Wikipedia
iswiki
https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a
MediaWiki 1.48.0-wmf.5
first-letter
Miðill
Kerfissíða
Spjall
Notandi
Notandaspjall
Wikipedia
Wikipediaspjall
Mynd
Myndaspjall
Melding
Meldingarspjall
Snið
Sniðaspjall
Hjálp
Hjálparspjall
Flokkur
Flokkaspjall
Gátt
Gáttaspjall
Skjátexti
Skjátextaspjall
Module
Module talk
Event
Event talk
1810
0
2629
1987687
1905057
2026-11-19T15:52:43Z
Berserkur
10188
1987687
wikitext
text/x-wiki
{{Ár|
[[1807]]|[[1808]]|[[1809]]|[[1810]]|[[1811]]|[[1812]]|[[1813]]|
[[1791–1800]]|[[1801–1810]]|[[1811–1820]]|
[[18. öldin]]|[[19. öldin]]|[[20. öldin]]|
}}
[[Mynd:Auðunarstofa 1.JPG|thumb|right|[[Auðunarstofa]] var endurreist á Hólum árið 2001.]]
[[Mynd:L'impératriceMarie-Louise.jpg|thumb|right|[[María Lovísa keisaraynja]].]]
Árið '''1810''' ('''MDCCCX''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])
== Á Íslandi ==
* [[7. maí]] - Sir [[George Stuart Mackenzie]] og [[Henry Holland]] læknir komu til Íslands.
* [[Auðunarstofa]] á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum í Hjaltadal]] (byggð [[1316]]-[[1317]]) var rifin.
* [[Johan von Castenschiold]] varð amtmaður í [[Suðuramt]]i.
* [[Thomas Klog]] [[landlæknir]] sendur af stjórnvöldum til [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyja]] til að kanna orsakir [[ginklofi|ginklofa]] sem olli miklum ungbarnadauða þar.
=== Fædd ===
* [[15. apríl]] - [[Brynjólfur Pétursson]], lögfræðingur og einn [[Fjölnismenn|Fjölnismanna]] (d. [[1851]]).
=== Dáin ===
* [[9. september]] - [[Halldór Jakobsson]], sýslumaður í [[Strandasýslu]] (f. [[1734]]).
* [[Árni Magnússon frá Geitastekk]], ferðalangur (líklega; f. [[1726]]).
== Erlendis ==
* [[12. janúar]] - Hjónaband [[Napóleon Bónaparte|Napóleons Bónaparte]] og [[Jósefína keisaraynja|Jósefínu]] keisaraynju var dæmt ógilt.
* [[11. mars]] - Napóleon Bónaparte gekk að eiga [[María Lovísa keisaraynja|Maríu Lovísu]], dóttur [[Frans II (HRR)|Frans 1.]] Austurríkiskeisara.
* [[19. apríl]] - [[Venesúela]] fékk [[heimastjórn]].
* [[27. apríl]] - [[Ludwig van Beethoven]] samdi tónverkið ''Für Elise''.
* [[25. maí]] - Uppreisnarmenn í [[Argentína|Argentínu]] reka spænska varakonunginn úr landi.
* [[Júní]] - Frakkinn Nicolas Appert lýsti aðferðum við varðveislu matvæla í lofttæmum umbúðum.
* [[9. júlí]] - Napóleon innlimaði [[Holland]] í [[Frakkland]].
* [[21. ágúst]] - Sænska þingið kýs franska marskálkinn Jean-Baptiste Bernadotte (síðar [[Karl 14. Jóhann]]) krónprins [[Svíþjóð]]ar.
* [[16. september]] - Sjálfstæðisstríð Mexíkó hófst.
* September - [[Jörundur hundadagakonungur]] var látinn laus úr fangelsi í Englandi en var kyrrsettur í [[Reading]].
* [[Október]] - [[Georg 3.]] Bretakonungur var dæmdur ófær um að sinna skyldum sínum sem þjóðhöfðingi vegna geðkvilla.
* [[17. október]] - [[Oktoberfest]] í [[München]] var haldin í fyrsta sinn. Fyrsta hátíðin var til að fagna brúðkaupi [[Lúðvík af Bæjaralandi|Lúðvíks prins]] af Bæjaralandi.
=== Fædd ===
* [[5. febrúar]] - [[Ole Bull]], norskur fiðluleikari (d. [[1880]]).
* [[2. mars]] - [[Leó XIII]] páfi (d. [[1903]]).
* [[22. febrúar]] eða [[1. mars]] - [[Fryderyk Chopin]], pólskur píanóleikari og tónskáld (d. [[1849]]).
* [[8. júní]] - [[Robert Schumann]], þýskt tónskáld (d. [[1856]]).
* [[10. ágúst]] - [[Camillo Benso greifi af Cavour]], ítalskur stjórnmálamaður (d. [[1861]]).
* [[29. september]] - [[Elizabeth Gaskell]], breskur rithöfundur (d. [[1865]]).
* [[15. desember]] - [[Peter Andreas Munch]], norskur sagnfræðingur (d. [[1863]]).
* [[24. desember]] - [[Vilhelm Marstrand]], danskur listmálari (d. [[1873]]).
=== Dáin ===
* [[24. febrúar]] - [[Henry Cavendish]], breskur vísindamaður (f. [[1731]]).
* [[19. júlí]] - Louise af Mecklenburg-Strelitz, drottning [[Prússland]]s (f. [[1776]]).
* [[13. nóvember]] - [[Marie Josephine af Savoy]], kona [[Loðvík 18.|Loðvíks 18.]], síðar Frakkakonungs (f. [[1756]]).
[[Flokkur:1810]]
o757ryxjiyh74n8t6odabu6ld50tj3t
Ágúst Borgþór Sverrisson
0
5657
1987704
1908912
2026-11-20T09:45:26Z
~2026-61204-96
123006
auto: imdb færsla færð inn, skv. https://www.imdb.com/title/tt11280786/
1987704
wikitext
text/x-wiki
'''Ágúst Borgþór Sverrisson''' (f. [[1962]]) er íslenskur [[rithöfundur]] og blaðamaður. Ágúst Borgþór hefur gefið út [[Smásaga|smásagnasöfn]], [[ljóð]]abók og [[Skáldsaga|skáldsögur]]. Ágúst Borgþór hefur einnig verið virkur pistla- og greinahöfundur, bæði í dagblöðum og á netinu. Hann hefur starfað sem blaðamaður á DV síðan 2015, fréttastjóri frá 2021.
==Verk höfundar==
*1987 - Eftirlýst augnablik, ljóð
*1988 - Síðasti bíllinn, smásögur
*1995 - Í síðasta sinn, smásögur
*1999 - Hringstiginn, smásögur
*2001 - Sumarið 1970, smásögur
*2001 - Bráðin, erótísk stuttmynd (handrit)
*2004 - Tvisvar á ævinni, smásögur
*2007 - Hliðarspor, skáldsaga
*2011 - Stolnar stundir, skáldsaga
*2015 - Inn í myrkrið, skáldsaga
*2017 - Afleiðingar, smásögur
*2023 - Vektu ekki barnið, skáldsaga
==Tenglar==
*[http://www.dv.is/blogg/agust-borgthor/ Bloggsíða Ágústs Borgþórs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110428204205/http://www.dv.is/blogg/agust-borgthor/ |date=2011-04-28 }}, Heimasíða höfundar
[[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]]
{{f|1962}}
scfof787cc86v1ss6iie7yaxw3lnmxu
Trúarbrögð
0
8080
1987690
1987544
2026-11-19T17:04:52Z
Akigka
183
1987690
wikitext
text/x-wiki
[[Mynd:Sacred_turtle_in_China.JPG|thumb|Kínversk fjölskylda snertir skjöld heilagrar skjaldböku í [[Flautureyrshellirinn|Flautureyrshellinum]] í Kína.]]
'''Trúarbrögð''' eru [[samfélag]]sleg og [[menning]]arleg kerfi [[átrúnaður|átrúnaðar]], [[siðfræði]], [[heimsmynd]]ar, [[trúartexti|trúartexta]], [[helgistaður|helgistaða]] og [[spádómur|spádóma]], sem hafa sínar eigin félagslegu [[stofnun|stofnanir]] og tengja fólk við [[andlegt|andlega]], [[yfirnáttúra|yfirnáttúrulega]] eða [[yfirskilvitlegt|yfirskilvitlega]] reynslu. Almennt viðurkennd skilgreining trúarbragða er ekki til, en ýmsar kenningar eru til um uppruna og ástæður trúarbragða.<ref name="vv">{{Vísindavefurinn|7119|Hvernig urðu öll trúarbrögð til?|höfundur=Jón Gunnar Þorsteinsson|dags=29.2.2008}}</ref> Ólík trúarbrögð leggja áherslu á ólíka þætti á borð við [[guðdómleiki|guðdómleika]], [[heilagleiki|heilagleika]], [[trú]] eða [[goðmagn|goðmögn]]. Trúarbrögð sem snúast ekki um þessa þætti eru stundum kölluð [[veraldleg trúarbrögð]].<ref name="Greil">{{cite book |last=Greil |first=Arthur L. |chapter=Secular Religions|editor-first1=Neil J. |editor-last1=Smelser |editor-first2=Paul B. |editor-last2=Baltes |title=International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences |pages=13783-13786 |date=2001 |publisher=[[Pergamon Press]] |isbn=978-0-08-043076-8 |doi=10.1016/B0-08-043076-7/01960-4 |url=https://www.sciencedirect.com/topics/social-sciences/political-religion}}</ref>
Ein kenning um uppruna trúarbragða snýst um að trúarbrögð séu skýring á sambandi mannsins við [[Alheimur|alheiminn]] sem hann þrífst í. Önnur skýring gengur út á að trúarbrögð snúist fyrst og fremst um [[dauði|dauðann]].<ref name="vv" /> Trúarbrögð geta verið allt frá stórum skipulögðum hnattrænum stofnunum eins og [[kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunni]] (sem byggir á [[eingyðistrú]], rithefð og sterku félagslegu skipulagi) til trúarbragða ýmissa ættbálka í Afríku og Ástralíu (sem eru [[fjölgyðistrú]]ar, byggja á munnlegri hefð og hafa yfirleitt fremur óformlegt skipulag) til þeirrar trúar að ekkert guðlegt afl sé til ([[guðleysi]] eða sterkt [[trúleysi]]). [[Fjölgyðistrú]] var hið dæmigerða trúarbragðaform fyrir útbreiðslu [[abrahamísk trúarbrögð|abrahamískra trúarbragða]]. Sem dæmi eru flest form af [[hindúasiður|hindúasið]] fjölgyðistrú. Mörg trúarbrögð hafa safn trúartexta, [[goðsaga|goðsagna]] og annarra frásagna sem snúast um [[upprunasögn|uppruna heimsins]] og annarra fyrirbæra. Ástundun trúarbragða getur falið í sér [[trúarathöfn|trúarathafnir]], [[messa|messur]], [[trúarhátíð]]ir, [[fórn]]arathafnir, [[leiðsla|leiðslur]], [[bæn]]ir, [[trúarleg list|trúarlega list]] og [[opinber þjónusta|opinbera þjónustu]].<ref>{{cite book|editor=Riggs, Thomas|year=2015|title=Worldmark encyclopedia of religious practices|location=Farmington Hills, Mich|publisher=Gale, Cengage Learning|isbn=978-1-4144-9870-6}}</ref>
Talið er að til séu um 10.000 trúarbrögð í heiminum.<ref>{{cite book|author=African Studies Association|publisher=University of Michigan|year=2005|title=History in Africa|volume=32|page=119}}</ref> Um 73% mannkyns aðhyllast eitt af fjórum trúarbrögðum: [[kristni]], [[íslam]], [[hindúasiður|hindúasið]] eða [[búddatrú]]; og 97,6% mannkyns aðhyllist eitt af þessum fjórum trúarbrögðum eða telur sig standa utan trúarbragða,<ref name="pew" /> sem þýðir að aðeins 2,4% mannkyns aðhyllast öll önnur trúarbrögð. Þau sem teljast standa utan trúarbragða eru þau sem aðhyllast engin tiltekin trúarbrögð, eru [[trúleysi|trúlaus]] eða [[guðleysi|guðlaus]], þótt sum þeirra geti verið trúuð á annan hátt. Flest [[heimstrúarbrögð]] eru [[stofnanavædd trúarbrögð]]. Það á við um abrahamísku trúarbrögðin ([[gyðingdómur|gyðingdóm]], kristni, íslam, [[bahá'í-trúin|bahá'í-trú]] og [[mormónstrú]]) meðan ýmis konar [[þjóðtrú]], [[frumbyggjatrúarbrögð]] og [[austræn trúarbrögð]] eru síður stofnanavædd. Til eru ýmsar [[nýtrúarhreyfing]]ar sem hafa sprottið upp úr opinberum trúarbrögðum í nútímanum.<ref>{{cite book|author=Eileen Barker|year=1999|chapter=New Religious Movements: their incidence and significance|title=New Religious Movements: challenge and response|editor1=Bryan Wilson|editor2=Jamie Cresswell|publisher=Routledge|isbn=0-415-20050-4}}</ref>
[[Trúarbragðafræði]] er þverfaglegt rannsóknarsvið sem fæst við rannsóknir á trúarbrögðum frá sjónarhóli [[guðfræði]], [[heimspeki]], [[sagnfræði]] og [[félagsvísindi|félagsvísinda]].
== Fjölmennustu trúarbrögð heims ==
[[Mynd:Religionsmajoritaries.png|thumb|Kort af útbreiðslu helstu trúarbragða.]]
Samkvæmt manntalsgögnum og könnunum frá 201 landi árið 2020 eru fjögur fjölmennustu trúarbrögð heims eftirfarandi:<ref name="pew">{{cite web|url=https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/|title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020|author1=Conrad Hackett|author2=Marcin Stonawski|author3=Yunping Tong|author4=Stephanie Kramer|author5=Anne Shi|author6=Dalia Fahmy|date=9. júní 2025|website=Pew Research Center}}</ref>:
# [[Kristni]] - 2,3 milljarðar
# [[Íslam]] - 2 milljarðar
# [[Hindúasiður]] - 1,2 milljarðar
# [[Búddatrú]] - 300 milljónir
# Önnur trúarbrögð - 200 milljónir
Samkvæmt sömu könnun voru um 1,9 milljarðar sem sögðust standa utan trúarbragða. Þess má þó geta að skilgreining trúarbragða getur verið ólík eftir löndum og heimshlutum,<ref>{{Vísindavefurinn|6285|Hvað eru til mörg trúarbrögð í heiminum?|höfundur=Heiða María Sigurðardóttir|dags=9.10.2006}}</ref> auk þess sem ekki er víst að tölurnar byggist á sömu hugmynd um það hvað þarf til að einhver teljist „aðhyllast“ tiltekin trúarbrögð.<ref>{{Vísindavefurinn|1621|Hvaða trúarbrögð eru útbreiddust í heiminum?|höfundur=Eyja Margrét Brynjarsdóttir|dags=18.5.2001}}</ref>
== Tilvísanir ==
{{reflist}}
{{Wikivitnun}}
[[Flokkur:Trúarbrögð| ]]
fgwufa4yij49cxm9pj450wp533uwqxh
Dalvík
0
23016
1987700
1951556
2026-11-20T08:57:38Z
~2026-61601-32
123003
1987700
wikitext
text/x-wiki
{{Fyrir|sýndarvélina|Dalvik}}
{{Byggð
| nafn = Dalvík
| nafn_í_eignarfalli = Dalvíkur
| tegund_byggðar = [[Bær]]
| mynd = Dalvík 0063.jpg
| mynd_stærð =
| mynd_alt =
| mynd_texti = Dalvík, 2025
| fáni =
| innsigli =
| skjaldarmerki =
| viðurnefni =
| kjörorð =
| kort = {{Infobox mapframe|zoom=12|shape=none|stroke-width=0}}
| kort_texti =
| teiknibóla_kort = Ísland
| teiknibóla_kort_texti = Staðsetning Dalvíkur
| hnit = {{WikidataCoord|display=inline}}
| undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]]
| undirskipting_nafn = [[Ísland]]
| undirskipting_gerð1 = [[Landshlutar Íslands|Landshluti]]
| undirskipting_nafn1 = [[Norðurland eystra]]
| undirskipting_gerð2 = [[Kjördæmi Íslands|Kjördæmi]]
| undirskipting_nafn2 = [[Norðausturkjördæmi|Norðaustur]]
| undirskipting_gerð3 = [[Sveitarfélög Íslands|Sveitarfélag]]
| undirskipting_nafn3 = [[Dalvíkurbyggð]]
| stofnun_titill = Stofnun
| stofnun_dagsetning =
| leiðtogi_titill =
| leiðtogi_nafn =
| leiðtogi_flokkur =
| heild_gerð =
| flatarmál_neðan =
| flatarmál_heild_km2 =
| hæð_m =
| mannfjöldi_neðan = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|heimild}}
| mannfjöldi_frá_og_með = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|ár}}
| mannfjöldi_heild = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|Dalvík}}
| mannfjöldi_þéttleiki_km2 =
| mannfjöldi_heiti_íbúa = Dalvíkingar<ref>{{Cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/67065|title=Dalvíkingar|website=Málfarsbankinn}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>
| póstnúmer_gerð = [[Listi yfir íslensk póstnúmer|Póstnúmer]]
| póstnúmer = 620
| vefsíða = {{URL|dalvikurbyggd.is}}
}}
'''Dalvík''' er sjávarpláss við [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]], í mynni [[Svarfaðardalur|Svarfaðardals]] í [[Dalvíkurbyggð]]. Bærinn var upphaflega innan [[Svarfaðardalshreppur|Svarfaðardalshrepps]], en var gerður að sérstökum hreppi [[1. janúar]] [[1946]]. Dalvík fékk kaupstaðarréttindi [[22. apríl]] [[1974]]. Íbúar í Dalvík voru 1.360 í janúar árið 2024. Kjartan
== Eitt og annað ==
* [[2. júní]] árið [[1934]] varð [[jarðskjálfti]] við [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]] sem olli miklu tjóni á Dalvík og um 200 manns urðu heimilislausir. <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3625344 Um 300 manns heilmilislaus; grein í 24. stundir 2008]</ref>. Upptök hans voru skammt frá byggðinni. Skjálfti þessi er nefndur [[Dalvíkurskjálftinn]].
* Þann [[7. júní]] [[1998]] sameinuðust Dalvíkurkaupstaður og Svarfaðardalshreppur á ný ásamt [[Árskógshreppur|Árskógshreppi]] undir nafninu ''[[Dalvíkurbyggð]]''.
* [[Fiskidagurinn mikli]] var haldinn í ágúst ár frá 2001 til 2019, og 2023. Bæjarbúar buðu hátíðargestum upp á fiskisúpu og fyrirtæki gáfu hverjum sem vildi að smakka á sjávarafurðum sínum án endurgjalds. Hátíðinni lauk jafnan með miklum útitónleikum og flugeldasýningu. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-11-05-fiskidagurinn-mikli-lagdur-af-395798 Fiskidagurinn mikli lagður af] Rúv, 6/11 2023</ref>
* Gísli, Eiríkur, Helgi, Kaffihús/bar og sögusetur um Bakkabræður.
* [[Sýndarvél]]in sem [[Android]]-stýrikerfið fyrir farsíma keyrir á nefnist [[Dalvik]] eftir bænum Dalvík þaðan sem höfundur hennar, [[Dan Bornstein]], rekur ættir sínar.
==Myndir==
<gallery>
File:Ungó.jpg|Ungó, aðsetur Leikfélags Dalvíkur. Kaffihúsið GÍsli, Eiríkur, Helgi er í gráa húsinu t.h.
Mynd:Hvoll_Dalvík.jpg|[[Byggðasafnið Hvoll|Byggðasafnið að Hvoli á Dalvík]].
Mynd:Dalvíkurkirkja.jpg|Dalvíkurkirkja
</gallery>
== Tilvísanir ==
{{reflist}}
== Tenglar ==
{{commonscat}}
* [https://www.dalvikurbyggd.is/ Vefsíða Dalvíkurbyggðar]
{{Borgir og bæir á Íslandi}}
{{Stubbur|Ísland|landafræði}}
[[Flokkur:Dalvík| ]]
[[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]]
7iu1124kjljplp4u90o4ffnb7k4fgr9
1987701
1987700
2026-11-20T08:58:00Z
~2026-61601-32
123003
1987701
wikitext
text/x-wiki
{{Fyrir|sýndarvélina|Dalvik}}
{{Byggð
| nafn = Dalvík
| nafn_í_eignarfalli = Dalvíkur
| tegund_byggðar = [[Bær]]
| mynd = Dalvík 0063.jpg
| mynd_stærð =
| mynd_alt =
| mynd_texti = Dalvík, 2025
| fáni =
| innsigli =
| skjaldarmerki =
| viðurnefni =
| kjörorð =
| kort = {{Infobox mapframe|zoom=12|shape=none|stroke-width=0}}
| kort_texti =
| teiknibóla_kort = Ísland
| teiknibóla_kort_texti = Staðsetning Dalvíkur
| hnit = {{WikidataCoord|display=inline}}
| undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]]
| undirskipting_nafn = [[Ísland]]
| undirskipting_gerð1 = [[Landshlutar Íslands|Landshluti]]
| undirskipting_nafn1 = [[Norðurland eystra]]
| undirskipting_gerð2 = [[Kjördæmi Íslands|Kjördæmi]]
| undirskipting_nafn2 = [[Norðausturkjördæmi|Norðaustur]]
| undirskipting_gerð3 = [[Sveitarfélög Íslands|Sveitarfélag]]
| undirskipting_nafn3 = [[Dalvíkurbyggð]]
| stofnun_titill = Stofnun
| stofnun_dagsetning =
| leiðtogi_titill =
| leiðtogi_nafn =
| leiðtogi_flokkur =
| heild_gerð =
| flatarmál_neðan =
| flatarmál_heild_km2 =
| hæð_m =
| mannfjöldi_neðan = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|heimild}}
| mannfjöldi_frá_og_með = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|ár}}
| mannfjöldi_heild = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|Dalvík}}
| mannfjöldi_þéttleiki_km2 =
| mannfjöldi_heiti_íbúa = Dalvíkingar<ref>{{Cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/67065|title=Dalvíkingar|website=Málfarsbankinn}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>
| póstnúmer_gerð = [[Listi yfir íslensk póstnúmer|Póstnúmer]]
| póstnúmer = 620
| vefsíða = {{URL|dalvikurbyggd.is}}
}}
'''Dalvík''' er sjávarpláss við [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]], í mynni [[Svarfaðardalur|Svarfaðardals]] í [[Dalvíkurbyggð]]. Bærinn var upphaflega innan [[Svarfaðardalshreppur|Svarfaðardalshrepps]], en var gerður að sérstökum hreppi [[1. janúar]] [[1946]]. Dalvík fékk kaupstaðarréttindi [[22. apríl]] [[1974]]. Íbúar í Dalvík voru 1.360 í janúar árið 2024.
== Eitt og annað ==
* [[2. júní]] árið [[1934]] varð [[jarðskjálfti]] við [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]] sem olli miklu tjóni á Dalvík og um 200 manns urðu heimilislausir. <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3625344 Um 300 manns heilmilislaus; grein í 24. stundir 2008]</ref>. Upptök hans voru skammt frá byggðinni. Skjálfti þessi er nefndur [[Dalvíkurskjálftinn]].
* Þann [[7. júní]] [[1998]] sameinuðust Dalvíkurkaupstaður og Svarfaðardalshreppur á ný ásamt [[Árskógshreppur|Árskógshreppi]] undir nafninu ''[[Dalvíkurbyggð]]''.
* [[Fiskidagurinn mikli]] var haldinn í ágúst ár frá 2001 til 2019, og 2023. Bæjarbúar buðu hátíðargestum upp á fiskisúpu og fyrirtæki gáfu hverjum sem vildi að smakka á sjávarafurðum sínum án endurgjalds. Hátíðinni lauk jafnan með miklum útitónleikum og flugeldasýningu. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-11-05-fiskidagurinn-mikli-lagdur-af-395798 Fiskidagurinn mikli lagður af] Rúv, 6/11 2023</ref>
* Gísli, Eiríkur, Helgi, Kaffihús/bar og sögusetur um Bakkabræður.
* [[Sýndarvél]]in sem [[Android]]-stýrikerfið fyrir farsíma keyrir á nefnist [[Dalvik]] eftir bænum Dalvík þaðan sem höfundur hennar, [[Dan Bornstein]], rekur ættir sínar.
==Myndir==
<gallery>
File:Ungó.jpg|Ungó, aðsetur Leikfélags Dalvíkur. Kaffihúsið GÍsli, Eiríkur, Helgi er í gráa húsinu t.h.
Mynd:Hvoll_Dalvík.jpg|[[Byggðasafnið Hvoll|Byggðasafnið að Hvoli á Dalvík]].
Mynd:Dalvíkurkirkja.jpg|Dalvíkurkirkja
</gallery>
== Tilvísanir ==
{{reflist}}
== Tenglar ==
{{commonscat}}
* [https://www.dalvikurbyggd.is/ Vefsíða Dalvíkurbyggðar]
{{Borgir og bæir á Íslandi}}
{{Stubbur|Ísland|landafræði}}
[[Flokkur:Dalvík| ]]
[[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]]
izorf2xhb2cjaid3c90hr9mlffynum8
1987702
1987701
2026-11-20T09:00:05Z
~2026-61601-32
123003
1987702
wikitext
text/x-wiki
{{Fyrir|sýndarvélina|Dalvik}}
{{Byggð
| nafn = Dalvík
| nafn_í_eignarfalli = Dalvíkur
| tegund_byggðar = [[Bær]]
| mynd = Dalvík 0063.jpg
| mynd_stærð =
| mynd_alt =
| mynd_texti = Dalvík, 2025
| fáni =
| innsigli =
| skjaldarmerki =
| viðurnefni =
| kjörorð =
| kort = {{Infobox mapframe|zoom=12|shape=none|stroke-width=0}}
| kort_texti =
| teiknibóla_kort = Ísland
| teiknibóla_kort_texti = Staðsetning Dalvíkur
| hnit = {{WikidataCoord|display=inline}}
| undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]]
| undirskipting_nafn = [[Ísland]]
| undirskipting_gerð1 = [[Landshlutar Íslands|Landshluti]]
| undirskipting_nafn1 = [[Norðurland eystra]]
| undirskipting_gerð2 = [[Kjördæmi Íslands|Kjördæmi]]
| undirskipting_nafn2 = [[Norðausturkjördæmi|Norðaustur]]
| undirskipting_gerð3 = [[Sveitarfélög Íslands|Sveitarfélag]]
| undirskipting_nafn3 = [[Dalvíkurbyggð]]
| stofnun_titill = Stofnun
| stofnun_dagsetning =
| leiðtogi_titill =
| leiðtogi_nafn =
| leiðtogi_flokkur =
| heild_gerð =
| flatarmál_neðan =
| flatarmál_heild_km2 =
| hæð_m =
| mannfjöldi_neðan = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|heimild}}
| mannfjöldi_frá_og_með = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|ár}}
| mannfjöldi_heild = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|Dalvík}}
| mannfjöldi_þéttleiki_km2 =
| mannfjöldi_heiti_íbúa = Dalvíkingar<ref>{{Cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/67065|title=Dalvíkingar|website=Málfarsbankinn}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>
| póstnúmer_gerð = [[Listi yfir íslensk póstnúmer|Póstnúmer]]
| póstnúmer = 620
| vefsíða = {{URL|dalvikurbyggd.is}}
}}
'''Dalvík''' er sjávarpláss við [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]], í mynni [[Svarfaðardalur|Svarfaðardals]] í [[Dalvíkurbyggð]]. Bærinn var upphaflega innan [[Svarfaðardalshreppur|Svarfaðardalshrepps]], en var gerður að sérstökum hreppi [[1. janúar]] [[1946]]. Dalvík fékk kaupstaðarréttindi [[22. apríl]] [[1974]]. Íbúar í Dalvík voru 1.360 í janúar árið 2024.
== Eitt og annað ==
* [[2. júní]] árið [[1934]] varð [[jarðskjálfti]] við [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]] sem olli miklu tjóni á Dalvík og um 200 manns urðu heimilislausir. <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3625344 Um 300 manns heilmilislaus; grein í 24. stundir 2008]</ref>. Upptök hans voru skammt frá byggðinni. Skjálfti þessi er nefndur [[Dalvíkurskjálftinn]].
* Þann [[7. júní]] [[1998]] sameinuðust Dalvíkurkaupstaður og Svarfaðardalshreppur á ný ásamt [[Árskógshreppur|Árskógshreppi]] undir nafninu ''[[Dalvíkurbyggð]]''.
* [[Fiskidagurinn mikli]] var haldinn í ágúst ár frá 2001 til 2019, og 2023. Bæjarbúar buðu hátíðargestum upp á fiskisúpu og fyrirtæki gáfu hverjum sem vildi að smakka á sjávarafurðum sínum án endurgjalds. Hátíðinni lauk jafnan með miklum útitónleikum og flugeldasýningu. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-11-05-fiskidagurinn-mikli-lagdur-af-395798 Fiskidagurinn mikli lagður af] Rúv, 6/11 2023</ref>
* Gísli, Eiríkur, Helgi, Kaffihús/bar og sögusetur um Bakkabræður.
* [[Sýndarvél]]in sem [[Android]]-stýrikerfið fyrir farsíma keyrir á nefnist [[Dalvik]] eftir bænum Dalvík þaðan sem höfundur hennar, [[Dan Bornstein]], rekur ættir sínar.
* Kjartan er bannaður á Dalvík
==Myndir==
<gallery>
File:Ungó.jpg|Ungó, aðsetur Leikfélags Dalvíkur. Kaffihúsið GÍsli, Eiríkur, Helgi er í gráa húsinu t.h.
Mynd:Hvoll_Dalvík.jpg|[[Byggðasafnið Hvoll|Byggðasafnið að Hvoli á Dalvík]].
Mynd:Dalvíkurkirkja.jpg|Dalvíkurkirkja
</gallery>
== Tilvísanir ==
{{reflist}}
== Tenglar ==
{{commonscat}}
* [https://www.dalvikurbyggd.is/ Vefsíða Dalvíkurbyggðar]
{{Borgir og bæir á Íslandi}}
{{Stubbur|Ísland|landafræði}}
[[Flokkur:Dalvík| ]]
[[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]]
g8unlee5cd59phvpucyx5cwsdyj5ij2
1987703
1987702
2026-11-20T09:01:38Z
~2026-61601-32
123003
1987703
wikitext
text/x-wiki
{{Fyrir|sýndarvélina|Dalvik}}
{{Byggð
| nafn = Dalvík
| nafn_í_eignarfalli = Dalvíkur
| tegund_byggðar = [[Bær]]
| mynd = Dalvík 0063.jpg
| mynd_stærð =
| mynd_alt =
| mynd_texti = Dalvík, 2025
| fáni =
| innsigli =
| skjaldarmerki =
| viðurnefni =
| kjörorð =
| kort = {{Infobox mapframe|zoom=12|shape=none|stroke-width=0}}
| kort_texti =
| teiknibóla_kort = Ísland
| teiknibóla_kort_texti = Staðsetning Dalvíkur
| hnit = {{WikidataCoord|display=inline}}
| undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]]
| undirskipting_nafn = [[Ísland]]
| undirskipting_gerð1 = [[Landshlutar Íslands|Landshluti]]
| undirskipting_nafn1 = [[Norðurland eystra]]
| undirskipting_gerð2 = [[Kjördæmi Íslands|Kjördæmi]]
| undirskipting_nafn2 = [[Norðausturkjördæmi|Norðaustur]]
| undirskipting_gerð3 = [[Sveitarfélög Íslands|Sveitarfélag]]
| undirskipting_nafn3 = [[Dalvíkurbyggð]]
| stofnun_titill = Stofnun
| stofnun_dagsetning =
| leiðtogi_titill =
| leiðtogi_nafn =
| leiðtogi_flokkur =
| heild_gerð =
| flatarmál_neðan =
| flatarmál_heild_km2 =
| hæð_m =
| mannfjöldi_neðan = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|heimild}}
| mannfjöldi_frá_og_með = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|ár}}
| mannfjöldi_heild = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|Dalvík}}
| mannfjöldi_þéttleiki_km2 =
| mannfjöldi_heiti_íbúa = Dalvíkingar<ref>{{Cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/67065|title=Dalvíkingar|website=Málfarsbankinn}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>
| póstnúmer_gerð = [[Listi yfir íslensk póstnúmer|Póstnúmer]]
| póstnúmer = 620
| vefsíða = {{URL|dalvikurbyggd.is}}
}}
'''Dalvík''' er sjávarpláss við [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]], í mynni [[Svarfaðardalur|Svarfaðardals]] í [[Dalvíkurbyggð]]. Bærinn var upphaflega innan [[Svarfaðardalshreppur|Svarfaðardalshrepps]], en var gerður að sérstökum hreppi [[1. janúar]] [[1946]]. Dalvík fékk kaupstaðarréttindi [[22. apríl]] [[1974]]. Íbúar í Dalvík voru 1.360 í janúar árið 2024.
== Eitt og annað ==
* [[2. júní]] árið [[1934]] varð [[jarðskjálfti]] við [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]] sem olli miklu tjóni á Dalvík og um 200 manns urðu heimilislausir. <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3625344 Um 300 manns heilmilislaus; grein í 24. stundir 2008]</ref>. Upptök hans voru skammt frá byggðinni. Skjálfti þessi er nefndur [[Dalvíkurskjálftinn]].
* Þann [[7. júní]] [[1998]] sameinuðust Dalvíkurkaupstaður og Svarfaðardalshreppur á ný ásamt [[Árskógshreppur|Árskógshreppi]] undir nafninu ''[[Dalvíkurbyggð]]''.
* [[Fiskidagurinn mikli]] var haldinn í ágúst ár frá 2001 til 2019, og 2023. Bæjarbúar buðu hátíðargestum upp á fiskisúpu og fyrirtæki gáfu hverjum sem vildi að smakka á sjávarafurðum sínum án endurgjalds. Hátíðinni lauk jafnan með miklum útitónleikum og flugeldasýningu. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-11-05-fiskidagurinn-mikli-lagdur-af-395798 Fiskidagurinn mikli lagður af] Rúv, 6/11 2023</ref>
* Gísli, Eiríkur, Helgi, Kaffihús/bar og sögusetur um Bakkabræður.
* [[Sýndarvél]]in sem [[Android]]-stýrikerfið fyrir farsíma keyrir á nefnist [[Dalvik]] eftir bænum Dalvík þaðan sem höfundur hennar, [[Dan Bornstein]], rekur ættir sínar
==Myndir==
<gallery>
File:Ungó.jpg|Ungó, aðsetur Leikfélags Dalvíkur. Kaffihúsið GÍsli, Eiríkur, Helgi er í gráa húsinu t.h.
Mynd:Hvoll_Dalvík.jpg|[[Byggðasafnið Hvoll|Byggðasafnið að Hvoli á Dalvík]].
Mynd:Dalvíkurkirkja.jpg|Dalvíkurkirkja
</gallery>
== Tilvísanir ==
{{reflist}}
== Tenglar ==
{{commonscat}}
* [https://www.dalvikurbyggd.is/ Vefsíða Dalvíkurbyggðar]
{{Borgir og bæir á Íslandi}}
{{Stubbur|Ísland|landafræði}}
[[Flokkur:Dalvík| ]]
[[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]]
eqlj672bxfyb6brnpcmrnfqxwot7crl
Bakkafjörður
0
32116
1987670
1903301
2026-11-19T12:48:14Z
Kattarnef
106306
uppfærði íbúafjölda
1987670
wikitext
text/x-wiki
{{Byggð
| nafn = Bakkafjörður
| nafn_í_eignarfalli = Bakkafjarðar
| tegund_byggðar = [[Þorp]]
| mynd = Bakkafjördhur.JPG
| mynd_stærð =
| mynd_alt =
| mynd_texti =
| fáni =
| innsigli =
| skjaldarmerki =
| viðurnefni =
| kjörorð =
| kort = {{Infobox mapframe|zoom=14|shape=none|stroke-width=0|coord={{hnit|66|2|6.1|N|14|48|18.4|W|region:IS}}}}
| kort_texti =
| teiknibóla_kort = Ísland
| teiknibóla_kort_texti = Staðsetning Bakkafjarðar
| hnit = {{WikidataCoord|display=inline}}
| undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]]
| undirskipting_nafn = [[Ísland]]
| undirskipting_gerð1 = [[Landshlutar Íslands|Landshluti]]
| undirskipting_nafn1 = [[Norðurland eystra]]
| undirskipting_gerð2 = [[Kjördæmi Íslands|Kjördæmi]]
| undirskipting_nafn2 = [[Norðausturkjördæmi|Norðaustur]]
| undirskipting_gerð3 = [[Sveitarfélög Íslands|Sveitarfélag]]
| undirskipting_nafn3 = [[Langanesbyggð]]
| stofnun_titill = Stofnun
| stofnun_dagsetning =
| leiðtogi_titill =
| leiðtogi_nafn =
| leiðtogi_flokkur =
| heild_gerð =
| flatarmál_neðan =
| flatarmál_heild_km2 =
| hæð_m =
| mannfjöldi_neðan = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|heimild|íbúar}}
| mannfjöldi_frá_og_með = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|ár}}
| mannfjöldi_heild = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|Bakkafjörður}}
| mannfjöldi_þéttleiki_km2 =
| mannfjöldi_heiti_íbúa = <!-- Heiti -->
| póstnúmer_gerð = [[Listi yfir íslensk póstnúmer|Póstnúmer]]
| póstnúmer = 685
| vefsíða = {{URL|langanesbyggd.is}}
}}
[[Mynd:Bakkafjörður.png|thumb|Lega.]]
'''Bakkafjörður''' er lítið þorp sem stendur við [[Bakkafjörður (fjörður)|samnefndan fjörð]] sem gengur inn úr [[Bakkaflói|Bakkaflóa]] sunnan við [[Langanes]] á [[Norðausturland]]i. Bakkafjörður taldist áður til [[Austurland]]s en það breyttist þegar [[Skeggjastaðahreppur]] og [[Þórshafnarhreppur]] sameinuðust í [[Langanesbyggð]] árið 2006. Íbúar voru 65 þann 1. janúar 2026<ref>{{Cite web|url=https://px.hagstofa.is/pxispxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__mannfjoldi__2_byggdir__Byggdakjarnar/MAN030101.px/|title=Mannfjöldi eftir byggðakjörnum, kyni og aldri 1. janúar 1998-2026|website=PxWeb|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref> en voru 128 árið 2001.<ref name="íbúar />
Þorpið Bakkafjörður myndaðist í landi jarðarinnar Hafnar og varð löggiltur verslunarstaður árið [[1885]] undir nafninu Höfn en var þó yfirleitt kallað Bakkafjörður. Aðalatvinnugrein Bakkfirðinga er smábáta[[útgerð]] og [[fiskvinnsla]] og þjónusta henni tengd. Hafnaraðstaðan var lengi vel ekki góð en upp úr 1980 var gerð ný höfn sunnan við þorpið.
== Tilvísanir ==
{{reflist}}
== Heimildir ==
* {{vefheimild|url=http://www.nordausturland.is/svaedin/thistilfjordur-langanes-og-bakkafjordur/bakkafjordur/|titill=Bakkafjörður. Á www.nordausturland.is, skoðað 12. apríl 2011.}}
{{Borgir og bæir á Íslandi}}
{{Stubbur|Ísland|landafræði}}
[[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]]
[[Flokkur:Langanesbyggð]]
buxlyvrjehe1dak4w9thxe6u5j3uvc1
1987672
1987670
2026-11-19T13:03:01Z
Kattarnef
106306
1987672
wikitext
text/x-wiki
{{Byggð
| nafn = Bakkafjörður
| nafn_í_eignarfalli = Bakkafjarðar
| tegund_byggðar = [[Þorp]]
| mynd = Bakkafjördhur.JPG
| mynd_stærð =
| mynd_alt =
| mynd_texti =
| fáni =
| innsigli =
| skjaldarmerki =
| viðurnefni =
| kjörorð =
| kort = {{Infobox mapframe|zoom=14|shape=none|stroke-width=0|coord={{hnit|66|2|6.1|N|14|48|18.4|W|region:IS}}}}
| kort_texti =
| teiknibóla_kort = Ísland
| teiknibóla_kort_texti = Staðsetning Bakkafjarðar
| hnit = {{WikidataCoord|display=inline}}
| undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]]
| undirskipting_nafn = [[Ísland]]
| undirskipting_gerð1 = [[Landshlutar Íslands|Landshluti]]
| undirskipting_nafn1 = [[Norðurland eystra]]
| undirskipting_gerð2 = [[Kjördæmi Íslands|Kjördæmi]]
| undirskipting_nafn2 = [[Norðausturkjördæmi|Norðaustur]]
| undirskipting_gerð3 = [[Sveitarfélög Íslands|Sveitarfélag]]
| undirskipting_nafn3 = [[Langanesbyggð]]
| stofnun_titill = Stofnun
| stofnun_dagsetning =
| leiðtogi_titill =
| leiðtogi_nafn =
| leiðtogi_flokkur =
| heild_gerð =
| flatarmál_neðan =
| flatarmál_heild_km2 =
| hæð_m =
| mannfjöldi_neðan = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|heimild|íbúar}}
| mannfjöldi_frá_og_með = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|ár}}
| mannfjöldi_heild = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|Bakkafjörður}}
| mannfjöldi_þéttleiki_km2 =
| mannfjöldi_heiti_íbúa = <!-- Heiti -->
| póstnúmer_gerð = [[Listi yfir íslensk póstnúmer|Póstnúmer]]
| póstnúmer = 685
| vefsíða = {{URL|langanesbyggd.is}}
}}
[[Mynd:Bakkafjörður.png|thumb|Lega.]]
'''Bakkafjörður''' er lítið þorp sem stendur við [[Bakkafjörður (fjörður)|samnefndan fjörð]] sem gengur inn úr [[Bakkaflói|Bakkaflóa]] sunnan við [[Langanes]] á [[Norðausturland]]i. Bakkafjörður taldist áður til [[Austurland]]s en það breyttist þegar [[Skeggjastaðahreppur]] og [[Þórshafnarhreppur]] sameinuðust í [[Langanesbyggð]] árið 2006. Íbúar voru 65 þann 1. janúar 2026<ref>{{Cite web|url=https://px.hagstofa.is/pxispxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__mannfjoldi__2_byggdir__Byggdakjarnar/MAN030101.px/|title=Mannfjöldi eftir byggðakjörnum, kyni og aldri 1. janúar 1998-2026|website=PxWeb|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref> en voru 128 árið 2001.<ref name="íbúar />
Þorpið Bakkafjörður myndaðist í landi jarðarinnar Hafnar og varð löggiltur verslunarstaður árið [[1885]] undir nafninu Höfn en var þó yfirleitt kallað Bakkafjörður. Aðalatvinnugrein Bakkfirðinga er smábáta[[útgerð]] og [[fiskvinnsla]] og þjónusta henni tengd. Hafnaraðstaðan var lengi vel ekki góð en upp úr 1980 var gerð ný höfn sunnan við þorpið.<ref>{{Cite web|url=https://is.nat.is/bakkafjordur/|title=Bakkafjörður, Ferðast og Fræðast - NAT ferðavísir|date=2020-05-04|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref>
Í firðinum stendur [[Digranesviti]] sem var byggður á árunum 1943-1947. Hann er 18,4 metrar á hæð.<ref>{{Cite web|url=https://www.northiceland.is/is/stadur/digranesviti|title=Digranesviti|last=Norðurlands|first=Markaðsstofa|website=Upplifðu Norðurland|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref>
== Tilvísanir ==
{{reflist}}
== Heimildir ==
* {{vefheimild|url=http://www.nordausturland.is/svaedin/thistilfjordur-langanes-og-bakkafjordur/bakkafjordur/|titill=Bakkafjörður. Á www.nordausturland.is, skoðað 12. apríl 2011.}}
{{Borgir og bæir á Íslandi}}
{{Stubbur|Ísland|landafræði}}
[[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]]
[[Flokkur:Langanesbyggð]]
cyg2mqa91xffvf0kkaq3peyneoibsr0
1987674
1987672
2026-11-19T13:26:46Z
Kattarnef
106306
Uppfærði og bætti við upplýsingum, bætti inn heimildum
1987674
wikitext
text/x-wiki
{{Byggð
| nafn = Bakkafjörður
| nafn_í_eignarfalli = Bakkafjarðar
| tegund_byggðar = [[Þorp]]
| mynd = Bakkafjördhur.JPG
| mynd_stærð =
| mynd_alt =
| mynd_texti =
| fáni =
| innsigli =
| skjaldarmerki =
| viðurnefni =
| kjörorð =
| kort = {{Infobox mapframe|zoom=14|shape=none|stroke-width=0|coord={{hnit|66|2|6.1|N|14|48|18.4|W|region:IS}}}}
| kort_texti =
| teiknibóla_kort = Ísland
| teiknibóla_kort_texti = Staðsetning Bakkafjarðar
| hnit = {{WikidataCoord|display=inline}}
| undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]]
| undirskipting_nafn = [[Ísland]]
| undirskipting_gerð1 = [[Landshlutar Íslands|Landshluti]]
| undirskipting_nafn1 = [[Norðurland eystra]]
| undirskipting_gerð2 = [[Kjördæmi Íslands|Kjördæmi]]
| undirskipting_nafn2 = [[Norðausturkjördæmi|Norðaustur]]
| undirskipting_gerð3 = [[Sveitarfélög Íslands|Sveitarfélag]]
| undirskipting_nafn3 = [[Langanesbyggð]]
| stofnun_titill = Stofnun
| stofnun_dagsetning =
| leiðtogi_titill =
| leiðtogi_nafn =
| leiðtogi_flokkur =
| heild_gerð =
| flatarmál_neðan =
| flatarmál_heild_km2 =
| hæð_m =
| mannfjöldi_neðan = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|heimild|íbúar}}
| mannfjöldi_frá_og_með = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|ár}}
| mannfjöldi_heild = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|Bakkafjörður}}
| mannfjöldi_þéttleiki_km2 =
| mannfjöldi_heiti_íbúa = <!-- Heiti -->
| póstnúmer_gerð = [[Listi yfir íslensk póstnúmer|Póstnúmer]]
| póstnúmer = 685
| vefsíða = {{URL|langanesbyggd.is}}
}}
[[Mynd:Bakkafjörður.png|thumb|Lega.]]
'''Bakkafjörður''' er lítið þorp sem stendur við [[Bakkafjörður (fjörður)|samnefndan fjörð]] sem gengur inn úr [[Bakkaflói|Bakkaflóa]] sunnan við [[Langanes]] á [[Norðausturland]]i. Bakkafjörður taldist áður til [[Austurland]]s en það breyttist þegar [[Skeggjastaðahreppur]] og [[Þórshafnarhreppur]] sameinuðust í [[Langanesbyggð]] árið 2006. Íbúar voru 65 þann 1. janúar 2026<ref>{{Cite web|url=https://px.hagstofa.is/pxispxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__mannfjoldi__2_byggdir__Byggdakjarnar/MAN030101.px/|title=Mannfjöldi eftir byggðakjörnum, kyni og aldri 1. janúar 1998-2026|website=PxWeb|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref> en voru 128 árið 2001.<ref name="íbúar />
Þorpið Bakkafjörður myndaðist í landi jarðarinnar Hafnar og varð löggiltur verslunarstaður árið [[1885]] undir nafninu Höfn en var þó yfirleitt kallað Bakkafjörður. Aðalatvinnugrein Bakkfirðinga er smábáta[[útgerð]] og [[fiskvinnsla]] og þjónusta henni tengd. Hafnaraðstaðan var lengi vel ekki góð en upp úr 1980 var gerð ný höfn sunnan við þorpið.<ref>{{Cite web|url=https://is.nat.is/bakkafjordur/|title=Bakkafjörður, Ferðast og Fræðast - NAT ferðavísir|date=2020-05-04|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref>
Í firðinum stendur [[Digranesviti]] sem var byggður á árunum 1943-1947. Hann er 18,4 metrar á hæð.<ref>{{Cite web|url=https://www.northiceland.is/is/stadur/digranesviti|title=Digranesviti|last=Norðurlands|first=Markaðsstofa|website=Upplifðu Norðurland|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref>
Skammt fyrir utan bæinn stendur eyðibýlið Steintún, jörðin Bakki,<ref>https://www.langanesbyggd.is/static/files/langanesstrond/ornefnibakki.pdf</ref>
Í firðinum er kirkjujörðin Skeggjastaðir, þar finnst [[Skeggjastaðakirkja]], sem er elsta kirkjan á austurlandi. Hún var byggð 1845 úr rekaviði úr Langanesi.<ref>{{Cite web|url=https://www.langanesbyggd.is/info/skeggjastadakirkja|title=Skeggjastaðakirkja|website=Info|language=en|access-date=2026-11-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kirkjan.is/kirkjur/skeggjastadakirkja|title=Skeggjastaðakirkja|website=Þjóðkirkjan|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref>
Í miðbænum finnst húsið Bergholt sem er elsta steinhús bæjarins, byggt 1926.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbl.is/lif-og-starf/lif-og-starf/aframhaldandi-buseta-talin-moguleg|title=Áframhaldandi búseta talin möguleg|website=www.bbl.is|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref>
== Tilvísanir ==
{{reflist}}
== Heimildir ==
* {{vefheimild|url=http://www.nordausturland.is/svaedin/thistilfjordur-langanes-og-bakkafjordur/bakkafjordur/|titill=Bakkafjörður. Á www.nordausturland.is, skoðað 12. apríl 2011.}}
{{Borgir og bæir á Íslandi}}
{{Stubbur|Ísland|landafræði}}
[[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]]
[[Flokkur:Langanesbyggð]]
catsql572hst41zo16xn2r48fjbke37
1316
0
34949
1987689
1905499
2026-11-19T16:27:15Z
Berserkur
10188
1987689
wikitext
text/x-wiki
{{Ár|
[[1313]]|[[1314]]|[[1315]]|[[1316]]|[[1317]]|[[1318]]|[[1319]]|
[[1301-1310]]|[[1311-1320]]|[[1321-1330]]|
[[13. öldin]]|[[14. öldin]]|[[15. öldin]]|
}}
[[Mynd:Great famine.jpg|thumb|right|Teikning frá tímum [[hungursneyðin mikla315-1317|hungursneyðarinnar miklu]]. Dauðinn situr á baki ljóns sem dýfir halanum í Víti. Þar er Hungursneyðin og bendir upp í sig.]]
Árið '''1316''' ('''MCCCXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])
== Á Íslandi ==
* [[Halastjarna]] sást á himni „oftliga frá fyrstu jólanótt allt til purificationem beate Marie“ samkvæmt ''[[Gottskálksannál]]'', eða frá [[25. desember]] [[1315]] til [[2. febrúar]] 1316.
* [[Möðruvallaklaustur]] brann í kjölfar veislu hjá munkunum þar.
* Miklar deilur hófust milli [[Auðunn rauði|Auðunar rauða]] [[Hólabiskupar|Hólabiskups]] og kirkjuhöfðingja á [[Norðurland]]i.
* Bygging [[Auðunarstofa|Auðunarstofu]] hófst á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum]].
* Mikið [[sjávarflóð]] á [[Eyrarbakki|Eyrarbakka]].
* [[Hákon háleggur]] Noregskonungur gerði íslensku höfðingana [[Grímur Þorsteinsson|Grím Þorsteinsson]], [[Guðmundur Sigurðsson (lögmaður)|Guðmund Sigurðsson]] og [[Eiríkur Sveinbjarnarson|Eirík Sveinbjarnarson]] að [[riddari|riddurum]].
* [[Lárentíus Kálfsson]], Árni sonur hans og [[Bergur Sokkason]] tóku vígslu sem munkar í [[Þingeyraklaustur|Þingeyraklaustri]].
===Fædd===
===Dáin===
== Erlendis ==
* [[4. janúar]] - Llywelyn Bren leiddi uppreisn gegn Englendingum á [[Wales]]. Hann gafst upp eftir 6 vikur.
* [[8. febrúar]] - Malik Kafur, soldáninn af [[Delí]] var myrtur af lífvörðum fyrrum soldánsins Alauddin.
* [[22. febrúar]] - Ferdínand, prins af [[Majorka]], sigraði Búrgunda sem réðu [[Pelópsskagi|Pelopsskaga]] og tóku yfir skagann. Yfir 500 Búrgundar og 700 innfæddir hermenn létust.
* [[2. maí]] - [[Játvarður Bruce]], bróðir [[Róbert Bruce]], konungs Skota, var lýstur konungur Írlands og reyndi að fá írska aðalsmenn til uppreisnar gegn Englandi.
* [[5. júlí]] - Búrgundar með hjálp [[Býsans]] náðu aftur yfirráðum yfir Pelopsskaga og lést Ferdínand af Majorka í orrustunni við Manolada.
* [[7. ágúst]] - [[Jóhannes XXII]] (Giacomo Duése) var kjörinn páfi, meira en tveimur árum eftir lát fyrirrennara síns, [[Klemens V]].
* [[10. ágúst]] - [[Síðari orrustan um Athenry]]. Yfir 5000 manns féllu og [[Normannar]] náðu aftur yfirráðum á [[Írland]]i.
* [[15. nóvember]] - [[Klementía af Ungverjalandi]], drottning Frakklands, ól son fimm mánuðum eftir lát manns síns, [[Loðvík 10.|Loðvíks 10.]] Drengurinn, [[Jóhann 1. Frakkakonungur|Jóhann 1.]], lifði aðeins í 4 daga og föðurbróðir hans, [[Filippus 5. Frakkakonungur|Filippus 5.]], varð konungur [[20. nóvember]].
===Ódagsett===
* [[Hungursneyðin mikla 1315-1317]] náði hámarki.
* Mondino de Luzzi skrifaði fyrstu bókina um [[líffærafræði]].
* [[Sterlingspund|Sterlingspundið]] féll meira í verði en nokkru sinni í sögu [[Bretland]]s og var [[verðbólga]]n 100.04% á einu ári. <!-- http://www.measuringworth.com/inflation/<references/ -->
===Fædd===
* [[2. mars]] - [[Róbert 2. Skotakonungur]] (d. [[1390]]).
* [[1. maí]] - [[Karl 4. keisari|Karl 4.]], keisari hins Heilaga rómverska ríkis (d. [[1378]]).
* [[15. nóvember]] - [[Jóhann 1. Frakkakonungur]].
* [[Magnús Eiríksson smek]], Svíakonungur (d. [[1374]]).
* [[Símon stolti]], stórfursti í Moskvu (d. [[1353]]).
===Dáin===
* [[12. mars]] - [[Stefán Dragútín]], konungur Serbíu.
* [[5. júní]] - [[Loðvík 10.]] Frakkakonungur (f. [[1289]]).
* [[5. júlí]] - Ferdínand af Majorka, spænskur aðalsmaður og prins (f. [[1278]]).
* [[2. ágúst]] - Loðvík af Búrgund, franskur aðalsmaður og prins (f. [[1297]]).
* [[20. nóvember]] - [[Jóhann 1. Frakkakonungur]].
* [[Marjorie Bruce]], dóttir [[Róbert 1. Skotakonungur|Róberts 1. Skotakonungs]] og ættmóðir [[Stúart-ætt]]ar (f. [[1296]]).
[[Flokkur:1316]]
[[Flokkur:1311-1320]]
ayxt8oye6oh638ui9jii7q9mvtfr3gi
1317
0
34966
1987686
1943256
2026-11-19T15:47:50Z
Berserkur
10188
1987686
wikitext
text/x-wiki
{{Ár nav}}
[[Mynd:Filip5 korunovace.jpg|thumb|right|Krýning [[Filippus 5. Frakkakonungur|Filippusar 5.]] Frakkakonungs.]]
Árið '''1317''' (MCCCXVII í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 17. ár 14. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[laugardagur|laugardegi]] samkvæmt [[júlíska tímatalið|júlíska tímatalinu]].
== Á Íslandi ==
* [[Gissur galli Björnsson]] frá [[Víðidalstunga|Víðidalstungu]] var með [[Hákon háleggur|Hákoni konungi]] hálegg í hernaði í [[Svíþjóð]], særðist þar, var handtekinn og sat lengi í myrkrastofu.
* Ný kirkja var vígð á [[Ingjaldshóll|Ingjaldshóli]] undir Jökli vegna mikillar mannfjölgunar þar í tengslum við aukna [[útgerð]] og [[skreið]]arverkun til útflutnings.
* [[Auðunn rauði]] Hólabiskup setti [[Þórir Haraldsson|Þóri Haraldsson]] ábóta í [[Munkaþverárklaustur|Munkaþverárklaustri]] úr embætti.
;Fædd
;Dáin
== Erlendis ==
* [[9. janúar]] - [[Filippus 5. Frakkakonungur|Filippus 5.]] og [[Jóhanna af Búrgund]] voru krýnd konungur og drottning [[Frakkland]]s í [[Reims]].
* Votviðriskaflanum sem olli [[Hungursneyðin mikla|Hungursneyðinni miklu]] lauk um vorið.
* [[30. ágúst]] - Biskupinn í Cahors í Frakklandi var brenndur á báli fyrir að reyna að eitra fyrir páfanum.
* [[10. desember|10.]]-[[11. desember]] - [[Birgir Magnússon]] hélt [[gestaboðið í Nyköping]], þar sem hann tók bræður sína, [[Eiríkur Magnússon hertogi|Eirík]] og [[Valdimar Magnússon hertogi|Valdimar]], til fanga og varpaði þeim í dýflissu þar sem þeir létust á útmánuðum [[1318]].
* [[12. desember]] - Konunglegi portúgalski [[sjóher]]inn var stofnaður.
;Fædd
;Dáin
* [[14. febrúar]] - [[Margrét af Frakklandi, Englandsdrottning|Margrét af Frakklandi]], drottning [[Játvarður 1.|Játvarðar 1.]] Englandskonungs (f. [[1282]]).
[[Flokkur:1317]]
[[Flokkur:1311-1320]]
1f5gwwjew7vfwb7re9yaxf8wlph57w0
1987688
1987686
2026-11-19T15:53:24Z
Berserkur
10188
1987688
wikitext
text/x-wiki
{{Ár nav}}
[[Mynd:Filip5 korunovace.jpg|thumb|right|Krýning [[Filippus 5. Frakkakonungur|Filippusar 5.]] Frakkakonungs.]]
Árið '''1317''' (MCCCXVII í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 17. ár 14. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[laugardagur|laugardegi]] samkvæmt [[júlíska tímatalið|júlíska tímatalinu]].
== Á Íslandi ==
* [[Gissur galli Björnsson]] frá [[Víðidalstunga|Víðidalstungu]] var með [[Hákon háleggur|Hákoni konungi]] hálegg í hernaði í [[Svíþjóð]], særðist þar, var handtekinn og sat lengi í myrkrastofu.
* Ný kirkja var vígð á [[Ingjaldshóll|Ingjaldshóli]] undir Jökli vegna mikillar mannfjölgunar þar í tengslum við aukna [[útgerð]] og [[skreið]]arverkun til útflutnings.
* [[Auðunn rauði]] Hólabiskup setti [[Þórir Haraldsson|Þóri Haraldsson]] ábóta í [[Munkaþverárklaustur|Munkaþverárklaustri]] úr embætti. Sama ár var [[Auðunarstofa]] fullbyggð.
;Fædd
;Dáin
== Erlendis ==
* [[9. janúar]] - [[Filippus 5. Frakkakonungur|Filippus 5.]] og [[Jóhanna af Búrgund]] voru krýnd konungur og drottning [[Frakkland]]s í [[Reims]].
* Votviðriskaflanum sem olli [[Hungursneyðin mikla|Hungursneyðinni miklu]] lauk um vorið.
* [[30. ágúst]] - Biskupinn í Cahors í Frakklandi var brenndur á báli fyrir að reyna að eitra fyrir páfanum.
* [[10. desember|10.]]-[[11. desember]] - [[Birgir Magnússon]] hélt [[gestaboðið í Nyköping]], þar sem hann tók bræður sína, [[Eiríkur Magnússon hertogi|Eirík]] og [[Valdimar Magnússon hertogi|Valdimar]], til fanga og varpaði þeim í dýflissu þar sem þeir létust á útmánuðum [[1318]].
* [[12. desember]] - Konunglegi portúgalski [[sjóher]]inn var stofnaður.
;Fædd
;Dáin
* [[14. febrúar]] - [[Margrét af Frakklandi, Englandsdrottning|Margrét af Frakklandi]], drottning [[Játvarður 1.|Játvarðar 1.]] Englandskonungs (f. [[1282]]).
[[Flokkur:1317]]
[[Flokkur:1311-1320]]
djuud01uptb4u1xakg20y2srmle7hlr
Bakkafjörður (fjörður)
0
64709
1987673
1783285
2026-11-19T13:05:04Z
Kattarnef
106306
rangur tengill
1987673
wikitext
text/x-wiki
'''Bakkafjörður''' er grunnur [[fjörður]] í [[Langanesbyggð]]. Hann er syðstur þriggja smáfjarða, sem ganga inn úr [[Bakkaflói|Bakkaflóa]] norðvestan [[Digranes]]s. [[Bakkafjörður|Samnefnt kauptún]] stendur við fjörðinn austanverðan en vestan hans stendur kirkjustaðurinn [[Skeggjastaðir í Bakkafirði|Skeggjastaðir]]. Upp úr Bakkafirði liggur þjóðvegur 85, [[Norðausturvegur]], suður um [[Sandvíkurheiði]] yfir til [[Vopnafjörður|Vopnafjarðar]].
{{stubbur|Ísland|landafræði}}
[[Flokkur:Langanesbyggð]]
[[Flokkur:Firðir á Íslandi]]
hd0chb8tnd6u0yv45vsgpha46uotw46
Brunnklukka
0
65792
1987675
1951433
2026-11-19T13:34:09Z
Magnefl
32054
foto
1987675
wikitext
text/x-wiki
{{taxobox
| name = Brunnklukka
| color = pink
| image = Agabus bipustulatus.jpg
| image_width = 250px
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''Arthropoda'')
| subphylum = [[Sexfætlur]] (''Hexapoda'')
| classis = [[Skordýr]] (''Insecta'')
| subclassis = [[Vængberar]] (''Pterygota'')
| infraclassis = [[Nývængjur]] (''Neoptera'')
| ordo = [[Bjöllur]] (''Coleoptera'')
| subordo = ''[[Adephaga]]''
| superfamilia = ''[[Caraboidea]]''
| familia = [[Brunnklukkuætt]] (''Dytiscidae'')
| genus = ''[[Agabus]]''
| species = ''A. bipustulatus''
| binomial = Agabus bipustulatus
| binomial_authority = [[Carl von Linné|Linneus]] (1767)
| synonyms =
* ''Dytiscus bipustulatus'' Linnaeus, 1767
* ''Agabus solieri'' [[Aubé]], 1837
}}
'''Brunnklukka'''<ref name = "ni">[https://www.ni.is/biota/animalia/arthropoda/hexapoda/insecta/coleoptera/dytiscidae/brunnklukka-agabus-bipustulatus Brunnklukka] [[Náttúrufræðistofnun Íslands]]</ref> (eða '''brúnklukka''') ([[fræðiheiti]]: ''Agabus bipustulatus'') er [[bjöllur|bjalla]] af [[brunnklukkuætt]], og er t.d. algeng í vötnum, keldum og tjörnum á [[Ísland]]i. Útbreiðsla er víða um [[palearktíska svæðið]].
Brunnklukkur eru svart- eða brúnleitar og eru allstórar bjöllur, sundfættar, og geta skotist áfram með miklum hraða í vatni. Meðan þær eru lirfustigi kallast þær ''vatnskettir'' og hafa sterkar griptengur á höfðinu.
Brunnklukkur eru flatar á skrokkinn og mjög sléttar utan, og bæði lirfan, þ.e. vatnskötturinn, og þær sjálfar eru hin mestu [[rándýr]] og lifa á öllum þeim smádýrum, sem þær ráða við. Þær dveljast í vötnum, en synda upp undir yfirborð vatnsins og taka þar loft undir [[Skjaldvængur|skjaldvængina]] og synda svo sem hraðast til botns aftur. [[Fálmari|Fálmarar]] þeirra eru með 11 liðum, fæturnir oftast 5 liða, og öftustu fæturnir eru hærðir, og eru sundfætur, mjög sterkbyggðar. Um nætur fer brunnklukkan úr vatninu og flýgur.
Brunnklukkan var talin eitruð á Íslandi lengi vel. Í [[Þjóðsögur Jóns Árnasonar|þjóðsögum Jóns Árnasonar]] segir þannig frá eituráhrifum hennar:
:''Þá er brúnklukkan. Hún er allt að því þumlungur á lengd, svört á lit með hvítan díl að aftan og lifir í vatni. Hún er svo eitruð, að hverri skepnu, sem gleypir hana að óvörum ofan í sig er vís bani búinn, því hún smýgur í gegnum innyflin þangað til hún læsir sig inn í lifrina og hættir ekki fyrr en hún hefur étið hana upp, enda deyja menn og málleysingjar, þegar svo er komið, ef henni verður ekki ælt upp áður. Ekki þurfa menn að hugga sig með því, að hún drepist í hitanum niðri í manni, því sagt er, að hún þoli þrjár grasagrautarsuður. Það er brúnklukkunni til málsbóta, að aldrei á annað illyrmi að haldast við í því vatni, sem hún er í''. <ref>[http://www.timarit.is/?issueID=420522&pageSelected=5&lang=0 Morgunblaðið 1970]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>
Vatnskötturinn fær samskonar lýsingu.
<gallery>
Agabus.bipustulatus.jpg
Agabus bipustulatus-mo.jpg
Agabus bipustulatus-ms.jpg
Agabus bipustulatus-mu.jpg
</gallery>
== Tilvísanir ==
{{reflist}}
{{Wikiorðabók}}
{{commonscat|Agabus bipustulatus}}
{{wikilífverur|Agabus bipustulatus}}
{{Stubbur|Líffræði}}
[[Flokkur:Brunnklukkuætt]]
[[Flokkur:Skordýr á Íslandi]]
ijwkl25fl273zh0qwfx41e3253n3ehv
Björn Þorleifsson hirðstjóri
0
68612
1987698
1951374
2026-11-20T08:52:43Z
~2026-61601-32
123003
1987698
wikitext
text/x-wiki
{{Aðgreiningartengill|Björn Þorleifsson|Björn Þorleifsson}}
'''Björn ríki Þorleifsson''' (um [[1408]]–[[1467]]) var [[hirðstjóri]], [[riddari]] og [[bóndi]] á [[Skarð á Skarðsströnd|Skarði á Skarðsströnd]].
Björn var sonur [[Þorleifur Árnason|Þorleifs Árnasonar]] sýslumanns á [[Auðbrekka|Auðbrekku]] í [[Hörgárdalur|Hörgárdal]], í [[Glaumbær (bær)|Glaumbæ]] í Skagafirði og síðast í [[Vatnsfjörður (Ísafjarðardjúpi)|Vatnsfirði]], og konu hans [[Vatnsfjarðar-Kristín Björnsdóttir|Vatnsfjarðar-Kristínar]], dóttur [[Björn Einarsson Jórsalafari|Björns Jórsalafara]] Einarssonar. Kona hans var [[Ólöf Loftsdóttir|Ólöf ríka]], dóttir [[Loftur Guttormsson|Lofts Guttormssonar]] riddara, og voru þau auðugustu hjón á Íslandi.
Þegar biskupslaust var í [[Skálholt]]i um miðja 15. öld eftir lát [[Gozewijn Comhaer|Goðsvins]] biskups, en [[Marcellus (d. 1460)|Marcellus]] eftirmaður hans kom aldrei til landsins, gerðist Björn ásælinn í eigur stólsins og rændi þær og ruplaði. [[Kristján 1.]] Danakonungur, Hinrik [[erkibiskup]] í [[Niðarós]]i og Marcellus Skálholtsbiskup sendu harðorð bréf til landsins sumarið [[1453]] og hallmæltu mjög þeim sem rændu kirkjur eigum sínum. Fékk [[Gottskálk Keniksson|Gottskálk]] Hólabiskup umboð frá konungi til að reka Björn af eigum Skálholtsstóls og krefja hann reikningsskila, en [[bannfæring|bannfæra]] hann ella. Björn gerði þá sætt við biskup og virðist allt hafa fallið í ljúfa löð.
Um 1455 héldu Björn og Ólöf kona hans í utanför en lentu í hrakningum og við [[Orkneyjar]] réðust skoskir sjóræningjar á skipið, rændu hjónunum og fluttu þau til [[Skotland]]s. Kristján 1. Danakonungur greiddi lausnargjald fyrir þau og fóru þau síðan til Danmerkur og fengu góðar viðtökur. ([[Björn Þorsteinsson sagnfræðingur]] hefur raunar dregið sannleiksgildi þessarar sögu mjög í efa og getið þess til að hún kunni jafnvel að vera uppspuni sem Björn, konungur og Marcellus biskup hafi soðið saman af pólitískum ástæðum.)
Björn fékk þá riddaranafnbót, var gerður að hirðstjóra yfir öllu Íslandi og falið það hlutverk að hefta ólöglega verslun Englendinga á Íslandi. Þegar þau hjón komu heim hófu þau þegar að sinna þessu hlutverki, fóru um landið með sveina sína og ráku Englendinga burtu og gerðu fé þeirra upptækt. Árið [[1467]] sló í bardaga milli Björns og manna hans annars vegar og Englendinga frá Lynn hins vegar á [[Rif (Snæfellsnesi)|Rifi]] á [[Snæfellsnes]]i, þar sem Englendingar höfðu verslun, og lauk honum þannig að Björn var drepinn ásamt nokkrum mönnum sínum en Þorleifur sonur þeirra hjóna tekinn til fanga. Ólöf keypti Þorleif lausan og er sögð hafa hefnt Björns grimmilega.
Börn þeirra Björns og Ólafar voru [[Þorleifur Björnsson hirðstjóri|Þorleifur]] hirðstjóri, Árni, sem var hermaður í þjónustu Kristjáns 1. og féll í orrustunni við [[Brunkeberg]] í [[Svíþjóð]] [[1471]], Einar jungkæri á Skarði, sem dó erlendis [[1493]] og hafði átt að vera hirðstjóri, að því er segir í annálum, og [[Solveig Björnsdóttir|Solveig]] húsfreyja á Skarði, kona [[Páll Jónsson (sýslumaður á Skarði)|Páls Jónssonar]] sýslumanns. Björn átti líka nokkur launbörn, þar á meðal Þóru móður [[Björn Guðnason|Björns Guðnasonar]] í Ögri. Kjartan var hér!!
== Heimildir ==
* ''[[Safn til sögu Íslands]]''. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1365151 ''Þekkirðu landið þitt?''; grein í Morgunblaðinu 1965]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1543371 ''Skriftamál Ólafar ríku Loptsdóttir''; grein í Morgunblaðinu 1981] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305202325/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1543371 |date=2016-03-05 }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3274526 ''Fyrir 400 árum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1942]
* [http://www.hellissandur.is/ahugaverdirstadir/bjornssteinn/ ''Björnssteinn''; grein af Hellissandi.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090520003942/http://www.hellissandur.is/ahugaverdirstadir/bjornssteinn/ |date=2009-05-20 }}
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla |
fyrir=[[Torfi Arason]] |
titill=[[Hirðstjórar á Íslandi|Hirðstjóri]] |
frá=[[1457]] |
til=[[1467]] |
eftir=[[Hinrik Kepken]]
}}
{{Töfluendir}}
[[Flokkur:Hirðstjórar á Íslandi]]
[[Flokkur:Íslenskir riddarar]]
[[Flokkur:Íslenskir auðmenn]]
[[Flokkur:Skarðverjar]]
{{fd|1408|1467}}
3kfv7xef3vqkm9asgt74qixtrxasgpk
1987699
1987698
2026-11-20T08:54:09Z
~2026-61601-32
123003
1987699
wikitext
text/x-wiki
{{Aðgreiningartengill|Björn Þorleifsson|Björn Þorleifsson}}
'''Björn ríki Þorleifsson''' (um [[1408]]–[[1467]]) var [[hirðstjóri]], [[riddari]] og [[bóndi]] á [[Skarð á Skarðsströnd|Skarði á Skarðsströnd]].
Björn var sonur [[Þorleifur Árnason|Þorleifs Árnasonar]] sýslumanns á [[Auðbrekka|Auðbrekku]] í [[Hörgárdalur|Hörgárdal]], í [[Glaumbær (bær)|Glaumbæ]] í Skagafirði og síðast í [[Vatnsfjörður (Ísafjarðardjúpi)|Vatnsfirði]], og konu hans [[Vatnsfjarðar-Kristín Björnsdóttir|Vatnsfjarðar-Kristínar]], dóttur [[Björn Einarsson Jórsalafari|Björns Jórsalafara]] Einarssonar. Kona hans var [[Ólöf Loftsdóttir|Ólöf ríka]], dóttir [[Loftur Guttormsson|Lofts Guttormssonar]] riddara, og voru þau auðugustu hjón á Íslandi.
Þegar biskupslaust var í [[Skálholt]]i um miðja 15. öld eftir lát [[Gozewijn Comhaer|Goðsvins]] biskups, en [[Marcellus (d. 1460)|Marcellus]] eftirmaður hans kom aldrei til landsins, gerðist Björn ásælinn í eigur stólsins og rændi þær og ruplaði. [[Kristján 1.]] Danakonungur, Hinrik [[erkibiskup]] í [[Niðarós]]i og Marcellus Skálholtsbiskup sendu harðorð bréf til landsins sumarið [[1453]] og hallmæltu mjög þeim sem rændu kirkjur eigum sínum. Fékk [[Gottskálk Keniksson|Gottskálk]] Hólabiskup umboð frá konungi til að reka Björn af eigum Skálholtsstóls og krefja hann reikningsskila, en [[bannfæring|bannfæra]] hann ella. Björn gerði þá sætt við biskup og virðist allt hafa fallið í ljúfa löð.
Um 1455 héldu Björn og Ólöf kona hans í utanför en lentu í hrakningum og við [[Orkneyjar]] réðust skoskir sjóræningjar á skipið, rændu hjónunum og fluttu þau til [[Skotland]]s. Kristján 1. Danakonungur greiddi lausnargjald fyrir þau og fóru þau síðan til Danmerkur og fengu góðar viðtökur. ([[Björn Þorsteinsson sagnfræðingur]] hefur raunar dregið sannleiksgildi þessarar sögu mjög í efa og getið þess til að hún kunni jafnvel að vera uppspuni sem Björn, konungur og Marcellus biskup hafi soðið saman af pólitískum ástæðum.)
Björn fékk þá riddaranafnbót, var gerður að hirðstjóra yfir öllu Íslandi og falið það hlutverk að hefta ólöglega verslun Englendinga á Íslandi. Þegar þau hjón komu heim hófu þau þegar að sinna þessu hlutverki, fóru um landið með sveina sína og ráku Englendinga burtu og gerðu fé þeirra upptækt. Árið [[1467]] sló í bardaga milli Björns og manna hans annars vegar og Englendinga frá Lynn hins vegar á [[Rif (Snæfellsnesi)|Rifi]] á [[Snæfellsnes]]i, þar sem Englendingar höfðu verslun, og lauk honum þannig að Björn var drepinn ásamt nokkrum mönnum sínum en Þorleifur sonur þeirra hjóna tekinn til fanga. Ólöf keypti Þorleif lausan og er sögð hafa hefnt Björns grimmilega.
Börn þeirra Björns og Ólafar voru [[Þorleifur Björnsson hirðstjóri|Þorleifur]] hirðstjóri, Árni, sem var hermaður í þjónustu Kristjáns 1. og féll í orrustunni við [[Brunkeberg]] í [[Svíþjóð]] [[1471]], Einar jungkæri á Skarði, sem dó erlendis [[1493]] og hafði átt að vera hirðstjóri, að því er segir í annálum, og [[Solveig Björnsdóttir|Solveig]] húsfreyja á Skarði, kona [[Páll Jónsson (sýslumaður á Skarði)|Páls Jónssonar]] sýslumanns. Björn átti líka nokkur launbörn, þar á meðal Þóru móður [[Björn Guðnason|Björns Guðnasonar]] í Ögri.
== Heimildir ==
* ''[[Safn til sögu Íslands]]''. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1365151 ''Þekkirðu landið þitt?''; grein í Morgunblaðinu 1965]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1543371 ''Skriftamál Ólafar ríku Loptsdóttir''; grein í Morgunblaðinu 1981] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305202325/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1543371 |date=2016-03-05 }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3274526 ''Fyrir 400 árum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1942]
* [http://www.hellissandur.is/ahugaverdirstadir/bjornssteinn/ ''Björnssteinn''; grein af Hellissandi.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090520003942/http://www.hellissandur.is/ahugaverdirstadir/bjornssteinn/ |date=2009-05-20 }}
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla |
fyrir=[[Torfi Arason]] |
titill=[[Hirðstjórar á Íslandi|Hirðstjóri]] |
frá=[[1457]] |
til=[[1467]] |
eftir=[[Hinrik Kepken]]
}}
{{Töfluendir}}
[[Flokkur:Hirðstjórar á Íslandi]]
[[Flokkur:Íslenskir riddarar]]
[[Flokkur:Íslenskir auðmenn]]
[[Flokkur:Skarðverjar]]
{{fd|1408|1467}}
52bme22ntmpd068un5o0ic9h1xbfslt
Örn Arnarson (skáld)
0
76018
1987692
1921950
2026-11-19T19:06:07Z
Riggwelter
4019
1987692
wikitext
text/x-wiki
{{Aðgreiningartengill1|Örn Arnarson|[[Örn Arnarson]], íþróttamann}}
[[Mynd:Örn Arnarson.jpg|thumb|Örn Arnarson]]
'''Örn Arnarson''' ([[dulnefni]] '''Magnúsar Stefánssonar''') (12. desember 1884 – 25. júlí 1942) var íslenskt [[skáld]] og [[rithöfundur]]. Hann er þekktastur fyrir ljóðabók sína ''[[Illgresi (ljóðabók)|Illgresi]]'' sem kom út árið 1924. Þekktustu ljóð hans eru til dæmis: ''Þá var ég ungur, Stjáni blái'' og ''Íslands Hrafnistumenn'', en það ljóð varð síðan innblásturinn að nafni [[Hrafnista (dvalarheimili)|Hrafnistu]], dvalarheimili aldraðra sjómanna.<ref>[http://www.hrafnista.is/hrafnista/hrafnista/testsearch/newsdetailview/?ew_news_onlyarea=content1&ew_news_onlyposition=4&cat_id=20305&ew_4_a_id=316579 Hvaðan kemur Hrafnistu-nafnið?; grein á Hrafnistu.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>
Magnús Stefánsson fæddist að Kverkártungu á [[Langanes|Langanesströnd]] í [[Norður-Múlasýsla|Norður-Múlasýslu]]. Þar bjuggu foreldrar hans Ingveldur Sigurðardóttir og Stefán Árnason. Áður en Magnús fæddist höfðu þau hjónin eignast sex börn, fimm dætur og einn son sem dó á fyrsta ári.
Á harðindaárunum eftir 1880 svarf svo að þeim að þau brugðu búi vorið 1887 og réðust vinnuhjú að Miðfirði. Dætrum sínum komu þau fyrir víðsvegar en höfðu Magnús með sér. Litlu seinna, 25. maí, drukknaði Stefán í Miðfjarðará og tæpu ári síðar gerðist Ingveldur vinnukona á Þorvaldsstöðum í sömu sveit. Magnús er þá rúmlega tveggja ára og elst nú upp á Þorvaldsstöðum. Þar vandist hann alls konar sveitastörfum, meðal annars sjósókn en þótti latur til vinnu og lélegt mannsefni eins og hann lýsir í kvæðinu ''Þá var ég ungur:''
<blockquote>
Verki skyldu valda <br/>
veikar barnahendur.<br/>
Annir kölluðu að.<br/>
Hugurinn kaus að halda <br/>
heim á draumalendur, <br/>
gleymdi stund og stað.<br/>
„Nóg er letin, áhuginn er enginn“.<br/>
Ungir og gamlir tóku í sama strenginn, <br/>
allir nema móðir mín, <br/>
því mildin þín<br/>
þekkti dreymna drenginn.
</blockquote>
Þegar Magnús var orðinn tvítugur tók hann að leita sér skólamenntunar. Áður hafði hann notið nokkurrar kennslu, fyrst hjá heimafólki, en síðar hjá farkennara á Langanesströnd Guðmundi Hjaltasyni, að minnsta kosti veturinn 1898 – 99. Magnús sótti síðar unglingaskóla sem haldinn var á Grund í Eyjafirði veturinn 1906 – 07 og stundaði síðan nám við Flensborgarskóla í Hafnarfirði veturinn 1907 – 08, en þaðan lauk hann gagnfræðaprófi. Kennaraprófi lauk hann frá Kennaraskólanum þar sem hann var við nám veturinn 1908 – 09.
Veturinn 1909 – 10 starfaði Magnús sem kennari í átthögum sínum, en fékkst aldrei við kennslu eftir það.
Hann flyst nú til Vestmannaeyja og vinnur hjá kaupfélaginu Herjólfi um tíma en fer svo að vinna sem skrifari hjá Karli J. Einarssyni sýslumanni og gegndi því starfi til haustsins 1918. Nokkur sumur stundaði hann þó síldarvinnu á Siglufirði og Akureyri.
Þegar Magnús lét af sýsluskriftunum, fluttist hann til Hafnarfjarðar og átti þar heima lengstum síðan. Fékkst hann þá einkum við afgreiðslu og skrifstofustörf, en hvarf oft að einhvers konar útivinnu á sumrin eins og til dæmis síldar- og vegavinnu. Hann kom nokkuð að sögu íþróttamála í Hafnarfirði og var formaður [[Knattspyrnufélagið Framtíðin|Knattspyrnufélagsins Framtíðarinnar]].
Hann birti fyrstu ljóð sín í Eimreiðinni árið 1920 undir dulnefninu Örn Arnarson og hélt því upp frá því. Fjórum árum síðar gaf hann út sína frægustu bók, ''Illgresi''.
Árið 1935 kenndi hann snögglega hjartabilunar og var lítt vinnufær eftir það. Það kom sér því vel að hann fékk skáldastyrk árið 1936 sem hann hélt síðan. Síðustu árin varð hann að halda kyrru fyrir að mestu og lá löngum rúmfastur. Hann andaðist 25. júlí 1942 í St. Jósefsspítala í Hafnarfirði.
Magnús kvæntist aldrei og dó barnlaus.
== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
== Tenglar ==
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2345795 „Skáldskapur Arnar Arnarsonar og nýja útgáfan af Illgresi“; grein í ''Alþýðublaðinu'' 1965]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1062674 „Skáldið Örn Arnarson lézt síðastl. laugardag“; grein í ''Alþýðublaðinu'' 1942]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1000551 „Magnús Stefánsson skáld“; grein í ''Tímanum'' 1942]
* [https://www.ruv.is/utvarp/spila/longum-er-eg-einn-a-gangi/8001/2c9moh Löngum er ég einn á gangi - Spilari RÚV] (útvarpsþáttur gerður af RÚV 1984 um Örn Arnarsson 43 mín)
[[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]]
[[Flokkur:Íslensk skáld]]
{{fd|1884|1942}}
birwo3chrd4xqqnyh8i8gztd6u37dck
1987714
1987692
2026-11-20T10:40:56Z
Akigka
183
/* Tenglar */
1987714
wikitext
text/x-wiki
{{Aðgreiningartengill1|Örn Arnarson|[[Örn Arnarson]], íþróttamann}}
[[Mynd:Örn Arnarson.jpg|thumb|Örn Arnarson]]
'''Örn Arnarson''' ([[dulnefni]] '''Magnúsar Stefánssonar''') (12. desember 1884 – 25. júlí 1942) var íslenskt [[skáld]] og [[rithöfundur]]. Hann er þekktastur fyrir ljóðabók sína ''[[Illgresi (ljóðabók)|Illgresi]]'' sem kom út árið 1924. Þekktustu ljóð hans eru til dæmis: ''Þá var ég ungur, Stjáni blái'' og ''Íslands Hrafnistumenn'', en það ljóð varð síðan innblásturinn að nafni [[Hrafnista (dvalarheimili)|Hrafnistu]], dvalarheimili aldraðra sjómanna.<ref>[http://www.hrafnista.is/hrafnista/hrafnista/testsearch/newsdetailview/?ew_news_onlyarea=content1&ew_news_onlyposition=4&cat_id=20305&ew_4_a_id=316579 Hvaðan kemur Hrafnistu-nafnið?; grein á Hrafnistu.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>
Magnús Stefánsson fæddist að Kverkártungu á [[Langanes|Langanesströnd]] í [[Norður-Múlasýsla|Norður-Múlasýslu]]. Þar bjuggu foreldrar hans Ingveldur Sigurðardóttir og Stefán Árnason. Áður en Magnús fæddist höfðu þau hjónin eignast sex börn, fimm dætur og einn son sem dó á fyrsta ári.
Á harðindaárunum eftir 1880 svarf svo að þeim að þau brugðu búi vorið 1887 og réðust vinnuhjú að Miðfirði. Dætrum sínum komu þau fyrir víðsvegar en höfðu Magnús með sér. Litlu seinna, 25. maí, drukknaði Stefán í Miðfjarðará og tæpu ári síðar gerðist Ingveldur vinnukona á Þorvaldsstöðum í sömu sveit. Magnús er þá rúmlega tveggja ára og elst nú upp á Þorvaldsstöðum. Þar vandist hann alls konar sveitastörfum, meðal annars sjósókn en þótti latur til vinnu og lélegt mannsefni eins og hann lýsir í kvæðinu ''Þá var ég ungur:''
<blockquote>
Verki skyldu valda <br/>
veikar barnahendur.<br/>
Annir kölluðu að.<br/>
Hugurinn kaus að halda <br/>
heim á draumalendur, <br/>
gleymdi stund og stað.<br/>
„Nóg er letin, áhuginn er enginn“.<br/>
Ungir og gamlir tóku í sama strenginn, <br/>
allir nema móðir mín, <br/>
því mildin þín<br/>
þekkti dreymna drenginn.
</blockquote>
Þegar Magnús var orðinn tvítugur tók hann að leita sér skólamenntunar. Áður hafði hann notið nokkurrar kennslu, fyrst hjá heimafólki, en síðar hjá farkennara á Langanesströnd Guðmundi Hjaltasyni, að minnsta kosti veturinn 1898 – 99. Magnús sótti síðar unglingaskóla sem haldinn var á Grund í Eyjafirði veturinn 1906 – 07 og stundaði síðan nám við Flensborgarskóla í Hafnarfirði veturinn 1907 – 08, en þaðan lauk hann gagnfræðaprófi. Kennaraprófi lauk hann frá Kennaraskólanum þar sem hann var við nám veturinn 1908 – 09.
Veturinn 1909 – 10 starfaði Magnús sem kennari í átthögum sínum, en fékkst aldrei við kennslu eftir það.
Hann flyst nú til Vestmannaeyja og vinnur hjá kaupfélaginu Herjólfi um tíma en fer svo að vinna sem skrifari hjá Karli J. Einarssyni sýslumanni og gegndi því starfi til haustsins 1918. Nokkur sumur stundaði hann þó síldarvinnu á Siglufirði og Akureyri.
Þegar Magnús lét af sýsluskriftunum, fluttist hann til Hafnarfjarðar og átti þar heima lengstum síðan. Fékkst hann þá einkum við afgreiðslu og skrifstofustörf, en hvarf oft að einhvers konar útivinnu á sumrin eins og til dæmis síldar- og vegavinnu. Hann kom nokkuð að sögu íþróttamála í Hafnarfirði og var formaður [[Knattspyrnufélagið Framtíðin|Knattspyrnufélagsins Framtíðarinnar]].
Hann birti fyrstu ljóð sín í Eimreiðinni árið 1920 undir dulnefninu Örn Arnarson og hélt því upp frá því. Fjórum árum síðar gaf hann út sína frægustu bók, ''Illgresi''.
Árið 1935 kenndi hann snögglega hjartabilunar og var lítt vinnufær eftir það. Það kom sér því vel að hann fékk skáldastyrk árið 1936 sem hann hélt síðan. Síðustu árin varð hann að halda kyrru fyrir að mestu og lá löngum rúmfastur. Hann andaðist 25. júlí 1942 í St. Jósefsspítala í Hafnarfirði.
Magnús kvæntist aldrei og dó barnlaus.
== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
== Tenglar ==
* {{tímarit.is|2345795|Skáldskapur Arnar Arnarsonar og nýja útgáfan af „Illgresi“|blað=Alþýðublaðið|dags=1. desember 1965|höfundur=Helgi Sæmundsson|bls=7}}
* {{tímarit.is|1062674|Skáldið Örn Arnarson lézt síðastl. laugardag|blað=Alþýðublaðið|dags=28. júlí 1942|bls=2}}
* {{tímarit.is|1000551|Magnús Stefánsson skáld|blað=Tíminn|dags=28. júlí 1942|bls=1}}
* {{cite AV media|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/longum-er-eg-einn-a-gangi/8001/2c9moh|title=Löngum er ég einn á gangi|work=Spilari RÚV|publisher=RÚV|date=1. maí 2017|people=Gyða Ragnarsdóttir|orig-date=1984}} (43 mín)
[[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]]
[[Flokkur:Íslensk skáld]]
{{fd|1884|1942}}
ehdpt0eb0mp5lw3w2hae90qrnq6wj4s
1987715
1987714
2026-11-20T11:33:12Z
Akigka
183
1987715
wikitext
text/x-wiki
{{Aðgreiningartengill1|Örn Arnarson|[[Örn Arnarson]], íþróttamann}}
[[Mynd:Örn Arnarson.jpg|thumb|Örn Arnarson.]]
'''Magnús Stefánsson''' (12. desember 1884 – 25. júlí 1942) betur þekktur undir skáldanafninu '''Örn Arnarson''', var íslenskt [[skáld]] og [[rithöfundur]]. Hann er þekktastur fyrir ljóðabók sína ''Illgresi'' sem kom út árið 1924. Meðal þekktustu kvæða hans eru „Þá var ég ungur“, „Hafið bláa hafið“, „Lítill fugl“, „Stjáni blái“ og „Íslands Hrafnistumenn“, en það ljóð varð síðan innblásturinn að nafni [[Hrafnista (dvalarheimili)|Hrafnistu]], dvalarheimili aldraðra sjómanna.<ref>[http://www.hrafnista.is/hrafnista/hrafnista/testsearch/newsdetailview/?ew_news_onlyarea=content1&ew_news_onlyposition=4&cat_id=20305&ew_4_a_id=316579 Hvaðan kemur Hrafnistu-nafnið?; grein á Hrafnistu.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>
Magnús Stefánsson fæddist að Kverkártungu á [[Langanes]]strönd í [[Norður-Múlasýsla|Norður-Múlasýslu]]. Þar bjuggu foreldrar hans Ingveldur Sigurðardóttir og Stefán Árnason. Áður en Magnús fæddist höfðu þau hjónin eignast sex börn, fimm dætur og einn son sem dó á fyrsta ári.<ref name="ruv">{{cite AV media|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/longum-er-eg-einn-a-gangi/8001/2c9moh|title=Löngum er ég einn á gangi|work=Spilari RÚV|publisher=RÚV|date=1. maí 2017|people=Helgi Már Barðason og Gyða Ragnarsdóttir|orig-date=1984|time=43 mín}}</ref>
Á harðindaárunum eftir 1880 svarf svo að þeim að þau brugðu búi vorið 1887 og réðust vinnuhjú að [[Miðfjörður|Miðfirði]]. Dætrum sínum komu þau fyrir víðsvegar en höfðu Magnús með sér. Litlu seinna, 25. maí, drukknaði Stefán í [[Miðfjarðará]] og tæpu ári síðar gerðist Ingveldur vinnukona á Þorvaldsstöðum í sömu sveit. Magnús var þá rúmlega tveggja ára og ólst nú upp á Þorvaldsstöðum. Þar vandist hann alls konar sveitastörfum, meðal annars sjósókn, en þótti latur til vinnu og lélegt mannsefni eins og hann lýsir í kvæðinu „Þá var ég ungur“:
<blockquote>
Verki skyldu valda <br/>
veikar barnahendur.<br/>
Annir kölluðu að.<br/>
Hugurinn kaus að halda <br/>
heim á draumalendur, <br/>
gleymdi stund og stað.<br/>
„Nóg er letin, áhuginn er enginn“.<br/>
Ungir og gamlir tóku í sama strenginn, <br/>
allir nema móðir mín, <br/>
því mildin þín<br/>
þekkti dreymna drenginn.
</blockquote>
Þegar Magnús var tvítugur tók hann að leita sér skólamenntunar. Áður hafði hann notið nokkurrar kennslu, fyrst hjá heimafólki, en síðar hjá farkennara á Langanesströnd, Guðmundi Hjaltasyni, að minnsta kosti veturinn 1898–99. Magnús sótti síðar unglingaskóla sem haldinn var á [[Grund í Eyjafirði]] veturinn 1906–07 og stundaði síðan nám við [[Flensborgarskóli|Flensborgarskóla]] í Hafnarfirði veturinn 1907–08, en þaðan lauk hann gagnfræðaprófi. Kennaraprófi lauk hann frá [[Kennaraháskólinn|Kennaraskólanum]] þar sem hann var við nám veturinn 1908–09. Veturinn 1909–10 starfaði Magnús sem kennari í átthögum sínum, en fékkst aldrei við kennslu eftir það.
Hann fluttist nú til [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyja]] og vann hjá kaupfélaginu Herjólfi um tíma, en fór svo að vinna sem skrifari hjá Karli J. Einarssyni sýslumanni og gegndi því starfi til haustsins 1918. Nokkur sumur stundaði hann þó síldarvinnu á Siglufirði og Akureyri.
Þegar Magnús lét af sýsluskriftunum, fluttist hann til [[Hafnarfjörður|Hafnarfjarðar]] og átti þar heima lengstum síðan. Fékkst hann þá einkum við afgreiðslu og skrifstofustörf, en hvarf oft að einhvers konar útivinnu á sumrin eins og síldar- og vegavinnu. Hann kom nokkuð að sögu íþróttamála í Hafnarfirði og var formaður [[Knattspyrnufélagið Framtíðin|Knattspyrnufélagsins Framtíðarinnar]].
Hann birti fyrstu ljóð sín í ''[[Eimreiðin]]ni'' árið 1920 undir dulnefninu Örn Arnarson og hélt því höfundarnafni upp frá því. Fjórum árum síðar gaf hann út sína frægustu bók, ''Illgresi''.<ref>{{tímarit.is|1000551|Magnús Stefánsson skáld|blað=Tíminn|dags=28. júlí 1942|bls=1}}</ref>
Árið 1935 kenndi hann snögglega hjartabilunar og var lítt vinnufær eftir það. Það kom sér því vel að hann fékk skáldastyrk árið 1936 sem hann hélt síðan.<ref name="ruv" /> Síðustu árin varð hann að halda kyrru fyrir að mestu og lá löngum rúmfastur. Hann andaðist 25. júlí 1942 á [[Sankti Jósefsspítali|St. Jósefsspítala]] í Hafnarfirði.<ref>{{tímarit.is|1062674|Skáldið Örn Arnarson lézt síðastl. laugardag|blað=Alþýðublaðið|dags=28. júlí 1942|bls=2}}</ref> Magnús kvæntist aldrei og dó barnlaus.
Eftir dauða hans var ''Illgresi'' endurútgefin með töluverðum viðbótum.<ref>{{tímarit.is|2345795|Skáldskapur Arnar Arnarsonar og nýja útgáfan af „Illgresi“|blað=Alþýðublaðið|dags=1. desember 1965|höfundur=Helgi Sæmundsson|bls=7}}</ref>
== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
[[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]]
[[Flokkur:Íslensk skáld]]
{{fd|1884|1942}}
ozaznp5xuv7uy8xymtp66kdn3ppxml3
1987717
1987715
2026-11-20T11:36:20Z
Akigka
183
1987717
wikitext
text/x-wiki
{{Aðgreiningartengill1|Örn Arnarson|[[Örn Arnarson]], íþróttamann}}
[[Mynd:Örn Arnarson.jpg|thumb|Örn Arnarson.]]
'''Magnús Stefánsson''' (12. desember 1884 – 25. júlí 1942) betur þekktur undir skáldanafninu '''Örn Arnarson''', var íslenskt [[skáld]] og [[rithöfundur]]. Hann er þekktastur fyrir ljóðabók sína ''Illgresi'' sem kom út árið 1924. Meðal þekktustu kvæða hans eru „Þá var ég ungur“, „Hafið bláa hafið“, „Lítill fugl“, „Stjáni blái“ og „Íslands Hrafnistumenn“, en það ljóð varð síðan innblásturinn að nafni [[Hrafnista (dvalarheimili)|Hrafnistu]], dvalarheimili aldraðra sjómanna.<ref>[http://www.hrafnista.is/hrafnista/hrafnista/testsearch/newsdetailview/?ew_news_onlyarea=content1&ew_news_onlyposition=4&cat_id=20305&ew_4_a_id=316579 Hvaðan kemur Hrafnistu-nafnið?; grein á Hrafnistu.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>
Magnús Stefánsson fæddist að Kverkártungu á [[Langanes]]strönd í [[Norður-Múlasýsla|Norður-Múlasýslu]]. Þar bjuggu foreldrar hans Ingveldur Sigurðardóttir og Stefán Árnason. Áður en Magnús fæddist höfðu þau hjónin eignast sex börn, fimm dætur og einn son sem dó á fyrsta ári.<ref name="ruv">{{cite AV media|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/longum-er-eg-einn-a-gangi/8001/2c9moh|title=Löngum er ég einn á gangi|work=Spilari RÚV|publisher=RÚV|date=1. maí 2017|people=Helgi Már Barðason og Gyða Ragnarsdóttir|orig-date=1984}} (43 mín)</ref>
Á harðindaárunum eftir 1880 svarf svo að þeim að þau brugðu búi vorið 1887 og réðust vinnuhjú að [[Miðfjörður|Miðfirði]]. Dætrum sínum komu þau fyrir víðsvegar en höfðu Magnús með sér. Litlu seinna, 25. maí, drukknaði Stefán í [[Miðfjarðará]] og tæpu ári síðar gerðist Ingveldur vinnukona á Þorvaldsstöðum í sömu sveit. Magnús var þá rúmlega tveggja ára og ólst nú upp á Þorvaldsstöðum. Þar vandist hann alls konar sveitastörfum, meðal annars sjósókn, en þótti latur til vinnu og lélegt mannsefni eins og hann lýsir í kvæðinu „Þá var ég ungur“:
<blockquote>
Verki skyldu valda <br/>
veikar barnahendur.<br/>
Annir kölluðu að.<br/>
Hugurinn kaus að halda <br/>
heim á draumalendur, <br/>
gleymdi stund og stað.<br/>
„Nóg er letin, áhuginn er enginn“.<br/>
Ungir og gamlir tóku í sama strenginn, <br/>
allir nema móðir mín, <br/>
því mildin þín<br/>
þekkti dreymna drenginn.
</blockquote>
Þegar Magnús var tvítugur tók hann að leita sér skólamenntunar. Áður hafði hann notið nokkurrar kennslu, fyrst hjá heimafólki, en síðar hjá farkennara á Langanesströnd, Guðmundi Hjaltasyni, að minnsta kosti veturinn 1898–99. Magnús sótti síðar unglingaskóla sem haldinn var á [[Grund í Eyjafirði]] veturinn 1906–07 og stundaði síðan nám við [[Flensborgarskóli|Flensborgarskóla]] í Hafnarfirði veturinn 1907–08, en þaðan lauk hann gagnfræðaprófi. Kennaraprófi lauk hann frá [[Kennaraháskólinn|Kennaraskólanum]] þar sem hann var við nám veturinn 1908–09. Veturinn 1909–10 starfaði Magnús sem kennari í átthögum sínum, en fékkst aldrei við kennslu eftir það.
Hann fluttist nú til [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyja]] og vann hjá kaupfélaginu Herjólfi um tíma, en fór svo að vinna sem skrifari hjá Karli J. Einarssyni sýslumanni og gegndi því starfi til haustsins 1918. Nokkur sumur stundaði hann þó síldarvinnu á Siglufirði og Akureyri.
Þegar Magnús lét af sýsluskriftunum, fluttist hann til [[Hafnarfjörður|Hafnarfjarðar]] og átti þar heima lengstum síðan. Fékkst hann þá einkum við afgreiðslu og skrifstofustörf, en hvarf oft að einhvers konar útivinnu á sumrin eins og síldar- og vegavinnu. Hann kom nokkuð að sögu íþróttamála í Hafnarfirði og var formaður [[Knattspyrnufélagið Framtíðin|Knattspyrnufélagsins Framtíðarinnar]].
Hann birti fyrstu ljóð sín í ''[[Eimreiðin]]ni'' árið 1920 undir dulnefninu Örn Arnarson og hélt því höfundarnafni upp frá því. Fjórum árum síðar gaf hann út sína frægustu bók, ''Illgresi''.<ref>{{tímarit.is|1000551|Magnús Stefánsson skáld|blað=Tíminn|dags=28. júlí 1942|bls=1}}</ref>
Árið 1935 kenndi hann snögglega hjartabilunar og var lítt vinnufær eftir það. Það kom sér því vel að hann fékk skáldastyrk árið 1936 sem hann hélt síðan.<ref name="ruv" /> Síðustu árin varð hann að halda kyrru fyrir að mestu og lá löngum rúmfastur. Hann andaðist 25. júlí 1942 á [[Sankti Jósefsspítali|St. Jósefsspítala]] í Hafnarfirði.<ref>{{tímarit.is|1062674|Skáldið Örn Arnarson lézt síðastl. laugardag|blað=Alþýðublaðið|dags=28. júlí 1942|bls=2}}</ref> Magnús kvæntist aldrei og dó barnlaus.
Eftir dauða hans var ''Illgresi'' endurútgefin með töluverðum viðbótum.<ref>{{tímarit.is|2345795|Skáldskapur Arnar Arnarsonar og nýja útgáfan af „Illgresi“|blað=Alþýðublaðið|dags=1. desember 1965|höfundur=Helgi Sæmundsson|bls=7}}</ref>
== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
[[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]]
[[Flokkur:Íslensk skáld]]
{{fd|1884|1942}}
diofiiwuinktaoatsd6fhncrltttq7j
1987718
1987717
2026-11-20T11:38:25Z
Akigka
183
1987718
wikitext
text/x-wiki
{{Aðgreiningartengill1|Örn Arnarson|[[Örn Arnarson]], íþróttamann}}
[[Mynd:Örn Arnarson.jpg|thumb|Örn Arnarson.]]
'''Magnús Stefánsson''' (12. desember 1884 – 25. júlí 1942) betur þekktur undir skáldanafninu '''Örn Arnarson''', var íslenskt [[skáld]] og [[rithöfundur]]. Hann er þekktastur fyrir ljóðabók sína ''Illgresi'' sem kom út árið 1924. Meðal þekktustu kvæða hans eru „Þá var ég ungur“, „Hafið bláa hafið“, „Lítill fugl“, „Stjáni blái“ og „Íslands Hrafnistumenn“, en það ljóð varð síðan innblásturinn að nafni [[Hrafnista (dvalarheimili)|Hrafnistu]], dvalarheimili aldraðra sjómanna.<ref>[http://www.hrafnista.is/hrafnista/hrafnista/testsearch/newsdetailview/?ew_news_onlyarea=content1&ew_news_onlyposition=4&cat_id=20305&ew_4_a_id=316579 Hvaðan kemur Hrafnistu-nafnið?; grein á Hrafnistu.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>
== Æviágrip ==
Magnús Stefánsson fæddist að Kverkártungu á [[Langanes]]strönd í [[Norður-Múlasýsla|Norður-Múlasýslu]]. Þar bjuggu foreldrar hans Ingveldur Sigurðardóttir og Stefán Árnason. Áður en Magnús fæddist höfðu þau hjónin eignast sex börn, fimm dætur og einn son sem dó á fyrsta ári.<ref name="ruv">{{cite AV media|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/longum-er-eg-einn-a-gangi/8001/2c9moh|title=Löngum er ég einn á gangi|work=Spilari RÚV|publisher=RÚV|date=1. maí 2017|people=Helgi Már Barðason og Gyða Ragnarsdóttir|orig-date=1984}} (43 mín)</ref>
Á harðindaárunum eftir 1880 svarf svo að þeim að þau brugðu búi vorið 1887 og réðust vinnuhjú að [[Miðfjörður|Miðfirði]]. Dætrum sínum komu þau fyrir víðsvegar en höfðu Magnús með sér. Litlu seinna, 25. maí, drukknaði Stefán í [[Miðfjarðará]] og tæpu ári síðar gerðist Ingveldur vinnukona á Þorvaldsstöðum í sömu sveit. Magnús var þá rúmlega tveggja ára og ólst nú upp á Þorvaldsstöðum. Þar vandist hann alls konar sveitastörfum, meðal annars sjósókn, en þótti latur til vinnu og lélegt mannsefni eins og hann lýsir í kvæðinu „Þá var ég ungur“:
<blockquote>
Verki skyldu valda <br/>
veikar barnahendur.<br/>
Annir kölluðu að.<br/>
Hugurinn kaus að halda <br/>
heim á draumalendur, <br/>
gleymdi stund og stað.<br/>
„Nóg er letin, áhuginn er enginn“.<br/>
Ungir og gamlir tóku í sama strenginn, <br/>
allir nema móðir mín, <br/>
því mildin þín<br/>
þekkti dreymna drenginn.
</blockquote>
Þegar Magnús var tvítugur tók hann að leita sér skólamenntunar. Áður hafði hann notið nokkurrar kennslu, fyrst hjá heimafólki, en síðar hjá farkennara á Langanesströnd, Guðmundi Hjaltasyni, að minnsta kosti veturinn 1898–99. Magnús sótti síðar unglingaskóla sem haldinn var á [[Grund í Eyjafirði]] veturinn 1906–07 og stundaði síðan nám við [[Flensborgarskóli|Flensborgarskóla]] í Hafnarfirði veturinn 1907–08, en þaðan lauk hann gagnfræðaprófi. Kennaraprófi lauk hann frá [[Kennaraháskólinn|Kennaraskólanum]] þar sem hann var við nám veturinn 1908–09. Veturinn 1909–10 starfaði Magnús sem kennari í átthögum sínum, en fékkst aldrei við kennslu eftir það.
Hann fluttist nú til [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyja]] og vann hjá kaupfélaginu Herjólfi um tíma, en fór svo að vinna sem skrifari hjá Karli J. Einarssyni sýslumanni og gegndi því starfi til haustsins 1918. Nokkur sumur stundaði hann þó síldarvinnu á Siglufirði og Akureyri.
Þegar Magnús lét af sýsluskriftunum, fluttist hann til [[Hafnarfjörður|Hafnarfjarðar]] og átti þar heima lengstum síðan. Fékkst hann þá einkum við afgreiðslu og skrifstofustörf, en hvarf oft að einhvers konar útivinnu á sumrin eins og síldar- og vegavinnu. Hann kom nokkuð að sögu íþróttamála í Hafnarfirði og var formaður [[Knattspyrnufélagið Framtíðin|Knattspyrnufélagsins Framtíðarinnar]].
Hann birti fyrstu ljóð sín í ''[[Eimreiðin]]ni'' árið 1920 undir dulnefninu Örn Arnarson og hélt því höfundarnafni upp frá því. Fjórum árum síðar gaf hann út sína frægustu bók, ''Illgresi''.<ref>{{tímarit.is|1000551|Magnús Stefánsson skáld|blað=Tíminn|dags=28. júlí 1942|bls=1}}</ref>
Árið 1935 kenndi hann snögglega hjartabilunar og var lítt vinnufær eftir það. Það kom sér því vel að hann fékk skáldastyrk árið 1936 sem hann hélt síðan.<ref name="ruv" /> Síðustu árin varð hann að halda kyrru fyrir að mestu og lá löngum rúmfastur. Hann andaðist 25. júlí 1942 á [[Sankti Jósefsspítali|St. Jósefsspítala]] í Hafnarfirði.<ref>{{tímarit.is|1062674|Skáldið Örn Arnarson lézt síðastl. laugardag|blað=Alþýðublaðið|dags=28. júlí 1942|bls=2}}</ref> Magnús kvæntist aldrei og dó barnlaus.
Eftir dauða hans var ''Illgresi'' endurútgefin með töluverðum viðbótum.<ref>{{tímarit.is|2345795|Skáldskapur Arnar Arnarsonar og nýja útgáfan af „Illgresi“|blað=Alþýðublaðið|dags=1. desember 1965|höfundur=Helgi Sæmundsson|bls=7}}</ref>
== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
[[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]]
[[Flokkur:Íslensk skáld]]
{{fd|1884|1942}}
ssxov8sgxa7rvhtwg4b3bz1io9cdbq0
Royal Mail
0
80434
1987681
1909947
2026-11-19T14:51:27Z
~2026-61401-98
122982
Fundamental improve the info by adding what's the latest depends on the media
1987681
wikitext
text/x-wiki
[[Mynd:RoyalMailCollectionBox20040124.jpg|thumb|200px|Rauður póstkassi]]
'''Royal Mail''' ([[velska]]: '''Post Brenhinol''', [[gelíska]]: '''Oifis a' Phuist''') er [[póstþjónusta]] í [[Bretland]]i. Royal Mail er það fyrirtæki sem sér um söfnun og sendingu [[póstur|pósts]] á Bretlandi. Setja má [[bréf]] í [[póstkassi|póstkassa]] (sem eru allir rauðir og gerðir úr [[steypujárn]]i) eða fara á [[pósthús]] til að senda bréf. Royal Mail ber út bréf og [[pakki|pakka]] á hverjum degi nema á sunnudögum og á [[almennur frídagur|almennum frídögum]].
Stofnun Royal Mail má rekja til ársins [[1516]]. Það varð til í núverandi formi árið [[1969]] við upplausn fyrirtækisins [[General Post Office]]. Félagið var lengi [[hlutafélag]] í eigu [[breska þingið|breska þingsins]]. Hafið var að [[Einkavæðing|einkavæða]] Royal Mail árið 2013.<ref>{{Vefheimild|titill=Einkavæðing póstsins hefst á næstu vikum|url=https://www.vb.is/frettir/einkavaeding-postsins-hafin/95803/|útgefandi=''[[Viðskiptablaðið]]''|ár=2013|mánuður=12. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. desember}}</ref> Ríkið hélt í fyrstu 30 prósenta eignarhlutfalli í félaginu en seldi síðustu hlutabréf sín í því árið 2015 og batt þannig enda á 499 ára almannaeign félagsins.<ref name="BBC News £591m">{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-34514024|title=Royal Mail: Final stake sale raises £591m |publisher=BBC News |date=13 October 2015 |accessdate=18. desember 2019 |language=enska}}</ref>
Árið [[2006]] voru 84 milljónir hluta bornir út með Royal Mail og 14.376 pósthús voru í eigu fyrirtækisins. Royal Mail hafði [[einokun]] á póstþjónustu til ársins [[2006]].Tilvísanir <references/>
{{stubbur|fyrirtæki}}
[[Flokkur:Póstþjónustur]]
[[Flokkur:Bresk fyrirtæki]]
{{S|1516}}
knmj1ll9j2gxi6gmnqpmat4gb70ow0b
1987682
1987681
2026-11-19T14:53:22Z
TKSnaevarr
53243
Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-61401-98|~2026-61401-98]] ([[User talk:~2026-61401-98|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Berserkur|Berserkur]]
1909947
wikitext
text/x-wiki
[[Mynd:RoyalMailCollectionBox20040124.jpg|thumb|200px|Rauður póstkassi]]
'''Royal Mail''' ([[velska]]: '''Post Brenhinol''', [[gelíska]]: '''Oifis a' Phuist''') er [[póstþjónusta]] í [[Bretland]]i. Royal Mail er það fyrirtæki sem sér um söfnun og sendingu [[póstur|pósts]] á Bretlandi. Setja má [[bréf]] í [[póstkassi|póstkassa]] (sem eru allir rauðir og gerðir úr [[steypujárn]]i) eða fara á [[pósthús]] til að senda bréf. Royal Mail ber út bréf og [[pakki|pakka]] á hverjum degi nema á sunnudögum og á [[almennur frídagur|almennum frídögum]].
Stofnun Royal Mail má rekja til ársins [[1516]]. Það varð til í núverandi formi árið [[1969]] við upplausn fyrirtækisins [[General Post Office]]. Félagið var lengi [[hlutafélag]] í eigu [[breska þingið|breska þingsins]]. Hafið var að [[Einkavæðing|einkavæða]] Royal Mail árið 2013.<ref>{{Vefheimild|titill=Einkavæðing póstsins hefst á næstu vikum|url=https://www.vb.is/frettir/einkavaeding-postsins-hafin/95803/|útgefandi=''[[Viðskiptablaðið]]''|ár=2013|mánuður=12. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. desember}}</ref> Ríkið hélt í fyrstu 30 prósenta eignarhlutfalli í félaginu en seldi síðustu hlutabréf sín í því árið 2015 og batt þannig enda á 499 ára almannaeign félagsins.<ref name="BBC News £591m">{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-34514024|title=Royal Mail: Final stake sale raises £591m |publisher=BBC News |date=13 October 2015 |accessdate=18. desember 2019 |language=enska}}</ref>
Árið [[2006]] voru 84 milljónir hluta bornir út með Royal Mail og 14.376 pósthús voru í eigu fyrirtækisins. Royal Mail hafði [[einokun]] á póstþjónustu til ársins [[2006]].
==Tilvísanir==
<references/>
{{stubbur|fyrirtæki}}
[[Flokkur:Póstþjónustur]]
[[Flokkur:Bresk fyrirtæki]]
{{S|1516}}
1900rcoswq73o89g5g0zwxbqh4n5hoc
Leirherinn
0
106196
1987711
1496233
2026-11-20T10:27:39Z
Akigka
183
1987711
wikitext
text/x-wiki
[[Mynd:1 terracotta army 2011.JPG|thumb|right|Leirherinn, gröf eitt.]]
'''Leirherinn''' er samsafn af [[stytta|styttum]] úr [[leir]] sem tákna eiga heri [[Qin Shi Huang]], fyrsta keisara [[Kína]]. Stytturnar, sem eru á níunda þúsund talsins, voru grafnar skammt frá [[grafhýsi]] keisarans á árunum 210-209 f.Kr. og átti leirherinn að vernda hann eftir dauðann.
Fornar heimildir eru til um grafhýsi Qin Shi Huang og fjársjóðina sem eiga að hafa verið grafnir með honum en grafhýsið hefur enn ekki verið opnað og veit enginn hvað það geymir. Aftur á móti nefna engar heimildir leirherinn og var ekkert vitað um tilvist hans fyrr en kínverskir bændur fundu hann árið [[1974]] og hefur hluti hans síðan verið grafinn upp. Í hernum eru ekki aðeins hermenn og ýmsir fylgisveinar, heldur einnig hestvagnar og hestar. Stytturnar eru í fjórum stórum gröfum, flestar í gröf eitt, sem er 230 m á lengd og 62 metra breið.
[[Mynd:Soldier Horse.JPG|thumb|right|Leirhermaður með hesti sínum.]]
Leirstytturnar voru upphaflega málaðar í skærum litum en litirnir hafa dofnað eða málningin flagnað af að mestu. Þær munu upphaflega hafa verið búnar raunverulegum [[vopn]]um og fannst mikið safn vopna í gröfunum, svo sem sverð, spjót, stríðsaxir og lásbogar. Stytturnar hafa alls ekki verið allar steyptar í sama mót og hafa mismunandi andlitssvip. og búnað. Stytturnar eru misháar og eru hershöfðingjarnir hávaxnastir.
Leirherinn er á [[Heimsminjaskrá UNESCO]].
[[Flokkur:Heimsminjar]]
[[Flokkur:Kína]]
[[Flokkur:Kínverskar fornminjar]]
nnmh340jg8wdzfktpygv02sluje5k8l
Kastalinn í Nottingham
0
114804
1987683
1813936
2026-11-19T15:06:12Z
TKSnaevarr
53243
/* Heimildir */
1987683
wikitext
text/x-wiki
[[Mynd:Nottingham Castle Gate 2009.jpg|thumb|300px|Brúin og gamla hliðið]]
'''Kastalinn í Nottingham''' er eitt kunnasta mannvirki í ensku borginni [[Nottingham]]. Hann var áður eitt sterkasta vígi í [[England]]i. Kastalinn var að mestu rifinn [[1649]] við lok [[Enska borgarastyrjöldin|ensku borgarastyrjaldarinnar]], en nokkrir hlutans hans standa enn.
== Saga kastalans ==
=== Upphaf ===
Það var [[Vilhjálmur sigursæli]] sem lét reisa kastalann til að byrja með árið [[1067]], ári eftir sigur hans í [[Orrustan við Hastings|orrustunni við Hastings]]. Kastalinn var að mestu gerður úr viði með jarðvegsgarði í kring. Í konungstíð [[Hinrik 2. Englandskonungur|Hinriks II]] síðla á [[12. öldin|12. öld]] veik þessi kastali fyrir mannvirki úr grjóti og var næstu aldir eitt sterkasta vígi Englandskonunga.
=== Ríkharður ljónshjarta ===
Sonur Hinriks var [[Ríkharður ljónshjarta|Ríkharður I ljónshjarta]]. Þegar hann fór í [[Krossferðir|krossferð]] [[1190]] fóru margir aðalsmenn með honum. Kastalinn í Nottingham var því á tímabili mannlaus. Því flutti jarlinn af Nottingham í hann. Það var á þessum tíma sem sögurnar um [[Hrói höttur|Hróa hött]] gerðust, en aðalandstæðingur hans var jarlinn. Lokasenna þeirra gerist í kastalanum, en þar stendur Hrói uppi sem sigurvegari. Þegar dróst að Ríkharður kæmi heim aftur til Englands (hann var tekinn til fanga í [[Austurríki]] á leið heim), tóku fylgismenn bróður hans, [[Jóhann landlausi|Jóhanns landlausa]], kastalann í Nottingham, enda var hann sterkt vígi. Þegar Ríkharður losnaði úr prísundinni [[1194]] eftir hátt lausnargjald, fór hann til Nottingham og gerði umsátur um kastalann. Til þess notaði hann að hluta umsáturstól þau sem hann hafði yfir að ráða í [[Jerúsalem]]. Ríkharður sigraði í bardaganum sem eftir fylgdi og endurheimti kastalann.
=== Valdarán Játvarðs III ===
[[Játvarður 3.|Játvarður III]] var aðeins 14 ára gamall þegar faðir hans, [[Játvarður 2.|Játvarður]] II var drepinn. Móðir hans, [[Ísabella af Frakklandi, Englandsdrottning|Ísabella frá Frakklandi]], og ástmaður hennar, Roger Mortimer, stjórnuðu ríkinu meðan Játvarður III var ómyndugur. En Játvarður var óánægður. [[19. október]] [[1330]], þegar Játvarður var 17 ára, dvaldi móðir hans og Roger í kastalanum í Nottingham. Með aðstoð frá William Montagu hugði hann á valdarán. Þeir læddust inn í kastalann og drápu lífverði drottningar og Mortimers. Mortimer var bundinn og fluttur til [[London]], þar sem hann var hengdur mánuð síðar. Ísabella var neydd til að segja af sér. Þannig náði Játvarður völdum. Hann notaði kastalann sem aðsetur á hinum og þessum tímum. Stundum hélt hann þing í kastalanum. Eftirmaður hans, [[Ríkharður 2. Englandskonungur|Ríkharður II]], hélt að minnsta kosti þrjú ríkisþing í kastalanum, það síðasta [[1397]]. Á [[14. öldin|14. öld]] voru nokkrir þekktir einstaklingar í varðhaldi í dýflissum kastalans. Þeirra helstur var [[Davíð 2. Skotakonungur|Davíð II]] konungur [[Skotland]]s árið [[1346]].
=== Fleiri konungar ===
[[Mynd:Nottingham castle reconstruction.jpg|thumb|Kastalinn eins og hann er talinn hafa litið út síðla á miðöldum]]
Eftir daga Ríkharðs III var kastalinn ekki lengur notaður í hernaðarlegum tilgangi í nokkurn tíma. [[Hinrik 4. Englandskonungur|Hinrik IV]] veitti eiginkonu sinni, Jóhönnu af Navarra, afnot af kastalanum [[1403]]. Þar bjó hún að mestu leyti til dánardags [[1437]]. Á [[Rósastríðin|Rósastríðunum]] síðla á [[15. öldin|15. öld]] lýsti [[Játvarður 4.|Játvarður IV]] sig sem konung Englands í kastalanum í Nottingham og hann lét jafnframt laga og stækka kastalann. [[Hinrik 8.|Hinrik VIII]] lét stækka kastalann enn, en sjálfur dvaldi hann þar nokkru sinnum. Auk þess bjó hann til herdeild nokkur hundruð manna sem áttu að sitja í kastalanum og tryggja öryggi hans. Eftir það var kastalinn eitt allra sterkasta vígi Englandskonunga út [[16. öldin]]a.
=== Borgarastríðið ===
Í upphafi [[17. öldin|17. aldar]] var kastalinn yfirgefinn og byrjaði hann þá að grotna niður. Þegar [[enska borgarastyrjöldin]] hófst [[1642]] var hluti hans orðin það lélegur að segja má hann var rústir. [[22. ágúst]] 1642 fór [[Karl 1. Englandskonungur|Karl I]] til Nottingham og hóf að safna liði fyrir væntanlegt stríð við þingið í London. Í kastalanum lét hann hífa konungsflaggið að gömlum hermannasið til að safna liði. Þetta þótti mikil ögrun við þingið, sem einnig safnaði liði. Skömmu síðar yfirgaf Karl borgina. Ári síðar réðist her þingsins á kastalann í Nottingham og hélt honum til [[1649]]. Þetta var síðasti herinn sem dvaldi í kastalanum. Á þessu ári var Karl I tekinn af lífi og var kastalinn þá rifinn niður að mestu leyti. Þannig lauk 600 ára tilvist þessarar merku byggingar.
=== Herragarður og safn ===
[[Mynd:Nottingham Castle Entrance.jpg|thumb|Kastalasafnið eins og það lítur út í dag]]
[[1674]]-[[1679|79]] lét Henry Cavendish, hertoginn af Newcastle, reisa sér herrasetur í rústum kastalans, en þá hafði konungdæmið í Englandi verið endurreist. Nokkrir hlutir kastalans stóðu þó enn uppi og voru þeir gjarnan notaðir í nýju bygginguna. Í herrasetrinu bjuggu hertogarnir næstu aldir. Í [[Iðnbyltingin|iðnbyltingunni]] á [[19. öldin|19. öld]] risu fátækrahverfi í Nottingham. Þegar hertoginn af Newcastle neitaði að undirrita endurreisnarlög (Reform Act) árið [[1832]] trylltist lýðurinn. Hann ruddist inn í herrasetrið og brenndi það niður. Þannig lá það í rústum allt til [[1875]] er herrasetrið var endurreist og vígt [[1878]] af prinsinum af Wales (síðar [[Játvarður 7. Bretlandskonungur|Játvarður VII]]). Setrið var reist sem safnahús, fyrsta borgarsafn Englands utan London. Þar kennir ýmissa grasa, m.a. fínvefnað úr Nottingham, keramik, málverk og annað.
=== Viðburðir ===
Ýmsir viðburðir fara fram á kastalalóðinni. Má þar nefna árlega bjórhátíð og Hróa hattar leikrit. Árið [[2008]] var heimsmet sett við kastalann er þar safnaðist saman meiri fjöldi manna í Hróa hattar klæðum á einum og sama staðnum en áður hefur gerst.
== Heimildir ==
* {{wpheimild|tungumál=en|titill=Nottingham Castle|mánuðurskoðað=28. febrúar|árskoðað=2013}}
[[Flokkur:Kastalar í Englandi]]
[[Flokkur:Nottingham]]
0hho915y8qoxgo0ggwxglmx3hwbpf4n
Angkor Wat
0
131200
1987705
1987163
2026-11-20T10:05:11Z
TKSnaevarr
53243
1987705
wikitext
text/x-wiki
{{coord|13|24|45|N|103|52|0|E|type:landmark_region:KH|display=title}}[[Mynd:Angkor Wat, Camboya, 2013-08-15, DD 039.JPG|thumb]]
[[Mynd:Angkor Wat, Camboya, 2013-08-16, DD 063.JPG|thumb]]
'''Angkor Wat (Höfuð-borgmusterið)''' í [[Kambódía|Kambódíu]] er best þekkta hofið í Angkor-fornminjagarðinum, sem er eitt mikilvægasta fornleifasvæðið í Suðaustur-Asíu. Svæðið nær yfir um 400 km2, skógi vaxið svæði, Angkor-garðurinn inniheldur stórkostlegar leifar af mismunandi höfuðborgum Khmer-heimsveldisins sem var við lýði frá 8. til 14. aldar. Fyrir utan áðurnefnt Angkor Wat er hið víðfræga Angkor Thom með 72 turnum sem hver hefur fjögur Búdda-andlit, Bayon-musterið með ótal höggmyndum og áhugaverður skreytingum. Svæðið nýtur nú verndar [[UNESCO]], sem hefur sett upp margþætt verkefni til að vernda það og umhverfi þess <ref>http://whc.unesco.org/en/list/668</ref>
Svæðið í heild er þyrping mustera sem mynda stærstu trúarlegu minnismerki í heimi. Angkor Wat var upphaflega byggt sem hindúahof fyrir [[Khmer]]-konungsættina, en [[Búdda]]styttur voru settar upp þegar hofið var helgað Mahajana-<nowiki/>[[Búddismi|búddisma]] við lok 12. aldarinnar.<ref name="cyark">{{cite web|url=http://www.cyark.org/news/recycling-monuments-the-hinduismbuddhism-switch-at-angkor|title=Recycling Monuments: The Hinduism/Buddhism Switch at Angkor|author=Ashley M. Richter|date=September 8, 2009|publisher=[[CyArk]]|accessdate=June 7, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20190630094240/https://www.cyark.org/news/recycling-monuments-the-hinduismbuddhism-switch-at-angkor|archive-date=júní 30, 2019|url-status=dead}}</ref> Khmer-konungurinn Suryavarman II lét byggja musterið<ref name="Higham1">{{cite book|title=Early Mainland Southeast Asia|author=Higham, C.|first=|publisher=River Books Co., Ltd.|year=2014|isbn=978-616-7339-44-3|location=Bangkok|pages=372, 378–379}}</ref> snemma á 12. öldinni í [[Yaśodharapura]] (núverandi [[Angkor]]), höfuðborg Khmer konungsættarinnar, sem hof ríkis síns og sitt eigið grafhýsi. Angor Wat var tileinkað [[Visnjú]]. Í hofinu nær byggingarstíll Khmera hátindi og það hefur verið notað sem merki landsins<ref>{{cite web|title=Government ::Cambodia|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html|work=CIA World Factbook|access-date=2015-10-18|archive-date=2010-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20101229001224/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html|url-status=dead}}</ref> og er á [[Fáni Kambódíu|fána þess]] og er vinsælasti áfangastaður landsins meðal ferðamanna.
== Heimildir ==
*{{wpheimild|tungumál=en|titill=Angkor Wat|mánuðurskoðað=18. október|árskoðað=2015}}
== Tilvísanir ==
<references/>
{{stubbur|landafræði}}
[[Flokkur:Kambódísk hof]]
najmixomq8zlzhtxi2lj5164m247nh5
1987707
1987705
2026-11-20T10:21:25Z
Akigka
183
1987707
wikitext
text/x-wiki
{{coord|13|24|45|N|103|52|0|E|type:landmark_region:KH|display=title}}
[[Mynd:Angkor_Wat.jpg|thumb|Framhlið aðalhofsins.]]
'''Angkor Wat''' ([[kmeríska]]: „hofborg“) í [[Kambódía|Kambódíu]] er best þekkta hofið í [[Angkor-fornminjagarðurinn|Angkor-fornminjagarðinum]], sem er eitt mikilvægasta fornleifasvæðið í [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]]. Svæðið nær yfir um 400 km<sup>2</sup>, skógi vaxið svæði. Angkor-garðurinn inniheldur stórkostlegar leifar af mismunandi höfuðborgum [[Khmer-veldið|Khmer-veldisins]] sem var við lýði frá 8. öld til 14. aldar. Fyrir utan áðurnefnt Angkor Wat er hið víðfræga [[Angkor Thom]] með 72 turnum sem hver hefur fjögur búddaandlit, og [[Bayon-musterið]] með ótal höggmyndum og áhugaverðum skreytingum. Svæðið nýtur nú verndar [[UNESCO]], sem hefur sett upp margþætt verkefni til að vernda það og umhverfi þess <ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/668|title=Angkor|website=UNESCO World Heritage Convention|access-date=20.11.2026}}</ref>
Svæðið í heild er þyrping mustera sem mynda stærstu trúarlegu minnismerki í heimi. Angkor Wat var upphaflega byggt sem [[hindúasiður|hindúahof]] fyrir [[Khmer-konungsættin]]a, en [[Búdda]]styttur voru settar upp þegar hofið var helgað [[Mahajana]]-búddisma við lok 12. aldar.<ref name="cyark">{{cite web|url=http://www.cyark.org/news/recycling-monuments-the-hinduismbuddhism-switch-at-angkor|title=Recycling Monuments: The Hinduism/Buddhism Switch at Angkor|author=Ashley M. Richter|date=September 8, 2009|publisher=[[CyArk]]|accessdate=June 7, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20190630094240/https://www.cyark.org/news/recycling-monuments-the-hinduismbuddhism-switch-at-angkor|archive-date=júní 30, 2019|url-status=dead}}</ref> Khmer-konungurinn [[Suryavarman 2.]] lét byggja musterið<ref name="Higham1">{{cite book|title=Early Mainland Southeast Asia|author=Higham, C.|first=|publisher=River Books Co., Ltd.|year=2014|isbn=978-616-7339-44-3|location=Bangkok|pages=372, 378–379}}</ref> snemma á 12. öldinni í [[Yaśodharapura]] (núverandi [[Angkor]]), höfuðborg Khmer-konungsættarinnar, sem hof ríkis síns og sitt eigið grafhýsi. Angor Wat var tileinkað [[Visnjú]]. Í hofinu nær byggingarstíll Khmera hátindi sínum. Það hefur verið notað sem merki Kambódíu<ref>{{cite web|title=Government ::Cambodia|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html|work=CIA World Factbook|access-date=2015-10-18|archive-date=2010-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20101229001224/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html|url-status=dead}}</ref> og er á [[Fáni Kambódíu|fána landsins]]. Angkor Wat er vinsælasti áfangastaður landsins meðal ferðamanna.
== Tilvísanir ==
{{reflist}}
{{stubbur|landafræði}}
[[Flokkur:Kambódísk hof]]
inl61kr4khfgjm8own8iri2fb4mns7p
1987708
1987707
2026-11-20T10:23:00Z
Akigka
183
1987708
wikitext
text/x-wiki
{{coord|13|24|45|N|103|52|0|E|type:landmark_region:KH|display=title}}
[[Mynd:Angkor_Wat.jpg|thumb|Framhlið aðalhofsins.]]
'''Angkor Wat''' ([[kmeríska]]: „hofborg“) í [[Kambódía|Kambódíu]] er best þekkta hofið í [[Angkor-fornminjagarðurinn|Angkor-fornminjagarðinum]], sem er eitt mikilvægasta fornleifasvæðið í [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]]. Svæðið nær yfir um 400 km<sup>2</sup>, skógi vaxið svæði. Angkor-garðurinn inniheldur stórkostlegar leifar af mismunandi höfuðborgum [[Kmeraveldið|Kmeraveldisins]] sem var við lýði frá 8. öld til 14. aldar. Fyrir utan áðurnefnt Angkor Wat er hið víðfræga [[Angkor Thom]] með 72 turnum sem hver hefur fjögur búddaandlit, og [[Bayon-musterið]] með ótal höggmyndum og áhugaverðum skreytingum. Svæðið nýtur nú verndar [[UNESCO]], sem hefur sett upp margþætt verkefni til að vernda það og umhverfi þess <ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/668|title=Angkor|website=UNESCO World Heritage Convention|access-date=20.11.2026}}</ref>
Svæðið í heild er þyrping mustera sem mynda stærstu trúarlegu minnismerki í heimi. Angkor Wat var upphaflega byggt sem [[hindúasiður|hindúahof]] fyrir [[Kmerakonungsættin]]a, en [[Búdda]]styttur voru settar upp þegar hofið var helgað [[Mahajana]]-búddisma við lok 12. aldar.<ref name="cyark">{{cite web|url=http://www.cyark.org/news/recycling-monuments-the-hinduismbuddhism-switch-at-angkor|title=Recycling Monuments: The Hinduism/Buddhism Switch at Angkor|author=Ashley M. Richter|date=September 8, 2009|publisher=CyArk|accessdate=June 7, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20190630094240/https://www.cyark.org/news/recycling-monuments-the-hinduismbuddhism-switch-at-angkor|archive-date=júní 30, 2019|url-status=dead}}</ref> Kmerakonungurinn [[Suryavarman 2.]] lét byggja musterið<ref name="Higham1">{{cite book|title=Early Mainland Southeast Asia|author=Higham, C.|first=|publisher=River Books Co., Ltd.|year=2014|isbn=978-616-7339-44-3|location=Bangkok|pages=372, 378–379}}</ref> snemma á 12. öldinni í [[Yaśodharapura]] (núverandi [[Angkor]]), höfuðborg Kmerakonungsættarinnar, sem hof ríkis síns og sitt eigið grafhýsi. Angor Wat var tileinkað [[Visnjú]]. Í hofinu nær byggingarstíll Khmera hátindi sínum. Það hefur verið notað sem merki Kambódíu<ref>{{cite web|title=Government ::Cambodia|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html|work=CIA World Factbook|access-date=2015-10-18|archive-date=2010-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20101229001224/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html|url-status=dead}}</ref> og er á [[Fáni Kambódíu|fána landsins]]. Angkor Wat er vinsælasti áfangastaður landsins meðal ferðamanna.
== Tilvísanir ==
{{reflist}}
{{stubbur|landafræði}}
[[Flokkur:Kambódísk hof]]
pvs5nc5k1ukb6nmzbrvfumg4pvx2g89
1987709
1987708
2026-11-20T10:26:59Z
Akigka
183
1987709
wikitext
text/x-wiki
{{coord|13|24|45|N|103|52|0|E|type:landmark_region:KH|display=title}}
[[Mynd:Angkor_Wat.jpg|thumb|Framhlið aðalhofsins.]]
'''Angkor Wat''' ([[kmeríska]]: „hofborg“) í [[Kambódía|Kambódíu]] er best þekkta hofið í [[Angkor-fornminjagarðurinn|Angkor-fornminjagarðinum]], sem er eitt mikilvægasta fornleifasvæðið í [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]]. Svæðið nær yfir um 400 km<sup>2</sup>, skógi vaxið svæði. Angkor-garðurinn inniheldur stórkostlegar leifar af mismunandi höfuðborgum [[Kmeraveldið|Kmeraveldisins]] sem var við lýði frá 8. öld til 14. aldar. Fyrir utan áðurnefnt Angkor Wat er hið víðfræga [[Angkor Thom]] með 72 turnum sem hver hefur fjögur búddaandlit, og [[Bayon-musterið]] með ótal höggmyndum og áhugaverðum skreytingum. Svæðið nýtur nú verndar [[UNESCO]], sem hefur sett upp margþætt verkefni til að vernda það og umhverfi þess <ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/668|title=Angkor|website=UNESCO World Heritage Convention|access-date=20.11.2026}}</ref>
Svæðið í heild er þyrping mustera sem mynda stærstu trúarlegu minnismerki í heimi. Angkor Wat var upphaflega byggt sem [[hindúasiður|hindúahof]] fyrir [[Kmerakonungsættin]]a, en [[Búdda]]styttur voru settar upp þegar hofið var helgað [[Mahajana]]-búddisma við lok 12. aldar.<ref name="cyark">{{cite web|url=http://www.cyark.org/news/recycling-monuments-the-hinduismbuddhism-switch-at-angkor|title=Recycling Monuments: The Hinduism/Buddhism Switch at Angkor|author=Ashley M. Richter|date=September 8, 2009|publisher=CyArk|accessdate=June 7, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20190630094240/https://www.cyark.org/news/recycling-monuments-the-hinduismbuddhism-switch-at-angkor|archive-date=júní 30, 2019|url-status=dead}}</ref> Kmerakonungurinn [[Suryavarman 2.]] lét byggja musterið<ref name="Higham1">{{cite book|title=Early Mainland Southeast Asia|author=Higham, C.|first=|publisher=River Books Co., Ltd.|year=2014|isbn=978-616-7339-44-3|location=Bangkok|pages=372, 378–379}}</ref> snemma á 12. öldinni í [[Yaśodharapura]] (núverandi [[Angkor]]), höfuðborg Kmerakonungsættarinnar, sem hof ríkis síns og sitt eigið grafhýsi. Angor Wat var tileinkað [[Visnjú]]. Í hofinu nær byggingarstíll Khmera hátindi sínum. Það hefur verið notað sem merki Kambódíu<ref>{{cite web|title=Government ::Cambodia|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html|work=CIA World Factbook|access-date=2015-10-18|archive-date=2010-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20101229001224/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html|url-status=dead}}</ref> og er á [[Fáni Kambódíu|fána landsins]]. Angkor Wat er vinsælasti áfangastaður landsins meðal ferðamanna.
== Tilvísanir ==
{{reflist}}
{{stubbur|landafræði}}
[[Flokkur:Kambódísk hof]]
[[Flokkur:Heimsminjaskrá UNESCO]]
6108x2n3s061t4qcjw5iiskldb4t1la
1987710
1987709
2026-11-20T10:27:18Z
Akigka
183
1987710
wikitext
text/x-wiki
{{coord|13|24|45|N|103|52|0|E|type:landmark_region:KH|display=title}}
[[Mynd:Angkor_Wat.jpg|thumb|Framhlið aðalhofsins.]]
'''Angkor Wat''' ([[kmeríska]]: „hofborg“) í [[Kambódía|Kambódíu]] er best þekkta hofið í [[Angkor-fornminjagarðurinn|Angkor-fornminjagarðinum]], sem er eitt mikilvægasta fornleifasvæðið í [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]]. Svæðið nær yfir um 400 km<sup>2</sup>, skógi vaxið svæði. Angkor-garðurinn inniheldur stórkostlegar leifar af mismunandi höfuðborgum [[Kmeraveldið|Kmeraveldisins]] sem var við lýði frá 8. öld til 14. aldar. Fyrir utan áðurnefnt Angkor Wat er hið víðfræga [[Angkor Thom]] með 72 turnum sem hver hefur fjögur búddaandlit, og [[Bayon-musterið]] með ótal höggmyndum og áhugaverðum skreytingum. Svæðið nýtur nú verndar [[UNESCO]], sem hefur sett upp margþætt verkefni til að vernda það og umhverfi þess <ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/668|title=Angkor|website=UNESCO World Heritage Convention|access-date=20.11.2026}}</ref>
Svæðið í heild er þyrping mustera sem mynda stærstu trúarlegu minnismerki í heimi. Angkor Wat var upphaflega byggt sem [[hindúasiður|hindúahof]] fyrir [[Kmerakonungsættin]]a, en [[Búdda]]styttur voru settar upp þegar hofið var helgað [[Mahajana]]-búddisma við lok 12. aldar.<ref name="cyark">{{cite web|url=http://www.cyark.org/news/recycling-monuments-the-hinduismbuddhism-switch-at-angkor|title=Recycling Monuments: The Hinduism/Buddhism Switch at Angkor|author=Ashley M. Richter|date=September 8, 2009|publisher=CyArk|accessdate=June 7, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20190630094240/https://www.cyark.org/news/recycling-monuments-the-hinduismbuddhism-switch-at-angkor|archive-date=júní 30, 2019|url-status=dead}}</ref> Kmerakonungurinn [[Suryavarman 2.]] lét byggja musterið<ref name="Higham1">{{cite book|title=Early Mainland Southeast Asia|author=Higham, C.|first=|publisher=River Books Co., Ltd.|year=2014|isbn=978-616-7339-44-3|location=Bangkok|pages=372, 378–379}}</ref> snemma á 12. öldinni í [[Yaśodharapura]] (núverandi [[Angkor]]), höfuðborg Kmerakonungsættarinnar, sem hof ríkis síns og sitt eigið grafhýsi. Angor Wat var tileinkað [[Visnjú]]. Í hofinu nær byggingarstíll Khmera hátindi sínum. Það hefur verið notað sem merki Kambódíu<ref>{{cite web|title=Government ::Cambodia|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html|work=CIA World Factbook|access-date=2015-10-18|archive-date=2010-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20101229001224/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html|url-status=dead}}</ref> og er á [[Fáni Kambódíu|fána landsins]]. Angkor Wat er vinsælasti áfangastaður landsins meðal ferðamanna.
== Tilvísanir ==
{{reflist}}
{{stubbur|landafræði}}
[[Flokkur:Kambódísk hof]]
[[Flokkur:Heimsminjar]]
rekmafsmgyyi7rmcmwio35r56r060if
Frjálsi demókrataflokkurinn
0
165947
1987671
1964901
2026-11-19T12:50:58Z
TKSnaevarr
53243
/* Í stjórnarandstöðu */
1987671
wikitext
text/x-wiki
{{Stjórnmálaflokkur
|flokksnafn_íslenska = Frjálsi demókrataflokkurinn
|flokksnafn_formlegt = Freie Demokratische Partei
|mynd =[[Mynd:Logo der FDP 2026.svg|150px|center|]]
| fylgi = {{lækkun}} 4,3%¹
|litur = #FFEE00
|formaður = [[Wolfgang Kubicki]]
|varaformaður =[[Henning Höne]]<br />[[Svenja Hahn]]<br/>[[Linda Teuteberg]]
|aðalritari = [[Martin Hagen]]
|þingflokksformaður =
|frkvstjr =
|stofnár = {{start date and age|1948|12|12}}
|höfuðstöðvar = Hans-Dietrich-Genscher-Haus, Reinhardtstraße 14, 10117 [[Berlín]], [[Þýskaland]]i
|félagatal ={{hækkun}} 73.000<ref name="Membership-09-2021">{{cite web|url=https://www.welt.de/politik/deutschland/article233558060/Bundestagswahl-2021-73-000-FDP-verzeichnet-starkes-Mitglieder-Wachstum.html|title=73.000 – FDP verzeichnet starkes Mitglieder-Wachstum|date=17 October 2021|language=de|website=welt}}</ref>
|hugmyndafræði = [[Frjálslyndisstefna]], [[klassísk frjálshyggja]], Evrópusamvinna
|einkennislitur = Gulur {{Colorbox|#FFEE00}}
|vettvangur1 = Sæti á sambandsþinginu
|sæti1 = 0
|sæti1alls = 736
|vettvangur2 = Sæti á Evrópuþinginu
|sæti2 = 5
|sæti2alls = 96
|vefsíða = {{URL|fdp.de}}
| fótnóta = ¹Fylgi í þingkosningum 2025
|bestu kosningaúrslit =
|verstu kosningaúrslit = }}
'''Frjálsi demókrataflokkurinn''' ([[þýska]]: '''''Freie Demokratische Partei'''''; skammstafað '''FDP''') er [[Þýskaland|þýskur]] stjórnmálaflokkur. Flokkurinn kennir sig við félagslega og efnahagslega [[Frjálslyndisstefna|frjálslyndisstefnu]], [[Klassísk frjálshyggja|klassíska frjálshyggju]] og stuðning við veru Þýskalands í [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]]. Frjálsi demókrataflokkurinn er skilgreindur sem miðjuflokkur eða mið-hægriflokkur og hefur í gegnum tíðina tekið þátt í samsteypustjórnum bæði með [[Kristilegi demókrataflokkurinn (Þýskaland)|Kristilega demókrataflokknum]] og [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Jafnaðarmannaflokknum]]. Flokkurinn situr nú í stjórn ásamt Jafnaðarmönnum og [[Sambandið 90/Græningjarnir|Græningjum]] og flokksleiðtoginn [[Wolfgang Kubicki]] er fjármálaráðherra Þýskalands.
== Söguágrip ==
[[Mynd:Schlußstrich drunter - FDP election campaign poster, Germany 1949.jpg|thumb|left|Kosningaplakat FDP frá árinu 1949.]]
Margir eldri frjálslyndir flokkar höfðu verið virkir í Þýskalandi á undan Frjálsa demókrataflokknum, meðal annars [[Lýðræðisflokkurinn (Þýskaland)|Lýðræðisflokkurinn]], [[Þjóðfrelsisflokkurinn (Þýskaland)|Þjóðfrelsisflokkurinn]] og [[Þýski þjóðarflokkurinn]]. Frjálsi lýðræðisflokkurinn var stofnaður með arfleifð þessara flokka í huga eftir [[seinni heimsstyrjöldin]]a. Upphaflega hugðust þeir [[Theodor Heuss]] og [[Wilhelm Külz]] stofna nýjan þýskan frjálslyndisflokk undir nafninu „Lýðræðisflokkurinn“ (þ. ''Demokratische Partei Deutschlands'') árið 1947 í [[Rothenburg ob der Tauber]] en þessar áætlanir runnu út í sandinn og Külz endaði með því að stofna frjálslyndan stjórnmálaflokk í [[Austur-Þýskaland]]i. Frjálsi demókrataflokkurinn var formlega stofnaður þann 11. desember 1948 í [[Heppenheim|Heppenheim an der Bergstraße]] með samruna allra frjálslyndra flokka á hernámssvæðum vesturveldanna (í [[Vestur-Þýskaland]]i). Heuss og nýi flokkurinn léku lykilhlutverk við samningu nýrrar stjórnarskrár fyrir þýska sambandslýðveldið sem stofnað var eftir styrjöldina og Heuss varð fyrsti forseti þess.
Frá 1966 til 1969 var Frjálsi demókrataflokkurinn í stjórnarandstöðu á meðan [[Kristilegi demókrataflokkurinn (Þýskaland)|Kristilegi demókrataflokkurinn]] og [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Jafnaðarmannaflokkurinn]] mynduðu samsteypustjórn.
=== Stjórnarsamstarf með Jafnaðarmönnum ===
Árið 1969 gekk Frjálsi demókrataflokkurinn í samsteypustjórn ásamt Jafnaðarmannaflokknum og sat með þeim í stjórn næstu þrettán árin. Jafnaðarmaðurinn [[Willy Brandt]] varð þá kanslari en [[Walter Scheel]], leiðtogi FDP, varð utanríkisráðherra og átti eftir að endurmóta vestur-þýska utanríkisstefnu í samráði við Brandt. Þegar Scheel varð forseti Vestur-Þýskalands árið 1974 tók [[Hans-Dietrich Genscher]] við af honum sem flokksleiðtogi FDP og utanríkisráðherra. Genscher átti eftir að gegna embætti utanríkisráðherra í alls 18 ár. Frá lokum áttunda áratugarins varð ágreiningur milli flokkanna æ ljósari en samsteypustjórnin hélt þó meirihluta í þingkosningum árið 1980 með jafnaðarmanninn [[Helmut Schmidt]] sem kanslaraefni. Árið 1982 varð svokallaður „vendipunktur“ (þýska: ''Wende'') þegar Frjálsi demókrataflokkurinn, sem hafði tekið upp harðari [[Hægristefna|hægristefnu]], studdi [[Vantrauststillaga|vantrauststillögu]] gegn minnihlutastjórn Schmidt og gekk síðan í stjórnarsamstarf með Kristilegum demókrötum (CDU/CSU) þar sem [[Helmut Kohl]] varð kanslari og Genscher sat áfram sem utanríkisráðherra og varakanslari.
=== Stjórnarsamstarf með Kristilegum demókrötum ===
Ákvörðunin um að ganga í stjórn með Kristilegum demókrötum leiddi til klofnings innan FDP. Um tuttugu prósent flokksmeðlima sögðu sig úr flokknum og í þingkosningum ársins 1983 tapaði flokkurinn tæplega fjögurra prósenta fylgi. Flestir liðhlauparnir gengu í Jafnaðarmannaflokkinn, [[Sambandið 90/Græningjarnir|Græningjaflokkinn]] eða aðra smærri frjálslyndisflokka.
Árið 1998 tapaði stjórn CDU/CSU og FDP kosningum fyrir Jafnaðarmönnum og Græningjum. Árið 2005 bættu Frjálsir demókratar nokkuð við sig, hlutu tæp tíu prósent atkvæða og urðu þar með þriðji stærsti flokkurinn á þinginu og stærsti stjórnarandstöðuflokkurinn.
===FDP og sameining Þýskalands===
FDP studdi [[Sameining Þýskalands|sameiningu Þýskalands]] árið 1990 sem Kohl átti frumkvæði að eftir [[fall Berlínarmúrsins]] árið 1989. Við sameininguna gengu ýmsar frjálslyndar hreyfingar frá [[Austur-Þýskaland]]i í Frjálsa demókrataflokkinn, sem hlaut þannig strax sterkt bakland í nýju þýsku sambandslöndunum. Meðal flokkanna sem gengu í FDP voru flokkar sem höfðu áður verið meðlimir í „þjóðfylkingu“ þýska alþýðulýðveldisins, [[Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn (Þýskaland)|Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn]] (LDP) og [[Þjóðarlýðræðisflokkurinn]] (NDPD).
=== Önnur ríkisstjórn Merkel ===
[[Mynd:FDP Bundestagswahlen.svg|300px|thumb|right|Kosninganiðurstöður FDP frá 1948 til 2013.]]
Eftir þingkosningar árið 2009 gekk Frjálsi demókrataflokkurinn á ný í stjórnarsamstarf með Kristilegum demókrötum þar sem [[Angela Merkel]] var kanslari. Í kosningunum hlaut FDP 14,6 prósent atkvæða, bestu útkomu í sögu sinni, og fimm meðlimir flokksins urðu ráðherrar: [[Guido Westerwelle]], [[Sabine Leutheusser-Schnarrenberger]], [[Philipp Rösler]], [[Rainer Brüderle]] og [[Dirk Niebel]]. Flokkurinn tapaði hins vegar miklu fylgi á meðan hann sat í stjórn með Kristilegum demókrötum. Eftir að FDP galt afhroð í sveitastjórnarkosningum árið 2011 sagði Westerwelle af sér sem flokksleiðtogi og Rösler tók við af honum auk þess sem hann varð varakanslari og heilbrigðisráðherra í stað þess að vera viðskipta- og tæknimálaráðherra.
=== Í stjórnarandstöðu ===
Í þingkosningum ársins 2013 náði Frjálsi demókrataflokkurinn ekki yfir fimm prósenta þröskuldinn og fékk því engan fulltrúa kjörinn á þing. Daginn eftir kosningarnar 22. september sagði Rösler af sér sem flokksleiðtogi.<ref>{{Vefheimild|titill= Wahldesaster der Liberalen: FDP-Chef Rösler kündigt Rücktritt an|url=http://www.spiegel.de/politik/deutschland/bundestagswahl-fdp-chef-roesler-kuendigt-ruecktritt-an-a-923927.html|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=19. desember|útgefandi=[[Der Spiegel]]|mánuður=23. september|ár=2013}}</ref>
FDP hlaut 10,7 prósent atkvæða í þingkosningum árið 2017 og komst því aftur inn á þing. Eftir kosningarnar fóru fram samningaviðræður um myndun svokallaðrar „Jamaíkustjórnar“ með aðkomu FDP, CDU/CSU og Græningja. Um miðjan nóvember fóru stjórnarmyndunarumræðurnar hins vegar út um þúfur þegar FDP hafnaði skilmálum hinna flokkanna.
Frjálsir demókratar hlutu 11,5 prósent atkvæða í þingkosningum ársins 2021.<ref>Bundeswahlleiter: [https://www.bundeswahlleiter.de/bundestagswahlen/2021/ergebnisse/bund-99.html Bundesergebnis – Vorläufiges Ergebnis der Bundestagswahl 2021]</ref> Í kjölfar kosninganna gekk Frjálsi demókrataflokkurinn í svokallaða „umferðarljósastjórn“ með Jafnaðarmönnum og Græningjum þar sem [[Olaf Scholz]] varð kanslari. Stjórnin var fyrsta þriggja flokka samsteypustjórnin í sögu þýska sambandslýðveldisins. Christian Lindner, leiðtogi FDP, varð fjármálaráðherra í stjórninni.<ref>{{Vefheimild|titill=Fyrsta þriggja flokka stjórnin í sögu Þýskalands|url=https://www.frettabladid.is/frettir/fyrsta-thriggja-flokka-stjornin-i-sogu-thyskalands/|höfundur=Þorvaldur S. Helgason|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2021|mánuður=24. nóvember|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=25. nóvember|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230401145659/https://www.frettabladid.is/frettir/fyrsta-thriggja-flokka-stjornin-i-sogu-thyskalands/|safndags=1. apríl 2023}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Olaf Scholz kjörinn kanslari Þýskalands
|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/12/08/olaf_scholz_kjorinn_kanslari_thyskalands/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=8. desember|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=8. desember}}</ref>
Ríkisstjórn Scholz sprakk í nóvember 2024 þegar Scholz rak Lindner vegna harðra deilna um ríkisútgjöld. Í kjölfarið var efnt til kosninga en Frjálsir demókratar náður þar ekki fimm prósenta þröskuldinum og fengu enga þingmenn kjörna.<ref>{{Vefheimild|url= https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-02-24-allt-stefnir-i-ad-friedrich-merz-verdi-naesti-kanslari-437196 |titill= Allt stefnir í að Friedrich Merz verði næsti kanslari|skoðað=25. febrúar 2025|dags= 24. febrúar 2025 |höfundur=Markús Þ. Þórhallsson|útgefandi=[[RÚV]]}}</ref>
==Tilvísanir==
<references/>
{{s|1948}}
[[Flokkur:Þýskir stjórnmálaflokkar]]
eh6yelxle6k33anfamlp7ryvyifdpwu
Ukhnaagiin Khürelsükh
0
169005
1987669
1987546
2026-11-19T12:25:49Z
TKSnaevarr
53243
1987669
wikitext
text/x-wiki
{{Forsætisráðherra
| forskeyti =
| nafn = Ukhnaagiin Khürelsükh
| nafn_á_frummáli = {{nobold|Ухнаагийн Хүрэлсүх}}
| mynd =Official presidential portrait of Ukhnaagiin Khurelsukh.jpg
| titill = Forseti Mongólíu
| stjórnartíð_start = 25. júní 2021
| stjórnartíð_end = 19. nóvember 2026
| forsætisráðherra = [[Luvsannamsrain Oyun-Erdene]]<br>[[Gombojavyn Zandanshatar]]<br>[[Nyam-Osoryn Uchral]]
| forveri = [[Khaltmaagiin Battulga]]
| eftirmaður = [[Sandagiin Byambatsogt]] (starfandi)
| titill2 = Forsætisráðherra Mongólíu
| stjórnartíð_start2 = [[4. október]] [[2017]]
| stjórnartíð_end2 = [[27. janúar]] [[2021]]
| forseti2 = [[Khaltmaagiin Battulga]]
| forveri2 = [[Jargaltulgyn Erdenebat]]
| eftirmaður2 = [[Luvsannamsrain Oyun-Erdene]]
| myndatexti1 = Ukhnaagiin Khürelsükh árið 2022.
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1968|6|14}}
| fæðingarstaður = [[Úlan Bator]], [[Mongólía|Mongólíu]]
| þjóderni = [[Mongólía|Mongólskur]]
| maki = Bolortsetseg Khürelsükh
| stjórnmálaflokkur = [[Mongólski þjóðarflokkurinn]]
| börn = 2
| háskóli = Varnarháskóli Mongólíu<br>Þjóðarháskóli Mongólíu
}}
'''Ukhnaagiin Khürelsükh''' ([[mongólska]]: Ухнаагийн Хүрэлсүх; f. 14. júní 1968) er [[Mongólía|mongólskur]] stjórnmálamaður og núverandi forseti Mongólíu. Khürelsükh er meðlimur í [[Mongólski þjóðarflokkurinn|Mongólska þjóðarflokknum]]. Hann hefur verið forseti frá júní 2021 og var áður [[forsætisráðherra Mongólíu]] frá október 2017 til janúar 2021.
==Æviágrip==
Khürelsükh gekk í gagnfræðaskóla í [[Úlan Bator]]. Hann útskrifaðist frá Varnarháskóla Mongólíu árið 1989 með gráðu í stjórnmálafræði. Hann nam síðan opinbera stjórnsýslu við Þjóðarháskóla Mongólíu.
Khürelsükh hefur þrisvar sinnum (árin 2000, 2004 og 2012) verið kjörinn á mongólska Stór-Khúralið, þing mongólska lýðveldisins. Hann var ráðherra neyðarástandsmála frá 2004 til 2006, ráðherra faglegs eftirlits frá 2006 til 2008 og varaforsætisráðherra frá 2014 til 2015 og 2016 til 2017. Khürelsükh tók við embætti [[forsætisráðherra Mongólíu]] þann 4. október 2017.
Í júní 2020 vann Mongólski þjóðarflokkurinn þingkosningar með 62 þingsætum af 76. Þetta var í fyrsta sinn sem flokkurinn vann tvær þingkosningar í röð. Árangurinn var að nokkru leyti rakinn til ánægju með störf Khürelsükhs við að sporna við loftmengun í Úlan Bator og viðbrögð stjórnar hans við [[Kórónaveirufaraldurinn 2019–|kórónaveirufaraldrinum]] í landinu.<ref name="Dierkes">{{Vefheimild|tungumál=en|url=https://blogs.ubc.ca/mongolia/2021/khurelsukh-resignation/|titill=PM Khurelsukh Resigns Suddenly|mánuður=21. janúar |ár=2021|höfundur=Julian Dierkes|útgefandi=[[Háskólinn í Bresku Kólumbíu]]}}</ref>
Þann 21. janúar 2021 bauð Khürelsükh Stór-Khúralinu afsögn sína eftir mótmæli sem upphófust vegna ómannúðlegrar meðferðar á konu sem hafði veikst af [[Covid-19]] og nýfæddu barni hennar.<ref>{{Vefheimild|tungumál=en|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-mongolia-idUSKBN29Q1GT|titill=Mongolian prime minister submits resignation after COVID-19 protests|útgefandi=''[[Reuters]]''|date=21 janvier 2021}}</ref> Þingið samþykkti afsögn Khürelsükhs og ríkisstjórnar hans sama dag.<ref>{{Vefheimild|tungumál=en|url=https://montsame.mn/en/read/250961|titill=Parliament approves PM Khurelsukh's resignation|útgefandi=''[[Montsame]]''|mánuður=21. janúar|ár=2021|höfundur=T. Baljmaa}}</ref>
Afsögn Khürelsükh kom mörgum í opna skjöldu og stjórnmálagreinendur litu gjarnan á hana bæði sem skilaboð um að hann gæti axlað ábyrgð en einnig sem leið hans til þess að þurfa ekki að koma nálægt stjórn ríkisins á tíma Covid-kreppunnar og viðhalda þannig vinsældum í aðdraganda forsetakosninga Mongólíu í júní 2021.<ref name="Dierkes" /> Khürelsükh bauð sig fram til forseta í kosningunum og náði kjöri með 67,76 % atkvæða.<ref>{{Vefheimild|titill=Khurelsuk er nýr forseti Mongólíu|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2021-06-10-khurelsuk-er-nyr-forseti-mongoliu|útgefandi=[[RÚV]]|dags=10. júní 2021|skoðað=17. nóvember 2026|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref>
Khürelsükh sagði af sér sem forseti Mongólíu þann 19. nóvember 2026 vegna ásakana um spillingu. Hann sagðist reiðubúinn til að gangast undir rannsókn og að hann byggist við að vera hreinsaður af sök.<ref name="DT-Khurelsukh-2026">{{cite news |date=18 November 2026 |title=Mongolia President Khurelsukh Resigns Amid Graft Allegations, Denies Wrongdoing |url=https://dottimes.in/world/mongolia-president-khurelsukh-resigns-graft-allegations-democratic-party |access-date=18 November 2026 |work=Dot Times}}</ref><ref>{{Cite news |date=2026-11-17 |title=Mongolia President announces resignation after graft accusations |url=https://www.straitstimes.com/asia/mongolia-president-announces-resignation-after-graft-accusations?ref=latest-headlines |access-date=2026-11-18 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref>
==Tilvísanir==
<references/>
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla|
titill=[[Forseti Mongólíu]] |
frá=[[25. júní]] [[2021]]|
til=[[19. nóvember]] [[2026]]|
fyrir=[[Khaltmaagiin Battulga]]|
eftir=[[Sandagiin Byambatsogt]]<br>(starfandi)|
}}
{{Erfðatafla|
titill=[[Forsætisráðherra Mongólíu]] |
frá=[[4. október]] [[2017]]|
til=[[27. janúar]] [[2021]]|
fyrir=[[Jargaltulgyn Erdenebat]]|
eftir=[[Luvsannamsrain Oyun-Erdene]]|
}}
{{Töfluendir}}
{{DEFAULTSORT:Khürelsükh, Ukhnaagiin}}
{{f|1968}}
[[Flokkur:Forsetar Mongólíu]]
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Mongólíu]]
mq2mk6rk6zd8l2x66lhc0juzwxk3cn6
Karólína Lea Vilhjálmsdóttir
0
186868
1987691
1922350
2026-11-19T18:04:21Z
Berserkur
10188
1987691
wikitext
text/x-wiki
{{Knattspyrnumaður
|nafn=Karólína Lea Vilhjálmsdóttir
|mynd=[[File:2023-09-26 Fussball, UEFA Women's Nations League, Deutschland - Island 1DX 2364.jpg |250px]]
|fullt nafn=Karólína Lea Vilhjálmsdóttir
|fæðingardagur={{Fæðingardagur og aldur|2001|08|8}}
|fæðingarbær=Reykjavík
|fæðingarland=Ísland
|hæð=1,77 m
|staða=miðherji
|núverandi lið=Inter Milan
|númer=23
|ár í yngri flokkum=
|yngriflokkalið=
|ár1=2016-2017
|ár2=2018-2020
|ár3=2021-2025
|ár4=2021-2023
|ár5=2023-2025
|ár6=2025-
|lið1=FH
|lið2=Breiðablik
|lið3=FC Bayern München
|lið4=FC Bayern München II
|lið5=→Bayer Leverkusen (lán)
|lið6=Inter Milan
|leikir (mörk)1=29 (3)
|leikir (mörk)2=49 (8)
|leikir (mörk)3=23 (0)
|leikir (mörk)4=3 (3)
|leikir (mörk)5=44 (7)
|leikir (mörk)6=21 (4)
|landsliðsár=2016-2017<br>2016-2018<br>2018-2020<br>2019-
|landslið=Ísland U-16<br>U17<br>U-19<br>[[Kvennalandslið Íslands í knattspyrnu|Ísland]]
|landsliðsleikir (mörk)=11 (2)<br>15 (7)<br>22 (10)<br>66 (15)
|mfuppfært= nóv. 2026
|lluppfært= nóv. 2026
}}
'''Karólína Lea Vilhjálmsdóttir''' (f. [[8. ágúst]] [[2001]]) er íslensk knattspyrnukona sem spilar fyrir Inter Milan og íslenska kvennalandsliðið í knattspyrnu. Hún spilar sem framsækinn miðherji.
Karólína hóf ferilinn með FH. Hún vann svo Bestu deild kvenna með Breiðabliki tvívegis og bikartitla. Árið 2021 gerði hún samning við FC Bayern München þar sem hún vann einnig deildina. Hún var þó oft bundin við bekkinn og hélt til Bayer Leverkusen til að fá meiri spiltíma. <ref>[https://fcbayern.com/frauen/en/news/2023/07/karolina-vilhjalmsdottir-joins-bayer-leverkusen-on-loan KARÓLÍNA VILHJÁLMSDÓTTIR JOINS BAYER LEVERKUSEN ON LOAN] FC Bayern München, 7. júlí 2023</ref>
[[Gylfi Sigurðsson]], knattspyrnumaður er frændi Karólínu.
==Tenglar==
* [https://www.ksi.is/mot/leikmadur/?leikmadur=202121 Karólína Lea Vilhjálmsdóttir - KSÍ]
==Tilvísanir==
{{f|2001}}
[[Flokkur:Íslenskar knattspyrnukonur]]
9cu6ntkmof103tqsx1t5u8enktjnza2
Hernám Danmerkur
0
192200
1987719
1976314
2026-11-20T11:41:27Z
Akigka
183
1987719
wikitext
text/x-wiki
[[Mynd:Schalburgerblegdamsvej.jpg|thumb|Höfuðstöðvar Schalburg-sveitarinnar sem var dönsk SS-sveit.]]
'''Hernám Danmerkur''' í [[síðari heimsstyrjöld]] hófst með því að [[þýski herinn]] gerði [[innrásin í Danmörku 1940|innrás]] í [[Danmörk]]u [[9. apríl]] [[1940]]. Danmörk hafði áður lýst yfir [[hlutleysi]] í stríðinu. Ástæður hernámsins voru margvíslegar: Þjóðverjar vildu tryggja flutningsleiðir járns frá [[Noregur|Noregi]] og landbúnaðarvara til [[Þýskaland]]s, auk þess sem Danmörk var hluti af [[Atlantshafsvirkið|Atlantshafsvirkinu]], varnarlínu sem Þjóðverjar reistu meðfram vesturströnd Evrópu, frá [[Pýreneafjöll]]um í suðri að [[Norður-Noregur|Norður-Noregi]] í norðri.<ref>{{cite book|author=Boog, Horst|year=1995|title=Germany and the Second World War, Volume III: The Mediterranean, South-East Europe, and North Africa|url=https://archive.org/details/mediterraneansou0000schr|publisher=Oxford University Press|pages=[https://archive.org/details/mediterraneansou0000schr/page/46 46]–49|isbn=9780198228844}}</ref> [[Ríkisstjórn Danmerkur]] lagði niður varnir á innan við sex tímum, af ótta við sprengjuárásir á þéttbýl svæði á borð við [[Kaupmannahöfn]]. Sextán danskir hermenn létu lífið í innrásinni.<ref>{{cite web|url=https://danmarkshistorien.lex.dk/Bes%C3%A6ttelsen_den_9._april_1940|title=Besættelsen den 9. april 1940|website=Danmarks Nationalleksikon|author=Niels Wium Olesen|date=24. mars 2025}}</ref>
Ríkisstjórnin og [[Danakonungur]] dvöldu áfram í Danmörku og stjórn landsins var að mestu áfram í höndum Dana, í samstarfi við hernámsyfirvöld. Þjóðverjar höfðu allt að 100.000 manna herlið í Danmörku. Með tímanum jókst spenna innan Danmerkur og [[andspyrna]] gegn hernámsliðinu fór vaxandi. Í ágúst 1943 hófust [[ágústuppþotin]] í [[Óðinsvé]]um og sprengja sprakk í ráðstefnuhöllinni [[Forum København]]. Eftir það gerðu þýsku hernámsyfirvöldin kröfur um innleiðingu [[dauðarefsing]]a og fleiri breytingar sem ríkisstjórnin hafnaði. Í kjölfarið sagði [[þjóðstjórn]] [[Erik Scavenius]] af sér. Hernámsyfirvöldin tóku þá yfir stjórn lögreglunnar og afvopnuðu danska herinn, hófu flutning danskra gyðinga í [[útrýmingarbúðir]] og tóku upp dauðarefsingu fyrir [[skemmdarverk]].
Vegna hernámsins misstu Danir stjórn yfir hjálendum sínum í Norður-Atlantshafi. [[Ísland]] og [[Færeyjar]] voru hernumin af Bretum í kjölfar innrásarinnar í Danmörku, og tengslin við [[Grænland]] rofnuðu. Þegar ár var liðið frá hernáminu gerði sendiherra Dana í Bandaríkjunum, [[Henrik Kauffmann]], upp á sitt einsdæmi samning við Bandaríkin um að þau tækju að sér varnir Grænlands, og næstu ár byggði [[Bandaríkjaher]] nokkra flugvelli þar.<ref>{{cite book|author=Lidegaard, Bo|year=2013|title=I Kongens Navn - Henrik Kauffmann i dansk diplomati 1919-58|lang=da|publisher=Lindhardt og Ringhof|isbn=978-87-11-38528-9|url=https://books.google.is/books?id=kGW-LlhynM8C}}</ref> Árið 1944 sögðu Íslendingar sig frá [[konungssamband]]i við Danmörku eftir þjóðaratkvæðagreiðslu og [[Lýðveldisstofnunin|stofnuðu lýðveldi]].
Hernámi Danmerkur lauk formlega [[5. maí]] [[1945]] eftir að herir Þjóðverja í Hollandi, Norðvestur-Þýskalandi og Danmörku gáfust upp fyrir [[bandamenn (síðari heimsstyrjöld)|bandamönnum]]. Breski hershöfðinginn [[Bernard Law Montgomery]] tók við uppgjöfinni á [[Lüneburger Heide]] 4. maí, en hún tók gildi daginn eftir. Herlið Þjóðverja á [[Borgundarhólmur|Borgundarhólmi]] neitaði hins vegar að gefast upp fyrir [[Sovétríkin|sovéskum]] her sem gerði í kjölfarið sprengjuárásir á [[Nexø]] og [[Rønne]] 7. og 8. maí. Þann 9. maí gerði [[Sovétherinn]] innrás í Borgundarhólm og hernam eyjuna til 5. apríl 1946.<ref>{{cite web|url=https://www.kb.dk/en/inspiration/liberation/final-liberation-bornholm|title=The final liberation of Bornholm|website=Det Kgl. Bibliotek|access-date=23.7.2026}}</ref>
== Tilvísanir ==
{{reflist}}
{{stubbur}}
[[Flokkur:Danmörk í síðari heimsstyrjöld]]
{{sa|1940|1945}}
tw99t7xpoz13hcy86p3elw0ymv3va3n
Notandi:BjarkiMar1993/sandkassi
2
193465
1987693
1987567
2026-11-19T19:37:37Z
BjarkiMar1993
122361
1987693
wikitext
text/x-wiki
== Richard S. Tedlow ==
Richard S. Tedlow er bandarískur fræðimaður á sviði viðskiptasagnfræði og prófessor í viðskiptafræðum við [[Harvard-háskóli|háskólann í Harvard]] og seinna meir við [[Apple]] háskólann. Hann hefur sérhæft sig í sögu stórfyrirtækja og þá helst hvað varðar þekkt [[vörumerki]], stjórnendur fyrirtækja, [[Markaðssetning|markaðssetningu]] og fyrirtækjastjórnun.<ref>{{Cite web|url=https://www.hbs.edu/faculty/Pages/profile.aspx?facId=6564|title=Richard S. Tedlow - Faculty & Research - Harvard Business School|website=www.hbs.edu|access-date=2026-11-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://marketinghistory.org/p/richard-s-tedlow-mass-marketing-in-america|title=Richard S. Tedlow: The Story of Mass Marketing in America|last=Mitrak|first=Andrew|date=2025-06-05|website=marketinghistory.org|language=en|access-date=2026-11-17}}</ref>
Í bók sinni, ''New and Improved: The story of mass marketing in America'', leitast Tedlow við að sýna fram á að markaðssetning neysluvara í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] hafi farið gegnum þrjú skeið frá því 19.öld og fram undir lok þeirrar tuttugustu. Höfundurinn lýsir breytingum í markaðssetningu og markaðsmenningu á þessum þremur skeiðum þróunar. Þessi skeið eru skilgreind eftir framleiðslugetu fyrirtækja á vörum, getu fyrirtækja til að flytja vörur á milli svæða eða landa og hæfni eða getu þeirra að miðla vörum til almennings með auglýsingum í gegnum samskiptamiðla og þeim aðferðum sem fyrirtæki beita til að auglýsa og kynna vörur sínar.<ref name=":1" details="síða 4-12">{{Cite book|title=New and improved: the story of mass marketing in America|last=Tedlow|first=Richard S.|date=1990|publisher=Basic Books|isbn=978-0-465-05023-9|location=New York}}</ref>
== Hin þrjú skeið markaðsetningar. ==
Tedlow byggir skilgreiningu sína á efnahags- og markaðsþróun innan Bandaríkjanna og notar amerísk fyrirtæki og ameríska viðskiptasögu að fyrirmynd og greiningargrunn. Bent skal á að líkan Tedlows er ekki alhæfandi fyrir þróun markaðsetningar á heimsvísu. Þá bendir Tedlow einnig á að tímasetning fyrir einstök stig markaðsþróunar geti verið nokkuð fljótandi milli þróunarskeiða. Einstakar birtingarmyndir þróunar markaða og markaðssetningar sem Tedlow miðar við, mætti finna utan þess tímaramma sem hann setur fram eða með öðrum hætti en Tedlow gerir almennt ráð fyrir í sinni greiningu, svo sem efnahagsvöxtur Kína frá 1990.
Sem dæmi má nefna að innan Evrópu fluttust vörur ekki jafn mikið milli landa þrátt fyrir þróun í samgöngu-og samskiptatækni eins og ætla mætti og héldust markaðir milli landa þannig lengur að nokkru aðskildir. Því varð framleiðslan og viðskiptaumfangið einnig minna en í því fyrirtækjaumhverfi sem Tedlow lýsir.
Þá hefur verið bent á að líkanið sem Tedlow setur fram að hann taki ekki nægjanlegt tillit til þess hvernig utanaðkomandi áhrifum á markaðsþróun, svo sem samfélagslegar, menningarlegar, lýðfræðilegar eða lagalegar breytingar, gætu hafa haft áhrif á neysluvenjur almennings.
Augljóst er að Tedlow byggir líkan sitt helst á fyrirtækjum sem að passa við kenningar Alfred D. Chandler um þróun á stjórnskipulagi og uppbyggingu fyrirtækja innan Bandaríkjanna og virðist lítið styðjast við fyrirtæki og þróun þeirra á markaðssviði utan [[Ameríka|Ameríku]], til dæmis markaðsvenjur og aðferðir framleiðanda innan [[Bretland|Bretlands]].<ref>{{Cite journal |last=Jones |first=Stephen |date=2002 |title=Dundee Discussion Papers in Economics 133: Brand building and structural change in the Scotch whisky industry |url=https://discovery.dundee.ac.uk/en/publications/dundee-discussion-papers-in-economics-133-brand-building-and-stru/ |journal=Dundee Discussion Papers in Economics 133 |series=Dundee Discussion Papers in Economics |publisher=University of Dundee}}</ref> Þetta er vart að undra þar sem Chandler var lærifaðir hans.<ref name=":1" details="síða. 4-12" />
=== Fyrsta skeið markaðsetningar: Skiptingarskeiðið (e. Fragmentation). ===
Skiptingarskeiðið (á ensku “Fragmentation”) sem einkenndist af dreifðum eða landfræðilega sundurskiptum mörkuðum. Við þessa greiningu er miðað við stöðu efnahagsveruleikans á tímabilinu fram undir árin 1880-1890. Þótt [[Járnbrautarlest|járnbrautir]] hafi komið til sögunnar upp úr 1840, þá urðu ýmiss ytri áföll, s.s. djúpar kreppur og ameríska [[Þrælastríðið|borgarastríðið 1860-64]], til þess að járnbrautavæðing og ritsímavæðing náðu aðeins takmarkaðri útbreiðslu. Fyrsta skeiðið markaðist því af ófullburða innviðum í samgöngum og samskiptum og óstöðugu efnahags-og stjórnmálumhverfi. <ref name=":1" details="síða 13." />
Framleiðsla náði sér á ekki á strik og var ekki í samræmi við stærð vörumarkaðarins, framlegð framleiðanda á vörur var há til að vinna gegn háum efnis- og íhlutakostnaði. Þá voru framleiðendur háðir nálægð við auðlindir og úrvinnslu hráefna. Fjölbreytileiki á vörum var í lágmarki og í flestum tilfellum var framboðið fyrst og fremst í almennum nytja-og neysluvörum.<ref name=":1" details="síða 183-188" />
Lítil áhersla var á vörumerki og samkeppni milli svæða var í lágmarki. Þó eru að finna allnokkur tilvik um vörumerki sem tryggt höfðu sér orðspor komin fram á sjónarsviðið. Framleiðendur voru aðeins starfandi innan síns framleiðslusvæði með litla getu né ástæðu til að flytja vörur á milli svæða. Framleiðandi reiddi sig á söluaðila í nágrenni sínu eða treysti á eigin söluhæfni í sölu vörunnar.
=== Annað Skeið markaðsetningar: Samrunaskeiðið (e. Unification). ===
Annað skeið markaðsetningar eða Samrunaskeiðið (á ensku “Unification”) miðast við tímabilið frá um eða upp úr 1880 og fram á til sjötta áratugs 20. aldar. Á þessu skeiði hafði þróun á samgöngum gert fyrirtækjum kleift að dreifa vörunum sínum nær ótakmarkað milli fylkja innan Bandaríkjanna, milli landa eða jafnvel heimsálfa.
Þetta tímaskeiði markaðist af samruna og sameiningu aðskilinna markaða, stefnumótun fyrirtækja einkenndist af mikilli framleiðsluaukningu en lágri álagningu og sameiningu alls landsins í einn fjöldamarkað (e.mass-market). Samgöngur og samskipti með tilkomu símans voru greiðar og pólitískt ástand í jafnvægi en verulegar sveiflur voru á efnahagssviðinu. Fyrirtækin náðu nú að kalla til nær allra neytenda eða stórra neytendahópa með markvissari markaðssetningu. <ref name=":1" details="síða 41-47" />
Ásamt mun stærra markaðssvæðis og aukinnar framleiðslu til samræmis tókst fyrirtækjum að tryggja betur aðfangalínur á aðföngum, íhlutum eða hráefni. Með þessu lækkaðu þau framleiðslukostnaðinn. Samfara þessu jókst framleiðslugeta fyrirtækjanna ásamt því viðskiptasvæði margra fyrirtækja stækkaði til muna.
Aukinn samkeppni á þessu skeiði og hafði þau áhrif að áhersla á vöruheiti og vörumerki stórjókst. Nýir samskiptamiðlar eins og útvarp og svo sjónvarp varð nýr vettvangur vöruauglýsinga. Þetta hafði í för með sér að eftirsóttar vörur, ákveðin vöruheiti og vörumerki var nú að finna á öllum mörkuðum á landsvísu og að hluta til erlendis einnig.<ref name=":1" details="síða 47-55" />
=== Þriðja skeið markaðsetningar: Markaðshópaskeiðið (e. Segmentation). ===
Þriðja skeiðið sem Tedlow skilgreinir er markaðshópaskeiðið (á ensku “Segmentation”). Þetta skeið er miðað við tímabilið frá um 1950 og nær fram á 10. áratug seinustu aldar. Stórfyrirtæki gátu nú dreift vörum sínum um heim allan, enda var samgöngutæknin nógu þróuð til að gera flutning á vöru auðveldan. Stóru fyrirtækin réðu yfir flestum liðum í framleiðslu-og aðfangaferlinu. Vörumarkaðir einkenndust af miklu magni framleiðsluvara, verðlagning færðist í vaxandi mæli í að meta vöru út frá meintu eða væntu viðri vörunnar. Svokölluð virðisverðlagning (e. Value pricing) kemur til sögunnar þannig að verðlagning byggir á skynjuðu virði vöru og þjónustu fyrir neytandann.
Áhersla á vöruheiti nær nýjum hæðum og verðmæti í þekktum vöruheitum er vel á gætt. Vörufjölbreytni jókst mjög og fyrirtæki komu með nýrri og fjölbreyttari vörur til að reyna að höfða til ólíkra markaðshópa (markhópa). Þessi markaðssneiðing byggist á lýðfræðilegri og sálfræðilegri greiningu. Markhóparnir geta verið mjög mismunandi, eftir aldurshópum, áhugamálum, lífsstíl eða þjóðerni. Í markaðssetningu með markaðssneiðingu er mun minni áhersla lögð á verð eða einkenni vöru en á sameiningarskeiðinu (Skeið II).<ref name=":1" details="síða 371-372" />
Með tilkomu sjónvarpsins á 6. áratugnum og upplýsingabyltingunni seinustu áratuginn og þær nýungar sem að henni fylgdu, svo sem internetið og samfélagsmiðlar, hafa skapað öflugan vettvang fyrir markaðsetningu fyrirtækja á vörum. Markaðsherferðir, tilraunir til að styrkja eða skapa nýjan markaðshóp fyrir vöru eru tíðar. Auglýsingarherferð [[Pepsi]] sem bar nafnið “Pepsi Generation”, sem stóð til þess að styrkja ímynd Pepsi gagnvart yngri kynslóðum er dæmi um slíka herferð, með því að sýna fjölda frægra söngvara samtímans á borð við [[Michael Jackson]] eða [[David Bowie]] hampa gosdrykknum.
=== Fjórða skeiðið: Nútíminn. ===
Tedlow setur fram fjórða skeiðið í bók sinni sem hann skilgreinir ekki til fulls en nefnir þó mikilvægi upplýsinga-og samskiptabyltinguna. Þessi nálgun í markaðssetningu hefur verið kallað ofur-markaðshópaskipting (á ensku: Hyper-Segmentation) þar sem það skilgreinist í kringum markaðsetningu sem að beinist að minni og nákvæmari hópum fólks eða getur jafnvel orðið einstaklingsbundin markaðsetning. Þetta skeið byggir á þróun á samskiptamiðlum á borð við internetið. Slík ofurskipting í markaðssetningu er háþróuð aðferð sem felst í því að skipta víðtækum markaði niður í afar sértæka og þröngt skilgreinda hópa, byggt á nákvæmum gögnum á borð við hegðun, óskir, lýðfræðilega og sálfræðilega þætti. Ekki er komið að fullu á daginn hver áhrif byltingar á sviði upplýsinga-samskiptatækninnar þ.m.t. [[Internetið|internetsins]] verður á þróun markaðssetningar þegar geta fyrirtækja til að safna og vinna úr upplýsingum um neysluvenjur viðskiptavina gera þeim kleift að sníða nákvæmar söluaðferðir til að ná til minni og afmarkaðri markaðshópa eða markhópa. <ref name=":1" details="Introduction: The Fourth Phase of Marketing." />
Yfirstandandi skeið, rétt eins og markaðshópaskeiðið, byggist á því að skilgreina markaðhópa í minni heildir en á þriðja skeiði og beita markaðsetningu að enn afmarkaðri kaupendahópum en áður í gegnum vefmiðla og samfélagmiðla. Upplýsingasöfnun fyrirtækja og úrvinnsla um neytendur er notuð til að byggja upp vel skilgreindra markhópa á markaðnum til að selja vörur. Einnig sést aðferðin að tengja vöruheitið við fræga aðila til að selja vöruna í meira magni er beint að minni markaðshópum með auglýsingarherferðum.
== Heimildir. ==
<references />
24a205rlu46jl16mipuov679uicj0n6
1987694
1987693
2026-11-19T20:31:31Z
BjarkiMar1993
122361
1987694
wikitext
text/x-wiki
== Richard S. Tedlow ==
Richard S. Tedlow er bandarískur fræðimaður á sviði viðskiptasagnfræði og prófessor í [[Viðskiptafræði|viðskiptafræðum]] við [[Harvard-háskóli|háskólann í Harvard]] og seinna meir við [[Apple]] háskólann. Hann hefur sérhæft sig í sögu stórfyrirtækja og þá helst hvað varðar þekkt [[vörumerki]], stjórnendur fyrirtækja, [[Markaðssetning|markaðssetningu]] og fyrirtækjastjórnun.<ref>{{Cite web|url=https://www.hbs.edu/faculty/Pages/profile.aspx?facId=6564|title=Richard S. Tedlow - Faculty & Research - Harvard Business School|website=www.hbs.edu|access-date=2026-11-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://marketinghistory.org/p/richard-s-tedlow-mass-marketing-in-america|title=Richard S. Tedlow: The Story of Mass Marketing in America|last=Mitrak|first=Andrew|date=2025-06-05|website=marketinghistory.org|language=en|access-date=2026-11-17}}</ref>
Í bók sinni, ''New and Improved: The story of mass marketing in America'', leitast Tedlow við að sýna fram á að markaðssetning neysluvara í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] hafi farið gegnum þrjú skeið frá því 19.öld og fram undir lok þeirrar tuttugustu. Höfundurinn lýsir breytingum í markaðssetningu og markaðsmenningu á þessum þremur skeiðum þróunar. Þessi skeið eru skilgreind eftir framleiðslugetu fyrirtækja á vörum, getu fyrirtækja til að flytja vörur á milli svæða eða landa og hæfni eða getu þeirra að miðla vörum til almennings með auglýsingum í gegnum samskiptamiðla og þeim aðferðum sem fyrirtæki beita til að auglýsa og kynna vörur sínar.<ref name=":1" details="síða 4-12">{{Cite book|title=New and improved: the story of mass marketing in America|last=Tedlow|first=Richard S.|date=1990|publisher=Basic Books|isbn=978-0-465-05023-9|location=New York}}</ref>
== Hin þrjú skeið markaðsetningar. ==
Tedlow byggir skilgreiningu sína á efnahags- og markaðsþróun innan Bandaríkjanna og notar amerísk fyrirtæki og ameríska viðskiptasögu að fyrirmynd og greiningargrunn. Bent skal á að líkan Tedlows er ekki alhæfandi fyrir þróun markaðsetningar á heimsvísu. Þá bendir Tedlow einnig á að tímasetning fyrir einstök stig markaðsþróunar geti verið nokkuð fljótandi milli þróunarskeiða. Einstakar birtingarmyndir þróunar markaða og markaðssetningar sem Tedlow miðar við, mætti finna utan þess tímaramma sem hann setur fram eða með öðrum hætti en Tedlow gerir almennt ráð fyrir í sinni greiningu, svo sem [[:en:Economic_history_of_China_(1949–present)#1990%E2%80%932000|efnahagsvöxtur Kína frá 1990]].
Sem dæmi má nefna að innan Evrópu fluttust vörur ekki jafn mikið milli landa þrátt fyrir þróun í samgöngu-og samskiptatækni eins og ætla mætti og héldust markaðir milli landa þannig lengur að nokkru aðskildir. Því varð framleiðslan og viðskiptaumfangið einnig minna en í því fyrirtækjaumhverfi sem Tedlow lýsir.
Þá hefur verið bent á að líkanið sem Tedlow setur fram að hann taki ekki nægjanlegt tillit til þess hvernig utanaðkomandi áhrifum á markaðsþróun, svo sem samfélagslegar, menningarlegar, lýðfræðilegar eða lagalegar breytingar, gætu hafa haft áhrif á neysluvenjur almennings.
Augljóst er að Tedlow byggir líkan sitt helst á fyrirtækjum sem að passa við kenningar Alfred D. Chandler um þróun á stjórnskipulagi og uppbyggingu fyrirtækja innan Bandaríkjanna og virðist lítið styðjast við fyrirtæki og þróun þeirra á markaðssviði utan [[Ameríka|Ameríku]], til dæmis markaðsvenjur og aðferðir framleiðanda innan [[Bretland|Bretlands]].<ref>{{Cite journal |last=Jones |first=Stephen |date=2002 |title=Dundee Discussion Papers in Economics 133: Brand building and structural change in the Scotch whisky industry |url=https://discovery.dundee.ac.uk/en/publications/dundee-discussion-papers-in-economics-133-brand-building-and-stru/ |journal=Dundee Discussion Papers in Economics 133 |series=Dundee Discussion Papers in Economics |publisher=University of Dundee}}</ref> Þetta er vart að undra þar sem Chandler var lærifaðir hans.<ref name=":1" details="síða. 4-12" />
=== Fyrsta skeið markaðsetningar: Skiptingarskeiðið (e. Fragmentation). ===
Skiptingarskeiðið (á ensku “Fragmentation”) sem einkenndist af dreifðum eða landfræðilega sundurskiptum mörkuðum. Við þessa greiningu er miðað við stöðu efnahagsveruleikans á tímabilinu fram undir árin 1880-1890. Þótt [[Járnbrautarlest|járnbrautir]] hafi komið til sögunnar upp úr 1840, þá urðu ýmiss ytri áföll, s.s. djúpar kreppur og ameríska [[Þrælastríðið|borgarastríðið 1860-64]], til þess að járnbrautavæðing og ritsímavæðing náðu aðeins takmarkaðri útbreiðslu. Fyrsta skeiðið markaðist því af ófullburða innviðum í samgöngum og samskiptum og óstöðugu efnahags-og stjórnmálumhverfi. <ref name=":1" details="síða 13." />
Framleiðsla náði sér á ekki á strik og var ekki í samræmi við stærð vörumarkaðarins, framlegð framleiðanda á vörur var há til að vinna gegn háum efnis- og íhlutakostnaði. Þá voru framleiðendur háðir nálægð við auðlindir og úrvinnslu hráefna. Fjölbreytileiki á vörum var í lágmarki og í flestum tilfellum var framboðið fyrst og fremst í almennum nytja-og neysluvörum.<ref name=":1" details="síða 183-188" />
Lítil áhersla var á vörumerki og samkeppni milli svæða var í lágmarki. Þó eru að finna allnokkur tilvik um vörumerki sem tryggt höfðu sér orðspor komin fram á sjónarsviðið. Framleiðendur voru aðeins starfandi innan síns framleiðslusvæði með litla getu né ástæðu til að flytja vörur á milli svæða. Framleiðandi reiddi sig á söluaðila í nágrenni sínu eða treysti á eigin söluhæfni í sölu vörunnar.
=== Annað Skeið markaðsetningar: Samrunaskeiðið (e. Unification). ===
Annað skeið markaðsetningar eða Samrunaskeiðið (á ensku “Unification”) miðast við tímabilið frá um eða upp úr 1880 og fram á til sjötta áratugs 20. aldar. Á þessu skeiði hafði þróun á samgöngum gert fyrirtækjum kleift að dreifa vörunum sínum nær ótakmarkað milli fylkja innan Bandaríkjanna, milli landa eða jafnvel heimsálfa.
Þetta tímaskeiði markaðist af samruna og sameiningu aðskilinna markaða, stefnumótun fyrirtækja einkenndist af mikilli framleiðsluaukningu en lágri álagningu og sameiningu alls landsins í einn fjöldamarkað (e.mass-market). Samgöngur og samskipti með tilkomu símans voru greiðar og pólitískt ástand í jafnvægi en verulegar sveiflur voru á efnahagssviðinu. Fyrirtækin náðu nú að kalla til nær allra neytenda eða stórra neytendahópa með markvissari markaðssetningu. <ref name=":1" details="síða 41-47" />
Ásamt mun stærra markaðssvæðis og aukinnar framleiðslu til samræmis tókst fyrirtækjum að tryggja betur aðfangalínur á aðföngum, íhlutum eða hráefni. Með þessu lækkaðu þau framleiðslukostnaðinn. Samfara þessu jókst framleiðslugeta fyrirtækjanna ásamt því viðskiptasvæði margra fyrirtækja stækkaði til muna.
Aukinn samkeppni á þessu skeiði og hafði þau áhrif að áhersla á vöruheiti og vörumerki stórjókst. Nýir samskiptamiðlar eins og útvarp og svo sjónvarp varð nýr vettvangur vöruauglýsinga. Þetta hafði í för með sér að eftirsóttar vörur, ákveðin vöruheiti og vörumerki var nú að finna á öllum mörkuðum á landsvísu og að hluta til erlendis einnig.<ref name=":1" details="síða 47-55" />
=== Þriðja skeið markaðsetningar: Markaðshópaskeiðið (e. Segmentation). ===
Þriðja skeiðið sem Tedlow skilgreinir er markaðshópaskeiðið (á ensku “Segmentation”). Þetta skeið er miðað við tímabilið frá um 1950 og nær fram á 10. áratug seinustu aldar. Stórfyrirtæki gátu nú dreift vörum sínum um heim allan, enda var samgöngutæknin nógu þróuð til að gera flutning á vöru auðveldan. Stóru fyrirtækin réðu yfir flestum liðum í framleiðslu-og aðfangaferlinu. Vörumarkaðir einkenndust af miklu magni framleiðsluvara, verðlagning færðist í vaxandi mæli í að meta vöru út frá meintu eða væntu viðri vörunnar. Svokölluð virðisverðlagning (e. Value pricing) kemur til sögunnar þannig að verðlagning byggir á skynjuðu virði vöru og þjónustu fyrir neytandann.
Áhersla á vöruheiti nær nýjum hæðum og verðmæti í þekktum vöruheitum er vel á gætt. Vörufjölbreytni jókst mjög og fyrirtæki komu með nýrri og fjölbreyttari vörur til að reyna að höfða til ólíkra markaðshópa (markhópa). Þessi markaðssneiðing byggist á lýðfræðilegri og sálfræðilegri greiningu. Markhóparnir geta verið mjög mismunandi, eftir aldurshópum, áhugamálum, lífsstíl eða þjóðerni. Í markaðssetningu með markaðssneiðingu er mun minni áhersla lögð á verð eða einkenni vöru en á sameiningarskeiðinu (Skeið II).<ref name=":1" details="síða 371-372" />
Með tilkomu sjónvarpsins á 6. áratugnum og upplýsingabyltingunni seinustu áratuginn og þær nýungar sem að henni fylgdu, svo sem internetið og samfélagsmiðlar, hafa skapað öflugan vettvang fyrir markaðsetningu fyrirtækja á vörum. Markaðsherferðir, tilraunir til að styrkja eða skapa nýjan markaðshóp fyrir vöru eru tíðar. Auglýsingarherferð [[Pepsi]] sem bar nafnið “Pepsi Generation”, sem stóð til þess að styrkja ímynd Pepsi gagnvart yngri kynslóðum er dæmi um slíka herferð, með því að sýna fjölda frægra söngvara samtímans á borð við [[Michael Jackson]] eða [[David Bowie]] hampa gosdrykknum.
=== Fjórða skeiðið: Nútíminn. ===
Tedlow setur fram fjórða skeiðið í bók sinni sem hann skilgreinir ekki til fulls en nefnir þó mikilvægi upplýsinga-og samskiptabyltinguna. Þessi nálgun í markaðssetningu hefur verið kallað ofur-markaðshópaskipting (á ensku: Hyper-Segmentation) þar sem það skilgreinist í kringum markaðsetningu sem að beinist að minni og nákvæmari hópum fólks eða getur jafnvel orðið einstaklingsbundin markaðsetning. Þetta skeið byggir á þróun á samskiptamiðlum á borð við internetið. Slík ofurskipting í markaðssetningu er háþróuð aðferð sem felst í því að skipta víðtækum markaði niður í afar sértæka og þröngt skilgreinda hópa, byggt á nákvæmum gögnum á borð við hegðun, óskir, lýðfræðilega og sálfræðilega þætti. Ekki er komið að fullu á daginn hver áhrif byltingar á sviði upplýsinga-samskiptatækninnar þ.m.t. [[Internetið|internetsins]] verður á þróun markaðssetningar þegar geta fyrirtækja til að safna og vinna úr upplýsingum um neysluvenjur viðskiptavina gera þeim kleift að sníða nákvæmar söluaðferðir til að ná til minni og afmarkaðri markaðshópa eða markhópa. <ref name=":1" details="Introduction: The Fourth Phase of Marketing." />
Yfirstandandi skeið, rétt eins og markaðshópaskeiðið, byggist á því að skilgreina markaðhópa í minni heildir en á þriðja skeiði og beita markaðsetningu að enn afmarkaðri kaupendahópum en áður í gegnum vefmiðla og samfélagmiðla. Upplýsingasöfnun fyrirtækja og úrvinnsla um neytendur er notuð til að byggja upp vel skilgreindra markhópa á markaðnum til að selja vörur. Einnig sést aðferðin að tengja vöruheitið við fræga aðila til að selja vöruna í meira magni er beint að minni markaðshópum með auglýsingarherferðum.
== Heimildir. ==
<references />
byn2iwti2bcanmlf7w1kuikfy017ocq
Notandi:LundiVidFlóann/sandkassi
2
193475
1987697
1987667
2026-11-20T07:23:29Z
LundiVidFlóann
122973
Uppfærð verkaskrá og heimildir
1987697
wikitext
text/x-wiki
'''Valerio Gargiulo''' er ítalskur rithöfundur frá [[Napólí]] sem býr á [[Ísland]]i. Hann hefur gefið út skáldverk og matreiðslubækur með uppskriftum frá Suður-Ítalíu.<ref name="mattino">[https://www.ilmattino.it/cultura/libri/valerio_gargiulo_libri_islanda_napoli-7332825.html „Valerio Gargiulo, la cucina napoletana in islandese: «Uppskriftir Valerios frá Napólí»“]. ''Il Mattino'', 7. apríl 2023.</ref><ref name="mannlif">[https://mannlif.is/7gj2w/valerio-fell-kylliflatur-fyrir-islandi-arid-2001-gefur-ut-glaenyja-matreidslubok-i-juli/ „Valerio féll kylliflatur fyrir Íslandi árið 2001 – Gefur út glænýja matreiðslubók í júlí“]. ''Mannlíf'', 27. júní 2024.</ref>
== Ævi ==
Gargiulo kom fyrst til Íslands árið 2001 og flutti þangað til frambúðar árið 2012. Hann er íslenskur ríkisborgari.<ref name="mannlif" />
== Ritstörf ==
Í fyrstu fantasíuverkum sínum sótti Gargiulo innblástur í íslenskar sögur um huldufólk. Hann tileinkaði móður sinni bókina ''Sögur Elvíru'' (''I racconti di Elvira'' á ítölsku).<ref name="mattino" /><ref>[https://www.amazon.com/dp/B093H9JKYZ ''Sögur Elvíru'' (íslensk útgáfa)]. Bókaskrá Amazon.</ref>
Fyrsta bókin í þríleik Gargiulos um Valentino Voto kom út í íslenskri þýðingu Jakobs Fannars Stefánssonar undir heitinu ''Ótrúlegt ferðalag Lunda frá Napólí''. Rætt var við Gargiulo um útgáfuna í bókmenntaþættinum ''Orð um bækur'' á RÚV árið 2020.<ref name="ord">[https://www.ruv.is/utvarp/dagskra/ras2/2020-05-17/5060600 „Orð um bækur og bókaútgáfu utan alfaraleiðar“]. RÚV, 17. maí 2020.</ref> Önnur og þriðja bók þríleiksins heita ''Aftur til Þúle'' og ''Djöfullegt kraftaverk Vesturbæjar'' á íslensku. Ensku heitin eru ''Back to Thule'' og ''The Diabolical Miracles of Vesturbær''.<ref name="ord" /><ref name="titlar">[https://www.goodreads.com/author/list/18980750.Valerio_Gargiulo ''Books by Valerio Gargiulo'']. Goodreads.</ref>
Í ''Sögum frá Napólí'' rifjar Gargiulo upp eigin minningar og fjallar um götur og matarmenningu heimaborgar sinnar.<ref>[https://www.ruv.is/utvarp/spila/sumarmal/38211/bq7s7o/valerio-gargiulo-sogur-fra-napoli „Valerio og Sögur frá Napólí, listin að sofa í tjaldi og fugl dagsins“]. ''Sumarmál'', RÚV, 30. júlí 2026.</ref> Bókin kom út í ítölskri þýðingu undir heitinu ''Trenta strade, una città''.<ref>[https://www.gazzettadinapoli.it/cultura-societa/ilibri/trenta-strade-una-citta-il-libro-di-valerio-gargiulo/ „Trenta strade, una città, il libro di Valerio Gargiulo“]. ''Gazzetta di Napoli'', 17. júlí 2026.</ref> Árið 2026 veitti Miðstöð íslenskra bókmennta ferðastyrk vegna kynningar bókarinnar í Napólí og funda í tengslum við ritstörf Gargiulos.<ref>[https://islit.is/uthlutanir/ferdastyrkir-2026/ „Ferðastyrkir 2026“]. Miðstöð íslenskra bókmennta, úthlutun í september 2026.</ref>
Í matreiðslubókinni ''Uppskriftir Valerios frá Napólí'' eru tuttugu napólískar uppskriftir á íslensku.<ref name="mattino" /> Í útvarpsþættinum ''Segðu mér'' á RÚV ræddi Gargiulo um napólíska matargerð og uppskriftir úr bókinni.<ref>[https://www.ruv.is/utvarp/spila/segdu-mer/24558/7hqbnu „Valerio Gargiulo rithöfundur“]. ''Segðu mér'', RÚV, 3. apríl 2023.</ref> Í ''Matarvenjum Miðjarðarhafsins – Suður-ítalskar uppskriftir'' fjallar hann um matargerð Suður-Ítalíu.<ref name="mannlif" />
Gargiulo hefur birt skoðanagreinar á Vísi og í Heimildinni, meðal annars um íslenska tungu og reynslu sína af því að búa á Íslandi.<ref>[https://www.visir.is/t/3732 „Valerio Gargiulo“]. Höfundarsíða á Vísi.</ref><ref>[https://heimildin.is/fv34b/island-sed-med-napolitonsku-sjonarhorni/ „Ísland séð með napolísku sjónarhorni“]. ''Heimildin'', 25. mars 2023.</ref> Í maí 2026 ræddi hann í ''Morgunútvarpinu'' á RÚV um framfærslukostnað á Íslandi í kjölfar pistils síns um efnið á Vísi.<ref>[https://www.ruv.is/utvarp/spila/morgunutvarpid/23822/bilid1 „Karlmenn í sorg, ofnotkun nikótíns og er Ísland orðið of dýrt fyrir venjulegt líf“]. ''Morgunútvarpið'', RÚV, 27. maí 2026.</ref>
== Úrval verka ==
=== Skáldverk og frásagnir ===
* Þríleikurinn um Valentino Voto:
** ''Ótrúlegt ferðalag Lunda frá Napólí''
** ''Aftur til Þúle'' (''Back to Thule'')
** ''Djöfullegt kraftaverk Vesturbæjar'' (''The Diabolical Miracles of Vesturbær'')
* ''Sögur Elvíru'' (''I racconti di Elvira'' á ítölsku)
* ''Aftur saman í himnaríki''<ref>[https://www.amazon.com/dp/9935966216 ''Aftur saman í himnaríki'' (íslensk útgáfa)]. Bókaskrá Amazon.</ref>
* ''Ævintýri vantrúaða mannsins'' (íslensk þýðing Kristínar Ragnhildar Sigurðardóttur á ''Il viaggio di uno scettico'')<ref>[https://www.goodreads.com/book/show/228393126-vint-ri-vantr-a-a-mannsins ''Ævintýri vantrúaða mannsins'']. Goodreads.</ref>
* ''Sögur frá Napólí'' (ítölsk þýðing: ''Trenta strade, una città'')
=== Barnabækur ===
* ''Sögur af litlum hetjum – 15 ævintýri fyrir forvitin hjörtu''<ref>[https://www.goodreads.com/book/show/260139444-s-gur-af-litlum-hetjum ''Sögur af litlum hetjum'']. Goodreads.</ref>
=== Matreiðslubækur ===
* ''Uppskriftir Valerios frá Napólí''
* ''Matarvenjur Miðjarðarhafsins – Suður-ítalskar uppskriftir''
* ''Sumarveisla frá Napólí''<ref name="titlar" />
== Heimildir ==
<references />
bbpdurskfzg374n7wk45x3i4007zo1i
Wilhelm August Knippel
0
193476
1987676
2026-11-19T13:39:48Z
Kattarnef
106306
Bjó til síðu með „Wilhelm August Knippel var danskur listmálari sem fæddist 1806 og lést árið 1863.“
1987676
wikitext
text/x-wiki
Wilhelm August Knippel var danskur listmálari sem fæddist 1806 og lést árið 1863.
50mv8mhg43foxwquczpokdxfnq2q84b
1987695
1987676
2026-11-19T22:36:12Z
TKSnaevarr
53243
1987695
wikitext
text/x-wiki
{{eyða|Grein inniheldur engar upplýsingar.}}
Wilhelm August Knippel var danskur listmálari sem fæddist 1806 og lést árið 1863.
awoni3uyaecynmd72e38sg8w8oedxen
Skeggjastaðakirkja
0
193477
1987677
2026-11-19T14:11:42Z
Kattarnef
106306
Bjó til síðu með „Skeggjastaðakirkja er friðlýst kirkja í Bakkafirði. Hún tilheyrir Skeggjastaðaprestkalli. Kirkjan var byggð 1845 úr rekaviði. Sr. Hóseas Árnason stóð fyrir byggingu kirkjunnar, en óvíst er hver hönnuður hennar var.<ref>https://timarit.is/page/6167513</ref> Talið er að það hafi annað hvort verið [[Ólafur Briem á Grund|Ólafur Briem]] á Grund eða [[Guðjón Jónsson]] forsmiður á Akureyri.<ref>{{Cite web|url=https://kirkjan.is/kirkjur/...“
1987677
wikitext
text/x-wiki
Skeggjastaðakirkja er friðlýst kirkja í Bakkafirði. Hún tilheyrir Skeggjastaðaprestkalli.
Kirkjan var byggð 1845 úr rekaviði. Sr. Hóseas Árnason stóð fyrir byggingu kirkjunnar, en óvíst er hver hönnuður hennar var.<ref>https://timarit.is/page/6167513</ref> Talið er að það hafi annað hvort verið [[Ólafur Briem á Grund|Ólafur Briem]] á Grund eða [[Guðjón Jónsson]] forsmiður á Akureyri.<ref>{{Cite web|url=https://kirkjan.is/kirkjur/skeggjastadakirkja|title=Skeggjastaðakirkja|website=Þjóðkirkjan|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref>
Árið 1862 var byggt við kirkjunna, hún lengd á norðurhlið og bætt við turni. Þá var hún máluð og skreytt af hjónunum Jóni og Grétu Björnsson. <ref>https://timarit.is/page/6167513</ref>
Altaristaflan var keypt frá Danmörku árið 1859. Hún er merkt ''O. Knippel'' og er talin vera eftir danska málarann [[Wilhelm August Knippel]]. <ref>{{Cite web|url=https://kirkjan.is/kirkjur/skeggjastadakirkja|title=Skeggjastaðakirkja|website=Þjóðkirkjan|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref>
Kirkjan á hefur þrjár kirkjuklukkur. Stærsta klukkan er frá Stokkhólmi, upprunarlega keypt 1812. Sú elsta frá 17. öld, og var í annari kirkju amk. frá 1823. þriðja klukkan var upprunalega í skipinu Patrioten frá 1802.<ref>{{Cite web|url=https://kirkjan.is/kirkjur/skeggjastadakirkja|title=Skeggjastaðakirkja|website=Þjóðkirkjan|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref>
dr1myd98ojqgwyspa7k3nzsnnnjt7ph
1987678
1987677
2026-11-19T14:12:12Z
Kattarnef
106306
1987678
wikitext
text/x-wiki
Skeggjastaðakirkja er friðlýst kirkja í Bakkafirði. Hún tilheyrir Skeggjastaðaprestkalli.
Kirkjan var byggð 1845 úr rekaviði. Sr. Hóseas Árnason stóð fyrir byggingu kirkjunnar, en óvíst er hver hönnuður hennar var.<ref>https://timarit.is/page/6167513</ref> Talið er að það hafi annað hvort verið [[Ólafur Briem á Grund|Ólafur Briem]] á Grund eða [[Guðjón Jónsson]] forsmiður á Akureyri.<ref>{{Cite web|url=https://kirkjan.is/kirkjur/skeggjastadakirkja|title=Skeggjastaðakirkja|website=Þjóðkirkjan|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref>
Árið 1862 var byggt við kirkjunna, hún lengd á norðurhlið og bætt við turni. Þá var hún máluð og skreytt af hjónunum Jóni og Grétu Björnsson. <ref>https://timarit.is/page/6167513</ref>
Altaristaflan var keypt frá Danmörku árið 1859. Hún er merkt ''O. Knippel'' og er talin vera eftir danska málarann [[Wilhelm August Knippel]]. <ref>{{Cite web|url=https://kirkjan.is/kirkjur/skeggjastadakirkja|title=Skeggjastaðakirkja|website=Þjóðkirkjan|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref>
Kirkjan á hefur þrjár kirkjuklukkur. Stærsta klukkan er frá Stokkhólmi, upprunarlega keypt 1812. Sú elsta frá 17. öld, og var í annari kirkju amk. frá 1823. Þriðja klukkan var upprunalega í skipinu Patrioten frá 1802.<ref>{{Cite web|url=https://kirkjan.is/kirkjur/skeggjastadakirkja|title=Skeggjastaðakirkja|website=Þjóðkirkjan|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref>
ow26vjdlukbik0fsq4fqb3avavt8qne
1987684
1987678
2026-11-19T15:20:10Z
Berserkur
10188
1987684
wikitext
text/x-wiki
'''Skeggjastaðakirkja''' er friðlýst kirkja í [[Bakkafjörður|Bakkafirði]]. Hún tilheyrir Skeggjastaðaprestkalli.
Kirkjan var byggð 1845 úr rekaviði. Sr. Hóseas Árnason stóð fyrir byggingu kirkjunnar, en óvíst er hver hönnuður hennar var.<ref>https://timarit.is/page/6167513</ref> Talið er að það hafi annað hvort verið [[Ólafur Briem á Grund|Ólafur Briem]] á Grund eða [[Guðjón Jónsson]] forsmiður á Akureyri.<ref>{{Cite web|url=https://kirkjan.is/kirkjur/skeggjastadakirkja|title=Skeggjastaðakirkja|website=Þjóðkirkjan|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref>
Árið 1862 var byggt við kirkjunna, hún lengd á norðurhlið og bætt við turni. Þá var hún máluð og skreytt af hjónunum Jóni og Grétu Björnsson. <ref>https://timarit.is/page/6167513</ref>
Altaristaflan var keypt frá Danmörku árið 1859. Hún er merkt ''O. Knippel'' og er talin vera eftir danska málarann [[Wilhelm August Knippel]]. <ref>{{Cite web|url=https://kirkjan.is/kirkjur/skeggjastadakirkja|title=Skeggjastaðakirkja|website=Þjóðkirkjan|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref>
Kirkjan á hefur þrjár kirkjuklukkur. Stærsta klukkan er frá Stokkhólmi, upprunalega keypt 1812. Sú elsta frá 17. öld, og var í annarri kirkju amk. frá 1823. Þriðja klukkan var upprunalega í skipinu Patrioten frá 1802.<ref>{{Cite web|url=https://kirkjan.is/kirkjur/skeggjastadakirkja|title=Skeggjastaðakirkja|website=Þjóðkirkjan|language=is|access-date=2026-11-19}}</ref>
==Tilvísanir==
<references/>
{{S|1845}}
[[Flokkur:Kirkjur á Íslandi]]
ejsxv3x8zlh95d86zdptnrjsw0hesza
Flokkur:Stofnað 1845
14
193479
1987685
2026-11-19T15:20:46Z
Berserkur
10188
Bjó til síðu með „[[Flokkur:1845]] [[Flokkur:Stofnað á 19. öld]]“
1987685
wikitext
text/x-wiki
[[Flokkur:1845]]
[[Flokkur:Stofnað á 19. öld]]
5m4pk0bynyecqfo92m0qw1bd6c1haex
SEATO
0
193480
1987696
2026-11-19T23:04:22Z
TKSnaevarr
53243
Tilvísun á [[Suðaustur-Asíubandalagið]]
1987696
wikitext
text/x-wiki
#TILVÍSUN[[Suðaustur-Asíubandalagið]]
nwrczvhrb8g5ioy1cwutf6dab3fdrnf
Angkor Vat
0
193481
1987706
2026-11-20T10:07:15Z
TKSnaevarr
53243
Tilvísun á [[Angkor Wat]]
1987706
wikitext
text/x-wiki
#TILVÍSUN[[Angkor Wat]]
r1wiwppsf2f5vghwhszmg8bmedf4y8i
Flokkur:Kambódísk hof
14
193482
1987712
2026-11-20T10:28:27Z
Akigka
183
Bjó til síðu með „[[Flokkur:Hof]] [[Flokkur:Saga Kambódíu]]“
1987712
wikitext
text/x-wiki
[[Flokkur:Hof]]
[[Flokkur:Saga Kambódíu]]
3v84bb87lv0ktsin1b14wc6u2ebkkgr
Grund í Eyjafirði
0
193484
1987716
2026-11-20T11:34:06Z
Akigka
183
Tilvísun á [[Grund (Eyjafjarðarsveit)]]
1987716
wikitext
text/x-wiki
#TILVÍSUN[[Grund (Eyjafjarðarsveit)]]
kd0ab9u55v767ggytggz20whhku5nwr