Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall Skjátexti Skjátextaspjall Module Module talk Event Event talk Nóbelsverðlaunin í bókmenntum 0 941 1982210 1931974 2026-10-08T12:05:09Z Berserkur 10188 1982210 wikitext text/x-wiki '''Nóbelsverðlaunin í bókmenntum''' eru ein af fimm verðlaunum sem kennd eru við [[Alfred Nobel]]. Verðlaunahafar eru valdir af [[Sænska akademían|Sænsku akademíunni]] og eru tilkynntir í október á hverju ári og verðlaunin eru veitt 10. desember.<ref>''The Nobel Prize in Literature.'' The Nobel Prize''.''https://www.nobelprize.org/prizes/literature/</ref> Verðlaunin hafa verið veitt síðan árið 1901.{{NobelPrizes}} ==Saga og fyrirkomulag== Alfred Nobel var einn ríkasti maður [[Svíþjóð|Svíþjóðar]] á sinni tíð og auðgaðist stórlega á uppfinningu sinni [[dínamít|dínamítinu]]. Hann ritaði nokkrar [[erfðaskrá|erfðaskrár]] en í þeirri síðustu, frá árinu 1895, ánafnaði hann nær öllum auði sínum til stofnunar verðlaunasjóðs í fimm flokkum. Nobel lést síðla árs 1896. Við tók nokkur óvissa um lögmæti erfðaskrárinnar en eftir að botn fékkst í þau mál var gengið frá stofnun verðlaunanna. Ólíkum aðilum var falið að sjá um einstaka verðlaunaflokka og komu bókmenntaverðlaunin í hlut Sænsku akademíunnar. Voru fyrstu verðlaunin veitt árið 1901. Ár hvert kallar Sænska akademían eftir tilnefningum og er fjöldinn allur af fólki sem hefur heimild til að senda inn tilnefningar. Er þar um að ræða meðlimi akademíunnar sjálfrar, sem og sambærilegra stofnanna í öðrum löndum, prófessorar í tungumálum og [[bókmenntafræði]], forsetar rithöfundasamtaka og fyrrum verðlaunahafar. Eina skilyrðið er að höfundum er óheimilt er að tilnefna sjálfa sig. Tilnefningar skulu hafa borist akademíunni fyrir 1. febrúar ár hvert og fara þær því næst til sérstakrar ''Nóbelsnefndar'' til meðhöndlunar. Nefndin þrengir hringinn jafnt og þétt, fyrst niður í um tuttugu höfunda og því næst niður í fimm manna lista þegar komið er fram í maí. Næstu fjóra mánuðina kynnir nefndin sér verk þessara fimm höfunda í þaula og gengur því næst til atkvæða í októbermánuði. Sá höfundur hlýtur verðlaunin sem fær meirihluta atkvæða. Einungis þeir koma til greina sem náð hafa í það minnsta tvívegis inn á fimm manna listann og eru því dæmi um að höfundar hafi margoft verið teknir til athugunar. Nóbelsnefndina skipa átján fulltrúar sem skulu búa yfir mikilli tungumálakunnáttu. Þeir eru skipaðir ævilangt og til skamms tíma var ekki gert ráð fyrir að þeir gætu sagt af sér. Árið 2018 breytti [[Karl_16._Gústaf|Karl Gústaf XVI]] reglunum á þann hátt að unnt væri að leysa nefndarmenn undan skyldum sínum í kjölfar hneykslismáls sem skók nefndina og varð til þess að úthlutun verðlaunanna 2018 var frestað um ár. ==Verðlaunahafar== * [[1901]] - [[Sully Prudhomme]] * [[1902]] - [[Theodor Mommsen]] * [[1903]] - [[Bjørnstjerne Bjørnson]] * [[1904]] - [[Frédéric Mistral]], [[José Echegaray]] * [[1905]] - [[Henryk Sienkiewicz]] * [[1906]] - [[Giosuè Carducci]] * [[1907]] - [[Rudyard Kipling]] * [[1908]] - [[Rudolf Eucken]] * [[1909]] - [[Selma Lagerlöf]] * [[1910]] - [[Paul Heyse]] * [[1911]] - [[Maurice Maeterlinck]] * [[1912]] - [[Gerhart Hauptmann]] * [[1913]] - [[Rabindranath Tagore]] * [[1915]] - [[Romain Rolland]] * [[1916]] - [[Verner von Heidenstam]] * [[1917]] - [[Karl Adolph Gjellerup]], [[Henrik Pontoppidan]] * [[1918]] - ''Enginn verðlaunahafi'' * [[1919]] - [[Carl Spitteler]] * [[1920]] - [[Knut Hamsun]] * [[1921]] - [[Anatole France]] * [[1922]] - [[Jacinto Benavente]] * [[1923]] - [[William Butler Yeats]] * [[1924]] - [[Wladyslaw Reymont]] * [[1925]] - [[George Bernard Shaw]] * [[1926]] - [[Grazia Deledda]] * [[1927]] - [[Henri Bergson]] * [[1928]] - [[Sigrid Undset]] * [[1929]] - [[Thomas Mann]] * [[1930]] - [[Sinclair Lewis]] * [[1931]] - [[Erik Axel Karlfeldt]] * [[1932]] - [[John Galsworthy]] * [[1933]] - [[Ivan Bunin]] * [[1934]] - [[Luigi Pirandello]] * [[1936]] - [[Eugene O'Neill]] * [[1937]] - [[Roger Martin du Gard]] * [[1938]] - [[Pearl S. Buck]] * [[1939]] - [[Frans Eemil Sillanpää]] * [[1944]] - [[Johannes V. Jensen]] * [[1945]] - [[Gabriela Mistral]] * [[1946]] - [[Hermann Hesse]] * [[1947]] - [[André Gide]] * [[1948]] - [[T. S. Eliot]] * [[1949]] - [[William Faulkner]] * [[1950]] - [[Bertrand Russell]] * [[1951]] - [[Pär Lagerkvist]] * [[1952]] - [[François Mauriac]] * [[1953]] - [[Winston Churchill]] * [[1954]] - [[Ernest Hemingway]] * [[1955]] - [[Halldór Laxness]] * [[1956]] - [[Juan Ramón Jiménez]] * [[1957]] - [[Albert Camus]] * [[1958]] - [[Boris Pasternak]] * [[1959]] - [[Salvatore Quasimodo]] * [[1960]] - [[Saint-John Perse]] * [[1961]] - [[Ivo Andrić]] * [[1962]] - [[John Steinbeck]] * [[1963]] - [[Giorgos Seferis]] * [[1964]] - [[Jean-Paul Sartre]] (afþakkaði verðlaunin) * [[1965]] - [[Míkhaíl Sholokhov]] * [[1966]] - [[Shmuel Yosef Agnon]], [[Nelly Sachs]] * [[1967]] - [[Miguel Angel Asturias]] * [[1968]] - [[Yasunari Kawabata]] * [[1969]] - [[Samuel Beckett]] * [[1970]] - [[Aleksandr Solzhenitsyn]] * [[1971]] - [[Pablo Neruda]] * [[1972]] - [[Heinrich Böll]] * [[1973]] - [[Patrick White]] * [[1974]] - [[Eyvind Johnson]], [[Harry Martinson]] * [[1975]] - [[Eugenio Montale]] * [[1976]] - [[Saul Bellow]] * [[1977]] - [[Vicente Aleixandre]] * [[1978]] - [[Isaac Bashevis Singer]] * [[1979]] - [[Odysseas Elytis]] * [[1980]] - [[Czesław Miłosz]] * [[1981]] - [[Elias Canetti]] * [[1982]] - [[Gabriel García Márquez]] * [[1983]] - [[William Golding]] * [[1984]] - [[Jaroslav Seifert]] * [[1985]] - [[Claude Simon]] * [[1986]] - [[Wole Soyinka]] * [[1987]] - [[Joseph Brodsky]] * [[1988]] - [[Naguib Mahfouz]] * [[1989]] - [[Camilo José Cela]] * [[1990]] - [[Octavio Paz]] * [[1991]] - [[Nadine Gordimer]] * [[1992]] - [[Derek Walcott]] * [[1993]] - [[Toni Morrison]] * [[1994]] - [[Kenzaburo Oe]] * [[1995]] - [[Seamus Heaney]] * [[1996]] - [[Wislawa Szymborska]] * [[1997]] - [[Dario Fo]] * [[1998]] - [[José Saramago]] * [[1999]] - [[Günter Grass]] * [[2000]] - [[Gao Xingjian]] * [[2001]] - [[V.S. Naipaul]] * [[2002]] - [[Imre Kertész]] * [[2003]] - [[J. M. Coetzee]] * [[2004]] - [[Elfriede Jelinek]] * [[2005]] - [[Harold Pinter]] * [[2006]] - [[Orhan Pamuk]] * [[2007]] - [[Doris Lessing]] * [[2008]] - [[J. M. G. Le Clézio]] * [[2009]] - [[Herta Müller]] * [[2010]] - [[Mario Vargas Llosa]] * [[2011]] - [[Tomas Tranströmer]] * [[2012]] - [[Mo Yan]] * [[2013]] - [[Alice Munro]] * [[2014]] - [[Patrick Modiano]] * [[2015]] - [[Svetlana Aleksíevítsj]] * [[2016]] - [[Bob Dylan]] * [[2017]] - [[Kazuo Ishiguro]] * [[2018]] - [[Olga Tokarczuk]] (veitt 2019) * [[2019]] - [[Peter Handke]] * [[2020]] - [[Louise Glück]] * [[2021]] - [[Abdulrazak Gurnah]] * [[2022]] - [[Annie Ernaux]] * [[2023]] - [[Jon Fosse]] * [[2024]] - [[Han Kang]] * [[2025]] – [[László Krasznahorkai]] * [[2026]] - [[Anne Carson]] Eftirfarandi konur hafa hlotið Nóbelsverðlaunin í bókmenntum: [[Selma Lagerlöf]], [[Grazia Deledda]], [[Sigrid Undset]], [[Pearl S. Buck]], [[Gabriela Mistral]], [[Nelly Sachs]], [[Toni Morrison]], [[Nadine Gordimer]], [[Wislawa Szymborska]], [[Elfriede Jelinek]], [[Doris Lessing]], [[Herta Müller]], [[Alice Munro]], [[Svetlana Aleksíevítsj]], [[Olga Tokarczuk]], [[Louise Glück]], [[Annie Ernaux]], [[Han Kang]] og [[Anne Carson]]. Aðrir verðlaunahafar eru karlmenn. == Tenglar == * http://www.nobel.se/literature/laureates/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021113010039/http://www.nobel.se/literature/laureates/index.html |date=2002-11-13 }} == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál = En|titill = Nobel Prize in Literature|mánuðurskoðað = 9. nóvember|árskoðað = 2020}} ==Tilvísanir== <references/> {{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}} [[Flokkur:Bókmenntaverðlaun]] [[Flokkur:Nóbelsverðlaun]] [[Flokkur:Listar um bókmenntir]] [[Flokkur:Listar yfir Nóbelsverðlaun|Bókmenntir]] 8cctcb48ehpl1rt34xw5eujji9r7hy4 Wikipedia:Potturinn 4 1746 1982348 1982164 2026-10-09T09:28:49Z MediaWiki message delivery 35226 Nýr hluti: /* Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist */ 1982348 wikitext text/x-wiki <!-- Skiljið þessa línu eftir -->{{Potturinn}}__NEWSECTIONLINK____TOC__ == Pilibhit-tígursfriðlandið == I am not sure where to report this. [[Pilibhit-tígursfriðlandið]] was written on 3 November by [[Notandi:Pixel009]], who has been blocked on en Wikipedia as a sockpuppet and globally locked for spamming around 100 different language versions on the same subject, see [[:meta:Steward requests/Global/2025-w48#Global block/unblock for Pixel009]]. The article probably needs to be reviewed for neutrality and use of Icelandic, or possibly it should be deleted as spam. [[:en:Pilibhit Tiger Reserve]] has existed since 2008, so presumably the subject is notable. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] may have already dealt with any problems. [[Notandi:TSventon|TSventon]] ([[Notandaspjall:TSventon|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:24 (UTC) : I sometimes delete those translated sites but I decided to give this one a fix. Might need more repairing. Thanx for notifying. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:43 (UTC) == 25 ára afmæli Wikipedíu 15. janúar 2026 == þann 15. janúar næstkomandi verður 25 afmæli alþjóðlega Wikipedia verkefnisins. Ættum við ekki að minnast þess með einhverjum hætti og hafa hitting eða stafrænan viðburð? Eða baka afmælisköku? Einfalt væri að hafa mitting (stafrænan hitting t.d. í Zoom eða á einhverjum fundastað) sem byrjaði rúmlega kl. 16 það gæti tengst fyrirhuguðu "A 15-minute pre-party" sem á að byrja kl. 15:45 og vera bara afmælisóskir og svoleiðis. Hér er nánar um þann viðburð: [[metawiki:Event:Wikipedia_25_Virtual_Celebration|Event:Wikipedia 25 Virtual Celebration - Meta-Wiki]] @salvor [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. desember 2025 kl. 19:05 (UTC) :Um að gera [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-24148-9|&#126;2026-24148-9]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-24148-9|spjall]]) 12. janúar 2026 kl. 09:15 (UTC) :Hérna er frétt á RÚV um viðtalið sem ég fór í lestinni: [https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-01-26-aetladi-ser-ad-eyda-eftirlaunaarunum-a-wikipedia-464484 Ætlaði sér að eyða eftirlaunaárunum á Wikipedia] :Hér er tengill beint á upptökuna á viðtalinu (þetta var bara notalegt spjall) https://www.ruv.is/utvarp/spila/lestin/23619/bj4729 [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 17:40 (UTC) ::Vel gert! Fínt viðtal. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 18:48 (UTC) ::: Já, þetta var skemmtilegt, takk. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 19:52 (UTC) : Rás1 eða þátturinn Lestin spyr í gegnum skilaboð Vina Wikipedía á fb hvort einhver vilji koma í viðtal næstkomandi mánudag og ræða Wikipedíu og 25 ára afmælið. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. janúar 2026 kl. 15:45 (UTC) :Ég bauð mig fram ef enginn annar hefði gert það. Mikilvægt að nýta öll tækifæri til að kynna Wikipediu. Fer í viðtal á morgun mánudag. Held að það verði spurt um íslensku wikipedia, hvað sé skrifað, og t.d. hvaða grein er oftast breytt og hvaða grein er lengsta greinin og svo t.d. um wikipedíu á gervigreindartímum. Ég veit reyndar ekki hvar ég get flett upp svona statistik um íslensku wikipedíu eins og lengd greinar eða hvaða grein fólk sé áhugasamast um. Endilega komið með ábendingar [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 22:10 (UTC) == Mig vantar réttan 'fána' Hamas inn svoleiðis að ég geti tengt hana í grein Hamas. == Hæhæ. Ég er enn aðeins að læra. Mér er pínulítið óskýrt hví ég get ekki einfaldlega notað 'https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_Hamas.svg' í einu formi eða öðru [https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Qassam_Brigades í skiptum fyrir fána al-Qassam] í greininni um [[Hamas]]. Það væri kúl ef einhver gæti upphalað myndinni, það sem væri enn meira kúl væri ef einhver gæti sagt mér hvort ég geti hreinlega hlekkjað beint í efni frá wikimedia eða hvort þau sé aðskilið/mögulega frátekið ecosystem fyrir Enska alfræðiritið, hvað ég sé að gera vitlaust, og/eða hvernig ég ætti að snúa mér í þessu, hvort sé þessvegna mögulega auðveldasta launsnin að endurupphala myndinni einfaldlega á Íslenska alfræðiritið sbr Wikipedia:Hlaða_inn_skrá. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 02:24 (UTC) :Fáni Hamas sem notaður er í ensku greininni er varinn höfundarrétti, og er þess vegna ekki til sem mynd inni á Wikimedia Commons. Það þýðir að það er ekki hægt að nota hann utan ensku Wiki. Það væri hægt að hlaða honum sérstaklega upp á íslensku Wikipediu, en það er spurning hvort það væri strangt til tekið löglegt. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 05:06 (UTC) ::Takk fyrir svarið. ::Er fáni al-Qassam ekki varinn höfundarrétti? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 14:04 (UTC) :::Hann er of almennur til að njóta verndar. Þetta er bara trúarjátningin á grænum bakgrunni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 18:18 (UTC) ::::Hvað gerist ef ég brýt höfundarréttarlögin og upphel fánanum bara samt eins og [https://no.wikipedia.org/wiki/Hamas gert hefur t.d. verið hér]? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 19:54 (UTC) :::::Skránni verður eytt á endanum. Það er t.d. eyðingartillaga á [[:c:File:Emblem_of_Hamas_Vector_Graphic.svg|þessu]]. Málið með Commons er að það er mjög undirmannað og efni getur hangið inni heillengi þó að það sé höfundarréttarvarið af því að það er tímafrekt að fara í gegnum þetta. Ég mæli ekki með því að bæta í þann haug með því að brjóta vísvitandi reglur. Ef þú vilt fá þetta inn í íslensku greinina þá er ekki annað í boði en hlaða mynd inn hér og rökstyðja notkunina með svipuðum hætti og gert er á ensku útgáfunni. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 20:50 (UTC) ::::::Oki. Þá gerum við það ekki. ::::::Þá er bara að skoða aðrar leiðir sem valda ekki veseni og brjóta ekki reglur. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 23. desember 2025 kl. 00:00 (UTC) == Report concerning User:~2026-17683-2 == [[Special:Contributions/~2026-17683-2|~2026-17683-2]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:00 (UTC) :{{done}} [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:05 (UTC) == Forðist þessa tröllasíðu með rangar talsetningarupplýsingar. == Sælir, íslenska er ekki móðurmál mitt svo það gætu verið nokkrar stafsetningarvillur. Ég einfaldlega bara hef mikinn áhuga á íslenskum talsetningum og miðlum. Þess vegna hef ég gert nokkrar breytingar hér og þar, bæði til að æfa málið og til að gera upplýsingar aðgengilegar. Ég hef nýlega tekið eftir því að mikið af talsetningarupplýsingum á Wikipedia hefur verið bætt inn frá trollasíðu sem kallast The Dubbing Database. Þetta er síða sem ég hélt áður að væri í lagi, þegar skjáskot af kreditlistum voru til staðar. En smám saman fór ég að átta mig á því að þar eru margir krakkar og nettröll að breyta efni í þeim tilgangi að dreifa rangar upplýsingar. Þessi nettröll hafa gengið mjög langt í að búa til falskar upplýsingar. Á síðunni hafa til dæmis verið skáldaðar staðhæfingar á borð við að Ólafur Darri Ólafsson hafi leikið Black Bart í Sverðinu í steininum, og það sett fram sem staðreynd. Það var líka einhver gæi á síðunni sem bjó til falskt sænskt kreditlistaskjáskot úr Gravity Falls í Photoshop, eingöngu til að dreifa rangar upplýsingar. Sem rannsakandi fer þetta gríðarlega í taugarnar á mér, þar sem nettröllum tekst þannig að koma röngum upplýsingum í almenna dreifingu. Upplýsingarnar frá þessari síðu hafa allar verið settar inn af sama notanda. Ég held ekki að viðkomandinn geri sér grein fyrir að hann sé að bæta inn rangar upplýsingar en það væri þó ástæða til að fara yfir allar þessar greinar og ræða við notandann sem bætir þessu inn. Síðurnar sem ég hef hingað til séð með upplýsingum frá þessari síðu eru: Edda Björg Eyjólfsdóttir Sverðið í steininum Svampur Sveinsson Ef ekki er hægt að finna upplýsingar um talsetningar í traustum heimildum, ætti frekar að nota opinbera kreditlista frá Disney+, DVD-diskum, VHS-spólum og þess háttar. Ég veit að tilvísun eins og „VHS leikaralisti“ er ekki sú auðveldasta að sannreyna, en hún er samt þúsund sinnum betri en þessi fyrrnefnda tröllasíða. Vona að þið getið skoðað þetta nánar. Með góðri kveðju. [[Notandi:LexLuxor05|LexLuxor05]] ([[Notandaspjall:LexLuxor05|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 15:30 (UTC) :''Ofangreint fært frá [[Spjall:Forsíða]]'' --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 19:17 (UTC) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16. janúar 2026 kl. 19:45 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Misvísandi upplýsingar == Góðan daginn. Rak augun í eftirfarandi: Neðangreindar upplýsingar er að finna á síðunni "Hlaupár – Wikipedia": ''Á [[Ísland|Íslandi]] var gregoríska tímatalið tekið upp '''í byrjun október árið 1700. Þá var 10 dögum sleppt úr, svo að í stað 1. október kom 11. október.''' Dagarnir 1. til 10. október árið 1700 hafa því aldrei verið til á Íslandi.'' Allt aðrar upplysingar um sama efni koma hins vegar fram á síðunni „Gregoríska tímatalið – Wikipedia“ ''Gregoríska tímatalið var tekið upp á Íslandi árið 1700 ásamt flestum ríkjum [[Mótmælendatrú|mótmælenda]] í Evrópu. Var skekkjan þá orðin 11 dagar frá júlíska tímatalinu, en hafði verið 10 dagar þegar tímatalið var fyrst tekið í notkun árið 1582 o'''g voru þessir 11 dagar felldir niður úr árinu, þannig að 28. nóvember kom í stað 17. nóvember.''''' Sko, ég lærði þetta einhvern tíma, þ.e. hvaða dagsetningar duttu út en man ekki lengur hvort það var í okt. eða nóv.. Ég treysti mér því ekki til að laga þetta sjálf. Er ekki einhver sem getur lagað þetta til að það séu ekki misvísandi upplýsingar á síðunum? [[Notandi:DisaIvars|DisaIvars]] ([[Notandaspjall:DisaIvars|spjall]]) 17. janúar 2026 kl. 14:28 (UTC) : Kærar þakkir fyrir ábendinguna. Búinn að laga. Leiðréttingin er inni á [[Gregoríska tímatalið]]. Misskilningurinn stafar af breytingunni 1583 þegar kaþólsk lönd tóku upp nýja stíl, en þá var 10 dögum sleppt í byrjun október. Það gilti hins vegar aldrei á Íslandi og þegar nýi stíll var tekinn upp í Danaveldi árið 1700 var skekkjan orðin 11 dagar. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 14:18 (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 13:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Síður um sjónvarpsumfjöllun og íþróttir == það er mikið að greinum um íþróttatengd mál á Wikipedia en er ekki eðlilegt að hafa einhverja stefnu varðandi hvað er viðeigandi. Ég sá t.d. að einhver hafði sett inn grein um sjónvarpumfjöllun um ákveðna tegund íþrótta. Á ekki að eyða slíkum greinum? [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:01 (UTC) : Ég er sammála með síðuna um sjónvarpsumfjöllunina og gruna notanda sem er í banni um að hafa stofnað hana.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:22 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 19. janúar 2026 kl. 21:01 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Úrelt orðanotkun == Hæ, ég er með pælingu. Vitið þið um greinar þar sem er enn til staðar orðanotkun eða orðafar sem þykir úrelt í dag. Ég gerði nokkrar lagfæringar varðandi frumbyggja Ameríku og var að pæla hvort þið vitið um fleiri dæmi um orðanotkun sem þarf nauðsynlega að lagfæra í samræmi við nútíma málvenjur og samfélagslegar breytingar. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-49679-3|&#126;2026-49679-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-49679-3|spjall]]) 23. janúar 2026 kl. 12:35 (UTC) :Hæ Björn, ég hélt að þú værir í banni. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 23. janúar 2026 kl. 21:54 (UTC) == Report concerning User:LI Mintian == [[Special:Contributions/LI Mintian|LI Mintian]] &ndash; Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:PieWriter|PieWriter]] ([[Notandaspjall:PieWriter|spjall]]) 5. febrúar 2026 kl. 07:51 (UTC) == Report concerning User:~2026-92643-0 == [[Special:Contributions/~2026-92643-0|~2026-92643-0]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Notandaspjall:Quinlan83|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 23:04 (UTC) == Þýddir kvikmyndatitlar == Ég velti því fyrir mér á pottinum í fyrra hvort það væri einhver viðmiðunarregla um hvort það eigi að nota íslenska titla í greinum fyrir kvikmyndir, eða hvort það eigi að halda sig við frumtitla. Það voru skiptar skoðanir um það en það komst engin afgerandi niðurstaða. Ég sé að @[[Notandi:Akigka|Akigka]] hefur verið að gera greinar um James Bond-myndirnar með íslensku titlunum í heiti greinanna, sem mér finnst alveg fínt, en það pirrar mig pínu að það sé ekkert samræmi á milli greina um það hvort íslenskur eða enskur titill sé notaður. Ég myndi vilja semja um einhver skýr viðmið. Við höfðum rætt um að það mætti kannski nota enska titla ef þeir væru mun þekktari en sá íslenski, en það er náttúrlega huglægt mat hvers og eins. Persónulega myndi ég frekar vilja nota íslenska titla í greinarheitum þar sem það á við, enda þótt þeir séu ekki mikið notaðir, enda er það í meira samræmi við markmið þess að skrifa alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:21 (UTC) :Ég finn ekki gömlu umræðuna, nema það sé [[Spjall:Gene Wilder#Íslensk eða ensk (upprunaleg) nöfn á kvikmyndum|þessi]], en mig minnir að niðurstaðan hafi verið að nota íslenska titla ''ef þeir eru til'' (ekki búa til nýjar þýðingar), annars upprunalegan titil. Það er alla vega það sem yfirleitt er gert á öðrum útgáfum wp. Það getur samt verið í andstöðu við þá reglu að nota þekktasta heitið. Sem dæmi þá er tiltekinn ítalskur spagettívestri frá 1966 örugglega þekktastur á Íslandi undir enska titlinum ''The Good, the Bad and the Ugly'', en íslenska heitið (frá 1971) er ''Einn var góður, annar illur, þriðji grimmur''. Upprunalega heitið er hins vegar ''Il buono, il brutto, il cattivo''. Væri ekki dálítið hallærislegt að hafa greinina undir enska titlinum, þótt hann sé örugglega þekktari en hinir tveir? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:57 (UTC) ::NB. Er alveg sammála þér með ósamræmið. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:01 (UTC) :::Þetta var [https://is.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Potturinn/Safn_28#%C3%8Dslenskir_kvikmyndatitlar þessi umræða]. Það var ekki beint nein niðurstaða, en sumum fannst ekki skýrt hvenær íslensk þýðing á titli hefði öðlast formlegt gildi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:54 (UTC) ::::Ég held að það sé ekki hægt að setja eina reglu sem eigi við um allar kvikmyndir, stundum er þetta matsatriði. En meginreglan hefur alltaf verið og á við um allar greinar að nota þann titil sem flestir þekkja viðfangsefnið sem. Í fyrri umræðu nefndi ég Ísöld og Hringadrottingssögu sem dæmi um íslenska titla. The Good, the Bad and the Ugly finnst mér dæmi um mynd sem flestir þekkja undir enska titlinum. Ég hef til dæmis aldrei séð titilinn [[Segðu aldrei aftur aldrei]] og það stingur soldið. Það ætti frekar að nota enska titilinn. Sama á við um allar Bond myndirnar. En það er bara mín persónulega skoðun. Ef það á að komast einhver niðurstaða í þetta þá þarf eiginlega bara að kjósa. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 19. febrúar 2026 kl. 02:56 (UTC) :::::Bond er svolítið spes, því sumar þýðingarnar eru vel þekktar (Víg í sjónmáli, Njósnarinn sem elskaði mig, Í leyniþjónustu hennar hátignar), en aðrar held ég nánast alveg óþekktar (Þú lifir aðeins tvisvar, Logandi hræddir, Leyfið afturkallað). Hið sama virðist gilda um aðrar tungumálaútgáfur wp. Spænska og danska wp víkja þarna sum staðar út af þeirri reglu að nota innlend heiti. Mér fannst einmitt þurfa að gæta samræmis og valdi því að nota íslenska titilinn alls staðar. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 11:11 (UTC) ::::::Hitt málið er líka, eins og það stendur fyrir mínum dyrum, að meirihluti allra greina á íslensku Wikipediu notast við titla sem eru faktískt minna notaðir en alþjóðlegir titlar, því við erum jú að skrifa á tungumáli sem fáir tala. Það eiginlega hluti af eðli þess verkefnis að skrifa alfræðiefni á íslensku að notast við ýmis heiti sem eru ekki endilega vel þekkt, stundum jafnvel ekki meðal Íslendinga. Þess vegna hef ég ekkert það miklar áhyggjur þótt íslensku titlarnir séu minna notaðir en þeir ensku. ::::::Svo er hitt, að tregi til að nota íslenska kvikmyndatitla því enginn annar gerir það er hálfpartinn sjálf-uppfyllandi spádómur ef svo má að orði komast. Enginn notar þá vegna þess að enginn notar þá. Þannig að mér finnst við í raun vera að ýta undir ákveðna hneigð með því að setja íslensku titlana ekki í forgrunn þótt þetta eigi að vera alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 12:53 (UTC) : Sammála Steininum. Íslensku titlarnir mega koma svo eftir á eða í sviga.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 20:53 (UTC) ::@[[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] Þetta er áhugaverð pæling varðandi sjálf-uppfyllandi spádóm. En mér finnst ekki að það sé hlutverk Wikipedia að spyrna á móti þróun íslenskrar málnotkunar. Wikipedia á að vera hlutlaus hvað það varðar. Við notum þá titla sem fólk notar í almennu tali. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 20. febrúar 2026 kl. 00:59 (UTC) :::Það sem samt stingur mig mest núna er þessi skortur á samræmi. Eins og staðan er núna erum við með dæmi þar sem sumar greinar um kvikmyndir í sömu kvikmyndaseríunni eru með titla á íslensku en aðrar á ensku. (t.d. [[Charlie's Angels (kvikmynd)]] og síðan [[Englar Charlies gefa í botn]]). Þess vegna finnst mér ekki alveg ganga að hafa þetta algjörlega matskennt eftir greinarhöfundi. :::Akigka er líka með góðan punkt hvað varðar myndir eins og spagettívestrana, þar sem frumtitillinn er ekki sá enski, þótt hann sé líklega þekktari. Eða t.d. kóresku myndina sem flestir kalla ''Parasite'', en hét ''Gisaengchung'' á frummálinu og var þýdd sem ''Sníkjudýrin'' á íslensku. Mér finnst svakalegur ósiður þegar fólk notar ensk heiti yfir hluti sem voru ekki upphaflega á ensku, þannig að ég myndi alltaf mæla með því að íslenskur titill sé notaður í slíkum tilfellum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 09:22 (UTC) ::::Ég er frekar á því að nota íslenska titilinn sem greinarheiti ef hann er til, en annars upprunalegan titil. Mér finnst að upprunalegi titillinn eigi að koma í sviga þar sem titillinn kemur fyrst fyrir, og í listum (t.d. listum yfir myndir tiltekins leikstjóra). Í samfelldu máli inni í greinum finnst mér kannski eðlilegt að nota algengasta titilinn, ef það passar að öðru leyti. Annars er íslenski titillinn yfirleitt þjálli í samfelldu máli (beygist t.d.). Ég held að pistlar Arnaldar Indriðasonar og Ævars Arnar Jósepssonar hafi átt stóran þátt í að gera íslenska kvikmyndatitla erlendra mynda þekkta. Það er ólíkt að skrifa um kvikmynd í samfelldu löngu máli, eða setja saman topp-10-lista eða svipað; en það er oft eina samhengið þar sem vissir kvikmyndatitlar koma fyrir á Íslandi - umfjöllunina vantar. Það er líka ástæðan fyrir því að oft eru íslenskir titlar "listrænna" kvikmynda þekktari en titlar hasarmynda: af því þær hafa fengið sérstaka umfjöllun. Kvikmyndagreinar hér á is.wp eru líka dæmi um umfjöllun, svo þær hafa áhrif, hvort sem okkur líkar það betur eða verr :) [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 12:24 (UTC) :::Einn annar punktur sem mig langar til að benda á er að ef íslenskir titlar væru meginreglan í greinum hér væri þröskuldurinn aðeins hærri til að skrifa greinar. Eins og staðan er núna eru mjög margar greinar um kvikmyndir skrifaðar af fólki sem bersýnilega kann ekki íslensku og hendir bara inn örgreinum sem innihalda engar upplýsingar. Ef það væri meginregla að taka a.m.k. fram íslenskan titil myndi slíkum greinum mögulega fækka. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. febrúar 2026 kl. 01:34 (UTC) ::::Meginreglan að nota íslenskan titil er til á [[Wikipedia:Nafnavenjur greina]]. Þetta er frekar um eftirfylgni. Sammála að eyða greinum sem eru bara "Titill er bandarísk kvikmynd". [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:18 (UTC) :::::Þannig að þú myndir segja að samkvæmt núgildandi venjum sé rétt að kvikmyndatitlarnir séu á íslensku, ef íslenskur titill er fyrir hendi? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:52 (UTC) == Ágreiningur um hlutlægni og notkun stjórnunarheimilda á [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] == Góðir Wikipedíuþátttakendur. Ég legg hér fram tvo tengda málaflutning er varða greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] og óska eftir sjónarmiðum óháðra ritstjóra og stjórnenda. === 1. Efnislegur ágreiningur: „Umræða um alþjóðamál" === Bætt var við kafla í greinina sem fjallar um persónulegar skoðanir einstakra flokksleiðtoga á Kína, Rússlandi og Norður-Kóreu. Ég ([[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]]) lagði til að kaflinn yrði annaðhvort fjarlægður eða orðaður á hlutlægan hátt, með vísan til [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] og [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]: * Kaflinn er í óhófi langur miðað við aðra hluta greinarinnar og gefur persónulegum skoðunum óhóflegt vægi. * Engin sambærileg grein um íslenskt stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur slíkan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. * Heimildin sjálf (Vísir) staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir, ekki flokksstefna. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er ósammála og við höfum verið í samningaviðræðum um málamiðlun á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]]. Kjarnaágreiningurinn snýst um orðalag: ég lagði til „rætt hvað megi læra af" en TKSnaevarr krefst „hrósað." Munurinn er grundvallarmunur á hlutlægri lýsingu og dómsályktun. Ég bið óháða ritstjóra um að kynna sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og gefa sjálfstætt álit á því hvort kaflinn standist kröfur [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. === 2. Notkun stjórnunarheimilda af aðila í ágreiningi (WP:INVOLVED) === Tímaröð atburða 21. febrúar 2026: # Klukkan '''16:43 UTC''' læsti [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] með þeim rökum að bíða skyldi eftir samkomulagi. # [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er sjálfur virkur þátttakandi í efnislegum ágreiningi um greinina — hann hefur lagt fram fjölmörg rök á spjallsíðunni gegn breytingum mínum. # Klukkan '''23:26 UTC''' — meðan greinin var læst öðrum ritstjórum — gerði [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] verulegar breytingar á greininni (+1.793 bæti) '''án nokkurrar breytingarlýsingar'''. # Í þeim breytingum notaði hann orðalagið „hrósað" — það sama orðalag sem ég hafði gert skýrar athugasemdir við á spjallsíðunni og sem við höfðum ekki náð samkomulagi um. Með öðrum orðum: TKSnaevarr læsti greinina fyrir öðrum, og notaði síðan stjórnunarrétt sinn til að breyta greininni einhliða í ágreiningi þar sem hann er sjálfur hlutaðeigandi. Enginn annar ritstjóri gat brugðist við eða gert gagnbreytingar meðan á þessu stóð. Á enskri Wikipedíu er þetta brot á [[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]], sem kveður skýrt á um: ''"editors should not act as administrators in disputes in which they have been involved"''. Á íslensku er samsvarandi meginregla skráð á [[Wikipedia:Deilumál|reglum um deilumál]], þar sem fram kemur að ''„moppudýr eru ekki dómarar"''. Ég vil taka það fram að ég geri mér fulla grein fyrir að [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] hefur að öllum líkindum lagt þetta fram í góðri trú. Hér er ekki um persónulegar ásakanir að ræða. Vandinn er meginreglulegar: þegar stjórnandi er virkur þátttakandi í ágreiningi, á hann ekki að nota stjórnunarheimildir til að úrskurða í þeim sama ágreiningi. Tveir aðrir stjórnendur, [[Notandi:Bjarki S|Bjarki S]] og [[Notandi:Berserkur|Berserkur]], hafa einnig tekið þátt í ágreiningnum á sama hlið og TKSnaevarr, sem þýðir að þrír af hlutaðeigandi aðilum eru stjórnendur. === Beiðni === # Að '''óháðir ritstjórar''' kynni sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og taki afstöðu til efnislegs ágreinings um kaflann „Umræða um alþjóðamál" með hliðsjón af [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. # Að '''óháður stjórnandi''' endurskoði hvort lásingin og breytingarnar 21. febrúar 2026 hafi verið í samræmi við meginreglur um hlutlægar stjórnunarheimildir. # Að greinin verði opnuð aftur fyrir almennar breytingar þar til efnislegur ágreiningur hefur fengið réttilega meðferð á spjallsíðunni. Takk fyrir tímann. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 00:04 (UTC) :Ég hef ekki kynnt mér spjallsíðuna, hef ekki mikinn áhuga á því og er líka ekki stjórnandi á síðunni. Vildi bara benda á að það er enginn ritstjóri á Wikipedia. Og svo verður líka erfit að finna óháðann stjórnanda, það hafa allir sínar skoðanir. Ertu þá að tala um einhvern sem hefur ekki nú þegar tekið þátt í spjallsíðunni? [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 22. febrúar 2026 kl. 02:30 (UTC) :@[[Notandi:Steinninn|Steinninn]] Takk fyrir athugasemdina. Ég er að biðja um álit stjórnenda sem hafa ekki þegar tekið þátt í umræðunni á spjallsíðunni — sérstaklega vegna þess að annar hluti málsins snýr að notkun stjórnunarheimilda. Þrír stjórnendur hafa þegar tekið afstöðu á sömu hlið í efnislegum ágreiningi, og einn þeirra læsti greinina og breytti henni síðan sjálfur meðan hún var læst. Ég taga hér þá stjórnendur sem hafa ekki tekið þátt og bið um álit: @[[Notandi:Akigka|Akigka]] @[[Notandi:Bragi H|Bragi H]] @[[Notandi:Krun|Krun]] @[[Notandi:Salvor|Salvor]] @[[Notandi:Stalfur|Stalfur]] @[[Notandi:Stefán Örvar Sigmundsson|Stefán Örvar Sigmundsson]] @[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:49 (UTC) Ég vil árétta að '''aðalkrafa mín er að kaflinn „Umræða um alþjóðamál" verði fjarlægður alveg'''. Rökin eru: * '''[[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]''' — Kaflinn gefur persónulegum skoðunum einstakra meðlima óhóflegt vægi í yfirlitsgrein um stjórnmálaflokk. Heimildin sjálf staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir sem flokkurinn hefur ekki samþykkt sem stefnu. * '''[[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]''' — Kaflinn gefur þá mynd að flokkurinn sem slíkur hafi afstöðu til þessara ríkja, þegar heimildirnar segja hið gagnstæða. * '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]''' — Aðalheimildin (Vísir, 29. des. 2025) er fréttaskýring/greining, ekki bein frétt. Uppruni efnisins er athugasemdir á samfélagsmiðlum. * '''[[:en:WP:LABEL|WP:LABEL]]''' — Orðalagið „hrósað" er gildishlaðin dómsályktun. Viðkomandi ræddu um innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu, sem er fjarri „hrósi" við ríkisstjórnir. * '''Enginn fordæmi''' — Engin önnur grein um íslenskan stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur sambærilegan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. Kaflinn sem nú stendur í greininni var málamiðlun af minni hálfu — upphaflega fjarlægði ég hann alveg. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:53 (UTC) :Þar sem ég er beðin sérstaklega sem stjórnandi um álit á greininni þá las ég hana yfir og hef strax eftirfarandi athugasemdir. :Það þarf að lagfæra greinina þannig að hún sér hlutlæg, upplýsandi og byggi á heimildum og inntakið sér atriði sem skipta máli. Eins og er þá virðist sumt vera efni sem á meira heima í fréttabréfi innan félagsins og hefur lítið upplýsingagildi og er of hlutdrægt til að passa í alfræðiriti og Wikipedíugrein. Kaflinn umræða um alþjóðamál ætti að fara út í heilu lagi. Það kemur okkur ekkert við hvað einhverjir hafa rætt á samfélagsmiðlum og wikipediagrein er ekki réttur vettvangur fyrir hugleiðingar fólks í stjórnmálum (t.d. setning eins og: "Sósíalistaflokkurinn hefur áréttað að viðhorf flokksmeðlima til þessara ríkja séu persónubundin og að flokkurinn hafi ekki mótað formlega stefnu í þeirra garð..... :Þetta er satt að segja bara orðavaðall og jafnvel atriði úr stefnuskrá flokka ættu ekki heima í wikipediagrein ekki nema í mjög knöppu formi (t.d. ef flokkur er með að móti ESB aðild þá má segja það og vitna í stefnuskrá flokksins en wikipedia er ekki vettvangur til að rökstyðja hvers vegna einhver flokkur er með eða móti ESB eða reka áróður fyrir einhverju ákveðnu viðhorfi. :Það er líka margt annað rugl í greinni og orðalagið og heimildanotkunin "samkvæmt Gunnari Smára..." er viðvaningsleg og ekki rétt heimildanotkun. það verður að vísa í birtar áreiðanlegar heimildir og það eru ákveðnar reglur um hvernig það er gert. :Hér er dæmi um eina breytingu á setningu sem ég sting upp á: Í stað setningarinnar "Mikil bylting og innanflokks átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025, þar sem að meðal annars Gunnar Smári var sakaður um ofríki og andlegt ofbeldi. Sólveig Anna Jónsdóttir formaður Eflingar sem að hafði verið virk innan flokksins sagði meðal annars af sér" komi setning eins og "Mikil átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025 sem endaði með......" Ég veit ekki hvað gerðist, mig minnir að það hafi verið þannig að flokkurinn klofnaði og fyrrum forusta varð undir í kosningum og stofnaði aðra hreyfingu með oddvita flokksins í borginni, það hlýtur að vera hægt að segja það á hlutlausu og knöppu máli og með því að vísa í áreiðanlegar heimildir (at huga að dagblöð eru ekki alltaf áreiðanlegar heimildir, innnanhússkjöl stjórnmálaflokks eða munnlegar heimildir eru aldrei áreiðanlegar heimildir sem passa í wikipedia grein) það er bara rugl að hafa með að einhver sem "hafi verið virk innan flokksins" hafi sagt af sér. [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 00:58 (UTC) ::Umfjöllunin um þessi alþjóðamál var ekki bara byggð á umræðum á samfélagsmiðlum. Þetta voru mál sem margir fjölmiðlar voru búnir að fjalla um og fleiri en einn meðlimur í flokknum voru búnir að tjá sig um við fjölmiðla. Á slíku stigi er ekki hægt að láta eins og þessi ummæli séu einkamál eða að þau eigi ekki erindi í heildstæðri umfjöllun um flokkinn. Hlutlaus umfjöllun getur ekki byggt eingöngu á sjálfsmynd flokksins eða eingöngu á frumgögnum sem koma frá honum sjálfum. ::Ég vil annars benda á að '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]'''-reglan sem @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] vísar til hér leggur ekkert bann við notkun fréttaskýringa sem heimilda, heldur nefnir hún skoðanapistla. Þetta er ekki sami hluturinn og ekkert í reglunni gefur til kynna að greinar á borð við þá sem var vísað til hér séu óviðeigandi. ::Grein Vísis sem vitnað var í var samantekt á ýmsum ummælum meðlima Sósíalistaflokksins, auk viðtals við leiðtoga flokksins þar sem hann gerði stuttlega grein fyrir viðhorfum sínum. Þegar greinin inniheldur viðtal við ytri aðila er bersýnilega ekki um að ræða bara viðhorf greinarhöfundar. ::Þar fyrir utan var ekkert af orðalagi greinarhöfundarins sem telja mætti gildishlaðið (t.d. "harðstjórnarríki") endurtekið í málsgreininni á Wikipediasíðunni. Eingöngu var vitnað í staðreyndir sem hlutrænt sé mátti telja réttar samkvæmt upplýsingunum í heimildinni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:36 (UTC) :Fyrir mitt leyti get ég ekki fallist á að téður kafli verði alveg fjarlægður. :WP:UNDUE lýsingin er afbökun. Hér er ekki um hvaða einstaka meðlim sem er heldur þann sem Sósíalistar hafa kjörið í stöðu sem samkvæmt hefðum og venjum er álitin vera ein æðsta staða stjórnmálaflokks. Að mér vitandi hefur Wikipedia ekki sett neina stefnu að öll umfjöllun um flokka þurfi að byggjast eingöngu á formlega samþykktri stefnu. Það er ekki fjarri lagi að fjalla um hvað formaður flokksins telur góða stefnu, og í þessu tilviki er hann að vísa í aðgerðir annarra ríkja sem honum hugnast. Það er varla ósanngjarnt að nefna slíkt enda gefur það einhverja mynd af því hvert hann myndi vilja að flokkurinn myndi stefna, á meðan það er nógu góð tenging við almenna stefnu flokksins (sósíalismi). Slík umfjöllun gæti þó úreldast ef það koma aðrir leiðtogar síðar sem eru andstæðrar skoðunar. :Fellst ekki á að WP:NPOV eigi við eins og greinin er núna, sbr. fyrri rökstuðning. :WP:RSOPINION-rökin eru fjarstæð og tek ég undir rök [[Notandi:TKSnaevarr|Notandi:TKSnaevarrs]] um að fréttaskýring er alveg nothæf heimild, einkum í ljósi þeirra gagna sem fylgja með henni. Athuga skal að verið er að vísa í athugasemdir sem Sæþór á að hafa ritað, og sýnist mér hann ekki hafa andmælt því að hafa skrifað þær. :WP:LABEL - Ef ummælin „Xi er bókstaflega besti leiðtogi jarðar og nýtur hæsta viðurkenningareinkunnar“ og „Við værum mjög heppin að fá þá [Pútin, Kim Yong-Un, o.fl.] sem leiðtoga í stað hinna ólýðræðislegu trúða á þingi“, ásamt því að segja hversu góðar tilteknar aðgerðir stjórnvalda á Rússlandi og Norður-Kóreu er ekki hrós gagnvart einstökum ríkisstjórnum og leiðtogum, þá veit ég varla hvað hrós er. :Engin fordæmi - Það eitt og sér er ekki ástæða til þess að fjarlægja umfjöllun, á meðan hún hlítir reglum Wikipediu. Þó yrði að gjalda varhug við því ef einhver sem er virkur í stjórnmálastarfi í íslenskum stjórnmálaflokk færi að setja inn slíka umfjöllun, hvort sem það er um eiginn flokk eða annan. Hið sama gildir um breytingar á efni slíkra umfjallana. :Þó ég taki undir að greinin er ekki fullkomlega vel framsett, þá virðist ekki vera slíkir annmarkar á efnisvalinu að það réttlæti eins mikla hreinsun og verið er að krefjast. :Þá vil ég minnast sérstaklega á regluna [[:en:WP:COI|WP:COI]] en hún felur í sér að frambjóðendur, fólk sem starfar beint fyrir frambjóðendur, og annað fólk sem tekur þátt í kosningabaráttunni eigi ekki að breyta síðunni um eigið framboð eða annarra. -[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] ([[Notandaspjall:Svavar Kjarrval|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 20:31 (UTC) ::@Svavar Kjarrval @Berserkur — WP:COI krafan byggir á þeirri forsendu að þið þekkið raunverulega deili á mér. Ég vil taka það skýrt fram: Ég hef aldrei gefið upp raunverulegt nafn mitt, deili eða tengsl við stjórnmálastarf á Wikipedia. Notandanafnið mitt er „Gudrodur" — þetta er handahófskennt notandanafn sem tengist ekki endilega raunverulegu nafni mínu. ::Þegar þið gefið í skyn að þið vitið hverjir ég er í raun og veru, og notið þær upplýsingar til að rýra framlag mitt, er það í besta falli WP:SPECULATION og í versta falli í andstöðu við WP:OUTING, sem kveður á um að persónulegar upplýsingar um ritstjóra skuli aldrei birtar eða notaðar án samþykkis þeirra. ::WP:COI kröfur verða að byggjast á upplýsingum sem ritstjórar hafa sjálfir birt á Wikipedia, ekki á grunni um hver einhver sé í raun. Ég hafna þess vegna þessari kröfu. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 22:21 (UTC) '''Uppfærsla:''' Ég hef grisjað kaflann „Umræða um alþjóðamál" í greininni og vil reyna að ná sátt við [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]]. Kaflinn er nú styttur úr þremur málsgreinum í tvær: # Fjarlægði málsgrein um Kristinn Hannesson (5. sæti á framboðslista, ekki forystumaður). # Breytti „hrósað" í „rætt hvað megi læra af" — nákvæmara gagnvart heimildinni þar sem viðkomandi ræddu innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu. # Fjarlægði setningu um „bandarískan áróður" sem var tekin úr samhengi. # Styttingin styður við [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] — kaflinn gefur nú ekki lengur óhóflegt vægi. Ég hef spurt TKSnaevarr á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]] hvort hann sé sáttur við þessa útgáfu. Ef sátt næst þar þá er efnislegur ágreiningur leystur. Spurningin um notkun stjórnunarheimilda ([[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]]) stendur þó enn — óháð niðurstöðu efniságreiningsins er það meginregluatriði að stjórnandi eigi ekki að læsa grein og breyta henni síðan sjálfur í eigin þágu í ágreiningi. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 12:54 (UTC) :Þetta er slatti að kíkja á, skoða. [[Notandi:Stalfur|Stalfur]] ([[Notandaspjall:Stalfur|spjall]]) 24. febrúar 2026 kl. 20:14 (UTC) :Ég læsti síðunni tímabundið til að koma í veg fyrir breytingastríð, þar sem þú hafðir ítrekað tekið setninguna út án samráðs eða umræðu. :Breytingarnar sem ég gerði voru ekki "í eigin þágu", heldur voru þær byggðar á málamiðlunartillögum sem þú hafðir lýst þig fylgjandi eða voru beinlínis frá þér komnar, þ.e. að færa umfjöllunina í sér kafla, bæta við fleiri heimildum (meðal annars heimild sem þú lagðir sjálfur til um Norður-Kóreuferðina) og bæta við samhengi um ummælin sem vísað var í. :En nei, ég er annars ekki sáttur við breytingarnar eins og þær standa, því þær fela hreinlega í sér yfirvarp. Það er til dæmis fáránlegt að halda því fram að notkun orðsins "hrósa" gefi skakka mynd af ummælunum sem voru viðhöfð. Á spjallsíðunni talar þú um að hugtakið gefi í skyn "blinda aðdáun", sem er afbökun á merkingu orðsins. Ef ég segi að einhver standi sig vel er ég að hrósa honum. Ummælin í tilvitnuðum greinum verða ekki túlkuð sem neitt annað en hrós, og það að halda öðru fram er í besta falli orðhengilsháttur og í versta falli vísvitandi útúrsnúningur. :Ég hafna því líka alfarið að ég hafi tekið orðin um bandarískan áróður úr samhengi og bið þig um að rökstyðja það frekar. Þetta eru tilvitnanirnar í Sæþór þar sem hann notaði orðið: :: ''Hugmyndin að þetta séu vondir leiðtogar (eða Assad) er hreinn vestrænn áróður.'' :og :: '' Við erum með mjög sjúka fjölmiðla sem eru oft að endurtaka lygi og áróður Bandaríkjanna'' :Setningin sem ég skrifaði, og þú tókst út, var á þessa leið: ''Sæþór hefur gagnrýnt umfjöllun vestrænna fjölmiðla um þessi ríki og leiðtoga þeirra og segir hana einkennast af bandarískum áróðri.'' :Ég fæ ekki séð að setningin sem ég skrifaði sé á nokkurn hátt röng, ósanngjörn eða tekin úr samhengi. Hún er rétt lýsing á afstöðu sem viðkomandi hefur lýst yfir að minnsta kosti í tvígang. :Ég sé ekki að @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn þar sem hann reynir að þurrka út umfjöllun sem hann telur að geti skapað neikvæð hughrif hjá lesendum, enda þótt hún sé ekki annað en hlutræn upptalning á afstöðum sem leiðtogar í flokknum hafa sannanlega viðrað á opinberum vettvangi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:05 (UTC) ::Ég vil annars bæta við að ef umfjöllunin um þessi viðhorf þykir ekki eiga heima í greininni um flokkinn ætti að mega færa hana í nýlega skapaða grein um Sæþór sjálfan sem Guðröður gerði. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:08 (UTC) ::''Ég sé ekki að @Gudrodur sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn'' ::Augljóslega. Guðröður var á lista Sósíalista fyrir síðustu Alþingiskosningar, þannig að sniðið ''hagsmunaárekstrar'' getur átt við breytingar hans. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 11:07 (UTC) == Report concerning User:Ormur12345 == [[Special:Contributions/Ormur12345|Ormur12345]] &ndash; Vandalism. https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%9Eorskur&diff=prev&oldid=1949779 <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 9. mars 2026 kl. 08:53 (UTC) == Tillaga um fjöldaeyðingu == Ég sting upp á fjöldaeyðingu á greinum eftir @[[Notandi:NewPC2024|NewPC2024]]. Notandinn ber ábyrgð á mörgum algerlega innihaldslausum greinum um kvikmyndir. Það er ekki hægt að líta svo á að flestar þessar greinar innihaldi neinar upplýsingar. Notandinn hefur verið settur í altækt bann frá öllum útgáfum Wikipediu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:53 (UTC) :Þessu skylt, þá finnst mér spurn hvort það ætti að fara í allsherjarhreinsun gegn öllum sams konar einnar setningar örgreinum um kvikmyndir. Þær innihalda engar upplýsingar og virðast eingöngu hafa verið stofnaðar til að fjölga leitarniðurstöðum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:59 (UTC) ::Sammála. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 00:08 (UTC) :::Sammála báðu, en veistu hvað þetta eru sirka margar greinar? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 11:48 (UTC) :::: Tók eyðingarsyrpu yfir kvikmyndir flokkaðar síðustu 10-12 ár. Stundum eru síðurnar með heimildir og uppl. um talsetningu. Er tregari til að eyða þeim.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:08 (UTC) :::::Já, það mætti hlífa greinum sem hafa eitthvað að segja um talsetningu eða þannig. :::::Eitt sem ég ætti að nótera er að NewPC2024 er að öllum líkindum sama manneskja og MarchPro og HienPCWiki og fleiri aðgangar sem allir hafa verið settir í altækt bann vegna svipaðrar hegðunar á öðrum tungumálaútgáfum. Þannig að það er sama manneskjan sem stendur líklega fyrir flestum þessum örgreinum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:12 (UTC) ::::::Á meðal greina með minna en 200 stafi (ekki bæti eins og í breytingarsögu) eru þessar greinar sem mætti líka eyða: [[Little Miss Sunshine]], [[G.I. Joe: The Rise of Cobra]], [[The Vow]], [[G.I. Joe: Retaliation]], [[Hrói höttur: Karlmenn í sokkabuxum]], [[Aleinn heima 4]] og [[Aleinn heima 5]]. [[meta:Steward_requests/Checkuser/2022-06#NewHenry2022@is.wikipedia]] er staðfesting á því að HienProWiki notar nokkra aðganga. Ég tel að HienProWiki og hinir aðgangarnir sem TKSnaevarr nefndi sé langtímavargurinn Bambifan101, [[:En:Wikipedia:Long-term abuse/Bambifan101]] fyrir skýrslu um hann, hann hefur verið virkur í yfir einn áratug.--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 16:57 (UTC) :::::::Aldeilis karakter. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 19:46 (UTC) ::::::::Mögnuð lesning! [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:39 (UTC) == Kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia == Ég las mig nýverið til um helstu gagnrýnisraddir á Wikipedia og þar kemur fram að um 80 til 90 prósent þeirra sem breyta Wikipedia eru karlmenn sem gerir það að verkum að oft eru síður skrifaðar út frá karllægu sjónarhorni. Ég vil því leggja til að íslenska Wikipedia ráðist í átak við að jafna kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia dags daglega. [[Notandi:Herra Jafnrétti|Herra Jafnrétti]] ([[Notandaspjall:Herra Jafnrétti|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:59 (UTC) : Sæll, geturðu staðfest að þú heitir Björn? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:16 (UTC) :Tæknilega séð gætirðu jafnað kynjahlutföllin örlítið með því að hætta að skrifa hér sjálfur, Björn. Þá myndi karlkyns notendum fækka um einn. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:31 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|spjall]])</bdi> 19. mars 2026 kl. 11:15 (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] == :Moved to [[Wikipedia:Vélmenni#SchlurcherBot]].--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 00:23 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 3. apríl 2026 kl. 17:11 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Report concerning User:Nikkilasi == [[Special:Contributions/Nikkilasi|Nikkilasi]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 14. apríl 2026 kl. 11:27 (UTC) == Report concerning User:~2026-23045-73 == [[Special:Contributions/~2026-23045-73|~2026-23045-73]] &ndash; Vandalism. Using many temporary accounts. Sorry for posting in English. <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[User:lp0 on fire|<span style="color:#c56030;background:inherit;">lp0&nbsp;on&nbsp;fire</span>]]&nbsp;[[User talk:lp0 on fire|<span style="color:#64cea0;background:inherit">()</span>]] 14. apríl 2026 kl. 13:14 (UTC) == Report concerning User:~2026-22837-55 == [[Special:Contributions/~2026-22837-55|~2026-22837-55]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 17. apríl 2026 kl. 09:59 (UTC) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 26. apríl 2026 kl. 00:57 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Report concerning User:~2026-25639-48 == [[Special:Contributions/~2026-25639-48|~2026-25639-48]] &ndash; Vandalism. Please check IP <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 27. apríl 2026 kl. 12:04 (UTC) == Report concerning User:Harry Maguuuiiirrreee == [[Special:Contributions/Harry Maguuuiiirrreee|Harry Maguuuiiirrreee]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 26. maí 2026 kl. 11:31 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27. maí 2026 kl. 17:14 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Sniðmátsgögn (TemplateData) og Breytur == Mér finnst bara smá þörf á að ávarpa þetta, þar sem ég hef verið að kynnast sniðmátsgögnunum í notkun og uppsetningu. Það er verið að tala um gildi út um allt í þessu þegar verið er að tala um breytur og það truflar mig heil ósköp. Hvernig á maður þá að tala um gildin sem eiga að fara inn í þessar breytur? Á ensku þetta kallaðar parameters. Réttast væri að kalla það Breytur eða Færibreytur. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 08:41 (UTC) :Fór í gegnum þetta á translatewiki ([https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-templatedata-user&language=is&action_source=search&filter=&optional=1&action=translate Þýðing á TemplateData]) en það má endilega einhver yfirfara það. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 10:37 (UTC) ::Fínt. Þetta var eflaust óviljaverk að þýða parameter sem gildi. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 13:23 (UTC) == Report concerning User:~2026-33230-90 == [[Special:Contributions/~2026-33230-90|~2026-33230-90]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 11:29 (UTC) == Stubbar og Stubbaflokkar þurfa uppfærslu == Ég hef verið að vinna í að setja upp [[Snið:Asbox]] til að uppfæra stubbasniðin okkar, þetta er allt að koma (þetta eina staka [[Snið:Stubbur|stubbasnið]] er orðið ansi feitt og frekar fráhrindandi að fara bæta við fleirri breytum inn í það, en núna er hægt að umbreyta því öllu og leyfa stubbum að vera stök stubbasnið. Það væri ekkert mál í rauninni að láta allt svo vísa á rétta leið frá gamla stubbinum á meðan því er skipt út. En útfrá þessu þá fór ég að pæla í stubbaflokkunum, það er allt <code>Flokkur:Wikipedia:</code> og sýnist það fela flokkinn. Veit ekki alveg af hverju við erum að fela að einhver grein sé stubbur með því að hafa flokkinn ósýnilegan og Enska Wikipedia er ekki að notast við falda flokka. Væri ekki bara tilvalið að uppfæra flokkana fyrir stubba í leiðinni? Það er nú eftir allt saman hægt að breyta gömlum flokkum í tilvísun, eins og allt annað. Ef fólk færi að bæta efni við stubb, þá er gott að geta séð stubba flokkinn líka, detta inn í að uppfæra fleirra af sama tagi, það ættu að vera margar leiðir að öllu, ekki endilega að þurfa leita að því, heldur að geta bara dottið óvart inn í það líka. [[w:Category:Stubs|Category:Stubs]] Hvað finnst fólki? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 16:34 (UTC) :: Nægir ekki að merkja stubba? Til hvers að flokka? Hvernig erum við að fela að grein sé stubbur? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 19:31 (UTC) :::Stubbarnir eru flokkaðir svo að fólk geti bætt við greinar innan þeirra áhugasviðs. Stubbaflokkarnir eru faldir með <nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki>. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:40 (UTC) :::Að bæta stubbasniði bætir sjálfkrafa viðeigandi stubbaflokki, svo það var alltaf til staðar þessi flokkun. En það er hægt að birta þessa földu flokka í stillingunum, var að finna það sjálf. Datt í hug að [[:Flokkur:Wikipedia:Allir stubbar|Wikipedia:Allir stubbar]] gæti verið eini sýnilegi flokkurinn í þessu og hinir haldið áfram að vera faldir, því útfrá því getur fólk fundið aðra falda flokka (hægt er að sjá þá ef maður er inn í sjálfum flokknum eftir allt saman). Þá getur fólk fundið flokkinn og alla hina stubbaflokkana ef þeim dettur í hug að hjálpa til að bæta við efni [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 09:31 (UTC) :Það er alveg hægt að einfalda Snið:Stubbur svo það sé auðveldara að bæta við það. Snið:Asbox notast við snið fyrir hvern flokk, sem gerir það að verkum að það þyrfti þá að breyta yfir 10 þúsund greinum. Jafnvel með vélmenni, sem keyra sjálfgefið með 6 breytingar á mínútu, þá tæki það yfir 27 klukkustundir og myndi fylla nýlegar breytingar. Það útaf því að sniðið sé flókið og flokkarnir faldir er IMO ekki þess virði. :Tillögur geta verið opnar í 2 vikur, sem er lengri tími en á ensku wikipediu, en þetta er líka smærra samfélag og þessi tími er í takt við minni wikipediur. :Wikipedia forskeytið í flokkunum var líka gagnrýnt af Logiston. Ég man ekki eftir umræðu um Wikipedia forskeytið, þannig það er líklega ekki meirihluti fyrir því. Það þyrfti að kljást við árekstra eins og Flokkur:Trjástubbar gæti innihaldið felld tré eða stuttar síður um tré og ætti ekki að innihalda bæði. Það er þó leysanlegt vandamál. :Það að gera flokkana sýnilega aftur er lítið mál en það þarf meirihluta fyrir því. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:38 (UTC) ::málið er að það þarf ekki að fara og breyta síðum sem nota {{tl|stubbur}} í núverandi mynd því það er frekar einfalt mál að umbreyta honum til að nota þetta switch case til að lauma inn nýju stubbunum og bara venja sig af því að vera nota bara þetta eina snið. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:43 (UTC) ::Ein leið til að halda nokkuð í hvernig stubburinn virkar núna væri að notfæra okkur undirsnið til að búa til sérhæfðu stubbasniðin, þá gæti það verið {{tl|Stubbur/dagblað}} í staðinn fyrir {{tl|Stubbur|dagblað}} [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 22:25 (UTC) :::Það myndi laga það ákveðna vandamál. Snið:Stubbur tekur líka við allt að þremur stubbaflokkum. Algengt dæmi er <nowiki>{{Stubbur|æviágrip|Ísland}}</nowiki> sem hefur textann "æviágrip sem tengist Íslandi" sem fer líka í sér flokk, af því að æviágripastubbarnir voru orðnir margir. Stubba undirsniðin myndu annaðhvort taka upp það orðalag eða vera með allt að þrjú stubbabox. Asbox þyrfti alltaf að styðja aðra beygingarmynd en nefnifall. Ef það er eitt stubbabox fyrir þrjá eða tvo stubbaflokka, þá þarf það að styðja enn fleiri beygingarmyndir. Ef það þarf að teygja sig það langt til að fá Asbox til að virka fyrir íslensku þá er alveg eins hægt að búa til module frá grunni. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:22 (UTC) ::::Mér sýndist að beyging á orðum í núverandi {{tl|Stubbur}} vera skrifað sérstaklega, en ekki eitthvað module sem kann að beygja orðin. {{Tl|Asbox}} styður það, bæði á undan og eftir orðinu "grein" og hægt er að bæta tenglum því það er bara strengur sem það bætir inn [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:32 (UTC) :Þannig að það virðist vera í lagi að ég fari yfir og uppfæri stubbasniðin til að nota {{tl|Asbox}}, enginn virðist mótfallinn því. Set upp á {{tl|Stubbur/sandkassi}} hvernig hægt væri að umbreyta upprunalega {{tl|stubbur}} til að nota síðan nýja dæmið svo það verði engin þörf á að fara í gegnum fjall af gömlum stubbum til að byrja að nota nýtt kerfi, svo það verði auðveldara að bæta nýjum gerðum af stubbum í framtíðinni. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 25. júní 2026 kl. 09:04 (UTC) :Langar að ræða aðeins meira um nafnasamræminguna sem stungið var uppá: [[Flokkaspjall:Wikipedia:Íslandsstubbar]], @[[Notandi:Snævar|Snævar]]. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 3. júlí 2026 kl. 10:41 (UTC) Hvað með að Snið:Stubbur verði að module og stubbaflokkarnir séu skilgreindir eins og tafla1 eða tafla2? Mætti orðalagið í flokkum "Stubbar sem tengjast x" hverfa, nema þar sem þörf er á aðgreiningu. Til dæmis "Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku" yrði að "Wikipedia:Afríkustubbar" eða "Afríkustubbar"? Tafla1 <syntaxhighlight lang=lua> local conf = { -- mynd, greinarheiti stubbaflokks, nefnifall stubbaflokks, þágufall stubbaflokks, eignarfall stubbaflokks, flokkur {"LocationAfrica.png", "Afríka", "Afríka", "Afríku", "Afríku", "Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku"}, } </syntaxhighlight> Tafla2 <syntaxhighlight lang=lua> local conf = { -- mynd, greinarheiti stubbaflokks, nefnifall stubbaflokks, þágufall stubbaflokks, eignarfall stubbaflokks, flokkur {mynd="LocationAfrica.png", greinarheiti="Afríka", nefnifall="Afríka", ["þágufall"]="Afríku", eignarfall="Afríku", flokkur="Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku"}, } </syntaxhighlight> --[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:08 (UTC) :Það væri alveg hægt að taka til í hvernig stubbaflokkar eru nefndir og áframsenda/tilvísa þangað frá þeim gamla. :Veit ekki alveg hvernig það væri einfaldara að umbreyta {{tl|Stubbur}} í module (hef ekki prófað að skapa module frá grunni sjálf), [[Snið:Asbox]] (nýja stubba grunnsniðið) notar stubba module [[Module:Article stub box]] sem kemur frá upphaflega wikipedia. Búin að prófa að gera nýtt stubbasnið til sýnis með {{tl|Stubbur/dagblað}}, og við að hafa það sem undirsíðu/snið þá er alltaf smá vísun á grunnsniðið {{tl|Stubbur}} efst í horninu, sem er frekar þæginlegt. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:19 (UTC) === Uppfæra snið:Stubbur til að nota nýju stubbana === Þá er komið að því að yfirfæra {{tl|stubbur}} til að nota nýju stubbasniðin, sýnist að allir stubbaflokkar og meðfylgjandi stubbasnið sem núverandi stubbur sér um að höndla séu komin, og komin með ágætan kóða í {{tl|stubbur/sandkassi}} sem getur tekið við stubba-orðunum og unnið úr þeim til að finna samsetnings flokkun (t.d. æviágrip tengd afríku, íslensk kvikmyndagerð) sem er ekki háð orðum heldur það athugar hvort samsetningin er til í stubbasniðum: er snið:stubbur/1/2 til eða snið:stubbur/2/1. Þannig að það gæti virkað fyrir nýja stubba á þann hátt í framtíðinni ef fólk vill halda í gömlu notkun stubbsins. Þegar það finnur ekki samsetningu þá er það að setja allt að 3 aðskild stubbasnið eftir umfangsefni (enska wikipedia leyfir allt að 4 aðskilin stubbasnið, þ.e.a.s. stubbaflokka). * [[Snið:Stubbur/sandkassi]] (tilraunar/nýja snið útgáfa af stubbur) * [[Snið:Stubbur/prufudæmi]] (sjá hvernig nýja sniðið virkar samhliða núverandi) Ég hef verið að setja upp stubbasniðin þannig að hægt væri að bæta við 2 aukaflokkum og eigindalýsingu í gegnum sniðin ef fólk vildi aukalega sérhæfingu á flokkun, en held ég taki það út þegar ég yfirfer stubbasniðin af því að í fyrsta lagi er það flóknara en að bæta aukaflokkum í núverandi {{tl|stubbur}} því að þá þarf að hafa nafn flokksins og bæta við eigindalýsingu <code><nowiki>{{stubbur/gerð|flokkur1=NafnFlokks|eigindi=sem tengist einhverju}}</nowiki></code>, en það væri mikil vinna að uppfæra slíka notkun ef t.d. stubbaflokkur er færður. Enska wikipedia er ekki að leyfa nein aukaleg gildi í sínum stubbasniðum, bætir bara auka flækjustigi. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júlí 2026 kl. 07:16 (UTC) == Þýðing á Module og TimedText nafnrými == Legg til að breyta Module nafnrými í Sniðmát. Spjallið verður Sniðmátsspjall. Module inniheldur samskonar síður og snið, en það er hægt að gera meira með module. Til dæmis er hægt að leita að orðum í module, en það þyrfti að nota [[Module:Strengur]] til að gera það sama í sniðum. Á sama hátt er merkingarmunurinn á orðunum sniði og sniðmáti sá að sniðmát gerir meira. Module er skrifað í Lua og snið í wikikóða. Mun færa síðurnar sjálfur, ef það er samþykkt. TimedText yrði skjátexti. Spjallið verður skjátextaspjall. TimedText geymir texta fyrir myndbönd og hljóðskrár. Það er það sama og þegar valinn er íslenskur texti fyrir kvikmynd. Engar síður eru í þessu nafnrými. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 7. júní 2026 kl. 11:44 (UTC) :Snið og sniðmát er sami hluturinn (snið er nafnrýmið, sniðmát kallast það á snið síðunni sjálfri). Hinsvegar hafa modules verið kallaðar skriftur hér á þessari wiki hef ég séð [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 7. júní 2026 kl. 11:49 (UTC) :Að kalla Module þá Skrifta er ekki svo galið að mínu mati, prófaði að kalla á aðstoð google til að finna tilvitnanir í þetta orð og fann „Uppsetning og aðlögun (þ.á.m. aðlögun sniðmáta, endurritun fjölva/skrifta, nýir sniðfletir og fleira)“ [https://www.stjornarradid.is/media/forsaetisraduneyti-media/media/onnur_gogn_innri/parx_os_notkun_opins_hugbunadar_v0.20.pdf Opinn hugbúnaður, PARX viðskiptaráðgjöf IBM]. Og svo annað nefndi að ''skrifta'' er manneskja sem skrifar niður hvernig hver og ein upptaka var sem léttir klipparanum vinnu sína([https://www.facebook.com/groups/20515436122/posts/10156016893841123/ fundið á facebook]). Fyrir utan það að hér á þessari íslensku wiki Lua nú þegar kallað [[Hjálp:Lua skrifta|skrifta]]. :Hefði haldið að það yrði erfitt að venja fólk á að kalla module sniðmát fyrst Snið er kallað sniðmát á mörgum stöðum eins og einföld stytting á orðinu, það þyrfti að fara í gegnum mikið af texta og breyta lýsingum og upplýsingum á ýmsum stöðum. Svo erum við erum með Sniðmátsgögn (TemplateData). :En þegar það kemur að SkjáTexti, er það ekki næmt á há og lágstafi? Annars finnst mér það passa vel við [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 8. júní 2026 kl. 23:51 (UTC) :Snið og sniðmát eru of lík og í raun samheiti. Skrifta eða skriftueining eða bara eining kemur allt til greina. Módúll er líka gilt tökuorð sem virðist vera talsvert notað, en virkar letilegra. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:13 (UTC) :Ef það er ennþá verið að pæla í að þýða heilt nafnarými, og ef '''skrifta''' er ekki ásættanlegt orð fyrir þetta (sé að það er að játa syndir sínar á [https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/37126 nútímamálsorðabókinni]), hvað þá með '''eining''', '''kóðaeining''' eða '''Luaeining''' (þetta er nú þegar kallað eining í flipanum hliðina á ''spjall'', og það er vissulega beinasta þýðingin)? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 30. júní 2026 kl. 07:22 (UTC) == Þýða Documentation? == Ætti {{tl|Documentation}} ekki að vera {{tl|Upplýsingar}}? Veit að þetta er mikið notað (á að vera allstaðar) og mögulega seint að pæla í þessu, en það væri hægt að færa sniðið á nýja nafnið og aframsend tilvísunin lætur þá sniðið virka undir báðum nöfnum og ef einhver bot-guru gæti kannski farið yfir til að umbreyta tilfellum af Documentation yfir í Upplýsingar? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 08:05 (UTC) :Documentation er oft þýtt sem skjölun. Það er meira að segja til [[Snið:Skjölun]] nú þegar (sem tilvísun á Snið:Documentation) og [[Module:Skjölun]]. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 10:49 (UTC) ::Já, en skjölun hljómar meira eins og flokkun og skipulag, svo að „Upplýsingar“ virtist meira viðeigandi í þessum tilgangi. En vissi ekki af þessu þýdda sniði og skriftu. Virkaði það ekki? Held það væri samt ekki beint þörf að þýða heiti á skriftunni, sniðið er aðal málið og það brýtur ekkert að nota áframsendingu eftir allt saman (þá er það bara samheiti til að nota sama sniðið, dæmi: {{tl|Unbulleted list}} og {{tl|ubl}}) [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:25 (UTC) Bætti þá bara {{tl|Upplýsingar}} sem nýrri tilvísun í {{tl|Documentation}} til að hafa flott samheiti fyrir sniðið :Þ Er ekki verið að reyna að gera þetta Wiki alíslenskt eftir allt saman? Er ekki að fara uppfæra öll snið til að vera svona rosalega íslensk í skjölun, það má henda botta í það verk. Það væri vissulega gaman ef Upplýsingar yrði þá grunnsniðið frekar en öfugt í framtíðinni (ekki að það skipti neinu máli fyrir síður sem kalla á þessi snið, eins lengi og það kallar á rétta innihaldið). [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:36 (UTC) :Skýrslutæknifélagið þýðir documentation sem skjölun. :Ef þú vilt nota snið:skjölun í staðinn fyrir snið:documentation þá er það þitt val. :Það er minna viðhald að hafa sniðið á enska heitinu, upp á uppfærslur frá ensku wikipediu að gera. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:38 (UTC) ::Það er alveg vel gilt að hafa innleiðingu sniða frá enska wikipedia auðvelt, sérstaklega þegar hlutir eru ekki beint sýnilegir nema í kóðanum. Hvernig væri samt að kalla það „Upplýsingaskjölun“ þá þegar það er birt (ekki að tala um heiti á sniðinu þá, bara þýðingin sem leynist í skriftunni sem framkallar sniðið), frekar en bara skjölun eða upplýsingar, þá ætti þetta að hitta beint í mark. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:44 (UTC) === Notkun á {{tl|Documentation}} í Modules nafnrými ekki alveg að virka === Nokkuð tengt þessu efni, en hef tekið eftir því að skriftur/modules eru ekki alveg eins og hver önnur síða þegar það kemur að skjölun. Það hefur sjálfgefið tilvísun í að búa til <code>/doc</code> fyrir upplýsingar án þess að {{tl|documentation}} sniðið sé notað en það má ekki beint nota það snið inn í module <code>/doc</code> því það veldur villum eins og það sé nú þegar verið að nota documentation sniðið (''Viðvörun: Þessi síða notar sniðið Snið:Documentation sem veldur sniðmátslykkju (óendanlegt endurkvæmt kall). '') . Þetta virðist vera eitthvað sem möppudýrin þurfa að kíkja á, til að virkja að modules geti notfært sér documentation sniðið að fullu. [[w:Module:Documentation|Module:Documentation á Enska Wikipedia]] hefur dálk um notkun þess í öðrum modules. Er hægt að kíkja á þetta? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 15:07 (UTC) :Til að losna við lykkjuna þá er hægt að gera <nowiki>{{Documentation|content=<texti>}}</nowiki> þar sem <texti> er innihald síðunnar. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 17:43 (UTC) ::Prófaði það líka, en þá skellir það þessu í sér flokk fyrir síður sem nota Documentation sniðið furðulega... [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 19:03 (UTC) == Upplýsingaskjölun, Sandkassar og Dæmasíður == Það ætti kannski að ræða það, afsaka ef ég fór út í eitthvað án samþykkis. Upplýsingaskjölun og hjálparsíður er eitthvað sem ég hef furðu mikinn áhuga á að viðhalda og þrátt fyrir að það sé eitthvað sem er einstaklega mikilvægt fyrir wikipedia, þar sérstaklega fyrir <code>Snið:</code> og <code>Modules:</code> (bráðum <code>Skrifta:</code>? miðað við efri uppástungu), þá er þetta ekki svo staðlað hérna, engar upplýsingar voru um notkun þess og þar af leiðandi ekki mikið notað útfyrir <code>/doc</code> undirsíðuna. Ég sjálf áttaði mig ekki á hefðbundinni notkun <code>/sandbox</code> og <code>/testcases</code> sem eru hluti af {{tl|Documentation}} fyrr en ég fór út í að byrja þýða upplýsingarnar og skoða þetta nánar. Sandkassi fyrir snið er ekki alveg það sama og notenda sandkassi, þar sem hjá sniðinu á að vera afrit af kóðanum af sjálfu sniðinu til þess að fikta í og gera tillögur um breytingar fyrir raunverulegt sniðið. Sýnidæmin eru svo til staðar til að bæði sýna hvernig sniðið kemur út, og bera það saman við sandkassa útgáfuna. [[w:Wikipedia:Template sandbox and test cases|Template sandbox and test cases]] (langar svoldið til toga þessar upplýsingar hingað og leggja smá grunn um staðlaða notkun á þessu). Ég sá að aðeins örfáa snið voru að nýta sér <code>/testcases</code> og þess vegna tilvalið að íslenska þetta fyrst það er sýnilegt nafn og nú þegar búið að þýða sandkassann. En fyrst það er svo lítið notað, þá er ennþá tækifæri til að hugsa út í þetta, jafnvel gagnrýna ef nafnið sem varð fyrir valinu er agalegt. Fannst prófunarsíða ekki alveg smella, og það eru í raun engar tilraunir gerðar þar, bara {{tl|Sýnidæmi}} til samanburðs, síða full af dæmum: <code>/dæmasíða</code>. Afakið vesenið í mér, og það er alltaf hægt að senda línu í spjallið (enginn les hugsanir eftir allt saman). [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 10. júní 2026 kl. 07:26 (UTC) === Sýnidæmi og Prufudæmi === Mér finnst eins og ég hef mögulega verið að rugla saman „test cases“ við „demos“ ([[w:Template:Demo|Template:Demo]]), því að þá virðist eins og það ætti að vera kallað Prufudæmi og Sýnidæmi. En þá þyrfti ég að færa sýnidæmi á prufudæmi til að leiðrétta þetta. Held að engin síða nema {{tl|Sýnidæmi}} noti sniðið undir því nafni hvort er eð, þeir sem hafa notað sniðið eru að kalla á {{tl|test case}}, svo það væri engin vinna að bara breyta tilvísun á {{tl|Prufudæmi}} ef ég færi út í það. Þetta er alveg ótengt því að <code>/testcases</code> síðan var endurskýrð <code>/dæmasíða</code> af því að það tilgreinir ekki tegund af dæmum og þarf þess vegna ekkert að breytast [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 10. júní 2026 kl. 23:01 (UTC) :Þessar síður voru búnar til sem prufusíður, en það er ákveðin skörun á milli prufusíðna og dæmasíðna. Jafnvel síður sem voru ekki búnar til af mér eru prufusíður eins og sést af breytingum sama notanda yfir sama tímabil. Það að /testcases síður voru endurskýrðar /dæmasíður tengist ekki tæknilega, en það er sama umræðuefnið. :Snið:Sýnidæmi á að vera á snið:prufudæmi. Þó svo ég sé ekki alveg sammála færslu /testcases á /dæmasíður þá er ég ekki nægjanlega ósammála til að leiðrétta það. Það er hinsvegar eitt að vera með síðu á /dæmasíður og annað að vera með snið sem reynir að neita því að þetta er prufusíða. Það að hafa snið:sýnidæmi á þeim titli hvað mig varðar kemur ekki til greina, það er aðeins of langt gengið. :Bæði prufusíða og dæmisíða myndi sýna helstu gildi. :* Prufusíða: Síða sem er hægt að forskoða með "Forskoða síðu með þessu sniði", fyrir neðan breytingarbox, til að forðast breytingar á sniðum og modules sem fjarlægja möguleika óvart. Getur notað modules á borð við [[Module:UnitTests]], sem hentar illa í dæmasíðu. Notað af þeim sem viðhalda sniðum. :* Dæmasíða: Síða sem er notuð af almennum notendum til að finna sambærilegt dæmi við það sem þeir hafa í huga. Ólíkt prufusíðu og notkun þeirra sem viðhalda síðum er almennum notanda sama um mun á aðalsniði og sandkassanum. :[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 02:45 (UTC) ::Ég væri alveg til í að fara útí að leiðrétta þetta sjálf, ef fólk er þá sammála að <code>/testcases</code> hefði átt að vera <code>/prufusíða</code>. Og að {{tl|test case}} hefði átt að vera {{tl|prufudæmi}}. Þetta voru ekki of mörg tilvik (þá geta demos verið sýnidæmi, þetta nýja heiti var ekki komið í neina notkun til að það sé neitt vvesenað breyta þessu, og sama gildir um testcases). Er samt á því máli að þetta ætti að vera þýtt. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 07:14 (UTC) :Þá erum við komin með {{tl|Prufudæmi}} og {{tl|Sýnidæmi}} ([[w:emplate:Demo]] var ekki komið inn hjá okkur fyrr en nú, og prufudæmi er ekki alveg hugsað í sama tilgangi). Þarf bara að fara eitthvað yfir til að taka til eftir mig og bæta við {{tl|Eyða}} á það sem hefur aftengst í þessum breytingum. :Undirsíðan <code>/testcases</code> er núna <code>/prufudæmi</code> sem tengist allt við {{tl|Documentation}}, væri hægt að búa til skilaboðasnið sem bætir við tengli á tileinkaðar <code>/sýnidæmi</code> undirsíðu ef þörf er á (það gæti alltaf verið einhver tilfelli þar sem sýnidæmin séu of mörg til þess að þæginlegt sé að sýna það allt á <code>/doc</code>), því að Upplýsingaskjölunin er ekki að búa til tengil fyrir það, bara sandkassar og prufudæmi. Langar svoldið að flokka betur skilaboðasniðin. :Vona að allt sé núna á hreinu í samband við documentation og fólk geti þá farið að nota þetta af alvöru eins og Enska Wikipedia hefur í huga. Gæti skellt inn Hjálparsíðu um þetta svo allir séu á sömu síðu með þetta. Ég afsaka aftur allt vesenið á mér með þetta. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 12. júní 2026 kl. 12:03 (UTC) == Vélmenni og Þjarkur == Ætla bara að draga athygli að umræðunni sem er í gangi: '''[[Spjall:Þjarkur (tækni)]]'''. „Vélmenni“ er orðið miklu víðara en áður fyrr, og útfrá innihaldi greinar þá sé um að ræða „Þjarkur“ sem er íslenska orðið yfir fyrirbærið. Aðgreining myndaðist því að þjarkur á einnig við tilbúna steypta stólpa. Vélmenni virðist vera orðið samheiti fyrir „android“ og „bots“ og annan hugbúnað. Alveg þess virði að taka upp umræðuna þar sem tæknin hefur þróast og orðaval vanist í ákveðnum geirum. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 08:40 (UTC) == Hvernig vel þarf ég að kunna íslensku? == Ég hef verið að hugsa um að ég gæti bætt við íslensku wikipediu, en ég er ekki viss hvort ég sé nógu góð í íslensku til þess að geta gert það. Íslenska er móðurmálið mitt en ég bý í öðru landi svo að íslenskan mín er þaraðleiðandi ekkert sérstaklega sterk. Ég tala íslensku vel en ég þekki ekki "official" orðaforða mjög vel (Til dæmis svoleiðis sem er notað í fréttum og vísindarlegum hlutum). [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-36329-72|&#126;2026-36329-72]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-36329-72|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:31 (UTC) :Ég hefði sagt að ef þú ert alveg öruggur í þeim upplýsingum sem þú vilt bæta við, þá er alltaf mjög fínt að styðja sig við allar síðurnar hjá [https://málið.is/ Árnastofnun] til að finna út hvort orð sé gilt eða beygt rétt og hvernig orð eru á íslensku yfir höfuð (það er svo margt gagnlegt þar), svo fann ég {{tl|Yfirlestur}} snið sem þú gætir skellt á hluti sem þú vilt að einhver fari yfir það. Mæli með að gera aðgang samt, þá getur þú fylgst með breytingum og margt annað gagnlegt, gert þér notendasíðu og sandkassa til að prófa þig áfram. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:47 (UTC) ::Ok, takk. Ég hugleiði það. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-36329-72|&#126;2026-36329-72]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-36329-72|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:53 (UTC) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|spjall]])</bdi> 23. júní 2026 kl. 17:11 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 25. júní 2026 kl. 13:29 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == WikiVerkefni == erum við ekki með það á íslenska wikipedia? [[w:Wikipedia:WikiProject|WikiProjects]], átti þetta ekki að hafa eigið nafnrými? Formleg verkefni sem fólk setur af stað, ég hef verið að stússast í stubbum, sá að það var eitthvað hnita verkefni og ljósmyndaverkefni í gangi. Var helst að pæla í þessu útfrá því að ákveðin WikiVerkefni geta verið með umsjá yfir ákveðnum flokkum og svoleiðis (sniðið sem ég er að setja upp frá enska wikipedia er að vísa í WikiProjects {{tl|Stubbaflokkur}}) [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 27. júní 2026 kl. 17:36 (UTC) :Ég var nokkuð viss um að það væri sér nafnrými fyrir það, en svo viðist ekki vera. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 09:10 (UTC) :Íslenska wikipedia er einfandlega of lítil fyrir Wikiverkefni. Það er ekkert slíkt til. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 09:39 (UTC) ::var nokkuð viss um að það var einhverntíman sitt eigið nafnrými, en núna virðist það bara falla undir wikipedia nafnrýmið, svo mér datt í hug að vera einfaldlega með <code>Wikipedia:Verkefni:Stubbar</code> sem dæmi. Við erum kannski lítil, en alveg þess virði að hafa einhvern stað fyrir verkefni sem fólk vill gjarnan sjá gerast. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 10:13 (UTC) :::Ef það er eitthvað sem þú vilt gjarnar sjá gerast þá er best að gera það sjálf/ur. Ég sé ekki ástæðu til að vera með WikiProjects hér. Umræða um stubba getur átt sér stað hér: [[Sniðaspjall:Stubbur]]. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 13. júlí 2026 kl. 20:33 (UTC) == Stubbaflokkar == Útfrá breytingum með tengingar á [[sagnfræði]] og [[saga]], þá þarf ég bara að spyrja hvað eigi að gera við [[:Flokkur:Wikipedia:Sagnfræðistubbar]] og [[:Flokkur:Wikipedia:Sögustubbar]]. Grunar að þetta séu tveir flokkar sem eru að gera sama hlutinn. Kannski ætti [[Snið:Stubbur/saga]] bara að vera tilvísun í [[Snið:Stubbur/sagnfræði]], væri þá flýtileið/samheitasnið. Þurfum við kannski stubbaflokk fyrir sögur (eins og [[frásögn|frásagnir]] og [[bók|bækur]])? Held að það yrði stærðarinnar verkefni að breyta því, annars erum við með [[:Flokkur:Wikipedia:Bókmenntastubbar]] sem getur alveg tekið við því og sögu stubbasniðið verður tilvísun í sagnfræði. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 8. júlí 2026 kl. 12:06 (UTC) :Frekar hafa það öfugt: að sagnfræðistubbar séu tilvísun á sögustubbar. Saga ætti að vera almennara heitið, því sagnfræði er rannsókn á sögu. Svipað og fiskar vs. fiskifræði, eða dýr vs. dýrafræði. Maður segir t.d. ekki "sagnfræði Íslands" heldur "saga Íslands". [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 8. júlí 2026 kl. 23:18 (UTC) == Drög að grein um Eimverk — óskað eftir óháðri yfirferð (hagsmunatengsl gefin upp) == Sæl öll. Ég er stofnandi og eigandi Eimverks og hef því hagsmunatengsl við þetta efni — sjá yfirlýsingu á notandasíðunni minni í samræmi við notendaskilmála Wikimedia um launuð framlög. Ég hef skrifað drög að grein um fyrirtækið í sandkassa: [[Notandi:Halli Thorkelsson/Eimverk]]. Drögin styðjast eingöngu við óháðar heimildir (Vísi, mbl.is, Whisky Magazine o.fl.). Eimverk er nú rauður tengill í sniðinu um [[Vaxtarsprotinn|Vaxtarsprotann]] (verðlaun 2016). Vegna hagsmunatengsla birti ég greinina ekki sjálfur, en væri þakklátur ef óháður notandi vildi fara yfir drögin og færa þau í aðalnafnrými ef þau standast kröfur — og að sjálfsögðu breyta að vild. Takk fyrir. [[Notandi:Halli Thorkelsson|Halli Thorkelsson]] ([[Notandaspjall:Halli Thorkelsson|spjall]]) 13. júlí 2026 kl. 19:36 (UTC) :Sæll Halli, takk fyrir að gefa þér tíma til að bíða eftir að óháðir notendur fari yfir greinina þína. Það hefur verið lögð vinna í greinina og að læra á að tæknilegar ritreglur en því miður er hún að megni til efni sem passar ekki á wikipedia, hún er eins og auglýsing fyrir ákveðnar áfengistegundir og það er alls ekki viðeigandi á Wikipedia. Ég fór yfir greinina og það eina sem ég myndi segja að væri viðeigandi af þeim upplýsingum sem koma fram í greininni sem þú hefur skrifað er þetta: "Eimverk (Eimverk Distillery) er  eimingarverksmiðja staðsett í Garðabæ sem framleiðir viskí úr íslensku byggi. Auk viskís framleiðir Eimverk  gin og  brennivín." Það ættu líka að koma fram upplýsingar um hvenær verksmiðjan hóf starfsemi og um fyrirtækið (þ.e. nafn eins og það er í fyrirtækjaskrá) sem stendur að rekstrinum. Það er áhugavert hvenær fyrst var eimað viskí á Íslandi og ýmislegt í kringum slíka eimun en það ætti að vera í sérstakri grein sem fjallaði um eimun áfengis og einn undirkafli í þeirri grein gæti verið slík iðja á Íslandi. [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 10. september 2026 kl. 12:25 (UTC) == Probably hoax article: [[Stefán Gunnarsson (ullarmatsmaður)]] == Sorry for writing in English; though I'm still able to read quite a bit of Icelandic (having tried to learn the language out of interest for some years), I'm not that good at writing (and talking even less). Well, this is a heads-up regarding a larger hoax affair in German-language Wikipedia that also seems to spill over here. If you read German (or use a translating tool), see [[:de:Wikipedia:Checkuser/Anfragen/Isländischer Fake-Komplex: Mærviksen, Sannvarðr et al.]] and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?oldid=30846487#Global_lock_for_Iceland_hoax_socks this steward request]. In short, someone using a lot of accounts has created elaborate hoax articles in German about supposed, actually non-existing instruments invented in Iceland (a nautical instrument and a tool for measuring characteristics of wool) and has gone to great lengths to "support" the hoax, including uploading fake historical documents and photos to Wikimedia Commons, archive.org and flickr. For example, they took a digitized page of the newspaper Ísafold from timarit.is and then changed one notice on that page to a text that supported their hoax, then uploaded it to Commons. They also cited books that don't exist. - [[Stefán Gunnarsson (ullarmatsmaður)]] was created here by one of these accounts, the now globally locked [[Notandi:Dulsvik]], and Dulsvik even has a teasing German text on their user page here ("Dass du bis hierher gekommen bist, beweist nur, dass du die Quellen genau in der Reihenfolge gelesen hast, in der ich sie für dich geschrieben habe. ;)" - translated: ''The fact that you've made it this far only proves that you've read the sources in the exact order I wrote them for you. ;)''). I believe that the article is a a hoax as well, using fake sources (including the document at archive.org, uploaded there recently). As I'm not familiar with the processes here, I leave it to you to deal with this; I think the article should be deleted and probably all edits by Dulsvik reverted. [[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 23. júlí 2026 kl. 22:17 (UTC) : The books used as sources are not fake. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 00:34 (UTC) ::But do they support the content of the article? I can't check. Perhaps you can. --[[Notandi:Lymantria|Lymantria]] ([[Notandaspjall:Lymantria|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 06:14 (UTC) :::The book ''Handtak og auga'', supposedly the subject's memoirs, is not in the [https://leitir.is/discovery/search?query=any,contains,Handtak%20og%20auga&tab=MyLibrary&search_scope=10000_MYLIB&vid=354ILC_NETWORK:10000_UNION&offset=0 Icelandic library database]. The document on archive.org is the only mention of it that I can find. The other three books cited are real, but one would have to find physical copies of them to determine if they actually support the article. :::I'll go to a library and look at them when I have the time. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:18 (UTC) ::::Ég kíkti á bókasafn og fann þessa Byggðasögu Skagafjarðar. Ekkert þar um þennan mann eða ullarvinnslu yfirleitt á þeirri síðu sem vísað er í. Þessi texti á archive.org virkar mjög ótrúverðugur, þetta er skjal sem notandi hlóð inn þar í þessum mánuði. Notandi sem stofnaður var nylega og hefur ekki gert neitt annað. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 10:11 (UTC) ::::: Það er enginn Stefán Gunnarsson fæddur 1861 fyrir norðan hvorki í Íslendingabók né á manntalsvef Þjóðskjalasafns. Ég hallast að því að eyða öllum framlögum notanda. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 10:48 (UTC) ::::::Já, eyða þá. Miðað við þetta og sögu notandans hlýtur þetta að vera bull. ::::::Gæti síðan [[Kalrinwage]] verið sams konar gabb? Efnistökin eru svipuð og í greininni um ullarmatsmanninn, og það er nákvæmlega ekkert að finna um efni greinarinnar annars staðar á netinu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 11:01 (UTC) :::::::Já, var einmitt að spá í því. Það er erfitt að staðfesta nema eiga þessar ágætu bækur um þjóðsögur frá Skáni. Í öllu falli er hún þá ekki nógu markverð til að vera efni í grein. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 11:04 (UTC) ::::::::Þakka ykkur öllum kærlega fyrir hjálpina í þessu máli! - "Kalrinwage" sounds suspiciously similar to "Kaldrin-Nadel", one of his fake entries (the supposed nautical instrument) in the German Wikipedia. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 18:41 (UTC) : The faker has used a mix of strategies in his German articles - sources that don't exist, sources that exist and were manipulated (like the Ísafold page), and sources that exist but don't support the content. So, I suppose that for example the article ''Ull verður gull'' cited many times here probably doesn't contain what it's supposed to, but it's hard to check as it's not available digitally (another strategy by the faker). <s>{But I see something implausible with that reference in itself: "Magnús Guðmundsson (1988). ''Ull verður gull: Ullariðnaður Íslendinga á síðari hluta 19. aldar og á 20. öld (Safn til iðnsögu Íslendinga, 2. bindi).'' Hið íslenska bókmenntafélag. bls. 161." The article does exist, see [https://leitir.is/permalink/354ILC_NETWORK/10c1517/alma991003831719706886 catalogue entry at leitir.is] - but per that entry, it spans pages 224-228 (''bls. 224-228'') in the publication, and our author cites ''bls. 161'', that is, page 161. So they cite a page which isn't actually part of that article ''Ull verður gull'' in the book. And it was published in 1989, not in 1988. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:25 (UTC) ::{{ping|Berserkur|Lymantria|TKSnaevarr}} Oh, now I see it: What they have done is they haven't actually cited the book ''Ull verður gull'' which was indeed published in 1988, but a '''1989 review of that book''', which is [https://timarit.is/page/5277848#page/n225/mode/2up available at TÍmarit]. That's very typical of such probably AI-generated fake references, they can't distinguish reviews from the works themselves, I have seen this kind of fake reference before. There's nothing about a Stefán Gunnarsson in that review, and probably not in the reviewed book either, I would guess. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:40 (UTC)</s> ::::{{ping|Berserkur|Lymantria|TKSnaevarr}} Sorry, I retract my above comments - I think I was misled by finding the review in timarit.is first before the book. The reference is about the book, right. So one now would need to get that book and check page 161. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:43 (UTC) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 24. júlí 2026 kl. 12:24 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Report concerning User:Sigurjón2013 == [[Special:Contributions/Sigurjón2013|Sigurjón2013]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 28. júlí 2026 kl. 13:16 (UTC) == Drög að grein & hagsmunaárekstur == Góðan dag, Ég gerði drög að grein um hugveituna Vörðu [[https://is.wikipedia.org/wiki/Notandi:Councilgem/Var%C3%B0a]], en sem aðstandandi er hagsmunaárekstur og því ekki eðlilegt að ég geri hana að alvöru síðu (skilst mér!) Myndi þiggja ef einhver hefur tíma yfirferð og færslu í alvöru síðu. Get gert sjálfur en vil ekki sökum hagsmunaáreksturs. kv. [[Notandi:Councilgem|Councilgem]] ([[Notandaspjall:Councilgem|spjall]]) 20. ágúst 2026 kl. 08:59 (UTC) == Ósk um yfirferð og eyðingu greinarinnar „Skúlason ehf“ == Góðan daginn, Ég hef lagt fram rökstudda beiðni á spjallsíðu greinarinnar „Skúlason ehf“ um að greinin verði tekin til eyðingar. Greinin fjallar um eldra og óskylt fyrirtæki með sama heiti og getur ranglega tengt núverandi Skúlason ehf., kt. 500920-1220, við alvarlegar ásakanir sem tengjast því ekki. Ég er eigandi núverandi fyrirtækis og hef gert skýrt grein fyrir tengslum mínum. Ég óska eftir að óháður ritstjóri eða möppudýr fari yfir beiðnina og hefji formlegt eyðingarferli. Umræðan er hér: [[Spjall:Skúlason ehf|https://is.wikipedia.org/wiki/Spjall:Sk%C3%BAlason_ehf]] <code><nowiki>~~~~</nowiki></code> [[Notandi:Arnithorskulason|Arnithorskulason]] ([[Notandaspjall:Arnithorskulason|spjall]]) 21. ágúst 2026 kl. 10:54 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-09-23|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' * You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-09-23|en}}. * If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': * Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 15. september 2026 kl. 12:58 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 22. september 2026 kl. 15:16 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> == Heimildir og tungumál == Eru heimildir á öðrum tungumálum en íslensku og ensku leyfilegar? Á sama hátt, er það sanngjarnt að koma hingað meiri upplýsingum um erlendar hluti? (Fyrirgefðu ef ég hljóma hugsjónarík.) [[Notandi:Kippur|Kippur]] ([[Notandaspjall:Kippur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 19:51 (UTC) :Heimildir mega vera á hvaða tungumáli sem er. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 23. september 2026 kl. 22:10 (UTC) == Report concerning User:~2026-52481-48 == [[Special:Contributions/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] &ndash; x-wiki vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:35 (UTC) == Orðabókarnefnd == Halló! Í greininni um [[Alexander Jóhannesson]] er minnst á "Orðabókarnefnd". Hvaða orðabók er hér átt við? Bestu kveðjur frá Sviss, --[[Notandi:Freigut|Freigut]] ([[Notandaspjall:Freigut|spjall]]) 6. október 2026 kl. 08:39 (UTC) :Líklega er átt við orðabók Háskóla Íslands. Hún var með þriggja manna stjórn sem var skipuð málfræðingum. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 6. október 2026 kl. 10:24 (UTC) ::[https://timarit.is/page/1269610 Hér] kemur fram að nefndin var skipuð 1946. Sæti í henni áttu Alexander Jóhannesson, Einar Ól. Sveinsson og Þorkell Jóhannesson. Starfsmenn orðabókarinnar voru Jakob Benediktsson, Ásgeir Blöndal Magnússon og Árni Kristjánsson. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 6. október 2026 kl. 10:28 (UTC) :::Takk fyrir! Ég hef síðan lesið í formála að ''Etymologisches isländisches Wörterbuch'' eftir Alexander Jóhannesson að stórfræðiorðabók á íslensku hafi verið í undirbúningi á þeim tíma. Frá sjónarhóli ársins 1956 var gert ráð fyrir að hún yrði gefin út innan tíu til fimmtán ára. En að því er virðist kom hún aldrei út&nbsp;... [[Notandi:Freigut|Freigut]] ([[Notandaspjall:Freigut|spjall]]) 7. október 2026 kl. 07:40 (UTC) :::Eða veit einhver meira um "Orðabók Háskóla Íslands"? --[[Notandi:Freigut|Freigut]] ([[Notandaspjall:Freigut|spjall]]) 7. október 2026 kl. 15:45 (UTC) ::::Orðabók Háskóla Íslands fékkst aðallega við málsögurannsóknir (sögulegt orðasafn) og gerð sérhæfðra orðasafna. Það má sjá afrakstur þeirrar vinnu í dag á [https://malid.is], [https://idordabanki.arnastofnun.is] og [https://ritmalssafn.arnastofnun.is/]. Hún er nú hluti af [[Árnastofnun]]. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 7. október 2026 kl. 15:59 (UTC) :::::Ó, ég skil. Takk fyrir hjálpina þína! Jæja, ég geri ráð fyrir að Wikipedia-greinin mín um [[:de:Alexander Jóhannesson]] sé nú fullgerð. --[[Notandi:Freigut|Freigut]] ([[Notandaspjall:Freigut|spjall]]) 7. október 2026 kl. 16:31 (UTC) == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary. The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].<br/> Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes. Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 9. október 2026 kl. 09:28 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=31142775 --> 2jdr0197hoqbaq5fu6zioq1znzc38z7 9. júlí 0 2545 1982262 1724233 2026-10-08T15:37:10Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1982262 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''9. júlí''' er 190. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (191. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 175 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[975]] - [[Játvarður píslarvottur]] varð konungur Englands. * [[1357]] - [[Hornsteinn]] var lagður að [[Karlsbrúin|Karlsbrúnni]] í [[Prag]]. * [[1711]] - [[Pétur mikli]] Rússakeisari var umkringdur ásamt herliði sínu af fjölmennum tyrkneskum her við ána Prut. * [[1749]] - Bærinn [[Halifax]] á [[Nova Scotia]] var stofnaður. * [[1762]] - [[Katrín mikla]] varð keisaraynja [[Rússland]]s eftir að maður hennar, Pétur 3. hafði verið þvingaður til að segja af sér. * [[1790]] - 300 [[Svíþjóð|sænsk]] og [[Rússland|rússnesk]] skip börðust í mikilli sjóorrustu við [[Svensksund]]. Svíar höfðu betur og hertóku þriðjung rússneska flotans og 6000 Rússa, en 3500 féllu. Aðeins 304 Svíar létu lífið. * [[1810]] - Napóleon innlimaði [[Holland]] í [[Frakkland]]. * [[1816]] - [[Argentína]] lýsti yfir sjálfstæði. * [[1850]] - [[Millard Fillmore]], tók við embætti forseta Bandaríkjanna við lát Zachary Taylor. * [[1916]] - Vopnaður [[England|enskur]] [[togari]] tók [[farþegaskip]]ið ''Flóru'' á leið frá [[Reykjavík]] til [[Siglufjörður|Siglufjarðar]] með 100 farþega innanborðs og var því siglt til [[Bretland]]s. Farþegarnir voru sendir heim með öðru skipi síðar í sama mánuði. * [[1940]] - Mikið [[haglél]] gerði í [[Hrunamannahreppur|Hrunamannahreppi]] og stífluðust [[Lækur|lækir]] af aurburði. * [[1946]] - Skemmtigarðurinn [[Tívolí í Reykjavík]] var opnaður. Þar voru meðal annars bílabraut, [[hringekja]], [[Parísarhjól]] og danspallur. * [[1958]] - Jarðskjálfti reið yfir í [[Alaska]], 7,5 á Richter. Geysimikil skriða féll ofan í þröngan fjörð, [[Lituya Bay]], og olli flóðbylgju sem náði 520 metra hæð. * [[1961]] - Félagsheimilið [[Aratunga]] í Bláskógabyggð var vígt. * [[1975]] - [[Borgarastyrjöldin í Angóla]] hófst. * [[1976]] - Hitamet var slegið í [[Reykjavík]] þegar hiti mældist [[Celsíus|24,3&nbsp;°C]]. * [[1979]] - Bílasprengja eyðilagði bíl nasistaveiðaranna [[Serge Klarsfeld|Serge]] og [[Beate Klarsfeld]] í Frakklandi. Skilaboð sem sögð voru frá [[ODESSA]]-samtökunum lýstu ábyrgð á hendur þeim. * [[1981]] - Japanski tölvuleikurinn ''[[Donkey Kong]]'' kom út fyrir spilakassa. * [[1982]] - [[Pan Am flug 759]] hrapaði yfir [[Kenner (Louisiana)|Kenner]] í Louisiana með þeim afleiðingum að 146 farþegar létust og 8 á jörðu niðri. * [[1989]] - Vesturþýsku tennisleikararnir [[Steffi Graf]] og [[Boris Becker]] unnu til verðlauna á [[Wimbleton-meistaramótið|Wimbleton-meistaramótinu]]. * [[1991]] - [[Suður-Afríka]] fékk þátttökurétt á Ólympíuleikunum eftir afnám aðskilnaðarstefnunnar. * [[1995]] - [[Borgarastyrjöldin á Srí Lanka]]: 125 létust þegar [[flugher Srí Lanka]] varpaði sprengjum á kirkju í [[Navaly]]. <onlyinclude> * [[2002]] - [[Einingarsamtök Afríku]] voru lögð niður. [[Afríkusambandið]] tók við hlutverki þeirra. * [[2006]] - [[Ítalía]] vann [[HM 2006|heimsmeistarakeppnina í knattspyrnu]] og þar með sinn fjórða heimsmeistaratitil. * [[2006]] - [[Roger Federer]] sigraði [[Wimbledon-mótið]] í tennis fjórða árið í röð með sigri á [[Rafael Nadal]]. * [[2007]] - Það snjóaði í [[Buenos Aires]], höfuðborg Argentínu, í fyrsta sinn í nær hundrað ár. * [[2011]] - [[Jökulhlaup]] varð í [[Múlakvísl]] með þeim afleiðingum að brúin yfir ána eyðilagðist og [[Þjóðvegur 1]] rofnaði. * [[2011]] - [[Suður-Súdan]] varð sjálfstætt ríki við aðskilnað frá [[Súdan]], sem samþykkt var í þjóðaratkvæðagreiðslu í janúar 2011. * [[2012]] - [[Flóðin í Krasnodarfylki]]: 130 fórust í flóðum í [[Krasnodarfylki]] í Rússlandi. * [[2013]] - Bandaríski tölvuleikurinn ''[[Dota 2]]'' kom út. * [[2017]] - Borgin [[Hebron]] var sett á [[Heimsminjaskrá UNESCO]] þrátt fyrir mótmæli Ísraels. * [[2018]] - [[Eþíópía]] og [[Erítrea]] sömdu um frið eftir [[landamærastríð Eþíópíu og Erítreu|20 ára stríð]].</onlyinclude> == Fædd == * [[1511]] - [[Dórótea af Saxlandi-Láinborg]], Danadrottning, kona [[Kristján 3.|Kristjáns 3.]] (d. [[1571]]). * [[1578]] - [[Ferdinand 2. keisari]], einvaldur hins Heilaga rómverska ríkis (d. [[1637]]). * [[1654]] - [[Reigen]] Japanskeisari (d. [[1732]]). * [[1754]] - [[Einar Jónsson dannebrogsmaður]], íslenskur bóndi (d. [[1845]]). * [[1882]] - [[Sigurður Kristófer Pétursson]], íslenskur þýðandi (d. [[1925]]). * [[1897]] - [[Kristján Albertsson]], íslenskur rithöfundur (d. [[1989]]). * [[1901]] - [[Barbara Cartland]], enskur rithöfundur (d. [[2000]]). * [[1914]] - [[Willi Stoph]], austurþýskur stjórnmálamaður (d. [[1999]]). * [[1916]] - [[Edward Heath]], forsætisráðherra Bretlands (d. [[2005]]). * [[1929]] - [[Hassan 2.]], konungur Marokkós (d. [[1999]]). * [[1929]] - [[Lee Hazlewood]], bandarískur kántrísöngvari (d. [[2007]]). * [[1932]] - [[Donald Rumsfeld]], bandarískur stjórnmálamadur (d. [[2021]]). * [[1945]] - [[Dean Koontz]], bandarískur rithöfundur. * [[1947]] - [[O. J. Simpson]], bandarískur fótboltakappi og leikari. * [[1950]] - [[Viktor Janúkóvitsj]], forseti Úkraínu. * [[1955]] - [[Jimmy Smits]], bandarískur leikari. * [[1956]] - [[Tom Hanks]], bandarískur leikari. * [[1957]] - [[Benedikt Hjartarson]], íslenskur sundkappi. * [[1961]] - [[Raymond Cruz]], bandarískur leikari. * [[1962]] - [[Páll Valur Björnsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1964]] - [[Courtney Love]], bandarísk tónlistakona. * [[1964]] - [[Gianluca Vialli]], ítalskur knattspyrnumaður. * [[1968]] - [[Paolo Di Canio]], ítalskur knattpyrnumaður. * [[1971]] - [[Scott Grimes]], bandarískur leikari. * [[1976]] - [[Fred Savage]], bandarískur leikari. * [[1990]] - [[Rafael Pereira da Silva (1990)|Rafael Pereira da Silva]], brasilískur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[1169]] - [[Guido frá Ravenna]], ítalskur [[kortagerðarmaður]]. * [[1386]] - [[Leópold 3. Austurríkishertogi|Leópold 3.]], hertogi af Austurríki (f. [[1351]]). * [[1441]] - [[Jan van Eyck]], hollenskur listmálari. * [[1761]] - [[Carl Gotthelf Gerlach]], þýskur organisti (f. [[1704]]). * [[1797]] - [[Edmund Burke]], írsk-enskur heimspekingur og stjórnmálamaður (f. [[1729]]). * [[1850]] - [[Zachary Taylor]], forseti Bandaríkjanna (f. [[1784]]). * [[1859]] - [[Bábinn]], persneskur trúarleiðtogi (f. [[1819]]). * [[1954]] - [[Jónmundur Halldórsson]], íslenskur prestur (f. [[1874]]). * [[1961]] - [[Jóhannes Birkiland]], íslenskt skáld (f. [[1886]]). * [[1983]] - [[Eðvarð Sigurðsson]], íslenskur verkalýðsforingi (f. [[1910]]). * [[1985]] - [[Karlotta af Lúxemborg]], stórhertogaynja (f. [[1896]]). * [[1992]] - [[Óli Kr. Sigurðsson]], forstjóri [[Olís]] (f. [[1946]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] 4qmk9p4tahcn7ekct54knb3sqls24c3 15. nóvember 0 2717 1982280 1886996 2026-10-08T20:20:54Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1982280 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|nóvember}} '''15. nóvember''' er 319. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (320. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 46 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1666]] - [[Svíþjóð]] og [[Bremen]] sömdu um frið sem batt enda á [[Annað Brimastríðið]]. * [[1678]] - Síðasta borgin í [[Sænska Pommern|Sænsku Pommern]], Greifswald, gafst upp fyrir Brandenborgurum. * [[1859]] - [[Ólympíuleikar Zappas]] voru settir í Aþenu í fyrsta sinn. * [[1884]] - [[Berlínarráðstefnan]] um nýlendur í Afríku hófst. * [[1888]] - Í [[Reykjavík]] var haldið upp á 25 ára valdatíma [[Kristján 9.|Kristjáns konungs níunda]] með því að kveikja á kerti í nánast hverjum glugga. * [[1907]] - Lagður var hornsteinn að núverandi [[Kristjánsborgarhöll]] í Kaupmannahöfn. * [[1919]] - [[Alþingiskosningar 1919|Alþingiskosningar]] voru haldnar á Íslandi. * [[1920]] - Fyrsti fundur [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalagsins]] var haldinn í Genf í Sviss. * [[1923]] - [[Óðaverðbólgan í Þýskalandi]] náði hámarki: fyrir einn Bandaríkjadal fengust 4.200.000.000.000 þýsk mörk. * [[1932]] - Knattspyrnuvöllurinn [[Major Antônio Couto Pereira]] í Brasilíu var opnaður. * [[1948]] - [[Tilraunastöð HÍ í meinafræði að Keldum|Tilraunastöðin að Keldum]] hóf formlega starfsemi. * [[1956]] - Löndunarsamningur milli Breta og Íslendinga batt enda á fyrsta [[þorskastríð]]ið. * [[1966]] - [[Knattspyrnusamband Eyjaálfu]] var stofnað. * [[1966]] - [[Mölflugumaðurinn]] sást í annað sinn. * [[1969]] - Hannibal Valdimarsson og Björn Jónsson stofnuðu [[Samtök frjálslyndra og vinstri manna]]. * [[1971]] - Intel setti fyrsta örgjörva heims á markað: [[Intel 4004]]. * [[1975]] - [[Norræni fjárfestingarbankinn]] var stofnaður á Norðurlandaráðsþingi í Stokkhólmi. * [[1976]] - Fyrsti [[gingapi]]nn uppgötvaðist við eyna Oahu á Hawaii. * [[1978]] - [[Áfengisauglýsing]]ar voru bannaðar í Svíþjóð. * [[1978]] - [[Flug Loftleiða LL 001]]: Farþegaþotan ''[[Leifur Eiríksson (flugvél)|Leifur Eiríksson]]'' í eigu Loftleiða fórst í aðflugi á [[Colombo]] á [[Sri Lanka]] og fórust með henni 197 manns. * [[1983]] - [[Norður-Kýpur]] lýsti yfir sjálfstæði. * [[1985]] - Mikið illviðri fylgdi krappri lægð sem gekk yfir Ísland. Járnplötur fuku víða og eitt elsta tré í Reykjavík brotnaði. * [[1987]] - [[Brașov-uppreisnin]] hófst í Rúmeníu. * [[1988]] - [[Frelsissamtök Palestínu]] viðurkenndu tilvist [[Ísrael]]s og lýsti jafnframt yfir stofnun [[Palestínuríki]]s á [[Vesturbakkinn|Vesturbakkanum]]. * [[1988]] - Fyrsta [[Fairtrade]]-merkið var gefið út af [[Max Havelaar-stofnunin]]ni í Hollandi. * [[1990]] - Samþykkt var í [[borgarstjórn Reykjavíkur]] að gefa afgreiðslutíma verslana frjálsan. * [[1993]] - Í Kasakstan var nýr gjaldmiðill, [[tenga]], tekinn upp í staðinn fyrir rúblur. <onlyinclude> * [[2000]] - Indverska fylkið [[Jharkhand]] var stofnað. * [[2003]] - 25 létust þegar bílasprengjur sprungu við samkomuhús gyðinga í [[Istanbúl]] í Tyrklandi. * [[2008]] - [[Búsáhaldabyltingin]]: Að minnsta kosti sjö þúsund manns [[Mótmælin á Íslandi í kjölfar efnahagskreppunnar 2008|mótmæltu við Austurvöll]] vegna efnahagskreppunnar. * [[2008]] - Fundur [[20 helstu iðnríki heims|20 helstu iðnríkja heims]] var haldinn í [[Washington]] til að takast á við [[alþjóðlega fjármálakreppan 2008|alþjóðlegu fjármálakreppuna]]. * [[2008]] - Sómalskir sjóræningjar náðu sádíarabíska risatankskipinu ''[[Sirius Star]]'' á sitt vald. * [[2017]] - Forseti Simbabve, [[Robert Mugabe]], var settur í stofufangelsi í valdaráni hersins. Hann sagði af sér 6 dögum síðar. * [[2017]] - Málverkið ''[[Salvator Mundi]]'' eftir [[Leonardo da Vinci]] seldist á uppboði fyrir 450 milljónir dala sem var nýtt met í málverkasölu.</onlyinclude> == Fædd == * [[1316]] - [[Jóhann 1. Frakkakonungur]] (d. [[1316]]). * [[1397]] - Tommaso Parentucelli, síðar [[Nikulás 5.]] páfi (d. [[1455]]). * [[1498]] - [[Elinóra af Austurríki]], drottning Portúgals og síðar Frakklands (d. [[1558]]). * [[1607]] - [[Madeleine de Scudéry]], franskur rithöfundur (d. [[1701]]). * [[1609]] - [[Henríetta María Englandsdrottning]] (d. [[1669]]). * [[1708]] - [[William Pitt eldri]], breskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (d. [[1778]]). * [[1738]] - [[William Herschel]], enskur stjörnufræðingur (d. [[1822]]). * [[1784]] - [[Jérôme Bonaparte]], konungur Vestfalíu (d. [[1860]]). * [[1837]] - [[Philip W. Heyman]], danskur athafnamaður (d. [[1893]]). * [[1862]] - [[Gerhart Hauptmann]], þýskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (d. [[1946]]). * [[1887]] - [[Georgia O'Keeffe]], bandarískur myndlistarmaður (d. [[1986]]). * [[1891]] - [[Erwin Rommel]], þýskur marskálkur (d. [[1944]]). * [[1919]] - [[Sigríður Þóra Valgeirsdóttir]], íslenskur sálfræðingur (d. [[2011]]). * [[1923]] - [[Herdís Þorvaldsdóttir]], íslensk leikkona (d. [[2013]]). * [[1929]] - [[Ed Asner]], bandarískur leikari (d. [[2021]]). * [[1930]] - [[J. G. Ballard]], breskur rithöfundur (d. [[2009]]). * [[1932]] - [[Alvin Plantinga]], bandarískur heimspekingur. * [[1935]] - [[Mahmoud Abbas]], forseti Palestínu. * [[1942]] - [[Daniel Barenboim]], argentínsk-ísraelskur píanóleikari. * [[1945]] - [[Anni-Frid Lyngstad]], sænsk söngkona. * [[1947]] - [[Bill Richardson]], bandarískur stjórnmálamaður. * [[1950]] - [[Hjálmar Árnason]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1951]] - [[Mike Mentzer]], bandarískur vaxtarræktarmaður. * [[1954]] - [[Aleksander Kwaśniewski]], forseti Póllands. * [[1977]] - [[Sean Murray]], bandarískur leikari. * [[1991]] - [[Helga Margrét Þorsteinsdóttir]], íslensk frjálsíþróttakona. == Dáin == * [[1184]] - [[Beatrix af Búrgund]], keisaraynja, seinni kona Friðriks Barbarossa (f. [[1143]]). * [[1280]] - [[Albertus Magnus]], þýskur heimspekingur og guðfræðingur (f. [[1193]]). * [[1630]] - [[Johannes Kepler]], þýskur stærðfræðingur og stjörnufræðingur (f. [[1571]]). * [[1670]] - [[Comenius]], tékkneskur rithöfundur (f. [[1592]]). * [[1713]] - [[Þorleifur Halldórsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1683]]). * [[1787]] - [[Christoph Willibald Gluck]], þýskt tónskáld (f. [[1714]]). * [[1863]] - [[Friðrik 7. Danakonungur]] (f. [[1808]]). * [[1885]] - [[Ásgeir Einarsson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1809]]). * [[1908]] - [[Cixi keisaraekkja]], einvaldur í Kína (f. [[1835]]). * [[1915]] - [[Joe Hill]], bandarískur aðgerðasinni (f. [[1879]]). * [[1916]] - [[Henryk Sienkiewicz]], pólskur rithöfundur (f. [[1846]]). * [[1917]] - [[Émile Durkheim]], franskur félagsfræðingur (f. [[1858]]). * [[1948]] - [[Matthías Einarsson]], íslenskur læknir (f. [[1879]]). * [[1958]] - [[Tyrone Power]], bandarískur leikari (f. [[1914]]). * [[1994]] - [[Hallvard Magerøy]], norskur textafræðingur (f. [[1916]]). * [[1997]] - [[Ólafur K. Magnússon]], íslenskur ljósmyndari (f. [[1926]]). * [[2010]] - [[Ángel Rubén Cabrera]], úrúgvæskur knattspyrnumaður (f. [[1939]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Nóvember]] r2ibnn0hnw6bmsfmfqrabfduci0atnh Stykkishólmur 0 20360 1982254 1909412 2026-10-08T15:10:09Z Salvor 70 /* Menning */ 1982254 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|sveitarfélagið|Sveitarfélagið Stykkishólmur}} {{Byggð | nafn = Stykkishólmur | nafn_í_eignarfalli = Stykkishólms | tegund_byggðar = [[Bær]] | mynd = 1 aerial pano stykkishólmur 2017.jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Stykkishólmur, 2017 | fáni = | innsigli = | skjaldarmerki = | viðurnefni = | kjörorð = | kort = {{Infobox mapframe|zoom=12|shape=none|stroke-width=0|coord={{hnit|65|4|40.6|N|22|43|36.7|W|region:IS}}}} | kort_texti = | teiknibóla_kort = Ísland | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning Stykkishólms | hnit = {{WikidataCoord|display=inline}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = [[Ísland]] | undirskipting_gerð1 = [[Landshlutar Íslands|Landshluti]] | undirskipting_nafn1 = [[Vesturland]] | undirskipting_gerð2 = [[Kjördæmi Íslands|Kjördæmi]] | undirskipting_nafn2 = [[Norðvesturkjördæmi|Norðvestur]] | undirskipting_gerð3 = [[Sveitarfélög Íslands|Sveitarfélag]] | undirskipting_nafn3 = [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmur]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|heimild}} | mannfjöldi_frá_og_með = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|ár}} | mannfjöldi_heild = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|Stykkishólmur}} | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = | mannfjöldi_heiti_íbúa = Hólmarar | póstnúmer_gerð = [[Listi yfir íslensk póstnúmer|Póstnúmer]] | póstnúmer = 340 | vefsíða = {{URL|stykkisholmur.is}} }} '''Stykkishólmur''' er [[bær]] í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Sveitarfélaginu Stykkishólmi]] við [[Breiðafjörður|Breiðafjörð]] á norðanverðu [[Snæfellsnes]]i. Stykkishólmur er yst á [[Þórsnes]]i og norðan við [[Nesvogur|Nesvog]]. Stykkishólmur er stærsti þéttbýliskjarninn á Snæfellsnesi með 1.170 íbúa árið 2024. Bæjarbúar í Stykkishólmi eru í daglegu tali nefndir Hólmarar. Sjávarútvegur hefur verið einn helsti atvinnuvegurinn í Stykkishólmi og bærinn er þekktur fyrir [[skelveiðar]] með plógum, en meira er orðið um [[ferðaþjónusta|ferðaþjónustu]] og annan þjónustuiðnað. Stykkishólmur sameinaðist [[Helgafellssveit]] 26. mars 2022.<ref>{{vefheimild |titill=Sameining Stykkishólmsbæjar og Helgafellssveitar samþykkt í afgerandi kosningu |url=https://skessuhorn.is/2022/03/26/sameining-stykkisholmsbaejar-og-helgafellssveitar-samthykkt-i-afgerandi-kosningu/ |ritverk=Skessuhorn |tungumál=is}}</ref> Höfn er mjög góð frá náttúrunnar hendi í Stykkishólmi og fyrir utan innsiglinguna ver þverhnípt Súgandisey hana ágangi. Stórskipabryggja var byggð út í Stykkið, hólmann sem kaupstaðurinn dregur nafn sitt af, árið 1907. Margvíslegar hafnarbætur hafa átt sér stað síðan og var [[dráttarbraut]] fyrir allt að 100 lesta báta byggð í Stykkishólmi árið 1941 og svo önnur fyrir 400 lesta báta á árunum 1963-1967. Frá Stykkishólmi gengur Breiðafjarðarferjan ''[[Baldur (ferja)|Baldur]]'' yfir Breiðafjörðinn að [[Flatey (Breiðafirði)|Flatey]] og [[Brjánslækur|Brjánslæk]] á sunnanverðum [[Vestfirðir|Vestfjörðum]]. == Verslunar- og byggðasaga== Bærinn hefur frá [[19. öld]] verið miðstöð verslunar og þjónustu fyrir Breiðafjörð og nærliggjandi svæði. Elstu heimildir um [[verslun (búð)|verslun]] í Stykkishólmi eru frá [[1597]] þegar Þjóðverji að nafni [[Carsten Bache]] fékk leyfi til verslunar þar. Um það leyti var einnig verslun í [[Búðarnes]]i, en hún lagðist af þremur árum síðar. Síðan þá hefur verið verslun óslitið í Stykkishólmi. Verslun í Stykkishólmi var [[einokunarverslunin|einokunarverslun]] allt til 1794 þegar [[Jón Kolbeinsson]] (1765-1836) frá [[Flatey (Breiðafirði)|Flatey]] hóf þar verslun fyrstur innlendra manna. [[Ólafur Thorlacius]] keypti svo verslun [[Didrik Hölter|Didriks Hölter]] einokunarkaupmanns, ásamt versluninni í Búðarnesi árið 1806 og tók sonur hans, [[Árni Thorlacius]] við henni árið 1827. Árni hóf útgerð [[þilskip]]a árið [[1827]] og mun hann hafa fyrstur Íslendinga á seinni öldum orðið til að stýra skipi yfir [[Atlantshaf]]. Fleiri komu svo fljótlega í kjölfarið með tilheyrandi fólksfjölgun á staðnum. Eftir 1865 dró úr útgerð frá Stykkishólmi sökum skipstapa og mannskaða og fjárhagsörðugleika þeim tengdum, en um 1890 tók útgerðin aftur við sér. Í millitíðinni hafði Árni Thorlacius hætt verslun sinni árið 1837 og útgerð árið 1845 og gerst þess í stað umboðsmaður [[Stapi|Stapa]]- og [[Skógarströnd|Skógarstrandarumboðs]] um leið og hann rak búskap á jörðum sínum. Árni Thorlacius reisti stórt timburhús í Stykkishólmi 1828, [[Norska húsið]], sem stendur þar enn. Þetta fyrsta tvílyfta og um tíma stærsta íbúðarhús sem reist var hérlendis, hlaut nafn sitt af því að allur efniviður í það var sóttur tilhöggvinn til [[Noregur|Noregs]]. Húsið var gert upp og fært í upprunalegt horf á árunum 1972-1987 og er þar nú [[Byggðasafn Snæfellinga og Hnappdæla]]. [[Grunnskóli Stykkishólms|Skóli]] var reistur í Stykkishólmi árið 1896, iðnskóli 1952 og tónlistarskóli stofnaður þar 1959. [[Sýslumaður]] Snæfellinga og Hnappdæla sat í Stykkishólmi frá ofanverðri 18. öld og læknir líka. Nú er sýslumaður Vesturlands með aðalskrifstofu í Stykkishólmi. Árið 1936 tók þar til starfa sjúkrahús sem reist var og rekið af [[Regla heilags Frans|reglu heilags Frans]] sem einnig heldur þar klaustur og rekur barnaheimili. [[Amtsbókasafn Stykkishólms|Amtsbókasafn Vesturamtsins]] var stofnað í Stykkishólmi árið 1847 og nýtt bókasafnshús var opnað 1960. Þar hefur verið [[veðurathugunarstöð]] frá árinu [[1845]] og er það sú elsta á landinu. Næst stærsta [[vatnsrennibraut]] Íslands er í Stykkishólmi í [[Sundlaug Stykkishólms]] sem var vígð árið 1954. Í bænum er Lúðrasveit Stykkishólms. Stykkishólmur breyttist úr kauptúni í bæjarfélag árið 1987. [[Mynd:Stykkisholmur panorama.jpg|thumb|800px|center|Víðmynd.]] == Menning == Í Stykkishólmi er [[Byggðasafn Snæfellinga og Hnappdæla]] í Norska húsinu. Þar eru líka [[Vatnasafnið|Vatnasafn]], innsetningarverk eftir [[Roni Horn]], og [[Æðarsetur Íslands]].<ref>{{vefheimild|url=https://www.visitstykkisholmur.is/is-menning|titill=Menning|vefsíða=Visit Stykkishólmur|skoðað=17.6.2023}}</ref> Bæjarhátíð Stykkishólms heitir „Danskir dagar“ og hefur verið haldin frá 1994. Hátíðin dregur nafn sitt af því að bærinn þótti svo danskur að Hólmarar voru sagðir tala [[danska|dönsku]] á sunnudögum.<ref>{{cite journal|author=Kristján Sigurðsson|journal=DV|url=https://timarit.is/page/2716755?iabr=on|year=1994, 13.7.|number=156|page=17|title=Danskir dagar í Stykkishólmi}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{bókaheimild|höfundur=Þorsteinn Jósepsson, Steindór Steindórsson og Páll Líndal|titill=Landið þitt Ísland, S-T|útgefandi=Örn og Örlygur|ár=1982|ISBN=}} * {{bókaheimild|höfundur=Björn Hróarsson|titill= Á ferð um landið, Snæfellsnes|útgefandi=Mál og menning|ár=1994|ISBN= 9979-3-0853-2}} == Tenglar == * [http://www.stykkisholmur.is/ Vefsíða sveitarfélagsins Stykkishólms] * [https://www.visitstykkisholmur.is/ Ferðavefur] {{Borgir og bæir á Íslandi}} [[Flokkur:Stykkishólmur| ]] [[Flokkur:Veðurathugunarstöðvar á Íslandi]] [[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]] 8o7onqg717xcaeinqp2ouaxwq83719p Samísk tungumál 0 20794 1982273 1954082 2026-10-08T19:23:40Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1982273 wikitext text/x-wiki {{tungumál|nafn=Samíska|nafn2=Sámegiella |ættarlitur=Úralskt |ríki=[[Noregur]], [[Svíþjóð]], [[Finnland]] og [[Rússland]] |svæði=[[Norður-Evrópa]], [[Sápmi]] |talendur=u.þ.b. 20,000|sæti=''Ekki meðal 100 mest notuðu'' |ætt=[[úrölsk mál]]<br /> &nbsp;[[finnsk-úgrísk mál]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[finnsk-permísk mál]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[finnsk-volgaísk mál]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[finnsk-lappnesk mál]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''Samíska''' |þjóð=Ekkert. Viss vernd á vissum landfræðilegum svæðum í Noregi, Svíþjóð og Finnlandi. |stýrt af=[[Samíska málnefndin|Samísku málnefndinni]] |iso1=se (Norðursamíska)|iso2=sma, sme, smi, smj, smn, sms |lc1=sia|lc2=sjd|lc3=sjk|lc4=sjt|lc5=smn|lc6=sms|lc7=sju|lc8=sje|lc9=sme|lc10=smj|lc11=sma |ll1=Akkala Sami|ll2=Kildin Sami|ll3=Kemi Sami|ll4=Ter Sami|ll5=Inari Sami|ll6=Skolt Sami|ll7=Ume Sami|ll8=Pite Sami|ll9=Northern Sami|ll10=Lule Sami|ll11=Southern Sami |ld1=Akkala|ld2=Kildin|ld3=Kemi|ld4=Ter|ld5=Inari|ld6=Skolt|ld7=Ume|ld8=Pite|ld9=North|ld10=Lule|ld11=South |sil=LKS, LPB, LPC, LPD, LPI, LPL, LPK, LPR, LPT, LPU, SIA}} [[Mynd:LocationSapmi.png|thumb|300px|]] '''Samíska''' er samheiti á þeim tungumálum sem töluð eru af [[samar|Sömum]] í Sápmi, eða Samalandi, innan landamæra [[Noregur|Noregs]], [[Svíþjóð|Svíþjóðar]], [[Finnland|Finnlands]] og [[Rússland|Rússlands]]. Samísk mál voru áður kölluð [[lappneska]] sem nú á tímum er talin niðrandi heiti á sama hátt og hugtakið „Lappi“. Samísku tungumálunum er skipt í þrjú málsvæði: ''austursamísku'', ''miðsamísku'' og ''suðursamísku''. Það er eftirtektarvert að markalínur samísks málsvæðis liggja aldrei samhliða landamærum. Austursamísku málunum tilheyra ''[[enaresamíska|aanaarsamíska]]'', sem er töluð af Aanaarsömum í Finnlandi umhverfis vatnið Aanaar, og ''skoltsamíska'' sem töluð er af Skoltsömum bæði innan landamæra Finnlands og Rússlands. Önnur mál, sem töluð eru á [[Kólaskagi|Kólaskaga]], eru ''[[kildinsamíska]]'', ''[[akkalasamíska]]'' og ''[[tersamíska]]''. Miðsamísku má skipta upp í ''[[norðursamíska|norðursamísku]]'' og ''[[lulesamíska|lulesamísku]]''. Norðursamísku tilheyra ''sjávarsamíska'', sem er töluð á strandsvæðum Noregs, ''finnmerkursamíska'', sem er töluð í Finnmörku í Noregi (m.a. Kautokeino og Karasjokk) og nærliggjandi svæðum í Finnlandi (m.a. Utsjoki) og ''tornesamíska'' sem töluð er fyrir norðan Gällivare í Svíþjóð og á nærliggjandi svæðum í Finnlandi og Noregi. Önnur miðsamísk mál eru ''lulesamíska'' eða ''suðursamíska'', sem töluð er í Jokkmokk í Svíþjóð og við Tysfjord í Noregi, og ''arjeplogssamíska'' sem er töluð á Arjeplogssvæðinu. Til suðursamísku málanna heyra ''umesamíska'', töluð í Vesturbotni, og hin eiginlega ''suðursamíska'' sem er töluð í Suður-Vesturbotni og á Jämtlandi í Svíþjóð. Norðursamísku tala 16-18.000 manns í Finnlandi, Noregi og Svíþjóð, þar af u.þ.b. 9-10.000 í Noregi, 5-6.000 í Svíþjóð og u.þ.b. 2.000 í Finnlandi. Næstum því 85-90% þeirra sem tala samísku tala norðursamísku. == Tungumál == ;Vestursamísku * [[Suðursamíska]] * [[Umesamíska]] * [[Arjeplogssamíska]] * [[Lulesamíska]] * [[Norðursamíska]] ;Austursamísku * [[Enaresamíska]] * [[Kemisamíska]]† * [[Skoltsamíska]] * [[Akkalasamíska]]† * [[Kildinsamíska]] * [[Tersamíska]] == Málfræðiágrip == Samísk tungumál er afar fjölbreyt mál. Best skilgreinda málið er norðursamíska, en fleiri heimildir eru til um hana en nokkurt annað samískt mál. Sagnirnar beygjast eftir [[frumlag]]inu og fá þar með níu mismunandi myndir í nútíð vegna þess að í samísku er ekki einungis [[eintala]] og [[fleirtala]] heldur einnig tvítala. Í norðursamísku er fyrirbrigði, svokölluð víxl í lengd og gildi hljóðs, en það þýðir að samhljóðar í kjarna orða breytast við beygingu annaðhvort að lengd eða að eiginleika t.d. ''loddi'' (fugl) – ''lotti'' (fuglsins). Mörg dæmi eru til um samhljóðavíxl sem skipta máli við beygingar á sögnum og nafnorðum. Nærri allir samhljóðaklasar eru til í tveim eða þrem stigum, til dæmis á norðursamísku ''boahtte'' 'komandi' (stig 3), ''boahtit'' 'að koma' (stig 2), ''boađán'' 'ég kem' (stig 1). Í samísku fá fallorð, þ.e. nafnorð, lýsingarorð, fornöfn og töluorð, mjög oft mismunandi beygingarmyndir í stað forsetninga, t.d. ''váris'' (á fjöllum) sem er beygingarmynd (staðarfall) af ''várri'' (fjöll). Í norðursamísku eru átta föll, en flestöll nafnorð hafa einungis sjö beygingarmyndir þar sem eignarfallið og þolfallið hafa runnið saman, en í töluorðum eru þau föll mismunandi. Enginn greinir er í samísku, hvorki ákveðinn né óákveðinn og t.d. getur ''beana'' þýtt „hundur“ eða „hundurinn“ en þýðingin fer eftir samhenginu. Hér er dæmi um nafnorðabeygingu á Norðursamísku: {| class="wikitable" ! ! colspan="2" | ''giehta'' "hönd"<br>Rót endir á ''-a'' ! colspan="2" | ''oaivi'' "höfuð"<br>Rót endir á ''-i'' ! colspan="2" | ''ruoktu'' "heimili"<br>Rót endir á ''-u'' |- ! fall ! eintala !! fleirtala ! eintala !! fleirtala ! eintala !! fleirtala |- | Nefnifall | gieht'''a''' || style="background: #ddd" | gieđ''at'' | oaiv''i'' || style="background: #ddd" | oaivv''it'' | ruokt''u'' || style="background: #ddd" | ruovtt''ut'' |- | Þolfall | style="background: #ddd" | gieđ''a'' || style="background: #ddd" | gieđ''aid'' | style="background: #ddd" | oaivv''i'' || style="background: #ddd" | <span style="color: blue">ō</span>ivv''iid'' | style="background: #ddd" | ruovtt''u'' || style="background: #ddd" | ruovtt''ūid'' |- | Eignarfall | style="background: #ddd" | gieđ''a'' || style="background: #ddd" | gieđ''aid'' | style="background: #ddd" | oaivv''i'', oaivv''e'' || style="background: #ddd" | <span style="color: blue">ō</span>ivv''iid'' | style="background: #ddd" | ruovtt''u'', ruovtt''o'' || style="background: #ddd" | ruovtt''ūid'' |- | Íferðarfall | g<span style="color: blue">ī</span>ht''ii'' || style="background: #ddd" | gieđ''aide'' | oaiv''ái'' || style="background: #ddd" | <span style="color: blue">ō</span>ivv''iide'' | r<span style="color: blue">u</span>kt''ui'' || style="background: #ddd" | ruovtt''ūide'' |- | Staðarfall | style="background: #ddd" | gieđ'''as''' || style="background: #ddd" | gieđ''ain'' | style="background: #ddd" | oaivv''is'' || style="background: #ddd" | <span style="color: blue">ō</span>ivv''iin'' | style="background: #ddd" | ruovtt''us'' || style="background: #ddd" | ruovtt'''ūin''' |- | Comitative | style="background: #ddd" | gieđ''ain'' || style="background: #ddd" | gieđ''aiguin'' | style="background: #ddd" | <span style="color: blue">ō</span>ivv''iin'' || style="background: #ddd" | <span style="color: blue">ō</span>ivv''iiguin'' | style="background: #ddd" | ruovtt'''ūin''' || style="background: #ddd" | ruovtt''ūiguin'' |- | Verufall | colspan="2" | gieht''an'' | colspan="2" | oaiv''in'' | colspan="2" | ruokt''un'' |} == Ritmál == Fyrsta samíska bókin var prentuð árið 1619 en það var stafrófskver og messubók á suðursamísku. Flestar bækur, sem gefnar voru út á samísku á nítjándu öld, voru þýðingar á biblíunni eða öðrum kirkjubókum. Á áttunda áratugnum þróaði Samíska málnefndin sameiginlega stafsetningu fyrir norðursamísku í Noregi, Svíþjóð og Finnlandi. Hún var viðurkennd af Norrænu Samaráðstefnunni og hefur frá því árið 1979 verið notuð í löndunum þremur. == Tenglar == * [http://www.umu.se/samiska Samískar rannsóknir, Umeå universitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051124050727/http://www.umu.se/samiska/ |date=2005-11-24 }} * [http://www.samiskhs.no Sámi Allaskuvla, Kautokeino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070903082308/http://www.samiskhs.no/ |date=2007-09-03 }} * [http://www.giellagas.oulu.fi Giellagas, Oulu universitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161026093404/http://www.giellagas.oulu.fi/ |date=2016-10-26 }} * [http://www.sami.uit.no Samískar rannsóknir, Universitet i Tromsö] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171123102248/http://www.sami.uit.no/ |date=2017-11-23 }} * [https://web.archive.org/web/20180226021600/http://nsi.no/ Nordiskt samiskt institut, Kautokeino] * [https://www.sametinget.se Samaþingið í Svíþjóð] * [http://www.samediggi.no Samaþingið í Noregi] * [https://www.samediggi.fi Samaþingið í Finnlandi] * [http://www.norden.org/pub/uddannelse/sprog/sk/N2004011.pdf Norðurlandamálin með rótum og fótum]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Finnsk-úgrísk tungumál]] [[Flokkur:Norðurlönd]] a3a2gbx7f92ic8a31wa8020wnxnt7mf Mús 0 23947 1982349 1649569 2026-10-09T09:30:43Z Hjoðjhjoknjl 121631 Um mús 1982349 wikitext text/x-wiki {{aðgreiningartengill}} {{taxobox | color = pink | name = Mús | image =Apodemus_sylvaticus_bosmuis.jpg | image_width = 250px | image_caption = Húsamús | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | subphylum = [[Hryggdýr]] (''Vertebrata'') | classis = [[Spendýr]] (''Mammalia'') | ordo = [[Nagdýr]] (''Rodentia'') | familia = [[Músaætt]] (''Muridae'') | subfamilia = ''[[Murinae]]'' }} Árið 2011. Kom stór hópur af mýsum. þau ákveðu að búa til skóla. En ein mús var of gáfuð og fyndinn til að fara í skóla. svo að hún mætti ekki sú múis heitir Hekla. Og hún fór sína egin leið. Leið sem húnm var best. sem hún er. ==Tegundir músa á [[Ísland]]i== * [[Húsamús]] (''[[Mus musculus]]'') * [[Hagamús]] (''[[Apodemus sylvaticus]]'') {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Músaætt]] [[Flokkur:Gæludýr]] 9p7t85b5ipmtrrbaqe5n7i5os53lmxh 1982350 1982349 2026-10-09T09:31:00Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 121632 Undid edits by [[Special:Contributions/Hjoðjhjoknjl|Hjoðjhjoknjl]] ([[User talk:Hjoðjhjoknjl|talk]]) to last revision by Akigka 1982350 wikitext text/x-wiki {{aðgreiningartengill}} {{taxobox | color = pink | name = Mús | image =Apodemus_sylvaticus_bosmuis.jpg | image_width = 250px | image_caption = Húsamús | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | subphylum = [[Hryggdýr]] (''Vertebrata'') | classis = [[Spendýr]] (''Mammalia'') | ordo = [[Nagdýr]] (''Rodentia'') | familia = [[Músaætt]] (''Muridae'') | subfamilia = ''[[Murinae]]'' }} '''Mús''' er heiti á ýmsum [[tegund (flokkunarfræði)|tegundum]] lítilla [[nagdýr]]a af [[músaætt]]. Þekktasta músategundin er [[húsamús]] (''[[Mus musculus]]'') sem býr í [[sambýli]] við [[maður|menn]] um allan heim. Mýs eru yfirleitt taldar [[meindýr]], þótt þær séu einnig vinsæl [[gæludýr]] og mikið notaðar sem [[tilraunadýr]] við vísindarannsóknir. ==Tegundir músa á [[Ísland]]i== * [[Húsamús]] (''[[Mus musculus]]'') * [[Hagamús]] (''[[Apodemus sylvaticus]]'') {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Músaætt]] [[Flokkur:Gæludýr]] 9b6k23jpzfojfvmijn0yfdgtukg56hl Björgvin 0 25470 1982334 1956203 2026-10-09T01:18:43Z Fyxi 84003 1982334 wikitext text/x-wiki {{Aðgreiningartengill1|mannsnafnið [[Björgvin (mannsnafn)|Björgvin]]}} {{Sveitarfélag Noregi |Nafn = Björgvin |Skjaldarmerki = Bergen våpen.svg |Kort = NO 1201 Bergen.svg |Fylki = Vesturland (fylki í Noregi){{!}}Vesturland |Flatarmálssæti = 224 |Flatarmál=465 |Mannfjöldasæti=2 |Mannfjöldi=288.000 |Titill sveitarstjóra = Bæjarstjóri |Sveitarstjóri = Marit Warncke |Þéttbýli = Björgvin |Póstnúmer = 5003–5099 |Vefsíða = https://www.bergen.kommune.no/ }} '''Björgvin''' (að fornu '''Björgyn''') ([[norska]]: ''Bergen'', ''Bjørgvin'') er næststærsta borg [[Noregur|Noregs]], staðsett í [[Vesturland (fylki í Noregi)|Vesturlandsfylki]] í vestur-Noregi. Borgin liggur á milli sjö fjalla og er sagt að þar rigni alla daga ársins. Björgvin hefur verið kaupstaður síðan á dögum Ólafs konungs kyrra (d. [[1093]]), og var oft aðsetur konunga áður fyrr. Borgin er næststærsta borg Noregs með um 289.000 íbúa árið 2022. Á stórborgarsvæðinu býr um hálf milljón. ==Lega, landafræði og samfélag== Sveitarfélagið Björgvin þekur 465 ferkílómetra og er á skaganum Bergenshalvøyen við Byfjorden. Átta hverfi eru í borginni: Arna, Bergenhus, Fana, Fyllingsdalen, Laksevåg, Ytrebygda, Årstad, and Åsane. Umhverfis Björgvin eru sjö fjöll og er hún oft kennd við þau. Lest er upp á Flöyfjellet og er kláfur upp á Ulriken. Hæsta fjallið í sveitarfélaginu er hins vegar Gulfjellet eða 987 metrar. [[Mynd:Bergen location.png|thumb|Björgvin á vesturströnd Noregs]] ===Samgöngur=== [[Bergensbanen]] leiðin milli Björgvinjar og Hönefoss eða Ósló opnaði í byrjun 20. aldar. [[Léttlestakerfi Björgvinjar]] var sett á lagginar árið 2010. [[Fleslandflugvöllur]]inn er um 18 km frá miðbæ Björgvinjar. Björgvin er syðsti viðkomustaður ferjunnar [[Hurtigruten]] sem fer frá [[Kirkenes]] í Norður-Noregi. ==Söguágrip== Til er lýsing á Björgvin frá því að [[Ólafur kyrri]] fékk heimsókn hóps danskra og norskra krossfara árið [[1191]] áður en þeir lögðu út á [[Norðursjór|Norðursjó]]. Lýsing þessi er sú elsta sem til er af borginni: :''Bær þessi er frægasti bær þar til lands, prýddur konungs höll og líkneski af hinni heilögu jómfrú. Líkami hinnar heilögu Sunnifu hvílir á upphækkun í dómkirkjunni. Að auki eru klaustur mörg, bæði fyrir munka og nunnur. í bænum býr margt manna og er bærinn auðugur og hefur gnótt allra hluta. Harðfiskur, sem kallast skreið og er svo mikið af þeirri vöru að hvorki er hægt að telja, né meta. Skip og menn koma siglandi frá öllum landshornum, Íslendingar, Grænlendingar, Englendingar, Þjóðverjar, Danir, Svíar, Gotlendingar og margar aðrar þjóðir sem of langt væri upp að telja. Þar eru einnig mikið magn af víni, hunangi, hveiti, góðum klæðum, silfri og öðrum söluvörum og mikil verslun með margvíslega hluti.'' <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3310742 Tók öl og bók fram yfir sverðið; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1994]</ref> Björgvin varð höfuðstaður Noregs snemma á [[13. öld]]. Þá var virkið [[Bergenhus]] byggt til að verja höfnina. Þegar [[Hákon háleggur]] konungur tók við krúnunni 1299 þá færðist höfuðstaðurinn til [[Ósló]]ar. Á [[14. öld]] stofnuðu norður-þýskir kaupmenn ([[Hansakaupmenn]]) stöðvar verslunar við [[Bryggen]] í höfn Björgvinjar. Aðalútflutningsvaran var þurrkaður þorskur frá Norður-Noregi og hlaut borgin einokunarstöðu á útflutningi fisks frá norðurhluta landsins allt til ársins 1789. Á 15. öld léku sjóræningjar borgina grátt og síðar börðust enskir og hollenskir kaupmenn við borgina. Um 1750 lokuðu Hansakaupmenn skrifstofum sínum. Björgvin var stærsta borg Noregs til um 1830. Margir brunar hafa eyðilagt stóran hluta borgarinnar í gegnum aldirnar. Árið 1702 brann til að mynda um 90% borgarinnar. Í [[seinni heimsstyrjöld]] voru gerðu bandamenn loftárásir á þýskar stöðvar í borginni. Nokkrar andspyrnuhreyfingar störfuðu gegn hernáminu. [[Mynd:Fløyen view on Bergen edit.jpg|thumb|275px|Björgvin séð frá Fløyen.]] [[Mynd:Bergen by night.jpg|thumb|275px|Verslunarhús Hansakaupmanna við bryggjuna, [[Bryggen]]. ]] ==Menning== ===Íþróttir=== [[SK Brann]] er knattspyrnulið borgarinnar og hefur unnið norsku efstu deild 7 sinnum. Íshokkíliðið er Bergen IK. Í handbolta er kvennaliðið Tertnes og Fyllingen karlamegin. ===Tónlist=== Þekktasta tónskáld borgarinnar er [[Edvard Grieg]] sem samdi þekkt tónverk. Hús hans, Troldhaug, er nú safn. Í nútíma er borgin þekkt fyrir sveitir eins og [[Röyksopp]] og svartmálmssenu með sveitir eins og [[Enslaved]] og [[Borknagar]]. Einar Selvik úr þjóðlagasveitinni [[Wardruna]] fæddist í borginni sem og [[Sissel Kyrkjebø]], sópransöngkona. === Þekkt fólk frá Björgvin === * [[Jón Halldórsson (biskup)|Jón Halldórsson]], biskup í [[Skálholt|Skálholti]] * [[Ivar Giæver]] (1929), eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi * [[Alf Nordhus]] (1919 - 1997), hæstaréttarlögmaður * [[Arne Bendiksen]] (1926), tónlistarmaður * [[Ole Bull]] (1810 - 1880), tónsmiður og fiðluleikari * [[Jan Eggum]] (1951), tónlistarmaður * [[Dorothe Engelbretsdotter]] (1634 - 1713), rithöfundur * [[Gabriel Finne]] (1866 - 1899), rithöfundur * [[Tryggve Gran]] (1889 - 1980), flugmaður * [[Edvard Grieg]] (1843 - 1907), tónsmiður * [[Nordahl Grieg]] (1902 - 1943), rithöfundur * [[Inger Hagerup]] (1905 - 1985), rithöfundur * [[Ludvig Holberg]] (1684 - 1754), leikritahöfundur og fræðimaður * [[Sissel Kyrkjebø]] (1969), söngkona * [[Vibeke Løkkeberg]] (1945), kvikmyndakona * [[Kurt Nilsen]], (1978), söngvari og [[Idol]]-stjarna * [[Amalie Skram]] (1846 - 1905), rithöfundur * [[Gunnar Staalesen]] (1947), rithöfundur * [[Harald Sæverud]] (1897 - 1992), tónsmiður * [[Johan Sebastian Welhaven]] (1807 - 1873), rithöfundur * [[Einar Selvik]] (1979-), tónlistarmaður ([[Wardruna]]) == Vinabæir == Vinabæir Björgvins eru eftirfarandi: * {{SWE}} [[Gautaborg]] * {{UK}} [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]] * {{USA}} [[Seattle]] * {{FIN}} [[Turku]] * [[Mynd:Flag of Denmark.svg|20px|]] [[Árósar]] == Tilsvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * http://www.ssb.no/aarbok/2009/tab/tab-053.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111104141158/http://www.ssb.no/aarbok/2009/tab/tab-053.html |date=2011-11-04 }} {{25 stærstu borgir Noregs}} {{Fylki Noregs}} {{stubbur|landafræði|Noregur}} [[Flokkur:Björgvin| ]] [[Flokkur:Borgir í Noregi]] [[Flokkur:Hansasambandið]] [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] {{s|1070}} bvh3ip8vwxjrwf14v71pwvr39dz7ppl Judas Priest 0 26696 1982358 1942970 2026-10-09T11:16:06Z Berserkur 10188 1982358 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Judas Priest | mynd = Judas Priest - Wacken Open Air 2018 01.jpg | stærð = 300px | myndatexti = | nefni = | uppruni = {{ENG}} [[Birmingham]] | stefna = [[Þungarokk]], [[breska nýbylgjan í þungarokki]] | ár = 1969- | útgefandi = Sony, Epic, Columbia/CBS, SPV, CMC, Atlantic, Gull | samvinna = | vefsíða = [http://www.judaspriest.com judaspriest.com] | meðlimir = Rob Halford<br/>Glenn Tipton<br /> Richie Faulkner <br>Scott Travis<br> Dave Rimmer | fyrri_meðlimir = KK Downing<br />Dave Holland<br />Al Atkins<br /> Alan Moore<br />John Hinch <br />Simon Phillips<br />Les Binks <br />Tim "Ripper" Owens <br> Ian Hill }} [[Mynd:Judas Priest Retribution 2005 Tour.jpg|thumbnail|Judas Priest árið 2005]] '''Judas Priest''' er ensk [[þungarokk]]shljómsveit frá [[Birmingham]], Englandi. Hún var stofnuð árið [[1969]] og telst stundum til [[breska nýbylgjan í þungarokki|bresku nýbylgjunnar í þungarokki]]. [[Rob Halford]] hefur yfirleitt verið söngvari Priest. Priest náði verulegum vinsældum fyrst með plötunni ''British Steel'' (1980) með lögum eins og ''Breaking the Law'' og ''Living after Midnight''. Ímynd þeirra með leður og göddum var áhrifamikil á [[þungarokk]]smenninguna og stefnur eins og [[powermetal]] og [[þrass]]. Halford yfirgaf Priest eftir Painkiller tónleikaferðalagið árið 1991. ''Painkiller''-platan var umsnúningur í hraðari og þyngri stíl frá síðustu plötum sem voru poppaðri síðla á 9. áratugnum. Árið 1990 var Judas Priest ákærð vegna sjálfsmorðs tveggja unglinga. Fjölskyldur þeirra héldu því fram að orsök sjálfsmorðanna hafi mátt rekja til þess að á plötu þeirra, ''Stained Class'' sem þeir höfðu verið að hlusta á áður en þeir frömdu verknaðinn, hafi verið duld skilaboð um hvatningu til sjálfsmorðs. Með því að spila lög af Stained Class aftur á bak hafi mátt heyra skilaboð eins og: „Gerðu það, gerðu það," <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2692076 Tónlistarfólk tíðir gestir í dómsölum] Dagur, 18. ágúst 1990</ref>. Hljómsveitin var sýknuð af ákærunni. Á árunum 1996-2003 var Tim ''Ripper'' Owens söngvari hljómsveitarinnar. Owens hafði áður verið í sveitinni British Steel sem tók ábreiðulög frá Judas Priest og náði eyrum hljómsveitarinnar eftir að Halford hætti. Kvikmyndin ''Rockstar'' með [[Mark Wahlberg]] og [[Jennifer Aniston]] var innblásin af veru Owens í Priest. Warner Bros sem framleiddi myndina vildi hafa Priest að einhverju leyti með í ráðum en að lokum komst hljómsveitin ekki að samkomulagi við Warner Bros þar sem meðlimirnir vildu hafa meiri áhrif á handritið. <ref>[http://www.mtv.com/news/1444846/judas-priest-turn-their-backs-on-rock-star-movie/ Judas Priest Turn Their Backs On ‘Rock Star’ Movie ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160302160354/http://www.mtv.com/news/1444846/judas-priest-turn-their-backs-on-rock-star-movie/ |date=2016-03-02 }} MTV. Skoðað 6. mars, 2016.</ref> Rob Halford kom svo aftur árið 2003. KK Downing hætti árið 2011 eftir ósætti við meðlimi og Glen Tipton gat ekki spilað á tónleikaferðalögum frá 2018 vegna Parkinsonveiki. Hann kemur þó enn fram á einstaka tónleikum. Richie Faulkner sem spilað hefur í bandi Lauren Harris, dóttur Steve Harris, úr [[Iron Maiden]] tekið við gítarskyldum. Pródusentinn og gítarleikarinn Andy Sneap hefur svo hjálpað til á tónleikaferðalögum og í stúdíói. Platan ''Firepower'' frá 2018 fékk mjög góða dóma og var framlag Faulkners lofað. Platan náði 5. sæti á breska listanum og var það hæsta sæti plötu sveitarinnar síðan British Steel kom út. Árið 2022 var Priest heiðruð í [[Frægðarhöll rokksins]]. <ref>[https://www.allmusic.com/artist/judas-priest-mn0000246611#biography Judas Priest - Biography]Allmusic.com</ref> K.K. Downing stofnaði sveitina KK's Priest árið 2020 og fékk Ripper Owens, fyrrum söngvara Priest, til að syngja þar. Árið 2026 kom út heimildamyndin ''The Ballad of Judas Priest'' <ref>[https://www.hellorayo.co.uk/planet-rock/news/rock-news/the-ballad-of-judas-priest-film-premiere The Ballad of Judas Priest film premiere] Planet Rock, sótt 16. janúar 2026</ref> Sama ár hætti bassaleikarinn Ian Hill eftir 57 ár í hljómsveitinni. Daver Rimmer úr [[Uriah Heep]] tók við af honum. <ref>[ https://blabbermouth.net/news/judas-priests-ian-hill-announces-his-retirement-uriah-heeps-dave-rimmer-to-step-in JUDAS PRIEST's IAN HILL Announces His Retirement; URIAH HEEP's DAVE RIMMER To Step In] Blabbermouth.net, sótt 9. október 2026 </ref> ==Meðlimir== *Ian Hill – bassi, bakraddir (1969–) *Rob Halford – söngur (1973–1992, 2003–) *Glenn Tipton – gítar, bakraddir (1974–) (hefur túrað lítið síðan 2018) *Scott Travis – (1989–) *Richie Faulkner – gítar, bakraddir (2011–) ===Tónleikameðlimir=== *Andy Sneap – gítar, (2018–) ==Breiðskífur== *Rocka Rolla (1974) *Sad Wings of Destiny (1976) *Sin After Sin (1977) *Stained Class (1978) *Killing Machine (1978) *British Steel (1980) *Point of Entry (1981) *Screaming for Vengeance (1982) *Defenders of the Faith (1984) *Turbo (1986) *Ram It Down (1988) *Painkiller (1990) *Jugulator (1997) *Demolition (2001) *Angel of Retribution (2005) *Nostradamus (2008) *Redeemer of Souls (2014) *Firepower (2018) *Invincible Shield (2024) ==Tengill== [https://www.garg.is/greinar/thungarokk-greinar/judas-priest/ Garg (vefrit) - Judas Priest]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} ==Tilvísanir== {{s|1969}} [[Flokkur:Enskar þungarokkshljómsveitir]] [[Flokkur:Enskar hljómsveitir]] 5czd1wqvlh3n5u404wgf4hyutai5lsu 1982359 1982358 2026-10-09T11:16:39Z Berserkur 10188 1982359 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Judas Priest | mynd = Judas Priest - Wacken Open Air 2018 01.jpg | stærð = 300px | myndatexti = | nefni = | uppruni = {{ENG}} [[Birmingham]] | stefna = [[Þungarokk]], [[breska nýbylgjan í þungarokki]] | ár = 1969- | útgefandi = Sony, Epic, Columbia/CBS, SPV, CMC, Atlantic, Gull | samvinna = | vefsíða = [http://www.judaspriest.com judaspriest.com] | meðlimir = Rob Halford<br/>Glenn Tipton<br /> Richie Faulkner <br>Scott Travis<br> Dave Rimmer | fyrri_meðlimir = KK Downing<br />Dave Holland<br />Al Atkins<br /> Alan Moore<br />John Hinch <br />Simon Phillips<br />Les Binks <br />Tim "Ripper" Owens <br> Ian Hill }} [[Mynd:Judas Priest Retribution 2005 Tour.jpg|thumbnail|Judas Priest árið 2005]] '''Judas Priest''' er ensk [[þungarokk]]shljómsveit frá [[Birmingham]], Englandi. Hún var stofnuð árið [[1969]] og telst stundum til [[breska nýbylgjan í þungarokki|bresku nýbylgjunnar í þungarokki]]. [[Rob Halford]] hefur yfirleitt verið söngvari Priest. Priest náði verulegum vinsældum fyrst með plötunni ''British Steel'' (1980) með lögum eins og ''Breaking the Law'' og ''Living after Midnight''. Ímynd þeirra með leður og göddum var áhrifamikil á [[þungarokk]]smenninguna og stefnur eins og [[powermetal]] og [[þrass]]. Halford yfirgaf Priest eftir Painkiller tónleikaferðalagið árið 1991. ''Painkiller''-platan var umsnúningur í hraðari og þyngri stíl frá síðustu plötum sem voru poppaðri síðla á 9. áratugnum. Árið 1990 var Judas Priest ákærð vegna sjálfsmorðs tveggja unglinga. Fjölskyldur þeirra héldu því fram að orsök sjálfsmorðanna hafi mátt rekja til þess að á plötu þeirra, ''Stained Class'' sem þeir höfðu verið að hlusta á áður en þeir frömdu verknaðinn, hafi verið duld skilaboð um hvatningu til sjálfsmorðs. Með því að spila lög af Stained Class aftur á bak hafi mátt heyra skilaboð eins og: „Gerðu það, gerðu það," <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2692076 Tónlistarfólk tíðir gestir í dómsölum] Dagur, 18. ágúst 1990</ref>. Hljómsveitin var sýknuð af ákærunni. Á árunum 1996-2003 var Tim ''Ripper'' Owens söngvari hljómsveitarinnar. Owens hafði áður verið í sveitinni British Steel sem tók ábreiðulög frá Judas Priest og náði eyrum hljómsveitarinnar eftir að Halford hætti. Kvikmyndin ''Rockstar'' með [[Mark Wahlberg]] og [[Jennifer Aniston]] var innblásin af veru Owens í Priest. Warner Bros sem framleiddi myndina vildi hafa Priest að einhverju leyti með í ráðum en að lokum komst hljómsveitin ekki að samkomulagi við Warner Bros þar sem meðlimirnir vildu hafa meiri áhrif á handritið. <ref>[http://www.mtv.com/news/1444846/judas-priest-turn-their-backs-on-rock-star-movie/ Judas Priest Turn Their Backs On ‘Rock Star’ Movie ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160302160354/http://www.mtv.com/news/1444846/judas-priest-turn-their-backs-on-rock-star-movie/ |date=2016-03-02 }} MTV. Skoðað 6. mars, 2016.</ref> Rob Halford kom svo aftur árið 2003. KK Downing hætti árið 2011 eftir ósætti við meðlimi og Glen Tipton gat ekki spilað á tónleikaferðalögum frá 2018 vegna Parkinsonveiki. Hann kemur þó enn fram á einstaka tónleikum. Richie Faulkner sem spilað hefur í bandi Lauren Harris, dóttur Steve Harris, úr [[Iron Maiden]] tekið við gítarskyldum. Pródusentinn og gítarleikarinn Andy Sneap hefur svo hjálpað til á tónleikaferðalögum og í stúdíói. Platan ''Firepower'' frá 2018 fékk mjög góða dóma og var framlag Faulkners lofað. Platan náði 5. sæti á breska listanum og var það hæsta sæti plötu sveitarinnar síðan British Steel kom út. Árið 2022 var Priest heiðruð í [[Frægðarhöll rokksins]]. <ref>[https://www.allmusic.com/artist/judas-priest-mn0000246611#biography Judas Priest - Biography]Allmusic.com</ref> K.K. Downing stofnaði sveitina KK's Priest árið 2020 og fékk Ripper Owens, fyrrum söngvara Priest, til að syngja þar. Árið 2026 kom út heimildamyndin ''The Ballad of Judas Priest'' <ref>[https://www.hellorayo.co.uk/planet-rock/news/rock-news/the-ballad-of-judas-priest-film-premiere The Ballad of Judas Priest film premiere] Planet Rock, sótt 16. janúar 2026</ref> Sama ár hætti bassaleikarinn Ian Hill eftir 57 ár í hljómsveitinni. Daver Rimmer úr [[Uriah Heep]] tók við af honum. <ref>[https://blabbermouth.net/news/judas-priests-ian-hill-announces-his-retirement-uriah-heeps-dave-rimmer-to-step-in JUDAS PRIEST's IAN HILL Announces His Retirement; URIAH HEEP's DAVE RIMMER To Step In] Blabbermouth.net, sótt 9. október 2026 </ref> ==Meðlimir== *Ian Hill – bassi, bakraddir (1969–) *Rob Halford – söngur (1973–1992, 2003–) *Glenn Tipton – gítar, bakraddir (1974–) (hefur túrað lítið síðan 2018) *Scott Travis – (1989–) *Richie Faulkner – gítar, bakraddir (2011–) ===Tónleikameðlimir=== *Andy Sneap – gítar, (2018–) ==Breiðskífur== *Rocka Rolla (1974) *Sad Wings of Destiny (1976) *Sin After Sin (1977) *Stained Class (1978) *Killing Machine (1978) *British Steel (1980) *Point of Entry (1981) *Screaming for Vengeance (1982) *Defenders of the Faith (1984) *Turbo (1986) *Ram It Down (1988) *Painkiller (1990) *Jugulator (1997) *Demolition (2001) *Angel of Retribution (2005) *Nostradamus (2008) *Redeemer of Souls (2014) *Firepower (2018) *Invincible Shield (2024) ==Tengill== [https://www.garg.is/greinar/thungarokk-greinar/judas-priest/ Garg (vefrit) - Judas Priest]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} ==Tilvísanir== {{s|1969}} [[Flokkur:Enskar þungarokkshljómsveitir]] [[Flokkur:Enskar hljómsveitir]] pa5mjkdsssurgtell7oh0ekl1vdq3di Lech Wałęsa 0 29612 1982344 1982184 2026-10-09T05:34:27Z TKSnaevarr 53243 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/Raippa-Valli|Raippa-Valli]] ([[User talk:Raippa-Valli|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 1979945 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra |forskeyti = |nafn = Lech Wałęsa |mynd = Lech Walesa - 2009.jpg |myndatexti1 = Wałęsa árið 2009. |titill = Forseti Póllands |stjórnartíð_start = [[22. desember]] [[1990]] |stjórnartíð_end = [[22. desember]] [[1995]] |forsætisráðherra = [[Tadeusz Mazowiecki]]<br>[[Jan Krzysztof Bielecki]]<br>[[Jan Olszewski]]<br>[[Waldemar Pawlak]]<br>[[Hanna Suchocka]]<br>[[Waldemar Pawlak]]<br>[[Józef Oleksy]] |forveri = [[Wojciech Jaruzelski]] |eftirmaður = [[Aleksander Kwaśniewski]] |fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1943|9|29}} |fæðingarstaður = [[Popowo]], [[Pólland]]i |þjóderni = [[Pólland|Pólskur]] |stjórnmálaflokkur = [[Borgaraflokkurinn (Pólland)|Borgaraflokkurinn]] (2001–) |maki = [[Mirosława Danuta Gołoś]] (g. 1969) |vandamenn = |börn = 8 |bústaður = |háskóli = |atvinna = |starf = |trúarbrögð = |verðlaun = [[File:Nobel prize medal.svg|15px]] [[Friðarverðlaun Nóbels]] |undirskrift = Lech Walesa Signature.svg }} '''Lech Wałęsa''' (f. 29. september 1943) var leiðtogi verkalýðsfélagsins [[Samstaða (pólskt verkalýðsfélag)|Samstöðu]] og forseti [[Pólland]]s frá [[22. desember]] [[1990]] til [[23. desember]] [[1995]]. Árið [[1983]] hlaut Lech [[friðarverðlaun Nóbels]]. Lech starfaði sem rafvirki í Lenín Skipasmíðastöðinni í [[Gdansk]] frá árinu [[1967]] til [[1976]] og aftur í nokkra mánuði árið [[1980]]. Árið [[1969]] kvæntist Lech Danuta Gołoś og eiga þau 8 börn. == Ferill == Lech var dæmdur fyrir andfélagslega hegðun, vegna verkfalls sem hann efndi til árið [[1970]] og sat í eitt ár í fangelsi. Lech var handsamaður nokkrum sinnum árið [[1979]] fyrir að skipuleggja samtök fjandsamleg ríkinu. Í águst 1980 varð Lech að leiðtoga verkfallsmanna í Gdansk og fylgdu verkamenn víðar um Pólland í kjölfar verkfallsmanna í Gdansk með ólöglegum verkföllum. Í september heimilaði stjórn komúnista lögleg félagssamtök. Verkfallsmenn gerðu Samstöðu að löglegum samtökum og var Lech kjörinn formaður Samstöðu. [[11. desember]] [[1981]] var Lech auk ríflega 1.000 félagsmönnum í Samstöðu handsamaður. Þann [[13. desember]] [[1981]] lýsti [[Wojciech Jaruzelski]] því yfir að herlög giltu í landinu. Lech losnaði ekki úr haldi fyrr en [[14. nóvember]] [[1982]]. Þó Lech væri formlega titlaður verkamaður í skipasmíðastöðinni var hann í raun í stofufangelsi til ársins [[1987]]. Danuta kona Lechs tók við Friðarverðlaunum Nóbels að honum fjarstöddum, andvirði verðlaunanna ánafnaði hann Samstöðu. Árið 1988 efndi Lech enn á ný til verkfalls, að þessu sinni með það fyrir augum að Samstaða yrði viðurkennd á ný og fengi á ný sinn áður unna lögmæta sess sem verkalýðsfélag. Að átta dögum liðnum féllust stjórnvöld á að ræða við Samstöðu, viðræðurnar leiddu til þess að Samstaða varð viðurkennd sem verkalýðsfélag og efnt yrði til hálffrjálsra þingkosninga. Samstaða var sigurvegari þingkosninganna [[1989]]. Fyrir árslok 1989 hafði Lech náð að mynda fyrstu ríkisstjórn í Varsjárbandalagslandi án þátttöku kommúnista. [[9. desember]] [[1990]] vann Lech pólsku forsetakosningarnar. Hann var gagnrýndur í forsetatíð sinni og tapaði forsetakosningunum [[1995]] Þrátt fyrir að hafa breytt Póllandi úr kommúnísku ríki með þvingandi stjórn og veikan efnahag í sjálfstætt lýðræðisríki með hagvexti. Í forseta kosningunum árið [[2000]] hlaut Lech um 1% atkvæða. [[10. maí]] [[2004]] var alþjóðlegi flugvöllurinn í Gdańsk nefndur eftir Lech; Gdańsk Lech Wałęsa flugvöllur. == Tengill == {{commons|Lech Wałęsa}} * [http://www.ilw.org.pl/ Stofnun Lech Wałęsa (á pólsku)], einnig á [http://www.ilw.org.pl/english/index1en.html ensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061023150059/http://www.ilw.org.pl/english/index1en.html |date=2006-10-23 }} {{fe|1943|Wałęsa, Lech}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Forseti Póllands | frá = [[22. desember]] [[1990]] | til = [[22. desember]] [[1995]] | fyrir = [[Wojciech Jaruzelski]] | eftir = [[Aleksander Kwaśniewski]] }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar Póllands}} {{Friðarverðlaun Nóbels}} {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} {{DEFAULTSORT:Wałęsa, Lech}} [[Flokkur:Forsetar Póllands]] [[Flokkur:Mannréttindafrömuðir]] [[Flokkur:Handhafar friðarverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Pólskir verkalýðsleiðtogar]] i2izb4b5bag7tgjxtqkupcst4cdmw4v 1396 0 34475 1982361 1906882 2026-10-09T11:31:04Z Berserkur 10188 1982361 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1393]]|[[1394]]|[[1395]]|[[1396]]|[[1397]]|[[1398]]|[[1399]]| [[1381–1390]]|[[1391–1400]]|[[1401–1410]]| [[13. öldin]]|[[14. öldin]]|[[15. öldin]]| }} [[Mynd:Nicopol final battle 1398.jpg|thumb|right|Orrustan við Nikópólis.]] Árið '''1396''' ('''MCCCXCVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Pétur Nikulásson]] sigldi til [[Noregur|Noregs]] og lét áður gera skrá yfir eignir Hólastóls. * [[Hólastóll]] átti þetta ár 234 bindi bóka. ;Fædd ;Dáin == Erlendis == * [[19. maí]] - [[Marteinn 1. Aragóníukonungur|Marteinn 1.]] varð konungur [[Konungsríkið Aragónía|Aragóníu]] eftir lát bróður síns, [[Jóhann 1. Aragóníukonungur|Jóhanns 1.]] * [[14. júní]] - Háskólinn í [[Zadar]], elsti háskóli Króatíu, var stofnaður. * [[23. júlí]] - [[Eiríkur af Pommern]] varð konungur Danmerkur og Svíþjóðar og var áður orðinn konungur Noregs. * [[25. september]] - [[Orrustan við Níkópólis]]. Her [[Ottómanaveldið|Ottómana]] vann sigur á herliði krossfara frá [[Ungverjaland]]i, [[Frakkland]]i, [[Heilaga rómverska keisaradæmið|Heilaga rómverska keisaradæminu]], [[England]]i og [[Vallakía|Vallakíu]], undir stjórn [[Sigmundur Ungverjalandskonungur|Sigmundar]] Ungverjalandskonungs. Þetta var síðasta stóra [[krossferð]] miðalda. * [[31. október]] - [[Ísabella af Valois]], sex ára dóttir [[Karl 6. Frakkakonungur|Karls 6.]] Frakkakonungs, giftist [[Ríkharður 2. Englandskonungur|Ríkharði 2.]] Englandskonungi (29 ára) og var hjónabandið hluti af vopnahléssamningi milli Frakklands og Englands. * [[John af Gaunt]] giftist frillu sinni, Katherine Swynford, og voru uppkomin börn þeirra gerð skilgetin. * [[Albert af Mecklenburg]] lagði [[Gotland]] undir sig. ;Fædd * [[31. júlí]] - [[Filippus 3. hertogi af Búrgund|Filippus 3.]], hertogi af Búrgund (d. [[1467]]). * [[María af Aragóníu]], Kastilíudrottning, kona [[Jóhann 2. Kastilíukonungur|Jóhanns 2.]] (d. [[1445]]). * [[Alfons 5. Aragóníukonungur]] (d. [[1458]]). ;Dáin * [[19. maí]] - [[Jóhann 1. Aragóníukonungur]] (f. [[1350]]). [[Flokkur:1396]] 8qyut8xicihhh6bvo2p9aiae4f1nbsv 1395 0 34476 1982362 1905490 2026-10-09T11:45:39Z Berserkur 10188 1982362 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1392]]|[[1393]]|[[1394]]|[[1395]]|[[1396]]|[[1397]]|[[1398]]| [[1381–1390]]|[[1391–1400]]|[[1401–1410]]| [[13. öldin]]|[[14. öldin]]|[[15. öldin]]| }} [[Mynd:Mária Thuróczy.jpg|thumb|right|[[María Ungverjalandsdrottning]].]] Árið '''1395''' ('''MCCCXCV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * Harður vetur, kalt vor og skepnufellir, einkum þó norðanlands. * Einn af sveinum [[Pétur Nikulásson|Péturs Nikulássonar]] Hólabiskups, Ormur, danskur maður, drap annan biskupssvein, Gissur ljósa, í [[Möðruvallaklaustur|Möðruvallaklaustri]] og saurgaði þar með klaustrið. ===Fædd=== * (líklega) [[Guðmundur Arason ríki]] ===Dáin=== * [[Sæmundur Þorsteinsson]] prestur á [[Hof (Vopnafirði)|Hofi]] í [[Vopnafjörður|Vopnafirði]]. == Erlendis == * [[18. mars]] - [[Lýðveldið Feneyjar]] tók yfir [[Hertogadæmið Aþena|Hertogadæminu Aþenu]]. * [[14. apríl]] - [[Tímúr]], leiðtogi Mongóla, sigraði Tokhtamysh, leiðtoga [[Gullna hordan|Gullnu hordunar]] í orrustu við [[Volga|Volgu]]. * [[1. maí]] - [[Hertogadæmið Mílanó]] var stofnað. * [[17. maí]]: ** [[Sigmundur keisari|Sigmundur]], síðar keisari hins [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkis]], varð einn konungur Ungverjalands eftir að [[María Ungverjalandsdrottning|María]] kona hans lést. ** [[Vallakía]] hratt árás Ottómana. * [[17. júní]] - Friðarsamningar voru gerðir í Lindholm-kastala í [[Svíþjóð]] milli [[Margrét Valdimarsdóttir mikla|Margrétar]] drottningar og [[Albrekt af Mecklenburg|Albrekts]] af Mecklenburg. Albrekt og sonur hans, sem höfðu verið hafðir í haldi í sex ár, fengu þá frelsi. * [[29. ágúst]] - [[Albert 4. af Austurríki|Albert 4.]] varð hertogi Austurríkis. ===Fædd=== * [[11. janúar]] - [[Michele af Valois]], hertogaynja af Búrgund, kona [[Filippus góði af Búrgund|Filippusar góða]] (d. [[1422]]). * [[Fra Angelico]], ítalskur málari (d. [[1455]]). ===Dáin=== * [[17. maí]] - [[María Ungverjalandsdrottning|María]], drottning Ungverjalands, síðasti þjóðhöfðingi landsins af Capet-Anjou-ætt. * [[29. ágúst]] - [[Albert 3. af Austurríki|Albert 3.]], hertogi af Austurríki (f. [[1349]]). [[Flokkur:1395]] p4yfncybdmsfxn1yq5hbw3g9hyi5ggr Stuttrófufé 0 51100 1982345 1838012 2026-10-09T06:52:52Z Bücherfresser 10785 lýsing myndarinnar var á þýsku 1982345 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Gotlandschaf_Aue_am_Gatschower_Os.jpg|thumb|hægri|Gutesauðfé (ær)]] '''Stuttrófufé''' er sauðfjárkyn með stuttan [[dyndill|dyndil]]. Norræn sauðfjárkyn tilheyra [[Evrópa|Norður-evrópsku]] stuttrófufé og eru talin skyldari stuttrófufé í Evrópu en öðrum fjarlægari sauðfjárkynjum. {{Stubbur|landbúnaður}} [[Flokkur:Sauðfé]] as5a5823pyb6yyvfngkgtfyzdcf60je Jarosław Kaczyński 0 58201 1982279 1919168 2026-10-08T20:18:19Z TKSnaevarr 53243 1982279 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Jarosław Kaczyński | mynd = Jarosław Kaczyński, wicepremier (cropped).png | myndatexti1 = Jarosław Kaczyński árið 2020. | titill= [[Forsætisráðherra Póllands]] | stjórnartíð_start = [[14. júlí]] [[2006]] | stjórnartíð_end = [[16. nóvember]] [[2007]] | forseti = [[Lech Kaczyński]] | forveri = [[Kazimierz Marcinkiewicz]] | eftirmaður = [[Donald Tusk]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1949|6|18}} | fæðingarstaður = [[Varsjá]], [[Pólland]]i | þjóderni = [[Pólland|Pólskur]] | stjórnmálaflokkur = [[Lög og réttlæti]] | háskóli = [[Háskólinn í Varsjá]] | ættingjar = [[Lech Kaczyński]] (tvíburabróðir) |undirskrift = Jarosław Kaczyński Signature.svg }} '''Jarosław Aleksander Kaczyński''' (f. 18. júní 1949 í [[Varsjá]]) er [[formaður]] pólska stjórnmálaflokksins [[Lög og réttlæti|Laga og réttlætis]] (''Prawo i Sprawiedliwość'') og var [[forsætisráðherra Póllands]] frá [[14. júlí]] [[2006]] til [[16. nóvember]] [[2007]]. Kaczyński stofnaði Lög og réttlæti ásamt tvíburabróður sínum, [[Lech Kaczyński]], árið 2001. Lög og réttlæti komust aftur til valda eftir þing- og forsetakosningar árið 2015 og sátu við stjórn til ársins 2023. Á þeim tíma stóð flokkurinn fyrir miklum breytingum á dómkerfi landsins sem gagnrýnendur stjórnarinnar sögðu grafa undan [[réttarríki]]nu í Póllandi. Kaczyński var hvorki forsætisráðherra né forseti í stjórn Laga og réttlætis en sem formaður stjórnarflokksins var hann í reynd leiðtogi ríkisstjórnarinnar og valdamesti stjórnmálamaður í Póllandi.<ref>{{cite web|url=https://www.politico.eu/article/jaroslaw-kaczynski-andrzej-duda-veto-poland-de-facto-leader-slams-president-wants-to-restore-moral-order/|title=Poland's de facto leader slams president, wants to restore 'moral order'|date=28. júlí 2017|publisher=|accessdate=30. júlí 2018}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forsætisráðherra Póllands]] | frá=[[14. júlí]] [[2006]] | til=[[16. nóvember]] [[2007]] | fyrir=[[Kazimierz Marcinkiewicz]] | eftir=[[Donald Tusk]] | }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Póllands}} {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} {{fe|1949|Kaczyński, Jarosław}} {{DEFAULTSORT:Kaczyński, Jarosław}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Póllands]] 21yztfc99thsnv7fz4getsuam77z7ln Suður-Þrændalög 0 60888 1982337 1686185 2026-10-09T01:21:47Z Fyxi 84003 1982337 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Sør-Trøndelag våpen.svg|thumb|100px|right|Skjaldarmerki fylkisins]] [[Mynd:Norway Counties Sør-Trøndelag Position.svg|thumb|right|Staðsetning fylkisins]] '''Suður-Þrændalög''' ([[norska]]: ''Sør-Trøndelag'') var [[Fylki Noregs|fylki]] í miðju [[Noregur|Noregs]], 18.848 {{km2}} að stærð og íbúarnir eru um það bil 283.000. Höfuðstaðurinn og stærsta borgin í fylkinu var [[Þrándheimur]], með um 160.000 íbúa. Þrándheimur er einnig þriðja stærsta borg Noregs. Fylkið er nú hluti af fylkinu [[Þrændalög]] sem varð til 1. janúar 2018. == Sveitarfélög == * [[Åfjord]] * [[Agdenes]] * [[Bjugn]] * [[Frøya (Suður-Þrændalög)|Frøya]] * [[Hemne]] * [[Hitra]] * [[Holtålen]] * [[Klæbu]] * [[Malvik]] * [[Meldal]] * [[Melhus]] * [[Midtre Gauldal]] * [[Oppdal]] * [[Orkdal]] * [[Ørland]] * [[Osen]] * [[Rennebu]] * [[Rissa]] * [[Roan]] * [[Røros]] * [[Selbu]] * [[Skaun]] * [[Snillfjord]] * [[Trondheim]] * [[Tydal]] {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] [[Flokkur:Þrændalög]] [[Flokkur:Lagt niður 2018]] r490pq2k9q2rqbe80tpkkqm84ol3oev Sogn og Firðafylki 0 61047 1982329 1838564 2026-10-09T00:56:09Z Fyxi 84003 snið 1982329 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Sogn og Firðafylki | nafn_í_eignarfalli = Sogns og Firðafylkis | nafn_á_frummáli = Sogn og Fjordane | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fyrrum fylki]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_texti = | fáni = Flag of Sogn og Fjordane.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Sogn og Fjordane våpen.svg | kort = Norway Counties Sogn og Fjordane Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = [[Vestur-Noregur]] | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Hermansverk]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | endalok_titill = Lagt niður | endalok_dagsetning = 1. janúar 2020 | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 18.623 | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/378675/population-by-counties.1.january |title=Population, by counties. 1 January 2019 |publisher=Hagstofa Noregs |date=2019-02-22 |access-date=2026-10-09}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2019 | mannfjöldi_heild = 109.774 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | iso_kóði = NO-14 }} [[Mynd:Hurrungane, 1990.jpg|thumb|Hurrungane eru fjallatoppar sem ná frá 2200 til 2400 metra hæð.]] '''Sogn og Firðafylki''' ([[norska]]: ''Sogn og Fjordane'') var [[Fylki Noregs|fylki]] í Vestur-[[Noregur|Noregi]], 18.623 {{km2}} að stærð og íbúarnir voru um það bil 110.000 (2019).<ref name="ssb" /> Stærsti bærinn í fylkinu var [[Førde]] með um 8800 íbúa. Höfuðstaður fylkisins var [[Hermansverk]], með um 2500 íbúa. Fylkið var í landshlutanum [[Vestur-Noregur|Vestur-Noregi]]. Árið 2020 sameinaðist það [[Hörðaland]]i og varð að fylkinu [[Vesturland (fylki í Noregi)|Vesturlandi]]. == Sveitarfélög == * [[Årdal|Árdalur]] * [[Askvoll|Askvellir]] * [[Aurland]] * [[Balestrand]] * [[Bremanger]] * [[Eid]] * [[Fjaler]] * [[Flora (Noregi)|Flora]] * [[Førde]] * [[Gaular]] * [[Gloppen]] * [[Gulen]] * [[Hornindal]] * [[Hyllestad]] * [[Høyanger]] * [[Jølster]] * [[Leikanger]] * [[Luster (Noregi)|Luster]] * [[Lærdal]] * [[Naustdal]] * [[Selje]] * [[Sogndal]] * [[Solund]] * [[Stryn]] * [[Vik i Sogn]] * [[Vågsøy]] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Sogn og Firðafylki| ]] [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] [[Flokkur:Lagt niður 2020]] tfemkh7ihwbajlzfst5ktljhcdfs0fa 1982330 1982329 2026-10-09T00:59:00Z Fyxi 84003 1982330 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Sogn og Firðafylki | nafn_í_eignarfalli = Sogns og Firðafylkis | nafn_á_frummáli = Sogn og Fjordane | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fyrrum fylki]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_texti = | fáni = Flag of Sogn og Fjordane.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Sogn og Fjordane våpen.svg | kort = Norway Counties Sogn og Fjordane Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = [[Vestur-Noregur]] | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Hermansverk]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | endalok_titill = Lagt niður | endalok_dagsetning = 1. janúar 2020 | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 18.623 | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/378675/population-by-counties.1.january |title=Population, by counties. 1 January 2019 |publisher=Hagstofa Noregs |date=2019-02-22 |access-date=2026-10-09}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2019 | mannfjöldi_heild = 109.774 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | iso_kóði = NO-14 }} [[Mynd:Hurrungane, 1990.jpg|thumb|Hurrungane eru fjallatoppar sem ná frá 2200 til 2400 metra hæð.]] '''Sogn og Firðafylki''' ([[norska]]: ''Sogn og Fjordane'') var [[Fylki Noregs|fylki]] í Vestur-[[Noregur|Noregi]], 18.623 {{km2}} að stærð og íbúarnir voru um það bil 110.000 (2019).<ref name="ssb" /> Stærsti bærinn í fylkinu var [[Førde]] með um 8800 íbúa. Höfuðstaður fylkisins var [[Hermansverk]], með um 2500 íbúa. Fylkið var í landshlutanum [[Vestur-Noregur|Vestur-Noregi]]. Árið 2020 sameinaðist það [[Hörðaland]]i og varð að fylkinu [[Vesturland (fylki í Noregi)|Vesturlandi]]. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu voru 26. * [[Askvoll]] (''Askvellir'') * [[Aurland]] * [[Balestrand]] * [[Bremanger]] * [[Eid]] * [[Fjaler]] * [[Flora (Noregi)|Flora]] * [[Førde]] * [[Gaular]] * [[Gloppen]] * [[Gulen]] * [[Hornindal]] * [[Hyllestad]] * [[Høyanger]] * [[Jølster]] * [[Leikanger]] * [[Luster (Noregi)|Luster]] * [[Lærdal]] * [[Naustdal]] * [[Selje]] * [[Sogndal]] * [[Solund]] * [[Stryn]] * [[Vik i Sogn]] * [[Vågsøy]] * [[Årdal]] (''Árdalur'') == Tilvísanir == {{reflist}} {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Sogn og Firðafylki| ]] [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] [[Flokkur:Lagt niður 2020]] ftahye34enfqvopxf4yrc8b02xq9kjj Hörðaland 0 61050 1982323 1838908 2026-10-09T00:43:45Z Fyxi 84003 snið 1982323 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Hörðaland | nafn_í_eignarfalli = Hörðalands | nafn_á_frummáli = Hordaland | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fyrrum fylki]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_texti = | fáni = Flag of Hordaland.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Hordaland våpen.svg | kort = Norway Counties Hordaland Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}}9.158 | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = [[Vestur-Noregur]] | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Björgvin]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | endalok_titill = Lagt niður | endalok_dagsetning = 1. janúar 2020 | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 15.460 | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/378675/population-by-counties.1.january |title=Population, by counties. 1 January 2019 |publisher=Hagstofa Noregs |date=2019-02-22 |access-date=2026-10-09}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2019 | mannfjöldi_heild = 524.495 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | iso_kóði = NO-12 }} '''Hörðaland''' ([[norska]]: ''Hordaland'') var [[Fylki Noregs|fylki]] í vestur [[Noregur|Noregi]], 15.460 {{km2}} að stærð og íbúarnir voru um það bil 525.000 ([[2019]]).<ref name="ssb" /> Höfuðstaðurinn og stærsta borgin í fylkinu var [[Björgvin]] ([[norska]]: ''Bergen''). Fylkið var í landshlutanum [[Vestur-Noregur|Vestur-Noregi]]. Árið 2020 sameinaðist það [[Sogn og Firðafylki]] og varð að fylkinu [[Vesturland (fylki í Noregi)|Vesturlandi]]. == Orðsifjar == Ein tilgátun um uppruna heitis þessa fylkis er sú að hinir svonefndu Herúlar sem nefndir eru í latneskum annálum og sagðir búa á eystri strönd Kimbur-skaga (Jótlands) hafi sest hér að og gefið svæðinu nafn sitt og virðist þessi kenning tekin alvarlega af sumum. Eftir því sem Fornaldarsögur Norðurlanda segja er hér þó einfaldlega um konungseftirnefni að ræða þar sem Hörður bróðir Þránds í Þrándheimmi gaf konungdæmi sínu nafn sitt. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu voru 33. * [[Askøy]] * [[Austevoll]] * [[Austrheim]] * [[Bergen]] * [[Bømlo]] * [[Eidfjord]] * [[Etne]] * [[Fedje]] * [[Fitjar]] * [[Fjell]] * [[Fusa]] * [[Granvin]] * [[Jondal]] * [[Kvam]] * [[Kvinnherad]] * [[Lindås]] * [[Masfjorden]] * [[Meland]] * [[Modalen]] * [[Odda (Noregi)|Odda]] * [[Os (Hörðalandi)|Os]] * [[Osterøy]] * [[Radøy]] * [[Samnanger]] * [[Stord]] * [[Sund (Noregi)|Sund]] * [[Sveio]] * [[Tysnes]] * [[Ullensvang]] * [[Ulvik]] * [[Vaksdal]] * [[Voss]] * [[Øygarden]] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] [[Flokkur:Lagt niður 2020]] dbi3nvtpnpcoqin4wnvnbp181sldc8f 1982324 1982323 2026-10-09T00:47:10Z Fyxi 84003 1982324 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Hörðaland | nafn_í_eignarfalli = Hörðalands | nafn_á_frummáli = Hordaland | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fyrrum fylki]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_texti = | fáni = Flag of Hordaland.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Hordaland våpen.svg | kort = Norway Counties Hordaland Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}}9.158 | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = [[Vestur-Noregur]] | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Björgvin]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | endalok_titill = Lagt niður | endalok_dagsetning = 1. janúar 2020 | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 15.460 | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/378675/population-by-counties.1.january |title=Population, by counties. 1 January 2019 |publisher=Hagstofa Noregs |date=2019-02-22 |access-date=2026-10-09}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2019 | mannfjöldi_heild = 524.495 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | iso_kóði = NO-12 }} '''Hörðaland''' ([[norska]]: ''Hordaland'') var [[Fylki Noregs|fylki]] í vestur [[Noregur|Noregi]], 15.460 {{km2}} að stærð og íbúarnir voru um það bil 525.000 ([[2019]]).<ref name="ssb" /> Höfuðstaðurinn og stærsta borgin í fylkinu var [[Björgvin]] ([[norska]]: ''Bergen''). Fylkið var í landshlutanum [[Vestur-Noregur|Vestur-Noregi]]. Árið 2020 sameinaðist það [[Sogn og Firðafylki]] og varð að fylkinu [[Vesturland (fylki í Noregi)|Vesturlandi]]. == Orðsifjar == Ein tilgátun um uppruna heitis þessa fylkis er sú að hinir svonefndu Herúlar sem nefndir eru í latneskum annálum og sagðir búa á eystri strönd Kimbur-skaga (Jótlands) hafi sest hér að og gefið svæðinu nafn sitt og virðist þessi kenning tekin alvarlega af sumum. Eftir því sem Fornaldarsögur Norðurlanda segja er hér þó einfaldlega um konungseftirnefni að ræða þar sem Hörður bróðir Þránds í Þrándheimmi gaf konungdæmi sínu nafn sitt. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu voru 33. * [[Askøy]] * [[Austevoll]] * [[Austrheim]] * [[Bergen]] * [[Bømlo]] * [[Eidfjord]] * [[Etne]] * [[Fedje]] * [[Fitjar]] * [[Fjell]] * [[Fusa]] * [[Granvin]] * [[Jondal]] * [[Kvam]] * [[Kvinnherad]] * [[Lindås]] * [[Masfjorden]] * [[Meland]] * [[Modalen]] * [[Odda (Noregi)|Odda]] * [[Os (Hörðalandi)|Os]] * [[Osterøy]] * [[Radøy]] * [[Samnanger]] * [[Stord]] * [[Sund (Noregi)|Sund]] * [[Sveio]] * [[Tysnes]] * [[Ullensvang]] * [[Ulvik]] * [[Vaksdal]] * [[Voss]] * [[Øygarden]] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Hörðaland| ]] [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] [[Flokkur:Lagt niður 2020]] edizsts5253lbyjo9ny1v5sfihn6f6x 1982326 1982324 2026-10-09T00:49:42Z Fyxi 84003 1982326 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Hörðaland | nafn_í_eignarfalli = Hörðalands | nafn_á_frummáli = Hordaland | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fyrrum fylki]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_texti = | fáni = Flag of Hordaland.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Hordaland våpen.svg | kort = Norway Counties Hordaland Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = [[Vestur-Noregur]] | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Björgvin]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | endalok_titill = Lagt niður | endalok_dagsetning = 1. janúar 2020 | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 15.460 | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/378675/population-by-counties.1.january |title=Population, by counties. 1 January 2019 |publisher=Hagstofa Noregs |date=2019-02-22 |access-date=2026-10-09}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2019 | mannfjöldi_heild = 524.495 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | iso_kóði = NO-12 }} '''Hörðaland''' ([[norska]]: ''Hordaland'') var [[Fylki Noregs|fylki]] í vestur [[Noregur|Noregi]], 15.460 {{km2}} að stærð og íbúarnir voru um það bil 525.000 ([[2019]]).<ref name="ssb" /> Höfuðstaðurinn og stærsta borgin í fylkinu var [[Björgvin]] ([[norska]]: ''Bergen''). Fylkið var í landshlutanum [[Vestur-Noregur|Vestur-Noregi]]. Árið 2020 sameinaðist það [[Sogn og Firðafylki]] og varð að fylkinu [[Vesturland (fylki í Noregi)|Vesturlandi]]. == Orðsifjar == Ein tilgátun um uppruna heitis þessa fylkis er sú að hinir svonefndu Herúlar sem nefndir eru í latneskum annálum og sagðir búa á eystri strönd Kimbur-skaga (Jótlands) hafi sest hér að og gefið svæðinu nafn sitt og virðist þessi kenning tekin alvarlega af sumum. Eftir því sem Fornaldarsögur Norðurlanda segja er hér þó einfaldlega um konungseftirnefni að ræða þar sem Hörður bróðir Þránds í Þrándheimmi gaf konungdæmi sínu nafn sitt. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu voru 33. * [[Askøy]] * [[Austevoll]] * [[Austrheim]] * [[Bergen]] * [[Bømlo]] * [[Eidfjord]] * [[Etne]] * [[Fedje]] * [[Fitjar]] * [[Fjell]] * [[Fusa]] * [[Granvin]] * [[Jondal]] * [[Kvam]] * [[Kvinnherad]] * [[Lindås]] * [[Masfjorden]] * [[Meland]] * [[Modalen]] * [[Odda (Noregi)|Odda]] * [[Os (Hörðalandi)|Os]] * [[Osterøy]] * [[Radøy]] * [[Samnanger]] * [[Stord]] * [[Sund (Noregi)|Sund]] * [[Sveio]] * [[Tysnes]] * [[Ullensvang]] * [[Ulvik]] * [[Vaksdal]] * [[Voss]] * [[Øygarden]] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Hörðaland| ]] [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] [[Flokkur:Lagt niður 2020]] pijk3huaynksylot7asi8uccbow6ws2 Norður-Þrændalög 0 61659 1982336 1801565 2026-10-09T01:20:39Z Fyxi 84003 1982336 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Nord-Trøndelag våpen.svg|thumb|100px|right|Skjaldarmerki fylkisins]] [[Mynd:Norway Counties Nord-Trøndelag Position.svg|thumb|right|Staðsetning fylkisins]] '''Norður-Þrændalög''' ([[norska]]: ''Nord-Trøndelag'') var [[fylki]] í miðju [[Noregur|Noregs]], 22,415 {{km2}} að stærð og íbúarnir voru um það bil 135.000 ([[2014]]). Höfuðstaðurinn og stærsta borgin í fylkinu var [[Steinkjer]]. Fylkið er nú hluti af fylkinu [[Þrændalög]] sem varð til 1. janúar 2018. == Sveitarfélög == * [[Flatanger]] * [[Fosnes]] * [[Frosta]] * [[Grong]] * [[Høylandet]] * [[Inderøy]] * [[Leka]] * [[Leksvik]] * [[Levanger]] * [[Lierne]] * [[Meråker]] * [[Mosvik]] * [[Namdalseid]] * [[Namsos]] * [[Namsskogan]] * [[Nærøy]] * [[Overhalla]] * [[Røyrvik]] * [[Snåsa]] * [[Steinkjer]] * [[Stjørdal]] * [[Verdal]] * [[Verran]] * [[Vikna]] {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] [[Flokkur:Þrændalög]] [[Flokkur:Lagt niður 2018]] p58ihtq8owh9i50kfp2x49q58qb6e31 Austur-Agðir 0 62589 1982321 1667655 2026-10-09T00:23:04Z Fyxi 84003 snið 1982321 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Austur-Agðir | nafn_í_eignarfalli = Austur-Agða | nafn_á_frummáli = Aust-Agder | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fyrrum fylki]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_texti = | fáni = Flag of Aust-Agder.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Aust-Agder våpen.svg | kort = Norway Counties Aust-Agder Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = [[Suður-Noregur]] | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Arendal]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | endalok_titill = Lagt niður | endalok_dagsetning = 1. janúar 2020 | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 9.158 | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/378675/population-by-counties.1.january |title=Population, by counties. 1 January 2019 |publisher=Hagstofa Noregs |date=2019-02-22 |access-date=2026-10-09}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2019 | mannfjöldi_heild = 117.655 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | iso_kóði = NO-09 }} '''Austur-Agðir''' ([[norska]]: ''Aust-Agder'') var [[Fylki Noregs|fylki]] í suður [[Noregur|Noregi]]. Það var 9.158 {{km2}}. Höfuðstaðurinn og stærsta borgin í fylkinu var [[Arendal]]. Árið 2020 sameinaðist það [[Vestur-Agðir|Vestur-Ögðum]] og varð að fylkinu [[Agðir]]. Fylkið var í landshlutanum [[Suður-Noregur|Suður-Noregi]]. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu voru 15. * [[Arendal]] * [[Birkenes]] * [[Bygland]] * [[Bykle]] * [[Evje og Hornnes]] * [[Froland]] * [[Gjerstad]] * [[Grimstad]] * [[Iveland]] * [[Lillesand]] * [[Risør]] * [[Tvedestrand]] * [[Valle]] * [[Vegårshei]] * [[Åmli]] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] [[Flokkur:Lagt niður 2020]] 09fjmrrhi1siyfmqjosyds1pv5e29e9 1982333 1982321 2026-10-09T01:14:47Z Fyxi 84003 1982333 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Austur-Agðir | nafn_í_eignarfalli = Austur-Agða | nafn_á_frummáli = Aust-Agder | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fyrrum fylki]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_texti = | fáni = Flag of Aust-Agder.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Aust-Agder våpen.svg | kort = Norway Counties Aust-Agder Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = [[Suður-Noregur]] | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Arendal]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | endalok_titill = Lagt niður | endalok_dagsetning = 1. janúar 2020 | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 9.158 | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/378675/population-by-counties.1.january |title=Population, by counties. 1 January 2019 |publisher=Hagstofa Noregs |date=2019-02-22 |access-date=2026-10-09}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2019 | mannfjöldi_heild = 117.655 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | iso_kóði = NO-09 }} '''Austur-Agðir''' ([[norska]]: ''Aust-Agder'') var [[Fylki Noregs|fylki]] í suður [[Noregur|Noregi]]. Það var 9.158 {{km2}}. Höfuðstaðurinn og stærsta borgin í fylkinu var [[Arendal]]. Árið 2020 sameinaðist það [[Vestur-Agðir|Vestur-Ögðum]] og varð [[Agðir]]. Fylkið var í landshlutanum [[Suður-Noregur|Suður-Noregi]]. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu voru 15. * [[Arendal]] * [[Birkenes]] * [[Bygland]] * [[Bykle]] * [[Evje og Hornnes]] * [[Froland]] * [[Gjerstad]] * [[Grimstad]] * [[Iveland]] * [[Lillesand]] * [[Risør]] * [[Tvedestrand]] * [[Valle]] * [[Vegårshei]] * [[Åmli]] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] [[Flokkur:Lagt niður 2020]] 3vwnmxo62k4x3h3zap1bgjtysn0j4dt Þelamörk 0 62591 1982289 1686187 2026-10-08T23:00:57Z Fyxi 84003 snið 1982289 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Þelamörk | nafn_í_eignarfalli = Þelamerkur | nafn_á_frummáli = Telemark | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fylki]] | mynd = Tinn gaustatoppen rjukan IMG 0057.JPG | mynd_stærð = | mynd_texti = Gaustatoppen | fáni = Flag Telemark fylke (2023).svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Telemark våpen 2024.svg | viðurnefni = | kort = Norway Counties Telemark Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = [[Austur-Noregur]] | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Skien]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/en/statbank1/table/11342/ |title=Population and area, by region, contents and year |publisher=Hagstofa Noregs |access-date=2026-10-07}}</ref> | flatarmál_heild_km2 = 15.298 | flatarmál_land_km2 = | flatarmál_vatn_km2 = | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb" /> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 177.923 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | iso_kóði = NO-40 | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Þelamörk''' ([[norska]]: ''Telemark'') er [[Fylki Noregs|fylki]] í suður [[Noregur|Noregi]]. Fylkið er 15.298 {{km2}} að stærð og íbúarnir eru um það bil 178.000 (2026).<ref name="ssb" /> Höfuðstaður fylkisins og stærsta borgin er [[Skien]] (''Skiðan''), með um 56.900 íbúa. Fylkið er í landshlutanum [[Austur-Noregur|Austur-Noregi]]. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu eru 17. * [[Bamble]] * [[Drangedal]] * [[Fyresdal]] * [[Hjartdal]] * [[Kragerø]] * [[Kviteseid]] * [[Midt-Telemark]] * [[Nissedal]] * [[Nome]] * [[Notodden]] * [[Porsgrunn]] * [[Seljord]] * [[Siljan]] * [[Skien]] * [[Tinn]] * [[Tokke]] * [[Vinje]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Þelamörk| ]] [[Flokkur:Fylki Noregs]] 56kvkvrhhv0imuuq9uvxj0swv5ji8b9 Vestfold 0 62679 1982287 1871295 2026-10-08T22:41:06Z Fyxi 84003 snið 1982287 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Vestfold | nafn_í_eignarfalli = Vestfold | nafn_á_frummáli = | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fylki]] | mynd = Færder.jpg | mynd_stærð = | mynd_texti = Færder | fáni = Flag of Vestfold County 2024.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Vestfold våpen 2024.svg | viðurnefni = | kort = Norway Counties Vestfold Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = [[Austur-Noregur]] | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Tønsberg]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/en/statbank1/table/11342/ |title=Population and area, by region, contents and year |publisher=Hagstofa Noregs |access-date=2026-10-07}}</ref> | flatarmál_heild_km2 = 2.168 | flatarmál_land_km2 = | flatarmál_vatn_km2 = | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb" /> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 259.332 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | iso_kóði = NO-39 | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Vestfold''' er [[Fylki Noregs|fylki]] í suðaustur [[Noregur|Noregi]], 2.168 {{km2}} að stærð, og er næstminnsta fylki Noregs í [[Ferkílómetri|ferkílómetrum]] á eftir [[Ósló]], sem er 454 {{km2}} að stærð. Íbúar fylkisins eru um það bil 259.000 (2026).<ref name="ssb" /> Höfuðstaðurinn í fylkinu er [[Tønsberg]], með um 60.200 íbúa. Stærsta borgin í fylkinu er [[Sandefjord]], með um 67.000 íbúa. Fylkið er í landshlutanum [[Austur-Noregur|Austur-Noregi]]. [[Kaupang]], sem er gamall bær frá [[víkingaöld]] er sagður vera fyrsti bærinn í Noregi, þó að Tønsberg sé elsti bær Noregs sem stendur ennþá. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu eru 6. * [[Færder]] * [[Holmestrand]] * [[Horten]] * [[Larvik]] * [[Sandefjord]] * [[Tønsberg]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Vestfold| ]] [[Flokkur:Fylki Noregs]] 7qlfcicicpb0kry67e5hvgtkvuoff0d Heiðmörk (Noregi) 0 62682 1982322 1982072 2026-10-09T00:31:32Z Fyxi 84003 snið 1982322 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Heiðmörk | nafn_í_eignarfalli = Heiðmerkur | nafn_á_frummáli = Hedmark | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fyrrum fylki]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_texti = | fáni = Flag of Hedmark.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Hedmark våpen.svg | kort = Norway Counties Hedmark Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}}9.158 | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = [[Austur-Noregur]] | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Hamar (Noregi)|Hamar]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | endalok_titill = Lagt niður | endalok_dagsetning = 1. janúar 2020 | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 27.397 | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/378675/population-by-counties.1.january |title=Population, by counties. 1 January 2019 |publisher=Hagstofa Noregs |date=2019-02-22 |access-date=2026-10-09}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2019 | mannfjöldi_heild = 197.406 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | iso_kóði = NO-04 }} '''Heiðmörk''' ([[norska]]: ''Hedmark'') var [[Fylki Noregs|fylki]] í austur [[Noregur|Noregi]] sem var 27.397 {{km2}} að stærð. Höfuðstaðurinn í fylkinu var [[Hamar (Noregi)|Hamar]]. Stærsta borgin í fylkinu var [[Ringsaker]] (''Hringisakur''). Fylkið var í landshlutanum [[Austur-Noregur|Austur-Noregi]]. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu voru 22. * [[Alvdal]] (''Elvardalur'') * [[Eidskog]] (''Eiðaskógur'') * [[Elverum]] (''Alvarheimur'') * [[Engerdal]] * [[Folldal]] * [[Grue]] * [[Hamar (Noregi)|Hamar]] * [[Kongsvinger]] * [[Løten]] * [[Nord-Odal]] * [[Os (Heiðmörk)|Os]] * [[Rendalen]] * [[Ringsaker]] * [[Stange]] * [[Stor-Elvdal]] * [[Sør-Odal]] * [[Tolga]] * [[Trysil]] * [[Tynset]] * [[Våler (Heiðmörk)|Våler]] * [[Åmot]] (''Ámót'') * [[Åsnes]] (''Ásnes'') == Tilvísanir == {{reflist}} {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] mvm5b4aedc8yq02f35vx73pw09launb 1982325 1982322 2026-10-09T00:49:30Z Fyxi 84003 1982325 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Heiðmörk | nafn_í_eignarfalli = Heiðmerkur | nafn_á_frummáli = Hedmark | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fyrrum fylki]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_texti = | fáni = Flag of Hedmark.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Hedmark våpen.svg | kort = Norway Counties Hedmark Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = [[Austur-Noregur]] | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Hamar (Noregi)|Hamar]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | endalok_titill = Lagt niður | endalok_dagsetning = 1. janúar 2020 | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 27.397 | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/378675/population-by-counties.1.january |title=Population, by counties. 1 January 2019 |publisher=Hagstofa Noregs |date=2019-02-22 |access-date=2026-10-09}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2019 | mannfjöldi_heild = 197.406 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | iso_kóði = NO-04 }} '''Heiðmörk''' ([[norska]]: ''Hedmark'') var [[Fylki Noregs|fylki]] í austur [[Noregur|Noregi]] sem var 27.397 {{km2}} að stærð. Höfuðstaðurinn í fylkinu var [[Hamar (Noregi)|Hamar]]. Stærsta borgin í fylkinu var [[Ringsaker]] (''Hringisakur''). Fylkið var í landshlutanum [[Austur-Noregur|Austur-Noregi]]. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu voru 22. * [[Alvdal]] (''Elvardalur'') * [[Eidskog]] (''Eiðaskógur'') * [[Elverum]] (''Alvarheimur'') * [[Engerdal]] * [[Folldal]] * [[Grue]] * [[Hamar (Noregi)|Hamar]] * [[Kongsvinger]] * [[Løten]] * [[Nord-Odal]] * [[Os (Heiðmörk)|Os]] * [[Rendalen]] * [[Ringsaker]] * [[Stange]] * [[Stor-Elvdal]] * [[Sør-Odal]] * [[Tolga]] * [[Trysil]] * [[Tynset]] * [[Våler (Heiðmörk)|Våler]] * [[Åmot]] (''Ámót'') * [[Åsnes]] (''Ásnes'') == Tilvísanir == {{reflist}} {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] j0z1vthkidmghfegmhur2o689cyk1cy Vestur-Agðir 0 62686 1982332 1686188 2026-10-09T01:14:08Z Fyxi 84003 snið 1982332 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Vestur-Agðir | nafn_í_eignarfalli = Vestur-Agða | nafn_á_frummáli = Vest-Agder | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fyrrum fylki]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_texti = | fáni = Flag of Vest-Agder.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Vest-Agder våpen.svg | kort = Norway Counties Vest-Agder Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = [[Suður-Noregur]] | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Kristjánssandur]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | endalok_titill = Lagt niður | endalok_dagsetning = 1. janúar 2020 | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 7.277 | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/378675/population-by-counties.1.january |title=Population, by counties. 1 January 2019 |publisher=Hagstofa Noregs |date=2019-02-22 |access-date=2026-10-09}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2019 | mannfjöldi_heild = 187.589 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | iso_kóði = NO-10 }} '''Vestur-Agðir''' ([[norska]]: ''Vest-Agder'') var [[Fylki Noregs|fylki]] í [[Noregur|Noregi]]. Það var 7.277 {{km2}} að stærð. Höfuðstaðurinn og stærsta borgin í fylkinu var [[Kristjánssandur]] (''Kristiansand''). Árið 2020 sameinaðist það [[Austur-Agðir|Austur-Ögðum]] og varð [[Agðir]]. Það var í landshlutanum [[Suður-Noregur|Suður-Noregi]]. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu voru 15. * [[Audnedal]] * [[Farsund]] * [[Flekkefjord]] * [[Hægebostad]] * [[Kristiansand]] * [[Kvinesdal]] * [[Lindesnes]] * [[Lyngdal]] * [[Mandal]] * [[Marnardal]] * [[Sirdal]] * [[Songdalen]] * [[Søgne]] * [[Vennesla]] * [[Åseral]] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] [[Flokkur:Lagt niður 2020]] hdw6drl2tghcwtz44h5pgyajn4v9mj8 Upplönd 0 62697 1982331 1686178 2026-10-09T01:07:07Z Fyxi 84003 snið 1982331 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Upplönd | nafn_í_eignarfalli = Upplanda | nafn_á_frummáli = Oppland | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fyrrum fylki]] | mynd = | mynd_stærð = | mynd_texti = | fáni = Flag of Oppland.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Oppland våpen.svg | kort = Norway Counties Oppland Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = [[Austur-Noregur]] | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Lillehammer]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | endalok_titill = Lagt niður | endalok_dagsetning = 1. janúar 2020 | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 25.192 | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/378675/population-by-counties.1.january |title=Population, by counties. 1 January 2019 |publisher=Hagstofa Noregs |date=2019-02-22 |access-date=2026-10-09}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2019 | mannfjöldi_heild = 189.545 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | iso_kóði = NO-05 }} '''Upplönd''' ([[norska]]: ''Oppland'') var [[Fylki Noregs|fylki]] í miðju [[Noregur|Noregs]] og var 25.192 {{km2}} að stærð. Höfuðstaðurinn í fylkinu var [[Lillehammer]]. Stærsta borgin í fylkinu var [[Gjøvik]] (''Djúpvík''). Fylkið var í landshlutanum [[Suður-Noregur|Suður-Noregi]]. Hæsta [[fjall]] Noregs og [[Norðurlöndin|norðurlandanna]], [[Galdhöpiggen]], var staðsett í fylkinu. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu voru 26. * [[Dovre]] (''Dofrar'') * [[Etnedal]] (''Etnadalur'') * [[Gausdal]] (''Gausdalur'') * [[Gjøvik]] (''Djúpvík'') * [[Gran]] * [[Jevnaker]] (''Jafnakur'') * [[Lesja]] (''Lesjar'') * [[Lillehammer]] * [[Lom]] * [[Lunner]] * [[Nord-Aurdal]] * [[Nord-Fron]] * [[Nordre Land]] * [[Ringebu]] * [[Sel (Upplöndum)|Sel]] * [[Skjåk]] * [[Søndre Land]] * [[Sør-Aurdal]] * [[Sør-Fron]] * [[Vang]] * [[Vestre Slidre]] * [[Vestre Toten]] * [[Vågå]] * [[Østre Toten]] * [[Øyer]] * [[Øystre Slidre]] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] [[Flokkur:Lagt niður 2020]] 8pjuyu6q7gfft2p8vztqf8rny9yxwrw Rottur 0 63204 1982347 1843308 2026-10-09T09:25:36Z ~2026-54290-83 121630 1982347 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Hafdís | fossil_range = Snemma á [[jökultími|jökultíma]] – [[Nútími]] | image = Rattus rattus05.jpg | image_width = 200px | image_caption = [[Svartrotta]] | regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'') | phylum = [[Seildýr]] (''[[Chordata]]'') | classis = [[Spendýr]] (''[[Mammalia]]'') | ordo = [[Nagdýr]] (''[[Rodentia]]'') | superfamilia = [[Muroidea]] | familia = [[Músaætt]] (''[[Muridae]]'') | subfamilia = [[Murinae]] | genus = '''''Rottur''''' (''Rattus'') | genus_authority = [[Johann Fischer von Waldheim|Fischer de Waldheim]], 1803 | subdivision_ranks = [[Tegund]]ir | subdivision = * ''[[Rattus adustus]]'' * ''[[Rattus annandalei]]'' * ''[[Rattus argentiventer]]'' * ''[[Rattus baluensis]]'' * ''[[Rattus bontanus]]'' * ''[[Rattus burrus]]'' * ''[[Rattus colletti]]'' * ''[[Rattus elaphinus]]'' * ''[[Rattus enganus]]'' * ''[[Rattus everetti]]'' * ''[[Rattus exulans]]'' * ''[[Rattus feliceus]]'' * ''[[Rattus foramineus]]'' * ''[[Rattus fuscipes]]'' * ''[[Rattus giluwensis]]'' * ''[[Rattus hainaldi]]'' * ''[[Rattus hoogerwerfi]]'' * ''[[Rattus jobiensis]]'' * ''[[Rattus koopmani]]'' * ''[[Rattus korinchi]]'' * ''[[Rattus leucopus]]'' * ''[[Rattus losea]]'' * ''[[Rattus lugens]]'' * ''[[Rattus lutreolus]]'' * ''[[Rattus macleari]]'' * ''[[Rattus marmosurus]]'' * ''[[Rattus mindorensis]]'' * ''[[Rattus mollicomulus]]'' * ''[[Rattus montanus]]'' * ''[[Rattus mordax]]'' * ''[[Rattus morotaiensis]]'' * ''[[Rattus nativitatis]]'' * ''[[Rattus nitidus]]'' * ''[[Rattus norvegicus]]'' * ''[[Rattus novaeguineae]]'' * ''[[Rattus osgoodi]]'' * ''[[Rattus palmarum]]'' * ''[[Rattus pelurus]]'' * ''[[Rattus praetor]]'' * ''[[Rattus ranjiniae]]'' * ''[[Rattus rattus]]'' * ''[[Rattus sikkimensis]]'' * ''[[Rattus simalurensis]]'' * ''[[Rattus sordidus]]'' * ''[[Rattus steini]]'' * ''[[Rattus stoicus]]'' * ''[[Rattus tanezumi]]'' * ''[[Rattus tawitawiensis]]'' * ''[[Rattus timorensis]]'' * ''[[Rattus tiomanicus]]'' * ''[[Rattus tunneyi]]'' * ''[[Rattus turkestanicus]]'' * ''[[Rattus villosissimus]]'' * ''[[Rattus xanthurus]]'' | synonyms = '''''Stenomys''''' Thomas, 1910 }} <onlyinclude> '''Rottur''' ([[fræðiheiti]]: ''Hafdís lilja Guðmundsdóttir/ rattus'') eru óeðlilega lítið og ljótt [[nagdýr]] af [[músaætt]] sem aðgreindar eru [[mýs|músum]] sökum [[stærð]]ar sinnar. Þekktastar eru [[svartrotta]]n og [[brúnrotta]]n sem finnst aðeins í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] nánar tiltekið [[Heimaey]]. </onlyinclude> Á Íslandi eru fyrst heimildir fyrir rottum á [[18. öld]]. ljótasta rottan kemur frá Akranesi og Foreldrar eru Aldís og Guðmundur. hún heitir Hafdís og er stundum kölluð hafdeeznuts og Haffa. Hún var fædd daginn 26. Ágúst 2011. hún er búin að vera heimilislaus frá fæðingu. ==Tenglar== *[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=1385 Hvenær varð fyrst vart við rottur á Íslandi? - Vísindavefur] *[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=3705 Hvað eru stærstu rotturnar á Íslandi stórar? - vísindavefur] [[Flokkur:Rottur| ]] [[Flokkur:Meindýr]] [[Flokkur:Aðkomudýr]] dnfznuidsfym7i3w43yzftdi2f44dlt 1982351 1982347 2026-10-09T09:37:22Z ~2026-54090-83 121633 1982351 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Hafdís | fossil_range = Snemma á [[jökultími|jökultíma]] – [[Nútími]] | image = Rattus rattus05.jpg | image_width = 200px | image_caption = [[Svartrotta]] | regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'') | phylum = [[Seildýr]] (''[[Chordata]]'') | classis = [[Spendýr]] (''[[Mammalia]]'') | ordo = [[Nagdýr]] (''[[Rodentia]]'') | superfamilia = [[Muroidea]] | familia = [[Músaætt]] (''[[Muridae]]'') | subfamilia = [[Murinae]] | genus = '''''Rottur''''' (''Rattus'') | genus_authority = [[Johann Fischer von Waldheim|Fischer de Waldheim]], 1803 | subdivision_ranks = [[Tegund]]ir | subdivision = * ''[[Rattus adustus]]'' * ''[[Rattus annandalei]]'' * ''[[Rattus argentiventer]]'' * ''[[Rattus baluensis]]'' * ''[[Rattus bontanus]]'' * ''[[Rattus burrus]]'' * ''[[Rattus colletti]]'' * ''[[Rattus elaphinus]]'' * ''[[Rattus enganus]]'' * ''[[Rattus everetti]]'' * ''[[Rattus exulans]]'' * ''[[Rattus feliceus]]'' * ''[[Rattus foramineus]]'' * ''[[Rattus fuscipes]]'' * ''[[Rattus giluwensis]]'' * ''[[Rattus hainaldi]]'' * ''[[Rattus hoogerwerfi]]'' * ''[[Rattus jobiensis]]'' * ''[[Rattus koopmani]]'' * ''[[Rattus korinchi]]'' * ''[[Rattus leucopus]]'' * ''[[Rattus losea]]'' * ''[[Rattus lugens]]'' * ''[[Rattus lutreolus]]'' * ''[[Rattus macleari]]'' * ''[[Rattus marmosurus]]'' * ''[[Rattus mindorensis]]'' * ''[[Rattus mollicomulus]]'' * ''[[Rattus montanus]]'' * ''[[Rattus mordax]]'' * ''[[Rattus morotaiensis]]'' * ''[[Rattus nativitatis]]'' * ''[[Rattus nitidus]]'' * ''[[Rattus norvegicus]]'' * ''[[Rattus novaeguineae]]'' * ''[[Rattus osgoodi]]'' * ''[[Rattus palmarum]]'' * ''[[Rattus pelurus]]'' * ''[[Rattus praetor]]'' * ''[[Rattus ranjiniae]]'' * ''[[Rattus rattus]]'' * ''[[Rattus sikkimensis]]'' * ''[[Rattus simalurensis]]'' * ''[[Rattus sordidus]]'' * ''[[Rattus steini]]'' * ''[[Rattus stoicus]]'' * ''[[Rattus tanezumi]]'' * ''[[Rattus tawitawiensis]]'' * ''[[Rattus timorensis]]'' * ''[[Rattus tiomanicus]]'' * ''[[Rattus tunneyi]]'' * ''[[Rattus turkestanicus]]'' * ''[[Rattus villosissimus]]'' * ''[[Rattus xanthurus]]'' | synonyms = '''''Stenomys''''' Thomas, 1910 }} <onlyinclude> '''Rottur''' ([[fræðiheiti]]: Emilia Auður péttursdóttir''/ rattus'') eru óeðlilega lítið og ljótt [[nagdýr]] af [[músaætt]] sem aðgreindar eru [[mýs|músum]] sökum [[stærð]]ar sinnar. Þekktastar eru [[svartrotta]]n og [[brúnrotta]]n sem finnst aðeins í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] nánar tiltekið [[Heimaey]]. </onlyinclude> Á Íslandi eru fyrst heimildir fyrir rottum á [[18. öld]]. ljótasta rottan kemur frá Akranesi og Foreldrar eru Aldís og Guðmundur. hún heitir Hafdís og er stundum kölluð hafdeeznuts og Haffa. Hún var fædd daginn 26. Ágúst 2011. hún er búin að vera heimilislaus frá fæðingu. ==Tenglar== *[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=1385 Hvenær varð fyrst vart við rottur á Íslandi? - Vísindavefur] *[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=3705 Hvað eru stærstu rotturnar á Íslandi stórar? - vísindavefur] [[Flokkur:Rottur| ]] [[Flokkur:Meindýr]] [[Flokkur:Aðkomudýr]] jolvv7whqh5j4gkjx70foxvj8tbpi1y 1982352 1982351 2026-10-09T09:38:12Z ~2026-54090-83 121633 1982352 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Hafdís | fossil_range = Snemma á [[jökultími|jökultíma]] – [[Nútími]] | image = Rattus rattus05.jpg | image_width = 200px | image_caption = [[Svartrotta]] | regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'') | phylum = [[Seildýr]] (''[[Chordata]]'') | classis = [[Spendýr]] (''[[Mammalia]]'') | ordo = [[Nagdýr]] (''[[Rodentia]]'') | superfamilia = [[Muroidea]] | familia = [[Músaætt]] (''[[Muridae]]'') | subfamilia = [[Murinae]] | genus = '''''Rottur''''' (''Rattus'') | genus_authority = [[Johann Fischer von Waldheim|Fischer de Waldheim]], 1803 | subdivision_ranks = [[Tegund]]ir | subdivision = * ''[[Rattus adustus]]'' * ''[[Rattus annandalei]]'' * ''[[Rattus argentiventer]]'' * ''[[Rattus baluensis]]'' * ''[[Rattus bontanus]]'' * ''[[Rattus burrus]]'' * ''[[Rattus colletti]]'' * ''[[Rattus elaphinus]]'' * ''[[Rattus enganus]]'' * ''[[Rattus everetti]]'' * ''[[Rattus exulans]]'' * ''[[Rattus feliceus]]'' * ''[[Rattus foramineus]]'' * ''[[Rattus fuscipes]]'' * ''[[Rattus giluwensis]]'' * ''[[Rattus hainaldi]]'' * ''[[Rattus hoogerwerfi]]'' * ''[[Rattus jobiensis]]'' * ''[[Rattus koopmani]]'' * ''[[Rattus korinchi]]'' * ''[[Rattus leucopus]]'' * ''[[Rattus losea]]'' * ''[[Rattus lugens]]'' * ''[[Rattus lutreolus]]'' * ''[[Rattus macleari]]'' * ''[[Rattus marmosurus]]'' * ''[[Rattus mindorensis]]'' * ''[[Rattus mollicomulus]]'' * ''[[Rattus montanus]]'' * ''[[Rattus mordax]]'' * ''[[Rattus morotaiensis]]'' * ''[[Rattus nativitatis]]'' * ''[[Rattus nitidus]]'' * ''[[Rattus norvegicus]]'' * ''[[Rattus novaeguineae]]'' * ''[[Rattus osgoodi]]'' * ''[[Rattus palmarum]]'' * ''[[Rattus pelurus]]'' * ''[[Rattus praetor]]'' * ''[[Rattus ranjiniae]]'' * ''[[Rattus rattus]]'' * ''[[Rattus sikkimensis]]'' * ''[[Rattus simalurensis]]'' * ''[[Rattus sordidus]]'' * ''[[Rattus steini]]'' * ''[[Rattus stoicus]]'' * ''[[Rattus tanezumi]]'' * ''[[Rattus tawitawiensis]]'' * ''[[Rattus timorensis]]'' * ''[[Rattus tiomanicus]]'' * ''[[Rattus tunneyi]]'' * ''[[Rattus turkestanicus]]'' * ''[[Rattus villosissimus]]'' * ''[[Rattus xanthurus]]'' | synonyms = '''''Stenomys''''' Thomas, 1910 }} <onlyinclude> '''Rottur''' ([[fræðiheiti]]: Emilia Auður péttursdóttir''/ rattus'') eru óeðlilega lítið og ljótt [[nagdýr]] af [[músaætt]] sem aðgreindar eru [[mýs|músum]] sökum [[stærð]]ar sinnar. Þekktastar eru [[svartrotta]]n og [[brúnrotta]]n sem finnst aðeins í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] nánar tiltekið [[Heimaey]]. </onlyinclude> Á Íslandi eru fyrst heimildir fyrir rottum á [[18. öld]]. ==Tenglar== *[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=1385 Hvenær varð fyrst vart við rottur á Íslandi? - Vísindavefur] *[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=3705 Hvað eru stærstu rotturnar á Íslandi stórar? - vísindavefur] [[Flokkur:Rottur| ]] [[Flokkur:Meindýr]] [[Flokkur:Aðkomudýr]] sh9gsoj38ahrzxmvymvaqcaemsl4bax 1982353 1982352 2026-10-09T09:44:11Z Berserkur 10188 Tók aftur breytingar frá [[Special:Contributions/~2026-54090-83|~2026-54090-83]] ([[User talk:~2026-54090-83|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:~2026-54290-83|~2026-54290-83]] 1982347 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Hafdís | fossil_range = Snemma á [[jökultími|jökultíma]] – [[Nútími]] | image = Rattus rattus05.jpg | image_width = 200px | image_caption = [[Svartrotta]] | regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'') | phylum = [[Seildýr]] (''[[Chordata]]'') | classis = [[Spendýr]] (''[[Mammalia]]'') | ordo = [[Nagdýr]] (''[[Rodentia]]'') | superfamilia = [[Muroidea]] | familia = [[Músaætt]] (''[[Muridae]]'') | subfamilia = [[Murinae]] | genus = '''''Rottur''''' (''Rattus'') | genus_authority = [[Johann Fischer von Waldheim|Fischer de Waldheim]], 1803 | subdivision_ranks = [[Tegund]]ir | subdivision = * ''[[Rattus adustus]]'' * ''[[Rattus annandalei]]'' * ''[[Rattus argentiventer]]'' * ''[[Rattus baluensis]]'' * ''[[Rattus bontanus]]'' * ''[[Rattus burrus]]'' * ''[[Rattus colletti]]'' * ''[[Rattus elaphinus]]'' * ''[[Rattus enganus]]'' * ''[[Rattus everetti]]'' * ''[[Rattus exulans]]'' * ''[[Rattus feliceus]]'' * ''[[Rattus foramineus]]'' * ''[[Rattus fuscipes]]'' * ''[[Rattus giluwensis]]'' * ''[[Rattus hainaldi]]'' * ''[[Rattus hoogerwerfi]]'' * ''[[Rattus jobiensis]]'' * ''[[Rattus koopmani]]'' * ''[[Rattus korinchi]]'' * ''[[Rattus leucopus]]'' * ''[[Rattus losea]]'' * ''[[Rattus lugens]]'' * ''[[Rattus lutreolus]]'' * ''[[Rattus macleari]]'' * ''[[Rattus marmosurus]]'' * ''[[Rattus mindorensis]]'' * ''[[Rattus mollicomulus]]'' * ''[[Rattus montanus]]'' * ''[[Rattus mordax]]'' * ''[[Rattus morotaiensis]]'' * ''[[Rattus nativitatis]]'' * ''[[Rattus nitidus]]'' * ''[[Rattus norvegicus]]'' * ''[[Rattus novaeguineae]]'' * ''[[Rattus osgoodi]]'' * ''[[Rattus palmarum]]'' * ''[[Rattus pelurus]]'' * ''[[Rattus praetor]]'' * ''[[Rattus ranjiniae]]'' * ''[[Rattus rattus]]'' * ''[[Rattus sikkimensis]]'' * ''[[Rattus simalurensis]]'' * ''[[Rattus sordidus]]'' * ''[[Rattus steini]]'' * ''[[Rattus stoicus]]'' * ''[[Rattus tanezumi]]'' * ''[[Rattus tawitawiensis]]'' * ''[[Rattus timorensis]]'' * ''[[Rattus tiomanicus]]'' * ''[[Rattus tunneyi]]'' * ''[[Rattus turkestanicus]]'' * ''[[Rattus villosissimus]]'' * ''[[Rattus xanthurus]]'' | synonyms = '''''Stenomys''''' Thomas, 1910 }} <onlyinclude> '''Rottur''' ([[fræðiheiti]]: ''Hafdís lilja Guðmundsdóttir/ rattus'') eru óeðlilega lítið og ljótt [[nagdýr]] af [[músaætt]] sem aðgreindar eru [[mýs|músum]] sökum [[stærð]]ar sinnar. Þekktastar eru [[svartrotta]]n og [[brúnrotta]]n sem finnst aðeins í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] nánar tiltekið [[Heimaey]]. </onlyinclude> Á Íslandi eru fyrst heimildir fyrir rottum á [[18. öld]]. ljótasta rottan kemur frá Akranesi og Foreldrar eru Aldís og Guðmundur. hún heitir Hafdís og er stundum kölluð hafdeeznuts og Haffa. Hún var fædd daginn 26. Ágúst 2011. hún er búin að vera heimilislaus frá fæðingu. ==Tenglar== *[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=1385 Hvenær varð fyrst vart við rottur á Íslandi? - Vísindavefur] *[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=3705 Hvað eru stærstu rotturnar á Íslandi stórar? - vísindavefur] [[Flokkur:Rottur| ]] [[Flokkur:Meindýr]] [[Flokkur:Aðkomudýr]] dnfznuidsfym7i3w43yzftdi2f44dlt Þrændalög 0 77906 1982295 1886554 2026-10-08T23:27:41Z Fyxi 84003 snið 1982295 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Þrændalög | nafn_í_eignarfalli = Þrændalaga | nafn_á_frummáli = {{Plainlist| * {{small|Trøndelag ([[norska]])}} * {{small|Trööndelage ([[Samísk tungumál|suðursamíska]])}} }} | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fylki]] | mynd = Overview of Trondheim 2008 03.jpg | mynd_stærð = | mynd_texti = [[Þrándheimur]] | fáni = Flag of Nord-Trøndelag.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Trøndelag våpen.svg | viðurnefni = | kort = Norway Counties Trøndelag Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = Þrændalög | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Steinkjer]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/en/statbank1/table/11342/ |title=Population and area, by region, contents and year |publisher=Hagstofa Noregs |access-date=2026-10-07}}</ref> | flatarmál_heild_km2 = 42.202 | flatarmál_land_km2 = | flatarmál_vatn_km2 = | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb" /> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 489.166 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | iso_kóði = NO-50 | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Þrændalög''' ([[norska]]: ''Trøndelag'', [[Samísk tungumál|suðursamíska]]: ''Trööndelage'') er landshluti í [[Noregur|Noregi]] sem var skipt í tvö fylki: [[Suður-Þrændalög]] og [[Norður-Þrændalög]], en sameinuðust aftur í eitt fylki 1. janúar 2018. Þrændalög eru 42.202 ferkílómetrar að stærð og þar bjuggu um 489.166 árið 2026.<ref name="ssb" /> Þéttleiki byggðar er tæplega 12 íbúar á ferkílómetra. Frá [[Røros]] í suðri til [[Rørvik]] í norðri eru það 248 km í loftlínu og akstursfjarlægð milli bæjanna tveggja er 470 km. Íbúar Þrændalaga eru kallaðir ''Trønder'' (Þrændir). Að fornu var nafnið Þrándheimur einnig notað um byggðirnar umhverfis [[Þrándheimsfjörður|Þrándheimsfjörðinn]]. Fyrri liðurinn, „Þrándur“, getur verið mannsnafn, en vísar líklega frekar til fólksins sem bjó þar, sem var kallað Þrændir. Nafnið „Þrændalög“ er dregið af því að þetta varð snemma sameiginlegt stjórnsýslusvæði, með sameiginlega löggjöf. [[Danalög]] á [[England]]i er hliðstæð nafngift. Stundum er talað um Þrændalög sem Mið-Noreg, því að landshlutinn er mitt á milli [[Norður-Noregur|Norður-Noregs]] og [[Suður-Noregur|Suður-Noregs]]. Suðurlandið skiptist svo í [[Austur-Noregur|Austur-Noreg]], [[Suður-Noregur|Suður-Noreg]] og [[Vestur-Noregur|Vestur-Noreg]]. Vegna landfræðilegrar legu og að nokkru leyti sameiginlegrar stjórnsýslu eru landshlutarnir [[Norðmæri]] og [[Raumsdalur]] hluti af Mið-Noregi, en [[Sunnmæri]] telst hluti af Vesturlandinu og þar með Suður-Noregi. Óopinber höfuðborg Þrændalaga er [[Þrándheimur]] í Suður-Þrændalögum, sem að fornu hét [[Niðarós]]. Í Þrændalögum og á Norðmæri tala menn sérstaka mállýsku af norsku. Sögulega mikilvægar atvinnugreinar í Þrændalögs hafa verið landbúnaður, skógrækt, námuvinnsla og fiskveiðar. Í Þrændalögum er mikil vatns- og vindorkuframleiðsla sem styður við stóriðju og bræðslu. Fiskeldi stendur undir helmingi af útflutningsverðmæti Þrændalagag Olíu- og gasvinnsla undan Þrændalagaströndum er einnig umtalsverð. Tækjaiðnaður og útgerðarfyrirtæki í Þrændalögum sjá fyrir fiskeldis og veiða. Þrándheimur er miðstöð háskólamenntunar og rannsókna og hýsir höfuðstöðvar NTNU (''Norski vísinda- og tækniháskólinn'') og SINTEF (''rannsóknarstofnun, skipulögð sem sjálfstæð sjálfseignarstofnun, sem stundar rannsóknir á sviði tækni, náttúruvísinda og félagsvísinda''), sem hefur orðið til af fjölda tæknifyrirtækja. == Borgir og bæir == [[Mynd:Tronderlaane_in_Oppdal_Norway.jpg|thumb|250px|Dæmigerður sveitabær í Þrændalögum.]] Það eru átta borgir í Þrændalögum [[Þrándheimur]] er höfuðborgin en þau deila sýslunni með [[Steinkjer]]. Hinar eru [[Levanger (bær)|Levanger,]] [[Namsós|Namsos,]] [[Orkanger]], [[Rørvik]], [[Stjørdalshalsen]] og [[Verdalsøra]]. Auk þess er [[Røros (bær)|Røros]] sem hefur kosið að kalla sig námubæ (''bergstad'' á norsku). Þessu til viðbótar eru 98 þéttbýli í Þrændalögum (skilgreint af aðal hagstofu í Noregi). Stærstir þeirra eru [[Melhus]], [[Hommelvik]], [[Oppdal]], [[Klæbu]], [[Kyrksæterøra]], [[Støren]], [[Brekstad]], [[Skogn]], [[Straumen]] og [[Børsa]]. == Landfræði == [[Mynd:Sound in Flatanger.jpg|thumb|Landslag í Flatanger]] [[Mynd:Soknedal Midtre Gauldal.jpg|thumb|Landslag í Midtre Gauldal]] [[Mynd:Oplofjord.jpg|thumb|Landslag í Nærøysund]] [[Mynd:Joldalen-Trollheimen.jpg|thumb|Landslag í Rennebu]] [[Mynd:Vaagsvaer.jpg|thumb|Landslag á Frøya]] {{Breið mynd|Orkanger 01.jpg|800 px|Orkladalurinn með Orkanger fyrir miðri mynd.}} Þrændalögum samanstendur af fjórum landfræðilegum tegundum: * Þrándheimsfjörðurinn og dalirnir sem opnast inn í fjörðinn.   * Strandþorpin og eyjarnar frá Heimi og Hitra í suðri til Leka í norðri.   * Namdalen, dalurinn meðfram ánni Naumu. * Fjallbæirnir Røros, Oppdal og Rindal, sem eru staðsettir á vatnasviðum ánna Glåmas, Drivas og Surnas. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu eru 38. * [[Flatanger (sveitarfélag)|Flatanger]] * [[Frosta (sveitarfélag)|Frosta]] * [[Frøya (sveitarfélag)|Frøya]] * [[Grong (sveitarfélag)|Grong]] * [[Heim (sveitarfélag)|Heim]] * [[Hitra (sveitarfélag)|Hitra]] * [[Holtålen (sveitarfélag)|Holtålen]] * [[Høylandet (sveitarfélag)|Høylandet]] * [[Inderøy (sveitarfélag)|Inderøy]] * [[Indre Fosen (sveitarfélag)|Indre Fosen]] * [[Leka (sveitarfélag)|Leka]] * [[Levanger (sveitarfélag)|Levanger]] * [[Lierne (sveitarfélag)|Lierne]] * [[Malvik (sveitarfélag)|Malvik]] * [[Melhus (sveitarfélag)|Melhus]] * [[Meråker (sveitarfélag)|Meråker]] * [[Midtre Gauldal (sveitarfélag)|Midtre Gauldal]] * [[Namsos (sveitarfélag)|Namsos]] * [[Namsskogan (sveitarfélag)|Namsskogan]] * [[Nærøysund (sveitarfélag)|Nærøysund]] * [[Oppdal (sveitarfélag)|Oppdal]] * [[Orkland (sveitarfélag)|Orkland]] * [[Osen (sveitarfélag)|Osen]] * [[Overhalla (sveitarfélag)|Overhalla]] * [[Rennebu (sveitarfélag)|Rennebu]] * [[Rindal (sveitarfélag)|Rindal]] * [[Røros (sveitarfélag)|Røros]] * [[Røyrvik (sveitarfélag)|Røyrvik]] * [[Selbu (sveitarfélag)|Selbu]] * [[Skaun (sveitarfélag)|Skaun]] * [[Snåsa (sveitarfélag)|Snåsa]] * [[Steinkjer (sveitarfélag)|Steinkjer]] * [[Stjørdal (sveitarfélag)|Stjørdal]] * [[Þrándheimur (sveitarfélag)|Trondheim]] (''Þrándheimur'') * [[Tydal (sveitarfélag)|Tydal]] * [[Verdal (sveitarfélag)|Verdal]] * [[Ørland (sveitarfélag)|Ørland]] * [[Åfjord (sveitarfélag)|Åfjord]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = no | titill = Trøndelag | mánuðurskoðað = 30. júlí | árskoðað = 2009}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Þrændalög| ]] [[Flokkur:Fylki Noregs]] {{s|2018}} thag55itj7jqwv54eu53bofqxwq3o07 1982296 1982295 2026-10-08T23:29:28Z Fyxi 84003 1982296 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Þrændalög | nafn_í_eignarfalli = Þrændalaga | nafn_á_frummáli = {{Plainlist| * {{small|Trøndelag ([[norska]])}} * {{small|Trööndelage ([[Samísk tungumál|suðursamíska]])}} }} | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fylki]] | mynd = Overview of Trondheim 2008 03.jpg | mynd_stærð = | mynd_texti = [[Þrándheimur]] | fáni = Flag of Nord-Trøndelag.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Trøndelag våpen.svg | viðurnefni = | kort = Norway Counties Trøndelag Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = Þrændalög | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Steinkjer]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/en/statbank1/table/11342/ |title=Population and area, by region, contents and year |publisher=Hagstofa Noregs |access-date=2026-10-07}}</ref> | flatarmál_heild_km2 = 42.202 | flatarmál_land_km2 = | flatarmál_vatn_km2 = | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb" /> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 489.166 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | iso_kóði = NO-50 | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Þrændalög''' ([[norska]]: ''Trøndelag'', [[Samísk tungumál|suðursamíska]]: ''Trööndelage'') er landshluti í [[Noregur|Noregi]] sem var skipt í tvö fylki: [[Suður-Þrændalög]] og [[Norður-Þrændalög]], en sameinuðust aftur í eitt fylki 1. janúar 2018. Þrændalög eru 42.202 ferkílómetrar að stærð og þar bjuggu um 489.166 árið 2026.<ref name="ssb" /> Þéttleiki byggðar er tæplega 12 íbúar á ferkílómetra. Frá [[Røros]] í suðri til [[Rørvik]] í norðri eru það 248 km í loftlínu og akstursfjarlægð milli bæjanna tveggja er 470 km. Íbúar Þrændalaga eru kallaðir ''Trønder'' (Þrændir). Að fornu var nafnið Þrándheimur einnig notað um byggðirnar umhverfis [[Þrándheimsfjörður|Þrándheimsfjörðinn]]. Fyrri liðurinn, „Þrándur“, getur verið mannsnafn, en vísar líklega frekar til fólksins sem bjó þar, sem var kallað Þrændir. Nafnið „Þrændalög“ er dregið af því að þetta varð snemma sameiginlegt stjórnsýslusvæði, með sameiginlega löggjöf. [[Danalög]] á [[England]]i er hliðstæð nafngift. Stundum er talað um Þrændalög sem Mið-Noreg, því að landshlutinn er mitt á milli [[Norður-Noregur|Norður-Noregs]] og [[Suður-Noregur|Suður-Noregs]]. Suðurlandið skiptist svo í [[Austur-Noregur|Austur-Noreg]], [[Suður-Noregur|Suður-Noreg]] og [[Vestur-Noregur|Vestur-Noreg]]. Vegna landfræðilegrar legu og að nokkru leyti sameiginlegrar stjórnsýslu eru landshlutarnir [[Norðmæri]] og [[Raumsdalur]] hluti af Mið-Noregi, en [[Sunnmæri]] telst hluti af Vesturlandinu og þar með Suður-Noregi. Óopinber höfuðborg Þrændalaga er [[Þrándheimur]] í Suður-Þrændalögum, sem að fornu hét [[Niðarós]]. Í Þrændalögum og á Norðmæri tala menn sérstaka mállýsku af norsku. Sögulega mikilvægar atvinnugreinar í Þrændalögs hafa verið landbúnaður, skógrækt, námuvinnsla og fiskveiðar. Í Þrændalögum er mikil vatns- og vindorkuframleiðsla sem styður við stóriðju og bræðslu. Fiskeldi stendur undir helmingi af útflutningsverðmæti Þrændalagag Olíu- og gasvinnsla undan Þrændalagaströndum er einnig umtalsverð. Tækjaiðnaður og útgerðarfyrirtæki í Þrændalögum sjá fyrir fiskeldis og veiða. Þrándheimur er miðstöð háskólamenntunar og rannsókna og hýsir höfuðstöðvar NTNU (''Norski vísinda- og tækniháskólinn'') og SINTEF (''rannsóknarstofnun, skipulögð sem sjálfstæð sjálfseignarstofnun, sem stundar rannsóknir á sviði tækni, náttúruvísinda og félagsvísinda''), sem hefur orðið til af fjölda tæknifyrirtækja. == Borgir og bæir == [[Mynd:Tronderlaane_in_Oppdal_Norway.jpg|thumb|250px|Dæmigerður sveitabær í Þrændalögum.]] Það eru átta borgir í Þrændalögum [[Þrándheimur]] er höfuðborgin en þau deila sýslunni með [[Steinkjer]]. Hinar eru [[Levanger (bær)|Levanger,]] [[Namsós|Namsos,]] [[Orkanger]], [[Rørvik]], [[Stjørdalshalsen]] og [[Verdalsøra]]. Auk þess er [[Røros (bær)|Røros]] sem hefur kosið að kalla sig námubæ (''bergstad'' á norsku). Þessu til viðbótar eru 98 þéttbýli í Þrændalögum (skilgreint af aðal hagstofu í Noregi). Stærstir þeirra eru [[Melhus]], [[Hommelvik]], [[Oppdal]], [[Klæbu]], [[Kyrksæterøra]], [[Støren]], [[Brekstad]], [[Skogn]], [[Straumen]] og [[Børsa]]. == Landslag == [[Mynd:Sound in Flatanger.jpg|thumb|Landslag í Flatanger]] [[Mynd:Soknedal Midtre Gauldal.jpg|thumb|Landslag í Midtre Gauldal]] [[Mynd:Oplofjord.jpg|thumb|Landslag í Nærøysund]] [[Mynd:Joldalen-Trollheimen.jpg|thumb|Landslag í Rennebu]] [[Mynd:Vaagsvaer.jpg|thumb|Landslag á Frøya]] {{Breið mynd|Orkanger 01.jpg|800 px|Orkladalurinn með Orkanger fyrir miðri mynd.}} Þrændalögum samanstendur af fjórum landfræðilegum tegundum: * Þrándheimsfjörðurinn og dalirnir sem opnast inn í fjörðinn.   * Strandþorpin og eyjarnar frá Heimi og Hitra í suðri til Leka í norðri.   * Namdalen, dalurinn meðfram ánni Naumu. * Fjallbæirnir Røros, Oppdal og Rindal, sem eru staðsettir á vatnasviðum ánna Glåmas, Drivas og Surnas. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu eru 38. * [[Flatanger (sveitarfélag)|Flatanger]] * [[Frosta (sveitarfélag)|Frosta]] * [[Frøya (sveitarfélag)|Frøya]] * [[Grong (sveitarfélag)|Grong]] * [[Heim (sveitarfélag)|Heim]] * [[Hitra (sveitarfélag)|Hitra]] * [[Holtålen (sveitarfélag)|Holtålen]] * [[Høylandet (sveitarfélag)|Høylandet]] * [[Inderøy (sveitarfélag)|Inderøy]] * [[Indre Fosen (sveitarfélag)|Indre Fosen]] * [[Leka (sveitarfélag)|Leka]] * [[Levanger (sveitarfélag)|Levanger]] * [[Lierne (sveitarfélag)|Lierne]] * [[Malvik (sveitarfélag)|Malvik]] * [[Melhus (sveitarfélag)|Melhus]] * [[Meråker (sveitarfélag)|Meråker]] * [[Midtre Gauldal (sveitarfélag)|Midtre Gauldal]] * [[Namsos (sveitarfélag)|Namsos]] * [[Namsskogan (sveitarfélag)|Namsskogan]] * [[Nærøysund (sveitarfélag)|Nærøysund]] * [[Oppdal (sveitarfélag)|Oppdal]] * [[Orkland (sveitarfélag)|Orkland]] * [[Osen (sveitarfélag)|Osen]] * [[Overhalla (sveitarfélag)|Overhalla]] * [[Rennebu (sveitarfélag)|Rennebu]] * [[Rindal (sveitarfélag)|Rindal]] * [[Røros (sveitarfélag)|Røros]] * [[Røyrvik (sveitarfélag)|Røyrvik]] * [[Selbu (sveitarfélag)|Selbu]] * [[Skaun (sveitarfélag)|Skaun]] * [[Snåsa (sveitarfélag)|Snåsa]] * [[Steinkjer (sveitarfélag)|Steinkjer]] * [[Stjørdal (sveitarfélag)|Stjørdal]] * [[Þrándheimur (sveitarfélag)|Trondheim]] (''Þrándheimur'') * [[Tydal (sveitarfélag)|Tydal]] * [[Verdal (sveitarfélag)|Verdal]] * [[Ørland (sveitarfélag)|Ørland]] * [[Åfjord (sveitarfélag)|Åfjord]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = no | titill = Trøndelag | mánuðurskoðað = 30. júlí | árskoðað = 2009}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Þrændalög| ]] [[Flokkur:Fylki Noregs]] {{s|2018}} sriq6rl99a0iohejfnzxan5c72003ml 1982301 1982296 2026-10-08T23:34:00Z Fyxi 84003 1982301 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Þrændalög | nafn_í_eignarfalli = Þrændalaga | nafn_á_frummáli = {{Plainlist| * {{small|Trøndelag ([[norska]])}} * {{small|Trööndelage ([[Samísk tungumál|suðursamíska]])}} }} | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fylki]] | mynd = Overview of Trondheim 2008 03.jpg | mynd_stærð = | mynd_texti = [[Þrándheimur]] | fáni = Flag of Nord-Trøndelag.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Trøndelag våpen.svg | viðurnefni = | kort = Norway Counties Trøndelag Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = Þrændalög | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Steinkjer]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/en/statbank1/table/11342/ |title=Population and area, by region, contents and year |publisher=Hagstofa Noregs |access-date=2026-10-07}}</ref> | flatarmál_heild_km2 = 42.202 | flatarmál_land_km2 = | flatarmál_vatn_km2 = | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb" /> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 489.166 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | iso_kóði = NO-50 | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Þrændalög''' ([[norska]]: ''Trøndelag'', [[Samísk tungumál|suðursamíska]]: ''Trööndelage'') er landshluti og [[Fylki Noregs|fylki]] í [[Noregur|Noregi]]. Áður var því skipt í tvö fylki: [[Suður-Þrændalög]] og [[Norður-Þrændalög]], en sameinuðust aftur í eitt fylki 1. janúar 2018. Þrændalög eru 42.202 ferkílómetrar að stærð og þar bjuggu um 489.166 árið 2026.<ref name="ssb" /> Þéttleiki byggðar er tæplega 12 íbúar á ferkílómetra. Frá [[Røros]] í suðri til [[Rørvik]] í norðri eru það 248 km í loftlínu og akstursfjarlægð milli bæjanna tveggja er 470 km. Íbúar Þrændalaga eru kallaðir ''Trønder'' (Þrændir). Að fornu var nafnið Þrándheimur einnig notað um byggðirnar umhverfis [[Þrándheimsfjörður|Þrándheimsfjörðinn]]. Fyrri liðurinn, „Þrándur“, getur verið mannsnafn, en vísar líklega frekar til fólksins sem bjó þar, sem var kallað Þrændir. Nafnið „Þrændalög“ er dregið af því að þetta varð snemma sameiginlegt stjórnsýslusvæði, með sameiginlega löggjöf. [[Danalög]] á [[England]]i er hliðstæð nafngift. Stundum er talað um Þrændalög sem Mið-Noreg, því að landshlutinn er mitt á milli [[Norður-Noregur|Norður-Noregs]] og [[Suður-Noregur|Suður-Noregs]]. Suðurlandið skiptist svo í [[Austur-Noregur|Austur-Noreg]], [[Suður-Noregur|Suður-Noreg]] og [[Vestur-Noregur|Vestur-Noreg]]. Vegna landfræðilegrar legu og að nokkru leyti sameiginlegrar stjórnsýslu eru landshlutarnir [[Norðmæri]] og [[Raumsdalur]] hluti af Mið-Noregi, en [[Sunnmæri]] telst hluti af Vesturlandinu og þar með Suður-Noregi. Óopinber höfuðborg Þrændalaga er [[Þrándheimur]] í Suður-Þrændalögum, sem að fornu hét [[Niðarós]]. Í Þrændalögum og á Norðmæri tala menn sérstaka mállýsku af norsku. Sögulega mikilvægar atvinnugreinar í Þrændalögs hafa verið landbúnaður, skógrækt, námuvinnsla og fiskveiðar. Í Þrændalögum er mikil vatns- og vindorkuframleiðsla sem styður við stóriðju og bræðslu. Fiskeldi stendur undir helmingi af útflutningsverðmæti Þrændalagag Olíu- og gasvinnsla undan Þrændalagaströndum er einnig umtalsverð. Tækjaiðnaður og útgerðarfyrirtæki í Þrændalögum sjá fyrir fiskeldis og veiða. Þrándheimur er miðstöð háskólamenntunar og rannsókna og hýsir höfuðstöðvar NTNU (''Norski vísinda- og tækniháskólinn'') og SINTEF (''rannsóknarstofnun, skipulögð sem sjálfstæð sjálfseignarstofnun, sem stundar rannsóknir á sviði tækni, náttúruvísinda og félagsvísinda''), sem hefur orðið til af fjölda tæknifyrirtækja. == Borgir og bæir == [[Mynd:Tronderlaane_in_Oppdal_Norway.jpg|thumb|250px|Dæmigerður sveitabær í Þrændalögum.]] Það eru átta borgir í Þrændalögum [[Þrándheimur]] er höfuðborgin en þau deila sýslunni með [[Steinkjer]]. Hinar eru [[Levanger (bær)|Levanger,]] [[Namsós|Namsos,]] [[Orkanger]], [[Rørvik]], [[Stjørdalshalsen]] og [[Verdalsøra]]. Auk þess er [[Røros (bær)|Røros]] sem hefur kosið að kalla sig námubæ (''bergstad'' á norsku). Þessu til viðbótar eru 98 þéttbýli í Þrændalögum (skilgreint af aðal hagstofu í Noregi). Stærstir þeirra eru [[Melhus]], [[Hommelvik]], [[Oppdal]], [[Klæbu]], [[Kyrksæterøra]], [[Støren]], [[Brekstad]], [[Skogn]], [[Straumen]] og [[Børsa]]. == Landslag == [[Mynd:Sound in Flatanger.jpg|thumb|Landslag í Flatanger]] [[Mynd:Soknedal Midtre Gauldal.jpg|thumb|Landslag í Midtre Gauldal]] [[Mynd:Oplofjord.jpg|thumb|Landslag í Nærøysund]] [[Mynd:Joldalen-Trollheimen.jpg|thumb|Landslag í Rennebu]] [[Mynd:Vaagsvaer.jpg|thumb|Landslag á Frøya]] {{Breið mynd|Orkanger 01.jpg|800 px|Orkladalurinn með Orkanger fyrir miðri mynd.}} Þrændalögum samanstendur af fjórum landfræðilegum tegundum: * Þrándheimsfjörðurinn og dalirnir sem opnast inn í fjörðinn.   * Strandþorpin og eyjarnar frá Heimi og Hitra í suðri til Leka í norðri.   * Namdalen, dalurinn meðfram ánni Naumu. * Fjallbæirnir Røros, Oppdal og Rindal, sem eru staðsettir á vatnasviðum ánna Glåmas, Drivas og Surnas. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu eru 38. * [[Flatanger (sveitarfélag)|Flatanger]] * [[Frosta (sveitarfélag)|Frosta]] * [[Frøya (sveitarfélag)|Frøya]] * [[Grong (sveitarfélag)|Grong]] * [[Heim (sveitarfélag)|Heim]] * [[Hitra (sveitarfélag)|Hitra]] * [[Holtålen (sveitarfélag)|Holtålen]] * [[Høylandet (sveitarfélag)|Høylandet]] * [[Inderøy (sveitarfélag)|Inderøy]] * [[Indre Fosen (sveitarfélag)|Indre Fosen]] * [[Leka (sveitarfélag)|Leka]] * [[Levanger (sveitarfélag)|Levanger]] * [[Lierne (sveitarfélag)|Lierne]] * [[Malvik (sveitarfélag)|Malvik]] * [[Melhus (sveitarfélag)|Melhus]] * [[Meråker (sveitarfélag)|Meråker]] * [[Midtre Gauldal (sveitarfélag)|Midtre Gauldal]] * [[Namsos (sveitarfélag)|Namsos]] * [[Namsskogan (sveitarfélag)|Namsskogan]] * [[Nærøysund (sveitarfélag)|Nærøysund]] * [[Oppdal (sveitarfélag)|Oppdal]] * [[Orkland (sveitarfélag)|Orkland]] * [[Osen (sveitarfélag)|Osen]] * [[Overhalla (sveitarfélag)|Overhalla]] * [[Rennebu (sveitarfélag)|Rennebu]] * [[Rindal (sveitarfélag)|Rindal]] * [[Røros (sveitarfélag)|Røros]] * [[Røyrvik (sveitarfélag)|Røyrvik]] * [[Selbu (sveitarfélag)|Selbu]] * [[Skaun (sveitarfélag)|Skaun]] * [[Snåsa (sveitarfélag)|Snåsa]] * [[Steinkjer (sveitarfélag)|Steinkjer]] * [[Stjørdal (sveitarfélag)|Stjørdal]] * [[Þrándheimur (sveitarfélag)|Trondheim]] (''Þrándheimur'') * [[Tydal (sveitarfélag)|Tydal]] * [[Verdal (sveitarfélag)|Verdal]] * [[Ørland (sveitarfélag)|Ørland]] * [[Åfjord (sveitarfélag)|Åfjord]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = no | titill = Trøndelag | mánuðurskoðað = 30. júlí | árskoðað = 2009}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Þrændalög| ]] [[Flokkur:Fylki Noregs]] {{s|2018}} f3e2elqtp57mx0iaarfpxtiegneqw64 1982302 1982301 2026-10-08T23:35:07Z Fyxi 84003 1982302 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Þrændalög | nafn_í_eignarfalli = Þrændalaga | nafn_á_frummáli = {{Plainlist| * {{small|Trøndelag ([[norska]])}} * {{small|Trööndelage ([[Samísk tungumál|suðursamíska]])}} }} | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fylki]] | mynd = Overview of Trondheim 2008 03.jpg | mynd_stærð = | mynd_texti = [[Þrándheimur]] | fáni = Flag of Nord-Trøndelag.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Trøndelag våpen.svg | viðurnefni = | kort = Norway Counties Trøndelag Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = Þrændalög | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Steinkjer]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/en/statbank1/table/11342/ |title=Population and area, by region, contents and year |publisher=Hagstofa Noregs |access-date=2026-10-07}}</ref> | flatarmál_heild_km2 = 42.202 | flatarmál_land_km2 = | flatarmál_vatn_km2 = | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb" /> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 489.166 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | iso_kóði = NO-50 | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Þrændalög''' ([[norska]]: ''Trøndelag'', [[Samísk tungumál|suðursamíska]]: ''Trööndelage'') er landshluti og [[Fylki Noregs|fylki]] í [[Noregur|Noregi]]. Áður var því skipt í tvö fylki: [[Suður-Þrændalög]] og [[Norður-Þrændalög]], en sameinuðust aftur í eitt fylki 1. janúar 2018. Þrændalög eru 42.202 ferkílómetrar að stærð og þar bjuggu 489.166 árið 2026.<ref name="ssb" /> Þéttleiki byggðar er tæplega 12 íbúar á ferkílómetra. Frá [[Røros]] í suðri til [[Rørvik]] í norðri eru það 248 km í loftlínu og akstursfjarlægð milli bæjanna tveggja er 470 km. Íbúar Þrændalaga eru kallaðir ''Trønder'' (Þrændir). Að fornu var nafnið Þrándheimur einnig notað um byggðirnar umhverfis [[Þrándheimsfjörður|Þrándheimsfjörðinn]]. Fyrri liðurinn, „Þrándur“, getur verið mannsnafn, en vísar líklega frekar til fólksins sem bjó þar, sem var kallað Þrændir. Nafnið „Þrændalög“ er dregið af því að þetta varð snemma sameiginlegt stjórnsýslusvæði, með sameiginlega löggjöf. [[Danalög]] á [[England]]i er hliðstæð nafngift. Stundum er talað um Þrændalög sem Mið-Noreg, því að landshlutinn er mitt á milli [[Norður-Noregur|Norður-Noregs]] og [[Suður-Noregur|Suður-Noregs]]. Suðurlandið skiptist svo í [[Austur-Noregur|Austur-Noreg]], [[Suður-Noregur|Suður-Noreg]] og [[Vestur-Noregur|Vestur-Noreg]]. Vegna landfræðilegrar legu og að nokkru leyti sameiginlegrar stjórnsýslu eru landshlutarnir [[Norðmæri]] og [[Raumsdalur]] hluti af Mið-Noregi, en [[Sunnmæri]] telst hluti af Vesturlandinu og þar með Suður-Noregi. Óopinber höfuðborg Þrændalaga er [[Þrándheimur]] í Suður-Þrændalögum, sem að fornu hét [[Niðarós]]. Í Þrændalögum og á Norðmæri tala menn sérstaka mállýsku af norsku. Sögulega mikilvægar atvinnugreinar í Þrændalögs hafa verið landbúnaður, skógrækt, námuvinnsla og fiskveiðar. Í Þrændalögum er mikil vatns- og vindorkuframleiðsla sem styður við stóriðju og bræðslu. Fiskeldi stendur undir helmingi af útflutningsverðmæti Þrændalagag Olíu- og gasvinnsla undan Þrændalagaströndum er einnig umtalsverð. Tækjaiðnaður og útgerðarfyrirtæki í Þrændalögum sjá fyrir fiskeldis og veiða. Þrándheimur er miðstöð háskólamenntunar og rannsókna og hýsir höfuðstöðvar NTNU (''Norski vísinda- og tækniháskólinn'') og SINTEF (''rannsóknarstofnun, skipulögð sem sjálfstæð sjálfseignarstofnun, sem stundar rannsóknir á sviði tækni, náttúruvísinda og félagsvísinda''), sem hefur orðið til af fjölda tæknifyrirtækja. == Borgir og bæir == [[Mynd:Tronderlaane_in_Oppdal_Norway.jpg|thumb|250px|Dæmigerður sveitabær í Þrændalögum.]] Það eru átta borgir í Þrændalögum [[Þrándheimur]] er höfuðborgin en þau deila sýslunni með [[Steinkjer]]. Hinar eru [[Levanger (bær)|Levanger,]] [[Namsós|Namsos,]] [[Orkanger]], [[Rørvik]], [[Stjørdalshalsen]] og [[Verdalsøra]]. Auk þess er [[Røros (bær)|Røros]] sem hefur kosið að kalla sig námubæ (''bergstad'' á norsku). Þessu til viðbótar eru 98 þéttbýli í Þrændalögum (skilgreint af aðal hagstofu í Noregi). Stærstir þeirra eru [[Melhus]], [[Hommelvik]], [[Oppdal]], [[Klæbu]], [[Kyrksæterøra]], [[Støren]], [[Brekstad]], [[Skogn]], [[Straumen]] og [[Børsa]]. == Landslag == [[Mynd:Sound in Flatanger.jpg|thumb|Landslag í Flatanger]] [[Mynd:Soknedal Midtre Gauldal.jpg|thumb|Landslag í Midtre Gauldal]] [[Mynd:Oplofjord.jpg|thumb|Landslag í Nærøysund]] [[Mynd:Joldalen-Trollheimen.jpg|thumb|Landslag í Rennebu]] [[Mynd:Vaagsvaer.jpg|thumb|Landslag á Frøya]] {{Breið mynd|Orkanger 01.jpg|800 px|Orkladalurinn með Orkanger fyrir miðri mynd.}} Þrændalögum samanstendur af fjórum landfræðilegum tegundum: * Þrándheimsfjörðurinn og dalirnir sem opnast inn í fjörðinn.   * Strandþorpin og eyjarnar frá Heimi og Hitra í suðri til Leka í norðri.   * Namdalen, dalurinn meðfram ánni Naumu. * Fjallbæirnir Røros, Oppdal og Rindal, sem eru staðsettir á vatnasviðum ánna Glåmas, Drivas og Surnas. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu eru 38. * [[Flatanger (sveitarfélag)|Flatanger]] * [[Frosta (sveitarfélag)|Frosta]] * [[Frøya (sveitarfélag)|Frøya]] * [[Grong (sveitarfélag)|Grong]] * [[Heim (sveitarfélag)|Heim]] * [[Hitra (sveitarfélag)|Hitra]] * [[Holtålen (sveitarfélag)|Holtålen]] * [[Høylandet (sveitarfélag)|Høylandet]] * [[Inderøy (sveitarfélag)|Inderøy]] * [[Indre Fosen (sveitarfélag)|Indre Fosen]] * [[Leka (sveitarfélag)|Leka]] * [[Levanger (sveitarfélag)|Levanger]] * [[Lierne (sveitarfélag)|Lierne]] * [[Malvik (sveitarfélag)|Malvik]] * [[Melhus (sveitarfélag)|Melhus]] * [[Meråker (sveitarfélag)|Meråker]] * [[Midtre Gauldal (sveitarfélag)|Midtre Gauldal]] * [[Namsos (sveitarfélag)|Namsos]] * [[Namsskogan (sveitarfélag)|Namsskogan]] * [[Nærøysund (sveitarfélag)|Nærøysund]] * [[Oppdal (sveitarfélag)|Oppdal]] * [[Orkland (sveitarfélag)|Orkland]] * [[Osen (sveitarfélag)|Osen]] * [[Overhalla (sveitarfélag)|Overhalla]] * [[Rennebu (sveitarfélag)|Rennebu]] * [[Rindal (sveitarfélag)|Rindal]] * [[Røros (sveitarfélag)|Røros]] * [[Røyrvik (sveitarfélag)|Røyrvik]] * [[Selbu (sveitarfélag)|Selbu]] * [[Skaun (sveitarfélag)|Skaun]] * [[Snåsa (sveitarfélag)|Snåsa]] * [[Steinkjer (sveitarfélag)|Steinkjer]] * [[Stjørdal (sveitarfélag)|Stjørdal]] * [[Þrándheimur (sveitarfélag)|Trondheim]] (''Þrándheimur'') * [[Tydal (sveitarfélag)|Tydal]] * [[Verdal (sveitarfélag)|Verdal]] * [[Ørland (sveitarfélag)|Ørland]] * [[Åfjord (sveitarfélag)|Åfjord]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = no | titill = Trøndelag | mánuðurskoðað = 30. júlí | árskoðað = 2009}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Þrændalög| ]] [[Flokkur:Fylki Noregs]] {{s|2018}} tin7fdglooaqmx7gkdwlaya9or7rs5y Snið:Nóbelsverðlaun í bókmenntum 10 82669 1982218 1931975 2026-10-08T12:20:07Z TKSnaevarr 53243 1982218 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Nóbelsverðlaun í bókmenntum | title = [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | group1 = 1901–1925 | list1 = * [[Sully Prudhomme]] (1901) * [[Theodor Mommsen]] (1902) * [[Bjørnstjerne Bjørnson]] (1903) * [[Frédéric Mistral]] og [[José Echegaray]] (1904) * [[Henryk Sienkiewicz]] (1905) * [[Giosuè Carducci]] (1906) * [[Rudyard Kipling]] (1907) * [[Rudolf Christoph Eucken]] (1908) * [[Selma Lagerlöf]] (1909) * [[Paul Johann Ludwig Heyse]] (1910) * [[Maurice Maeterlinck]] (1911) * [[Gerhart Hauptmann]] (1912) * [[Rabindranath Tagore]] (1913) * ''{{small|Engin verðlaun voru veitt}}'' (1914) * [[Romain Rolland]] (1915) * [[Verner von Heidenstam]] (1916) * [[Karl Gjellerup]] og [[Henrik Pontoppidan]] (1917) * ''{{small|Engin verðlaun voru veitt}}'' (1918) * [[Carl Spitteler]] (1919) * [[Knut Hamsun]] (1920) * [[Anatole France]] (1921) * [[Jacinto Benavente]] (1922) * [[William Butler Yeats]] (1923) * [[Władysław Reymont]] (1924) * [[George Bernard Shaw]] (1925) | group2 = 1926–1950 | list2 = * [[Grazia Deledda]] (1926) * [[Henri Bergson]] (1927) * [[Sigrid Undset]] (1928) * [[Thomas Mann]] (1929) * [[Sinclair Lewis]] (1930) * [[Erik Axel Karlfeldt]] (1931) * [[John Galsworthy]] (1932) * [[Ívan Búnín]] (1933) * [[Luigi Pirandello]] (1934) * ''{{small|Engin verðlaun voru veitt}}'' (1935) * [[Eugene O'Neill]] (1936) * [[Roger Martin du Gard]] (1937) * [[Pearl S. Buck]] (1938) * [[Frans Eemil Sillanpää]] (1939) * ''{{small|Engin verðlaun voru veitt}}'' (1940) * ''{{small|Engin verðlaun voru veitt}}'' (1941) * ''{{small|Engin verðlaun voru veitt}}'' (1942) * ''{{small|Engin verðlaun voru veitt}}'' (1943) * [[Johannes Vilhelm Jensen]] (1944) * [[Gabriela Mistral]] (1945) * [[Hermann Hesse]] (1946) * [[André Gide]] (1947) * [[T. S. Eliot]] (1948) * [[William Faulkner]] (1949) * [[Bertrand Russell]] (1950) | group3 = 1951–1975 | list3 = * [[Pär Lagerkvist]] (1951) * [[François Mauriac]] (1952) * [[Winston Churchill]] (1953) * [[Ernest Hemingway]] (1954) * [[Halldór Laxness]] (1955) * [[Juan Ramón Jiménez]] (1956) * [[Albert Camus]] (1957) * [[Borís Pasternak]] (1958) * [[Salvatore Quasimodo]] (1959) * [[Saint-John Perse]] (1960) * [[Ivo Andrić]] (1961) * [[John Steinbeck]] (1962) * [[Giorgos Seferis]] (1963) * [[Jean-Paul Sartre]] ''{{small|(afþakkaði verðlaunin)}}'' (1964) * [[Míkhaíl Sholokhov]] (1965) * [[Shmuel Yosef Agnon]] og [[Nelly Sachs]] (1966) * [[Miguel Ángel Asturias]] (1967) * [[Yasunari Kawabata]] (1968) * [[Samuel Beckett]] (1969) * [[Aleksandr Solzhenítsyn]] (1970) * [[Pablo Neruda]] (1971) * [[Heinrich Böll]] (1972) * [[Patrick White]] (1973) * [[Eyvind Johnson]] og [[Harry Martinson]] (1974) * [[Eugenio Montale]] (1975) | group4 = 1976–2000 | list4 = * [[Saul Bellow]] (1976) * [[Vicente Aleixandre]] (1977) * [[Isaac Bashevis Singer]] (1978) * [[Odysseas Elytis]] (1979) * [[Czesław Miłosz]] (1980) * [[Elias Canetti]] (1981) * [[Gabriel García Márquez]] (1982) * [[William Golding]] (1983) * [[Jaroslav Seifert]] (1984) * [[Claude Simon]] (1985) * [[Wole Soyinka]] (1986) * [[Joseph Brodsky]] (1987) * [[Naguib Mahfouz]] (1988) * [[Camilo José Cela]] (1989) * [[Octavio Paz]] (1990) * [[Nadine Gordimer]] (1991) * [[Derek Walcott]] (1992) * [[Toni Morrison]] (1993) * [[Kenzaburō Ōe]] (1994) * [[Séamus Heaney]] (1995) * [[Wisława Szymborska]] (1996) * [[Dario Fo]] (1997) * [[José Saramago]] (1998) * [[Günter Grass]] (1999) * [[Gao Xingjian]] (2000) | group5 = 2001–2025 | list5 = * [[V. S. Naipaul]] (2001) * [[Imre Kertész]] (2002) * [[J. M. Coetzee]] (2003) * [[Elfriede Jelinek]] (2004) * [[Harold Pinter]] (2005) * [[Orhan Pamuk]] (2006) * [[Doris Lessing]] (2007) * [[J. M. G. Le Clézio]] (2008) * [[Herta Müller]] (2009) * [[Mario Vargas Llosa]] (2010) * [[Tomas Tranströmer]] (2011) * [[Mo Yan]] (2012) * [[Alice Munro]] (2013) * [[Patrick Modiano]] (2014) * [[Svetlana Aleksíevítsj]] (2015) * [[Bob Dylan]] (2016) * [[Kazuo Ishiguro]] (2017) * [[Olga Tokarczuk]] (2018) * [[Peter Handke]] (2019) * [[Louise Glück]] (2020) * [[Abdulrazak Gurnah]] (2021) * [[Annie Ernaux]] (2022) * [[Jon Fosse]] (2023) * [[Han Kang]] (2024) * [[László Krasznahorkai]] (2025) | group6 = 2025– | list6 = * [[Anne Carson]] (2026) }}<noinclude> [[Flokkur:Þemasnið]] </noinclude> hujg8h8hgz33dgl43c1wxw4cve1xwx8 1982219 1982218 2026-10-08T12:20:25Z TKSnaevarr 53243 1982219 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Nóbelsverðlaun í bókmenntum | title = [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | group1 = 1901–1925 | list1 = * [[Sully Prudhomme]] (1901) * [[Theodor Mommsen]] (1902) * [[Bjørnstjerne Bjørnson]] (1903) * [[Frédéric Mistral]] og [[José Echegaray]] (1904) * [[Henryk Sienkiewicz]] (1905) * [[Giosuè Carducci]] (1906) * [[Rudyard Kipling]] (1907) * [[Rudolf Christoph Eucken]] (1908) * [[Selma Lagerlöf]] (1909) * [[Paul Johann Ludwig Heyse]] (1910) * [[Maurice Maeterlinck]] (1911) * [[Gerhart Hauptmann]] (1912) * [[Rabindranath Tagore]] (1913) * ''{{small|Engin verðlaun voru veitt}}'' (1914) * [[Romain Rolland]] (1915) * [[Verner von Heidenstam]] (1916) * [[Karl Gjellerup]] og [[Henrik Pontoppidan]] (1917) * ''{{small|Engin verðlaun voru veitt}}'' (1918) * [[Carl Spitteler]] (1919) * [[Knut Hamsun]] (1920) * [[Anatole France]] (1921) * [[Jacinto Benavente]] (1922) * [[William Butler Yeats]] (1923) * [[Władysław Reymont]] (1924) * [[George Bernard Shaw]] (1925) | group2 = 1926–1950 | list2 = * [[Grazia Deledda]] (1926) * [[Henri Bergson]] (1927) * [[Sigrid Undset]] (1928) * [[Thomas Mann]] (1929) * [[Sinclair Lewis]] (1930) * [[Erik Axel Karlfeldt]] (1931) * [[John Galsworthy]] (1932) * [[Ívan Búnín]] (1933) * [[Luigi Pirandello]] (1934) * ''{{small|Engin verðlaun voru veitt}}'' (1935) * [[Eugene O'Neill]] (1936) * [[Roger Martin du Gard]] (1937) * [[Pearl S. Buck]] (1938) * [[Frans Eemil Sillanpää]] (1939) * ''{{small|Engin verðlaun voru veitt}}'' (1940) * ''{{small|Engin verðlaun voru veitt}}'' (1941) * ''{{small|Engin verðlaun voru veitt}}'' (1942) * ''{{small|Engin verðlaun voru veitt}}'' (1943) * [[Johannes Vilhelm Jensen]] (1944) * [[Gabriela Mistral]] (1945) * [[Hermann Hesse]] (1946) * [[André Gide]] (1947) * [[T. S. Eliot]] (1948) * [[William Faulkner]] (1949) * [[Bertrand Russell]] (1950) | group3 = 1951–1975 | list3 = * [[Pär Lagerkvist]] (1951) * [[François Mauriac]] (1952) * [[Winston Churchill]] (1953) * [[Ernest Hemingway]] (1954) * [[Halldór Laxness]] (1955) * [[Juan Ramón Jiménez]] (1956) * [[Albert Camus]] (1957) * [[Borís Pasternak]] (1958) * [[Salvatore Quasimodo]] (1959) * [[Saint-John Perse]] (1960) * [[Ivo Andrić]] (1961) * [[John Steinbeck]] (1962) * [[Giorgos Seferis]] (1963) * [[Jean-Paul Sartre]] ''{{small|(afþakkaði verðlaunin)}}'' (1964) * [[Míkhaíl Sholokhov]] (1965) * [[Shmuel Yosef Agnon]] og [[Nelly Sachs]] (1966) * [[Miguel Ángel Asturias]] (1967) * [[Yasunari Kawabata]] (1968) * [[Samuel Beckett]] (1969) * [[Aleksandr Solzhenítsyn]] (1970) * [[Pablo Neruda]] (1971) * [[Heinrich Böll]] (1972) * [[Patrick White]] (1973) * [[Eyvind Johnson]] og [[Harry Martinson]] (1974) * [[Eugenio Montale]] (1975) | group4 = 1976–2000 | list4 = * [[Saul Bellow]] (1976) * [[Vicente Aleixandre]] (1977) * [[Isaac Bashevis Singer]] (1978) * [[Odysseas Elytis]] (1979) * [[Czesław Miłosz]] (1980) * [[Elias Canetti]] (1981) * [[Gabriel García Márquez]] (1982) * [[William Golding]] (1983) * [[Jaroslav Seifert]] (1984) * [[Claude Simon]] (1985) * [[Wole Soyinka]] (1986) * [[Joseph Brodsky]] (1987) * [[Naguib Mahfouz]] (1988) * [[Camilo José Cela]] (1989) * [[Octavio Paz]] (1990) * [[Nadine Gordimer]] (1991) * [[Derek Walcott]] (1992) * [[Toni Morrison]] (1993) * [[Kenzaburō Ōe]] (1994) * [[Séamus Heaney]] (1995) * [[Wisława Szymborska]] (1996) * [[Dario Fo]] (1997) * [[José Saramago]] (1998) * [[Günter Grass]] (1999) * [[Gao Xingjian]] (2000) | group5 = 2001–2025 | list5 = * [[V. S. Naipaul]] (2001) * [[Imre Kertész]] (2002) * [[J. M. Coetzee]] (2003) * [[Elfriede Jelinek]] (2004) * [[Harold Pinter]] (2005) * [[Orhan Pamuk]] (2006) * [[Doris Lessing]] (2007) * [[J. M. G. Le Clézio]] (2008) * [[Herta Müller]] (2009) * [[Mario Vargas Llosa]] (2010) * [[Tomas Tranströmer]] (2011) * [[Mo Yan]] (2012) * [[Alice Munro]] (2013) * [[Patrick Modiano]] (2014) * [[Svetlana Aleksíevítsj]] (2015) * [[Bob Dylan]] (2016) * [[Kazuo Ishiguro]] (2017) * [[Olga Tokarczuk]] (2018) * [[Peter Handke]] (2019) * [[Louise Glück]] (2020) * [[Abdulrazak Gurnah]] (2021) * [[Annie Ernaux]] (2022) * [[Jon Fosse]] (2023) * [[Han Kang]] (2024) * [[László Krasznahorkai]] (2025) | group6 = 2026– | list6 = * [[Anne Carson]] (2026) }}<noinclude> [[Flokkur:Þemasnið]] </noinclude> fwv6gxoaob58489voudms1p685mq3ru Norræna velferðarkerfið 0 85278 1982355 1671439 2026-10-09T10:30:48Z PJ Geest 7601 jpg -> svg 1982355 wikitext text/x-wiki [[File:Social democratic parties in Nordic countries - percentage.svg|thumb]] '''Norræna velferðarkerfið''' eða '''norræna módelið''' er hugtak sem er stundum notað til að vísa til svipaðrar nálgunar [[Norðurlönd|Norðurlandanna]] til [[skattur|skatta]], [[samtrygging]]ar og ríkisafskipta á sviði [[velferð]]armála, [[menntun]]ar og [[heilbrigðisþjónusta|heilbrigðisþjónustu]]. Norrænu velferðarkerfin byggja á [[ríkisborgararéttur|ríkisborgararétti]] og löndin eiga samstarf sín á milli hvað varðar flutning réttinda við flutning ríkisborgara eins ríkis til annars ([[Norðurlandasamningur um almannatryggingar]]). Í raun er það ekki svo að til sé eitt kerfi eða módel sem gildir á öllum Norðurlöndunum heldur er um að ræða mikla skörun og hliðstæða löggjöf á ákveðnum sviðum. Það sem sögulega hefur verið talið einkenni á norræna velferðarkerfinu er stór [[skattafleygur]], hátt [[atvinnuhlutfall]] og mikill [[jöfnuður]] (lágur [[Gini-stuðull]]). {{stubbur}} {{norrænt samstarf}} [[Flokkur:Norðurlönd]] fwfzsois8u4ph9yvcvtco3v7eteuwyd Ottó mikli 0 89172 1982266 1977921 2026-10-08T15:53:02Z TKSnaevarr 53243 1982266 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = {{nowrap|Keisari [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkisins]]}} | ætt =Ottóska ættin | skjaldarmerki = | nafn = Ottó 1. | mynd = Siegel Otto I Posse.JPG | skírnarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur|912|11|23}} | fæðingarstaður = Mögulega [[Wallhausen]], [[Austur-Frankaland]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|973|5|7|912|11|23}} | dánarstaður = [[Memleben]], [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]] | grafinn = [[Dómkirkjan í Magdeburg]] | ríkisár = 2. febrúar 962 – 7. maí 973 {{small|(í þýska ríkinu)}}<br>25. desember 961 – 7. maí 973 {{small|(á Ítalíu)}}<br>2. júlí 936 – 7. maí 973 {{small|(í Austur-Frankalandi)}} | faðir = [[Hinrik fuglari]] | móðir = [[Matthildur af Ringelheim]] | maki = {{gifting|[[Edgitha frá Englandi]]|930|946|orsök=dó}}<br>{{gifting|[[Aðalheiður frá Búrgúnd]]|951}} | titill_maka = Drottning | börn = {{plainlist| * [[Vilhjálmur, erkibiskup af Mainz]] * [[Liutgard af Saxlandi (d. 953)|Liutgarde, hertogaynja af Lothringen]] * [[Liudolf, hertogi af Sváfalandi]] * [[Matthildur, abbadís af Quedlinburg]] * [[Ottó 2. keisari]] }} | undirskrift = Otto signum.png }} '''Ottó 1.''' ([[23. nóvember]] [[912]] í Wallhausen – [[7. maí]] [[973]] í Memleben) var konungur og keisari [[Heilaga rómverska ríkið|þýska ríkisins]] af ætt Liudolfinger. Hann var einnig konungur [[Ítalía|Ítalíu]]. Ottó I er gjarnan kallaður Ottó hinn mikli. == Æviágrip == === Prinsinn === Otto fæddist árið 912 og var sonur [[Hinrik fuglari|Hinriks I]] hertoga í Saxlandi og eiginkonu hans Matthildar. Lítið er vitað um Otto ungan. Þó er kunnugt að hann hlaut herþjálfun ungur. Aðeins 16 ára gamall átti hann son með slavneskri konu, Vilhjálm, sem seinna varð erkibiskup í [[Mainz]]. Ári síðar kom faðir hans, Hinrik I konungur ríkisins, því í gegn að sonur sinn yrði kjörinn næsti konungur þýska ríkisins. Otto var því markaður háleitur farvegur. Hann var látinn kvænast Edgitha frá [[England]]i. Hinrik var fyrsti saxneski konungur ríkisins og hélt hann tryggð við England, þar sem England var hálfu árþúsundi fyrr numið meðal annars af söxum. Edgitha hlaut borgina [[Magdeburg]] í morgungjöf. === Koungurinn === [[Mynd:Meissner-dom-stifter.jpg|thumb|Ottó konungur og Edgitha frá Englandi. Styttur á dómkirkjunni í Meissen.]] [[2. júlí]] [[936]] lést Hinrik I, faðir Ottós. Þar sem búið var að ganga frá ríkiserfðunum, varð Ottó næsti konungur ríkisins. Það tók aðeins fáeinar vikur að koma valinu og krýningu í kring. Ottó var fyrsti konungur ríkisins eftir daga [[Karlamagnús]]ar sem krýndur var í keisaraborginni [[Aachen]]. Það gerðist [[7. ágúst]] 936 og framkvæmdi Hildebert erkibiskup í Mainz krýninguna. Eftir þetta varð Aachen almennt að krýningarstað konunganna í ríkinu fram á miðja [[16. öldin|16. öld]]. Krýning Ottós var þó ekki öllum að skapi. Hálfbræður hans, Thankmar og Hinrik, vildu sjálfir verða konungar, enda eldri. Furstar hingað og þangað í ríkinu voru heldur ekki ánægðir. Frankahertoginn Eberhard gerði opna uppreisn gegn konungi og gekk til liðs við Thankmar. Eftir að hafa hertekið virkið Belecke og frelsað Hinrik prins, sem var í stofufangelsi, var Thankmar drepinn. Eberhard missti nær allt liðið sitt og gafst upp. Hann var settur í útlegð. Hertoginn Giselbert frá Lóþaringíu, ásamt ýmsum bandamönnum, gerði næstur uppreisn gegn Ottó. En Óttó sigraði þá í orrustunni við Birten hjá [[Xanten]]. Að lokum varð Hinrik prins foringi uppreisnar gegn konungi. Hann gerði samsæri um að drepa Ottó konung, hálfbróður sinn. En Ottó komst á snoðir um þessa ráðagerð og tók til sinna ráða. Hann lét varpa Hinrik í dýflissu en aðrir samsærismenn voru teknir af lífi. Hinrik náði að flýja ári síðar en honum snerist hugur og baðst vægar. Eftir þetta var Ottó óskoraður konungur þýska ríkisins. Stjórn Ottós sem konungur gekk í berhögg við aðalinn. Hann virti ekki erfðarétt aðalsins, heldur gaf vinum og venslamönnum landsvæði og embætti, sem aðalsmenn hafa hingað til haft rétt á í ríkinu. Þetta gerði það að verkum að staða Ottós sem konungs styrktist verulega en áhrif aðalsins minnkaði. Árið [[951]] ákvað Ottó að ráðast inn í Ítalíu. Þar hafði síðasti konungur landsins dáið og skilið eftir sig tæplega tvítuga ekkju, Aðalheiði, sem tengd var eiginkonu Liudolfs, sonar Ottós. Berengar hertogi hafði rænt Aðalheiði og hrifsað til sín völdin. Ottó hertók Langbarðaland bardagalaust. Hann lét frelsa Aðalheiði og færa hana til sín í [[Pavia]]. Þar kvæntist hann henni, enda var fyrri eiginkona hans, Edgitha, þá látin. Eftir þetta hlaut Ottó titilinn Konungur franka og Langbarðalands. Þar með var Ottó orðinn valdamesti konungurinn í þýska ríkinu. Hann fór einnig til [[Róm]]ar í því skyni að láta krýna sig til keisara. En af ókunnum ástæðum neitaði [[Agapet 2.|Agapet II]] páfi honum um það. Árið [[953]] gerði Liudolf, sonur Ottós, uppreisn, enda taldi hann sig eiga rétt á Ítalíu. Liudolf fékk ýmsa hertoga í lið með sér, sem höfðu yfirráð yfir ýmsum borgum. Áður en árinu lauk var Ottó búinn að gera umsátur um Mainz og [[Regensburg]]. En hann náði ekki að útkljá málið áður en næsta ógn steðjaði að ríkinu. === Orrustan við Lechfeld === [[Mynd:Lechfeld1457.jpg|thumb|Orrustan við Lechfeld var mesti hernaðarsigur Ottós mikla. Þar biðu Ungverjar endanlega ósigur.]] Meðan Ottó áttist við son sinn Liudolf, gerðu [[Ungverjaland|Ungverjar]] innrás í þýska ríkið. Ungverjar höfðu á liðnum áratugum reglulega ráðist inn í ríkið og rænt og ruplað. Þeir voru enn heiðnir og höfðu 50 árum áður sest að í kringum [[Balatonvatn]] á ungversku sléttunni. Þaðan fóru þeir í ránsferðir. Ungverjar réðust nú inn í [[Bæjaraland]] og herjuðu þar á leið sinni vestur. Þeir voru við borgardyr [[Ágsborg]]ar sumarið [[955]]. Við þessar hættulegu aðstæður tók Liudolf sinnaskiptum og sættist við föður sinn. Saman söfnuðu þeir liði og fóru gegn Ungverjum, sem enn höfðu ekki náð að vinna Ágsborg. Orrustan við Lechfeld nálægt Ágsborg [[10. ágúst]] 955 er einn mesti hernaðarsigur Ottós konungs, þar sem hann náði að hrinda árás ungversku riddaranna. En Ottó var einnig búinn að manna ýmis virki og ferjustaði. Eftir sigurinn flúðu Ungverjar úr orrustunni. Þeir voru svo fjölmennir (eftirlifendur um 20 þúsund) að íbúar Ágsborgar héldu að þeir væru enn að gera árás á borgina er þeir riðu framhjá. Við virkin voru þeir splundraðir og strádrepnir. Aðeins lítill hluti þeirra komst heim. Afleiðingin var sú að Ungverjar hættu flakki sínu og ránsferðum. Þeir blönduðust slövum, báðu um kristniboða og gerðust [[kristni]]r. Afkomendur þeirra búa enn á ungversku sléttunni í dag. Orrustan við Lechfeld varð ekki aðeins til að binda enda á ránsferðir Ungverja, heldur voru furstar ríkisins svo hrifnir af sigrinum að Ottó átti til að gera náðuga daga það sem hann á eftir ólifað. Aðeins þó í þýska ríkinu, ekki á Ítalíu. === Keisarinn === [[Mynd:Otto I begegnet Papst Johannes XII.jpg|thumb|Jóhannes páfi XII tekur á móti Ottó konungi]] Meðan Ungverjar herjuðu á þýska ríkið gerðist Berengar II, lénsherrann í Langbarðalandi, svo frakkur að stjórna Ítalíu eigin hendi, án ráða frá Ottó, sem þó var réttur konungur Langbarðalands. Þegar Berengar hins vegar ásældist einnig suðurhluta Ítalíu og hrifsaði til sín lönd af páfaríki, kallaði [[Jóhannes 12.|Jóhannes XII]] á hjálp. Ottó fór suður til Ítalíu [[961]]. Berengar og bandamenn hans drógu sig til baka í virkin sín og forðust beinar orrustur. Ottó fór því beint suður til Rómar, þar sem Jóhannes páfi krýndi hann til keisara þýska ríkisins [[2. febrúar]] [[962]]. Ottó var því þriðji keisari ríkisins síðan Karlamagnús. (Áður voru [[Karl III (HRR)|Karl III]] og [[Arnulf (HRR)|Arnulf]] krýndir á [[9. öldin|9. öld]]). Aðalheiður, eiginkona hans, var samtímis krýnd keisaraynja. Eftir þetta fór Ottó norður til Langbarðalands og sat um Berengar. En vinátta hans og páfa varaði ekki lengi. Strax á næsta ári gerði páfi samning við son Berengars gegn Ottó. Ottó létti þá umsátrinu og flýtti sér til Rómar. Þar greip hann í tómt, því páfi hafði flúið. Þá greip Ottó til ráðs að láta kardinálana sverja sér að velja engan páfa án samþykkis keisara fyrst. Hann kallaði saman kirkjuþing, þar sem Jóhannes páfi var leystur af. Í hans stað var [[Leó 8.|Leó VIII]] kjörinn páfi. Þetta var einsdæmi í sögunni fram að þessu, en aldrei hafði nokkur keisari gerst svo frakkur að leysa sitjandi páfa af. Samtímis þessu var Berengar handtekinn og fluttur í böndum til [[Bamberg]]. En Ottó var varla farinn frá Rómar áður en Jóhannes sneri aftur sem páfi og tók borgina. Leó flúði til keisara. Jóhannes lést hins vegar skömmu síðar og var þá [[Benedikt 5.|Benedikt V]] kjörinn páfi, í trássi við keisara. Hann gerði sér enn ferð til Rómar, leysti Benedikt af og setti Leó aftur í embætti sem páfa. Benedikt var sendur til [[Hamborg]]ar í böndum. Árið [[965]] fór Ottó svo heim aftur í ríki sitt eftir að hafa verið á Ítalíu í fjögur ár. Þar var honum tekið með kostum og kynjum. Ottó var á hátindi ferlis síns og var máttugasti konungur og keisari þýska ríkisins síðan á dögum Karlamagnúsar. [[966]] sneri Ottó aftur til Ítaliu og dvaldi þar næstu 6 árin. Hann sett enn einn páfann af, í þriðja sinn á ferli sínum, og setti [[Jóhannes 13.|Jóhannes XIII]] aftur í embætti, sem Rómverjar höfðu hrakið burt. Meðan Ottó dvaldi á Ítalíu lét hann krýna son sinn, sem einnig hét [[Ottó II (HRR)|Ottó]], sem meðkonung sinn. Jóhannes páfi krýndi hann svo sem meðkeisara í borginni [[Verona]] árið [[967]]. Þannig varð hinn ungi Otto II að eftirmanni föður síns, án tilkomu ríkisfurstanna. Otto sneri aftur heim í ríki sitt [[972]]. Hann lést ári síðar eftir stutt veikindi og hitaköst í kastalavirkinu Mamleben (núverandi [[Saxland-Anhalt]]). Hann hvílir í dómkirkjunni í Magdeburg. Við ríkinu tók sonur hans Ottó II. == Fjölskylda == Ottó mikli var tvíkvæntur. Fyrri eiginkona hans var Edgitha frá Englandi. Þau áttu tvö börn: * 1. Liudolf (f. 930) hertogi Sváfalands, handhafi konungsdóms, en glataði honum sökum uppreisnar * 2. Liutgard (f. 931) giftist hertoganum Konráði hinum rauða og varð ættmóðir Salier-ættarinnar Síðari eiginkona Ottós var Aðalheiður frá Búrgúnd. Þau áttu fjögur börn: * 1. Hinrik (f. 952) dó ungur * 2. Brúnó (f. 953), um hann eru engar heimildir, dó sennilega ungur * 3. Matthildur (f. 954) abbadís í Quedlinburg * 4. Ottó II. (f. 955) næsti keisari þýska ríkisins == Heimildir == * Höfer, Manfred. ''Die Kaiser und Könige der Deutschen'', Bechtle 1994. * {{wpheimild|tungumál=de|titill=Otto I. (HRR)|mánuðurskoðað=ágúst|árskoðað=2010}} * {{wpheimild|tungumál=de|titill=Schlacht auf dem Lechfeld|mánuðurskoðað=ágúst|árskoðað=2010}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Hinrik fuglari|Hinrik I]] | titill=Konungur og keisari þýska ríkisins | frá=[[936]] | til=[[973]] | eftir=[[Ottó II (HRR)|Ottó II]]}} {{Töfluendir}} {{Keisarar hins Heilaga rómverska ríkis}} {{fd|912|973}} [[Flokkur:Keisarar hins Heilaga rómverska ríkis]] k7xauhbrpl965mvfdmn9heqo5rf1i15 Raumaríki 0 98951 1982310 1682346 2026-10-08T23:45:05Z Fyxi 84003 1982310 wikitext text/x-wiki [[File:Nedre og Øvre Romerike.svg‎|thumb| right|Raumaríki.]] '''Raumaríki''' er hérað í [[Akurshús|Akurshússfylki]] í Suðaustur-[[Noregur|Noregi]]. Það er 3.806 {{km2}} að stærð og íbúarnir voru 249.889 1. janúar 2011. Sveitarfélögin í héraðinu eru þrettán: * [[Nannestad]] * [[Hurdal]] * [[Eidsvoll]] * [[Ullensaker]] * [[Gjerdrum]] * [[Nes (sveitarfélag)|Nes]] * [[Rælingen]] * [[Nittedal]] * [[Skedsmo]] * [[Lørenskog]] * [[Fet (sveitarfélag)|Fet]] * [[Sørum]] * [[Aurskog-Høland]] == Saga == Raumaríki er fornt heiti og áður en Noregur var sameinaður ríktu þar smákonungar. Íbúar þess kölluðust ''Raumar'' og er þeirra getið í ýmsum fornum heimildum, svo sem [[Bjólfskviða|Bjólfskviðu]]. Talið er líklegt að nafnið megi rekja til þess að neðri hluti árinnar [[Glomma|Glommu]] hét áður Raumur. Raumaríki er eitt frjósamasta svæði Noregs og í skógunum þar voru einnig góðar veiðilendur, svo að héraðið hefur líklega byggst snemma. [[Snorri Sturluson]] nefnir í ''[[Heimskringla|Heimskringlu]]'' að Sigurður hringur og [[Ragnar loðbrók]] sonur hans hafi verið við völd í Raumaríki og [[Vestfold]] allt út til Grenmars. [[Hálfdan svarti]], faðir [[Haraldur hárfagri|Haraldar hárfagra]], lagði Raumaríki undir sig að sögn Snorra, felldi Sigtrygg konung og hrakti Eystein bróður hans úr ríkinu. Eftir dauða Hálfdanar komst Raumaríki undir [[Eiríkur Eymundsson|Eirík Eymundsson]] Svíakonung en Haraldur hárfagri náði svo völdum þar að nýju og varð það hluti af sameinuðum Noregi. [[Flokkur:Akurshús]] 8jg9sj4ixuhdh78s726cibzonuffibf 1982311 1982310 2026-10-08T23:46:04Z Fyxi 84003 1982311 wikitext text/x-wiki [[File:Nedre og Øvre Romerike.svg‎|thumb| right|Raumaríki.]] '''Raumaríki''' ([[norska]]: ''Romerike'') er hérað í [[Akurshús|Akurshússfylki]] í Suðaustur-[[Noregur|Noregi]]. Það er 3.806 {{km2}} að stærð og íbúarnir voru 249.889 1. janúar 2011. Sveitarfélögin í héraðinu eru þrettán: * [[Nannestad]] * [[Hurdal]] * [[Eidsvoll]] * [[Ullensaker]] * [[Gjerdrum]] * [[Nes (sveitarfélag)|Nes]] * [[Rælingen]] * [[Nittedal]] * [[Skedsmo]] * [[Lørenskog]] * [[Fet (sveitarfélag)|Fet]] * [[Sørum]] * [[Aurskog-Høland]] == Saga == Raumaríki er fornt heiti og áður en Noregur var sameinaður ríktu þar smákonungar. Íbúar þess kölluðust ''Raumar'' og er þeirra getið í ýmsum fornum heimildum, svo sem [[Bjólfskviða|Bjólfskviðu]]. Talið er líklegt að nafnið megi rekja til þess að neðri hluti árinnar [[Glomma|Glommu]] hét áður Raumur. Raumaríki er eitt frjósamasta svæði Noregs og í skógunum þar voru einnig góðar veiðilendur, svo að héraðið hefur líklega byggst snemma. [[Snorri Sturluson]] nefnir í ''[[Heimskringla|Heimskringlu]]'' að Sigurður hringur og [[Ragnar loðbrók]] sonur hans hafi verið við völd í Raumaríki og [[Vestfold]] allt út til Grenmars. [[Hálfdan svarti]], faðir [[Haraldur hárfagri|Haraldar hárfagra]], lagði Raumaríki undir sig að sögn Snorra, felldi Sigtrygg konung og hrakti Eystein bróður hans úr ríkinu. Eftir dauða Hálfdanar komst Raumaríki undir [[Eiríkur Eymundsson|Eirík Eymundsson]] Svíakonung en Haraldur hárfagri náði svo völdum þar að nýju og varð það hluti af sameinuðum Noregi. [[Flokkur:Akurshús]] l4nrr76t0nh5a9dnpv76e52b9e1cdzq Flokkur:Akurshús 14 98954 1982304 1424606 2026-10-08T23:41:45Z Fyxi 84003 Fyxi færði [[Flokkur:Akershus]] á [[Flokkur:Akurshús]] 1424606 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Fylki Noregs]] b6tqni8c9lof4jurhgy3a6b0tfx553i Flokkur:Sveitarfélög Akurshúss 14 98955 1982306 1056617 2026-10-08T23:41:59Z Fyxi 84003 1982306 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Akurshús]] 9yyj8unvwhniuggbhkwz2uyucjk3qcd 1982307 1982306 2026-10-08T23:42:50Z Fyxi 84003 Fyxi færði [[Flokkur:Sveitarfélög Akershus]] á [[Flokkur:Sveitarfélög Akurshúss]] 1982306 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Akurshús]] 9yyj8unvwhniuggbhkwz2uyucjk3qcd 1982309 1982307 2026-10-08T23:42:58Z Fyxi 84003 1982309 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Akurshús]] [[Flokkur:Sveitarfélög Noregs]] 3xff3reh4sdywbf4nzp2mh3tm0n78ka Harstad 0 100789 1982319 1767889 2026-10-09T00:00:27Z Fyxi 84003 1982319 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Norway_Counties_Troms_Position.svg|thumb|right|Troms-hérað]] [[Mynd:NO_1903_Harstad.svg|thumb|right|Staðsetning Harstad í Troms-Héraði]] '''Harstad''' er borg og bæjarfélag í [[Troms]]]-fylki í [[Noregur|Noregi]] með um 25.000 íbúa (2017). Borgin er einnig sú þriðja stærsta í Norður-Noregi en hún er staðsett um 250 km norðan við [[Heimskautsbaugur|Heimskautsbaug]]. Borgin fagnaði 100 ára afmæli sínu árið 2004. == Landafræði == Bæjarfélagið er staðsett á tveimur eyjum í sunnanverðu Troms héraði og er stærsti hluti þess staðsettur á Hinnøya sem er stærsta eyja við strendur Noregs (þrjár eyjar á [[Svalbarði|Svalbarða]] eyjaklasanum eru stærri). Norðurhluti bæjarfélagsins er staðsettur á suðurhluta Grytøya sem er 53 ferkílómetrar að stærð. Harstad liggur að Bjarkøy bæjarfélaginu í norðri, Kvæfjord í vestri og Tjeldsund (í Nordland héraði) í suðri. Í suðaustri tengir Tjeldsund brúin Hinnøya við Skånland og við meginlandið yfir Tjeldsunded. Í norðaustri er Vågsfjorden þar sem Harstad deilir vatnasvæði með Ibestad. Borgin sjálf er staðsett á norðaustanverðri Hinnøya. Hún er eina borgin á eyjunni og er gjarnan þekkt sem Vågsfjordens perle (eða perla Vogsfjarðar). [[Mynd:Harstad2.jpg|thumb|left|Harstad]] Bæjarfélagið samanstendur af nokkrum smáeyjum eins og Arnøya, Gressholman, Kjeøya, Kjotta, Kjottakalven, Maga, Rogla, Lille Rogla og Akerøya. Hæsta fjall á svæðinu er Sætertinden sem er 1095 metra yfir sjávarmáli. Hann er staðsettur nálægt Sandtorg á Hinnoya. Nupen fjall sem er 412 m hátt er staðsett í norðvestanverðu bæjarfélaginu á bæjamörkum við Kvæfjord. Olíuiðnaðurinn í Norður-Noregi er staðsettur í Harstad, en skipasmíðaiðnaður og annar iðnaður er einnig til staðar í borginni og er mikilvægur fyrir hagkerfið. Harstad og aðliggjandi svæði hafa venjulega verið á meðal blómlegustu landbúnaðarhéraða Norður-Noregs en þar er jarðvegur frjór og hentar vel til landbúnaðar. == Loftslag og birta == Þrátt fyrir að vera staðsett norðan við heimskautsbaug, er loftslag í Harstad milt heimskautaloftslag, þar sem sumur eru svöl en vetur mildir. Í Harstad verða veturnir ekki jafn harðir og á öðrum svæðum norðan heimskautsbaugs. Vetur eru þvert á móti mildari heldur en í öðrum helstu borgum sem eru staðsettar 25-30 gráðum sunnar á norðuhveli jarðar, eins og Beijing, Chicago og Toronto. Sumur í Harstad eru köld og hitastig fer sjaldnast yfir 22 °C. Meðalhiti ársins er 3,9 °C (1961-90) og meðalúrkoma ársins er 850 mm. Hæðarkerfi valda því að hitastig að vetri getur farið niður í -15 °C og sumarhiti getur orðið 27 °C. [[Mynd:Toppen,_Grytøya.JPG|thumb|left|Fjallið Toppen í bæjarfélaginu Harstad]] Miðnætursólin baðar borgina í ljósi yfir sumarmánuðina frá 22. maí – 18. júlí. Ljósaskipti eiga sér stað á nokkurra klukkustunda tímabili þegar sólin fer rétt undir sjóndeildarhringinn, þannig að ekkert myrkur er frá því snemma í maí og fram í byrjun ágúst. Heimskautanóttin, þegar sólin er alltaf undir sjóndeildarhringnum stendur frá 30. nóvember til 12. janúar. Um þetta leyti eru nokkrar klukkustundir af dagsbirtu í kringum hádegið og verður himinn þá oft litríkur í suðri. Í lok janúar lengir daginn sífellt og verður tólf tímar í mars og átján tímar í apríl. Harstad er staðsett í miðju norðurljósabeltinu og sjást norðurljósin oft á heiðskírum nóttum en þó ekki að sumri vegna birtunnar. [[Flokkur:Troms]] [[Flokkur:Borgir í Noregi]] 62t7tot5u2cq2fkpgsh7wc5eu7sbmg4 1982320 1982319 2026-10-09T00:00:36Z Fyxi 84003 1982320 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Norway_Counties_Troms_Position.svg|thumb|right|Troms-hérað]] [[Mynd:NO_1903_Harstad.svg|thumb|right|Staðsetning Harstad í Troms-Héraði]] '''Harstad''' er borg og bæjarfélag í [[Troms]]-fylki í [[Noregur|Noregi]] með um 25.000 íbúa (2017). Borgin er einnig sú þriðja stærsta í Norður-Noregi en hún er staðsett um 250 km norðan við [[Heimskautsbaugur|Heimskautsbaug]]. Borgin fagnaði 100 ára afmæli sínu árið 2004. == Landafræði == Bæjarfélagið er staðsett á tveimur eyjum í sunnanverðu Troms héraði og er stærsti hluti þess staðsettur á Hinnøya sem er stærsta eyja við strendur Noregs (þrjár eyjar á [[Svalbarði|Svalbarða]] eyjaklasanum eru stærri). Norðurhluti bæjarfélagsins er staðsettur á suðurhluta Grytøya sem er 53 ferkílómetrar að stærð. Harstad liggur að Bjarkøy bæjarfélaginu í norðri, Kvæfjord í vestri og Tjeldsund (í Nordland héraði) í suðri. Í suðaustri tengir Tjeldsund brúin Hinnøya við Skånland og við meginlandið yfir Tjeldsunded. Í norðaustri er Vågsfjorden þar sem Harstad deilir vatnasvæði með Ibestad. Borgin sjálf er staðsett á norðaustanverðri Hinnøya. Hún er eina borgin á eyjunni og er gjarnan þekkt sem Vågsfjordens perle (eða perla Vogsfjarðar). [[Mynd:Harstad2.jpg|thumb|left|Harstad]] Bæjarfélagið samanstendur af nokkrum smáeyjum eins og Arnøya, Gressholman, Kjeøya, Kjotta, Kjottakalven, Maga, Rogla, Lille Rogla og Akerøya. Hæsta fjall á svæðinu er Sætertinden sem er 1095 metra yfir sjávarmáli. Hann er staðsettur nálægt Sandtorg á Hinnoya. Nupen fjall sem er 412 m hátt er staðsett í norðvestanverðu bæjarfélaginu á bæjamörkum við Kvæfjord. Olíuiðnaðurinn í Norður-Noregi er staðsettur í Harstad, en skipasmíðaiðnaður og annar iðnaður er einnig til staðar í borginni og er mikilvægur fyrir hagkerfið. Harstad og aðliggjandi svæði hafa venjulega verið á meðal blómlegustu landbúnaðarhéraða Norður-Noregs en þar er jarðvegur frjór og hentar vel til landbúnaðar. == Loftslag og birta == Þrátt fyrir að vera staðsett norðan við heimskautsbaug, er loftslag í Harstad milt heimskautaloftslag, þar sem sumur eru svöl en vetur mildir. Í Harstad verða veturnir ekki jafn harðir og á öðrum svæðum norðan heimskautsbaugs. Vetur eru þvert á móti mildari heldur en í öðrum helstu borgum sem eru staðsettar 25-30 gráðum sunnar á norðuhveli jarðar, eins og Beijing, Chicago og Toronto. Sumur í Harstad eru köld og hitastig fer sjaldnast yfir 22 °C. Meðalhiti ársins er 3,9 °C (1961-90) og meðalúrkoma ársins er 850 mm. Hæðarkerfi valda því að hitastig að vetri getur farið niður í -15 °C og sumarhiti getur orðið 27 °C. [[Mynd:Toppen,_Grytøya.JPG|thumb|left|Fjallið Toppen í bæjarfélaginu Harstad]] Miðnætursólin baðar borgina í ljósi yfir sumarmánuðina frá 22. maí – 18. júlí. Ljósaskipti eiga sér stað á nokkurra klukkustunda tímabili þegar sólin fer rétt undir sjóndeildarhringinn, þannig að ekkert myrkur er frá því snemma í maí og fram í byrjun ágúst. Heimskautanóttin, þegar sólin er alltaf undir sjóndeildarhringnum stendur frá 30. nóvember til 12. janúar. Um þetta leyti eru nokkrar klukkustundir af dagsbirtu í kringum hádegið og verður himinn þá oft litríkur í suðri. Í lok janúar lengir daginn sífellt og verður tólf tímar í mars og átján tímar í apríl. Harstad er staðsett í miðju norðurljósabeltinu og sjást norðurljósin oft á heiðskírum nóttum en þó ekki að sumri vegna birtunnar. [[Flokkur:Troms]] [[Flokkur:Borgir í Noregi]] fbrldcfz75zjlxabp6ae0lqpvgzou7c IJsselmeer 0 103169 1982346 1814105 2026-10-09T07:10:40Z Alabasterstein 22061 new map 1982346 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Karte Zuiderzeewerke.png|thumb|250px|Hollenskt kort af IJsselmeer]] '''IJsselmeer''' er stærsta [[stöðuvatn]] [[Holland]]s og jafnframt eitt stærsta manngerða stöðuvatn heims, 1.850 km<sup>2</sup> Það var áður fyrr [[fjörður]] sem hét [[Zuiderzee]]. Fjörðurinn náði djúpt inn í landið en var lokaður af með sjóvarnargarði árið [[1932]]. == Landafræði == Zuiderzee var nokkuð langur fjörður sem gekk til suðurs inn í norðanverð [[Niðurlönd]]. Mynni hans lá við norðurodda héraðsins Hollands annars vegar og við [[Frísland]] hins vegar. Fjarðarmynnið var mjög grunnt, enda komið í hollenska Vaðhafið. Utar liggja [[Vesturfrísnesku eyjarnar|Vestur-frísnesku eyjarnar]]. Fjörðurinn náði mun lengra inn í landið en IJsselmeer gerir í dag. IJsselmeer skiptist í nokkur stöðuvötn. Þau helstu eru Markermeer, IJmeer, Gooimeer og Ketelmeer. Héraðið [[Flevoland]] var myndað með landþurrkun en við það minnkaði Ijsselmeer um tæplega helming. Helstu hafnarborgir við Ijsselmeer eru [[Amsterdam]], [[Volendam]], [[Lelystad]], [[Hoorn]], [[Enkhuizen]] og [[Lemmer]]. == Orðsifjar == Zuiderzee merkir ''suðursjór'' en átt er við að fjörðurinn gamli gekk inn í landið til suðurs. IJsselmeer merkir ''vatnið þar sem áin Ijssel á mynni'' en IJssel er nyrsta og austasta óshólmakvísl Rínar. Á hollensku er Ijsselmeer ritað IJsselmeer, þar sem fyrstu tveir bókstafirnir eru ritaðir með stórum staf. Hollenska orðið –meer merkir ''stöðuvatn'', ekki sjór. == Saga == === Zuiderzee === Í upphafi var IJsselmeer lokað stöðuvatn sem [[Rómaveldi|Rómverjar]] kölluðu Lacus Flevus. En í gegnum aldirnar hafa gríðarleg stormflóð riðið yfir landið, bæði við vestur- og norðurströnd Hollands. Zuiderzee varð til við stormflóð á [[12. öldin|12.]] og [[13. öldin|13. öld]] er hafið braust inn í landið. Í stað stöðuvatnsins myndaðist langur fjörður til suðurs sem klauf Holland nær því í tvennt. Íbúar svæðanna voru í stöðugri hættu vegna sjávargangs og flóða. Þúsundir létust í flóðunum. Lengi hafa menn því velt fyrir sér hvernig stjórna mætti náttúruöflunum. === Afsluitdijk === [[Mynd:Afsluitdijk 1031.jpg|thumb|Sjávarvarnargarðurinn mikli, Afsluitdijk, er 32 km langur. Á honum er hraðbraut sem tengir Norður-Holland við Frísland.]] Í lok [[19. öldin|19. aldar]] hóf verkfræðingurinn Cornelius Lely að kanna möguleikann á því að loka Zuiderzee af með varnargarði og komst að því að slíkt væri bæði mögulegt og hagkvæmt. Hins vegar var ekkert gert í nokkra áratugi. En eftir flóðið mikla [[1916]], sem kostaði mörg mannslíf, voru áætlanir hans teknar fram á ný og raunhæfar framkvæmdaáætlanir gerðar. Vinnan við garðinn hófst árið [[1927]] og stóð yfir í fimm ár. Í vestri hefst garðurinn við borgina Den Oever í [[Norður-Holland]]i og liggur síðan í nær beinni línu í norðaustur, til Fríslands. Þann [[28. maí]] [[1932]] klukkan 13:02 var síðasta hleðslan í garðinum sett í með viðhöfn og þar með lokaðist Zuiderzee af frá sjónum. Garðurinn var þá orðinn 32 km langur og hlaut nafnið Afsluitdijk. Garðurinn var síðan hækkaður og breikkaður í 90 metra og lögð var eftir honum hraðbraut. Þann [[20. september]] á sama ári var heitinu formlega breytt úr Zuiderzee í IJsselmeer. Þar með var orðið til eitt stærsta manngerða stöðuvatn heims sem ekki er uppistöðulón í virkjun. Ýmsar sögufrægar hafnarborgir, eins og Amsterdam og Hoorn, lágu þar með ekki lengur að sjó. Við Afsluitdijk er þó skipalyfta, þannig að skip og bátar geta farið um til hafs. === Uppþurrkun === [[Mynd:Ontwerp Afsluiting Zuiderzee en Droogmaking Cornelis Lely 1891-1892.jpg|thumb|Þannig voru upphaflegu áætlanirnar um uppþurrkun IJsselmeers. Suðvesturhlutinn, sem í dag er Markermeer, varð hins vegar aldrei að veruleika.]] Samfara myndun IJsselmeers voru þegar uppi áætlanir um að þurrka stóran hluta þess upp til nýmyndunar lands. Vinnan við það hófst skömmu eftir að Ijsselmeer varð til og árið [[1942]] var Noordoostpolder tilbúið til landnáms. Það er í dag landfasti hluti [[Flevoland]]s. Á sjötta áratugnum var hafist handa við að þurrka syðsta hluta IJsselmeers upp. Við það myndaðist stærsta manngerða eyja heims, bróðurpartur Flevolands. Eyjan og Noordoostpolder voru gerð að nýjasta héraði Hollands [[1986]]. Slíkt er einsdæmi í heiminum að heilt hérað verði til við nýmyndun lands. Árið [[1976]] var annar garður, ásamt akvegi, lagður þvert yfir IJsselmeer og náði hann frá [[Lelystad]] í austri til Enkhuizen í vestri. Garður þessi heitir Houtribdijk og var gerður til þess að hægt væri að þurrka upp suðurhluta IJsselmeer, sem heitir Markermeer, fyrir nýmyndun lands. En sökum þess að engin bráð spurn var þá eftir nýju landi í Hollandi var áætlunum um uppþurrkunina frestað. Auk þess er Markermeer orðið að stöðugu vistkerfi og vinsælu siglingasvæði fyrir seglbáta. Því er með öllu óljóst hvort þar verður nokkurn tímann þurrkað upp. Ijsselmeer er því tvískipt í dag, en margir Hollendingar líta þó svo á að Markermeer og önnur stöðuvötn í kringum Flevoland séu einungis hluti af IJsselmeer. === IJsselmeer í dag === IJsselmeer og Markermeer eru miklar siglingaleiðir, bæði fyrir fraktflutninga og siglingar til dægradvalar. Margar hafnir eru við vötnin, sérstaklega smábátahafnir. Skip sigla frá Markermeer um skipaskurð við Lelystad yfir í IJsselmeer. Við Afslutdijk nyrst í IJsselmeer er svo [[skipastigi]], þaðan sem siglt er inn í Vaðhafið. Bæði Markermeer og IJsselmeer eru að meðaltali um 20-40 cm fyrir neðan sjávarmál. Munurinn er þó miklu meiri á flóði. Stór úthafsskip sigla hins vegar í vestur frá Amsterdam eftir skipaskurði og til [[Norðursjór|Norðursjávar]] við IJmuiden. Mörg náttúruverndarsvæði eru við IJsselmeer. Það helsta er Oostvaardersplassen á Flevoland. Svæðið er kjörið fyrir vað- og strandfugla. == Heimildir == * {{Wpheimild|titill= IJsselmeer|tungumál= nl|mánuðurskoðað= 9. nóvember|árskoðað= 2011}} * {{Wpheimild|titill= Zuiderzeewerken|tungumál= nl|mánuðurskoðað= 9. nóvember|árskoðað= 2011}} {{Commonscat|IJsselmeer}} [[Flokkur:Stöðuvötn í Hollandi]] [[Flokkur:Landafræði Hollands]] inazi7n6kwf5lkbx2rgikq4muf6xoi6 Listi yfir söfn, setur og sýningar á Íslandi 0 103728 1982260 1842475 2026-10-08T15:32:33Z Salvor 70 /* Vesturland */ 1982260 wikitext text/x-wiki {{Ófullkominn listi}} Þetta er '''listi yfir söfn, setur og sýningar á Íslandi'''. == Austurland == * [[Breiðdalssetur]] * [[Burstafell]] * [[Fransmenn á Íslandi]] * [[Galtastaðir fremri]] * [[Geirsstaðakirkja]] * [[Íslenska stríðsárasafnið]] * [[Kjarvalsstofa]] * [[Minjasafn Austurlands]] * [[Minjasafn RARIK]] * [[Minjasafnið Bustarfelli]] * [[Múlastofa]] * [[Náttúrugripasafnið í Neskaupstað]] * [[Náttúrustofa Austurlands]] * [[Ríkarðssafn]] * [[Sjóminjasafn Austurlands]] * [[Sjóminja og smiðjumunasafn Jósafats Hinrikssonar]] * [[Skaftfell menningarmiðstöð]] * [[Skálanes, náttúru- og menningarsetur]] * [[Skriðuklaustur]] *[https://safnahus.is/steinsafn-thordisar-i-hofn/ Steinasafn Þórdísar í Höfn, Borgarfirði eystri.] * [[Steinasafn Petru Sveinsdóttur]] * [[Tækniminjasafn Austurlands]] * [[Þórbergssetur]] == Höfuðborgarsvæðið == * [[Byggðasafn Hafnarfjarðar]] * ''[[Dulminjasafn Reykjavíkur]]'' * [[Fjarskiptasafn Símans]] * [[Gljúfrasteinn]] * [[Grafíksafn Íslands]] * [[Grasagarður Reykjavíkur]] * [[Hafnarborg]] * [[Hið íslenzka reðasafn]] * [[Hofsstaðir, minjagarður]] *[[:en:Icelandic_Museum_of_Design_and_Applied_Art|Hönnunarsafn Íslands]] *[[Kvennasögusafn Íslands]] * [[Kvikmyndasafn Íslands]] * [[Leikminjasafn Íslands]] * [[Listasafn ASÍ]] * [[Listasafn Einars Jónssonar]] * [[Listasafn Íslands]] * [[Listasafn Kópavogs - Gerðarsafn]] * [[Listasafn Reykjavíkur - Ásmundarsafn]] * [[Listasafn Reykjavíkur - Hafnarhús]] * [[Listasafn Reykjavíkur - Kjarvalsstaðir]] * [[Listasafn Sigurjóns Ólafssonar]] * [[Ljósmyndasafn Reykjavíkur]] * [[Lyfjafræðisafnið]] * [[Lækningaminjasafn Íslands]] * [[Minjasafn Mjólkursamsölunnar]] * ''[[Minjasafn Orkuveitu Reykjavíkur]]'' * [[Minjasafn Reykjavíkur]] * [[Minjasafn Vegagerðarinnar]] * [[Náttúrufræðistofa Kópavogs]] * [[Náttúrufræðistofnun Íslands]] * [[Náttúruminjasafn Íslands]] * [[Nýlistasafnið]] * ''[[Sjóminjasafn Íslands]]'' * [[Skákminjasafn Íslands]] * [[Sögusafnið]] * [[Tónlistarsafn Íslands]] * ''[[Vaxmyndasafnið]]'' * [[Víkin - Sjóminjasafnið í Reykjavík]] * [[Þjóðmenningarhúsið]] * [[Þjóðminjasafn Íslands]] == Norðurland == * [[Byggðasafn Húnvetninga og Strandamanna]] * [[Byggðasafn Skagfirðinga]] * [[Byggðasafnið Hvoll, Dalvík]] * [[Davíðshús]] * [[Flugsafn Íslands]] * [[Fuglasafn Sigurgeirs]] * [[Friðbjarnarhús|Safn Góðtemplarareglunnar í Friðbjarnarhúsi]] * [[Gamli bærinn Laufás]] * [[Grenjaðarstaður í Aðaldal]] * [[Hafíssetrið]] * [[Heimilisiðnaðarsafnið]] * [[Hvalasafnið á Húsavík]] * [[Iðnaðarsafnið á Akureyri]] * [[Friðbjarnarhús|Leikfangasafnið Friðbjarnarhúsi]] * [[Könnunarsögusafnið]] * [[Listasafnið á Akureyri]] * [[Lystigarður Akureyrar]] * [[Minjahúsið]] * [[Minjasafnið á Akureyri]] * [[Mótorhjólasafn Íslands]] * [[Náttúrugripasafn Ólafsfjarðar]] * [[Nonnahús]] * [[Safnahúsið á Húsavík]] * [[Samgöngusafnið í Stóragerði- automuseum]] * [[Safnasafnið]] * [[Samgönguminjasafnið Ystafelli]] * [[Sauðaneshús]] * [[Selasetrið á Hvammstanga]] * [[Sigurhæðir]] * [[Síldarminjasafn Íslands]] * [[Sjóminjasafnið á Húsavík]] * [[Skjálftasetrið á Kópaskeri]] * [[Smámunasafn Sverris Hermannssonar]] * [[Snartarstaðir, Kópaskeri]] * [[Spákonuhof Skagaströnd]] * [[Sögusetur íslenska hestsins]] * [[Verslunarminjasafnið Hvammstanga]] * [[Vesturfarasetrið]] * [[Þjóðlagasetur Bjarna Þorsteinssonar]] == Reykjanes == * [[Bátasafn Gríms Karlssonar]] * [[Björgunarminjasafn Íslands]] * [[Byggðasafn Garðskaga]] * [[Byggðasafn Reykjanesbæjar]] * [[Duus Safnahús]] * [[Flug- og sögusetur Reykjaness]] * [[Fræðasetrið í Sandgerði]] * [[Gjáin í Eldborg]] * [[Íþróttaminjasafn Reykjanesbæjar]] * [[Listasafn Reykjanesbæjar]] * [[Náttúrustofa Reykjaness]] * [[Rokksafn Rúnars Júlíussonar]] * [[Saltfisksetrið í Grindavík]] * [[Sveinssafn]] * [[Víkingaheimar]] == Suðurland == * [[Byggðasafn Árnesinga]] * [[Byggðasafnið í Skógum]] * [[Draugasetrið]] * [[Dýrasafnið á Selfossi]] * [[Egilsbúð]] * [[Fiska- og náttúrugripasafn Vestmannaeyja]] * [[Eldheimar]] * [[Fræðslumiðstöð á Þingvöllum]] * [[Geysisstofa]] * [[Heklusetrið]] * [[Listasafn Árnesinga]] * [[Njálusetrið]] * [[Sagnheimar - byggðarsafn]] * [[Samgöngusafnið í Skógum]] * [[Sjóminjasafnið á Eyrarbakka]] * [[Tréskurðarsafnið á Selfossi]] * [[Veiðisafnið]] == Vestfirðir == * [[Bátasafn Breiðafjarðar]] * [[Byggðasafn Vestfjarða]] * [[Galdrasýning á Ströndum]] * [[Grasagarðar Vestfjarða]] * [[Hlunnindasýningin á Reykhólum]] * Listasafn Ísafjarðar * [[Listasafn Samúels Jónssonar]] * [[Ljósmyndasafnið Ísafirði]] * [[Melódíur minninganna]] * [[Melrakkasetur Íslands]] * [[Minjahúsið Kört]] * [[Minjasafn Egils Ólafssonar]] * [[Minjasjóður Önundarfjarðar]] * [[Náttúrugripasafn Bolungarvíkur]] * [[Safn Jóns Sigurðssonar]] * [[Sauðfjársetur á Ströndum]] * [[Sjóminjasafnið í Ósvör]] * [[Sjóræningjahúsið]] * [[Skrímslasetrið]] * [[Snjáfjallasetur]] == Vesturland == * [[Bjarnarhöfn]] * [[Byggðasafn Dalamanna]] * [[Byggðasafn Snæfellinga og Hnappdæla]] * [[Byggðasafnið Görðum]] * [[Eiríksstaðir]] * [[Eyrbyggja - Sögumiðstöð]] * [[Gestastofa þjóðgarðsins Snæfellsjökuls]] * [[Haraldarhús]] * [[Landbúnaðarsafn Íslands]] * [[Landnámssetur Íslands]] * [[Listasetrið Kirkjuhvoll]] * [[Náttúrugripasafnið á Hellissandi]] * [[Pakkhúsið í Ólafsvík]] * [[Safnahús Borgarfjarðar]] * [[Sjóminjagarðurinn Hellissandi]] * [[Snorrastofa]] * [[Vatnasafn|Vatnasafnið í Stykkishólmi]] * [[Veiðiminjasafn í Ferjukoti]] == Heimildir== * [http://www.rikisendurskodun.is/fileadmin/media/skyrslur/Skyrsla_um_safnamal.pdf Ríkisendurskoðun (2009). Íslensk muna- og minjasöfn: meðferð og nýting á ríkisfé.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304232303/http://www.rikisendurskodun.is/fileadmin/media/skyrslur/Skyrsla_um_safnamal.pdf |date=2016-03-04 }} * {{vefheimild|url=http://safnarad.is/safnastarf/safnastarf/safnastarf_list/|titill=Söfn, setur og sýningar á Íslandi|mánuðurskoðað=1. desember|árskoðað=2011}} * [http://www.husmus.is/ Menningarmiðstöð Þingeyjinga]. Fjalla um söfn innan sveitarfélagsins [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi]] [[Flokkur:Söfn á Íslandi| ]] 9wa3edp6ygksfy8vwenrqk8fks77sow Willow Smith 0 115809 1982328 1980096 2026-10-09T00:53:27Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1982328 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Willow Smith | búseta = | mynd = | myndastærð = 220px | myndatexti = Willow árið 2019 | fæðingarnafn = Willow Camille Reign Smith | fæðingardagur = {{Fæðingardagur og aldur|2000|10|31}} | fæðingarstaður = Los Angeles | dauðadagur = | dauðastaður = | orsök_dauða = | þekktur_fyrir = Söngkona,leikkona | starf = Tónlistarkona, leikkona | titill = | laun = | trú = | maki = | börn = | foreldrar = Will Smith og Jada Pinkett Smith | heimasíða =www.willowsmith.com | niðurmál = | hæð = | þyngd = }} '''Willow Camille Reign Smith''' (fædd [[31. október]] [[2000]]), einnig þekkt sem Willow er [[Bandaríkin|bandarísk]] söngkona, lagahöfundur, leikkona og dansari. Hún er dóttir leikaranna [[Will Smith]] og [[Jada Pinkett Smith]] og yngri systir leikarans og tónlistarmannsins [[Jaden Smith]]. Hún vakti fyrst athygli í myndinni [[I Am Legend (kvikmynd)|I Am Legend]] sem hún lék í ásamt föður sínum. Næsta hlutverk hennar var í myndinni ''[[Kit Kittredge: An American Girl]].'' Hún hlaut [[Young Artist Award]] fyrir leik sinn í henni. Willow byrjaði tónlistarferill sinn haustið 2010 þegar hún gaf út smáskífurnar „[[Whip My Hair]]“ árið 2010 og „[[21st Century Girl]]“ árið 2011. Hún varð yngsti tónlistarmaðurinn hjá útgáfufyrirtækinu [[Roc Nation]] árið 2010. „Whip My Hair“ komst í 11. sæti á [[Billboard Hot 100]]. Myndbandið við það lag var tilnefnt til [[BET verðlaunin|BET verðlaunanna]]<ref>{{Vefheimild|url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/happy-birthday-willow-smith-12-reasons-why-shes-cooler-than-most-of-us-20123110|titill=Happy birthday, Willow Smith! 12 reasons why she's cooler than most of us|höfundur=|útgefandi=|mánuður=|ár=|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref> sem myndband ársins árið 2011. Hún gaf út sína fyrstu plötu, ''[[Ardipithecus]]'' 11. desember 2015. [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Smith, Willow Camille Reign]] [[Flokkur:Bandarískar söngkonur|Smith, Willow Camille Reign]] == Barnæska == Willow Smith fæddist 31. október 2000 í [[Los Angeles]], [[Kalifornía|Kaliforníu]].<ref>{{Vefheimild|url=http://www.biography.com/people/willow-smith-17176480#awesm=~oFY6lR6mHtuBS3|titill=Willow Smith biography|höfundur=|útgefandi=|mánuður=|ár=|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref> Hún er dóttir leik- og tónlistarkonunnar [[Jada Pinkett Smith]] og leikara og tónlistarmanninum [[Will Smith]]. Hún á tvö eldri systkini: bróðir hennar [[Jaden Smith]], leikari og tónlistarmaður, og hálfbróðir hennar Willard Carroll „Trey“ Smith III, leikari og plötusnúður. Smith gekk í [[Sierra Canyon School|Sierra Canyon skólann]] í Los Angeles.<ref>{{cite news|url=http://www.people.com/people/article/0,,20163838,00.html|title=Will Smith: My Daughter Wants to Be Paris Hilton|last1=Orloff|first1=Brian|date=December 2, 2007|work=People|access-date=June 8, 2010|last2=Lazaruk|first2=Lauren|archive-date=janúar 17, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080117052321/http://www.people.com/people/article/0,,20163838,00.html|url-status=dead}}</ref> == Ferill == === 2007–2013: Willow kemst í sviðsljósið á leiklistar og tónlistarsviði === Willow byrjaði leikferil sinn í myndinni [[I Am Legend (kvikmynd)|I Am Legend]] þar sem hún lék ásamt föður sínum.<ref>{{Cite web|url=https://www.vanityfair.com/news/2010/06/jaden-smith-201006|title=Rising Son: The New Karate Kid|last=Smith|first=Krista|website=Vanity Fair|language=en-us|access-date=2021-01-03}}</ref> Næsta myndin sem hún lék í, [[Kit Kittredge: An American Girl|''Kit Kittredge: An American Girl'']],<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/will-smith-annie-jay-z/|title=Will Smith Planning 'Annie' Remake With Jay-Z|date=2011-01-20|website=ScreenRant|language=en-US|access-date=2021-01-03}}</ref> kom út 2. júlí 2008. Árið 2008 talsetti hún fyrir unga Gloríu í Madagascar: Escape 2 Africa, þar sem móðir hennar [[Jada Pinkett Smith|Jada]] talaði fyrir eldri Gloríu. Í júní 2009 tilkynnti Jada Pinkett Smith, móðir Willow í viðtali í sjónvarpsþættinum ''[[Lopez Tonight]],'' að Willow myndi gefa út sína fyrstu plötu. Willow gaf síðan út sína fyrstu smáskífu „[[Whip My Hair]]“ sem varð mjög vinsæl í Bandaríkjunum. Skömmu seinna tilkynnti Willow sína næstu smáskífu „[[21st Century Girl]]”. Daginn eftir að hafa frumflutt lagið í sjónvarpsþættinum ''[[The Oprah Winfrey Show]] ,'' gaf hún það út 3. febrúar 2011. Myndbandið kom út 9. mars 2011. 20. janúar 2011 tilkynnti Will Smith að hann ætlaði sér að endurgera Broadway söngleikinn ''Annie'' í kvikmyndarformi þar sem Willow myndi leika titilhlutverkið. <ref>{{Cite web|url=https://ew.com/article/2013/02/24/quvenzhane-wallis-to-star-in-annie-musical/|title=Quvenzhané Wallis to star in new big-screen 'Annie'|website=EW.com|language=EN|access-date=2021-01-03|archive-date=2021-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114041124/https://ew.com/article/2013/02/24/quvenzhane-wallis-to-star-in-annie-musical/|url-status=dead}}</ref>Þrátt fyrir það var Willow talin of gömul fyrir hlutverkið og í febrúar 2013 fékk Quvenzhané Wallis hlutverkið.<ref>{{Cite web|url=https://www.huffpost.com/|title=HuffPost - Breaking News, U.S. and World News|website=HuffPost|language=en|access-date=2021-01-03}}</ref> 6. október 2011 kom lagið „Fireball“, út í samstarfi með rapparanum [[Nicki Minaj]]. Fireball stóð ekki undir væntingum og komst ekki í neina vinsældarlista í Bandaríkjunum. Framleiðandi Willow tilkynnti að vinnslu á fyrstu plötunni hennar væri nánast lokið. Hann sagði einnig að platan væri í svipuðum stíl og „Whip My Hair”. Titill plötunnar var seinna sagður vera ''Knees and Elbows.''<ref>{{Cite web|url=http://www.teen.com/2012/05/02/news/entertainment-news/willow-smith-do-it-like-me-rockstar-video/|title=Willow Smith Do It Like Me (Rockstar) Music Video {{!}} Teen.com|date=2013-06-25|website=web.archive.org|access-date=2021-01-03|archive-date=2013-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20130625120145/http://www.teen.com/2012/05/02/news/entertainment-news/willow-smith-do-it-like-me-rockstar-video/|url-status=unfit}}</ref> Hún átti að koma út í kringum apríl 2012 en seinna var tilkynnt að útgáfu væri frestað. 1. maí 2012 gaf hún út tónlistarmyndband við lagið „Do it Like Me (Rockstar)“.<ref>{{Cite web|url=https://www.eonline.com/news/437299/willow-smith-s-summer-fling-video-is-full-of-fake-accents-dancing-young-love-watch-now|title=Willow Smith's "Summer Fling" Video Is Full of Fake Accents, Dancing & Young Love—Watch Now!|date=Tue Jul 09 02:29:00 GMT+0 2013|website=E! Online|access-date=2021-01-03}}</ref> 2. júlí 2012 frumsýndi Smith tónlistarmyndbandið við lagið „I Am Me“ á [[BET verðlaunin|BET verðlaununum.]] 17. júlí sama ár gaf hún út sína fjórðu smáskífu „I Am Me“ á [[iTunes]] og [[Amazon.com|Amazon]]. ''Knees and Elbows'' hefur enn ekki verið gefin út og hefur líklegast orðið að yfirgefnu verkefni. Sumarið 2013 byrjuðu Willow og DJ Fabrega samstarf sem kallaðist „Melodic Chaotic“. „The Intro“ var það fyrsta sem þau gáfu út undir því nafni. „Summer Fling“ var svo annað og kom út 6. júlí 2013. Myndbandinu var leikstýrt af Willow og Mike Vargas sem hafði áður leikstýrt myndbandinu hennar fyrir „I Am Me“. Lagið Summer Fling hefur verið gagnrýnt fyrir óviðeigandi notkun á orðinu „fling.“ og eftirlíkingu hennar á breskum hreimi.<ref>{{Cite web|url=https://jezebel.com/willow-smith-and-her-fake-accent-have-a-blast-in-summe-698952750|title=Willow Smith and Her Fake Accent Have a Blast in ‘Summer Fling’ Video|website=Jezebel|language=en-us|access-date=2021-01-03}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.crushable.com/2013/07/08/entertainment/willow-smith-song-summer-fling-melodic-chaotic-video/|title=Willow Smith Debuts Video For Song Summer Fling, Fakes British Accent|date=2013-11-20|website=web.archive.org|access-date=2021-01-03|archive-date=2013-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20131120053356/http://www.crushable.com/2013/07/08/entertainment/willow-smith-song-summer-fling-melodic-chaotic-video/|url-status=unfit}}</ref> <ref>{{cite magazine|url=http://www.rap-up.com/2013/09/16/willow-smith-performs-summer-fling-on-the-queen-latifah-show/|title=Willow Smith Performs 'Summer Fling' on 'The Queen Latifah Show'|magazine=Rap-Up|access-date=June 1, 2014|archive-date=september 8, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140908134905/http://www.rap-up.com/2013/09/16/willow-smith-performs-summer-fling-on-the-queen-latifah-show/|url-status=dead}}</ref>16. september 2013 flutti Willow lagið „Summer Fling“ í sjónvarpsþættinum ''[[The Queen Latifah Show.]]'' Á meðan flutningi stóð sagði hún: „Til þess að útskýra nánar, þýðir orðið ''fling'' eitthvað sem endist ekki lengi ... og þetta lag er tileinkað öllum börnum í heiminum sem finnst sumarið aldrei endast nógu lengi. “ === 2014–2018: ''3'', ''Ardipithecus'' og ''The 1st'' === 24. október 2014 var tilkynnt af Willow og FADER að hún myndi gefa út fyrstu [[Stuttskífa|stuttskífu]] sína „3“ 31. október 2014. Sama dag hélt hún tónleika í [[New York-borg|New York borg]] í FADER tjaldinu þar sem hún flutti lög af stuttskífunni, þ.á.m „8“, „9“ og lagið „5“ sem hún flutti með bróður sínum. Hún flutti einnig lagið „Summer Fling“, og nýja útgáfu af vinsæla laginu „Whip My Hair“. Willow gaf út [[Smáskífa|smáskífuna]] „ F Q-C #7“ 7. maí 2015.<ref>{{Citation|title=F Q-C # 7 - Single by WILLOW|url=https://music.apple.com/us/album/f-q-c-7-single/1445285302|language=en-us|access-date=2021-01-03}}</ref> Tónlistarmyndband kom út samdægurs á [[Vevo]]. <ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mcvjHpDMNoI|title=Willow - F Q-C #7 - YouTube|date=2015-05-27|website=web.archive.org|access-date=2021-01-03|archive-date=2015-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527142536/https://www.youtube.com/watch?v=mcvjHpDMNoI|url-status=unfit}}</ref> Eftir útgáfuna á tónlistarmyndbandi við lagið „Why Don't You Cry“ <ref>{{Cite web|url=https://i-d.vice.com/en_us/article/a3g47b/world-premiere-watch-willow-smiths-new-video-why-dont-you-cry|title=world premiere: watch willow smith’s new video 'why don’t you cry'|last=Staff|first=i-D.|date=2015-09-17|website=i-D|language=en|access-date=2021-01-03|archive-date=2020-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027003837/https://i-d.vice.com/en_us/article/a3g47b/world-premiere-watch-willow-smiths-new-video-why-dont-you-cry|url-status=dead}}</ref>gaf Willow út fyrstu plötuna sína ''[[Ardipithecus]]'' þann 11. desember 2015.<ref>{{Citation|title=ARDIPITHECUS by WILLOW|url=https://music.apple.com/us/album/ardipithecus/1440923499|language=en-us|access-date=2021-01-03}}</ref> Til útskýringar um titil plötunnar sagði Willow: „[[Ardipithecus Ramidus]] (sic) [[Sahelanthropus tchadensis]] er vísindalegt heiti yfir fyrstu steingervingana af mannætt sem fundnir voru á jörðinni. Ég vildi nefna tónlistarsamsetningu mína eftir því vegna þess að á meðan ég var að semja þessi lög var ég í svo miklu breytingarástandi. Ég gróf djúpt í jarðvegi hjartans míns og fann búta og hluta af mínu forna sjálfi sem segir sögur sem enduðu á því að verða textarnir við þessi lög.“ <ref>{{Vefheimild|url=https://www.nme.com/news/willow-smith/90285|titill=Willow Smith surprise releases debut album|höfundur=|útgefandi=|mánuður=|ár=|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref> Á 17 ára afmælisdeginum sínum, 31. október 2017 gaf hún út sína aðra plötu ''The 1st'' sem hefur fengið mikil hrós fyrir tónlistarþróun þess, þá sérstaklega getu Willow að skapa tónlist sem fetar í spor forvera hennar í R&B af [[10. áratugurinn|10. áratugnum]], þrátt fyrir að hafa ekki verið á lífi á þeim tíma.<ref>{{Cite web|url=https://pitchfork.com/reviews/albums/willow-the-1st/|title=Willow: The 1st|website=Pitchfork|language=en|access-date=2021-01-03}}</ref> Hún fór í tónlistarferðalag eftir útgáfu plötunnar ásamt Jhene Aiko, St. Beauty, Kodie Shane og Kitty Cash út árið 2017.<ref>{{Cite web|url=https://www.rap-up.com/2017/10/11/jhene-aiko-trip-tour-dates/|title=Jhené Aiko Announces 'Trip' Tour with Willow Smith|website=Rap-Up|language=en-US|access-date=2021-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226182757/https://www.rap-up.com/2017/10/11/jhene-aiko-trip-tour-dates/|archive-date=2021-02-26|url-status=dead}}</ref> Ásamt móður sinni og ömmu, Adrienne Banfield-Norris, stjórnar Willow vefþættinum ''Red Table Talk'' sem hlaut henni tilnefningu til [[Daytime Emmy verðlaunin|Daytime Emmy verðlaunanna]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.washingtonpost.com/arts-entertainment/2018/10/29/understated-genius-jada-pinkett-smiths-red-table-talk/|titill=The understated genius of Jada Pinkett-Smith's Red Table Talk|höfundur=|útgefandi=|mánuður=|ár=|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/daytime-emmy-awards-2020-full-list-nominees-1289414|title=Daytime Emmy Awards: 'General Hospital' Tops Nominations {{!}} Hollywood Reporter|website=www.hollywoodreporter.com|access-date=2021-01-03}}</ref> === 2019 – nútíð: ''Willow'' og ''The Anxiety'' === 24. júní 2019 tilkynnti Willow Smith sína þriðju plötu, ''[[Willow]].'' Platan kom út 19. júlí 2019 og var framleitt í sameiningu af Willow sjálfri og Tyler Cole.<ref>{{Cite web|url=https://defpen.com/willow-smith-announces-new-album-mini-tour/|title=Willow Smith Announces New Album and Mini-Tour|date=2019-06-25|website=Def Pen|language=en-US|access-date=2021-01-03}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Tvíeykið gaf út plötu saman sem ber titilinn ''The Anxiety'' árið 2020. == Einkalíf == Í júní 2019 kom Willow út úr skápnum sem [[tvíkynhneigð]] og sagði, „Ég elska menn og konur jafnt.“ Hún minntist einnig á stuðning sinn við [[:en:Polyamory|fjölbreytileg sambönd]] og löngun hennar í að vera í slíku sambandi. <ref>{{Cite web|url=https://www.pride.com/comingout/2019/6/25/willow-smith-comes-out-i-love-men-and-women-equally|title=Willow Smith Comes Out: 'I Love Men and Women Equally'|date=2019-06-25|website=www.pride.com|language=en|access-date=2021-01-03}}</ref> == Tónlistarferill == === Breiðskífur === * ''[[:en:Ardipithecus_(album)|Ardipithecus]]'' (2015) * ''[[:en:The_1st_(album)|The 1st]]'' (2017) * ''[[:en:Willow_(album)|Willow]]'' (2019) * ''The Anxiety'' (2020)<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2020/03/14/entertainment/willow-smith-tyler-cole-the-anxiety-trnd/index.html|title=Willow Smith and Tyler Cole release new album 'The Anxiety' after spending 24 hours in a museum|last=Asmelash|first=Leah|website=CNN}}</ref> === Stuttskífur (EP) === * ''R I S E'' (2020) {{small|(ásamt [[Jahnavi Harrison]])}} == Kvikmyndar og sjónvarpsferill == {| class="wikitable" style="text-align:left;" !Ártal !Titill !Hlutverk !Athugasemdir |- |2007 |''[[:en:I_Am_Legend_(film)|I Am Legend]]'' |Marley Neville<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com/entertainment/Movies/article/281904|title=Will Smith goes it alone|last=Howell|first=Peter|date=December 3, 2007|work=Toronto Star|access-date=June 8, 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/life/people/2007-12-11-legend-premiere_N.htm|title='Legend' premiere has that Smith family vibe|last=Freydkin|first=Donna|date=December 11, 2007|work=USA Today|access-date=June 8, 2010}}</ref> | |- | rowspan="2" |2008 |''[[:en:Kit_Kittredge:_An_American_Girl|Kit Kittredge: An American Girl]]'' |Countee Garby | |- |''[[:en:Madagascar:_Escape_2_Africa|Madagascar: Escape 2 Africa]]'' |[[:en:Gloria_(Madagascar)|Baby Gloria]] (rödd) | |- |2009 |''[[:en:Merry_Madagascar|Merry Madagascar]]'' |Abby (rödd) |Sjónvarpsmynd |- |2009–2010 |''[[:en:True_Jackson,_VP|True Jackson, VP]]'' |Young True<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=7dnxyPztFm4&feature=channel_page don't forget "testing true"! :)]. [[Ashley Argota]], [[YouTube]], a.k.a. ashargota (official YouTube channel). 1:42 minutes in. "Willow Smith, who is [[Will Smith]]'s daughter, is going to be playing Young True."</ref> |tveir þættir |- |2017 |''[[:en:Neo_Yokio|Neo Yokio]]'' |Helenist (rödd) |Þáttur: „O, the Helenists“ |- |2018 |''[[:en:Adventure_Time|Adventure Time]]'' |Beth the Pup Princess (rödd) |Þáttur: „[[:en:Come_Along_with_Me_(Adventure_Time)|Come Along with Me]]“ |- |2018–nútíð |''[[:en:Red_Table_Talk|Red Table Talk]]'' |Hún sjálf |Þáttarstjórnandi; 37 þættir |} == Verðlaun og tilnefningar == {| class="wikitable" !Ártal !Verðlaun !Flokkur !Tilnefning !Niðurstöður |- |2008 | rowspan="2" |[[:en:Young_Artist_Awards|Young Artist Awards]] |Besti árangur leikkonu í kvikmynd (Ung leikkona tíu ára eða yngri) |[[I Am Legend (kvikmynd)|''I Am Legend'']] |Tilnefnd |- |2009 |Besti árangur í kvikmynd (Ungur leikhópur) |''[[Kit Kittredge: An American Girl]]'' |Vann |- |2010 |[[:en:Annie_Award|Annie Award]] |Talsetning í sjónvarpsframleiðslu. |[[Merry Madagascar|''Merry Madagascar'']] |Tilnefnd |- | rowspan="7" |2011 |VirtuaMagazine Awards |Besti nýji tónlistarmaðurinn | rowspan="2" |Hún sjálf |Vann |- | rowspan="2" |[[:en:NAACP_Image_Award|NAACP Image Award]]<ref>{{cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/gossip/2011/03/willow-smith-video-21st-century-girl-tyler-perry-naacp.html|title='21st Century Girl' Willow Smith wins new-artist NAACP Image Award|last=D'Zurilla|first=Christie|date=March 7, 2011|work=[[Los Angeles Times]]|access-date=March 8, 2011|publisher=[[Tribune Company]]}}</ref> |Framúrskarandi nýr tónlistarmaður| Framúrskarandi nýr tónlistamaður |Vann |- |Framúrskarandi tónlistarmyndband | rowspan="4" |„[[:en:Whip_My_Hair|Whip My Hair]]“ |Tilnefnd |- |[[:en:O_Music_Awards|O Music Awards]] |Vinsælasta myndbandið| Vinsælasta myndbandið |Vann |- | rowspan="4" |[[:en:BET_Awards|BET Awards]] |Myndband ársins| Myndband ársins |Tilnefnd |- |Besti nýji tónlistarmaðurinn| Besti nýji tónlistarmaðurinn |Tilnefnd |- | rowspan="2" |YoungStar verðlaunin |Hún sjálf <small>(vann ásamt Jaden Smith)</small>| Hún sjálf (vann ásamt Jaden Smith) |Vann |- | rowspan="2" |2012 |Hún sjálf| Hún sjálf |Tilnefnd |- | rowspan="2" |MP3 Music Awards | rowspan="2" |BTM verðlaunin |„Fireball“ (ásamt [[Nicki Minaj]]) |Tilnefnd |- |2013 |„I Am Me“| „[[I Am Me]]“ |Vann |- |2014 |[[:en:Vevo|VEVOCertifiedAwards]] |100,000,000 áhorf |„Whip My Hair“| „[[Whip My Hair]]“ |Vann |- |2016 |Tískuverðlaun 2016 |Ný tískutákn |Hún sjálf <small>(vann ásamt Jaden Smith)</small>| Hún sjálf (vann ásamt Jaden Smith) |Vann |- |2020 |[[:en:47th_Daytime_Emmy_Awards|Daytime Emmy Awards]]<ref name="emmys2">{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/daytime-emmy-awards-2020-full-list-nominees-1289414|title=Daytime Emmy Awards: 'General Hospital' Tops Nominations|last=Nordyke|first=Kimberly|last2=Howard|first2=Annie|date=2020-05-22|website=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=2020-05-22}}</ref> |Framúrskarandi þáttarstjórnandi upplýsandi sjónvarpsþáttar |''[[Red Table Talk]]'' |Tilnefnd |} == Tilvísanir == <references /> {{DEFAULTSORT:Smith, Willow}} {{f|2000}} [[Flokkur:Leikkonur frá Los Angeles]] e9utrwbz6slm5cw6dmqto328h1zb5lo Jóhann Berg Guðmundsson 0 117524 1982246 1945633 2026-10-08T14:49:35Z Berserkur 10188 1982246 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |mynd= [[File:Jóhann Guðmundsson.jpg |200px]] |nafn= Jóhann Berg Guðmundsson |fullt nafn= Jóhann Berg Guðmundsson |fæðingardagur={{Fæðingardagur og aldur|1990|10|27}} |fæðingarbær=[[Reykjavík]] |fæðingarland=Ísland |hæð= 1,78m |staða= Vængmaður |núverandi lið= |númer= 17 |ár í yngri flokkum= |yngriflokkalið= [[Breiðablik]] , [[Chelsea FC|Chelsea F.C.]] og [[Fulham FC|Fulham F.C.]] |ár1=2008 |ár2=2009-2014 |ár3=2014-2016 |ár4=2016-2024 |ár5=2024-2025 |ár6=2025-2026 |lið1=[[Breiðablik]] |lið2= [[AZ Alkmaar|AZ]] |lið3=[[Charlton Athletic]] |lið4=[[Burnley F.C.]] |lið5= Al-Orobah |lið6= Al Dhafra |leikir (mörk)1=22 (6) |leikir (mörk)2= 119 (9) |leikir (mörk)3= 81 (16) |leikir (mörk)4= 200 (15) |leikir (mörk)5= 27 (4) |leikir (mörk)6= 10 (2) |landsliðsár=2008<br>2008-2011<br>2008-2026 |landslið=Ísland U19<br>Ísland U21<br>[[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ísland]] |landsliðsleikir (mörk)=1 (1)<br>14 (6)<br>102 (8) }} '''Jóhann Berg Guðmundsson''' (f. [[27. október]] [[1990]]) er íslenskur fyrrum knattspyrnumaður. Jóhann skoraði þrennu gegn [[Sviss]] árið 2014 fyrir landsliðið og var sá fyrsti til þess að skora þrennu fyrir íslenska landsliðið í 13 ár. Jóhann lék alla leiki Íslands á EM í knattspyrnu í Frakklandi 2016. Sama ár fór hann frá [[Charlton Athletic]] til [[Burnley F.C.]].<ref>[http://www.bbc.com/sport/football/36835053 Johann Berg Gudmundsson & Nick Pope: Burnley sign duo from Charlton] BBC. Skoðað 19. júlí, 2016.</ref> Tímabilið 2019-2020 var Jóhann að mestu plagaður af meiðslum. Í desember 2022 var aukaspyrnumark Jóhanns valið sem mark mánaðarins. Hann yfirgaf Burnley sumarið 2024 og hélt á Arabíuskagann. Jóhann lagði skóna á hilluna árið 2026 <ref>[https://www.fotbolti.net/news/08-10-2026/johann-berg-leggur-skona-a-hilluna Jóhann Berg leggur skóna á hilluna] Fótbolti.net, sótt 8. október 2026</ref> <gallery> Mynd:Johann-berg-gudmondsson-1313350875.jpg|Jóhann Berg Guðmundsson með AZ Alkmaar árið 2011. Mynd:1 Jóhann Berg Guðmundsson.jpg|Jóhann með landsliðinu. FWC 2018 - Group D - ARG v ISL - Photo 094.jpg|Jóhann gegn Argentínu 2018. [[Lionel Messi]] efst. </gallery> ==Tilvísanir== [[Flokkur:Íslenskir knattspyrnumenn]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1990]] t14b543i3taw45ncss2x8kah1vf3h3m 2026 0 131138 1982211 1982203 2026-10-08T12:05:46Z Berserkur 10188 1982211 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** 41 lést í eldsvoða sem varð í á bar í skíðabænum [[Crans Montana]] í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]]: ** [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. ** [[Sagrada Família]] í [[Barselóna]] varð hæsta kirkja í heimi þegar hún tók fram úr [[dómkirkjan í Ulm|dómkirkjunni í Ulm]]. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið hófst þegar Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: **[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. ** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London. * [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. * [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]]. ===Júní=== * [[2. júní]] - [[Hildur Björnsdóttir]] tók við sem [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. * [[3. júní]]: ** Íran gerði loftárás á alþjóðaflugvöllinn í [[Kúveit]]. ** Úkraína gerði drónaárás á olíuvinnslu við [[Sankti Pétursborg]]. Nokkrum dögum síðar voru enn frekari árásir gerðar á hernaðarskotmörk. * [[7. júní]]: ** Þingkosningar voru haldnar í [[Armenía|Armeníu]]. Stjórn [[Níkol Pasjínjan]] hélt velli. ** Íran gerði loftárásir á norður-Ísrael. Ísrael svaraði í sömu mynt. * [[8. júní]] - [[Jarðskjálfti]] af stærð 7,8 varð á Filippseyjum, sá stærsti síðan 1990. * [[9. júní]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árásir á Íran eftir að bandarísk þyrla var skotin niður. Íran gerði eldflaugaárásir á bandarískar herstöðvar í Barein, Jórdaníu og Kúveit. * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hófst. Mótið var haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. * [[12. júní]] - [[Elon Musk]] varð fyrsti billjónamæringur sögunnar eftir að opnað var fyrir viðskipti með fyrirtæki hans, [[SpaceX]], á [[NASDAQ]]-hlutabréfamarkaðnum. * [[14. júní]]: ** Bandaríkin og Íran gerðu samkomulag til að binda enda á [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]. ** [[New York Knicks]] varð [[NBA]]-meistari í fyrsta sinn síðan 1973. * [[18. júní]] - Úkraína gerði mestu árásir sínar á Moskvu síðan [[innrás Rússlands í Úkraínu]] hófst. * [[21. júní]] - Hægrimaðurinn [[Abelardo de la Espriella]] sigraði í forsetakosningum í [[Kólumbía|Kólumbíu]]. * [[22. júní]]: ** [[Keir Starmer]] tilkynnti um afsögn sína sem [[forsætisráðherra Bretlands]] og sem formaður Breska verkamannaflokksins. ** Fyrstu hvalirnir voru veiddir við Ísland frá árinu 2023, tvær [[langreyður|langreyðar]] af [[Hvalur 9 RE-399|Hval 9]]. * [[24. júní]]: ** [[Jarðskjálftarnir í Venesúela 2026|Jarðskjálftar af stærðinni 7,2 og 7,2 riðu yfir Venesúela]] vestur af [[Karakas]]. Fjölbýlishús hrundu og týndu mörg þúsund lífi. ** Ný brú yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð. Brúin leysti af einbreiða brú sem byggð var árið [[1961]] og stytti [[hringvegurinn|hringveginn]] um 12 kílómetra. * [[26. júní]] - Íran gerði drónaárás á flutningaskip við [[Hormússund]]. Bandaríkin svöruðu með árásum á dróna- og vopnageymslur í Íran. * Hitamet voru slegin í Danmörku, Þýskalandi, Póllandi og Tékklandi. ===Júlí=== * [[1. júlí]] - [[Háskóli Íslands]] og [[Hólaskóli (háskóli)|Háskólinn á Hólum]] sameinuðust. * [[3. júlí]] - Rússar gerðu loftárásir á [[Kýiv]] þar sem tugir létust. * [[8. júlí]] - Vopnahléi lauk í [[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]] þegar Íran skaut á olíuflutningaskip og Bandaríkin svöruðu með árásum á Íran. * [[17. júlí]] - Yfir 100 hús brunnu í [[Drammen]] í Noregi. * [[19. júlí]] - [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vann [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]] í úrslitum [[HM 2026]] í knattspyrnu. * [[20. júlí]]: **[[Andy Burnham]] tók við sem [[forsætisráðherra Bretlands]] af [[Keir Starmer]]. ** [[Daniel Ortega]], forseti [[Níkaragva]] lýsti yfir að framvegis yrðu engar kosningar í landinu. * [[23. júlí]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|héraðinu Madríd]] á Spáni vegna [[skógareldar|skógarelda]]. Einnig geisuðu skógareldar í Frakklandi og Portúgal. * [[28. júlí]]: ** Jarðskjálfti að stærð 6,8 varð á [[Kyushu]] í Japan nálægt borginni [[Kumamoto]] þar sem verslunarmiðstöð og verksmiðja voru meðal mannvirkja sem eyðilögðust. Yfir 30 létust og hundruð slösuðust. ** [[Keiko Fujimori]], tók við sem forseti [[Perú]]. * [[29. júlí]]: ** Nokkur þúsund [[minkur|minkar]] sluppu úr minkabúi í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] eftir innbrot í búið. ** [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Sádi-Arabía gerðu árásir á herstöðvar í Írak þar sem hópar hliðhollir Íran dvöldu. * [[30. júlí]]: ** Landhelgisgæslan og sérsveit ríkislögreglustjóra tóku við stjórn Bandero, skipi [[Paul Watson]]-samtakanna vegna ógnana við hvalveiðiskipið [[Hvalur 9|Hvals 9]] og neitun á samvinnu við yfirvöld. Skipið var fært til hafnar og 21 skipverja var vísað úr landi. ** 111 létust þegar um 80.000 flóttafólks fóru yfir til spænsku [[hólmlenda|hólmlendunnar]] [[Ceuta]] frá norðurodda [[Marokkó]]. ===Ágúst=== * [[7. ágúst]] - Skógareldar í sunnanverðri [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] ollu því að 20.000 íbúar rýmdu svæðið og einn lést. * [[10. ágúst]]: ** [[Úkraína]] gerði drónárásir í fjölda rússneskra héraða, þ.á.m. á olíuhreinsunarstöð í [[Tatarstan]] þar sem 13 létust. ** Yfir 330 manns létust í [[Jarðskjálftinn í Kólumbíu 2026|jarðskjálfta í vestanverðri Kólumbíu]]. * [[11. ágúst]]: ** Sýrlenskur dómstóll dæmdi [[Bashar Al-Assad]] fyrrum forseta landsins, bróður hans Maher og embættismenn eins og varnarmálaráðherrann og yfirmann öryggissveitanna, til dauða. ** Nálægt 100 létust í ferjuslysi í [[Simbabve]]. * [[12. ágúst]]: ** [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] átti sér stað á [[norðurhvel]]i. Á Íslandi, Spáni og Grænlandi var hægt að sjá almyrkva. ** Úkraínuher gerði loftárásir á flotastöð í rússnesku borginni [[Novorossíjsk]] við [[Svartahaf]]. * [[14. ágúst]] - 103 létust þegar jarðskjálfti af stærðinni 7,7 varð nálægt eyjunni [[Flores]] við [[Litlu-Sundaeyjar]] í Indónesíu. * [[18. ágúst]] - Yfir 100 létust í námuslysi í [[Mið-Afríkulýðveldið|Mið-Afríkulýðveldinu]]. * [[19. ágúst]] - [[András Baka]] varð forseti [[Ungverjaland]]s. * [[20. ágúst]]: [[Rojava|Lýðræðislega fylkjasambandið í Norður-Sýrlandi]] var að fullu innlimað af ríkisstjórn [[Sýrland]]s. * [[26. ágúst]] - [[Flóðin í Nepal 2026|Skyndiflóð varð í Trishuli-fljóti]] vegna jökulshruns á mörkum [[Nepal]]s og [[Tíbet]]s með þeim afleiðingum að yfir 1.400 létust og um 5.000 eru týndir. * [[28. ágúst]] - [[Hákon krónprins]] varð [[Hákon 8.]], konungur Noregs, eftir andlát föðurs síns [[Haraldur 5. Noregskonungur|Haralds 8.]] * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla]] um áframhaldandi aðildarviðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]] fór fram. Þeim var hafnað. * [[31. ágúst]] - Síðustu kvöldfréttir [[Sýn]]ar, áður [[Stöð 2]], voru fluttar. Þær höfðu gengið í tæp 40 ár. ===September=== * [[1. september]]: ** Duane Davis var dæmdur sekur fyrir morðið á rapparanum [[Tupac Shakur]] sem gerðist 30 árum fyrr. ** Einstaklingar máttu [[blóðgjöf|gefa blóð]] óháð [[kyn]]i eða [[kynhneigð]] á Íslandi. * [[3. september]] - [[Hútar]] gerðu áhlaup á svæði sem stjórnað var af stjórnarher [[Jemen]]s og brutu þar með vopnahlé. * [[5. september]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árás á þrjú írönsk olíuskip við [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]]. * [[13. september]] - Þingkosningar voru haldnar í Svíþjóð. Jafnaðarmannaflokkurinn með [[Magdalena Andersson]] í forystu var hlutskarpastur. * [[14. september]] - Fyrstu ráðherrar [[Skotland]]s, [[Norður-Írland]]s og [[Wales]] undirrituðu sameiginlega yfirlýsingu um sjálfsákvörðunarrétt þjóðanna í [[Cardiff]]. * [[15. september]] - Fyrsta [[vindorka|vindorkuvirkjunin]] var opnuð á Íslandi við Vaðöldu nálægt [[Sultartangavirkjun]]. * [[16. september]] - [[Hashim Thaçi]], fyrrum forseti Kósovó, var dæmdur í 25 ára fangelsi fyrir stríðsglæpi. * [[17. september]] - ''[[Leopardus tilcayo]]'', fyrsta nýja kattategundin sem fundist hafði í yfir 100 ár, fannst í [[Bólivía|Bólivíu]]. * [[22. september]] - Varnarsamningur var gerður milli Bandaríkjanna, Grænlands og Danmerkur. * [[23. september]] - [[Þjóðfrelsishreyfing Tígra]] hóf árásir í norður-Eþíópíu. * [[27. september]] - [[Aleksandar Vučić]], forseti Serbíu, sagði af sér. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar voru haldnar í [[Bosnía Hersegóvína|Bosníu-Hersegóvínu]]. * [[7. október]]-[[8. október]] - Rússland gerði árásir á fjölbýlishús í [[Kýiv]] og á strætisvagna í [[Kramatorsk]]. 55 létust í árásunum. * [[25. október]] - Þingkosningar verða haldnar í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. * [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. * [[29. nóvember]] - Þingkosningarnar verða haldnar á Spáni. ===Desember=== ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]). * [[5. mars]] - [[António Lobo Antunes]], portúgalskur rithöfundur (f. [[1942]]). * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]). * [[28. maí]]: ** [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]). ** [[Abdrabbuh Mansur Hadi]], jemenskur stjórnmálamaður (f. [[1945]]). * [[4. júní]] - [[Marjane Satrapi]], íransk-franskur rithöfundur (f. [[1969]]). * [[8. júní]] - [[Tryggvi Gíslason]], skólameistari Menntaskólans á Akureyri (f. [[1938]]). * [[17. júní]] - [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1940]]). * [[5. júlí]] - [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1973]]) * [[6. júlí]] - [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas), tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[8. júlí]] - [[Bonnie Tyler]], velsk söngkona (f. [[1951]]). * [[9. júlí]] - [[Ann Widdecombe]], bresk þingkona og ráðherra (f. [[1947]]). * [[10. júlí]] - [[Kinu Rochford]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1990]]) * [[11. júlí]] - [[Lindsey Graham ]], bandarískur þingmaður (f. [[1955]]). * [[13. júlí]] - [[Sam Neill]], nýsjálenskur leikari (f. [[1947]]). * [[20. júlí]] - [[Kevin Keegan]], enskur knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri (f. [[1951]]). * [[24. júlí]] - [[Gunnar Rósinkranz]], íslenskur byggingarverkfræðingur (f. [[1941]]). * [[29. júlí]]: **[[Glen Hansard]], írskur tónlistarmaður (f. [[1970]]) ** [[Gunnar Þórðarson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1945]]) * [[31. júlí]] - [[Franco Baresi]], ítalskur knattspyrnumaður (f. [[1960]]). * [[9. ágúst]] - [[Don Nelson]], bandarískur körfuknattleiksþjálfari og leikmaður (f. [[1940]]). * [[13. ágúst]] - [[Bogi Ísak Nilsson]], ríkissaksóknari og ríkislögreglustjóri (f. [[1940]]). * [[14. ágúst]] - [[Yayoi Kusama]], japönsk listakona (f. [[1929]]. * [[17. ágúst]] - [[Frank Beard]], bandarískur trommari ([[ZZ Top]]) (f. [[1949]]). * [[21. ágúst]] - [[Steinn Ármann Magnússon]], íslenskur leikari (f. [[1964]]). * [[25. ágúst]]: **[[Dolly Parton]], bandarísk söngkona (f. [[1946]]). **[[Tim Curry]], enskur leikari (f. [[1946]]). * [[26. ágúst]] - [[Eyvindur P. Eiríksson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1935]]). * [[27. ágúst]] - [[Ratko Mladić]], bosníu-serbneskur hershöfðingi (f. [[1942]]). * [[28. ágúst]] - [[Haraldur 5. Noregskonungur]] (f. [[1937]]). * [[31. ágúst]] - [[Sigríður Þorvaldsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1941]]). * [[2. september]] - [[Gloria Steinem]], bandarískur femínisti, blaðamaður og pólitískur aktívisti (f. [[1934]]). * [[16. september]] - [[Karl Th. Birgisson]], ritstjóri, útvarpsmaður og rithöfundur (f. [[1963]]). * [[30. september]] - [[Margaret Hamilton]], bandarískur tölvunarfræðingur (f. [[1936]]). * [[1. október]] - [[Conrad Thomas Lant]], enskur tónlistarmaður ([[Venom]]) (f. [[1963]]). * [[3. október]] - [[Dennis Hastert]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1942]]). ==Nóbelsverðlaunin== * [[Bókmenntaverðlaun Nóbels|Bókmenntir]]: [[Anne Carson]] * [[Nóbelsverðlaunin í efnafræði|Efnafræði]]: [[Henri B. Kagan]] og [[Kenso Soai]] * [[Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði|Eðlisfræði]]: [[Francis Halzen]] * [[Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði|Lífeðlis- og læknisfræði]]: [[Karl Deisseroth]], [[Peter Hegemann]] og [[Georg Nagel]]. *[[Friðarverðlaun Nóbels]]: [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] 931fnj0ubtgssl9pqgq2wiqm2d32ic7 1982354 1982211 2026-10-09T09:45:24Z Berserkur 10188 /* Nóbelsverðlaunin */ 1982354 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** 41 lést í eldsvoða sem varð í á bar í skíðabænum [[Crans Montana]] í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]]: ** [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. ** [[Sagrada Família]] í [[Barselóna]] varð hæsta kirkja í heimi þegar hún tók fram úr [[dómkirkjan í Ulm|dómkirkjunni í Ulm]]. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið hófst þegar Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: **[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. ** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London. * [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. * [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]]. ===Júní=== * [[2. júní]] - [[Hildur Björnsdóttir]] tók við sem [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. * [[3. júní]]: ** Íran gerði loftárás á alþjóðaflugvöllinn í [[Kúveit]]. ** Úkraína gerði drónaárás á olíuvinnslu við [[Sankti Pétursborg]]. Nokkrum dögum síðar voru enn frekari árásir gerðar á hernaðarskotmörk. * [[7. júní]]: ** Þingkosningar voru haldnar í [[Armenía|Armeníu]]. Stjórn [[Níkol Pasjínjan]] hélt velli. ** Íran gerði loftárásir á norður-Ísrael. Ísrael svaraði í sömu mynt. * [[8. júní]] - [[Jarðskjálfti]] af stærð 7,8 varð á Filippseyjum, sá stærsti síðan 1990. * [[9. júní]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árásir á Íran eftir að bandarísk þyrla var skotin niður. Íran gerði eldflaugaárásir á bandarískar herstöðvar í Barein, Jórdaníu og Kúveit. * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hófst. Mótið var haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. * [[12. júní]] - [[Elon Musk]] varð fyrsti billjónamæringur sögunnar eftir að opnað var fyrir viðskipti með fyrirtæki hans, [[SpaceX]], á [[NASDAQ]]-hlutabréfamarkaðnum. * [[14. júní]]: ** Bandaríkin og Íran gerðu samkomulag til að binda enda á [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]. ** [[New York Knicks]] varð [[NBA]]-meistari í fyrsta sinn síðan 1973. * [[18. júní]] - Úkraína gerði mestu árásir sínar á Moskvu síðan [[innrás Rússlands í Úkraínu]] hófst. * [[21. júní]] - Hægrimaðurinn [[Abelardo de la Espriella]] sigraði í forsetakosningum í [[Kólumbía|Kólumbíu]]. * [[22. júní]]: ** [[Keir Starmer]] tilkynnti um afsögn sína sem [[forsætisráðherra Bretlands]] og sem formaður Breska verkamannaflokksins. ** Fyrstu hvalirnir voru veiddir við Ísland frá árinu 2023, tvær [[langreyður|langreyðar]] af [[Hvalur 9 RE-399|Hval 9]]. * [[24. júní]]: ** [[Jarðskjálftarnir í Venesúela 2026|Jarðskjálftar af stærðinni 7,2 og 7,2 riðu yfir Venesúela]] vestur af [[Karakas]]. Fjölbýlishús hrundu og týndu mörg þúsund lífi. ** Ný brú yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð. Brúin leysti af einbreiða brú sem byggð var árið [[1961]] og stytti [[hringvegurinn|hringveginn]] um 12 kílómetra. * [[26. júní]] - Íran gerði drónaárás á flutningaskip við [[Hormússund]]. Bandaríkin svöruðu með árásum á dróna- og vopnageymslur í Íran. * Hitamet voru slegin í Danmörku, Þýskalandi, Póllandi og Tékklandi. ===Júlí=== * [[1. júlí]] - [[Háskóli Íslands]] og [[Hólaskóli (háskóli)|Háskólinn á Hólum]] sameinuðust. * [[3. júlí]] - Rússar gerðu loftárásir á [[Kýiv]] þar sem tugir létust. * [[8. júlí]] - Vopnahléi lauk í [[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]] þegar Íran skaut á olíuflutningaskip og Bandaríkin svöruðu með árásum á Íran. * [[17. júlí]] - Yfir 100 hús brunnu í [[Drammen]] í Noregi. * [[19. júlí]] - [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vann [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]] í úrslitum [[HM 2026]] í knattspyrnu. * [[20. júlí]]: **[[Andy Burnham]] tók við sem [[forsætisráðherra Bretlands]] af [[Keir Starmer]]. ** [[Daniel Ortega]], forseti [[Níkaragva]] lýsti yfir að framvegis yrðu engar kosningar í landinu. * [[23. júlí]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|héraðinu Madríd]] á Spáni vegna [[skógareldar|skógarelda]]. Einnig geisuðu skógareldar í Frakklandi og Portúgal. * [[28. júlí]]: ** Jarðskjálfti að stærð 6,8 varð á [[Kyushu]] í Japan nálægt borginni [[Kumamoto]] þar sem verslunarmiðstöð og verksmiðja voru meðal mannvirkja sem eyðilögðust. Yfir 30 létust og hundruð slösuðust. ** [[Keiko Fujimori]], tók við sem forseti [[Perú]]. * [[29. júlí]]: ** Nokkur þúsund [[minkur|minkar]] sluppu úr minkabúi í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] eftir innbrot í búið. ** [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Sádi-Arabía gerðu árásir á herstöðvar í Írak þar sem hópar hliðhollir Íran dvöldu. * [[30. júlí]]: ** Landhelgisgæslan og sérsveit ríkislögreglustjóra tóku við stjórn Bandero, skipi [[Paul Watson]]-samtakanna vegna ógnana við hvalveiðiskipið [[Hvalur 9|Hvals 9]] og neitun á samvinnu við yfirvöld. Skipið var fært til hafnar og 21 skipverja var vísað úr landi. ** 111 létust þegar um 80.000 flóttafólks fóru yfir til spænsku [[hólmlenda|hólmlendunnar]] [[Ceuta]] frá norðurodda [[Marokkó]]. ===Ágúst=== * [[7. ágúst]] - Skógareldar í sunnanverðri [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] ollu því að 20.000 íbúar rýmdu svæðið og einn lést. * [[10. ágúst]]: ** [[Úkraína]] gerði drónárásir í fjölda rússneskra héraða, þ.á.m. á olíuhreinsunarstöð í [[Tatarstan]] þar sem 13 létust. ** Yfir 330 manns létust í [[Jarðskjálftinn í Kólumbíu 2026|jarðskjálfta í vestanverðri Kólumbíu]]. * [[11. ágúst]]: ** Sýrlenskur dómstóll dæmdi [[Bashar Al-Assad]] fyrrum forseta landsins, bróður hans Maher og embættismenn eins og varnarmálaráðherrann og yfirmann öryggissveitanna, til dauða. ** Nálægt 100 létust í ferjuslysi í [[Simbabve]]. * [[12. ágúst]]: ** [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] átti sér stað á [[norðurhvel]]i. Á Íslandi, Spáni og Grænlandi var hægt að sjá almyrkva. ** Úkraínuher gerði loftárásir á flotastöð í rússnesku borginni [[Novorossíjsk]] við [[Svartahaf]]. * [[14. ágúst]] - 103 létust þegar jarðskjálfti af stærðinni 7,7 varð nálægt eyjunni [[Flores]] við [[Litlu-Sundaeyjar]] í Indónesíu. * [[18. ágúst]] - Yfir 100 létust í námuslysi í [[Mið-Afríkulýðveldið|Mið-Afríkulýðveldinu]]. * [[19. ágúst]] - [[András Baka]] varð forseti [[Ungverjaland]]s. * [[20. ágúst]]: [[Rojava|Lýðræðislega fylkjasambandið í Norður-Sýrlandi]] var að fullu innlimað af ríkisstjórn [[Sýrland]]s. * [[26. ágúst]] - [[Flóðin í Nepal 2026|Skyndiflóð varð í Trishuli-fljóti]] vegna jökulshruns á mörkum [[Nepal]]s og [[Tíbet]]s með þeim afleiðingum að yfir 1.400 létust og um 5.000 eru týndir. * [[28. ágúst]] - [[Hákon krónprins]] varð [[Hákon 8.]], konungur Noregs, eftir andlát föðurs síns [[Haraldur 5. Noregskonungur|Haralds 8.]] * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla]] um áframhaldandi aðildarviðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]] fór fram. Þeim var hafnað. * [[31. ágúst]] - Síðustu kvöldfréttir [[Sýn]]ar, áður [[Stöð 2]], voru fluttar. Þær höfðu gengið í tæp 40 ár. ===September=== * [[1. september]]: ** Duane Davis var dæmdur sekur fyrir morðið á rapparanum [[Tupac Shakur]] sem gerðist 30 árum fyrr. ** Einstaklingar máttu [[blóðgjöf|gefa blóð]] óháð [[kyn]]i eða [[kynhneigð]] á Íslandi. * [[3. september]] - [[Hútar]] gerðu áhlaup á svæði sem stjórnað var af stjórnarher [[Jemen]]s og brutu þar með vopnahlé. * [[5. september]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árás á þrjú írönsk olíuskip við [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]]. * [[13. september]] - Þingkosningar voru haldnar í Svíþjóð. Jafnaðarmannaflokkurinn með [[Magdalena Andersson]] í forystu var hlutskarpastur. * [[14. september]] - Fyrstu ráðherrar [[Skotland]]s, [[Norður-Írland]]s og [[Wales]] undirrituðu sameiginlega yfirlýsingu um sjálfsákvörðunarrétt þjóðanna í [[Cardiff]]. * [[15. september]] - Fyrsta [[vindorka|vindorkuvirkjunin]] var opnuð á Íslandi við Vaðöldu nálægt [[Sultartangavirkjun]]. * [[16. september]] - [[Hashim Thaçi]], fyrrum forseti Kósovó, var dæmdur í 25 ára fangelsi fyrir stríðsglæpi. * [[17. september]] - ''[[Leopardus tilcayo]]'', fyrsta nýja kattategundin sem fundist hafði í yfir 100 ár, fannst í [[Bólivía|Bólivíu]]. * [[22. september]] - Varnarsamningur var gerður milli Bandaríkjanna, Grænlands og Danmerkur. * [[23. september]] - [[Þjóðfrelsishreyfing Tígra]] hóf árásir í norður-Eþíópíu. * [[27. september]] - [[Aleksandar Vučić]], forseti Serbíu, sagði af sér. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar voru haldnar í [[Bosnía Hersegóvína|Bosníu-Hersegóvínu]]. * [[7. október]]-[[8. október]] - Rússland gerði árásir á fjölbýlishús í [[Kýiv]] og á strætisvagna í [[Kramatorsk]]. 55 létust í árásunum. * [[25. október]] - Þingkosningar verða haldnar í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. * [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. * [[29. nóvember]] - Þingkosningarnar verða haldnar á Spáni. ===Desember=== ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]). * [[5. mars]] - [[António Lobo Antunes]], portúgalskur rithöfundur (f. [[1942]]). * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]). * [[28. maí]]: ** [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]). ** [[Abdrabbuh Mansur Hadi]], jemenskur stjórnmálamaður (f. [[1945]]). * [[4. júní]] - [[Marjane Satrapi]], íransk-franskur rithöfundur (f. [[1969]]). * [[8. júní]] - [[Tryggvi Gíslason]], skólameistari Menntaskólans á Akureyri (f. [[1938]]). * [[17. júní]] - [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1940]]). * [[5. júlí]] - [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1973]]) * [[6. júlí]] - [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas), tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[8. júlí]] - [[Bonnie Tyler]], velsk söngkona (f. [[1951]]). * [[9. júlí]] - [[Ann Widdecombe]], bresk þingkona og ráðherra (f. [[1947]]). * [[10. júlí]] - [[Kinu Rochford]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1990]]) * [[11. júlí]] - [[Lindsey Graham ]], bandarískur þingmaður (f. [[1955]]). * [[13. júlí]] - [[Sam Neill]], nýsjálenskur leikari (f. [[1947]]). * [[20. júlí]] - [[Kevin Keegan]], enskur knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri (f. [[1951]]). * [[24. júlí]] - [[Gunnar Rósinkranz]], íslenskur byggingarverkfræðingur (f. [[1941]]). * [[29. júlí]]: **[[Glen Hansard]], írskur tónlistarmaður (f. [[1970]]) ** [[Gunnar Þórðarson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1945]]) * [[31. júlí]] - [[Franco Baresi]], ítalskur knattspyrnumaður (f. [[1960]]). * [[9. ágúst]] - [[Don Nelson]], bandarískur körfuknattleiksþjálfari og leikmaður (f. [[1940]]). * [[13. ágúst]] - [[Bogi Ísak Nilsson]], ríkissaksóknari og ríkislögreglustjóri (f. [[1940]]). * [[14. ágúst]] - [[Yayoi Kusama]], japönsk listakona (f. [[1929]]. * [[17. ágúst]] - [[Frank Beard]], bandarískur trommari ([[ZZ Top]]) (f. [[1949]]). * [[21. ágúst]] - [[Steinn Ármann Magnússon]], íslenskur leikari (f. [[1964]]). * [[25. ágúst]]: **[[Dolly Parton]], bandarísk söngkona (f. [[1946]]). **[[Tim Curry]], enskur leikari (f. [[1946]]). * [[26. ágúst]] - [[Eyvindur P. Eiríksson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1935]]). * [[27. ágúst]] - [[Ratko Mladić]], bosníu-serbneskur hershöfðingi (f. [[1942]]). * [[28. ágúst]] - [[Haraldur 5. Noregskonungur]] (f. [[1937]]). * [[31. ágúst]] - [[Sigríður Þorvaldsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1941]]). * [[2. september]] - [[Gloria Steinem]], bandarískur femínisti, blaðamaður og pólitískur aktívisti (f. [[1934]]). * [[16. september]] - [[Karl Th. Birgisson]], ritstjóri, útvarpsmaður og rithöfundur (f. [[1963]]). * [[30. september]] - [[Margaret Hamilton]], bandarískur tölvunarfræðingur (f. [[1936]]). * [[1. október]] - [[Conrad Thomas Lant]], enskur tónlistarmaður ([[Venom]]) (f. [[1963]]). * [[3. október]] - [[Dennis Hastert]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1942]]). ==Nóbelsverðlaunin== * [[Bókmenntaverðlaun Nóbels|Bókmenntir]]: [[Anne Carson]]. * [[Nóbelsverðlaunin í efnafræði|Efnafræði]]: [[Henri B. Kagan]] og [[Kenso Soai]]. * [[Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði|Eðlisfræði]]: [[Francis Halzen]]. * [[Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði|Lífeðlis- og læknisfræði]]: [[Karl Deisseroth]], [[Peter Hegemann]] og [[Georg Nagel]]. *[[Friðarverðlaun Nóbels]]: [[Navanethem Pillay]]. [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] 6u70au6gla9anqdy0kanpbndv40waka Omega 0 132540 1982268 1957009 2026-10-08T16:02:04Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1982268 wikitext text/x-wiki :''Fyrir gríska stafinn, sjá [[Ómega]].'' '''Omega''' er [[Ísland|íslensk]] kristileg sjónvarpsstöð sem fór í loftið [[28. júlí]] [[1992]]. Aðalhvatamaður að stofnun stöðvarinnar var Eiríkur Sigurbjörnsson. Stöðin starfaði í rúm 26 ár, en var tekin til gjaldþrotaskipta í nóvember [[2018]]. Hætt var að sjónvarpa dagskrá í janúar [[2019]], en áfram var dagskrá send út á Internetinu. == Ytri tenglar == * [https://gospel.tv gospel.tv] {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Íslenskar sjónvarpsstöðvar]] g7x7o0ib8kq4lj9fwzy1luem4m4t8jg Sigrún Þuríður Geirsdóttir 0 139554 1982275 1962181 2026-10-08T20:02:14Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1982275 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Sigrún Þuríður Geirsdóttir | mynd = Sigrún Þuríður.jpg | myndastærð = 300px | myndatexti = | fæðingardagur = {{Fæðingardagur og aldur|1972|7|3}} | fæðingarstaður = [[Mosfellsbær]], Íslandi | dauðadagur = | dauðastaður = | orsök_dauða = | þekktur_fyrir = Að vera fyrsta íslenska konan til að synda yfir Ermarsundið og fyrsta konan til að synda Eyjasundið | maki = Jóhannes Jónsson | börn = 3 | foreldrar = Geir Þorsteinsson, Emma Ottósdóttir | heimasíða = [https://www.facebook.com/sigrung facebook.com/sigrung] | niðurmál = | hæð = | þyngd = }} '''Sigrún Þuríður Geirsdóttir''' (fædd 3. júlí 1972) er fyrsta íslenska konan til að synda ein yfir [[Ermarsund|Ermarsundið]] og fyrsta konan til að synda svokallað [[Eyjasund]]<ref>{{Cite web|url=https://k100.mbl.is/frettir/2019/07/24/vard_sjoveik_a_sundi_fra_eyjum_til_lands/|title=Synti frá Eyjum til lands og á leið í Ermasundið|website=K100|access-date=2020-03-12}}</ref> en það er sundið milli [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyja]] og [[Landeyjar|Landeyjasands]]. Auk þess að synda ein yfir [[Ermarsund|Ermarsundið]] hefur Sigrún synt þrisvar sinnum yfir Ermarsundið í boðsundi. Sigrún hefur synt mörg sjósund við Ísland, líkt og [[Viðeyjarsund]] hið stærra (frá Bryggjunni í Viðey og inn í Reykjavíkurhöfn), Viðeyjarsund hið minna (frá Skarfakletti að bryggjunni í Viðey og aftur til baka), [[Grettissund|Drangeyjarsund]], Bessastaðasund, Skarfavararsund, Ægisíðusund, Fossvogssund, [[Grímsey (Steingrímsfirði)|Grímseyjarsund]], [[Geirshólmi|Helgusund]] og [[Eyjasund]] auk þess sem hún synti boðsund frá Ánanaustum upp á Akranes. {{Tilvitnun|Það skiptir ekki máli hvað þú ert lengi, heldur að taka þátt, hafa gaman og komast í mark|Sigrún Þuríður Geirsdóttir}}Á þjóðhátíðardaginn 17. júní 2020 sæmdi forseti Íslands, Guðni Th. Jóhannesson, Sigrúnu Þuríði riddarakrossi hinnar íslensku fálkaorðu fyrir afrek á sviði sjósunds.<ref name=":0" /> == Ævi og menntun == [[Mynd:Sigrún Þuríður Geirsdóttir.jpg|thumb|left|Sigrún Þuríður Geirsdóttir]] Sigrún er næstyngst fjögurra systkina og ólst upp í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]]. Hún giftist Jóhannesi Jónssyni árið 1992 og eiga þau þrjú börn. Sigrún er menntaður [[þroskaþjálfi]] en hún útskrifaðist frá Háskóla Íslands árið 2001 og með meistarapróf í þroskaþjálfafræðum árið 2016 frá sama skóla. == Ermarsund Sigrúnar == Árið 2015 synti Sigrún fyrst íslenskra kvenna yfir Ermarsundið en áður hafði hún synt tvisvar sinnum [[boðsund]] yfir Ermarsundið. === Aðdragandinn === Árið 2012 fengu nokkrar sjósundskonur þá hugmynd að það væri gaman að synda boðsund yfir Ermarsundið. Úr varð að stofnuð var boðsundssveitin Sækýrnar, sem var skipuð sex konum. Sækýrnar náðu að synda yfir Ermarsundið þann 26. júní 2013<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2013/06/26/saekyrnar_syntu_yfir_ermarsundid/|title=Sækýrnar syntu yfir Ermarsundið|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2019-12-03}}</ref>. Tími þeirra var 19 klst. og 32 mín. Sundsveitin hlaut sérstök verðlaun frá The Channel Swimming & Piloting Federation fyrir lengsta boðsund ársins,<ref>{{cite web|url=http://cspf.co.uk/cs-and-pf-awards/2013|title=Channel Swimming & Piloting Federation - CS&PF Awards 2013|last=|first=|date=|website=Channel Swimming and Piloting Federation|archive-url=|archive-date=|access-date=2019-07-29}}</ref> en það þarf mikla þrautsegju til að gefast ekki upp. Sigrún synti aftur boðsund yfir Ermarsund árið 2014, þá með fimm manna boðsundssveit sem kallaði sig Yfirliðið<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2014140729488|title=Yfirliðið synti yfir Ermarsundið - Vísir|website=visir.is|access-date=2019-07-29}}</ref> og var einnig eingöngu skipuð konum. Yfirliðið náði að synda yfir Ermarsundið þann 20. júlí 2014. Tími þeirra var 13 klst. og 31 mín. Eftir sundið með Yfirliðinu fann Sigrún að hana langaði að prófa að synda ein yfir Ermarsundið. === Ermarsundið sjálft === [[Ermarsund|Ermarsundið]] er stundum kallað „Everest-fjall sjósundmanna“. Að synda yfir sundið er eitt og sér mikið afrek, en þrekvirki Sigrúnar verður líklega seint leikið eftir. Sundið tók hana 22 klukkustundir og 34 mínútur. Að synda allan þennan tíma í sjó er ótrúlegt afrek, sérstaklega þegar haft er í huga að hún hefur engan bakgrunn sem íþróttamaður og að hún lærði skriðsund árið 2012, einungis þremur árum fyrir Ermarsundið. [[Mynd:Sigrún á sundi.jpg|thumb|440x440dp|Sigrún að synda yfir Ermarsundið]] Vegalengdin sem Sigrún synti var 62,7 kílómetrar en það samsvarar 1.254 ferðum fram og til baka í 25 metra sundlaug, og það í gríðarlega miklum straumum, öldum og að hluta til í svarta myrkri. Eftir ríflega þriggja klukkustunda sund varð Sigrún sjóveik og kastaði hún upp hverri einustu matargjöf á 30 mínútna fresti í tæpar sjö klukkustundir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2020/06/28/aeldi-a-halftima-fresti-yfir-ermarsundid|title=Ældi á hálftíma fresti yfir Ermarsundið|date=2020-06-28|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-15}}</ref>. Þegar hún kastaði upp þurfti hún að troða marvaðann í gríðarlega sterkum straumum og rak hana þá töluvert af leið, og það þurfti hún að vinna upp í hvert skipti. Í næstum því sjö klukkustundir fékk hún matargjöf, kastaði henni upp og hélt svo áfram að synda. Þar sem hún fékk enga næringu fór orkuleysið að segja til sín og hægði töluvert á sundi hennar. Þegar um tíu klukkustundur voru liðnar af sundinu tókst henni loks að vinna bug á sjóveikinni og halda fæðunni niðri, en þá var skipt um fæði. Það sem eftir lifði sunds var fæða hennar [[Coca-Cola|Coca Cola]], Milky Way súkkulaði og Jelly Babies. Þá voru meira en 12 klukkustundir eftir af sundi hennar. Eftir um 17 klukkustunda sund kom Sigrún að "Grafreit draumanna" (The Graveyard of Dreams") en það kallast síðustu mílurnar við strendur Frakklands. Hér eru öfl sjávarfallanna gríðarleg, en þau bæði ýta og toga í sundmanninn þannig að hann þarf að berjast til að halda áfram. Þreyttur sundmaður getur lent í því að synda hér í langan tíma án þess að færast nær landi. Sundmenn einfaldlega "festast" og örmagnast af þreytu. Þrátt fyrir að hér sé stutt í land reynist þetta sundmönnum oft það erfitt að þeir verða að hætta sundi. Má hér sem dæmi nefna frænda Sigrúnar, sundkappann [[Eyjólfur Jónsson (sundkappi)|Eyjólf Jónsson]], þegar hann reyndi við Ermarsundið árið 1958, og [[Benedikt Hjartarson]] þegar hann varð frá að hverfa árið 2007 eftir meira en 15 klukkustunda sund. Sigrún gafst aldrei upp og þegar hún nam land í Frakklandi við Cap Gris Nez hafði hún tekið um 62 þúsund sundtök og brennt meira en 22 þúsund kaloríum. {{Tilvitnun|Ég hef fylgt yfir 500 sundmönnum yfir Ermarsundið og er sund þitt án efa það minnisstæðasta. Þú ert innblástur fyrir alla sem ætla að gera tilraun við heimsins erfiðasta sund. Ég er mjög stoltur af því að geta sagt að ég hafi verið hluti af afreki þínu.|Mike Ball (eftirlitsmaður Channel Swimming & Piloting Federation)<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/review/rw6314713/|title=Umsögn fyrir heimildarmyndina "Þegiðu og syntu"|last=Ball|first=Mike|date=|website=IMDb|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-11-30}}</ref>}} Árið 2019 synti Sigrún enn einu sinni boðsund yfir Ermarsundið nú með sundhópnum Marglyttunum<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2019/09/10/marglyttunum_tokst_aetlunarverkid/|title=Marglyttunum tókst ætlunarverkið|website=www.mbl.is|access-date=2019-09-11}}</ref>. Markmiðið með boðsundinu var að vekja athygli á áhrifum plastmengunar á lífríki sjávar og að safna áheitum fyrir umhverfisverndarsamtökin Bláa herinn.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2019190908955|title=Synda yfir Ermar­sundið til að vekja at­hygli á á­hrifum plast­­mengunar á líf­­ríki sjávar - Vísir|website=visir.is|access-date=2019-09-10}}</ref> Það tók Marglytturnar 15 klst. að synda yfir Ermarsundið.<ref>{{Cite web|url=https://hmagasin.is/vidtol/vidtalid-marglytturnar/|title=Viðtalið: Marglytturnar|last=Magasín|first=H.|date=2019-10-13|website=H Magasín|language=en-US|access-date=2020-08-12}} {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> [[Mynd:Sundleiðir Sigrúnar.png|miðja|thumb|940x940dp|Myndin sýnir sundleiðir Sigrúnar yfir Ermarsundið, en enginn Íslendingur hefur synt jafn oft yfir Ermarsundið og hún.]] == Eyjasund Sigrúnar == Árið 2019 varð Sigrún fyrsta konan til að synda svo­kallað [[Eyjasund]], sem er það afrek að synda á milli [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyja]] og [[Landeyjar|Landeyjasands.]] Að synda Eyjasundið, sem má kalla drottningu sjósunds á Íslandi, hafði verið draumur Sigrúnar í mörg ár en frændi Sigrúnar, sundkappinn [[Eyjólfur Jónsson (sundkappi)|Eyjólfur Jónsson]], afrekaði það í júlí árið 1959 fyrstur manna. Að mörgu er að hyggja þegar synda á milli lands og eyja. Best er að synda þegar það er smástreymt og hefja sundið þannig að sundmaður sé ríflega hálfnaður með sundið á liggjandanum, þ.e. frá fjöru að flóði. Því þarf sundið að hefjast í austurfallinu, þegar það er að falla frá, og enda í vesturfallinu, þegar það byrjar að falla að. Æskilegast er að synda í norðaustan vindátt en þá er logn á milli lands og eyja. Auk þess þarf hitastig sjávar að vera viðunandi.[[Mynd:Eyjasundið Sigrún kemur i land.jpg|alt=Að loknu Eyjasundi - Sigrún kemur í land|thumb|Að loknu Eyjasundi - Sigrún kemur í land|330x330dp]]Það þarf því að fara saman að það sé smástreymt, að liggjandi verði þegar sundmaður er hálfnaður með sundið, veður og vindátt séu góð og síðast en ekki síst að hitastig sjávar sé nægjanlega hátt. Þar sem smástreymi er bara tvisvar sinnum í mánuði og þá daga er háfjara einungis tvisvar sinnum á sólarhing, eru tækifærin til að synda Eyjasundið ekkert óskaplega mörg á hverju sumri. Rétt eftir miðnætti þann 23. júlí 2019 virtist þetta allt saman ætla að smella. Það var smástreymt og hagstæð veðurspá. Einhverjum vikum fyrr var búið að útvega bát frá Björgunarfélagi Vestmannaeyja til að fylgja Sigrúnu eftir. Að morgni mánudagsins 22. júlí komu hins vegar skilaboð frá Björgunarfélaginu um að þeir gætu ekki mannað fylgdarbátinn. Eftir nokkur símtöl tókst þó að útvega annan fylgdarbát og manna hann, og því ljóst að af sundinu gæti orðið. Iðulega hefst sundið frá Eiðinu í Heimaey, sem er á milli Klifsins og Heimakletts. Sund Sigrúnar hófst kl. 01:10 og fyrstu tvo klukkutímana fylgdu höfrungar henni eftir. Selir, mávar, fýlar og lundar sýndu sundi hennar einnig mikinn áhuga. Austurfallið var þó eitthvað að stríða Sigrúnu en í viðtali við RÚV <ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/sigrun-geirsdottir-synti-eyjasund-fyrst-kvenna|titill=Sigrún Geirsdóttir synti Eyjasund fyrst kvenna|höfundur=RÚV|útgefandi=|mánuður=júlí|ár=2019| skoðað-dags = |safnár=}}</ref> sagði Sigrún: „Mér leið stundum eins og ég væri í þeytivindu. Í þessari þeytivindu þá varð mér svolítið flökurt þannig að ég átti alveg móment þar sem ég var að kasta upp og  svona, en ég harkaði bara af mér.“ [[Mynd:Eyjasundið, sundleið Sigrúnar.png|alt=Sundleið Sigrúnar í Eyjasundinu|vinstri|thumb|Sundleið Sigrúnar í Eyjasundinu]] Sundið tók Sigrúnu fjóra klukku­tíma og 31 mín­útu sem var töluvert styttri tími en hún hafði gert ráð fyrir. Leiðin sem hún synti var rúm­ir 11 km en hún tók land um 4 km vestan við Landeyjahöfn. Haraldur Geir Hlöðversson í Vestmannaeyjum fylgdi Sigrúnu á sundinu, auk Jóhannesar Jónssonar og Hörpu Hrundar Berndsen. Björgunarsveitin Dagrenning frá Hvolsvelli tók síðan á móti Sigrúnu þegar hún landaði. Sigrún var fimmti Íslendingurinn til að synda Eyjasundið en með sundinu vildi hún heiðra minningu Eyjólfs Jónssonar, sem synti Eyjasundið 60 árum fyrr. Í kjölfar þess að Sigrún Þuríður synti Eyjasundið fyrst kvenna og í tilefni þess að Vestmannaeyjabær fagnaði 100 ára kaupstaðarafmæli sínu árið 2019 ákvað bæjarráð Vestmannaeyja 30. júlí 2019 að láta útbúa sérstakan Eyjasundsbikar þar sem fram koma nöfn þeirra sem þreytt hafa umrætt sund.<ref>{{Vefheimild|url=https://eyjafrettir.is/2019/08/08/utbua-a-serstakan-eyjasundsbikar/|titill=Útbúa á sérstakan Eyjasundsbikar|höfundur=Eyjafréttir|útgefandi=|mánuður=júlí|ár=2019| skoðað-dags = |safnár=}}</ref> Íris Róbertsdóttir bæjarstjóri Vestmannaeyja afhenti Sigrúnu Þuríði bikarinn í fyrsta sinn þann 1. desember 2019. Auk þess var útbúinn sérstakur upplýsingaskjöldur um Eyjasundið þar sem fram koma nöfn þeirra sem synt hafa þetta sund og verður skjöldurinn settur upp í sundlaug Vestmannaeyja.<ref>{{cite web|url=https://www.sunnlenska.is/frettir/eyjasundsbikarinn-afhentur-i-fyrsta-skipti/|title=Eyjasundsbikarinn afhentur í fyrsta skipti|last=|first=|date=2019-12-04|website=sunnlenska.is|language=is|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-08-12}}</ref> == "Þegiðu og syntu" - heimildarmynd == [[Mynd:Þegiðu og syntu - heimildarmynd.png|border|vinstri|thumb|330x330dp|Heimildarmyndin Þegiðu og syntu]] Árið 2020 sýndi RÚV [[Þegiðu og syntu|heimildarmyndina "Þegiðu og syntu"]]<ref>{{Citation|last=IMDB|first=Documentary|title=Þegiðu og syntu|date=2020-06-28|url=https://www.imdb.com/title/tt12694208/|volume=|pages=|others=("Shut-up and swim")|access-date=2020-06-28}}</ref> sem fjallar um Sigrúnu Þuríði Geirsdóttur og sund hennar yfir Ermarsundið. Í myndinni er ótrúlegu þrekvirki hennar lýst og farið er yfir sögu Sigrúnar, þ.e. hver hún er, af hverju hún fór að stunda sjósund og hvers vegna hún ákvað að synda yfir Ermarsundið. Myndin inniheldur upptökur frá sjálfu sundinu þar sem fram kemur hlátur, grátur, uppköst, uppgjöf, söngur og gleði. Myndin er 72 mín. [https://www.youtube.com/watch?v=dURSD_7u7hA Hægt er að skoða stiklu úr heimildarmyndinni á Youtube]. {{Tilvitnun|Heimildarmyndin um afrek Sigrúnar Þuríðar Geirsdóttur sem sýnd var á RÚV ætti að vera skylduhorf fyrir alla. Sund hennar yfir Ermasundið er afrek engu lagi líkt, slík var þrautseigja hennar.|Steinar Þór Ólafsson<ref>{{Cite web|url=https://www.linkedin.com/posts/steinarthor_%C3%BEegi%C3%B0u-og-syntu-heimildarmyndin-um-afrek-activity-6693974717013065728-m7Hx/|title=Þegiðu og syntu|website=www.linkedin.com|language=is|access-date=2020-12-03}}</ref>}} {{Tilvitnun|Merkilegast við þessa heimildarmynd um þessa ótrúlegu konu og hennar sögu var hugarfarið hennar. Hún talaði ítrekað um að hún væri að gera þetta fyrir sjálfa sig, það skipti ekki máli hversu lengi hún væri, heldur að taka þátt, hafa gaman og komast í mark. Hún væri að þessu til þess að sigra sjálfa sig en ekki fyrir verðlaunin. Hógværðin skein í gegn, engin keppni.|Inga Birna Ragnarsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.vf.is/pistlar/vertu-thu-sjalfur-gerdu-thad-sem-thu-vilt|title=Vertu þú sjálfur, gerðu það sem þú vilt!|website=www.vf.is|language=is|access-date=2020-11-30}}</ref>}} ==Tilnefningar, viðurkenningar og verðlaun== [[Mynd:Falkaordan.jpg|alt=Sigrún Þuríður ásamt forseta Íslands, hr. Guðna Th. Jóhannessyni, og forsetafrú, Elizu Reid|thumb|Sigrún Þuríður ásamt forseta Íslands, hr. Guðna Th. Jóhannessyni, og forsetafrú, Elizu Reid, þegar hún var sæmd riddarakrossi hinnar íslensku fálkaorðu.]] * Hlaut silfurmerki Sundsambands Íslands fyrir boðsund yfir Ermarsundið árið 2013.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1488953/|title=Sækýrnar heiðraðar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2020-08-12|url-access=subscription}}</ref> * Hlaut sérstaka viðurkenningu frá Sundsambandi Íslands fyrir boðsund yfir Ermarsundið árið 2014.<ref>{{Cite web|url=http://www.sundsamband.is/frettir/frett/2014/11/20/Vidurkenningar-eftir-IM25/|title=Viðurkenningar eftir ÍM25|website=www.sundsamband.is|language=is|access-date=2020-08-12}}</ref> * Tilnefnd sem maður ársins árið 2015 hjá Vísi og Bylgjunni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2015151219056|title=Þau eru tilnefnd sem Maður ársins 2015 - Vísir|website=visir.is|access-date=2019-07-29}}</ref> * Tilnefnd sem maður ársins árið 2015 á Rás 2.<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frett/kosning-madur-arsins-2015|title=Kosning: Maður ársins 2015|last=|first=|date=2015-12-28|website=RÚV|language=en|archive-url=|archive-date=|access-date=2019-07-29}}</ref> * Valin Mosfellingur ársins 2015.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2016/01/07/sigrun_mosfellingur_arsins_2015/|title=Sigrún Mosfellingur ársins 2015|website=www.mbl.is|access-date=2019-07-29}}</ref> *Fékk sérstaka viðurkenningu frá Mosfellsbæ í kjöri á íþróttamanni Mosfellsbæjar fyrir árið 2015.<ref>{{cite web|url=https://umsk.is/ithrottamadur-og-ithrottakona-mosfellsbaejar-2015|title=Íþróttamaður og íþróttakona Mosfellsbæjar 2015 – UMSK|last=|first=|date=|website=|language=|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-03-11}}</ref> * Hlaut verðlaun fyrir aðdáunarverðasta sund ársins 2015 (most meritorious swim of the year).<ref>{{cite web|url=http://cspf.co.uk/cs-and-pf-awards/2015|title=Channel Swimming & Piloting Federation - CS&PF Awards 2015|last=|first=|date=|website=Channel Swimming and Piloting Federation|archive-url=|archive-date=|access-date=2019-07-29}}</ref> Verðlaunin voru veitt í mars 2016 af Ermarsundsfélaginu "The Channel Swimming & Piloting Federation"<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016160309049|title=Sigrún verðlaunuð fyrir sundið yfir Ermarsund - Vísir|website=visir.is|access-date=2019-07-29}}</ref> og eru verðlaunin kennd við {{ill|Gertrude Ederle|en}} fyrstu konunnar til að synda yfir Ermarsundið. * Fékk Drangeyjarsundsbikarinn og viðurkenningarskjal fyrir Drangeyjarsundið árið 2017 frá Íþrótta- og Ólympíusambandi Íslands. Nafn Sigrúnar var skráð á bikarinn sem varðveittur er hjá ÍSÍ.<ref>{{cite web|url=http://www.isi.is/frettir/frett/2018/11/14/Vidurkenningar-vegna-Drangeyjarsunds/|title=Viðurkenningar vegna Drangeyjarsunds|last=|first=|date=|website=www.isi.is|language=is|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203224311/http://www.isi.is/frettir/frett/2018/11/14/Vidurkenningar-vegna-Drangeyjarsunds/|archive-date=2019-12-03|access-date=2019-12-03|url-status=dead}}</ref> * Fékk Eyjasundsbikarinn og viðurkenningarskjal frá bæjarstjóra Vestmannaeyja fyrir Eyjasundið árið 2019. Nafn Sigrúnar var skráð á bikarinn sem varðveittur er hjá Vestmannaeyjabæ en þetta var í fyrsta skipti sem Eyjasundsbikarinn var afhentur.<ref>{{Cite web|url=https://www.sunnlenska.is/frettir/eyjasundsbikarinn-afhentur-i-fyrsta-skipti/|title=Eyjasundsbikarinn afhentur í fyrsta skipti {{!}} sunnlenska.is|last=|first=|date=2019-12-04|website=|language=is|archive-url=|archive-date=|access-date=2019-12-04}}</ref> * Hlaut öðru sinni silfurmerki Sundsambands Íslands fyrir boðsund yfir Ermarsundið árið 2019. <ref>{{Cite web|url=http://www.sundsamband.is/frettir/frett/2023/04/28/Sundthing-2023/|title=Sundþing 2023|website=www.sundsamband.is|language=is|access-date=2023-04-29}}</ref> * Forseti Íslands sæmdi hana riddarakrossi hinnar íslensku fálkaorðu þann 17. júní 2020 fyrir afrek á sviði sjósunds. <ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.forseti.is/fr%C3%A9ttir/2020-06-17-hin-%C3%ADslenska-f%C3%A1lkaor%C3%B0a/|title=Hin íslenska fálkaorða|website=Forseti.is|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617231544/https://www.forseti.is/fr%C3%A9ttir/2020-06-17-hin-%C3%ADslenska-f%C3%A1lkaor%C3%B0a/|archive-date=2020-06-17|access-date=2020-06-17|url-status=dead}}</ref> ==Tilvísanir== <references /> [[Flokkur:Íslenskar sundkonur]] [[Flokkur:Íslenskir þroskaþjálfar]] [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] {{f|1972|Sigrún Þuríður Geirsdóttir}} 5iq9bg14frd71f2cn8j3rsghi09lmeb Flokkur:Hörðaland 14 149323 1982316 1625871 2026-10-08T23:56:27Z Fyxi 84003 1982316 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] 6sq415w9piv3jo7aeid4mehc0fkmm88 Sharon Tate 0 153933 1982341 1925651 2026-10-09T02:30:24Z Raippa-Valli 121187 mynd 1982341 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Sharon Tate | image = Sharon Tate Valley of the Dolls 1967 - Restoration.jpg | imagesize = 250px | caption = Mynd af Sharon Tate árið 1967 fyrir kvikmyndina ''Valley of the Dolls''. | birthdate = [[24. janúar]] [[1943]] | birthplace= [[Dallas]], [[Texas]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | birthname = Sharon Marie Tate | deathdate = {{Dánardagur og aldur|1969|8|9|1943|1|24}} | deathplace =[[Los Angeles]], [[Kalifornía|Kaliforníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | yearsactive = 1961–1969 | spouse =[[Roman Polanski]] (g. 1968) | children = | undirskrift = | notable role = Sarah Shagal í ''[[The Fearless Vampire Killers]]'' (1967)<br>Odile de Caray í ''[[Eye of the Devil]]'' (1967)<br>Jennifer North í ''[[Valley of the Dolls]]'' (1967)<br>Freya Carlson í ''[[The Wrecking Crew]]'' (1968) }} [[File:Sharon Tate and Roman Polanski in The Fearless Vampire Killers (1967).jpg|thumb|right|Tate og Roman Polanski (The Fearless Vampire Killers, 1967)]] '''Sharon Marie Tate Polanski''' (24. janúar 1943 – 9. ágúst 1969) var [[Bandaríkin|bandarísk]] leikkona og fyrirsæta. Á sjöunda áratugnum birtist hún í ýmsum smáhlutverkum í sjónvarpi og var oft ljósmynduð fyrir tískublöð og önnur tímarit. Litið var á hana sem efnilega Hollywood-stjörnu eftir að henni var vel tekið í nokkrum gaman- og dramahlutverkum í bandarískum kvikmyndum undir lok áratugarins. Þann 9. ágúst 1969 var Tate myrt ásamt þremur vinum sínum á heimili eiginmanns síns, kvikmyndaleikstjórans [[Roman Polanski|Romans Polanski]]. Morðingjarnir voru meðlimir [[Manson-fjölskyldan|Manson-fjölskyldunnar]] og höfðu verið sendir til að vinna ódæðisverkið af leiðtoganum [[Charles Manson]]. Tate var ólétt af barni þeirra Polanski og komin átta og hálfan mánuð á leið þegar hún var myrt.<ref name="BugliosiGentry1974"> {{cite book | last1 = Bugliosi | first1 = Vincent | last2 = Gentry | first2 = Curt | title = Helter Skelter: The True Story of the Manson Murders | publisher = W.W. Norton & Company, Inc. | year = 1974 | isbn = 978-0-393-08700-0 | url = https://archive.org/details/helterskeltertru00bugl_0 }} </ref> ==Æviágrip== Sharon Tate fæddist þann 24. janúar 1943 og ólst upp sem „hermannsbarn“ þar sem faðir hennar var liðsforingi í [[Bandaríkjaher]]. Strax á barnsaldri vakti hún mikla athygli fyrir fegurð sína og vann ýmsar fegurðarkeppnir bæði sem táningur og sem ungbarn.<ref name=vikan10september/> Frá 1960 til 1962 bjó Tate ásamt fjölskyldu sinni í [[Veróna]] á Ítalíu, þar sem faðir hennar hafði verið staðsettur áfram herliði sínu. Þar varð Tate vitni að upptökum á nokkrum bandarískum kvikmyndum í grenndinni og hlaut aukahlutverk í nokkrum þeirra. Með þessu var vakinn áhugi hennar á því að hefja leikferil. Tate flutti til [[Hollywood]] árið 1962 til þess að freista þess að hefja feril í kvikmyndum. Þar kynntist hún kvikmyndaframleiðandanum [[Martin Ransohoff]], sem ákvað að ráða hana og reyna að gera úr henni kvikmyndastjörnu. Fyrsta kvikmyndin sem Tate lék í fyrir Ransohoff hét ''[[Eye of the Devil]]'' og fjallaði um svartagaldur og trúarmorð. Í næstu mynd sinni fyrir Ransohoff, ''[[Don't Make Waves]]'', lék Tate á móti stórleikaranum [[Tony Curtis]].<ref name=vikan10september>{{Vefheimild|titill=Sharon Tate|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4463800|útgefandi=''[[Vikan]]''|ár=1970|mánuður=10. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=6. september}}</ref> Árið 1967 lék Tate eitt aðalhlutverkið í kvikmyndinni ''[[The Fearless Vampire Killers]]'' og komst þar í kynni við pólska kvikmyndaleikstjórann [[Roman Polanski]]. Tate og Polanski urðu ástfangin og gengu í hjónaband þann 20. janúar 1968. Þau áttu í ástríðufullu sambandi en Polanski átti einnig í samböndum við aðrar konur á meðan á hjónabandi þeirra stóð og hélt því fram að það væri andstætt eðli hans sem karlmanns að halda trúnað við aðeins eina konu. Tate á að hafa sagt um hjónabandið: „Við erum með gott fyrirkomulag. Roman lýgur að mér og ég læt sem ég trúi honum“.<ref name="times">{{cite news|first=Peter |last=Evans |title=Sufferings of the great seducer |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/article547335.ece?print=yes&randnum=1254102174470 |archive-url=https://archive.today/20130114045046/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/article547335.ece?print=yes&randnum=1254102174470 |url-status=dead |archive-date=January 14, 2013 |work=The Sunday Times |date=24. júlí 2005 |access-date=6. september 2019 }}</ref> Tate varð þunguð af barni þeirra Romans síðla árs 1968. Hún var komin rúma átta mánuði á leið í ágúst árið 1969 og bjó á þeim tíma ásamt Polanski í lúxusíbúð í Benedict Canyon í Los Angeles. Þann 8. ágúst var Polanski á kvikmyndahátíð í Evrópu en Tate ákvað að vera heima frekar en að þiggja boð á frumsýningu á kvikmynd í [[Las Vegas]]. Tate hafði boðið til veislu í íbúðinni en aflýst henni á síðustu stundu og því mættu að endingu aðeins þrír kunningjar hennar heim til Tate þetta kvöld: Fyrrum kærasti hennar, hárgreiðslumeistarinn [[Jay Sebring]]; vinur Polanski frá Póllandi, Wojciech Frykowski; og kærasta Frykowski, Abigail Folger.<ref name=vikan10september/> Kvöldið 8. ágúst brutust þrír meðlimir [[Manson-fjölskyldan|Manson-gengisins]], þau [[Tex Watson]], [[Susan Atkins]] og [[Patricia Krenwinkel]], inn í íbúðina og myrtu alla viðstadda í húsinu, þar á meðal Tate ásamt ófæddu barni hennar. Auk fólksins í íbúðinni myrtu þau einnig ungan mann, Steven Parent, sem hafði orðið var við ferðir þeirra stutt frá húsinu. [[Charles Manson]] hafði skipað fylgjendum sínum að fremja morðin til þess að uppfylla skilyrði fyrir kynþáttastríði sem hann taldi að ætti að brjótast út milli hvítra og svartra Bandaríkjamanna. Húsið hafði hann valið þar sem það hafði áður tilheyrt kunningja hans, [[Terry Melcher]], syni leikkonunnar [[Doris Day]].<ref>{{Vefheimild|titill=Sharon Tate|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1643712|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=1986|mánuður=9. nóvember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=6. september}}</ref> Tate baðst griða og grátbað morðingja sína að leyfa sér að minnsta kosti að eiga barnið áður en hún dæi en Manson-gengið fór ekki að bónum hennar. Susan Atkins hélt henni niðri eftir að allir kunningjar Tate höfðu verið drepnir og Tex Watson stakk Tate til dauða með hníf.<ref>{{Vefheimild|titill=Hjuggu, stungu, skutu|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1407954|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=1969|mánuður=20. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=6. september}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Tate, Sharon}} {{fd|1943|1969}} [[Flokkur:Bandarískar fyrirsætur]] [[Flokkur:Bandarískir leikarar]] f59v2u1k2bnwztcusld6j9enkpo6b5g 1982343 1982341 2026-10-09T05:33:50Z TKSnaevarr 53243 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/Raippa-Valli|Raippa-Valli]] ([[User talk:Raippa-Valli|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Adam Cuerden|Adam Cuerden]] 1925651 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Sharon Tate | image = Sharon Tate Valley of the Dolls 1967 - Restoration.jpg | imagesize = 250px | caption = Mynd af Sharon Tate árið 1967 fyrir kvikmyndina ''Valley of the Dolls''. | birthdate = [[24. janúar]] [[1943]] | birthplace= [[Dallas]], [[Texas]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | birthname = Sharon Marie Tate | deathdate = {{Dánardagur og aldur|1969|8|9|1943|1|24}} | deathplace =[[Los Angeles]], [[Kalifornía|Kaliforníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | yearsactive = 1961–1969 | spouse =[[Roman Polanski]] (g. 1968) | children = | undirskrift = | notable role = Sarah Shagal í ''[[The Fearless Vampire Killers]]'' (1967)<br>Odile de Caray í ''[[Eye of the Devil]]'' (1967)<br>Jennifer North í ''[[Valley of the Dolls]]'' (1967)<br>Freya Carlson í ''[[The Wrecking Crew]]'' (1968) }} '''Sharon Marie Tate Polanski''' (24. janúar 1943 – 9. ágúst 1969) var [[Bandaríkin|bandarísk]] leikkona og fyrirsæta. Á sjöunda áratugnum birtist hún í ýmsum smáhlutverkum í sjónvarpi og var oft ljósmynduð fyrir tískublöð og önnur tímarit. Litið var á hana sem efnilega Hollywood-stjörnu eftir að henni var vel tekið í nokkrum gaman- og dramahlutverkum í bandarískum kvikmyndum undir lok áratugarins. Þann 9. ágúst 1969 var Tate myrt ásamt þremur vinum sínum á heimili eiginmanns síns, kvikmyndaleikstjórans [[Roman Polanski|Romans Polanski]]. Morðingjarnir voru meðlimir [[Manson-fjölskyldan|Manson-fjölskyldunnar]] og höfðu verið sendir til að vinna ódæðisverkið af leiðtoganum [[Charles Manson]]. Tate var ólétt af barni þeirra Polanski og komin átta og hálfan mánuð á leið þegar hún var myrt.<ref name="BugliosiGentry1974"> {{cite book | last1 = Bugliosi | first1 = Vincent | last2 = Gentry | first2 = Curt | title = Helter Skelter: The True Story of the Manson Murders | publisher = W.W. Norton & Company, Inc. | year = 1974 | isbn = 978-0-393-08700-0 | url = https://archive.org/details/helterskeltertru00bugl_0 }} </ref> ==Æviágrip== Sharon Tate fæddist þann 24. janúar 1943 og ólst upp sem „hermannsbarn“ þar sem faðir hennar var liðsforingi í [[Bandaríkjaher]]. Strax á barnsaldri vakti hún mikla athygli fyrir fegurð sína og vann ýmsar fegurðarkeppnir bæði sem táningur og sem ungbarn.<ref name=vikan10september/> Frá 1960 til 1962 bjó Tate ásamt fjölskyldu sinni í [[Veróna]] á Ítalíu, þar sem faðir hennar hafði verið staðsettur áfram herliði sínu. Þar varð Tate vitni að upptökum á nokkrum bandarískum kvikmyndum í grenndinni og hlaut aukahlutverk í nokkrum þeirra. Með þessu var vakinn áhugi hennar á því að hefja leikferil. Tate flutti til [[Hollywood]] árið 1962 til þess að freista þess að hefja feril í kvikmyndum. Þar kynntist hún kvikmyndaframleiðandanum [[Martin Ransohoff]], sem ákvað að ráða hana og reyna að gera úr henni kvikmyndastjörnu. Fyrsta kvikmyndin sem Tate lék í fyrir Ransohoff hét ''[[Eye of the Devil]]'' og fjallaði um svartagaldur og trúarmorð. Í næstu mynd sinni fyrir Ransohoff, ''[[Don't Make Waves]]'', lék Tate á móti stórleikaranum [[Tony Curtis]].<ref name=vikan10september>{{Vefheimild|titill=Sharon Tate|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4463800|útgefandi=''[[Vikan]]''|ár=1970|mánuður=10. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=6. september}}</ref> Árið 1967 lék Tate eitt aðalhlutverkið í kvikmyndinni ''[[The Fearless Vampire Killers]]'' og komst þar í kynni við pólska kvikmyndaleikstjórann [[Roman Polanski]]. Tate og Polanski urðu ástfangin og gengu í hjónaband þann 20. janúar 1968. Þau áttu í ástríðufullu sambandi en Polanski átti einnig í samböndum við aðrar konur á meðan á hjónabandi þeirra stóð og hélt því fram að það væri andstætt eðli hans sem karlmanns að halda trúnað við aðeins eina konu. Tate á að hafa sagt um hjónabandið: „Við erum með gott fyrirkomulag. Roman lýgur að mér og ég læt sem ég trúi honum“.<ref name="times">{{cite news|first=Peter |last=Evans |title=Sufferings of the great seducer |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/article547335.ece?print=yes&randnum=1254102174470 |archive-url=https://archive.today/20130114045046/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/article547335.ece?print=yes&randnum=1254102174470 |url-status=dead |archive-date=January 14, 2013 |work=The Sunday Times |date=24. júlí 2005 |access-date=6. september 2019 }}</ref> Tate varð þunguð af barni þeirra Romans síðla árs 1968. Hún var komin rúma átta mánuði á leið í ágúst árið 1969 og bjó á þeim tíma ásamt Polanski í lúxusíbúð í Benedict Canyon í Los Angeles. Þann 8. ágúst var Polanski á kvikmyndahátíð í Evrópu en Tate ákvað að vera heima frekar en að þiggja boð á frumsýningu á kvikmynd í [[Las Vegas]]. Tate hafði boðið til veislu í íbúðinni en aflýst henni á síðustu stundu og því mættu að endingu aðeins þrír kunningjar hennar heim til Tate þetta kvöld: Fyrrum kærasti hennar, hárgreiðslumeistarinn [[Jay Sebring]]; vinur Polanski frá Póllandi, Wojciech Frykowski; og kærasta Frykowski, Abigail Folger.<ref name=vikan10september/> Kvöldið 8. ágúst brutust þrír meðlimir [[Manson-fjölskyldan|Manson-gengisins]], þau [[Tex Watson]], [[Susan Atkins]] og [[Patricia Krenwinkel]], inn í íbúðina og myrtu alla viðstadda í húsinu, þar á meðal Tate ásamt ófæddu barni hennar. Auk fólksins í íbúðinni myrtu þau einnig ungan mann, Steven Parent, sem hafði orðið var við ferðir þeirra stutt frá húsinu. [[Charles Manson]] hafði skipað fylgjendum sínum að fremja morðin til þess að uppfylla skilyrði fyrir kynþáttastríði sem hann taldi að ætti að brjótast út milli hvítra og svartra Bandaríkjamanna. Húsið hafði hann valið þar sem það hafði áður tilheyrt kunningja hans, [[Terry Melcher]], syni leikkonunnar [[Doris Day]].<ref>{{Vefheimild|titill=Sharon Tate|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1643712|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=1986|mánuður=9. nóvember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=6. september}}</ref> Tate baðst griða og grátbað morðingja sína að leyfa sér að minnsta kosti að eiga barnið áður en hún dæi en Manson-gengið fór ekki að bónum hennar. Susan Atkins hélt henni niðri eftir að allir kunningjar Tate höfðu verið drepnir og Tex Watson stakk Tate til dauða með hníf.<ref>{{Vefheimild|titill=Hjuggu, stungu, skutu|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1407954|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=1969|mánuður=20. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=6. september}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Tate, Sharon}} {{fd|1943|1969}} [[Flokkur:Bandarískar fyrirsætur]] [[Flokkur:Bandarískir leikarar]] 8tvf7cpa5hz5ovuu4an8sacssh4sypz Wikipedia:Í fréttum... 4 154362 1982281 1982201 2026-10-08T21:13:07Z TKSnaevarr 53243 1982281 wikitext text/x-wiki [[Mynd: Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |200px|right|alt=Anne Carson|Anne Carson]] * 8. október: Kanadíski rithöfundurinn '''[[Anne Carson]]''' (''sjá mynd'') hlýtur [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]]. * [[27. september]]: '''[[Aleksandar Vučić]]''', forseti Serbíu, segir af sér. * [[17. september]]: '''[[Ulf Kristersson]]''' segir af sér sem [[forsætisráðherra Svíþjóðar]] eftir að stjórn hans missir meirihluta sinn í þingkosningum. * [[16. september]]: '''[[Hashim Thaçi]]''', fyrrum forseti [[Kósovó]], er dæmdur í 25 ára fangelsi fyrir [[Stríðsglæpir|stríðsglæpi]]. '''Yfirstandandi:''' [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Dennis Hastert]] (3. október) &nbsp;• [[Margaret Hamilton]] (30. september) ncchkbiql9jr6yithtv5wp23qz0edux Vesturland (fylki í Noregi) 0 156444 1982288 1939411 2026-10-08T22:50:23Z Fyxi 84003 snið 1982288 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Vesturland | nafn_í_eignarfalli = Vesturlands | nafn_á_frummáli = Vestland | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fylki]] | mynd = Trolltunga 2017.jpg | mynd_stærð = | mynd_texti = Trolltunga | fáni = Flag of Vestland.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Vestland våpen.svg | viðurnefni = | kort = Norway Counties Vestland Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = [[Vestur-Noregur]] | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Björgvin]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/en/statbank1/table/11342/ |title=Population and area, by region, contents and year |publisher=Hagstofa Noregs |access-date=2026-10-07}}</ref> | flatarmál_heild_km2 = 33.871 | flatarmál_land_km2 = | flatarmál_vatn_km2 = | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb" /> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 658.342 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | iso_kóði = NO-46 | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Vesturland''' ([[norska]]: ''Vestland'') er [[Fylki Noregs|fylki]] í [[Noregur|Noregi]] sem stofnað var 1. janúar 2020 með sameiningu [[Hörðaland]]s og [[Sogn og Firðafylki|Sogns og Firðafylkis]]. Stærð þess er 33.871 ferkílómetrar og er íbúafjöldinn um 658.000 (2026).<ref name="ssb" /> Höfuðstaðurinn er [[Björgvin]] sem er næststærsta borg Noregs. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu eru 43. * [[Alver]] * [[Askvoll]] * [[Askøy]] * [[Aurland]] * [[Austevoll]] * [[Austrheim]] * [[Bergen]] * [[Bjørnafjorden]] * [[Bremanger]] * [[Bømlo]] * [[Eidfjord]] * [[Etne]] * [[Fedje]] * [[Fitjar]] * [[Fjaler]] * [[Gloppen]] * [[Gulen]] * [[Hyllestad]] * [[Høyanger]] * [[Kinn]] * [[Kvam]] * [[Kvinnherad]] * [[Luster]] * [[Lærdal]] * [[Masfjorden]] * [[Modalen]] * [[Osterøy]] * [[Samnanger]] * [[Sogndal]] * [[Solund]] * [[Stad]] * [[Stord]] * [[Stryn]] * [[Sunnfjord]] * [[Sveio]] * [[Tysnes]] * [[Ullensvang]] * [[Ulvik]] * [[Vaksdal]] * [[Vik]] * [[Voss]] * [[Øygarden]] * [[Årdal]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Fylki Noregs}} {{Stubbur|Noregur}} [[Flokkur:Vestland| ]] [[Flokkur:Fylki Noregs]] {{s|2020}} nulsaetsrekhnp3pa826mt6a4rjbvex 1982327 1982288 2026-10-09T00:53:21Z Fyxi 84003 1982327 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|landshlutann|Vestur-Noregur}} {{Byggð | nafn = Vesturland | nafn_í_eignarfalli = Vesturlands | nafn_á_frummáli = Vestland | tegund_byggðar = [[Fylki Noregs|Fylki]] | mynd = Trolltunga 2017.jpg | mynd_stærð = | mynd_texti = Trolltunga | fáni = Flag of Vestland.svg | fáni_stærð = | skjaldarmerki = Vestland våpen.svg | viðurnefni = | kort = Norway Counties Vestland Position.svg | kort_stærð = 170px | kort_texti = Staðsetning í Noregi | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Noregur}} | undirskipting_gerð1 = Landshluti | undirskipting_nafn1 = [[Vestur-Noregur]] | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Björgvin]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = <ref name="ssb">{{Cite web |url=https://www.ssb.no/en/statbank1/table/11342/ |title=Population and area, by region, contents and year |publisher=Hagstofa Noregs |access-date=2026-10-07}}</ref> | flatarmál_heild_km2 = 33.871 | flatarmál_land_km2 = | flatarmál_vatn_km2 = | mannfjöldi_neðan = <ref name="ssb" /> | mannfjöldi_frá_og_með = 2026 | mannfjöldi_heild = 658.342 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | iso_kóði = NO-46 | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Vesturland''' ([[norska]]: ''Vestland'') er [[Fylki Noregs|fylki]] í [[Noregur|Noregi]] sem stofnað var 1. janúar 2020 með sameiningu [[Hörðaland]]s og [[Sogn og Firðafylki|Sogns og Firðafylkis]]. Stærð þess er 33.871 ferkílómetrar og er íbúafjöldinn um 658.000 (2026).<ref name="ssb" /> Höfuðstaðurinn er [[Björgvin]] sem er næststærsta borg Noregs. == Sveitarfélög == Sveitarfélögin í fylkinu eru 43. * [[Alver]] * [[Askvoll]] * [[Askøy]] * [[Aurland]] * [[Austevoll]] * [[Austrheim]] * [[Bergen]] * [[Bjørnafjorden]] * [[Bremanger]] * [[Bømlo]] * [[Eidfjord]] * [[Etne]] * [[Fedje]] * [[Fitjar]] * [[Fjaler]] * [[Gloppen]] * [[Gulen]] * [[Hyllestad]] * [[Høyanger]] * [[Kinn]] * [[Kvam]] * [[Kvinnherad]] * [[Luster]] * [[Lærdal]] * [[Masfjorden]] * [[Modalen]] * [[Osterøy]] * [[Samnanger]] * [[Sogndal]] * [[Solund]] * [[Stad]] * [[Stord]] * [[Stryn]] * [[Sunnfjord]] * [[Sveio]] * [[Tysnes]] * [[Ullensvang]] * [[Ulvik]] * [[Vaksdal]] * [[Vik]] * [[Voss]] * [[Øygarden]] * [[Årdal]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Fylki Noregs}} {{Stubbur|Noregur}} [[Flokkur:Vestland| ]] [[Flokkur:Fylki Noregs]] {{s|2020}} jv3ao5klpuwzq9ernjg6g5auuge1hgt Troms og Finnmörk 0 156446 1982338 1724533 2026-10-09T01:24:03Z Fyxi 84003 1982338 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Norway Counties Troms og Finnmark Position.svg|thumb|Kort.]] '''Troms og Finnmörk''' ([[norska]]: ''Troms og Finnmark'') var [[Fylki Noregs|fylki]] í [[Noregur|Noregi]] sem stofnað var 1. janúar 2020 með sameiningu [[Troms]] og [[Finnmörk|Finnmarkar]]. Íbúar Finnmarkar voru andsnúnir samrunanum. Stærð fylkisins voru tæpir 75.000 ferkílómetrar. Árið 2024 var fylkinu leyst upp. {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] {{sa|2020|2024}} i8ul7jpcp9ztonyzh2fvlyalmqqfcb5 Vestfold og Þelamörk 0 156448 1982339 1797609 2026-10-09T01:25:29Z Fyxi 84003 1982339 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Norway Counties Vestfold og Telemark Position.svg|thumb|Kort.]] '''Vestfold og Þelamörk''' (norska: ''Vestfold og Telemark'') var [[Fylki Noregs|fylki]] í [[Noregur|Noregi]] sem stofnað var 1. janúar 2020 með sameiningu [[Vestfold]] og [[Þelamörk|Þelamerkur]]. Höfuðstaðurinn var [[Skien]]. Stærð fylkisins voru tæpir 17.500 ferkílómetrar. Árið 2024 skiptist sveitarfélagið aftur í Vestfold og Þelamörk en kosið var um að skilja þau að árið 2022. {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] {{sa|2020|2024}} e5294c4p3abnpnt6fmodws51oalpsul Viken 0 156519 1982340 1741765 2026-10-09T01:28:31Z Fyxi 84003 1982340 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Norway Counties Viken Position.svg|thumb|Kort.]] '''Viken''' var [[Fylki Noregs|fylki]] í [[Noregur|Noregi]] sem stofnað var 1. janúar 2020 þegar [[Akershus]], [[Buskerud]] og [[Austfold]] sameinuðust. Nafnið kemur frá [[Víkin (Noregi)|sögulegu héraði á svæðinu]]. Stjórnsýsla var í [[Ósló]], þó er það sér fylki. Stærð fylkisins voru tæpir 25.600 ferkílómetrar. Íbúar voru um 1,2 milljónir árið 2019. Árið 2024 var fylkinu leyst upp. {{Fylki Noregs}} [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] {{sa|2020|2024}} epzu7lem6f51tr65nvgg3htlut9zuzp Flokkur:Sogn og Firðafylki 14 169427 1982317 1767887 2026-10-08T23:56:46Z Fyxi 84003 1982317 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] 6sq415w9piv3jo7aeid4mehc0fkmm88 Flokkur:Troms og Finnmörk 14 169428 1982318 1767890 2026-10-08T23:59:31Z Fyxi 84003 1982318 wikitext text/x-wiki {{eyða|tiltekt, til flokkar fyrir {{c|Troms}} og {{c|Finnmörk}}}} [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] pqaqj2s29b9oxihcup65u89mbl08dkz Sidekick Health 0 169738 1982274 1888497 2026-10-08T19:50:32Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1982274 wikitext text/x-wiki '''Sidekick Health''' er íslenskt fyrirtæki sem framleiðir og markaðssetur stafrænar heilbrigðismeðferðir í samstarfi við lyfjafyrirtæki og tryggingarfélög. Fyrirtækið vann [[Nýsköpunarverðlaun Íslands]] árið 2022<ref>{{Cite web|url=https://www.hugverk.is/utgafa/frettir/vidburdir/lauf-forks-og-sidekick-health-hljota-nyskoepunarverdlaun-islands/|title=Lauf Forks og Sidekick Health hljóta Nýsköpunarverðlaun Íslands|website=Hugverkastofan|language=is|access-date=2022-09-26|archive-date=2022-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928215931/https://www.hugverk.is/utgafa/frettir/vidburdir/lauf-forks-og-sidekick-health-hljota-nyskoepunarverdlaun-islands|url-status=dead}}</ref>. Fyrirtækið var stofnað árið 2013 af Dr. Sæmundi Oddssyni og Dr. Tryggva Þorgeirssyni<ref>{{Cite web|url=https://snorribjorns.libsyn.com/82-tryggvi-orgeirsson-gestakennari-hj-harvard-og-mit-behavioral-economics-og-stofnandi-sidekick-health|title=The Snorri Björns Podcast Show: #82 Tryggvi Þorgeirsson - Gestakennari hjá Harvard og MIT í behavioral economics og forstjóri Sidekick Health|website=snorribjorns.libsyn.com|language=en|access-date=2022-09-26}} {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20191753680d|title=Sidekick fær innspýtingu frá Novator - Vísir|last=Halldórsson|first=Þorsteinn Friðrik|website=visir.is|language=is|access-date=2022-09-26}}</ref> ==Heimildir== <references /> [[Flokkur:Íslensk fyrirtæki]] 060smbxr288rot1m8l31qwvodd3h5so Rússalind 0 170910 1982272 1798337 2026-10-08T18:56:32Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1982272 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = | image = Sibirische Linde (Tilia sibirica) 5652.JPG | image_caption = Rússalind í [[Winterburg]] | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Stokkrósabálkur]] (''Malvales'') | familia = [[Stokkrósaætt]] (''Malvaceae'') | genus = [[Linditré]] (''Tilia'') | species = '''''T. cordata''''' | trinomial = ''Tilia cordata subsp. sibirica'' | trinomial_authority = ([[Friedrich Ernst Ludwig FischerFisch.]] ex [[Johann Nepomuk Bayer|Bayer]]) [[Christopher Donald Pigott|Pigott]] | synonyms = *''Tilia amurensis'' var. ''sibirica'' <small>(([[Friedrich Ernst Ludwig FischerFisch.]] ex [[Johann Nepomuk Bayer|Bayer]])) Y. C. Zhu</small><br> *''Tilia sibirica'' <small>[[Johann Nepomuk Bayer|Bayer]]</small> }} '''Rússalind''' ([[fræðiheiti]]: ''Tilia cordata subsp. sibirica''<ref name="POWO">{{cite web |title= Tilia cordata subsp. sibirica (Fisch. ex Bayer) Pigott {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url= https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20006401-1 |website= Plants of the World Online |access-date=2021-02-18 |language=en}}</ref>) er tré af [[stokkrósaætt]]. Útbreiðsla er í Síberíu (Altay, Krasnoyarsk, vestur Síbería). Hún er ýmist talin undirtegund [[hjartalind]]ar eða [[drekalind]]ar <ref name = "COL">{{cite web|url= https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5RTZ9|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 43292100|accessdate= 2019-11-11|archive-url= https://web.archive.org/web/20221128231313/https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5RTZ9|archive-date= 2022-11-28|url-status= dead}}</ref> eða sem sjálfstæð tegund. Smávægileg reynsla er af tegundinni hérlendis.<ref>[http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&fl=2&pId=5694 Rússalind] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221128231321/http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&fl=2&pId=5694 |date=2022-11-28 }} - Lystigarður Akureyrar</ref> == Tenglar == {{reflist}} {{commonscat|Tilia sibirica|rússalind}} {{wikilífverur|Tilia cordata subsp. sibirica|rússalind}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Stokkrósaætt]] [[Flokkur:Lauftré]] 77102djcw9z7xxzyu4r4too9jjwcisn Namsskogan 0 173885 1982297 1803787 2026-10-08T23:30:50Z Fyxi 84003 Fyxi færði [[Namskogan]] á [[Namsskogan]]: Stafsetningarvilla í titli 1803787 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Nordnorge.jpg|thumb|Nordlandsporten]] [[Mynd:Namskogan stasjon.jpg|thumb|Namskogan stöð]] '''Namskogan''' er þéttbýli og stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins [[Namskogan (sveitarfélag)|Namskogan]] í [[Þrændalög|Þrændalögum]] í [[Noregur|Noregi]]. Í byggð eru 217 íbúar og í sveitarfélaginu 818 (2022). Namskogan er viðkomustaður á Nordlandsbanen járnbrautarlínunni og E6 liggur í gegnum staðinn, 72 km norður af [[Grong]]. [[Mynd:Nams-Inn.jpg|vinstri|thumb|Hótel ''Nams Inn'']] Namsskogan skólinn (sameinaður grunnskóli og framhaldsskóli) er staðsettur í Namsskogan. Tiriltoppppen leikskólinn er einnig staðsettur hér. Við hlið skólans er fjölnotasalurinn Namsskoganhallen (fjölnotasalur) og Namsskogan sundhöllin. Hótelið Nams Inn er staðsett í Namskogan. Bjørhusdal kapella er skipskirkja frá 1970. Byggingin er úr timbri og rúmar 120 sæti. Namsskogan fjölskyldugarðurinn er dýra- og skemmtigarður staðsettur við Namsskogan. Það eru yfir 30 mismunandi dýrategundir, þar á meðal birnir, úlfar, gaupur, rauðrefur, heimskautarrefir, úlfar, otur, elgur, dádýr, tíur, hérar, svínarí, hreindýr, frettur og mörg önnur gæludýr, fuglar og búfé. Namskogan er staðsett rétt sunnan við landamærin að Nordland sýslu: Nordlandsporten. [[Flokkur:Bæir í Þrændalögum]] 7g7csxepvweflpkyucop7tb5w254t00 1982299 1982297 2026-10-08T23:31:58Z Fyxi 84003 1982299 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Nordnorge.jpg|thumb|Nordlandsporten]] [[Mynd:Namskogan stasjon.jpg|thumb|Namskogan stöð]] '''Namsskogan''' er þéttbýli og stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins [[Namsskogan (sveitarfélag)|Namsskogan]] í [[Þrændalög|Þrændalögum]] í [[Noregur|Noregi]]. Í byggð eru 217 íbúar og í sveitarfélaginu 818 (2022). Namsskogan er viðkomustaður á Nordlandsbanen járnbrautarlínunni og E6 liggur í gegnum staðinn, 72 km norður af [[Grong]]. [[Mynd:Nams-Inn.jpg|vinstri|thumb|Hótel ''Nams Inn'']] Namsskogan-skólinn (sameinaður grunnskóli og framhaldsskóli) er staðsettur í Namsskogan. Tiriltoppppen leikskólinn er einnig staðsettur hér. Við hlið skólans er fjölnotasalurinn Namsskoganhallen (fjölnotasalur) og Namsskogan sundhöllin. Hótelið Nams Inn er staðsett í Namsskogan. Bjørhusdal kapella er skipskirkja frá 1970. Byggingin er úr timbri og rúmar 120 sæti. Namsskogan fjölskyldugarðurinn er dýra- og skemmtigarður staðsettur við Namsskogan. Það eru yfir 30 mismunandi dýrategundir, þar á meðal birnir, úlfar, gaupur, rauðrefur, heimskautarrefir, úlfar, otur, elgur, dádýr, tíur, hérar, svínarí, hreindýr, frettur og mörg önnur gæludýr, fuglar og búfé. Namsskogan er staðsett rétt sunnan við landamærin að Nordland sýslu: Nordlandsporten. [[Flokkur:Bæir í Þrændalögum]] i6j9grkqtrt42df6sjs45bv24apq5ru Namsskogan (sveitarfélag) 0 174044 1982292 1805849 2026-10-08T23:18:08Z Fyxi 84003 Fyxi færði [[Namskogan (sveitarfélag)]] á [[Namsskogan (sveitarfélag)]]: Stafsetningarvilla í titli 1805849 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Namsskogan komm.svg|thumb|138x138dp]] '''Namskogan''' er sveitarfélag í [[Þrændalög|Þrændalögum]] í [[Noregur|Noregi]]. Í sveitarfélaginu eru 818 íbúar (2022). Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýli [[Namskogan]], sem er eina þéttbýlið í sveitarfélaginu. Sveitarfélagið Namskogan á landamæri að sveitarfélögunum [[Røyrvik (sveitarfélag)|Røyrvik]] í austri, [[Høylandet (sveitarfélag)|Høylandet]] í vestri, [[Grong (sveitarfélag)|Grong]] í suðri, auk [[Bindal (sveitarfélag)|Bindal]] og [[Grane (sveitarfélag)|Grane]] í [[Norðurland (fylki í Noregi)|Nordlandssýsla]] í norðri. [[Flokkur:Sveitarfélög í Þrændalögum]] bh1aag1w8ca9wtw43wfnl14z6k603ym 1982294 1982292 2026-10-08T23:18:34Z Fyxi 84003 1982294 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Namsskogan komm.svg|thumb|138x138dp]] '''Namsskogan''' er sveitarfélag í [[Þrændalög|Þrændalögum]] í [[Noregur|Noregi]]. Í sveitarfélaginu eru 818 íbúar (2022). Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýli [[Namskogan]], sem er eina þéttbýlið í sveitarfélaginu. Sveitarfélagið Namsskogan á landamæri að sveitarfélögunum [[Røyrvik (sveitarfélag)|Røyrvik]] í austri, [[Høylandet (sveitarfélag)|Høylandet]] í vestri, [[Grong (sveitarfélag)|Grong]] í suðri, auk [[Bindal (sveitarfélag)|Bindal]] og [[Grane (sveitarfélag)|Grane]] í [[Norðurland (fylki í Noregi)|Nordlandssýsla]] í norðri. [[Flokkur:Sveitarfélög í Þrændalögum]] 3a0cpuahw2uvvlfmkqkjsk2y42ra44g 1982300 1982294 2026-10-08T23:32:10Z Fyxi 84003 1982300 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Namsskogan komm.svg|thumb|138x138dp]] '''Namsskogan''' er sveitarfélag í [[Þrændalög|Þrændalögum]] í [[Noregur|Noregi]]. Í sveitarfélaginu eru 818 íbúar (2022). Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýli [[Namsskogan]], sem er eina þéttbýlið í sveitarfélaginu. Sveitarfélagið Namsskogan á landamæri að sveitarfélögunum [[Røyrvik (sveitarfélag)|Røyrvik]] í austri, [[Høylandet (sveitarfélag)|Høylandet]] í vestri, [[Grong (sveitarfélag)|Grong]] í suðri, auk [[Bindal (sveitarfélag)|Bindal]] og [[Grane (sveitarfélag)|Grane]] í [[Norðurland (fylki í Noregi)|Nordlandssýsla]] í norðri. [[Flokkur:Sveitarfélög í Þrændalögum]] f46rbfzgyrw0n5pi6lqq5vlsdqg1lwt Midtre Gauldal (sveitarfélag) 0 174066 1982290 1805860 2026-10-08T23:16:44Z Fyxi 84003 Fyxi færði [[Midtre Gaulda (sveitarfélag)]] á [[Midtre Gauldal (sveitarfélag)]]: Stafsetningarvilla í titli 1805860 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Midtre Gauldal komm.svg|thumb|138x138dp]] '''Midtre Gauldal''' er sveitarfélag í [[Þrændalög|Þrændalögum]] í [[Noregur|Noregi]]. Í sveitarfélaginu eru 6.120 íbúar (2022). Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýlið [[Støren]]. Til sveitarfélagsins teljast einnig þéttbýlinu Soknedal og Singsås Sveitarfélagið á landamæri að sveitarfélögunum [[Rennebu (sveitarfélag)|Rennebu]] og [[Orkland (sveitarfélag)|Orkland]] í vestri, [[Melhus (sveitarfélag)|Melhus]] og [[Selbu (sveitarfélag)|Selbu]] í norðri, [[Holtålen (sveitarfélag)|Holtålen]] í austri og sveitarfélögunum Os og Tynset í [[Innlandet]] sýslu í suðri.[[Flokkur:Sveitarfélög í Þrændalögum]] krot8wzql43gnzcljd8lwnjllswf4bm Papaver gorodkovii 0 178215 1982269 1845007 2026-10-08T16:16:52Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.6 1982269 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Sóleyjabálkur]] (''Ranunculales'') | familia = [[Draumsóleyjaætt]] (''Papaveraceae'') | genus = ''[[Papaver]]'' | species = '''''P. gorodkovii''' | binomial = ''Papaver gorodkovii'' | binomial_authority = Tolmachev & Petrovskii<ref name = "col53473534">Tolmachev & Petrovskii (1973) , In: Bot. Zhurn., 58(8): 1128</ref> | synonyms = | synonyms_ref = |}} '''''Papaver gorodkovii'''''<ref>{{Cite web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/4CJBV|title=Papaver gorodkovii Tolm. & Petrovsky {{!}} COL|website=www.catalogueoflife.org|access-date=2024-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240119164753/https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/4CJBV|archive-date=2024-01-19|url-status=dead}}</ref> er fjölær valmúi ættaður frá Alaska og Magadan.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:673525-1|title=Papaver gorodkovii Tolm. & V.V.Petrovsky {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|language=en|access-date=2024-01-19}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{Wikilífverur|Papaver gorodkovii}} {{commonscat|Papaver gorodkovii}} {{Stubbur|grasafræði}} [[Flokkur:Draumsóleyjaætt]] 71hhdvh1luxxaaxj7nbb9kkgri8okg2 Pulitzer-verðlaunin 0 180978 1982238 1942880 2026-10-08T13:38:23Z TKSnaevarr 53243 1982238 wikitext text/x-wiki {{Verðlaun | nafn = Pulitzer-verðlaunin | mynd = Pulitzer Prizes (medal).png | mynd_texti = Framhlið og bakhlið gullmedalíu Pulitzer-verðlaunanna í hönnun Daniels Chesters French frá árinu 1917. | veitt_fyrir = Framúrskarandi blaðamennsku, bókmenntaafrek og tónlist | land = [[Bandaríkin]] | umsjón = [[Columbia-háskóli]] | ár = {{start date and age|1917}} | vefsíða = {{URL|pulitzer.org}} }} '''Pulitzer-verðlaunin''' (enska: ''Pulitzer Prize'') eru bandarísk verðlaun sem veitt eru af [[Columbia-háskóli|Columbia-háskóla]] í [[New York (fylki)|New York]].<ref>{{Lien web|langue=en|titre=Pulitzer Prize {{!}} History, Winners, & Facts|url=https://www.britannica.com/topic/Pulitzer-Prize|site=Encyclopedia Britannica|consulté le=2020-05-05}}</ref> Verðlaunin eru veitt fólki, dagblöðum, tímaritum eða frettastofum fyrir árangur í eftirfarandi flokkum: blaðamennsku, bókmenntum, skáldskap og tónlist. Verðlaunaflokkunum er síðan skipt í undirflokka. Verðlaunin njóta mikillar virðingar um allan heim.<ref>{{Lien web|langue=en-us|titre=Pulitzer Prizes {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/literature-and-arts/journalism-and-publishing/journalism-and-publishing/pulitzer-prizes|site=www.encyclopedia.com|date=|consulté le=2020-05-05}}</ref> Verðlaunin voru stofnuð að undirlagi [[Joseph Pulitzer|Josephs Pulitzer]], sem var einn af frumkvöðlum [[Rannsóknarblaðamennska|rannsóknarblaðamennsku]]<ref name=Charrier/> á 19. öld í blaði sínu, ''[[New York World]]''. Pulitzer og samtímamenn hans á borð við [[Charles E. Scripps]] og [[William Randolph Hearst]] byggðu upp mikil fjölmiðlaveldi á grundvelli slíkrar blaðamennsku.<ref name="Charrier">„Joseph Pulitzer, pionnier du journalisme moderne“ eftir Liliane Charrier 14. apríl 2013 á ''[[TV5 Monde]]'' [https://information.tv5monde.com/info/joseph-pulitzer-pionnier-du-journalisme-moderne-4078] </ref> Verðlaunin voru stofnuð samkvæmt erfðaskrá Pulitzers árið 1917, um sex árum eftir dauða hans. Í byrjun voru þau veitt í tólf flokkum fjölmiðlunar og lista. Frá byrjun 21. aldar hafa þau verið veitt í 21 flokki, meðal annars nokkrum flokkum ritstjórnar, skopmynda, ljósmynda, skáldsagna, ævisagna, leiklistar, ljóðlistar, sagnfræði og tónlistar. Verðlaununum fylgir umslag með 10.000 Bandaríkjadölum. Verðlaunahafar Pulitzer-verðlaunanna fyrir almenningsþjónustu fá jafnframt gullmedalíu. ==Tilvísanir== <references/> {{s|1917}} [[Flokkur:Bandarísk verðlaun]] [[Flokkur:Blaðamannaverðlaun]] [[Flokkur:Bókmenntaverðlaun]] [[Flokkur:Pulitzer-verðlaunin| ]] [[Flokkur:Tónlistarverðlaun]] toofxv3uz1hkzwzj8nthxk3v9msob1o Flokkur:Björgvin 14 181413 1982335 1869813 2026-10-09T01:19:16Z Fyxi 84003 1982335 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Borgir í Noregi]] [[Flokkur:Fyrrum fylki Noregs]] kwd3tkfaiy430x3vltnvl50g7k5dm20 American Horror Story 0 184559 1982342 1981400 2026-10-09T03:06:12Z Stephan1000000 67773 140 1982342 wikitext text/x-wiki {{Sjónvarpsþáttur | mynd = American Horror Story (FX television series) red logo.svg | tegund = [[Hrollvekja]] | skapari = {{Plainlist| * [[Ryan Murphy]] * [[Brad Falchuk]]}} | land = [[Bandaríkin]] | tungumál = [[Enska]] | fjöldi_þáttaraða = 13 | fjöldi_þátta = 140 | lengd = 32–73 mínútur | framleiðsla = {{Plainlist| * Brad Falchuk Teley-Vision * {{nowrap|Ryan Murphy Television}} * [[20th Television]] }} | sjónvarpsstöð = [[FX (sjónvarpsstöð)|FX]] | fyrsti_þáttur = {{Start date|2011|10|5}} | síðasti_þáttur = {{End date|í dag}} }} '''''American Horror Story''''' ('''''AHS''''') eru bandarískir [[hrollvekja|hrollvekjuþættir]], búnir til af [[Ryan Murphy]] og [[Brad Falchuk]] fyrir sjónvarpsstöðina [[FX (sjónvarpsstöð)|FX]]. Hver þáttaröð er sjálfstæð smásería með nýjum persónum og söguþráðum, þó sumar fá innblástur frá raunverulegum atburðum.<ref>{{Cite web |last=Pehanick |first=Maggie |date=April 24, 2016 |title=The True Stories Behind 18 American Horror Story Characters |url=http://www.popsugar.com/entertainment/American-Horror-Story-Characters-Based-Real-People-36364636 |access-date=May 8, 2016 |website=Popsugar.com |archive-date=May 13, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160513153010/http://www.popsugar.com/entertainment/American-Horror-Story-Characters-Based-Real-People-36364636 |url-status=live }}</ref> == Þáttaraðir == {{Series overview | auxA = Title | color1 = #9A222A | link1 = | auxA1 = ''Murder House'' | episodes1 = 12 | start1 = {{Start date|2011|10|5}} | end1 = {{End date|2011|12|21}} | color2 = #14131A | link2 = | auxA2 = ''Asylum'' | episodes2 = 13 | start2 = {{Start date|2012|10|17}} | end2 = {{End date|2013|1|23}} | color3 = #662C35 | link3 = | auxA3 = ''Coven'' | episodes3 = 13 | start3 = {{Start date|2013|10|9}} | end3 = {{End date|2014|1|29}} | color4 = #095457 | link4 = | auxA4 = ''Freak Show'' | episodes4 = 13 | start4 = {{Start date|2014|10|8}} | end4 = {{End date|2015|1|21}} | color5 = #453C11 | link5 = | auxA5 = ''Hotel'' | episodes5 = 12 | start5 = {{Start date|2015|10|7}} | end5 = {{End date|2016|1|13}} | color6 = #DCC89F | link6 = | auxA6 = ''Roanoke'' | episodes6 = 10 | start6 = {{Start date|2016|9|14}} | end6 = {{End date|2016|11|16}} | color7 = #F6BB02 | link7 = | auxA7 = ''Cult'' | episodes7 = 11 | start7 = {{Start date|2017|9|5}} | end7 = {{End date|2017|11|14}} | color8 = #FF6048 | link8 = | auxA8 = ''Apocalypse'' | episodes8 = 10 | start8 = {{Start date|2018|9|12}} | end8 = {{End date|2018|11|14}} | color9 = #3C230D | link9 = | auxA9 = ''1984'' | episodes9 = 9 | start9 = {{Start date|2019|9|18}} | end9 = {{End date|2019|11|13}} | color10 = #0F5A90 | link10 = | auxA10A = ''Double{{nbsp}}Feature'' | auxA10Aspan = 2 | episodes10 = 10 | episodes10A = 6 | start10A = {{Start date|2021|8|25}} | end10A = {{End date|2021|9|22}} | episodes10B = 4 | start10B = {{Start date|2021|9|29}} | end10B = {{End date|2021|10|20}} | color11 = #DDEEF5 | link11 = | auxA11 = ''NYC'' | episodes11 = 10 | start11 = {{Start date|2022|10|19}} | end11 = {{End date|2022|11|16}} | color12 = #85BBDD | link12 = | auxA12A = ''Delicate'' | auxA12Aspan = 2 | episodes12 = 9 | episodes12A = 5 | start12A = {{Start date|2023|9|20}} | end12A = {{End date|2023|10|18}} | episodes12B = 4 | start12B = {{Start date|2024|4|3}} | end12B = {{End date|2024|4|24}} }} == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{stubbur|sjónvarp}} [[Flokkur:Bandarískir sjónvarpsþættir]] mytojkb8ncpgwtyqi0255t5svv0gll5 Snið:Knattspyrna á Íslandi 2026 10 192257 1982285 1982109 2026-10-08T22:23:49Z Nipas2 54688 1982285 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Knattspyrna á Íslandi 2026 | title = Knattspyrna á Íslandi 2026 | above = | state = {{{state|autocollapse}}} | group1 = Deildarkeppnir | list1 = {{Navbox|child |group2 = Karlar |list2= [[Besta deild karla í knattspyrnu 2026|Besta deild]] · [[Inkassodeild karla í knattspyrnu 2026|Inkassodeild]] · [[2. deild karla í knattspyrnu 2026|2. deild]] · [[3. deild karla í knattspyrnu 2026|3. deild]] · [[4. deild karla í knattspyrnu 2026|4. deild]] |group3= Konur |list3 = [[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2026|Besta deild]] · [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2026|Lengjudeild]] · [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2026|2. deild]] }} | group2 = Bikarkeppnir | list2 = {{Navbox|child |group1 = Mjólkurbikarinn |list1 = [[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2026|Mjólkurbikar karla]] · [[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2026|Mjólkurbikar kvenna]] |group2 = Lengjubikarinn |list2 = [[Lengjubikar karla í knattspyrnu 2026|Lengjubikar karla]] · [[Lengjubikar kvenna í knattspyrnu 2026|Lengjubikar kvenna]] |group3 = Meistarakeppni KSÍ |list3 = [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2026|Meistarakeppni karla]] · [[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2026|Meistarakeppni kvenna]] }} | group3 | list3 = {{Navbox|child |above = '''Félagslið''' |group1 = Besta deild karla |list1 = [[Breiðablik]] · [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]] · [[Knattspyrnufélagið Fram]] · [[Knattspyrnufélag ÍA]] · [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]] · [[Knattspyrnufélag Akureyrar]] · [[Keflavík, íþrótta- og ungmennafélag]] · [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]] · [[Ungmennafélagið Stjarnan]] · [[Knattspyrnufélagið Valur]] · [[Knattspyrnufélagið Víkingur]] · [[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Íþróttafélagið Þór]] |group2 = Besta deild kvenna |list2 = [[Breiðablik]] · [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]] · [[Knattspyrnufélagið Fram]] · {{Lið Grindavík/Njarðvík}} · [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]] · [[Ungmennafélagið Stjarnan]] · [[Knattspyrnufélagið Valur]] · [[Knattspyrnufélagið Víkingur]] · [[Þór Akureyri|Þór]]/[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] · [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] | group4 | list4 = {{Navbox|child |above = '''[[Snið:Knattspyrna á Íslandi 2025|2025]]''' <-- '''·''' --> '''[[Snið:Knattspyrna á Íslandi 2027|2027]]''' }} }} }} <noinclude> [[Flokkur:Knattspyrnusnið]] </noinclude> fp04hvfl0cj3gmslgho8cov5wphuxii Tha Alkaholiks 0 192499 1982286 1975991 2026-10-08T22:32:19Z Cinquantecinq 12601 Mynd og tónleikar í Iðnó 1982286 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Tha Alkaholiks | önnur_nöfn = Tha Liks | uppruni = [[Los Angeles]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]] í Bandaríkjunum | stefna = [[Hip hop]] | ár = 1991–2006, 2011–í dag | útgefandi = Loud Records<br>Waxploitation | meðlimur_í = | meðlimir = * Tash * J-Ro * E-Swift | mynd = Tha-Alkaholiks 2026-10-08-22h15m-crop.png | mynd_texti = Tha Alkaholiks í Reykjavík árið 2026. }} '''Tha Alkaholiks''', einnig þekkt sem '''Tha Liks''', er bandarísk [[hipphopp]] hljómsveit frá [[Los Angeles]].<ref name="LarkinDM">{{Cite book|title=[[Encyclopedia of Popular Music|The Virgin Encyclopedia of Dance Music]]|date=1998|publisher=[[Virgin Books]]|isbn=0-7535-0252-6|editor-last=Colin Larkin|editor-link=Colin Larkin (writer)|edition=First|page=11}}</ref> Meðlimir hljómsveitarinnar eru [[Plötusnúður|plötusnúðurinn]], [[Upptökustjóri|upptökustjórinn]] og [[Rappari|rapparinn]] E-Swift (Eric Brooks) ásamt röppurunum J-Ro (James Robinson) og Tash (Rico Smith) <ref name="LarkinDM" /> Breiðskífan ''Likwidation'' fékk 87% af 100% mögulegum í plötudómum [[Stúdentaráð Háskóla Íslands|Stúdentablaðsins]] árið 1997. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4911430|titill=Stúdentablaðið-Plötudómar}}</ref> Rapparinn [[Madlib]] starfaði með Tha Alkaholiks um tíma<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/5297607|titill=SunnudagsMogginn-Réttur maður}}</ref>. Tha Alkaholiks héldu tónleika í [[Iðnó]] í Reykjavík í október 2026.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262923055d/hip-hop-sveitin-tha-alkaholiks-i-idno-i-okto-ber|title=Hip-hop sveitin Tha Alkaholiks í Iðnó í októ­ber - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2026-08-19|website=visir.is|language=is|access-date=2026-10-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262942726d/arkir-hita-upp-fyrir-tha-alkaholiks|title=Arkir hita upp fyrir Tha Alkaholiks - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2026-02-10|website=visir.is|language=is|access-date=2026-10-08}}</ref> == Hljóðritaskrá == === Breiðskífur === * ''21 & Over'' (1993) * ''Coast II Coast'' (1995) * ''Likwidation'' (1997) * ''X.O. Experience'' (2001) * ''Firewater'' (2006) * ''Daaam!'' (2025) == Tilvísanir == {{Reflist}} == Ytri tenglar == * [https://www.discogs.com/artist/14759-Tha-Alkaholiks?srsltid=AfmBOoq7722l8Y2IfpPvIThDcXHHGebDOdaT4cpOI5Wnfqs3Zezz0EE9 Hljóðritaskrá] Tha Alkaholiks á [[Discogs]] [[Flokkur:Bandarískir rapparar]] p6m3kcid2n7r397j2f39zn9rqh1pfoh Saint Pete 0 193059 1982356 1982089 2026-10-09T10:45:40Z ~2026-54174-75 121637 /* Stuttskífur */ 1982356 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Saint Pete | fæðingarnafn = Pétur Már Guðmundsson | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1997|06|16}} | starf = Rappari | foreldrar = [[Brynhildur Pétursdóttir]] (móðir) | mynd = Saint-Pete-2026-09-11-crop.jpg | mynd_texti = Saint Pete árið 2026. | uppruni = [[Akureyri]] á Íslandi }} '''Pétur Már Guðmundsson''' (f. 16. júní 1997), betur þekktur sem '''Saint Pete''', er íslenskur rappari frá [[Akureyri]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252681299d/syndir-a-moti-straumnum-i-old-school-hip-hopi|title=Syndir á móti straumnum í old school hip­hopi - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2025-01-31|website=visir.is|language=is|access-date=2026-10-02}}</ref> == Hljóðritaskrá == === Breiðskífur === * ''TVÍBRRRI'' (2026) === Stuttskífur === * ''Græni pakkinn'' (2024) * ''Tvíbrrri'' (2026) === Smáskífur === * "Akureyri" (2023) með [[Úlfur Úlfur|Úlfi Úlfi]] og KÁ-AKÁ * "Pýramídar" (2025) með [[Daniel Alvin]] * "LYFTESSU" (2025) með Lugi * "EN EKKI HVAÐ?" (2025) með [[Emmsjé Gauti|Emmsjé Gauta]] og [[Daniil]] * "Hverfið" (2025) með Hverfinu * "Superman" (2025) * "Ekkert breyst" (2026) * "City of Joy" (2026) með [[FM95BLÖ]] == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1997]] [[Flokkur:Íslenskir rapparar]] h8qzurnr2sfgxtgror7fu38my91uth4 1982357 1982356 2026-10-09T10:46:12Z ~2026-54174-75 121637 /* Stuttskífur */ 1982357 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Saint Pete | fæðingarnafn = Pétur Már Guðmundsson | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1997|06|16}} | starf = Rappari | foreldrar = [[Brynhildur Pétursdóttir]] (móðir) | mynd = Saint-Pete-2026-09-11-crop.jpg | mynd_texti = Saint Pete árið 2026. | uppruni = [[Akureyri]] á Íslandi }} '''Pétur Már Guðmundsson''' (f. 16. júní 1997), betur þekktur sem '''Saint Pete''', er íslenskur rappari frá [[Akureyri]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252681299d/syndir-a-moti-straumnum-i-old-school-hip-hopi|title=Syndir á móti straumnum í old school hip­hopi - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2025-01-31|website=visir.is|language=is|access-date=2026-10-02}}</ref> == Hljóðritaskrá == === Breiðskífur === * ''TVÍBRRRI'' (2026) === Stuttskífur === * ''Græni pakkinn'' (2024) === Smáskífur === * "Akureyri" (2023) með [[Úlfur Úlfur|Úlfi Úlfi]] og KÁ-AKÁ * "Pýramídar" (2025) með [[Daniel Alvin]] * "LYFTESSU" (2025) með Lugi * "EN EKKI HVAÐ?" (2025) með [[Emmsjé Gauti|Emmsjé Gauta]] og [[Daniil]] * "Hverfið" (2025) með Hverfinu * "Superman" (2025) * "Ekkert breyst" (2026) * "City of Joy" (2026) með [[FM95BLÖ]] == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1997]] [[Flokkur:Íslenskir rapparar]] nwiqe7fnb3kdjpphkquz5hpjqvcwnbc 1982360 1982357 2026-10-09T11:23:29Z ~2026-54174-75 121637 ég breyttu öllu 1982360 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Saint Pete | fæðingarnafn = Pétur Már Guðmundsson | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1997|06|16}} | starf = Rappari | foreldrar = [[Brynhildur Pétursdóttir]] (móðir) | mynd = [[File:Saintpete.png|thumb|mynd af saint Pete]] | mynd_texti = Saint Pete árið 2026. | uppruni = [[Akureyri]] á Íslandi }} '''Pétur Már Guðmundsson''' (f. 16. júní 1997), betur þekktur sem '''Saint Pete''', er íslenskur rappari frá [[Akureyri]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252681299d/syndir-a-moti-straumnum-i-old-school-hip-hopi|title=Syndir á móti straumnum í old school hip­hopi - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2025-01-31|website=visir.is|language=is|access-date=2026-10-02}}</ref> == Hljóðritaskrá == === Breiðskífur === * ''TVÍBRRRI'' (2026) === Stuttskífur === * ''Græni pakkinn'' (2024) === Smáskífur === * "Akureyri" (2023) með [[Úlfur Úlfur|Úlfi Úlfi]] og KÁ-AKÁ * "Pýramídar" (2025) með [[Daniel Alvin]] * "LYFTESSU" (2025) með Lugi * "EN EKKI HVAÐ?" (2025) með [[Emmsjé Gauti|Emmsjé Gauta]] og [[Daniil]] * "Hverfið" (2025) með Hverfinu * "Superman" (2025) * "Ekkert breyst" (2026) * "City of Joy" (2026) með [[FM95BLÖ]] * = Saint Pete = '''Saint Pete''' er listamannsnafn íslenska rapparans '''Péturs Más Guðmundssonar''' (fæddur 1997). Hann ólst upp á Akureyri og vakti athygli með laginu „Akureyri“, sem kom út í desember 2023. Fyrsta stuttskífa hans, ''Græni pakkinn'', kom út árið 2024 og innihélt meðal annars lagið „Tala minn skít“ með Herra Hnetusmjöri. Saint Pete var valinn nýliði ársins á Hlustendaverðlaununum 2025. [1][2][3][4] {| class="wikitable" !Atriði !Upplýsingar |- |Fullt nafn |Pétur Már Guðmundsson |- |Listamannsnafn |Saint Pete |- |Fæðingarár |1997 |- |Uppvaxtarstaður |Akureyri |- |Starf |Rappari og tónlistarmaður |- |Tónlistarstefna |Hipphopp |- |Fyrsta eigin útgáfa sem heimildir greina frá |„Akureyri“ (2023) |- |Fyrsta stuttskífa |''Græni pakkinn'' (2024) |- |Útgáfufyrirtæki fyrstu stuttskífu |Sticky Records |- |Dreifing fyrstu stuttskífu |Alda Music |- |Helsti samstarfsmaður |Hreinn Orri Óðinsson |} == Ævi og upphaf tónlistarferils == Pétur Már fæddist árið 1997 og ólst upp á Akureyri. Hann hóf tónlistarferil sinn sem plötusnúður og vann síðar að rappi og eigin tónlist. Áður en hann hóf samstarf við Hrein Orra Óðinsson fór hann til Reykjavíkur til að vinna tónlist, en lýsti þeim ferðum síðar sem tímafrekum og kostnaðarsömum. [1] Pétur og Hreinn Orri kynntust á Akureyri um 2020 fyrir milligöngu sameiginlegs kunningja. Hreinn Orri var þá átján ára. Þeir hófu samstarf sem varð grundvöllur tónlistarsköpunar Saint Pete. Í viðtali árið 2026 sagði Pétur samstarfið svo náið að líta mætti á Saint Pete sem nánast hljómsveit. [1] Áður en fyrsta eigin lagið kom út hafði Saint Pete komið fram með hipphopptvíeykinu Úlfi Úlfi og hitað upp á tónleikum þess. Hann flutti einnig erindi í laginu „Úrið mitt er stopp, Pt. 3“ á plötunni ''Hamfarapopp''. [2] == Tónlistarferill == === „Akureyri“ og fyrstu útgáfur === Lagið „Akureyri“ kom út 29. desember 2023. Meðflytjendur voru Úlfur Úlfur, KÁ-AKÁ og T. Í umfjöllun Kaffisins við útgáfuna var það kynnt sem fyrsta lagið sem Pétur og Hreinn Orri gæfu út eftir að hafa unnið saman að tónlist um nokkurra ára skeið. Tónlist þeirra hafði áður verið flutt á tónleikum. [2][5] === ''Græni pakkinn'' === Fyrsta stuttskífa Saint Pete, ''Græni pakkinn'', kom út 11. ágúst 2024. Hún inniheldur sex lög og er um tuttugu mínútur að lengd. Sticky Records gaf hana út og Alda Music annaðist dreifingu. Útgáfunni var fagnað með tónleikum á Prikinu í Reykjavík. [3][6] Þormóður Eiríksson og Hreinn Orri Óðinsson sáu um framleiðslu plötunnar samkvæmt umfjöllun Akureyri.net. Meðal gesta voru Herra Hnetusmjör, Birnir, Úlfur Úlfur og T. [3][7] „Tala minn skít“, samstarf Saint Pete og Herra Hnetusmjörs, fór í fyrsta sæti íslenska Top 50-listans á Spotify skömmu eftir útgáfu stuttskífunnar. Í frétt frá febrúar 2025 kom jafnframt fram að öll sex lög hennar hefðu farið á íslenska vinsældalista Spotify. [3][8] ''Græni pakkinn'' var á tilnefningalista Kraumsverðlaunanna árið 2024. Umslag hennar, sem Viktor Weisappel hjá Strik Studio hannaði, var tilnefnt í flokki tónlistargrafíkur á Íslensku tónlistarverðlaununum 2025. [8][9] === Viðurkenningar og útgáfur 2025 === Saint Pete var valinn nýliði ársins á Hlustendaverðlaununum 20. mars 2025. Sama ár var „Tala minn skít“ tilnefnt sem lag ársins í flokki hipphopps og raftónlistar á Íslensku tónlistarverðlaununum. [4][8] Á meðal útgáfna og samstarfsverkefna sem skráð eru frá árinu 2025 eru „Superman“, „EN EKKI HVAÐ?“, „LYFTESSU“, „Pýramídar“ og „Dom Pérignon“. Í því síðastnefnda kemur hann fram með Yung Nigo Drippin’ og ELVAR. „Superman“ var kynnt í fjölmiðlum sem ábreiða af lagi Ladda. [6][10][11] Saint Pete var meðal íslenskra listamanna sem tilkynntir voru á dagskrá Iceland Airwaves 2025. [12] === Verkefni 2026 === Árið 2026 var „Súperman“ tilnefnt í hipphoppflokki laga og tónverka ársins á Íslensku tónlistarverðlaununum. [13] Saint Pete var auglýstur á Sumartónum í Menningarhúsinu Hofi á Akureyri 23. apríl 2026 ásamt Karólínu Orradóttur. Viðburðurinn var hluti af Barnamenningarhátíð á Akureyri og var Hreinn Orri einnig kynntur til leiks sem samstarfsmaður hans. [14] Sumarið 2026 kom út lagið „City of Joy“ með Saint Pete, FM95BLÖ, Steinda Jr. og DJ Muscleboy. Lagið var tengt hátíðarhaldi um verslunarmannahelgina á Akureyri. [15] Í september 2026 greindi Pétur frá vinnu við nýja plötu sem hann nefndi ''Tvíbura''. Hann sagði nafnið vísa til þess að hann og Hreinn Orri væru báðir tvíburar í stjörnumerki og að Hreinn Orri sæi um tónlistarframleiðslu plötunnar. [1] Fyrstu stórtónleikar Saint Pete voru auglýstir undir heitinu „Tónleikar aldarinnar“ í N1-höllinni á Hlíðarenda 9. október 2026. Á miðasölusíðu voru þeir kynntir sem útgáfutónleikar plötu með heitinu ''TVÍBRRRI''. Sticky Plötuútgáfa, Prikið Live, Coca-Cola, Exton og Moment komu að verkefninu samkvæmt viðburðarlýsingunni. [16] == Tónlist og samstarf == Tónlist Saint Pete tilheyrir íslensku hipphoppi. Í umfjöllunum hefur verið lögð áhersla á orðaleiki, hnyttna texta, rímnaflæði og kraftmikinn sviðsflutning hans. Tengslin við Akureyri eru sýnileg í tónlistinni, meðal annars í laginu „Akureyri“ og samstarfi hans við tónlistarfólk að norðan. [2][3][14] Hreinn Orri Óðinsson hefur gegnt lykilhlutverki í tónlistarsköpun Saint Pete. Aðrir samstarfsmenn hans eru meðal annars Þormóður Eiríksson, Herra Hnetusmjör, Birnir, Úlfur Úlfur, KÁ-AKÁ, T, Yung Nigo Drippin’, ELVAR, FM95BLÖ, Steindi Jr. og DJ Muscleboy. [2][3][7][10][15] == Einkalíf == Í viðtali í september 2026 kom fram að Pétur væri í sambandi við Hrafnkötlu Unnarsdóttur. Í sama viðtali ræddi hann hvernig áhyggjur af viðbrögðum annarra hefðu í upphafi verið hvati í tónlistarferlinum, en að hann legði síðar meiri áherslu á eigin listrænan smekk og það sem hann vildi segja með tónlistinni. [1] == Útgáfuskrá == === Stuttskífur === {| class="wikitable" !Ár !Heiti !Upplýsingar |- |2024 |''Græni pakkinn'' |Sex lög; Sticky Records, dreift af Alda Music |} Útgáfuupplýsingar samkvæmt Apple Music. [6] === Lagalisti ''Græna pakkans'' === {| class="wikitable" !Nr. !Lag !Meðflytjendur |- |1 |„Saintro“ |— |- |2 |„600Freestyle #16“ |T |- |3 |„Tala minn skít“ |Herra Hnetusmjör |- |4 |„Fullur Máni“ |Birnir |- |5 |„kronik shit“ |— |- |6 |„4:20 í Prague“ |Úlfur Úlfur |} Lagalisti samkvæmt útgáfuskrá. [7] === Aðrar staðfestar útgáfur og samstarfsverkefni === Eftirfarandi er ekki tæmandi smáskífuskrá. {| class="wikitable" !Ár !Lag !Athugasemd |- |2023 |„Akureyri“ |Með Úlfi Úlfi, KÁ-AKÁ og T |- |2025 |„Superman“ |Ábreiða af lagi Ladda |- |2025 |„EN EKKI HVAÐ?“ |Skráð útgáfa |- |2025 |„LYFTESSU“ |Skráð útgáfa |- |2025 |„Pýramídar“ |Skráð útgáfa |- |2025 |„Dom Pérignon“ |Með Yung Nigo Drippin’ og ELVAR |- |2026 |„City of Joy“ |Með FM95BLÖ, Steinda Jr. og DJ Muscleboy |} == Verðlaun og tilnefningar == {| class="wikitable" !Ár !Verðlaun !Flokkur eða verk !Niðurstaða |- |2024 |Kraumsverðlaunin |''Græni pakkinn'' |Á tilnefningalista |- |2025 |Hlustendaverðlaunin |Nýliði ársins |Vann |- |2025 |Íslensku tónlistarverðlaunin |„Tala minn skít“, lag ársins í hipphoppi og raftónlist |Tilnefning |- |2025 |Íslensku tónlistarverðlaunin |Tónlistargrafík ''Græna pakkans'', eftir Viktor Weisappel |Tilnefning fyrir hönnun |- |2026 |Íslensku tónlistarverðlaunin |„Súperman“, í hipphoppflokki laga og tónverka ársins |Tilnefning |} # == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1997]] [[Flokkur:Íslenskir rapparar]] tpdrwa1ca7rikz2pwy9i2rqe2gkc7ac Anne Carson 0 193116 1982212 1982209 2026-10-08T12:07:16Z Berserkur 10188 1982212 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd árið 1950) er kanadískt ljóðskáld, greinarhöfundur, þýðandi og prófessor í klassískum fræðum og samanburðarbókmenntum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/5244472?iabr=on|titill=Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl (18.04.2009)|höfundur=Einar Falur Ingólfsson|útgefandi=|mánuður=apríl|ár=2009}}</ref> Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> Þann 8. október 2026 var tilkynnt um að Anne hlyti [[Nóbelsverðlaunin í bók­menntum]]. Anne býr hluta ársins á Íslandi og fékk íslenskan ríkisborgararétt árið 2022.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/menning/baekur/2026/10/08/anne_carson_hlytur_nobelinn_i_bokmenntum/|titill=Anne Carson hlýtur Nóbelinn í bókmenntum|höfundur=Silja Björk Huldudóttir|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=október|ár=2026}}</ref> == Heimildir == <references /> {{F|1950}} [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Nóbelsverðlaunahafar]] {{Stubbur}} ii5sdou1vo9gowqylbavf4f2m0nagqz 1982213 1982212 2026-10-08T12:08:01Z Berserkur 10188 1982213 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd árið 1950) er kanadískt ljóðskáld, greinarhöfundur, þýðandi og prófessor í klassískum fræðum og samanburðarbókmenntum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/5244472?iabr=on|titill=Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl (18.04.2009)|höfundur=Einar Falur Ingólfsson|útgefandi=|mánuður=apríl|ár=2009}}</ref> Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> Þann 8. október 2026 var tilkynnt um að Anne hlyti [[Nóbelsverðlaunin í bók­menntum]]. Anne býr hluta ársins á Íslandi og fékk íslenskan ríkisborgararétt árið 2022.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/menning/baekur/2026/10/08/anne_carson_hlytur_nobelinn_i_bokmenntum/|titill=Anne Carson hlýtur Nóbelinn í bókmenntum|höfundur=Silja Björk Huldudóttir|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=október|ár=2026}}</ref> == Heimildir == <references /> {{F|1950}} [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] {{Stubbur}} mvaou5p9iuacek6lg7784cxrht3ft2g 1982214 1982213 2026-10-08T12:09:11Z Berserkur 10188 1982214 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd árið 1950) er kanadískt ljóðskáld, greinarhöfundur, þýðandi og prófessor í klassískum fræðum og samanburðarbókmenntum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/5244472?iabr=on|titill=Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl (18.04.2009)|höfundur=Einar Falur Ingólfsson|útgefandi=|mánuður=apríl|ár=2009}}</ref> Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> Þann 8. október 2026 var tilkynnt um að Anne hlyti [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]]. Anne býr hluta ársins á Íslandi og fékk íslenskan ríkisborgararétt árið 2022.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/menning/baekur/2026/10/08/anne_carson_hlytur_nobelinn_i_bokmenntum/|titill=Anne Carson hlýtur Nóbelinn í bókmenntum|höfundur=Silja Björk Huldudóttir|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=október|ár=2026}}</ref> == Heimildir == <references /> {{F|1950}} [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] {{Stubbur}} n70uigbg1ev4ast9wizd8mbkxevzm2a 1982215 1982214 2026-10-08T12:12:12Z Salvor 70 Búið til með því að þýða síðuna „[[:en:Special:Redirect/revision/1379179916|Anne Carson]]“ 1982215 wikitext text/x-wiki   '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er kanadísk ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor. Hún er búsett á Íslandi og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaun í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í Háskólanum í Toronto og hefur kennt klassískar bókmenntir og skapandi skrif við háskóla í Bandaríkjunum og Kanada frá árinu 1979, þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], Michigan-háskóla, New York-háskólanum og Princeton-háskólann. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í latínu Carson fyrir heimsmenningu og forngrísku.<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í klassískum fræði með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann forngrískar og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos|Aeschylus]], [[Catullus|Katullus]], [[Evripídes|Eurípides]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos|Mimnermus]], Sappho, [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles|Sophocles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes|Thucydides]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], John Keats, [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapum (e. nonfiction) í mismunandi mæli. === Verk === Meðal verka hennar eru Eros þe Bittersweet sem kom út árið 1986 og Men in the Off Hours sem kom út árið 2000. Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningu fyrir ''Nox'' og ''Antigonick.''<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] i4epqndemx350tscqiuae30kqe3at6x 1982217 1982215 2026-10-08T12:20:04Z Salvor 70 laga 1982217 wikitext text/x-wiki   '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er kanadísk ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor. Hún er búsett á Íslandi og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaun í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í Háskólanum í Toronto og hefur kennt klassískar bókmenntir og skapandi skrif við háskóla í Bandaríkjunum og Kanada frá árinu 1979, þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], Michigan-háskóla, New York-háskólanum og Princeton-háskólann. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í latínu Carson fyrir heimsmenningu og forngrísku.<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í klassískum fræði með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann forngrískar og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos|Aeschylus]], [[Catullus|Katullus]], [[Evripídes|Eurípides]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos|Mimnermus]], Sappho, [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles|Sophocles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes|Thucydides]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], John Keats, [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapum (e. nonfiction) í mismunandi mæli. === Verk === Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningu fyrir ''Nox'' og ''Antigonick.''<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] 2ddbtn7rotxaazfjlymoh4sngmigvt0 1982220 1982217 2026-10-08T12:23:58Z Salvor 70 /* Ritun */ lagfæring 1982220 wikitext text/x-wiki   '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er kanadísk ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor. Hún er búsett á Íslandi og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaun í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í Háskólanum í Toronto og hefur kennt klassískar bókmenntir og skapandi skrif við háskóla í Bandaríkjunum og Kanada frá árinu 1979, þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], Michigan-háskóla, New York-háskólanum og Princeton-háskólann. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í latínu Carson fyrir heimsmenningu og forngrísku.<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í klassískum fræði með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann forngrískar og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos|Aeschylus]], [[Catullus|Katullus]], [[Evripídes|Eurípides]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos|Mimnermus]], Sappho, [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles|Sophocles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes|Thucydides]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], John Keats, [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapum (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningu fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] 3vyb72awq7xoq00slfqb0l3hmn5h1ns 1982221 1982220 2026-10-08T12:27:19Z Salvor 70 setti aftur inn mynd sem fór út þegar ég skrifaði óvart yfir grein sem búið var að skrifa 1982221 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er kanadísk ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor. Hún er búsett á Íslandi og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaun í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í Háskólanum í Toronto og hefur kennt klassískar bókmenntir og skapandi skrif við háskóla í Bandaríkjunum og Kanada frá árinu 1979, þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], Michigan-háskóla, New York-háskólanum og Princeton-háskólann. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í latínu Carson fyrir heimsmenningu og forngrísku.<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í klassískum fræði með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann forngrískar og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos|Aeschylus]], [[Catullus|Katullus]], [[Evripídes|Eurípides]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos|Mimnermus]], Sappho, [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles|Sophocles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes|Thucydides]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], John Keats, [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapum (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningu fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] f34o2l522o9jrzcvpbvl6h6vejhbhpx 1982222 1982221 2026-10-08T12:31:08Z Salvor 70 /* Ritun */ 1982222 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er kanadísk ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor. Hún er búsett á Íslandi og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaun í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í Háskólanum í Toronto og hefur kennt klassískar bókmenntir og skapandi skrif við háskóla í Bandaríkjunum og Kanada frá árinu 1979, þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], Michigan-háskóla, New York-háskólanum og Princeton-háskólann. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í latínu Carson fyrir heimsmenningu og forngrísku.<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í klassískum fræði með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann forngrískar og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus|Katullus]], [[Evripídes|Eurípides]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos|Mimnermus]], Sappho, [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles|Sophocles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes|Thucydides]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], John Keats, [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapum (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningu fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] 1cvvddfsf51b07pe8bhqw6p6fpsggd6 1982223 1982222 2026-10-08T12:32:09Z Salvor 70 /* Ritun */ 1982223 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er kanadísk ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor. Hún er búsett á Íslandi og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaun í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í Háskólanum í Toronto og hefur kennt klassískar bókmenntir og skapandi skrif við háskóla í Bandaríkjunum og Kanada frá árinu 1979, þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], Michigan-háskóla, New York-háskólanum og Princeton-háskólann. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í latínu Carson fyrir heimsmenningu og forngrísku.<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í klassískum fræði með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann forngrískar og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos|Mimnermus]], Sappho, [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles|Sophocles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes|Thucydides]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], John Keats, [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapum (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningu fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] 2pcpdvobi4pwgvi9nn6itv3s8t6oufy 1982224 1982223 2026-10-08T12:33:40Z Salvor 70 /* Ritun */ 1982224 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er kanadísk ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor. Hún er búsett á Íslandi og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaun í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í Háskólanum í Toronto og hefur kennt klassískar bókmenntir og skapandi skrif við háskóla í Bandaríkjunum og Kanada frá árinu 1979, þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], Michigan-háskóla, New York-háskólanum og Princeton-háskólann. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í latínu Carson fyrir heimsmenningu og forngrísku.<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í klassískum fræði með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann forngrískar og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos|Mímnermoss]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles|Sophocles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes|Thucydides]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], John Keats, [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapum (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningu fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] syag70k4zmjfb1bbzqfl5hgf8hznp7y 1982225 1982224 2026-10-08T12:34:37Z Salvor 70 /* Ritun */ 1982225 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er kanadísk ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor. Hún er búsett á Íslandi og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaun í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í Háskólanum í Toronto og hefur kennt klassískar bókmenntir og skapandi skrif við háskóla í Bandaríkjunum og Kanada frá árinu 1979, þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], Michigan-háskóla, New York-háskólanum og Princeton-háskólann. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í latínu Carson fyrir heimsmenningu og forngrísku.<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í klassískum fræði með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann forngrískar og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes|Thucydides]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], John Keats, [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapum (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningu fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] 2uybcb5kbpaja2f52y0fwhv7y7f3w8z 1982226 1982225 2026-10-08T12:35:20Z Salvor 70 /* Ritun */ 1982226 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er kanadísk ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor. Hún er búsett á Íslandi og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaun í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í Háskólanum í Toronto og hefur kennt klassískar bókmenntir og skapandi skrif við háskóla í Bandaríkjunum og Kanada frá árinu 1979, þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], Michigan-háskóla, New York-háskólanum og Princeton-háskólann. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í latínu Carson fyrir heimsmenningu og forngrísku.<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í klassískum fræði með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann forngrískar og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], John Keats, [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapum (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningu fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] guetecq8hu3g34zj2yvw2gg99lqudop 1982227 1982226 2026-10-08T12:46:04Z Salvor 70 /* Ritun */ leiðrétta stafsetningu og orðalag 1982227 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanadq|kanadísk]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún er búsett á [[Íslandi]] og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt klassískar bókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í klassískum fræði með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], [[John Keats|John Keats,]] [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapur (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] oh35qzogrg7gjmehbdq564uvess8mej 1982228 1982227 2026-10-08T12:46:47Z Salvor 70 1982228 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadísk]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún er búsett á [[Íslandi]] og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt klassískar bókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í klassískum fræði með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], [[John Keats|John Keats,]] [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapur (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] ahql7nmfsibycph675rwwqbc3hcbvzp 1982229 1982228 2026-10-08T12:47:34Z Salvor 70 1982229 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadísk]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún er búsett hluta árs á [[Ísland|Íslandi]] og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt klassískar bókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í klassískum fræði með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], [[John Keats|John Keats,]] [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapur (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] sp918oozap2zaqkczt36lsta0ayo5vz 1982230 1982229 2026-10-08T12:52:20Z Salvor 70 /* Ritun */ breyta klassísk fræði í fornfræði 1982230 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadísk]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún er búsett hluta árs á [[Ísland|Íslandi]] og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt klassískar bókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], [[John Keats|John Keats,]] [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapur (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] 0p1dgn568c3xs1e9pr8pcw7fr13eif6 1982231 1982230 2026-10-08T12:54:41Z Salvor 70 breyta klassík í fornfræði 1982231 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadísk]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún er búsett hluta árs á [[Ísland|Íslandi]] og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]] og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], [[John Keats|John Keats,]] [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapur (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] 1n809e0ghkxo9glqxcrnncbfu2mhjiv 1982232 1982231 2026-10-08T12:56:08Z Salvor 70 1982232 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadísk]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún er búsett hluta árs á [[Ísland|Íslandi]] og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], [[John Keats|John Keats,]] [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapur (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] snjjwqt9ui8cg2rs2zgjlylirqpk03l 1982233 1982232 2026-10-08T13:08:55Z Salvor 70 /* Fjölskylda */ 1982233 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadísk]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún er búsett hluta árs á [[Ísland|Íslandi]] og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], [[John Keats|John Keats,]] [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapur (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Ann Carson kom til Ísland til 2009 og var í nokkra mánuði í gestaíbúð Vatnasafnsins í [[Stykkishólmur|Stykkilshólmi]].<ref>[[Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]]</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] 39z6vjagl24t2skno0aafrkxoyog7r0 1982234 1982233 2026-10-08T13:10:49Z Julle 6901 Flokkur- 1982234 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadísk]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún er búsett hluta árs á [[Ísland|Íslandi]] og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], [[John Keats|John Keats,]] [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapur (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Ann Carson kom til Ísland til 2009 og var í nokkra mánuði í gestaíbúð Vatnasafnsins í [[Stykkishólmur|Stykkilshólmi]].<ref>[[Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]]</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] bnkprow2wljm3gatf2rp02u2iteejoa 1982235 1982234 2026-10-08T13:11:47Z Salvor 70 /* Fjölskylda */ 1982235 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadísk]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún er búsett hluta árs á [[Ísland|Íslandi]] og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], [[John Keats|John Keats,]] [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapur (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Ann Carson kom til Ísland til 2009 og var í nokkra mánuði í gestaíbúð Vatnasafnsins í [[Stykkishólmur|Stykkilshólmi]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] 5bkxymu47g87cp92blvkvpyayx3njo7 1982236 1982235 2026-10-08T13:30:40Z Salvor 70 /* Tengsl við Ísland */ bæta við tengli í viðtal Kristínar Ómarsdóttur 1982236 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadísk]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún er búsett hluta árs á [[Ísland|Íslandi]] og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], [[John Keats|John Keats,]] [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapur (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Ann Carson kom til Ísland til 2009 og var í nokkra mánuði í gestaíbúð Vatnasafnsins í [[Stykkishólmur|Stykkilshólmi]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd bók Naumt skömmtuð sonnettusyrpa eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar - 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] lbj23u3f33ipc41m1yuze748sv4h9hj 1982237 1982236 2026-10-08T13:37:40Z Salvor 70 /* Tengsl við Ísland */ bætt við tengli 1982237 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadísk]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún er búsett hluta árs á [[Ísland|Íslandi]] og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], [[John Keats|John Keats,]] [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapur (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Ann Carson kom til Ísland til 2009 og var í nokkra mánuði í gestaíbúð Vatnasafnsins í [[Stykkishólmur|Stykkilshólmi]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd bók ''Naumt skömmtuð sonnettusyrpa'' eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar - 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> Ann Carson er vinur Ragnars Kjartanssonar og flutti ljóð um hann og myndbandsverk hans Dauðinn er annars staðar í Metropolitan safninu í júní 2019.<ref>[https://timarit.is/page/7125620?iabr=on Sýning Ragnars Kjartanssonar opnuð í Metropolitan safninum, Morgunblaðið 3. júní 2019]</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] 57eevp67iybzfyj274zmv9dhrx4byzz 1982239 1982237 2026-10-08T13:50:35Z Salvor 70 /* Tengsl við Ísland */ 1982239 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadísk]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún er búsett hluta árs á [[Ísland|Íslandi]] og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], [[John Keats|John Keats,]] [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapur (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Anne Carson kom til Ísland til 2009 og var í nokkra mánuði í gestaíbúð Vatnasafnsins í [[Stykkishólmur|Stykkilshólmi]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd bók ''Naumt skömmtuð sonnettusyrpa'' eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar - 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> Ann Carson er vinur Ragnars Kjartanssonar og flutti ljóð um hann og myndbandsverk hans Dauðinn er annars staðar við sýningaropnun í Metropolitan safninu í júní 2019.<ref>[https://timarit.is/page/7125620?iabr=on Sýning Ragnars Kjartanssonar opnuð í Metropolitan safninum, Morgunblaðið 3. júní 2019]</ref> Carson skrifaði leikrit fyrir verk Ragnars Raw Salon þar sem tíu mínútna atriði er endurtekið í sífellu.<ref>[https://timarit.is/page/6883625?iabr=on Aska hins borgaralega leikhúss, Kristján Guðjónsson skrifar um sviðsverkið Raw Salon, Dagblaðið Vísir - DV 11.04.2017]</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] j9wr3dx2msewas78ix7ej0mrqbpvjl2 1982240 1982239 2026-10-08T13:59:23Z Salvor 70 /* Tengsl við Ísland */ setja inn tengill 1982240 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadísk]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún hefur verið búsett á [[Ísland|Íslandi]] frá 2022 og hefur íslenskan ríkisborgararétt. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-tilfinningin-er-klikkud-segir-nyi-nobelsverdlaunahafinn-489234 Tilfinningin er klikkuð, segir nýi Nóbelsverðlaunahafinn (RÚV 8. október 2026)]</ref>Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], [[John Keats|John Keats,]] [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapur (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Anne Carson kom til Ísland til 2009 og var í nokkra mánuði í gestaíbúð Vatnasafnsins í [[Stykkishólmur|Stykkilshólmi]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Hún vann þar að sonnettusveignum ''Cage A Swallow Can’t You But You Can’t Swallow A Cage Can You'' sem hún tileinkar Roni Horn. Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd bók ''Naumt skömmtuð sonnettusyrpa'' eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar - 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> Ann Carson er vinur Ragnars Kjartanssonar og flutti ljóð um hann og myndbandsverk hans Dauðinn er annars staðar við sýningaropnun í Metropolitan safninu í júní 2019.<ref>[https://timarit.is/page/7125620?iabr=on Sýning Ragnars Kjartanssonar opnuð í Metropolitan safninum, Morgunblaðið 3. júní 2019]</ref> Carson skrifaði leikrit fyrir verk Ragnars Raw Salon þar sem tíu mínútna atriði er endurtekið í sífellu.<ref>[https://timarit.is/page/6883625?iabr=on Aska hins borgaralega leikhúss, Kristján Guðjónsson skrifar um sviðsverkið Raw Salon, Dagblaðið Vísir - DV 11.04.2017]</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] k8x5zuveugqdz1kq3tp9y9s90kn8hay 1982241 1982240 2026-10-08T14:01:51Z Berserkur 10188 /* Tengsl við Ísland */ 1982241 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadísk]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún hefur verið búsett á [[Ísland|Íslandi]] frá 2022 og hefur íslenskan ríkisborgararétt. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-tilfinningin-er-klikkud-segir-nyi-nobelsverdlaunahafinn-489234 Tilfinningin er klikkuð, segir nýi Nóbelsverðlaunahafinn (RÚV 8. október 2026)]</ref>Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], [[John Keats|John Keats,]] [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapur (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Anne Carson kom til Ísland til 2009 og var í nokkra mánuði í gestaíbúð Vatnasafnsins í [[Stykkishólmur|Stykkilshólmi]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Hún vann þar að sonnettusveignum ''Cage A Swallow Can’t You But You Can’t Swallow A Cage Can You'' sem hún tileinkar Roni Horn. Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd bók ''Naumt skömmtuð sonnettusyrpa'' eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar - 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> Ann Carson er vinur [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnars Kjartanssonar]] og flutti ljóð um hann og myndbandsverk hans ''Dauðinn er annars staðar'' við sýningaropnun í Metropolitan safninu í júní 2019.<ref>[https://timarit.is/page/7125620?iabr=on Sýning Ragnars Kjartanssonar opnuð í Metropolitan safninum, Morgunblaðið 3. júní 2019]</ref> Carson skrifaði leikrit fyrir verk Ragnars Raw Salon þar sem tíu mínútna atriði er endurtekið í sífellu.<ref>[https://timarit.is/page/6883625?iabr=on Aska hins borgaralega leikhúss, Kristján Guðjónsson skrifar um sviðsverkið Raw Salon, Dagblaðið Vísir - DV 11.04.2017]</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] 62oukhn1azw3vpbgekrcq6tyk314y4x 1982242 1982241 2026-10-08T14:11:53Z Salvor 70 /* Tengsl við Ísland */ setja inn tengil í RÚV umfjöllun 1982242 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg |thumb|Anne Carson, 2024]] '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950) <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadísk]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún hefur verið búsett á [[Ísland|Íslandi]] frá 2022 og hefur íslenskan ríkisborgararétt. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-tilfinningin-er-klikkud-segir-nyi-nobelsverdlaunahafinn-489234 Tilfinningin er klikkuð, segir nýi Nóbelsverðlaunahafinn (RÚV 8. október 2026)]</ref>Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], [[John Keats|John Keats,]] [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapur (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Anne Carson kom til Ísland til 2009 og var í nokkra mánuði í gestaíbúð Vatnasafnsins í [[Stykkishólmur|Stykkilshólmi]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Frá þeim tíma hefur hún komið margoft til Íslands, fengið íslenskan ríkisborgararétt og býr núna á Íslandi og hefur tekið þátt í íslensku bókmenntasamfélagi, flutt verk sín og tekið þátt í bókmenntahátíð í Reykjavík. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-hver-er-anne-carson-489236 Hver er Anne Carson? RÚV 8, október 2026 Jóhannes Ólafsson og Birgir Þór Harðarson]</ref>Hún hlaut Vigdísarverðlaunin árið 2023. Hún vann þar að sonnettusveignum ''Cage A Swallow Can’t You But You Can’t Swallow A Cage Can You'' sem hún tileinkar Roni Horn. Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd bók ''Naumt skömmtuð sonnettusyrpa'' eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar - 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> Ann Carson er vinur [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnars Kjartanssonar]] og flutti ljóð um hann og myndbandsverk hans ''Dauðinn er annars staðar'' við sýningaropnun í Metropolitan safninu í júní 2019.<ref>[https://timarit.is/page/7125620?iabr=on Sýning Ragnars Kjartanssonar opnuð í Metropolitan safninum, Morgunblaðið 3. júní 2019]</ref> Carson skrifaði leikrit fyrir verk Ragnars Raw Salon þar sem tíu mínútna atriði er endurtekið í sífellu.<ref>[https://timarit.is/page/6883625?iabr=on Aska hins borgaralega leikhúss, Kristján Guðjónsson skrifar um sviðsverkið Raw Salon, Dagblaðið Vísir - DV 11.04.2017]</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] hyb81da72nee5wwe1bl2hn3id9rhsgy 1982243 1982242 2026-10-08T14:25:47Z Alvaldi 71791 Bætti við persónu sniðboxi. 1982243 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Anne Carson | mynd = Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Anne Carson, 2024 | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1950|06|21}} | fæðingarstaður = [[Toronto]], Kanada | þjóðerni = Kanadísk, íslensk | önnur_nöfn = | starf = Ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor | ár = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = }} '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadísk]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún hefur verið búsett á [[Ísland|Íslandi]] frá 2022 og hefur íslenskan ríkisborgararétt. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-tilfinningin-er-klikkud-segir-nyi-nobelsverdlaunahafinn-489234 Tilfinningin er klikkuð, segir nýi Nóbelsverðlaunahafinn (RÚV 8. október 2026)]</ref>Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur Fellowships, unnið Lannan bókmenntaverðlaun, tvö Griffin Poetry verðlaunin, T. S. Eliot verðlaunin (Princess of Asturias verðlaunin), ríkisstjóraverðlaunin fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov verðlaun og var gerð félagi í Order of Canada árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], Ibycus, [[Mímnermos]], [[Saffó|Sappho]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], Stesichorus og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], Paul Celan, [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], Friedrich Hölderlin, [[Franz Kafka]], [[John Keats|John Keats,]] [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og óskáldskapur (e. nonfiction) í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Anne Carson kom til Ísland til 2009 og var í nokkra mánuði í gestaíbúð Vatnasafnsins í [[Stykkishólmur|Stykkilshólmi]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Frá þeim tíma hefur hún komið margoft til Íslands, fengið íslenskan ríkisborgararétt og býr núna á Íslandi og hefur tekið þátt í íslensku bókmenntasamfélagi, flutt verk sín og tekið þátt í bókmenntahátíð í Reykjavík. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-hver-er-anne-carson-489236 Hver er Anne Carson? RÚV 8, október 2026 Jóhannes Ólafsson og Birgir Þór Harðarson]</ref>Hún hlaut Vigdísarverðlaunin árið 2023. Hún vann þar að sonnettusveignum ''Cage A Swallow Can’t You But You Can’t Swallow A Cage Can You'' sem hún tileinkar Roni Horn. Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd bók ''Naumt skömmtuð sonnettusyrpa'' eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar - 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> Ann Carson er vinur [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnars Kjartanssonar]] og flutti ljóð um hann og myndbandsverk hans ''Dauðinn er annars staðar'' við sýningaropnun í Metropolitan safninu í júní 2019.<ref>[https://timarit.is/page/7125620?iabr=on Sýning Ragnars Kjartanssonar opnuð í Metropolitan safninum, Morgunblaðið 3. júní 2019]</ref> Carson skrifaði leikrit fyrir verk Ragnars Raw Salon þar sem tíu mínútna atriði er endurtekið í sífellu.<ref>[https://timarit.is/page/6883625?iabr=on Aska hins borgaralega leikhúss, Kristján Guðjónsson skrifar um sviðsverkið Raw Salon, Dagblaðið Vísir - DV 11.04.2017]</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] 8vgeii8xha4jegc1lxm9frz75uu7lln 1982253 1982243 2026-10-08T15:09:56Z TKSnaevarr 53243 1982253 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Anne Carson | mynd = Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Anne Carson, 2024 | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1950|06|21}} | fæðingarstaður = [[Toronto]], Kanada | þjóðerni = Kanadísk, íslensk | önnur_nöfn = | starf = Ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor | ár = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = }} '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadísk]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún hefur verið búsett á [[Ísland|Íslandi]] frá 2022 og hefur íslenskan ríkisborgararétt.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-tilfinningin-er-klikkud-segir-nyi-nobelsverdlaunahafinn-489234 Tilfinningin er klikkuð, segir nýi Nóbelsverðlaunahafinn (RÚV 8. október 2026)]</ref>Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur-styrki, unnið [[Lannan-bókmenntaverðlaunin|Lannan-bókmenntaverðlaun]], tvenn [[Griffin Poetry Prizes|Griffin Poetry-verðlaun]], [[T. S. Eliot-verðlaunin]], [[Verðlaun prinsessunnar af Astúríu]], verðlaun landstjóra Kanada fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov-verðlaun. Hún var sæmd [[Kanadaorðan|Kanadaorðunni]] árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], [[Ibýkos]], [[Mímnermos]], [[Saffó]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], [[Stesikhoros]] og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], [[Paul Celan]], [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], [[Friedrich Hölderlin]], [[Franz Kafka]], [[John Keats]], [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og fagrit í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Anne Carson kom til Ísland til 2009 og var í nokkra mánuði í gestaíbúð Vatnasafnsins í [[Stykkishólmur|Stykkilshólmi]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Frá þeim tíma hefur hún komið margoft til Íslands, fengið íslenskan ríkisborgararétt og býr núna á Íslandi og hefur tekið þátt í íslensku bókmenntasamfélagi, flutt verk sín og tekið þátt í bókmenntahátíð í Reykjavík. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-hver-er-anne-carson-489236 Hver er Anne Carson? RÚV 8, október 2026 Jóhannes Ólafsson og Birgir Þór Harðarson]</ref>Hún hlaut Vigdísarverðlaunin árið 2023. Hún vann þar að sonnettusveignum ''Cage A Swallow Can’t You But You Can’t Swallow A Cage Can You'' sem hún tileinkar Roni Horn. Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd bók ''Naumt skömmtuð sonnettusyrpa'' eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar - 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> Ann Carson er vinur [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnars Kjartanssonar]] og flutti ljóð um hann og myndbandsverk hans ''Dauðinn er annars staðar'' við sýningaropnun í Metropolitan safninu í júní 2019.<ref>[https://timarit.is/page/7125620?iabr=on Sýning Ragnars Kjartanssonar opnuð í Metropolitan safninum, Morgunblaðið 3. júní 2019]</ref> Carson skrifaði leikrit fyrir verk Ragnars Raw Salon þar sem tíu mínútna atriði er endurtekið í sífellu.<ref>[https://timarit.is/page/6883625?iabr=on Aska hins borgaralega leikhúss, Kristján Guðjónsson skrifar um sviðsverkið Raw Salon, Dagblaðið Vísir - DV 11.04.2017]</ref> == Tilvísanir == <references/> {{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}} {{DEFAULTSORT:Carson, Anne}} [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] 52g2pecezmaqby66k8kiwkp0ryv62ph 1982255 1982253 2026-10-08T15:10:15Z TKSnaevarr 53243 1982255 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Anne Carson | mynd = Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Anne Carson, 2024 | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1950|06|21}} | fæðingarstaður = [[Toronto]], Kanada | þjóðerni = Kanadísk, íslensk | önnur_nöfn = | starf = Ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor | ár = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = }} '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadískt]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún hefur verið búsett á [[Ísland|Íslandi]] frá 2022 og hefur íslenskan ríkisborgararétt.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-tilfinningin-er-klikkud-segir-nyi-nobelsverdlaunahafinn-489234 Tilfinningin er klikkuð, segir nýi Nóbelsverðlaunahafinn (RÚV 8. október 2026)]</ref>Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hlotið Guggenheim og MacArthur-styrki, unnið [[Lannan-bókmenntaverðlaunin|Lannan-bókmenntaverðlaun]], tvenn [[Griffin Poetry Prizes|Griffin Poetry-verðlaun]], [[T. S. Eliot-verðlaunin]], [[Verðlaun prinsessunnar af Astúríu]], verðlaun landstjóra Kanada fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov-verðlaun. Hún var sæmd [[Kanadaorðan|Kanadaorðunni]] árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], [[Ibýkos]], [[Mímnermos]], [[Saffó]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], [[Stesikhoros]] og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], [[Paul Celan]], [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], [[Friedrich Hölderlin]], [[Franz Kafka]], [[John Keats]], [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og fagrit í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Anne Carson kom til Ísland til 2009 og var í nokkra mánuði í gestaíbúð Vatnasafnsins í [[Stykkishólmur|Stykkilshólmi]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Frá þeim tíma hefur hún komið margoft til Íslands, fengið íslenskan ríkisborgararétt og býr núna á Íslandi og hefur tekið þátt í íslensku bókmenntasamfélagi, flutt verk sín og tekið þátt í bókmenntahátíð í Reykjavík. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-hver-er-anne-carson-489236 Hver er Anne Carson? RÚV 8, október 2026 Jóhannes Ólafsson og Birgir Þór Harðarson]</ref>Hún hlaut Vigdísarverðlaunin árið 2023. Hún vann þar að sonnettusveignum ''Cage A Swallow Can’t You But You Can’t Swallow A Cage Can You'' sem hún tileinkar Roni Horn. Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd bók ''Naumt skömmtuð sonnettusyrpa'' eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar - 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> Ann Carson er vinur [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnars Kjartanssonar]] og flutti ljóð um hann og myndbandsverk hans ''Dauðinn er annars staðar'' við sýningaropnun í Metropolitan safninu í júní 2019.<ref>[https://timarit.is/page/7125620?iabr=on Sýning Ragnars Kjartanssonar opnuð í Metropolitan safninum, Morgunblaðið 3. júní 2019]</ref> Carson skrifaði leikrit fyrir verk Ragnars Raw Salon þar sem tíu mínútna atriði er endurtekið í sífellu.<ref>[https://timarit.is/page/6883625?iabr=on Aska hins borgaralega leikhúss, Kristján Guðjónsson skrifar um sviðsverkið Raw Salon, Dagblaðið Vísir - DV 11.04.2017]</ref> == Tilvísanir == <references/> {{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}} {{DEFAULTSORT:Carson, Anne}} [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] 0tqyoo7l8876bq7m8glnynsolu7e0y2 1982256 1982255 2026-10-08T15:10:31Z TKSnaevarr 53243 1982256 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Anne Carson | mynd = Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Anne Carson, 2024 | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1950|06|21}} | fæðingarstaður = [[Toronto]], Kanada | þjóðerni = Kanadísk, íslensk | önnur_nöfn = | starf = Ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor | ár = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = }} '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadískt]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún hefur verið búsett á [[Ísland|Íslandi]] frá 2022 og hefur íslenskan ríkisborgararétt.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-tilfinningin-er-klikkud-segir-nyi-nobelsverdlaunahafinn-489234 Tilfinningin er klikkuð, segir nýi Nóbelsverðlaunahafinn (RÚV 8. október 2026)]</ref>Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hefur hlotið Guggenheim og MacArthur-styrki, unnið [[Lannan-bókmenntaverðlaunin|Lannan-bókmenntaverðlaun]], tvenn [[Griffin Poetry Prizes|Griffin Poetry-verðlaun]], [[T. S. Eliot-verðlaunin]], [[Verðlaun prinsessunnar af Astúríu]], verðlaun landstjóra Kanada fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov-verðlaun. Hún var sæmd [[Kanadaorðan|Kanadaorðunni]] árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], [[Ibýkos]], [[Mímnermos]], [[Saffó]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], [[Stesikhoros]] og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], [[Paul Celan]], [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], [[Friedrich Hölderlin]], [[Franz Kafka]], [[John Keats]], [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og fagrit í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Anne Carson kom til Ísland til 2009 og var í nokkra mánuði í gestaíbúð Vatnasafnsins í [[Stykkishólmur|Stykkilshólmi]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Frá þeim tíma hefur hún komið margoft til Íslands, fengið íslenskan ríkisborgararétt og býr núna á Íslandi og hefur tekið þátt í íslensku bókmenntasamfélagi, flutt verk sín og tekið þátt í bókmenntahátíð í Reykjavík. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-hver-er-anne-carson-489236 Hver er Anne Carson? RÚV 8, október 2026 Jóhannes Ólafsson og Birgir Þór Harðarson]</ref>Hún hlaut Vigdísarverðlaunin árið 2023. Hún vann þar að sonnettusveignum ''Cage A Swallow Can’t You But You Can’t Swallow A Cage Can You'' sem hún tileinkar Roni Horn. Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd bók ''Naumt skömmtuð sonnettusyrpa'' eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar - 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> Ann Carson er vinur [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnars Kjartanssonar]] og flutti ljóð um hann og myndbandsverk hans ''Dauðinn er annars staðar'' við sýningaropnun í Metropolitan safninu í júní 2019.<ref>[https://timarit.is/page/7125620?iabr=on Sýning Ragnars Kjartanssonar opnuð í Metropolitan safninum, Morgunblaðið 3. júní 2019]</ref> Carson skrifaði leikrit fyrir verk Ragnars Raw Salon þar sem tíu mínútna atriði er endurtekið í sífellu.<ref>[https://timarit.is/page/6883625?iabr=on Aska hins borgaralega leikhúss, Kristján Guðjónsson skrifar um sviðsverkið Raw Salon, Dagblaðið Vísir - DV 11.04.2017]</ref> == Tilvísanir == <references/> {{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}} {{DEFAULTSORT:Carson, Anne}} [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] 9xi18maa1ceodo0gi65zj7azap07y1h 1982257 1982256 2026-10-08T15:11:06Z TKSnaevarr 53243 1982257 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Anne Carson | mynd = Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Anne Carson, 2024 | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1950|06|21}} | fæðingarstaður = [[Toronto]], Kanada | þjóðerni = Kanadísk | ríkisfang = [[Kanada]]<br>[[Ísland]] | önnur_nöfn = | starf = Ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor | ár = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = }} '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadískt]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún hefur verið búsett á [[Ísland|Íslandi]] frá 2022 og hefur íslenskan ríkisborgararétt.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-tilfinningin-er-klikkud-segir-nyi-nobelsverdlaunahafinn-489234 Tilfinningin er klikkuð, segir nýi Nóbelsverðlaunahafinn (RÚV 8. október 2026)]</ref>Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hefur hlotið Guggenheim og MacArthur-styrki, unnið [[Lannan-bókmenntaverðlaunin|Lannan-bókmenntaverðlaun]], tvenn [[Griffin Poetry Prizes|Griffin Poetry-verðlaun]], [[T. S. Eliot-verðlaunin]], [[Verðlaun prinsessunnar af Astúríu]], verðlaun landstjóra Kanada fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov-verðlaun. Hún var sæmd [[Kanadaorðan|Kanadaorðunni]] árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], [[Ibýkos]], [[Mímnermos]], [[Saffó]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], [[Stesikhoros]] og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], [[Paul Celan]], [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], [[Friedrich Hölderlin]], [[Franz Kafka]], [[John Keats]], [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og fagrit í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Anne Carson kom til Ísland til 2009 og var í nokkra mánuði í gestaíbúð Vatnasafnsins í [[Stykkishólmur|Stykkilshólmi]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Frá þeim tíma hefur hún komið margoft til Íslands, fengið íslenskan ríkisborgararétt og býr núna á Íslandi og hefur tekið þátt í íslensku bókmenntasamfélagi, flutt verk sín og tekið þátt í bókmenntahátíð í Reykjavík. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-hver-er-anne-carson-489236 Hver er Anne Carson? RÚV 8, október 2026 Jóhannes Ólafsson og Birgir Þór Harðarson]</ref>Hún hlaut Vigdísarverðlaunin árið 2023. Hún vann þar að sonnettusveignum ''Cage A Swallow Can’t You But You Can’t Swallow A Cage Can You'' sem hún tileinkar Roni Horn. Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd bók ''Naumt skömmtuð sonnettusyrpa'' eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar - 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> Ann Carson er vinur [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnars Kjartanssonar]] og flutti ljóð um hann og myndbandsverk hans ''Dauðinn er annars staðar'' við sýningaropnun í Metropolitan safninu í júní 2019.<ref>[https://timarit.is/page/7125620?iabr=on Sýning Ragnars Kjartanssonar opnuð í Metropolitan safninum, Morgunblaðið 3. júní 2019]</ref> Carson skrifaði leikrit fyrir verk Ragnars Raw Salon þar sem tíu mínútna atriði er endurtekið í sífellu.<ref>[https://timarit.is/page/6883625?iabr=on Aska hins borgaralega leikhúss, Kristján Guðjónsson skrifar um sviðsverkið Raw Salon, Dagblaðið Vísir - DV 11.04.2017]</ref> == Tilvísanir == <references/> {{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}} {{DEFAULTSORT:Carson, Anne}} [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] n0uiwj75wf2pn90cbbk0fyp6y84dzfp 1982264 1982257 2026-10-08T15:40:18Z Salvor 70 /* Tengsl við Ísland */ bæta við tengli í Vatnasafnið 1982264 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Anne Carson | mynd = Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Anne Carson, 2024 | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1950|06|21}} | fæðingarstaður = [[Toronto]], Kanada | þjóðerni = Kanadísk | ríkisfang = [[Kanada]]<br>[[Ísland]] | önnur_nöfn = | starf = Ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor | ár = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = }} '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadískt]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún hefur verið búsett á [[Ísland|Íslandi]] frá 2022 og hefur íslenskan ríkisborgararétt.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-tilfinningin-er-klikkud-segir-nyi-nobelsverdlaunahafinn-489234 Tilfinningin er klikkuð, segir nýi Nóbelsverðlaunahafinn (RÚV 8. október 2026)]</ref>Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hefur hlotið Guggenheim og MacArthur-styrki, unnið [[Lannan-bókmenntaverðlaunin|Lannan-bókmenntaverðlaun]], tvenn [[Griffin Poetry Prizes|Griffin Poetry-verðlaun]], [[T. S. Eliot-verðlaunin]], [[Verðlaun prinsessunnar af Astúríu]], verðlaun landstjóra Kanada fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov-verðlaun. Hún var sæmd [[Kanadaorðan|Kanadaorðunni]] árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], [[Ibýkos]], [[Mímnermos]], [[Saffó]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], [[Stesikhoros]] og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], [[Paul Celan]], [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], [[Friedrich Hölderlin]], [[Franz Kafka]], [[John Keats]], [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og fagrit í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Anne Carson kom til Ísland til 2009 og var í nokkra mánuði í gestaíbúð [[Vatnasafn|Vatnasafnsins]] í [[Stykkishólmur|Stykkilshólmi]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Frá þeim tíma hefur hún komið margoft til Íslands, fengið íslenskan ríkisborgararétt og býr núna á Íslandi og hefur tekið þátt í íslensku bókmenntasamfélagi, flutt verk sín og tekið þátt í bókmenntahátíð í Reykjavík. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-hver-er-anne-carson-489236 Hver er Anne Carson? RÚV 8, október 2026 Jóhannes Ólafsson og Birgir Þór Harðarson]</ref>Hún hlaut Vigdísarverðlaunin árið 2023. Hún vann þar að sonnettusveignum ''Cage A Swallow Can’t You But You Can’t Swallow A Cage Can You'' sem hún tileinkar Roni Horn. Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd bók ''Naumt skömmtuð sonnettusyrpa'' eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar - 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> Ann Carson er vinur [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnars Kjartanssonar]] og flutti ljóð um hann og myndbandsverk hans ''Dauðinn er annars staðar'' við sýningaropnun í Metropolitan safninu í júní 2019.<ref>[https://timarit.is/page/7125620?iabr=on Sýning Ragnars Kjartanssonar opnuð í Metropolitan safninum, Morgunblaðið 3. júní 2019]</ref> Carson skrifaði leikrit fyrir verk Ragnars Raw Salon þar sem tíu mínútna atriði er endurtekið í sífellu.<ref>[https://timarit.is/page/6883625?iabr=on Aska hins borgaralega leikhúss, Kristján Guðjónsson skrifar um sviðsverkið Raw Salon, Dagblaðið Vísir - DV 11.04.2017]</ref> == Tilvísanir == <references/> {{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}} {{DEFAULTSORT:Carson, Anne}} [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] irkc2090lk0ajzlbg7s7m6u0enjsbne 1982265 1982264 2026-10-08T15:46:54Z Salvor 70 /* Tengsl við Ísland */ setja inn tengil í Roni Horn og laga röð á setningum 1982265 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Anne Carson | mynd = Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Anne Carson, 2024 | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1950|06|21}} | fæðingarstaður = [[Toronto]], Kanada | þjóðerni = Kanadísk | ríkisfang = [[Kanada]]<br>[[Ísland]] | önnur_nöfn = | starf = Ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor | ár = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = }} '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadískt]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún hefur verið búsett á [[Ísland|Íslandi]] frá 2022 og hefur íslenskan ríkisborgararétt.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-tilfinningin-er-klikkud-segir-nyi-nobelsverdlaunahafinn-489234 Tilfinningin er klikkuð, segir nýi Nóbelsverðlaunahafinn (RÚV 8. október 2026)]</ref>Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hefur hlotið Guggenheim og MacArthur-styrki, unnið [[Lannan-bókmenntaverðlaunin|Lannan-bókmenntaverðlaun]], tvenn [[Griffin Poetry Prizes|Griffin Poetry-verðlaun]], [[T. S. Eliot-verðlaunin]], [[Verðlaun prinsessunnar af Astúríu]], verðlaun landstjóra Kanada fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov-verðlaun. Hún var sæmd [[Kanadaorðan|Kanadaorðunni]] árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], [[Ibýkos]], [[Mímnermos]], [[Saffó]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], [[Stesikhoros]] og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], [[Paul Celan]], [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], [[Friedrich Hölderlin]], [[Franz Kafka]], [[John Keats]], [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og fagrit í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Anne Carson kom til Ísland til 2009 og var þá í nokkra mánuði í gestaíbúð [[Vatnasafn|Vatnasafnsins]] í [[Stykkishólmur|Stykkilshólmi]]. Hún vann þar að sonnettusveignum ''Cage A Swallow Can’t You But You Can’t Swallow A Cage Can You'' sem hún tileinkar [[Roni Horn]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Frá þeim tíma hefur hún komið margoft til Íslands, fengið íslenskan ríkisborgararétt og býr núna á Íslandi og hefur tekið þátt í íslensku bókmenntasamfélagi, flutt verk sín og tekið þátt í bókmenntahátíð í Reykjavík. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-hver-er-anne-carson-489236 Hver er Anne Carson? RÚV 8, október 2026 Jóhannes Ólafsson og Birgir Þór Harðarson]</ref>Hún hlaut Vigdísarverðlaunin árið 2023. . Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd bók ''Naumt skömmtuð sonnettusyrpa'' eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar - 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> Ann Carson er vinur [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnars Kjartanssonar]] og flutti ljóð um hann og myndbandsverk hans ''Dauðinn er annars staðar'' við sýningaropnun í Metropolitan safninu í júní 2019.<ref>[https://timarit.is/page/7125620?iabr=on Sýning Ragnars Kjartanssonar opnuð í Metropolitan safninum, Morgunblaðið 3. júní 2019]</ref> Carson skrifaði leikrit fyrir verk Ragnars Raw Salon þar sem tíu mínútna atriði er endurtekið í sífellu.<ref>[https://timarit.is/page/6883625?iabr=on Aska hins borgaralega leikhúss, Kristján Guðjónsson skrifar um sviðsverkið Raw Salon, Dagblaðið Vísir - DV 11.04.2017]</ref> == Tilvísanir == <references/> {{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}} {{DEFAULTSORT:Carson, Anne}} [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] q9x9osrhhmb0clkwjsw25pgkeqmawqe 1982270 1982265 2026-10-08T16:24:26Z Salvor 70 /* Tengsl við Ísland */ stafsetning 1982270 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Anne Carson | mynd = Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Anne Carson, 2024 | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1950|06|21}} | fæðingarstaður = [[Toronto]], Kanada | þjóðerni = Kanadísk | ríkisfang = [[Kanada]]<br>[[Ísland]] | önnur_nöfn = | starf = Ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor | ár = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = }} '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadískt]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún hefur verið búsett á [[Ísland|Íslandi]] frá 2022 og hefur íslenskan ríkisborgararétt.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-tilfinningin-er-klikkud-segir-nyi-nobelsverdlaunahafinn-489234 Tilfinningin er klikkuð, segir nýi Nóbelsverðlaunahafinn (RÚV 8. október 2026)]</ref>Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hefur hlotið Guggenheim og MacArthur-styrki, unnið [[Lannan-bókmenntaverðlaunin|Lannan-bókmenntaverðlaun]], tvenn [[Griffin Poetry Prizes|Griffin Poetry-verðlaun]], [[T. S. Eliot-verðlaunin]], [[Verðlaun prinsessunnar af Astúríu]], verðlaun landstjóra Kanada fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov-verðlaun. Hún var sæmd [[Kanadaorðan|Kanadaorðunni]] árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], [[Ibýkos]], [[Mímnermos]], [[Saffó]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], [[Stesikhoros]] og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], [[Paul Celan]], [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], [[Friedrich Hölderlin]], [[Franz Kafka]], [[John Keats]], [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og fagrit í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Anne Carson kom til Ísland til 2009 og var þá í nokkra mánuði í gestaíbúð [[Vatnasafn|Vatnasafnsins]] í [[Stykkishólmur|Stykkilshólmi]]. Hún vann þar að sonnettusveignum ''Cage A Swallow Can’t You But You Can’t Swallow A Cage Can You'' sem hún tileinkar [[Roni Horn]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Frá þeim tíma hefur hún komið margoft til Íslands, fengið íslenskan ríkisborgararétt og býr núna á Íslandi og hefur tekið þátt í íslensku bókmenntasamfélagi, flutt verk sín og tekið þátt í bókmenntahátíð í Reykjavík. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-hver-er-anne-carson-489236 Hver er Anne Carson? RÚV 8, október 2026 Jóhannes Ólafsson og Birgir Þór Harðarson]</ref>Hún hlaut Vigdísarverðlaunin árið 2023. . Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd bók ''Naumt skömmtuð sonnettusyrpa'' eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar - 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> Anne Carson er vinur [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnars Kjartanssonar]] og flutti ljóð um hann og myndbandsverk hans ''Dauðinn er annars staðar'' við sýningaropnun í Metropolitan safninu í júní 2019.<ref>[https://timarit.is/page/7125620?iabr=on Sýning Ragnars Kjartanssonar opnuð í Metropolitan safninum, Morgunblaðið 3. júní 2019]</ref> Carson skrifaði leikrit fyrir verk Ragnars Raw Salon þar sem tíu mínútna atriði er endurtekið í sífellu.<ref>[https://timarit.is/page/6883625?iabr=on Aska hins borgaralega leikhúss, Kristján Guðjónsson skrifar um sviðsverkið Raw Salon, Dagblaðið Vísir - DV 11.04.2017]</ref> == Tilvísanir == <references/> {{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}} {{DEFAULTSORT:Carson, Anne}} [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] bwinuabgucxgcuwmyasl4ymvvqi1nus 1982282 1982270 2026-10-08T21:17:03Z TKSnaevarr 53243 /* Tengsl við Ísland */ 1982282 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Anne Carson | mynd = Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Anne Carson, 2024 | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1950|06|21}} | fæðingarstaður = [[Toronto]], Kanada | þjóðerni = Kanadísk | ríkisfang = [[Kanada]]<br>[[Ísland]] | önnur_nöfn = | starf = Ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor | ár = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = }} '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadískt]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún hefur verið búsett á [[Ísland|Íslandi]] frá 2022 og hefur íslenskan ríkisborgararétt.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-tilfinningin-er-klikkud-segir-nyi-nobelsverdlaunahafinn-489234 Tilfinningin er klikkuð, segir nýi Nóbelsverðlaunahafinn (RÚV 8. október 2026)]</ref>Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hefur hlotið Guggenheim og MacArthur-styrki, unnið [[Lannan-bókmenntaverðlaunin|Lannan-bókmenntaverðlaun]], tvenn [[Griffin Poetry Prizes|Griffin Poetry-verðlaun]], [[T. S. Eliot-verðlaunin]], [[Verðlaun prinsessunnar af Astúríu]], verðlaun landstjóra Kanada fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov-verðlaun. Hún var sæmd [[Kanadaorðan|Kanadaorðunni]] árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], [[Ibýkos]], [[Mímnermos]], [[Saffó]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], [[Stesikhoros]] og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], [[Paul Celan]], [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], [[Friedrich Hölderlin]], [[Franz Kafka]], [[John Keats]], [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og fagrit í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Anne Carson kom til Ísland til 2009 og var þá í nokkra mánuði í gestaíbúð [[Vatnasafn|Vatnasafnsins]] í [[Stykkishólmur|Stykkishólmi]]. Hún vann þar að sonnettusveignum ''Cage A Swallow Can’t You But You Can’t Swallow A Cage Can You'' sem hún tileinkar [[Roni Horn]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Frá þeim tíma hefur hún komið margoft til Íslands, fengið íslenskan ríkisborgararétt og býr núna á Íslandi og hefur tekið þátt í íslensku bókmenntasamfélagi, flutt verk sín og tekið þátt í bókmenntahátíð í Reykjavík.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-hver-er-anne-carson-489236 Hver er Anne Carson? RÚV 8, október 2026 Jóhannes Ólafsson og Birgir Þór Harðarson]</ref> Hún hlaut Vigdísarverðlaunin árið 2023. Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd bók ''Naumt skömmtuð sonnettusyrpa'' eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar - 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> Anne Carson er vinur [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnars Kjartanssonar]] og flutti ljóð um hann og myndbandsverk hans ''Dauðinn er annars staðar'' við sýningaropnun í Metropolitan-safninu í júní 2019.<ref>[https://timarit.is/page/7125620?iabr=on Sýning Ragnars Kjartanssonar opnuð í Metropolitan safninum, Morgunblaðið 3. júní 2019]</ref> Carson skrifaði leikrit fyrir verk Ragnars Raw Salon þar sem tíu mínútna atriði er endurtekið í sífellu.<ref>[https://timarit.is/page/6883625?iabr=on Aska hins borgaralega leikhúss, Kristján Guðjónsson skrifar um sviðsverkið Raw Salon, Dagblaðið Vísir - DV 11.04.2017]</ref> == Tilvísanir == <references/> {{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}} {{DEFAULTSORT:Carson, Anne}} [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] sq0iandgmwz6kqfh4wtylenhtp9jlg6 1982283 1982282 2026-10-08T21:17:32Z TKSnaevarr 53243 /* Tilvísanir */ 1982283 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Anne Carson | mynd = Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Anne Carson, 2024 | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1950|06|21}} | fæðingarstaður = [[Toronto]], Kanada | þjóðerni = Kanadísk | ríkisfang = [[Kanada]]<br>[[Ísland]] | önnur_nöfn = | starf = Ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor | ár = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = }} '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadískt]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún hefur verið búsett á [[Ísland|Íslandi]] frá 2022 og hefur íslenskan ríkisborgararétt.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-tilfinningin-er-klikkud-segir-nyi-nobelsverdlaunahafinn-489234 Tilfinningin er klikkuð, segir nýi Nóbelsverðlaunahafinn (RÚV 8. október 2026)]</ref>Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]]. Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hefur hlotið Guggenheim og MacArthur-styrki, unnið [[Lannan-bókmenntaverðlaunin|Lannan-bókmenntaverðlaun]], tvenn [[Griffin Poetry Prizes|Griffin Poetry-verðlaun]], [[T. S. Eliot-verðlaunin]], [[Verðlaun prinsessunnar af Astúríu]], verðlaun landstjóra Kanada fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov-verðlaun. Hún var sæmd [[Kanadaorðan|Kanadaorðunni]] árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], [[Ibýkos]], [[Mímnermos]], [[Saffó]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], [[Stesikhoros]] og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], [[Paul Celan]], [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], [[Friedrich Hölderlin]], [[Franz Kafka]], [[John Keats]], [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og fagrit í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html|archive-date=2022-11-20|access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Anne Carson kom til Ísland til 2009 og var þá í nokkra mánuði í gestaíbúð [[Vatnasafn|Vatnasafnsins]] í [[Stykkishólmur|Stykkishólmi]]. Hún vann þar að sonnettusveignum ''Cage A Swallow Can’t You But You Can’t Swallow A Cage Can You'' sem hún tileinkar [[Roni Horn]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Frá þeim tíma hefur hún komið margoft til Íslands, fengið íslenskan ríkisborgararétt og býr núna á Íslandi og hefur tekið þátt í íslensku bókmenntasamfélagi, flutt verk sín og tekið þátt í bókmenntahátíð í Reykjavík.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-hver-er-anne-carson-489236 Hver er Anne Carson? RÚV 8, október 2026 Jóhannes Ólafsson og Birgir Þór Harðarson]</ref> Hún hlaut Vigdísarverðlaunin árið 2023. Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd bók ''Naumt skömmtuð sonnettusyrpa'' eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar - 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> Anne Carson er vinur [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnars Kjartanssonar]] og flutti ljóð um hann og myndbandsverk hans ''Dauðinn er annars staðar'' við sýningaropnun í Metropolitan-safninu í júní 2019.<ref>[https://timarit.is/page/7125620?iabr=on Sýning Ragnars Kjartanssonar opnuð í Metropolitan safninum, Morgunblaðið 3. júní 2019]</ref> Carson skrifaði leikrit fyrir verk Ragnars Raw Salon þar sem tíu mínútna atriði er endurtekið í sífellu.<ref>[https://timarit.is/page/6883625?iabr=on Aska hins borgaralega leikhúss, Kristján Guðjónsson skrifar um sviðsverkið Raw Salon, Dagblaðið Vísir - DV 11.04.2017]</ref> == Tilvísanir == <references/> {{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}} {{DEFAULTSORT:Carson, Anne}} [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] efd7bt479sg03moryuxnhxyp6epzoel 1982284 1982283 2026-10-08T21:31:34Z Stillbusy 42433 Þessi vefslóð um veitingu ríkisborgararéttar virkar alveg. Þar þarf ekki archive-slóðina. 1982284 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Anne Carson | mynd = Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 2 (cropped).jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Anne Carson, 2024 | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1950|06|21}} | fæðingarstaður = [[Toronto]], Kanada | þjóðerni = Kanadísk | ríkisfang = [[Kanada]]<br>[[Ísland]] | önnur_nöfn = | starf = Ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor | ár = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = }} '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|title=Anne Carson|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|archive-date=2023-05-12|access-date=2023-05-21}}</ref> er [[Kanada|kanadískt]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Hún hefur verið búsett á [[Ísland|Íslandi]] frá 2022 og hefur íslenskan ríkisborgararétt. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.]].<ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-tilfinningin-er-klikkud-segir-nyi-nobelsverdlaunahafinn-489234 Tilfinningin er klikkuð, segir nýi Nóbelsverðlaunahafinn (RÚV 8. október 2026)]</ref> Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu [[1979]], þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]], [[New York-háskóli|New York-háskólanum]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hefur hlotið Guggenheim og MacArthur-styrki, unnið [[Lannan-bókmenntaverðlaunin|Lannan-bókmenntaverðlaun]], tvenn [[Griffin Poetry Prizes|Griffin Poetry-verðlaun]], [[T. S. Eliot-verðlaunin]], [[Verðlaun prinsessunnar af Astúríu]], verðlaun landstjóra Kanada fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov-verðlaun. Hún var sæmd [[Kanadaorðan|Kanadaorðunni]] árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. Árið 2026 hlaut hún [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] <ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0" /> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadísku borgum.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|title=Anne Carson|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|archive-date=2 July 2022|access-date=2 July 2022}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref name="LitEncyc">{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|title=Anne Carson|last=Rae|first=Ian|date=27 December 2001|website=The Literary Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758|archive-date=16 September 2020|access-date=16 September 2020}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |author-link=Val Ross |date=23 March 2001 |title=Alumni: Classic Carson |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live |journal=University of Toronto Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |archive-date=16 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólinn í St Andrews.<ref name="Cove Park">{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=9 October 2013 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live |journal=Scottish Review of Books |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |archive-date=17 September 2020 |access-date=16 September 2020}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] - rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], [[Ibýkos]], [[Mímnermos]], [[Saffó]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], [[Stesikhoros]] og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum , svo sem [[Emily Brontë]], [[Paul Celan]], [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], [[Friedrich Hölderlin]], [[Franz Kafka]], [[John Keats]], [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og fagrit í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' 1986 og ''Autobiography of Red''. Árið 2022 gaf hún út tvímála ljóðabókina ''Vör/Lip''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref> == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last=Carson|first=Anne|last2=Currie|first2=Robert|date=October 2013|website=Asymptote|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|archive-date=14 October 2020|access-date=7 October 2020|author-mask=1|last3=Berkobien|first3=Megan}}</ref> Þann 19. apríl 2022 fengu Carson og Currie íslenskan ríkisborgararétt.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html |title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar |website=althingi.is |access-date=2022-11-20}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Anne Carson kom til Ísland til 2009 og var þá í nokkra mánuði í gestaíbúð [[Vatnasafn|Vatnasafnsins]] í [[Stykkishólmur|Stykkishólmi]]. Hún vann þar að sonnettusveignum ''Cage A Swallow Can’t You But You Can’t Swallow A Cage Can You'' sem hún tileinkar [[Roni Horn]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins - 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Frá þeim tíma hefur hún komið margoft til Íslands, fengið íslenskan ríkisborgararétt og býr núna á Íslandi og hefur tekið þátt í íslensku bókmenntasamfélagi, flutt verk sín og tekið þátt í bókmenntahátíð í Reykjavík.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-hver-er-anne-carson-489236 Hver er Anne Carson? RÚV 8, október 2026 Jóhannes Ólafsson og Birgir Þór Harðarson]</ref> Hún hlaut Vigdísarverðlaunin árið 2023. Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd bók ''Naumt skömmtuð sonnettusyrpa'' eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar - 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> Anne Carson er vinur [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnars Kjartanssonar]] og flutti ljóð um hann og myndbandsverk hans ''Dauðinn er annars staðar'' við sýningaropnun í Metropolitan-safninu í júní 2019.<ref>[https://timarit.is/page/7125620?iabr=on Sýning Ragnars Kjartanssonar opnuð í Metropolitan safninum, Morgunblaðið 3. júní 2019]</ref> Carson skrifaði leikrit fyrir verk Ragnars Raw Salon þar sem tíu mínútna atriði er endurtekið í sífellu.<ref>[https://timarit.is/page/6883625?iabr=on Aska hins borgaralega leikhúss, Kristján Guðjónsson skrifar um sviðsverkið Raw Salon, Dagblaðið Vísir - DV 11.04.2017]</ref> == Tilvísanir == <references/> {{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}} {{DEFAULTSORT:Carson, Anne}} [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] lf9y41s7tgd6059enfsyj58qcqodap6 Spjall:Anne Carson 1 193117 1982216 2026-10-08T12:16:48Z Salvor 70 Nýr hluti: /* laga grein - skrifaði óvart yfir */ 1982216 wikitext text/x-wiki == laga grein - skrifaði óvart yfir == hæ, ég byrjaði þýðingu á greininni um Anne Carson, sá svo þegar ég gaf hana út að ég hef kannski skrifað óvart yfir efni frá öðrum, gaman að að voru fleiri að skrifa þessa grein á sama tíma. ég laga þetta [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 8. október 2026 kl. 12:16 (UTC) cii6ooe0ji22d2kxm29p4rmbctkbxb1 1982267 1982216 2026-10-08T16:01:22Z Salvor 70 Nýr hluti: /* Staðan kl. 16:00 */ 1982267 wikitext text/x-wiki == laga grein - skrifaði óvart yfir == hæ, ég byrjaði þýðingu á greininni um Anne Carson, sá svo þegar ég gaf hana út að ég hef kannski skrifað óvart yfir efni frá öðrum, gaman að að voru fleiri að skrifa þessa grein á sama tíma. ég laga þetta [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 8. október 2026 kl. 12:16 (UTC) == Staðan kl. 16:00 == Fyrsta útgáfa greinar um Anne Carson var birt kl. 11:43 í dag. Ég byrjaði á þýðingu á greininni úr ensku skömmu eftir að ég sá frétt á RÚV vef um að hún hefði fengið Nóbelsverðlaunin í bókmenntum. Áttaði mig ekki á því að aðrir gætu skrifað grein í millitíðinni þannig að þegar ég vista það sem ég þýði kl. 12:12 þá skrifa í ofan í það sem áður var skrifað. Ég fór yfir og hef vonandi bætt því öllu inn aftur. (þegar maður þýðir grein þá fær maður upplýs um hvað marga tíma maður hafi til að klára, minnst 4 klst en allt upp í 20 stundir og ég hélt að það væri vegna þess að greinin væri lokuð þann tíma - er ennþá að læra á þýðingar - ekki svosem hægt að nota mikið orðalagsþýðingar en ágætt til að hafa strúktúr sama og enska greinin og sparar vinnu í upptalingum ofl. ) Núna um sex búnir að taka þátt í að skrifa greinina það eru @Tinnapinna @Julle @Berserkur @Salvor @Alvaldi @TKSaevarr [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 8. október 2026 kl. 16:01 (UTC) 3vwu5rumw6i7bp7gh95byejkzi5y8lu Roni Horn 0 193118 1982244 2026-10-08T14:38:25Z Salvor 70 Búið til með því að þýða síðuna „[[:en:Special:Redirect/revision/1378464545|Roni Horn]]“ 1982244 wikitext text/x-wiki   '''Roni Horn''' (fædd 25. september 1955) er bandarískur myndlistarmaður og rithöfundur. Hún fæddist í New York borg, þar sem hún býr og starfar Hún er samkynheigð.<ref>{{Cite web|url=https://www.wmagazine.com/story/roni-horn|title=Roni Horn|date=November 2009|website=W Magazine}}</ref> Horn fæddist 25. september 1955 í New York borg. Hún heitir í höfuðið á ömmum sínum en þær hétu báðar Rose. Nafnið Roni er kynhlutlaust. Horn lauk MFA námi í höggmyndalist frá [[Yale-háskóli|Yale háskóli]] árið 1978. Hún hefur oft ferðast til Íslands frá árinu 1975 og hefur landslag þar og einangrun hafa haft mikil áhrif á verk hennar; hún fékk íslenskan ríkisborgararétt árið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/153/s/1281.html|title=1281/153 lög í heild: veiting ríkisborgararéttar|date=2023-03-09|publisher=[[Althing]]|language=is|access-date=2025-07-08}}</ref> === Að staðsetja === Hún hefur skrifað og vinnur enn að ritröðinni To Place (1990-) en þær bækur fjalla um Ísland. === Innsetningar === [[File:Stykkisholmur_12.jpg|thumb|''Vatnasafn'', Vatnasafnið í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmur]]]] Veður hefur verið mikilvægt í verkum Roni Horn. Hún hefur skapað nokkur verk um það, þar á meðan varanlega innsetningu fyrir Deutscher Wetterdienst í Munchen,''You Are the Weather—Munich'' (1996–97), ''You in You'' (1997), sem er gúmmihellu gangbraut í járnbrautarstöð í Basel sem líkja eftir óvenjulegur basaltummyndunum á Íslandi ''Some Thames'' (2000), varanleg innsetning í [[Háskólinn á Akureyri|University of Akureyri]] sem samanstendur af 80 myndum af vatni . Árið 2007 setti hún á fót ''Vatnasafn / Library of Water'', langtíma innsetning í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmi]]. Innsetningin er gerð úr vatni sem safnað er frá íslenskum jöklum.<ref>{{Cite journal |last=Lossin |first=R.H. |date=January 2010 |title=Roni Horn aka Roni Horn |url=http://brooklynrail.org/2009/12/artseen/roni-horn-aka-roni-horn |journal=The Brooklyn Rail}}</ref> Vatnasafnið er staðsett í fyrrum bókasafnsbyggingu í Stykkishólmi. Horn tók eftir byggingunni á níunda áratugnum en hún er staðsett á hæð efst í bænum , með útsýni yfir höfnina og út á sjó. Horn vildi árið 2004 að byggingin væri höggmyndasvæði og samfélagsmiðstöð. === Myndasöfn === Fyrsta innsetning Horm með ljósmyndum var You Are The Weather (1994-1996), en það eru 100 nærmyndum af sömu konu, Margréti, sem teknar eru í ýmsum hveralaugum á Íslandi. <ref name="PBS">{{Cite web|url=https://www.pbs.org/show/art-21/|title=ART21|via=www.pbs.org}}</ref> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1955]] 2bqk1n7mwex59w24xzycjajwiklye8s 1982245 1982244 2026-10-08T14:48:43Z Salvor 70 laga og umorða 1982245 wikitext text/x-wiki   '''Roni Horn''' (fædd [[29. september|25. september]] [[1955]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[myndlistarmaður]] og [[rithöfundur]]. Hún fæddist í [[New York-borg|New York]] borg, þar sem hún býr og starfar. Hún er samkynheigð.<ref>{{Cite web|url=https://www.wmagazine.com/story/roni-horn|title=Roni Horn|date=November 2009|website=W Magazine}}</ref> Hún heitir í höfuðið á ömmum sínum en þær hétu báðar Rose. Nafnið Roni er kynhlutlaust. Horn lauk MFA námi í [[höggmyndalist]] frá [[Yale-háskóli|Yale háskóli]] árið [[1978]]. Hún hefur frá árinu [[1975]] oft komið Íslands og hefur landslag á Íslandi og einangrun hafa mikil áhrif á verk hennar. Roni fékk [[Íslenska|íslenskan]] [[Ríkisborgararéttur|ríkisborgararétt]] árið [[2023]].<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/153/s/1281.html|title=1281/153 lög í heild: veiting ríkisborgararéttar|date=2023-03-09|publisher=[[Althing]]|language=is|access-date=2025-07-08}}</ref> === Að staðsetja === Hún hefur skrifað og vinnur enn að ritröðinni ''To Place'' (1990-) en þær bækur fjalla um Ísland. === Innsetningar === [[File:Stykkisholmur_12.jpg|thumb|''Vatnasafn'', Vatnasafnið í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmur]]]] [[Veður]] hefur verið mikilvægt í verkum Roni Horn. Hún hefur skapað nokkur verk um það, þar á meðan varanlega innsetningu fyrir Deutscher Wetterdienst í Munchen,''You Are the Weather—Munich'' (1996–97), ''You in You'' (1997), sem er gangbraut úr gúmmíhellum í járnbrautarstöð í Basel sem líkja eftir óvenjulegum [[Basalt|basaltummyndunum]] á Íslandi ''Some Thames'' (2000), varanleg innsetning í [[Háskólinn á Akureyri|University of Akureyri]] sem samanstendur af 80 myndum af vatni . Árið 2007 setti hún á fót ''Vatnasafn / Library of Water'', langtíma innsetning í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmi]] en þar er innsetningin er gerð úr vatni sem safnað er frá íslenskum jöklum.<ref>{{Cite journal |last=Lossin |first=R.H. |date=January 2010 |title=Roni Horn aka Roni Horn |url=http://brooklynrail.org/2009/12/artseen/roni-horn-aka-roni-horn |journal=The Brooklyn Rail}}</ref> [[Vatnasafnið]] er staðsett í fyrrum bókasafnsbyggingu í Stykkishólmi. Horn tók eftir byggingunni á níunda áratugnum en byggingin er staðsett á hæð efst í bænum, með útsýni yfir höfnina og út á sjó. Horn vildi árið [[2004]] að byggingin væri höggmyndasvæði og samfélagsmiðstöð. === Myndasöfn === Fyrsta innsetning Horm með ljósmyndum var ''You Are The Weather (1994-1996)'', en það er tímaröð af 100 nærmyndum af sömu konu, Margréti og eru myndirnar teknar í ýmsum hveralaugum á Íslandi. <ref name="PBS">{{Cite web|url=https://www.pbs.org/show/art-21/|title=ART21|via=www.pbs.org}}</ref> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1955]] p6mzgi6mu9ijf7mb8mysxytjimycb4p 1982247 1982245 2026-10-08T14:50:34Z Salvor 70 1982247 wikitext text/x-wiki '''Roni Horn''' (fædd [[29. september|25. september]] [[1955]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[myndlistarmaður]] og [[rithöfundur]]. Hún fæddist í [[New York-borg|New York]] borg, þar sem hún býr og starfar. Hún er samkynheigð.<ref>{{Cite web|url=https://www.wmagazine.com/story/roni-horn|title=Roni Horn|date=November 2009|website=W Magazine}}</ref> Hún heitir í höfuðið á ömmum sínum en þær hétu báðar Rose. Nafnið Roni er kynhlutlaust. Horn lauk MFA námi í [[höggmyndalist]] frá [[Yale-háskóli|Yale háskóli]] árið [[1978]]. Hún hefur frá árinu [[1975]] oft komið Íslands og hefur landslag á Íslandi og einangrun hafa mikil áhrif á verk hennar. Roni fékk [[Íslenska|íslenskan]] [[Ríkisborgararéttur|ríkisborgararétt]] árið [[2023]].<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/153/s/1281.html|title=1281/153 lög í heild: veiting ríkisborgararéttar|date=2023-03-09|publisher=[[Althing]]|language=is|access-date=2025-07-08}}</ref> == Að staðsetja == Hún hefur skrifað og vinnur enn að ritröðinni ''To Place'' (1990-) en þær bækur fjalla um Ísland. == Innsetningar == [[File:Stykkisholmur_12.jpg|thumb|''Vatnasafn'', Vatnasafnið í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmur]]]] [[Veður]] hefur verið mikilvægt í verkum Roni Horn. Hún hefur skapað nokkur verk um það, þar á meðan varanlega innsetningu fyrir Deutscher Wetterdienst í Munchen,''You Are the Weather—Munich'' (1996–97), ''You in You'' (1997), sem er gangbraut úr gúmmíhellum í járnbrautarstöð í Basel sem líkja eftir óvenjulegum [[Basalt|basaltummyndunum]] á Íslandi ''Some Thames'' (2000), varanleg innsetning í [[Háskólinn á Akureyri|University of Akureyri]] sem samanstendur af 80 myndum af vatni . Árið 2007 setti hún á fót ''Vatnasafn / Library of Water'', langtíma innsetning í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmi]] en þar er innsetningin er gerð úr vatni sem safnað er frá íslenskum jöklum.<ref>{{Cite journal |last=Lossin |first=R.H. |date=January 2010 |title=Roni Horn aka Roni Horn |url=http://brooklynrail.org/2009/12/artseen/roni-horn-aka-roni-horn |journal=The Brooklyn Rail}}</ref> == Vatnasafnið == [[Vatnasafnið]] er staðsett í fyrrum bókasafnsbyggingu í Stykkishólmi. Horn tók eftir byggingunni á níunda áratugnum en byggingin er staðsett á hæð efst í bænum, með útsýni yfir höfnina og út á sjó. Horn vildi árið [[2004]] að byggingin væri höggmyndasvæði og samfélagsmiðstöð. === Ljósmyndaverk === Fyrsta innsetning Horm með ljósmyndum var ''You Are The Weather (1994-1996)'', en það er tímaröð af 100 nærmyndum af sömu konu, Margréti og eru myndirnar teknar í ýmsum hveralaugum á Íslandi. <ref name="PBS">{{Cite web|url=https://www.pbs.org/show/art-21/|title=ART21|via=www.pbs.org}}</ref> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1955]] kaovmk6k2g2h1eamympmp1gx24adjl6 1982248 1982247 2026-10-08T14:51:06Z Salvor 70 /* Vatnasafnið */ 1982248 wikitext text/x-wiki '''Roni Horn''' (fædd [[29. september|25. september]] [[1955]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[myndlistarmaður]] og [[rithöfundur]]. Hún fæddist í [[New York-borg|New York]] borg, þar sem hún býr og starfar. Hún er samkynheigð.<ref>{{Cite web|url=https://www.wmagazine.com/story/roni-horn|title=Roni Horn|date=November 2009|website=W Magazine}}</ref> Hún heitir í höfuðið á ömmum sínum en þær hétu báðar Rose. Nafnið Roni er kynhlutlaust. Horn lauk MFA námi í [[höggmyndalist]] frá [[Yale-háskóli|Yale háskóli]] árið [[1978]]. Hún hefur frá árinu [[1975]] oft komið Íslands og hefur landslag á Íslandi og einangrun hafa mikil áhrif á verk hennar. Roni fékk [[Íslenska|íslenskan]] [[Ríkisborgararéttur|ríkisborgararétt]] árið [[2023]].<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/153/s/1281.html|title=1281/153 lög í heild: veiting ríkisborgararéttar|date=2023-03-09|publisher=[[Althing]]|language=is|access-date=2025-07-08}}</ref> == Að staðsetja == Hún hefur skrifað og vinnur enn að ritröðinni ''To Place'' (1990-) en þær bækur fjalla um Ísland. == Innsetningar == [[File:Stykkisholmur_12.jpg|thumb|''Vatnasafn'', Vatnasafnið í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmur]]]] [[Veður]] hefur verið mikilvægt í verkum Roni Horn. Hún hefur skapað nokkur verk um það, þar á meðan varanlega innsetningu fyrir Deutscher Wetterdienst í Munchen,''You Are the Weather—Munich'' (1996–97), ''You in You'' (1997), sem er gangbraut úr gúmmíhellum í járnbrautarstöð í Basel sem líkja eftir óvenjulegum [[Basalt|basaltummyndunum]] á Íslandi ''Some Thames'' (2000), varanleg innsetning í [[Háskólinn á Akureyri|University of Akureyri]] sem samanstendur af 80 myndum af vatni . Árið 2007 setti hún á fót ''Vatnasafn / Library of Water'', langtíma innsetning í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmi]] en þar er innsetningin er gerð úr vatni sem safnað er frá íslenskum jöklum.<ref>{{Cite journal |last=Lossin |first=R.H. |date=January 2010 |title=Roni Horn aka Roni Horn |url=http://brooklynrail.org/2009/12/artseen/roni-horn-aka-roni-horn |journal=The Brooklyn Rail}}</ref> == Vatnasafnið == [[Vatnasafnið]] er staðsett í fyrrum bókasafnsbyggingu í Stykkishólmi. Horn tók eftir byggingunni á níunda áratugnum en byggingin er staðsett á hæð efst í bænum, með útsýni yfir höfnina og út á sjó. Horn vildi árið [[2004]] að byggingin væri höggmyndasvæði og samfélagsmiðstöð. == Ljósmyndaverk == Fyrsta innsetning Horm með ljósmyndum var ''You Are The Weather (1994-1996)'', en það er tímaröð af 100 nærmyndum af sömu konu, Margréti og eru myndirnar teknar í ýmsum hveralaugum á Íslandi. <ref name="PBS">{{Cite web|url=https://www.pbs.org/show/art-21/|title=ART21|via=www.pbs.org}}</ref> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1955]] == Tilvísanir == n5npimcs6uxma4b1hfxhuigyahpauec 1982249 1982248 2026-10-08T14:52:36Z Salvor 70 /* Ljósmyndaverk */ stafsetning 1982249 wikitext text/x-wiki '''Roni Horn''' (fædd [[29. september|25. september]] [[1955]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[myndlistarmaður]] og [[rithöfundur]]. Hún fæddist í [[New York-borg|New York]] borg, þar sem hún býr og starfar. Hún er samkynheigð.<ref>{{Cite web|url=https://www.wmagazine.com/story/roni-horn|title=Roni Horn|date=November 2009|website=W Magazine}}</ref> Hún heitir í höfuðið á ömmum sínum en þær hétu báðar Rose. Nafnið Roni er kynhlutlaust. Horn lauk MFA námi í [[höggmyndalist]] frá [[Yale-háskóli|Yale háskóli]] árið [[1978]]. Hún hefur frá árinu [[1975]] oft komið Íslands og hefur landslag á Íslandi og einangrun hafa mikil áhrif á verk hennar. Roni fékk [[Íslenska|íslenskan]] [[Ríkisborgararéttur|ríkisborgararétt]] árið [[2023]].<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/153/s/1281.html|title=1281/153 lög í heild: veiting ríkisborgararéttar|date=2023-03-09|publisher=[[Althing]]|language=is|access-date=2025-07-08}}</ref> == Að staðsetja == Hún hefur skrifað og vinnur enn að ritröðinni ''To Place'' (1990-) en þær bækur fjalla um Ísland. == Innsetningar == [[File:Stykkisholmur_12.jpg|thumb|''Vatnasafn'', Vatnasafnið í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmur]]]] [[Veður]] hefur verið mikilvægt í verkum Roni Horn. Hún hefur skapað nokkur verk um það, þar á meðan varanlega innsetningu fyrir Deutscher Wetterdienst í Munchen,''You Are the Weather—Munich'' (1996–97), ''You in You'' (1997), sem er gangbraut úr gúmmíhellum í járnbrautarstöð í Basel sem líkja eftir óvenjulegum [[Basalt|basaltummyndunum]] á Íslandi ''Some Thames'' (2000), varanleg innsetning í [[Háskólinn á Akureyri|University of Akureyri]] sem samanstendur af 80 myndum af vatni . Árið 2007 setti hún á fót ''Vatnasafn / Library of Water'', langtíma innsetning í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmi]] en þar er innsetningin er gerð úr vatni sem safnað er frá íslenskum jöklum.<ref>{{Cite journal |last=Lossin |first=R.H. |date=January 2010 |title=Roni Horn aka Roni Horn |url=http://brooklynrail.org/2009/12/artseen/roni-horn-aka-roni-horn |journal=The Brooklyn Rail}}</ref> == Vatnasafnið == [[Vatnasafnið]] er staðsett í fyrrum bókasafnsbyggingu í Stykkishólmi. Horn tók eftir byggingunni á níunda áratugnum en byggingin er staðsett á hæð efst í bænum, með útsýni yfir höfnina og út á sjó. Horn vildi árið [[2004]] að byggingin væri höggmyndasvæði og samfélagsmiðstöð. == Ljósmyndaverk == Fyrsta innsetning Horn með ljósmyndum var ''You Are The Weather (1994-1996)'', en það er tímaröð af 100 nærmyndum af sömu konu, Margréti og eru myndirnar teknar í ýmsum hveralaugum á Íslandi. <ref name="PBS">{{Cite web|url=https://www.pbs.org/show/art-21/|title=ART21|via=www.pbs.org}}</ref> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1955]] == Tilvísanir == 0rqug3dl1yeo12hltdls5yqgp17wr1z 1982250 1982249 2026-10-08T15:01:07Z Salvor 70 /* Ljósmyndaverk */ setja inn tengil 1982250 wikitext text/x-wiki '''Roni Horn''' (fædd [[29. september|25. september]] [[1955]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[myndlistarmaður]] og [[rithöfundur]]. Hún fæddist í [[New York-borg|New York]] borg, þar sem hún býr og starfar. Hún er samkynheigð.<ref>{{Cite web|url=https://www.wmagazine.com/story/roni-horn|title=Roni Horn|date=November 2009|website=W Magazine}}</ref> Hún heitir í höfuðið á ömmum sínum en þær hétu báðar Rose. Nafnið Roni er kynhlutlaust. Horn lauk MFA námi í [[höggmyndalist]] frá [[Yale-háskóli|Yale háskóli]] árið [[1978]]. Hún hefur frá árinu [[1975]] oft komið Íslands og hefur landslag á Íslandi og einangrun hafa mikil áhrif á verk hennar. Roni fékk [[Íslenska|íslenskan]] [[Ríkisborgararéttur|ríkisborgararétt]] árið [[2023]].<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/153/s/1281.html|title=1281/153 lög í heild: veiting ríkisborgararéttar|date=2023-03-09|publisher=[[Althing]]|language=is|access-date=2025-07-08}}</ref> == Að staðsetja == Hún hefur skrifað og vinnur enn að ritröðinni ''To Place'' (1990-) en þær bækur fjalla um Ísland. == Innsetningar == [[File:Stykkisholmur_12.jpg|thumb|''Vatnasafn'', Vatnasafnið í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmur]]]] [[Veður]] hefur verið mikilvægt í verkum Roni Horn. Hún hefur skapað nokkur verk um það, þar á meðan varanlega innsetningu fyrir Deutscher Wetterdienst í Munchen,''You Are the Weather—Munich'' (1996–97), ''You in You'' (1997), sem er gangbraut úr gúmmíhellum í járnbrautarstöð í Basel sem líkja eftir óvenjulegum [[Basalt|basaltummyndunum]] á Íslandi ''Some Thames'' (2000), varanleg innsetning í [[Háskólinn á Akureyri|University of Akureyri]] sem samanstendur af 80 myndum af vatni . Árið 2007 setti hún á fót ''Vatnasafn / Library of Water'', langtíma innsetning í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmi]] en þar er innsetningin er gerð úr vatni sem safnað er frá íslenskum jöklum.<ref>{{Cite journal |last=Lossin |first=R.H. |date=January 2010 |title=Roni Horn aka Roni Horn |url=http://brooklynrail.org/2009/12/artseen/roni-horn-aka-roni-horn |journal=The Brooklyn Rail}}</ref> == Vatnasafnið == [[Vatnasafnið]] er staðsett í fyrrum bókasafnsbyggingu í Stykkishólmi. Horn tók eftir byggingunni á níunda áratugnum en byggingin er staðsett á hæð efst í bænum, með útsýni yfir höfnina og út á sjó. Horn vildi árið [[2004]] að byggingin væri höggmyndasvæði og samfélagsmiðstöð. == Ljósmyndaverk == Fyrsta innsetning Horn með ljósmyndum var ''You Are The Weather (1994-1996)'', en það er tímaröð af 100 nærmyndum af sömu konu, Margréti og eru myndirnar teknar í ýmsum hveralaugum á Íslandi. <ref name="PBS">{{Cite web|url=https://www.pbs.org/show/art-21/|title=ART21|via=www.pbs.org}}</ref> Verk Roni Horn ''Þetta er ég, þetta ert þú'' samanstendur af 48 litmyndaseríum sem eru andlitsmyndir af frænku hennar á unglingsárum. Verkið var fyrst sýnt í New York 2001 en var sýnt í Gallerí i8 árið 2003.<ref>[https://timarit.is/page/3476558?iabr=on Þegar einn plús einn verða þrír (Ragna Sigurðardóttir, Morgunblaðið 7. ágúst 2003]</ref> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1955]] == Tilvísanir == 630171i17ekmtotlkfe1dkgil5g80n0 1982251 1982250 2026-10-08T15:03:06Z Salvor 70 setja inn mynd af Roni Horn 1982251 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Conferència Hélène Cixous i diàleg amb Roni Horn - 14454122271 (cropped).jpg|thumb|Roni Horn 2014]] '''Roni Horn''' (fædd [[29. september|25. september]] [[1955]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[myndlistarmaður]] og [[rithöfundur]]. Hún fæddist í [[New York-borg|New York]] borg, þar sem hún býr og starfar. Hún er samkynheigð.<ref>{{Cite web|url=https://www.wmagazine.com/story/roni-horn|title=Roni Horn|date=November 2009|website=W Magazine}}</ref> Hún heitir í höfuðið á ömmum sínum en þær hétu báðar Rose. Nafnið Roni er kynhlutlaust. Horn lauk MFA námi í [[höggmyndalist]] frá [[Yale-háskóli|Yale háskóli]] árið [[1978]]. Hún hefur frá árinu [[1975]] oft komið Íslands og hefur landslag á Íslandi og einangrun hafa mikil áhrif á verk hennar. Roni fékk [[Íslenska|íslenskan]] [[Ríkisborgararéttur|ríkisborgararétt]] árið [[2023]].<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/153/s/1281.html|title=1281/153 lög í heild: veiting ríkisborgararéttar|date=2023-03-09|publisher=[[Althing]]|language=is|access-date=2025-07-08}}</ref> == Að staðsetja == Hún hefur skrifað og vinnur enn að ritröðinni ''To Place'' (1990-) en þær bækur fjalla um Ísland. == Innsetningar == [[File:Stykkisholmur_12.jpg|thumb|''Vatnasafn'', Vatnasafnið í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmur]]]] [[Veður]] hefur verið mikilvægt í verkum Roni Horn. Hún hefur skapað nokkur verk um það, þar á meðan varanlega innsetningu fyrir Deutscher Wetterdienst í Munchen,''You Are the Weather—Munich'' (1996–97), ''You in You'' (1997), sem er gangbraut úr gúmmíhellum í járnbrautarstöð í Basel sem líkja eftir óvenjulegum [[Basalt|basaltummyndunum]] á Íslandi ''Some Thames'' (2000), varanleg innsetning í [[Háskólinn á Akureyri|University of Akureyri]] sem samanstendur af 80 myndum af vatni . Árið 2007 setti hún á fót ''Vatnasafn / Library of Water'', langtíma innsetning í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmi]] en þar er innsetningin er gerð úr vatni sem safnað er frá íslenskum jöklum.<ref>{{Cite journal |last=Lossin |first=R.H. |date=January 2010 |title=Roni Horn aka Roni Horn |url=http://brooklynrail.org/2009/12/artseen/roni-horn-aka-roni-horn |journal=The Brooklyn Rail}}</ref> == Vatnasafnið == [[Vatnasafnið]] er staðsett í fyrrum bókasafnsbyggingu í Stykkishólmi. Horn tók eftir byggingunni á níunda áratugnum en byggingin er staðsett á hæð efst í bænum, með útsýni yfir höfnina og út á sjó. Horn vildi árið [[2004]] að byggingin væri höggmyndasvæði og samfélagsmiðstöð. == Ljósmyndaverk == Fyrsta innsetning Horn með ljósmyndum var ''You Are The Weather (1994-1996)'', en það er tímaröð af 100 nærmyndum af sömu konu, Margréti og eru myndirnar teknar í ýmsum hveralaugum á Íslandi. <ref name="PBS">{{Cite web|url=https://www.pbs.org/show/art-21/|title=ART21|via=www.pbs.org}}</ref> Verk Roni Horn ''Þetta er ég, þetta ert þú'' samanstendur af 48 litmyndaseríum sem eru andlitsmyndir af frænku hennar á unglingsárum. Verkið var fyrst sýnt í New York 2001 en var sýnt í Gallerí i8 árið 2003.<ref>[https://timarit.is/page/3476558?iabr=on Þegar einn plús einn verða þrír (Ragna Sigurðardóttir, Morgunblaðið 7. ágúst 2003]</ref> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1955]] == Tilvísanir == 5d6vjwv3vgd7qux3mg2m072xx91wjts 1982252 1982251 2026-10-08T15:03:49Z Salvor 70 laga orðalag 1982252 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Conferència Hélène Cixous i diàleg amb Roni Horn - 14454122271 (cropped).jpg|thumb|Roni Horn 2014]] '''Roni Horn''' (fædd [[29. september|25. september]] [[1955]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[myndlistarmaður]] og [[rithöfundur]]. Hún fæddist í [[New York-borg|New York]] borg, þar sem hún býr og starfar. Hún er samkynheigð.<ref>{{Cite web|url=https://www.wmagazine.com/story/roni-horn|title=Roni Horn|date=November 2009|website=W Magazine}}</ref> Hún heitir í höfuðið á ömmum sínum en þær hétu báðar Rose. Nafnið Roni er kynhlutlaust. Horn lauk MFA námi í [[höggmyndalist]] frá [[Yale-háskóli|Yale háskóli]] árið [[1978]]. Hún hefur frá árinu [[1975]] oft komið Íslands og hefur landslag á Íslandi og einangrun hafa mikil áhrif á verk hennar. Roni fékk [[Íslenska|íslenskan]] [[Ríkisborgararéttur|ríkisborgararétt]] árið [[2023]].<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/153/s/1281.html|title=1281/153 lög í heild: veiting ríkisborgararéttar|date=2023-03-09|publisher=[[Althing]]|language=is|access-date=2025-07-08}}</ref> == Að staðsetja == Hún hefur skrifað og vinnur enn að ritröðinni ''To Place'' (1990-) en þær bækur fjalla um Ísland. == Innsetningar == [[File:Stykkisholmur_12.jpg|thumb|Vatnasafnið í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmi]]]] [[Veður]] hefur verið mikilvægt í verkum Roni Horn. Hún hefur skapað nokkur verk um það, þar á meðan varanlega innsetningu fyrir Deutscher Wetterdienst í Munchen,''You Are the Weather—Munich'' (1996–97), ''You in You'' (1997), sem er gangbraut úr gúmmíhellum í járnbrautarstöð í Basel sem líkja eftir óvenjulegum [[Basalt|basaltummyndunum]] á Íslandi ''Some Thames'' (2000), varanleg innsetning í [[Háskólinn á Akureyri|University of Akureyri]] sem samanstendur af 80 myndum af vatni . Árið 2007 setti hún á fót ''Vatnasafn / Library of Water'', langtíma innsetning í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmi]] en þar er innsetningin er gerð úr vatni sem safnað er frá íslenskum jöklum.<ref>{{Cite journal |last=Lossin |first=R.H. |date=January 2010 |title=Roni Horn aka Roni Horn |url=http://brooklynrail.org/2009/12/artseen/roni-horn-aka-roni-horn |journal=The Brooklyn Rail}}</ref> == Vatnasafnið == [[Vatnasafnið]] er staðsett í fyrrum bókasafnsbyggingu í Stykkishólmi. Horn tók eftir byggingunni á níunda áratugnum en byggingin er staðsett á hæð efst í bænum, með útsýni yfir höfnina og út á sjó. Horn vildi árið [[2004]] að byggingin væri höggmyndasvæði og samfélagsmiðstöð. == Ljósmyndaverk == Fyrsta innsetning Horn með ljósmyndum var ''You Are The Weather (1994-1996)'', en það er tímaröð af 100 nærmyndum af sömu konu, Margréti og eru myndirnar teknar í ýmsum hveralaugum á Íslandi. <ref name="PBS">{{Cite web|url=https://www.pbs.org/show/art-21/|title=ART21|via=www.pbs.org}}</ref> Verk Roni Horn ''Þetta er ég, þetta ert þú'' samanstendur af 48 litmyndaseríum sem eru andlitsmyndir af frænku hennar á unglingsárum. Verkið var fyrst sýnt í New York 2001 en var sýnt í Gallerí i8 árið 2003.<ref>[https://timarit.is/page/3476558?iabr=on Þegar einn plús einn verða þrír (Ragna Sigurðardóttir, Morgunblaðið 7. ágúst 2003]</ref> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1955]] == Tilvísanir == 93lqnmeejekcs9kydh91yv1v7w2kl8s 1982271 1982252 2026-10-08T16:33:23Z Salvor 70 /* Vatnasafnið */ laga tengil 1982271 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Conferència Hélène Cixous i diàleg amb Roni Horn - 14454122271 (cropped).jpg|thumb|Roni Horn 2014]] '''Roni Horn''' (fædd [[29. september|25. september]] [[1955]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[myndlistarmaður]] og [[rithöfundur]]. Hún fæddist í [[New York-borg|New York]] borg, þar sem hún býr og starfar. Hún er samkynheigð.<ref>{{Cite web|url=https://www.wmagazine.com/story/roni-horn|title=Roni Horn|date=November 2009|website=W Magazine}}</ref> Hún heitir í höfuðið á ömmum sínum en þær hétu báðar Rose. Nafnið Roni er kynhlutlaust. Horn lauk MFA námi í [[höggmyndalist]] frá [[Yale-háskóli|Yale háskóli]] árið [[1978]]. Hún hefur frá árinu [[1975]] oft komið Íslands og hefur landslag á Íslandi og einangrun hafa mikil áhrif á verk hennar. Roni fékk [[Íslenska|íslenskan]] [[Ríkisborgararéttur|ríkisborgararétt]] árið [[2023]].<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/153/s/1281.html|title=1281/153 lög í heild: veiting ríkisborgararéttar|date=2023-03-09|publisher=[[Althing]]|language=is|access-date=2025-07-08}}</ref> == Að staðsetja == Hún hefur skrifað og vinnur enn að ritröðinni ''To Place'' (1990-) en þær bækur fjalla um Ísland. == Innsetningar == [[File:Stykkisholmur_12.jpg|thumb|Vatnasafnið í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmi]]]] [[Veður]] hefur verið mikilvægt í verkum Roni Horn. Hún hefur skapað nokkur verk um það, þar á meðan varanlega innsetningu fyrir Deutscher Wetterdienst í Munchen,''You Are the Weather—Munich'' (1996–97), ''You in You'' (1997), sem er gangbraut úr gúmmíhellum í járnbrautarstöð í Basel sem líkja eftir óvenjulegum [[Basalt|basaltummyndunum]] á Íslandi ''Some Thames'' (2000), varanleg innsetning í [[Háskólinn á Akureyri|University of Akureyri]] sem samanstendur af 80 myndum af vatni . Árið 2007 setti hún á fót ''Vatnasafn / Library of Water'', langtíma innsetning í [[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Stykkishólmi]] en þar er innsetningin er gerð úr vatni sem safnað er frá íslenskum jöklum.<ref>{{Cite journal |last=Lossin |first=R.H. |date=January 2010 |title=Roni Horn aka Roni Horn |url=http://brooklynrail.org/2009/12/artseen/roni-horn-aka-roni-horn |journal=The Brooklyn Rail}}</ref> == Vatnasafnið == [[Vatnasafn|Vatnasafnið]] er staðsett í fyrrum bókasafnsbyggingu í Stykkishólmi. Horn tók eftir byggingunni á níunda áratugnum en byggingin er staðsett á hæð efst í bænum, með útsýni yfir höfnina og út á sjó. Horn vildi árið [[2004]] að byggingin væri höggmyndasvæði og samfélagsmiðstöð. == Ljósmyndaverk == Fyrsta innsetning Horn með ljósmyndum var ''You Are The Weather (1994-1996)'', en það er tímaröð af 100 nærmyndum af sömu konu, Margréti og eru myndirnar teknar í ýmsum hveralaugum á Íslandi. <ref name="PBS">{{Cite web|url=https://www.pbs.org/show/art-21/|title=ART21|via=www.pbs.org}}</ref> Verk Roni Horn ''Þetta er ég, þetta ert þú'' samanstendur af 48 litmyndaseríum sem eru andlitsmyndir af frænku hennar á unglingsárum. Verkið var fyrst sýnt í New York 2001 en var sýnt í Gallerí i8 árið 2003.<ref>[https://timarit.is/page/3476558?iabr=on Þegar einn plús einn verða þrír (Ragna Sigurðardóttir, Morgunblaðið 7. ágúst 2003]</ref> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1955]] == Tilvísanir == o8hxei6n00w1w4q189caofnvry2bdfg Vatnasafn 0 193119 1982258 2026-10-08T15:24:59Z Salvor 70 skrifaði grein um vatnasaf 1982258 wikitext text/x-wiki '''Vatnasafn / Library of Water''' er langtíma innsetningarverk listakonunnar Roni Horn. Verkið er staðsett í gamalli bókasafnsbyggingu sem stendur á klett með útsýni yfir þorpið, höfnina og hafið. Húsinu hefur nú verið s breytt í safn vatns, orða og veðurfrásagna. Í safninu eru 24 glersúlur með vatni úr helstu jöklum landsins. Glersúlurnar brjóta upp og endurvarpa ljósi á gúmmigólf sem búið er að greypa í orð á ensku og íslensku sem öll eru tengt a veðri. Í hliðarherbergo er komið fyrir bókaflokki Roni Horn To Place en þær bækur hafa allar orðið til á Íslandi. Þar má líka hlusta á frásagnir af veðri. Neðri hæð Vatnasafns/Library of Water er gestavinnustofa fyrir rit höfund en á hverju ári er rithöfundum boðið að búa þar í nokkra mánuði og vinna. Í gestavinnustofunni hafa m,a, dvalið Guðrún Eva Mínervudóttir, Rebecca Solnit, Anne Carson, Óskar Árni Óskarsson og Oddný Eir Ævarsdóttir. Vatnasafnið er hugmynd Roni Horn en að framkvæmd þessa verkefnis hafa komið Artangel ásamt Stykkishólmsbæ, Menntamálaráðuneytinu, Samgönguráðuneytinu og Fjárlaganefnd Alþingis.<ref>[https://www.west.is/is/thjonustur/vatnasafn Vatnasafn (opinber ferðavefur fyrir Vesturland)]</ref> == Tilvísanir == enpmnj04tjals2t8xuvw2dnf4vj6cq8 1982259 1982258 2026-10-08T15:29:37Z Salvor 70 setja inn tengla, laga 1982259 wikitext text/x-wiki '''Vatnasafn / Library of Water''' er langtíma [[Innsetning|innsetningarverk]] listakonunnar [[Roni Horn]]. Verkið er staðsett í gamalli [[Bókasafn|bókasafnsbyggingu]] í [[Stykkishólmur|Stykkishólmi]] sem stendur á klett með útsýni yfir þorpið, höfnina og hafið. Húsinu hefur nú verið breytt í safn vatns, orða og veðurfrásagna. Í safninu eru 24 glersúlur með vatni úr helstu jöklum landsins. Glersúlurnar brjóta upp og endurvarpa ljósi á gúmmigólf sem búið er að greypa í orð á ensku og íslensku sem öll eru tengt a veðri. Í hliðarherbergi er komið fyrir bókaflokki Roni Horn ''To Place'' en þær bækur hafa allar orðið til á Íslandi. Þar má líka hlusta á frásagnir af veðri. Neðri hæð Vatnasafns/Library of Water er [[gestavinnustofa]] fyrir rithöfund en á hverju ári er rithöfundum boðið að búa þar í nokkra mánuði og vinna. Í gestavinnustofunni hafa m,a, dvalið [[Guðrún Eva Mínervudóttir]], [[Rebecca Solnit]], [[Anne Carson]], [[Óskar Árni Óskarsson]] og [[Oddný Eir Ævarsdóttir]]. Vatnasafnið er hugmynd Roni Horn en að framkvæmd þessa verkefnis hafa komið Artangel ásamt Stykkishólmsbæ, [[Menntamálaráðuneyti|Menntamálaráðuneytinu]], [[Samgöngu­ráðuneyti Íslands|Samgönguráðuneytinu]] og [[Fjárlaganefnd Alþingis]].<ref>[https://www.west.is/is/thjonustur/vatnasafn Vatnasafn (opinber ferðavefur fyrir Vesturland)]</ref> == Tilvísanir == oeeonrkk49nfsoj9wsdred99dqjkpuq 1982261 1982259 2026-10-08T15:35:11Z Salvor 70 bæta inn mynd 1982261 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Stykkisholmur 12.jpg|thumb|Útsýni úr glugga Vatnasafnsins í Stykkishólmi]] '''Vatnasafn / Library of Water''' er langtíma [[Innsetning|innsetningarverk]] listakonunnar [[Roni Horn]]. Verkið er staðsett í gamalli [[Bókasafn|bókasafnsbyggingu]] í [[Stykkishólmur|Stykkishólmi]] sem stendur á klett með útsýni yfir þorpið, höfnina og hafið. Húsinu hefur nú verið breytt í safn vatns, orða og veðurfrásagna. Í safninu eru 24 glersúlur með vatni úr helstu jöklum landsins. Glersúlurnar brjóta upp og endurvarpa ljósi á gúmmigólf sem búið er að greypa í orð á ensku og íslensku sem öll eru tengt a veðri. Í hliðarherbergi er komið fyrir bókaflokki Roni Horn ''To Place'' en þær bækur hafa allar orðið til á Íslandi. Þar má líka hlusta á frásagnir af veðri. Neðri hæð Vatnasafns/Library of Water er [[gestavinnustofa]] fyrir rithöfund en á hverju ári er rithöfundum boðið að búa þar í nokkra mánuði og vinna. Í gestavinnustofunni hafa m,a, dvalið [[Guðrún Eva Mínervudóttir]], [[Rebecca Solnit]], [[Anne Carson]], [[Óskar Árni Óskarsson]] og [[Oddný Eir Ævarsdóttir]]. Vatnasafnið er hugmynd Roni Horn en að framkvæmd þessa verkefnis hafa komið Artangel ásamt Stykkishólmsbæ, [[Menntamálaráðuneyti|Menntamálaráðuneytinu]], [[Samgöngu­ráðuneyti Íslands|Samgönguráðuneytinu]] og [[Fjárlaganefnd Alþingis]].<ref>[https://www.west.is/is/thjonustur/vatnasafn Vatnasafn (opinber ferðavefur fyrir Vesturland)]</ref> == Tilvísanir == jjndr9f3sdk0azbs39vfum7j3o6vwb3 1982263 1982261 2026-10-08T15:38:04Z Salvor 70 /* Tilvísanir */ 1982263 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Stykkisholmur 12.jpg|thumb|Útsýni úr glugga Vatnasafnsins í Stykkishólmi]] '''Vatnasafn / Library of Water''' er langtíma [[Innsetning|innsetningarverk]] listakonunnar [[Roni Horn]]. Verkið er staðsett í gamalli [[Bókasafn|bókasafnsbyggingu]] í [[Stykkishólmur|Stykkishólmi]] sem stendur á klett með útsýni yfir þorpið, höfnina og hafið. Húsinu hefur nú verið breytt í safn vatns, orða og veðurfrásagna. Í safninu eru 24 glersúlur með vatni úr helstu jöklum landsins. Glersúlurnar brjóta upp og endurvarpa ljósi á gúmmigólf sem búið er að greypa í orð á ensku og íslensku sem öll eru tengt a veðri. Í hliðarherbergi er komið fyrir bókaflokki Roni Horn ''To Place'' en þær bækur hafa allar orðið til á Íslandi. Þar má líka hlusta á frásagnir af veðri. Neðri hæð Vatnasafns/Library of Water er [[gestavinnustofa]] fyrir rithöfund en á hverju ári er rithöfundum boðið að búa þar í nokkra mánuði og vinna. Í gestavinnustofunni hafa m,a, dvalið [[Guðrún Eva Mínervudóttir]], [[Rebecca Solnit]], [[Anne Carson]], [[Óskar Árni Óskarsson]] og [[Oddný Eir Ævarsdóttir]]. Vatnasafnið er hugmynd Roni Horn en að framkvæmd þessa verkefnis hafa komið Artangel ásamt Stykkishólmsbæ, [[Menntamálaráðuneyti|Menntamálaráðuneytinu]], [[Samgöngu­ráðuneyti Íslands|Samgönguráðuneytinu]] og [[Fjárlaganefnd Alþingis]].<ref>[https://www.west.is/is/thjonustur/vatnasafn Vatnasafn (opinber ferðavefur fyrir Vesturland)]</ref> == Tilvísanir == {{s|2007}} [[Flokkur:Söfn á Íslandi]] [[Flokkur:Stykkishólmur]] 44vj3pyoupzf3x1rgsrk1pw2cif4mb0 Aleksander Kwaśniewski 0 193120 1982276 2026-10-08T20:10:24Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Forseti | nafn = Aleksander Kwaśniewski | mynd = Aleksander Kwaśniewski 2012 (cropped3).jpg | myndatexti1 = Aleksander Kwaśniewski árið 2012. | titill= Forseti Póllands | stjórnartíð_start = 23. desember 1995 | stjórnartíð_end = 23. desember 2005 | forsætisráðherra = [[Józef Oleksy]]<br>[[Włodzimierz Cimoszewicz]]<br>[[Jerzy Buzek]]<br>[[Leszek Miller]]<br>[[Marek Belka]]<br>[[Kazimierz Marcinkiewicz]] | forveri = [[Lech Wałęsa]] | eftirmaðu...“ 1982276 wikitext text/x-wiki {{Forseti | nafn = Aleksander Kwaśniewski | mynd = Aleksander Kwaśniewski 2012 (cropped3).jpg | myndatexti1 = Aleksander Kwaśniewski árið 2012. | titill= Forseti Póllands | stjórnartíð_start = 23. desember 1995 | stjórnartíð_end = 23. desember 2005 | forsætisráðherra = [[Józef Oleksy]]<br>[[Włodzimierz Cimoszewicz]]<br>[[Jerzy Buzek]]<br>[[Leszek Miller]]<br>[[Marek Belka]]<br>[[Kazimierz Marcinkiewicz]] | forveri = [[Lech Wałęsa]] | eftirmaður = [[Lech Kaczyński]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1954|11|15}} | fæðingarstaður = [[Białogard]], [[Pólland]]i | þjóderni = [[Pólverjar|Pólskur]] | maki = {{gifting|Jolanta Konty|1979}} | börn = 1 | stjórnmálaflokkur =[[Sameinaði pólski verkalýðsflokkurinn]] (1977–1990)<br>[[Sósíalískt lýðræði Lýðveldisins Póllands|Sósíalískt lýðræði]] (1990–1995)<br>[[Lýðræðislega vinstrabandalagið (Pólland)|Lýðræðislega vinstrabandalagið]] (1991–1995)<br>[[Vinstrið og lýðræðissinnar]] (2007)<br>[[Europa Plus (Pólland)|Europa Plus]] (2014) | háskóli = [[Háskólinn í Gdańsk]] (útskrifaðist ekki) |undirskrift = Aleksander Kwaśniewski Signature.svg }} '''Aleksander Kwaśniewski''' (f. 15. nóvember 1954) er [[Pólverjar|pólskur]] stjórnmálamaður og blaðamaður sem var þriðji [[forseti Póllands]] frá 1995 til 2005. Kwaśniewski var ráðherra í kommúnistastjórn Póllands á níunda áratugnum og tók þátt í [[Pólska hringborðssamþykktin|hringborðsviðræðunum]] sem leiddu til þess að Pólland varð lýðræðisríki árið 1990. Kwaśniewski sigraði sitjandi forsetann [[Lech Wałęsa]] í forsetakosningum Póllands árið 1995 og var endurkjörinn árið 2000. Í forsetatíð Kwaśniewski gekk Pólland bæði í [[Atlantshafsbandalagið]] og í [[Evrópusambandið]]. Í skoðanakönnun sem fréttablaðið [[Rzeczpospolita (fréttablað)|''Rzeczpospolita'']] gerði meðal Pólverja árið 2020 sagði meirihluti aðspurðra Kwaśniewski besta forseta Póllands frá árinu 1989.<ref>{{Cite web |date=2020-02-02 |title=Sondaż dla "Rzeczpospolitej": Aleksander Kwaśniewski najlepszym prezydentem w historii|url=https://wiadomosci.onet.pl/kraj/sondaz-dla-rzeczpospolitej-aleksander-kwasniewski-najlepszym-prezydentem-w-historii/dt8ewk0?srcc=undefined&utm_v=2 |access-date=2023-07-31 |website=Onet Wiadomości |language=pl}}</ref> ==Æviágrip== Kwaśniewski fæddist 15. nóvember 1954 í smábæ og var sonur læknis og hjúkrunarfræðings. Hann nam hagfræði við [[Háskólinn í Gdańsk|Háskólann í Gdańsk]] og gekk í [[Sameinaði pólski verkalýðsflokkurinn|Sameinaða pólska verkalýðsflokkinn]], ríkjandi stjórnarflokk pólsku kommúnistastjórnarinnar, þegar hann var 23 ára gamall. Hann varð fljótt einn af forystumönnum æskulýðshreyfingar flokksins. Kwaśniewski varð um skeið ritstjóri vikublaðs sósíalískra námsmanna og síðan ritstjóri dagblaðs kommúnísku ungliðahreyfingarinnar.<ref name=mbl2000>{{Tímarit.is|1967320|Myndi styrkja það sem áunnist hefur eftir hrun kommúnismans|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=11. maí 2000|blaðsíða=26}}</ref> Kwaśniewski var skipaður ráðherra æskulýðsmála í kommúnistastjórninni árið 1985. Hann varð síðan íþróttamálaráðherra frá 1987 til 1990.<ref name=mbl2000/> Kwaśniewski var einn helsti samningamaður stjórnarinnar í [[Pólska hringborðssamþykktin|hringborðsviðræðunum]] við stéttarfélagið [[Samstaða (pólskt verkalýðsfélag)|Samstöðu]] árið 1989.<ref>{{Tímarit.is|6217683|Hringborðið á sér öfluga andstæðinga|blað=[[Þjóðlíf]]|útgáfudagsetning=1. júní 1989|blaðsíða=27|höfundur=Árni Snævarr}}</ref> Í viðræðunum lagði Kwaśniewski fram tillögu að því að frjálsar þingkosningar skyldu haldnar næsta ár, án þess að eiga samráð við leiðtoga kommúnista. Þingkosningarnar voru haldnar 1990 en kommúnistar guldu afhroð í þeim og Kwaśniewski sjálfur náði ekki kjöri á þing.<ref>{{Tímarit.is|6219489|Fjórir mánuðir sem skóku heiminn|blað=[[Þjóðlíf]]|útgáfudagsetning=1. febrúar 1990|blaðsíða=28–31|höfundur=Árni Snævarr}}</ref> Eftir endalok kommúnismans varð Kwaśniewski leiðtogi nýs stjórnmálaflokks, [[Lýðræðislega vinstrabandalagið (Pólland)|Lýðræðislega vinstrabandalagsins]], sem varð stærsti flokkurinn á pólska þinginu árið 1993. Kwaśniewski bauð sig fram til forseta fyrir hönd flokksins árið 1995 á móti sitjandi forsetanum [[Lech Wałęsa]], sem naut á þessum tíma þverrandi vinsælda. Í kosningabaráttunni lýsti Kwaśniewski sér sem umbótasinnuðum raunsæis- og jafnaðarmanni og sagðist sammála Wałęsa um að stefnt skyldi að aðild að [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalaginu]] og [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]]. Kwaśniewski vann sér einnig inn nokkuð fylgi með því að lofa að draga úr áhrifum [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]] í landinu.<ref>{{Tímarit.is|1840883|Pólska þjóðhetjan réttir úr kútnum|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=5. nóvember 1995|blaðsíða=6|höfundur=Bogi Arason}}</ref> Kirkjan beitti sér mjög gegn Kwaśniewski í kosningunum.<ref>{{Tímarit.is|4083147|Klerkasinnar og klerkaandstæðingar|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=29. nóvember 1995|blaðsíða=8|höfundur=Dagur Þorleifsson}}</ref> Að endingu sigraði Kwaśniewski Wałęsa í kosningunum í seinni umferð með 51,7% atkvæða gegn 48,3%.<ref>{{Tímarit.is|1841994|Kwasniewski sigrar Walesa|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=21. nóvember 1995|blaðsíða=1}}</ref> Pólland hlaut aðild að NATO á fyrra kjörtímabili Kwaśniewski árið 1999.<ref name=mbl2000/> Kwaśniewski vann endurkjör með hreinum meirihluta atkvæða í fyrstu umferð í forsetakosningum Póllands árið 2000.<ref>{{Vefheimild|titill= Kwasniewski fær hreinan meirihluta|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2000/10/08/kwasniewski_faer_hreinan_meirihluta/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=8. október 2000|skoðað=25. september 2026}}</ref> Í stjórnartíð Kwaśniewski sendu Pólverjar árið 2003 hermenn til að berjast með Bandaríkjamönnum í [[Íraksstríðið|Íraksstríðinu]].<ref>{{Vefheimild|titill= Pólverjar senda herlið til þátttöku í hernaði gegn Írak |url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2003/03/18/polverjar_senda_herlid_til_thatttoku_i_hernadi_gegn/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 18. mars 2003 |skoðað=8. október 2026}}</ref> Pólland varð jafnframt aðalmiðstöð leynifangelsa bandarísku leyniþjónustunnar [[CIA]] í Evrópu, þar sem meintir hryðjuverkamenn voru hafðir í haldi á laun.<ref>{{Vefheimild|titill= Pólland helsta miðstöðin|url=https://www.visir.is/g/2005112100012/polland-helsta-midstodin|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 10. desember 2005 |skoðað=8. október 2026}}</ref> Kwaśniewski viðurkenndi fyrst árið 2014 að hann hefði vitað af fangelsunum en sagðist hafa þrýst á að yfirheyrslum á pólskri grundu yrði hætt.<ref>{{Vefheimild|titill= Þrýsti á að leynifangelsi yrði lokað |url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/thrysti-a-ad-leynifangelsi-yrdi-lokad|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 10. desember 2014 |skoðað=8. október 2026}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Póllands | frá=23. desember 1995| til=23. desember 2005| fyrir=[[Lech Wałęsa]]| eftir=[[Lech Kaczyński]]| }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar Póllands}} {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} {{DEFAULTSORT:Kwaśniewski, Aleksander}} {{f|1954}} [[Flokkur:Forsetar Póllands]] 1708hu01rn885fs8wyur05lrsl1lwet Spjall:Aleksander Kwaśniewski 1 193121 1982277 2026-10-08T20:11:14Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Æviágrip lifandi fólks}}“ 1982277 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} b75xrfi0grej1bw61lv8tkm8pd648up Aleksander Kwasniewski 0 193122 1982278 2026-10-08T20:13:21Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Aleksander Kwaśniewski]] 1982278 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Aleksander Kwaśniewski]] hvr54s91w6dkkkux0xiyhhat2h9en9x Midtre Gaulda (sveitarfélag) 0 193123 1982291 2026-10-08T23:16:44Z Fyxi 84003 Fyxi færði [[Midtre Gaulda (sveitarfélag)]] á [[Midtre Gauldal (sveitarfélag)]]: Stafsetningarvilla í titli 1982291 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Midtre Gauldal (sveitarfélag)]] 1o2p3gjwer6yvuf3o78dabve3qbjkwi Namskogan (sveitarfélag) 0 193124 1982293 2026-10-08T23:18:08Z Fyxi 84003 Fyxi færði [[Namskogan (sveitarfélag)]] á [[Namsskogan (sveitarfélag)]]: Stafsetningarvilla í titli 1982293 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Namsskogan (sveitarfélag)]] dxhg2vcj6yoheloo0tg8j6xx6m7z330 Namskogan 0 193125 1982298 2026-10-08T23:30:50Z Fyxi 84003 Fyxi færði [[Namskogan]] á [[Namsskogan]]: Stafsetningarvilla í titli 1982298 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Namsskogan]] ff2v3pnku5zg8x6phh7elkg4d6sw38f Flokkur:Agðir 14 193126 1982303 2026-10-08T23:38:23Z Fyxi 84003 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Fylki Noregs]]“ 1982303 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Fylki Noregs]] b6tqni8c9lof4jurhgy3a6b0tfx553i Flokkur:Akershus 14 193127 1982305 2026-10-08T23:41:45Z Fyxi 84003 Fyxi færði [[Flokkur:Akershus]] á [[Flokkur:Akurshús]] 1982305 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[:Flokkur:Akurshús]] 5pzwc32clo79vzcmjwakzf9p8cdtvzl Flokkur:Sveitarfélög Akershus 14 193128 1982308 2026-10-08T23:42:50Z Fyxi 84003 Fyxi færði [[Flokkur:Sveitarfélög Akershus]] á [[Flokkur:Sveitarfélög Akurshúss]] 1982308 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[:Flokkur:Sveitarfélög Akurshúss]] nvwptql2bjkpggupjjuoa3wr9juhfg3 Flokkur:Innlandet 14 193129 1982312 2026-10-08T23:47:21Z Fyxi 84003 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Fylki Noregs]]“ 1982312 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Fylki Noregs]] b6tqni8c9lof4jurhgy3a6b0tfx553i Flokkur:Troms 14 193130 1982313 2026-10-08T23:49:26Z Fyxi 84003 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Fylki Noregs]]“ 1982313 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Fylki Noregs]] b6tqni8c9lof4jurhgy3a6b0tfx553i Flokkur:Vestland 14 193131 1982314 2026-10-08T23:50:34Z Fyxi 84003 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Fylki Noregs]]“ 1982314 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Fylki Noregs]] b6tqni8c9lof4jurhgy3a6b0tfx553i Flokkur:Fyrrum fylki Noregs 14 193132 1982315 2026-10-08T23:55:13Z Fyxi 84003 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Fylki Noregs| ]]“ 1982315 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Fylki Noregs| ]] t32nippyluc2bpbzm8e8iujq9n6ma8b