z Akigka 183 Akigka færði [[Ladino]] á [[Ladínska]]: Íslenskt nafn 1980750 wikitext text/x-wiki {{Tungumál |ættarlitur = Indóevrópskt |nafn = Ladino |nafn2 = Ladin |ríki = {{ITA}} |svæði= [[Venetó]]<br/>[[Trentínó-Suður-Týról]] |talendur= 41.165+ (2006 – 2011) |stafrór= [[latneskt stafróf]] |ætt = [[Indóevrópsk mál]]<br />&nbsp;[[Ítalísk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;[[Rómönsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Vesturítölsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Vesturrómönsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Galló-íberísk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Gallórómönsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Galló-retísk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Retórómönsk mál]] |þjóð = {{ITA}}<ref>Viðurkennt minnihlutamál skv. ítölskum lögum nr. 482/1999.</ref> |stýrt af= [[SPELL]]<br />[http://www.istladin.net Istituto ladino Majon di Fascegn]<br/>[http://www.micura.it/la Istituto ladino Micurà de Rü]<br/>[http://www.istitutoladino.it/index.php Istituto ladin de la Dolomites] <!--Codici di classificazione-->|iso1 = |iso2 = |iso3 = lld |iso5 = |sil = lld }} '''Ladino''' (ladino: ''lingaz ladin dolomitan'' eða ''lingaz ladin'') er [[retórómönsk mál|retórómanskt mál]] sem er talað af um 40.000 manns í [[Ladinía|Ladiníu]], fimm fjalladölum í [[Dólómítarnir|Dólómítunum]], á mörkum ítölsku héraðanna [[Trentínó-Suður-Týról]] og [[Venetó]]. == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Retórómönsk mál]] jlnujxl9qzyirbxiqj7ekaqq05bmwim 1980753 1980751 2026-09-28T12:10:41Z Akigka 183 1980753 wikitext text/x-wiki {{Tungumál |ættarlitur = Indóevrópskt |nafn = Ladínska |nafn2 = Ladin |ríki = {{ITA}} |svæði= [[Venetó]]<br/>[[Trentínó-Suður-Týról]] |talendur= 41.165+ (2006 – 2011) |stafrór= [[latneskt stafróf]] |ætt = [[Indóevrópsk mál]]<br />&nbsp;[[Ítalísk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;[[Rómönsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Vesturítölsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Vesturrómönsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Galló-íberísk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Gallórómönsk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Galló-retísk mál]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Retórómönsk mál]] |þjóð = {{ITA}}<ref>Viðurkennt minnihlutamál skv. ítölskum lögum nr. 482/1999.</ref> |stýrt af= [[SPELL]]<br />[http://www.istladin.net Istituto ladino Majon di Fascegn]<br/>[http://www.micura.it/la Istituto ladino Micurà de Rü]<br/>[http://www.istitutoladino.it/index.php Istituto ladin de la Dolomites] <!--Codici di classificazione-->|iso1 = |iso2 = |iso3 = lld |iso5 = |sil = lld }} '''Ladínska''' (ladínska: ''lingaz ladin dolomitan'' eða ''lingaz ladin'') er [[retórómönsk mál|retórómanskt mál]] sem er talað af um 40.000 manns í [[Ladinía|Ladiníu]], fimm fjalladölum í [[Dólómítarnir|Dólómítunum]], á mörkum ítölsku héraðanna [[Trentínó-Suður-Týról]] og [[Venetó]]. == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Retórómönsk mál]] ph9xxb0phi1huvlppl42nfpg1t2cave 0 192961 1980752 2026-09-28T12:10:12Z Akigka 183 Akigka færði [[Ladino]] á [[Ladínska]]: Íslenskt nafn 1980752 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Ladínska]] 8xmiv8c9ujsjy8xomne513rxb0t884a 0 192962 1980780 2026-09-28T13:05:12Z Akigka 183 Bjó til síðu með „[[Mynd:Trento_visione_d'insieme_6.jpg|thumb|Útsýni yfir Trento.]] '''Trento''' (mállýska: ''Trént''; [[ladínska]]: ''Trënt''; [[þýska]]: ''Trient'') er [[borg]] í norðausturhluta [[Ítalía|Ítalíu]]. Borgin er höfuðstaður héraðsins [[Trentínó-Suður-Týról]] og líka höfuðstaður [[Trentó (sýsla)|samnefndrar sýslu]]. Íbúar voru um 120 þúsund árið 2026.<ref>{{cite web|url=https://demo.istat.it/app/?a=2026&i=D7B|title=Bilancio demogra...“ 1980780 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Trento_visione_d'insieme_6.jpg|thumb|Útsýni yfir Trento.]] '''Trento''' (mállýska: ''Trént''; [[ladínska]]: ''Trënt''; [[þýska]]: ''Trient'') er [[borg]] í norðausturhluta [[Ítalía|Ítalíu]]. Borgin er höfuðstaður héraðsins [[Trentínó-Suður-Týról]] og líka höfuðstaður [[Trentó (sýsla)|samnefndrar sýslu]]. Íbúar voru um 120 þúsund árið 2026.<ref>{{cite web|url=https://demo.istat.it/app/?a=2026&i=D7B|title=Bilancio demografico mensile anno 2026 (dati provvisori)|website=ISTAT}}</ref> Trento er í árdal árinnar [[Adige]], um 150 km frá upptökunum í [[Alpafjöll]]um og 250 km frá árósunum við [[Adríahaf]]. Borgin er 55 km sunnan við borgina [[Bolzano]] og 95 km norðan við [[Veróna]]. {{stubbur}} [[Flokkur:Borgir á Ítalíu]] [[Flokkur:Trentínó-Suður-Týról]] 1mhe9d6b7xd3ziurulltxwxduy0z316 1980781 1980780 2026-09-28T13:05:28Z Akigka 183 1980781 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Trento_visione_d'insieme_6.jpg|thumb|Útsýni yfir Trento.]] '''Trento''' (mállýska: ''Trént''; [[ladínska]]: ''Trënt''; [[þýska]]: ''Trient'') er [[borg]] í norðausturhluta [[Ítalía|Ítalíu]]. Borgin er höfuðstaður héraðsins [[Trentínó-Suður-Týról]] og líka höfuðstaður [[Trentó (sýsla)|samnefndrar sýslu]]. Íbúar voru um 120 þúsund árið 2026.<ref>{{cite web|url=https://demo.istat.it/app/?a=2026&i=D7B|title=Bilancio demografico mensile anno 2026 (dati provvisori)|website=ISTAT}}</ref> Trento er í árdal árinnar [[Adige]], um 150 km frá upptökunum í [[Alpafjöll]]um og 250 km frá árósunum við [[Adríahaf]]. Borgin er 55 km sunnan við borgina [[Bolzano]] og 95 km norðan við [[Veróna]]. == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Borgir á Ítalíu]] [[Flokkur:Trentínó-Suður-Týról]] 3cax7psi9h3a3qnew2r3iv4vi1tx4x9 10 192963 1980782 2026-09-28T13:19:08Z Fyxi 84003 cd Katalónía 1980782 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Katalónía | flag alias = Flag of Catalonia.svg | link alias-roller hockey = Catalonia {{{mw}}} national roller hockey team | flag link = Senyera | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | altvar = {{{altvar|}}} <noinclude> | redir1 = CAT </noinclude> }} mhljnmger4s0lh5vmpsi1ku3n013i1u 0 192964 1980796 2026-09-28T14:19:31Z Fyxi 84003 Ný síða 1980796 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Fier-sýsla | nafn_í_eignarfalli = Fier-sýslu | nafn_á_frummáli = ''Qarku i Fierit'' ([[albanska]]) | tegund_byggðar = [[Albanía#Stjórnsýslueiningar|Sýsla]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = Flag of Fier.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Stema e Qarkut Fier.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Albania (Fier County).svg | kort_texti = Staðsetning í Albaníu | teiknibóla_kort = <!-- nafnið sem er notað af Snið:Location map --> | teiknibóla_kort_texti = | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Albanía}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Fier]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 1.890 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://databaza.instat.gov.al:8083/pxweb/en/DST/START__DE/POP02/ |title=Population by prefecture, county and municipality |website=INSTAT Data Portal |publisher=Institute of Statistics (INSTAT) |language=en |access-date=2026-09-28 }}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 227.654 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Fier-sýsla''' ([[albanska]]: ''Qarku i Fierit'') er ein af tólf sýslum [[Albanía|Albaníu]]. Hún er staðsett í suðvesturhluta landsins. Höfuðstaður hennar er [[Fier]]. Íbúar sýslunnar voru 227.654 árið 2026.<ref name="mannfjöldi" /> == Sveitarfélög == * [[Divjakë]] * [[Fier]] * [[Lushnjë]] * [[Mallakastër]] * [[Patos]] * [[Roskovec]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Sýslur Albaníu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Sýslur í Albaníu]] pttzu28pc6vggqrbi1dpfastcj5grdk 1 192965 1980807 2026-09-28T14:33:39Z TKSnaevarr 53243 Nýr hluti: /* Tillaga um færslu */ 1980807 wikitext text/x-wiki == Tillaga um færslu == Ég myndi frekar vilja hafa þetta á titlinum Júgóslavíustríðin. Ég held að það sé algengara, og endurspeglar líka að þetta var frekar röð tengdra styrjalda heldur en ein borgarastyrjöld (sem stendur m.a.s. í greininni). [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. september 2026 kl. 14:33 (UTC) 62ktf1z3awqb6rz5rhucf0z5z0jvxcj 1980828 1980807 2026-09-28T14:53:35Z Akigka 183 /* Tillaga um færslu */ Svar 1980828 wikitext text/x-wiki == Tillaga um færslu == Ég myndi frekar vilja hafa þetta á titlinum Júgóslavíustríðin. Ég held að það sé algengara, og endurspeglar líka að þetta var frekar röð tengdra styrjalda heldur en ein borgarastyrjöld (sem stendur m.a.s. í greininni). [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. september 2026 kl. 14:33 (UTC) :Sammála. Heitið er ekki viðeigandi í grein sem fjallar líka um átök í ríkjunum sem á eftir komu. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 28. september 2026 kl. 14:53 (UTC) m9bxgjq1tnr5vgjf2zde7nzbgjfc8da 1980857 1980828 2026-09-28T16:39:17Z Berserkur 10188 1980857 wikitext text/x-wiki == Tillaga um færslu == Ég myndi frekar vilja hafa þetta á titlinum Júgóslavíustríðin. Ég held að það sé algengara, og endurspeglar líka að þetta var frekar röð tengdra styrjalda heldur en ein borgarastyrjöld (sem stendur m.a.s. í greininni). [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. september 2026 kl. 14:33 (UTC) :Sammála. Heitið er ekki viðeigandi í grein sem fjallar líka um átök í ríkjunum sem á eftir komu. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 28. september 2026 kl. 14:53 (UTC) ::: Já, það má.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 28. september 2026 kl. 16:39 (UTC) 8tz0y9znx6zqqsmwfp3n2d4cuqqr8se 0 192966 1980808 2026-09-28T14:35:36Z Fyxi 84003 Ný síða 1980808 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Gjirokastër-sýsla | nafn_í_eignarfalli = Gjirokastër-sýslu | nafn_á_frummáli = ''Qarku i Gjirokastrës'' ([[albanska]]) | tegund_byggðar = [[Albanía#Stjórnsýslueiningar|Sýsla]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = Flag of Gjirokastër.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Stema e Qarkut Gjirokastër.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Albania (Gjirokastër County).svg | kort_texti = Staðsetning í Albaníu | teiknibóla_kort = <!-- nafnið sem er notað af Snið:Location map --> | teiknibóla_kort_texti = | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Albanía}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Gjirokastër]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 2.884 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://databaza.instat.gov.al:8083/pxweb/en/DST/START__DE/POP02/ |title=Population by prefecture, county and municipality |website=INSTAT Data Portal |publisher=Institute of Statistics (INSTAT) |language=en |access-date=2026-09-28 }}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 57.294 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Gjirokastër-sýsla''' ([[albanska]]: ''Qarku i Gjirokastrës'') er ein af tólf sýslum [[Albanía|Albaníu]]. Hún er í suðurhluta landsins og á landamæri að [[Grikkland]]i. Höfuðstaðurinn er [[Gjirokastër]]. Hún er fámennasta sýsla landsins og var íbúafjöldinn 57.294 árið 2026.<ref name="mannfjöldi" /> == Sveitarfélög == * [[Dropull]] * [[Gjirokastër]] * [[Këlcyrë]] * [[Libohovë]] * [[Memaliaj]] * [[Përmet]] * [[Tepelenë]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Sýslur Albaníu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Sýslur í Albaníu]] auch1xfd7x2eon5b03tinb6rgs11epj 0 192967 1980810 2026-09-28T14:44:25Z Akigka 183 Bjó til síðu með „[[Mynd:Bozen-Bolzano_from_the_Oswaldpromenade.jpg|thumb|Útsýni yfir Bolzano.]] '''Bolzano''' ([[þýska]]: ''Bozen''; [[ladínska]]: ''Balsan'' eða ''Bulsan'') er [[borg]] í norðvesturhluta [[Ítalía|Ítalíu]], og höfuðstaður [[Suður-Týról]]. Borgin er líka höfuðstaður [[Bolzano (sýsla)|samnefndrar sýslu]] í héraðinu [[Trentínó-Suður-Týról]]. Íbúar voru um 107 þúsund árið 2026.<ref>{{cite web|url=https://demo.istat.it/app/?a=2026&i...“ 1980810 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Bozen-Bolzano_from_the_Oswaldpromenade.jpg|thumb|Útsýni yfir Bolzano.]] '''Bolzano''' ([[þýska]]: ''Bozen''; [[ladínska]]: ''Balsan'' eða ''Bulsan'') er [[borg]] í norðvesturhluta [[Ítalía|Ítalíu]], og höfuðstaður [[Suður-Týról]]. Borgin er líka höfuðstaður [[Bolzano (sýsla)|samnefndrar sýslu]] í héraðinu [[Trentínó-Suður-Týról]]. Íbúar voru um 107 þúsund árið 2026.<ref>{{cite web|url=https://demo.istat.it/app/?a=2026&i=D7B|title=Bilancio demografico mensile anno 2026 (dati provvisori)|website=ISTAT}}</ref> Borgin stendur við ána [[Isarco]], sem rennur út í [[Adige]] rétt sunnan við borgina. Hún er á mikilvægum mótum verslunarleiða milli [[Adríahaf]]s, [[Graubünden]] í [[Sviss]] og [[Bæjaraland]]s. Hún var lengst af hluti af [[Austurríki]], en varð hluti Ítalíu eftir [[fyrri heimsstyrjöld]]. Borgin iðnvæddist hratt á 20. öld og stækkaði, þannig að ítölskumælandi íbúum fjölgaði. Nú eru ítölskumælandi íbúar um 3/4 miðað við manntal frá 2024.<ref>{{cite web|url=https://astat.provincia.bz.it/it/pubblicazioni/risultati-censimento-linguistico-2024|title=Risultati Censimento linguistico - 2024|date=8.12.2024|website=Istituto provinciale di statistica ASTAT}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Borgir á Ítalíu]] [[Flokkur:Trentínó-Suður-Týról]] k91zeg4lm6me3btwxko83q8q046n4ei 0 192968 1980812 2026-09-28T14:46:27Z Torfifagri 33930 Bjó til síðu fyrir plötuna, með upplýsingaboxi, lagalista og hljóðfæraleik með meiru. 1980812 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = (Hugboð um) Vandræði | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 2011 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = Hljóðriti | stefna = [[Popptónlist|Popp]], [[Rokktónlist|Rokk]] | lengd = 49:50 | tungumál = | útgefandi = Sena | leikstjóri = | upptökustjóri = Guðmundur Kristinn Jónsson, Sigurður Guðmundsson, Guðmundur Pétursson | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' | síðasta_ár = 2009 | ár = 2011 | næsti_titill = ''[[Aðför að lögum]]'' | næsta_ár = 2011 | misc = | litakóði = }} '''''(Hugboð um) Vandræði''''' er fimmta og síðasta hljómplata [[Megas]]ar sem unnin er með Senuþjófunum og kom hún út árið [[2011]]. Á plötunni eru fimm lög sem Megas samdi við texta [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]] fyrir leikritið Lífið - notkunarreglur sem sýnt var hjá Leikfélagi Akureyrar árið [[2007]]. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | title1 = Það sem mestu skiptir | length1 = 02:11 | title2 = Kúkur í flagi | length2 = 02:45 | title3 = Lengi skal manninn reyna | lyrics3 = Þorvaldur Þorsteinsson | length3 = 03:45 | title4 = Krossfiskurinn | length4 = 01:22 | title5 = Virgo beatissima | length5 = 03:10 | title6 = Smesssöngur | length6 = 03:26 | title7 = Bráðum kemur? | length7 = 03:37 | title8 = 17. júní (Hann á afmæli í dag) | length8 = 04:30 | title9 = Vandræði | lyrics9 = Þorvaldur Þorsteinsson | length9 = 02:08 | title10 = Með heftiplástur fyrir munninn | length10 = 03:19 | title11 = Skil ekki plottið / engu að tapa | lyrics11 = Þorvaldur Þorsteinsson | length11 = 01:10 | title12 = Uglundur | length12 = 01:55 | title13 = Ekkert er andstyggilegra | length13 = 07:49 | title14 = Sjáirðu | length14 = 02:41 | title15 = Kúkur sjúgandi | length15 = 02:01 | title16 = Þá | lyrics16 = Þorvaldur Þorsteinsson | length16 = 02:32 | title17 = Magnlaus | lyrics17 = Þorvaldur Þorsteinsson | length17 = 01:29 |total_length = 49:50 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Gítar, söngur *Sigurður Guðmundsson: Bassi, raddir *Guðmundur Pétursson: Gítar *Guðmundur Kristinn Jónsson: Gítar *Valdimar Kolbeinn Sigurjónsson *Nils Olof Törnqvist: Trommur *Mikael Svensson: Hljómborð *Kristinn Snær Agnarsson: *Helgi Svavar Helgason: Slagverk *Davíð Þór Jónsson: Hljómborð *Lög og textar: Megas *Upptökur: Guðmundur Kristinn Jónsson, Sigurður Guðmundsson, Guðmundur Pétursson *Hljómjöfnun: Guðmundur Kristinn Jónsson *Teikning: Hugleikur Dagsson *Umslag: Hrafn Gunnarsson *Sérstakar þakkir: Steingrímur Bjarnason, Hún sem trúlega kýs að vera ónefnd, Sigfús Bjartmarsson [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2011]] 3mzz1modxcrt5v9ca7mvlxfemvoqssn 0 192969 1980818 2026-09-28T14:47:45Z Fyxi 84003 Ný síða 1980818 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Korçë-sýsla | nafn_í_eignarfalli = Korçë-sýslu | nafn_á_frummáli = ''Qarku i Korçës'' ([[albanska]]) | tegund_byggðar = [[Albanía#Stjórnsýslueiningar|Sýsla]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = Flag of Korçë.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Stema e Qarkut Korçë.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Albania (Korçë County).svg | kort_texti = Staðsetning í Albaníu | teiknibóla_kort = <!-- nafnið sem er notað af Snið:Location map --> | teiknibóla_kort_texti = | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Albanía}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Korçë]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 3.711 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://databaza.instat.gov.al:8083/pxweb/en/DST/START__DE/POP02/ |title=Population by prefecture, county and municipality |website=INSTAT Data Portal |publisher=Institute of Statistics (INSTAT) |language=en |access-date=2026-09-28 }}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 163.988 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Korçë-sýsla''' ([[albanska]]: ''Qarku i Korçës'') er ein af tólf sýslum [[Albanía|Albaníu]]. Hún er í suðausturhluta landsins og er stærsta sýsla Albaníu að flatarmáli eða 3.711 km{{sup|2}}. Höfuðstaður sýslunnar er [[Korçë]]. Íbúar voru 163.988 árið 2026.<ref name="mannfjöldi" /> == Sveitarfélög == * [[Devoll]] * [[Kolonjë]] * [[Korçë]] * [[Maliq]] * [[Pogradec]] * [[Pustec]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Sýslur Albaníu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Sýslur í Albaníu]] q6cum7ofneyb0ejjbjjekmtv57rz3n8 14 192970 1980822 2026-09-28T14:49:25Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Prinsessur]] [[Flokkur:Spænskt kóngafólk|Prinsessur]]“ 1980822 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Prinsessur]] [[Flokkur:Spænskt kóngafólk|Prinsessur]] g2jhqp2ak8j6g1fro4jjf7klv02luow 14 192971 1980823 2026-09-28T14:50:08Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Kóngafólk]] [[Flokkur:Spánverjar|Kóngafólk]]“ 1980823 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Kóngafólk]] [[Flokkur:Spánverjar|Kóngafólk]] s1e7z7fxjdnt1f6a7nvlf9bsk4l4vf1 14 192972 1980826 2026-09-28T14:51:41Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Drottningar|Spánn]] [[Flokkur:Spænskt kóngafólk]]“ 1980826 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Drottningar|Spánn]] [[Flokkur:Spænskt kóngafólk]] ruux4baqk5n3jvyxkmcmxh9ddb2khb8 0 192973 1980830 2026-09-28T15:00:36Z Fyxi 84003 Ný síða 1980830 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Kukës-sýsla | nafn_í_eignarfalli = Kukës-sýslu | nafn_á_frummáli = ''Qarku i Kukësit'' ([[albanska]]) | tegund_byggðar = [[Albanía#Stjórnsýslueiningar|Sýsla]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = Flag of Kukës.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Stema e Qarkut Kukës.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Albania (Kukës County).svg | kort_texti = Staðsetning í Albaníu | teiknibóla_kort = <!-- nafnið sem er notað af Snið:Location map --> | teiknibóla_kort_texti = | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Albanía}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Kukës]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 2.374 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://databaza.instat.gov.al:8083/pxweb/en/DST/START__DE/POP02/ |title=Population by prefecture, county and municipality |website=INSTAT Data Portal |publisher=Institute of Statistics (INSTAT) |language=en |access-date=2026-09-28 }}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 58.649 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Kukës-sýsla''' ([[albanska]]: ''Qarku i Kukësit'') er ein af tólf sýslum [[Albanía|Albaníu]]. Hún er í norðausturhluta landsins við landamærin að [[Kósovó]]. Höfuðstaður sýslunnar er [[Kukës]]. Íbúar voru 58.649 árið 2026 sem gerir hana að næstfámennustu sýslunni.<ref name="mannfjöldi" /> == Sveitarfélög == * [[Has (Albaníu)|Has]] * [[Kukës]] * [[Tropojë]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Sýslur Albaníu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Sýslur í Albaníu]] b6gc7dqefaay997nv1yow25wftui7oj 0 192974 1980831 2026-09-28T15:02:45Z Fyxi 84003 Tilvísun á [[Albanía#Stjórnsýslueiningar]] 1980831 wikitext text/x-wiki #tilvísun[[Albanía#Stjórnsýslueiningar]] 29bhueabws6s3c3fejtj2x032y4alzz 0 192975 1980835 2026-09-28T15:12:40Z Fyxi 84003 Ný síða 1980835 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Lezhë-sýsla | nafn_í_eignarfalli = Lezhë-sýslu | nafn_á_frummáli = ''Qarku i Lezhës'' ([[albanska]]) | tegund_byggðar = [[Albanía#Stjórnsýslueiningar|Sýsla]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = Flag of Lezhë.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Stema e Qarkut Lezhë.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Albania (Lezhë County).svg | kort_texti = Staðsetning í Albaníu | teiknibóla_kort = <!-- nafnið sem er notað af Snið:Location map --> | teiknibóla_kort_texti = | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Albanía}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Lezhë]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 1.620 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://databaza.instat.gov.al:8083/pxweb/en/DST/START__DE/POP02/ |title=Population by prefecture, county and municipality |website=INSTAT Data Portal |publisher=Institute of Statistics (INSTAT) |language=en |access-date=2026-09-28 }}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 93.935 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Lezhë-sýsla''' ([[albanska]]: ''Qarku i Lezhës'') er ein af tólf sýslum [[Albanía|Albaníu]]. Hún er í norðvesturhluta landsins. Höfuðstaður sýslunnar er [[Lezhë]]. Íbúafjöldinn árið 2026 var 93.935.<ref name="mannfjöldi" /> == Sveitarfélög == * [[Kurbin]] * [[Lezhë]] * [[Mirditë]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Sýslur Albaníu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Sýslur í Albaníu]] 80cmbc4w7c9bzz4706kuucf5gj2u4ls 0 192976 1980839 2026-09-28T15:25:32Z Fyxi 84003 Ný síða 1980839 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Shkodër-sýsla | nafn_í_eignarfalli = Shkodër-sýslu | nafn_á_frummáli = ''Qarku i Shkodrës'' ([[albanska]]) | tegund_byggðar = [[Albanía#Stjórnsýslueiningar|Sýsla]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = Flag of Shkodër.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Stema e Qarkut Shkodër.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Albania (Shkodër County).svg | kort_texti = Staðsetning í Albaníu | teiknibóla_kort = <!-- nafnið sem er notað af Snið:Location map --> | teiknibóla_kort_texti = | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Albanía}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Shkodër]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 3.562 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://databaza.instat.gov.al:8083/pxweb/en/DST/START__DE/POP02/ |title=Population by prefecture, county and municipality |website=INSTAT Data Portal |publisher=Institute of Statistics (INSTAT) |language=en |access-date=2026-09-28 }}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 145.668 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Shkodër-sýsla''' ([[albanska]]: ''Qarku i Shkodrës'') er ein af tólf sýslum [[Albanía|Albaníu]]. Hún er í norðurhluta landsins og á landamæri að [[Svartfjallaland]]i. Shkodër-sýsla er næststærsta sýsla landsins að flatarmáli eða 3.562 km{{sup|2}}. Höfuðstaður hennar er [[Shkodër]]. Íbúar sýslunnar voru 145.668 árið 2026.<ref name="mannfjöldi" /> == Sveitarfélög == * [[Fushë-Arrëz]] * [[Malësi e Madhe]] * [[Pukë]] * [[Shkodër]] * [[Vau i Dejës]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Sýslur Albaníu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Sýslur í Albaníu]] pcquqe5cdmwuipkd9tb38a4arw4sbtt 0 192977 1980840 2026-09-28T15:35:06Z Fyxi 84003 Ný síða 1980840 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Tiranë-sýsla | nafn_í_eignarfalli = Tiranë-sýslu | nafn_á_frummáli = ''Qarku i Tiranës'' ([[albanska]]) | tegund_byggðar = [[Albanía#Stjórnsýslueiningar|Sýsla]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = Flag of Tiranë.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Stema e Qarkut Tiranë.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Albania (Tirana County).svg | kort_texti = Staðsetning í Albaníu | teiknibóla_kort = <!-- nafnið sem er notað af Snið:Location map --> | teiknibóla_kort_texti = | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Albanía}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Tírana]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 1.652 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://databaza.instat.gov.al:8083/pxweb/en/DST/START__DE/POP02/ |title=Population by prefecture, county and municipality |website=INSTAT Data Portal |publisher=Institute of Statistics (INSTAT) |language=en |access-date=2026-09-28 }}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 765.459 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Tiranë-sýsla''' ([[albanska]]: ''Qarku i Tiranës'') er ein af tólf sýslum [[Albanía|Albaníu]]. Hún er fjölmennasta sýsla landsins og er höfuðborgin, [[Tírana]], staðsett þar. Íbúar sýslunnar voru 765.459 árið 2026.<ref name="mannfjöldi" /> == Sveitarfélög == * [[Kamëz]] * [[Kavajë]] * [[Rrogozhinë]] * [[Tírana]] (''Tirana'') * [[Vorë]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Sýslur Albaníu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Sýslur í Albaníu]] meog61kfkxhj8kfpzdxnyzx83jxtxdg 0 192978 1980841 2026-09-28T15:36:08Z Fyxi 84003 Tilvísun á [[Tiranë-sýsla]] 1980841 wikitext text/x-wiki #tilvísun[[Tiranë-sýsla]] 4vmb1l4ghxbayzbcqkhgd9cpm7ccp3p 0 192979 1980844 2026-09-28T15:42:51Z Fyxi 84003 Ný síða 1980844 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Vlorë-sýsla | nafn_í_eignarfalli = Vlorë-sýslu | nafn_á_frummáli = ''Qarku i Vlorës'' ([[albanska]]) | tegund_byggðar = [[Albanía#Stjórnsýslueiningar|Sýsla]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = Flag of Vlorë.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Stema e Qarkut Vlorë.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Albania (Vlorë County).svg | kort_texti = Staðsetning í Albaníu | teiknibóla_kort = <!-- nafnið sem er notað af Snið:Location map --> | teiknibóla_kort_texti = | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Albanía}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Vlorë]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 2.706 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url=https://databaza.instat.gov.al:8083/pxweb/en/DST/START__DE/POP02/ |title=Population by prefecture, county and municipality |website=INSTAT Data Portal |publisher=Institute of Statistics (INSTAT) |language=en |access-date=2026-09-28 }}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 141.892 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Vlorë-sýsla''' ([[albanska]]: ''Qarku i Vlorës'') er ein af tólf sýslum [[Albanía|Albaníu]]. Hún er í suðvesturhluta landsins og liggur að [[Adríahaf]]i og [[Jónahaf]]i. Höfuðstaður sýslunnar er [[Vlorë]]. Íbúar voru 141.892 árið 2026.<ref name="mannfjöldi" /> == Sveitarfélög == * [[Delvinë]] * [[Finiq]] * [[Himarë]] * [[Konispol]] * [[Sarandë]] * [[Selenicë]] * [[Vlorë]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Sýslur Albaníu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Sýslur í Albaníu]] 1gnxtxja9rtbyg0nyfeog5v9bw11ilg 1 192981 1980994 2026-09-29T11:27:39Z Berserkur 10188 Nýr hluti: /* Mál */ 1980994 wikitext text/x-wiki == Mál == Þessi mál þingmanna eru orðin fyrirferðamikil á síðunni. Kannski ættu þau frekar að vera í grein um þingmennina eða a.m.k. mjög stytt hér? [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 29. september 2026 kl. 11:27 (UTC) jvqbtqnwl09f2rkw2c9ehhogqfd27kv 1980999 1980994 2026-09-29T11:54:35Z Bofs 10708 /* Mál */ Svar 1980999 wikitext text/x-wiki == Mál == Þessi mál þingmanna eru orðin fyrirferðamikil á síðunni. Kannski ættu þau frekar að vera í grein um þingmennina eða a.m.k. mjög stytt hér? [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 29. september 2026 kl. 11:27 (UTC) :Ef þú ert að meina hina einsleitu upptalningu á hverskyns neikvæðum atburðum án þess að telja upp á sama hátt á ýmis góð verk sem þingmenn flokksins hafa staðið fyrir, þá mætti svo sannarlega bæta úr því til að draga úr slagsíðu og gefa heildartextanum yfirbragð hlutlausari afstöðu. [[Notandi:Bofs|Bofs]] ([[Notandaspjall:Bofs|spjall]]) 29. september 2026 kl. 11:54 (UTC) 447np4dalyjl0vfq4idwk6couctlimc 0 192982 1980995 2026-09-29T11:35:26Z Torfifagri 33930 Bjó til síðu fyrir plötuna, setti inn upplýsingabox, lagalista og hljóðfæraleik með meiru. 1980995 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Aðför að lögum | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 2011 | tekin_upp = apríl 2011 | vettvangur = | hljóðver = Hljóðriti | stefna = [[Klassísk tónlist]] | lengd = 42:59 | tungumál = | útgefandi = Sena | leikstjóri = | upptökustjóri = Guðmundur Kristinn Jónsson | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' | síðasta_ár = 2011 | ár = 2011 | næsti_titill = ''[[Megas raular lögin sín]]'' | næsta_ár = 2012 | misc = | litakóði = }} '''''Aðför að lögum''''' er hljómplata með [[Megas]]i frá árinu [[2011]]. Á plötunni útsetur Þórður Magnússon lög Megasar fyrir strengjasveitina Strengi. Upphaflega höfðu þeir feðgar unnið að þessu verkefni fyrir tónleika á Listahátíð 2010. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | title1 = Sortnar sentrúm | length1 = 04:12 | title2 = Partí/Elskhuginn | length2 = 04:07 | title3 = Enn (að minnsta kosti) | length3 = 04:28 | title4 = Silfurskotturnar hafa sungið fyrir mig | length4 = 04:02 | title5 = Nóttin hefur níðst á mér | lyrics5 = Páll Ólafsson | length5 = 01:52 | title6 = Heill | length6 = 03:12 | title7 = Intermezzo | length7 = 02:13 | title8 = Uppskeruhátíð | length8 = 03:42 | title9 = Gamli sorrí Gráni | length9 = 04:02 | title10 = Tvær stjörnur | length10 = 03:34 | title11 = Ljóðað á lausráðna | length11 = 06:03 | title12 = Jólanáttburður | length12 = 01:32 |total_length = 42:59 }} == Hljóðfæraleikur == *Söngur: Megas *Kvintett: Sigrún Eðvaldsdóttir, Zbigniew Dubik, fiðlur *Helga Þórarinsdóttir, víóla *Bryndís Halla Gylfadóttir, selló *Hávarður Tryggvason, kontrabassi *Lög og textar: Megas, nema Nóttin hefur níðst á mér, texti eftir Pál Ólafsson *Útsetningar: Þórður Magnússon *Upptökur: Guðmundur Kristinn Jónsson *Hljóðblöndun: Guðmundur Kristinn Jónsson, Þórður Magnússon *Upptökur fóru fram í Hljóðrita Hafnarfirði í apríl 2011 *Ljósmyndir: Jónína de la Rosa *Umslag: Bobby Breiðholt *Útsetningar Þórðar Magnússonar á lögum eftir Megas *Útsetningar þessar voru frumfluttar á tónleikum Listahátíðar í maí 2010 [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2011]] exaxas6als9hlhd6fe691brs9dsmi84 1980996 1980995 2026-09-29T11:38:21Z Torfifagri 33930 1980996 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Aðför að lögum | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 2011 | tekin_upp = apríl 2011 | vettvangur = | hljóðver = Hljóðriti | stefna = [[Klassísk tónlist]] | lengd = 42:59 | tungumál = | útgefandi = Sena | leikstjóri = | upptökustjóri = Guðmundur Kristinn Jónsson | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' | síðasta_ár = 2011 | ár = 2011 | næsti_titill = ''[[Megas raular lögin sín]]'' | næsta_ár = 2012 | misc = | litakóði = }} '''''Aðför að lögum''''' er hljómplata með [[Megas]]i frá árinu [[2011]]. Á plötunni útsetur Þórður Magnússon lög Megasar fyrir strengjasveitina Strengi. Upphaflega höfðu þeir feðgar unnið að þessu verkefni fyrir tónleika á Listahátíð 2010.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/5298229?iabr=on|titill=Sannferðugt stökk yfir tíund|höfundur=Einar Falur Ingólfsson|mánuður=9. maí|ár=2010|mánuðurskoðað=29. september|árskoðað=2026}}</ref> == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | title1 = Sortnar sentrúm | length1 = 04:12 | title2 = Partí/Elskhuginn | length2 = 04:07 | title3 = Enn (að minnsta kosti) | length3 = 04:28 | title4 = Silfurskotturnar hafa sungið fyrir mig | length4 = 04:02 | title5 = Nóttin hefur níðst á mér | lyrics5 = Páll Ólafsson | length5 = 01:52 | title6 = Heill | length6 = 03:12 | title7 = Intermezzo | length7 = 02:13 | title8 = Uppskeruhátíð | length8 = 03:42 | title9 = Gamli sorrí Gráni | length9 = 04:02 | title10 = Tvær stjörnur | length10 = 03:34 | title11 = Ljóðað á lausráðna | length11 = 06:03 | title12 = Jólanáttburður | length12 = 01:32 |total_length = 42:59 }} == Hljóðfæraleikur == *Söngur: Megas *Kvintett: Sigrún Eðvaldsdóttir, Zbigniew Dubik, fiðlur *Helga Þórarinsdóttir, víóla *Bryndís Halla Gylfadóttir, selló *Hávarður Tryggvason, kontrabassi *Lög og textar: Megas, nema Nóttin hefur níðst á mér, texti eftir Pál Ólafsson *Útsetningar: Þórður Magnússon *Upptökur: Guðmundur Kristinn Jónsson *Hljóðblöndun: Guðmundur Kristinn Jónsson, Þórður Magnússon *Upptökur fóru fram í Hljóðrita Hafnarfirði í apríl 2011 *Ljósmyndir: Jónína de la Rosa *Umslag: Bobby Breiðholt *Útsetningar Þórðar Magnússonar á lögum eftir Megas *Útsetningar þessar voru frumfluttar á tónleikum Listahátíðar í maí 2010 [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2011]] qaylumc5shs3ciqwira7q0qf0drcizo 1980997 1980996 2026-09-29T11:39:02Z Torfifagri 33930 Bætti inn tilvísun 1980997 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Aðför að lögum | týpa = Breiðskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 2011 | tekin_upp = apríl 2011 | vettvangur = | hljóðver = Hljóðriti | stefna = [[Klassísk tónlist]] | lengd = 42:59 | tungumál = | útgefandi = Sena | leikstjóri = | upptökustjóri = Guðmundur Kristinn Jónsson | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' | síðasta_ár = 2011 | ár = 2011 | næsti_titill = ''[[Megas raular lögin sín]]'' | næsta_ár = 2012 | misc = | litakóði = }} '''''Aðför að lögum''''' er hljómplata með [[Megas]]i frá árinu [[2011]]. Á plötunni útsetur Þórður Magnússon lög Megasar fyrir strengjasveitina Strengi. Upphaflega höfðu þeir feðgar unnið að þessu verkefni fyrir tónleika á Listahátíð 2010.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/5298229?iabr=on|titill=Sannferðugt stökk yfir tíund|höfundur=Einar Falur Ingólfsson|mánuður=9. maí|ár=2010|mánuðurskoðað=29. september|árskoðað=2026}}</ref> == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | title1 = Sortnar sentrúm | length1 = 04:12 | title2 = Partí/Elskhuginn | length2 = 04:07 | title3 = Enn (að minnsta kosti) | length3 = 04:28 | title4 = Silfurskotturnar hafa sungið fyrir mig | length4 = 04:02 | title5 = Nóttin hefur níðst á mér | lyrics5 = Páll Ólafsson | length5 = 01:52 | title6 = Heill | length6 = 03:12 | title7 = Intermezzo | length7 = 02:13 | title8 = Uppskeruhátíð | length8 = 03:42 | title9 = Gamli sorrí Gráni | length9 = 04:02 | title10 = Tvær stjörnur | length10 = 03:34 | title11 = Ljóðað á lausráðna | length11 = 06:03 | title12 = Jólanáttburður | length12 = 01:32 |total_length = 42:59 }} == Hljóðfæraleikur == *Söngur: Megas *Kvintett: Sigrún Eðvaldsdóttir, Zbigniew Dubik, fiðlur *Helga Þórarinsdóttir, víóla *Bryndís Halla Gylfadóttir, selló *Hávarður Tryggvason, kontrabassi *Lög og textar: Megas, nema Nóttin hefur níðst á mér, texti eftir Pál Ólafsson *Útsetningar: Þórður Magnússon *Upptökur: Guðmundur Kristinn Jónsson *Hljóðblöndun: Guðmundur Kristinn Jónsson, Þórður Magnússon *Upptökur fóru fram í Hljóðrita Hafnarfirði í apríl 2011 *Ljósmyndir: Jónína de la Rosa *Umslag: Bobby Breiðholt *Útsetningar Þórðar Magnússonar á lögum eftir Megas *Útsetningar þessar voru frumfluttar á tónleikum Listahátíðar í maí 2010 [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2011]] == Tilvísanir == qpp01yhbwe4vmtxe2exaa7dhp7aotps