Wikiorðabók iswiktionary https://is.wiktionary.org/wiki/Wikior%C3%B0ab%C3%B3k:Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.20 case-sensitive Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikiorðabók Wikiorðabókarspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Viðauki Viðaukaspjall Samheitasafn Samheitasafnsspjall Skjátexti Skjátextaspjall Module Module talk Event Event talk 10 3132 393387 392852 2026-09-21T00:20:40Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393387 wikitext text/x-wiki <includeonly>[[Flokkur:Hollenska]]</includeonly>Hollenska<noinclude>[[Flokkur:Tungumálasnið]]</noinclude> a6pyh3cbyer1t6v2qw69pmpvp8o8cm9 10 4203 393388 66514 2026-09-21T00:20:57Z Ow! That Hurts! 8952 393388 wikitext text/x-wiki Nafnorð<includeonly>[[Flokkur:Hollensk nafnorð]] [[Flokkur:Nafnorð]]</includeonly><noinclude> [[Flokkur:Nafnorðasnið]]</noinclude> ennpqkkqeyt7ozba423tkgaxqskauyz 10 5166 393382 198096 2026-09-21T00:17:09Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393382 wikitext text/x-wiki <includeonly>[[Flokkur:Persneska]]</includeonly>Persneska<noinclude> [[Flokkur:Tungumálasnið]] </noinclude> hq0lhzrxpmdgulaj8ijfz0gadqnuezc 10 5167 393383 66548 2026-09-21T00:17:35Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393383 wikitext text/x-wiki Nafnorð<includeonly>[[Flokkur:Persnesk nafnorð]] [[Flokkur:Nafnorð]]</includeonly><noinclude> [[Flokkur:Nafnorðasnið]]</noinclude> tdyro92tftnk21z9mbzpy67kgy3d09j 10 5168 393384 264026 2026-09-21T00:18:03Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393384 wikitext text/x-wiki {| class="inflection-table{{#if:{{{ný|}}}||-right}}" |- style="background:#D2D8E6" |colspan="7" align="center" bgcolor="#D2D8E6"|[[persneskur|Persnesk]] [[fallbeyging]] [[orð]]sins <big>„{{PAGENAME}}“</big> |- style="text-align:left;" |width=33%| [[eintala|Eintala]] <small>([[مُفْرَد]])</small> |width=33%| [[fleirtala|Fleirtala]] <small>([[جمع]])</small> |- style="text-align:left;" |bgcolor="#ffffff" style="padding-left:2px;"| {{{1}}} |bgcolor="#ffffff" style="padding-left:2px;"| {{{2}}} |- style="text-align:left;" class="oennurord" | bgcolor="#F4F4F4" colspan="2"|Allar aðrar fallbeygingar: [[{{PAGENAME}}/fallbeyging]] |}<noinclude> [[Flokkur:Fallbeygingasnið|fa]] </noinclude> 8z5rm62eikl9rghtgw7a9j3r2l7s0ku 10 7629 393394 67611 2026-09-21T02:56:06Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393394 wikitext text/x-wiki Lýsingarorð<includeonly>[[Flokkur:Ensk lýsingarorð]] [[Flokkur:Lýsingarorð]]</includeonly><noinclude> [[Flokkur:Lýsingarorðasnið]]</noinclude> pctqfaxeys2zib1vq9sw4g6hcshhzx4 10 21779 393390 95237 2026-09-21T00:21:32Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393390 wikitext text/x-wiki Sagnorð<includeonly>[[Flokkur:Dönsk sagnorð]] [[Flokkur:Sagnorð]]</includeonly><noinclude> [[Flokkur:Sagnorðasnið]]</noinclude> 4a0shhby5q9p5e351zcecamy4dej30d 0 40991 393386 266512 2026-09-21T00:20:17Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393386 wikitext text/x-wiki =={{-fa-}}== ==={{-fa-nafnorð-}}=== '''پنجشنبه''' {{IPA2|[pænd͡ʒʃæmˈbe]}} # [[fimmtudagur]] ===={{-fa-fallbeyging-}}==== {{Fallbeyging fa|1=پنجشنبه |2=—|ný=já}} ===={{-tilvísun-}}==== {{Wikipedia|fa:پنجشنبه|پنجشنبه}} {{Ref-Hayyim|پنج_شنبه}} {{Ref-farsilookup|پنج_شنبه}} {{vika| vika=[[هفته]] |mánudagur=[[دوشنبه]] |þriðjudagur=[[سه‌شنبه]] |miðvikudagur=[[چهارشنبه]] |fimmtudagur=[[پنجشنبه]] |föstudagur=[[جمعه]] |laugardagur=[[شنبه]] |sunnudagur=[[یکشنبه]] }} peyfylq6i5lv83sazp25y6j5u5wvk67 0 45193 393378 393364 2026-09-20T18:24:29Z Ow! That Hurts! 8952 meira er að koma 393378 wikitext text/x-wiki {{sjá einnig|{{t|la|Aurum<þ:[[w:Gullna reyfið|gullna reyfið]]>}}}} =={{-la-}}== [[File:Monnaie en or, Lucanie, Métaponte.jpg|thumb|'''aurum''' signātum]] ==={{-la-nafnorð-}}=== '''aurum''' {{IPA2|/ˈau̯rũː/}} {{hk.}} # mjúkur, gljáandi, hamranlegur, linur, þungur og gulleitur [[góðmálmur]] mikils virðis; [[gull]] ({{t|is|sætistala}} 79, {{t|is|efnatákn}} Au) {{samheiti|la|chrysos<h:chrȳsos>}} # ''úr {{t|is|nafnskipti<h:nafnskiptum>}}:'' ## [[hlutur]] úr gulli ### (''oftast'') gull sem [[mynt]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=aurum [[omnes|omnēs]] victa jam [[pietate|pietāte]] colunt|margur=at nunc [[desertis|dēsertīs]] cessant [[sacraria|sacrāria]] [[lucis|lūcīs]]: / aurum [[omnes|omnēs]] victa jam [[pietate|pietāte]] colunt. / [[auro|aurō]] [[pulsa|pulsā]] [[fides|fidēs]], [[auro|aurō]] [[venalia|vēnālia]] [[jura|jūra]], / aurum [[lex|lēx]] sequitur, mox sine [[lege|lēge]] pudor.|þ=En nú standa helgidómar yfirgefnu lundanna auðir, allir dýrka '''gull''', nú er guðrækni sigruð; fyrir gulli er trúin hrakin burt, fyrir gulli eru lög til sölu, '''gullinu''' fylgja lög, og brátt hverfur blygðun án laga.|hluti=4.12.47–50|höfundur=w:Sextus Aurelius Propertius<h:Sextus Aurēlius Propertius>|ár=15 f.Kr.|ár-hnekkja=15 f.Kr.|tegund=bók|titill=Elegīae<þ:Elegíur>|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/elegies-propertius-goold-loeb-arch/page/268/mode/2up bls. 268]|titill-2=Elegies<þ:Elegíur>|ritstjóri-2=George Patrick Goold|útgefandi-2=Harvard University Press|útgáfustaður-2=Cambridge, [[w:London|London]]|ritröð-2=w:Loeb Classical Library<þ:Klassíska bókasafn Loebs>|ár-2=1999|kafli-2=Book Three<þ:Þriðja bókin>}} ### ({{m|is|safnheiti}}) [[ílát]] og [[áhöld]] úr gulli notuð til matar; gull[[borðbúnaður]] {{stenst á|la|argentum}} #### vítt [[drykkjarílát]] á fæti úr gulli; gull[[bikar]] eða -[[staup]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=tibi [[non|nōn]] committitur aurum|margur=ipse [[capaces|capācēs]] / [[Heliadum|Hēliadum]] [[crustas|crustās]] et [[inaequales|inaequālēs]] [[berullo|berullō]] / [[Virro|Virrō]] tenet [[phialas|phialās]]; tibi [[non|nōn]] committitur aurum, / vel [[si|sī]] [[quando|quandō]] datur, [[custos|cūstōs]] [[affixus|affīxus]] [[ibidem|ibīdem]] / [[qui|quī]] numeret [[gemmas|gemmās]], [[ungues|unguēs]] observet [[acutos|acūtōs]].|þ=Virró sjálfur heldur á ríflegum bikurum skreyttum gulbrún dætra sólarinnar og ójöfnum beryli; þér er ekki treyst fyrir '''gulli''', eða þótt það sé stundum gefið, þá stendur vörður þar fastur við hlið til að telja gimsteinana og fylgjast með hinum hvössu nöglum.|höfundur=w:Juvenalis<h:Decimus Jūnius Juvenālis>|tegund=bók|titill=Saturae<þ: Háðsádeilurnar>|hluti=5.37–41|ár=127|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/saturaesedecim0000juve/page/48/mode/2up bls. 48–49]|kafli-2=Satura Quīnta<þ:Fimmta háðsádeila>|kaflanúmer-2=5|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|titill-2=Juvenālis Saturae<þ:Háðsádeilur Juvenalis>|útgáfustaður-2=[[w:Leipzig|Leipzig]], [[w:Stuttgart|Stuttgart]]|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|ritstjóri-2=James Alfred Willis|ár-2=1997|isbn-2=3815414717|prentunarstaður-2=Druckhaus Köthen GmbH}} ### gripur til líkamsskarts úr gulli; gull[[skartgripur]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=[[donec|dōnec]] eum [[conjunx|conjūnx]] [[fatale|fātāle]] poposcerit aurum|margur=“nam jam discordia [[Thebae|Thēbae]] / bella movent” [[dixit|dīxit]], “[[Capaneus|Capaneus]][[-que|que]] nisi ab Jove [[vinci|vincī]] / haud poterit, [[fient|fīent]][[-que|que]] [[pares|parēs]] in vulnere [[fratres|frātrēs]], / [[subducta|subducta]][[-que|que]] [[suos|suōs]] [[manes|manēs]] [[tellure|tellūre]] [[videbit|vidēbit]] / [[vivus|vīvus]] [[adhuc|adhūc]] [[vates|vātēs]], [[ultus|ultus]][[-que|que]] parente parentem / [[natus|nātus]] erit [[facto|factō]] pius et [[sceleratus|scelerātus]] [[eodem|eōdem]] / [[attonitus|attonitus]][[-que|que]] [[malis|malīs]], exul [[mentis|mentis]][[-que|que]] [[domus|domus]][[-que|que]], / vultibus Eumenidum [[matris|mātris]][[-que|que]] [[agitabitur|agitābitur]] [[umbris|umbrīs]], / [[donec|dōnec]] eum [[conjunx|conjūnx]] [[fatale|fātāle]] poposcerit aurum / [[cognatum|cognātum]][[-que|que]] latus [[Phegeius|Phēgēius]] hauserit [[ensis|ēnsīs]]. / tum [[demum|dēmum]] [[magno|magnō]] petet [[hos|hōs]] [[Acheloia|Achelōia]] supplex / ab Jove [[Callirhoe|Callirhoē]] natis [[infantibus|īnfantibus]] [[annos|annōs]]; / [[neve|nēve]] necem sinat esse [[diu|diū]] [[victoris|victōris]] inultam, / Juppiter [[his|hīs]] [[motus|mōtus]] [[privignae|prīvignae]] [[dona|dōna]] [[nurus|nurus]][[-que|que]] / praecipiet [[faciet|faciet]][[-que|que]] [[viros|virōs]] [[inpubibus|inpūbibus]] [[annis|annīs]].”|þ=„Því að nú þegar hefja sundrung og Þeba stríð,“ sagði hann, „og Kapanjeus verður ekki sigraður nema af Júpíter, og bræðurnir verða jafnir í sári, og spámaðurinn, enn lifandi, mun sjá undirheima sína þegar jörðin brestur undir honum, og sonurinn, er hefnir föður með föður, mun með sama verkinu bæði vera guðhræddur og sekur, og skelfdur af böli, útlægur bæði í huga og heimilum, verður hann hrakinn af svipum heiftargyðjanna og vöfum móður sinnar, þar til kona hans krefst hins örlagaríka '''gulls''' og sverð Fegeusar stendur í síðu frænda hennar. Þá loks mun dóttir Akelousar, Kalliróe, bónfús biðja Júpíter um þessi ár handa ungum sonum sínum; og til þess að hann leyfi ekki dauða sigurvegarans að vera óhefndur lengi, mun Júpíter, hrærður af þessu, gefa stjúpdóttur sinni og sonarkonu þessar gjafir og láta drengina verða fullorðna menn á unga aldri.“|höfundur=w:Ovidius<h:Pūblius Ovidius Nāsō>|nafn=w:Ovidius|titill=w:Ummyndanir<h:Metamorphōsēs><þ:Ummyndanir>|ár=8|tegund=bók|hluti=9.411|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/povidiinasonisme0000ovid/page/216/mode/2up bls. 216–217]|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|útgáfustaður-2=w:Leipzig|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|prentunarstaður-2=Grafische Werke Zwickau|titill-2=P. Ovidii Nāsōnis Metamorphōsēs<þ:Umbreytingar Publiusar Ovidiusar Nasos>|ritstjóri-2=William Scovil Anderson|ár-2=1985|útgáfa-2=3}} #### [[hringlaga]] skartgripur úr gulli sem borinn er á [[fingur|fingri]]; gull[[hringur]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=ventilet [[aestivum|aestīvum]] [[digitis|digitīs]] [[sudantibus|sūdantibus]] aurum|margur=cum pars [[Niliacae|Nīliacae]] [[plebis|plēbis]], cum verna [[Canopi|Canōpī]] / [[Crispinus|Crīspīnus]], [[Tyrias|Tyriās]] [[umero|umerō]] revocante [[lacernas|lacernās]], / ventilet [[aestivum|aestīvum]] [[digitis|digitīs]] [[sudantibus|sūdantibus]] aurum, / nec sufferre queat [[majoris|majōris]] pondera gemmae, / difficile est saturam [[non|nōn]] [[scribere|scrībere]].|þ=Þegar hluti Nílarlýðsins, þrællinn frá Kanópus, Kríspínus, sem lyftir öxlinni til að rétta af Týríska skikkju sína, viðrar sumar'''gull''' á svitnandi fingrum sér og þolir ekki þunga stærri gimsteins — þá er erfitt að skrifa ekki satíru.|höfundur=w:Juvenalis<h:Decimus Jūnius Juvenālis>|tegund=bók|titill=Saturae<þ: Háðsádeilurnar>|hluti=1.26–30|ár=100|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/saturaesedecim0000juve/page/2/mode/2up bls. 2]|kafli-2=Satura Prīma<þ:Fyrst háðsádeila>|kaflanúmer-2=1|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|titill-2=Juvenālis Saturae<þ:Háðsádeilur Juvenalis>|útgáfustaður-2=[[w:Leipzig|Leipzig]], [[w:Stuttgart|Stuttgart]]|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|ritstjóri-2=James Alfred Willis|ár-2=1997|isbn-2=3815414717|prentunarstaður-2=Druckhaus Köthen GmbH}} #### gullinn [[hárvöndull]] bundinn í [[hnútur|hnút]] á hvirflinum {{samheiti|la|crobylos<h:crōbylos>}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=[[crines|crīnēs]] [[nodantur|nōdantur]] in aurum|margur=tandem [[progreditur|prōgreditur]] [[magna|magnā]] [[stipante|stīpante]] [[caterva|catervā]], / [[Sidoniam|Sīdōniam]] [[picto|pictō]] chlamydem circumdata [[limbo|limbō]]: / cui [[pharetra|pharetrā]] ex [[auro|aurō]], [[crines|crīnēs]] [[nodantur|nōdantur]] in aurum, / aurea purpuream subnectit [[fibula|fībula]] vestem.|þ=Loks gengur hún fram í fylgd mikils fjölda, skrýdd sídónískri skikkju með útsaumuðum jaðri; örvabelgur hennar er úr gulli, hár hennar er bundið með '''gulli''', og gullnæla festir purpurarauða klæðið.|hluti=4.136–139|höfundur=w:Virgill<h:Pūblius Vergilius Marō>|höf-hnekkja=w:Virgill|tegund=bók|titill=w:Eneasarkviða<h:Aenēïs><þ:Eneasarkviða>|ár=19 f.Kr.|ár-hnekkja=19 f.Kr.|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/bucolicageorgic05virggoog/page/n188/mode/2up bls. 163]|tegund-2=bók|titill-2=P. Vergilī Marōnis Būcolica, Geōrgica, Aenēïs<þ:Hjarðkvæði, Búnaðarbálkur og Eneasarkviða eftir Pūblius Vergilius Marō>|ritstjóri-2=Thomas Ethelbert Page|útgáfustaður-2=w:London|útgefandi-2=Macmillan and Co.|ár-2=1895|kafli-2=Liber Quārta<þ:Fjórða bókin>}} ### [[málmstykki]] úr gulli sem sett er í munn [[hestur|hests]] og tengt við [[taumur|taumana]] til að stýra honum; gull[[beisli]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=fulvum mandunt sub dentibus aurum|margur=haec [[effatus|effātus]], [[equos|equōs]] [[numero|numerō]] pater [[eligit|ēligit]] [[omni|omnī]]: / [[stabant|stābant]] ter centum [[nitidi|nitidī]] in [[praesepibus|praesēpibus]] [[altis|altīs]]: / omnibus [[extemplo|extemplō]] [[Teucris|Teucrīs]] jubet [[ordine|ōrdine]] [[duci|dūcī]] / [[instratos|īnstrātōs]] [[ostro|ostrō]] [[alipedes|alipedēs]] [[pictis|pictīs]][[-que|que]] [[tapetis|tapētis]]; / aurea pectoribus [[demissa|dēmissa]] [[monilia|monīlia]] pendent; / [[teceti|tēctī]] [[auro|aurō]], fulvum mandunt sub dentibus aurum.|þ=Að þessu mæltu velur faðirinn hesta úr öllum hópnum: þar stóðu þrjú hundruð glæsilegir í hávöxnum jötum; öllum Trúverjum skipar hann þegar í stað að leiða í röð fótfljóta hesta búna purpura og útsaumuðum ábreiðum; gullnir kragar hanga niður af brjóstum þeirra; gullklæddir tyggja þeir hið rauðgula '''gull''' undir tönnum sér.|hluti=7.274–279|höfundur=w:Virgill<h:Pūblius Vergilius Marō>|höf-hnekkja=w:Virgill|tegund=bók|titill=w:Eneasarkviða<h:Aenēïs><þ:Eneasarkviða>|ár=19 f.Kr.|ár-hnekkja=19 f.Kr.|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/bucolicageorgic05virggoog/page/n262/mode/2up bls. 238]|tegund-2=bók|titill-2=P. Vergilī Marōnis Būcolica, Geōrgica, Aenēïs<þ:Hjarðkvæði, Búnaðarbálkur og Eneasarkviða eftir Pūblius Vergilius Marō>|ritstjóri-2=Thomas Ethelbert Page|útgáfustaður-2=w:London|útgefandi-2=Macmillan and Co.|ár-2=1895|kafli-2=Liber Septimus<þ:Sjöunda bókin>}} ### (''miðaldir'') gullblað sem hefur verið barið eða valsað þar til það er mjög þunnt ### (''miðaldir'') gull[[þráður]] ### (''miðaldir'', ''aðeins staðfest í {{t|la|auro<h:sviftifallinu>}}'') glæsilegt sæti úr gulli sem [[þjóðhöfðingi]] notar; gull[[hásæti]] ## [[litur]], [[gljái]], [[glampi]] eða [[bjartleiki]] gulls ## tímabil hamingju, friðar, velmegunar og mikilla framfara; [[gullöld]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=redeant in aurum tempora [[priscum|prīscum]]|margur=[[concines|concinēs]] [[majore|majōre]] [[poeta|poētā]] [[plectro|plēctrō]] / Caesarem, [[quoando|quandō]][[-que|que]] trahet [[ferocis|ferōcis]] / per sacrum [[clivom|clīvom]] [[merita|meritā]] [[decorus|decōrus]] / fronde [[Sygambros|Sygambrōs]]; / [[quo|quō]] nihil majus [[melius|melius]][[-ve|ve]] [[terris|terrīs]] / [[fata|fāta]] [[donavere|dōnāvēre]] [[boni|bonī]][[-que|que]] [[divi|dīvī]] / nec dabunt, [[quamvis|quamvīs]] redeant in aurum / tempora [[priscum|prīscum]].|þ=Þú munt syngja um Caesar með stærra skáldlegu strengjahljóði, þegar hann mun leiða hina óstýrilátu Sigambra upp hina heilögu hæð, prýddur verðskulduðum sigurlaufum; en örlögin og góðu guðirnir hafa hvorki gefið né munu gefa jörðinni neitt meira né betra en hann, þótt tímarnir snúi aftur til hinnar fyrri '''gullaldar'''.|höfundur=w:Hóratíus<h:Quīntus Horātius Flaccus>|höf-hnekkja=w:Hóratíus|ár=13 f.Kr.|ar-hnekkja=13 f.Kr.|hluti=4.2.39|tegund=bók|titill=Carmina<þ:Ljóðin>|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/carminah00horauoft/page/118/mode/2up bls. 118]|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|útgáfustaður-2=w:Leipzig|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|ritstjóri-2=Friedrich Karl Vollmer|titill-2=Carmina<þ:Ljóðin>|ár-2=1906|kafli-2=Liber Quārtus<þ:Fjórða bókin>}} ===={{-aðrar stafsetningar-}}==== * {{t|la|ausum<n:sabínska>}} * {{t|la|orum<h:ōrum><n:alþýðulatína>}} * {{t|la|☉<n:gullgerðarlist>}} ===={{-la-orðsifjafræði-}}==== Úr [[w:Frumítalska|frumítalsku]] ''[[*ausom]]'' („gull“). ===={{-la-fallbeyging-}}==== {{Fallbeyging la|ný=já|'''aurum'''|{{t|la|auri<h:aurī>}}|{{t|la|auro<h:aurō>}}|'''aurum'''|'''aurum'''|{{t|la|auro<h:aurō>}}|-|-|-|-|-|-}} ===={{-tilvísun-}}==== * {{til:la:Lewis og Short:1879|lat=4588}} * {{til:la:MLW|bindi=1|sótt=17. september 2026}} * {{til:la:DMLBS}} rmdil3sxdhbt02slxmm4i7p56wfmn78 393380 393378 2026-09-20T21:00:07Z Ow! That Hurts! 8952 meira er að koma 393380 wikitext text/x-wiki {{sjá einnig|{{t|la|Aurum<þ:[[w:Gullna reyfið|gullna reyfið]]>}}}} =={{-la-}}== [[File:Monnaie en or, Lucanie, Métaponte.jpg|thumb|'''aurum''' signātum]] ==={{-la-nafnorð-}}=== '''aurum''' {{IPA2|/ˈau̯rũː/}} {{hk.}} # mjúkur, gljáandi, hamranlegur, linur, þungur og gulleitur [[góðmálmur]] mikils virðis; [[gull]] ({{t|is|sætistala}} 79, {{t|is|efnatákn}} Au) {{samheiti|la|chrysos<h:chrȳsos>}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=aurum [[abscondidi|abscondidī]]|margur=… secundum eampse [[aram|āram]] aurum [[abscondidi|abscondidī]].|þ=Ég faldi '''gullið''' rétt við þetta tiltekna altari.|höfundur=w:Titus Macchius Plautus|titill=Carbōnāria<þ:Kolabrennarinn>|ár=u.þ.b. 254–184 f.Kr.|hluti=3|tegund=bók|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/tmacciplauticomo02plauuoft/page/n571/mode/2up bls. 571(?)]|ritröð-2=Scrīptōrum Classicōrum Bibliothēca Oxoniēnsis<þ:Bókasafn klassískra rita í Oxford>|útgáfustaður-2=w:Oxford|útgefandi-2=Clarendon Press|titill-2=Cōmoediae<þ:Gamanmyndir>|tegund-2=bók|ritstjóri-2=Wallace Martin Lindsay|ár-2=1936}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=inter quasilla [[pendebatur|pendēbātur]] aurum|margur=nihil humile [[de|dē]] [[Tarquinio|Tarquiniō]], nihil sordidum [[accepimus|accēpimus]]: at [[vero|vērō]] hujus [[domi|domī]] inter quasilla [[pendebatur|pendēbātur]] aurum, [[numerabatur|numerābātur]] [[pecunia|pecūniā]]; [[una|ūna]] in [[domo|domō]] [[omnes|omnēs]] [[quorum|quōrum]] intererat [[totum|tōtum]] imperium [[populi|populī]] [[Romani|Rōmānī]] [[nundinbantur|nūndinābantur]].|þ=Ekkert lágkúrulegt höfum vér heyrt um Tarkvínius, ekkert smánarlegt; en í húsi þessa manns var '''gull''' vegið á milli ullarkörfa og peningar taldir út; í einu og sama húsi versluðu allir þeir sem máli skiptu með allt vald rómverska lýðveldisins.|höfundur=w:Cíceró<h:Mārcus Tullius Cicerō>|höf-hnekkja=w:Cíceró|tegund=bók|titill=Philippicae<þ:Filippísku ræðurnar>|ár=44 f.Kr.|hluti=3.10.5–9|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/saturaesedecim0000juve/page/48/mode/2up bls. 48–49]|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|útgáfustaður-2=w:Leipzig|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|ár-2=1982|titill-2=In M. Antōnium Ōrātiōnēs Philippicae XIV<þ:Fjórtán filippískar ræður gegn Marcus Antonius>|ritstjóri-2=Paolo Fedeli|útgáfa-2=1}} # ''úr {{t|is|nafnskipti<h:nafnskiptum>}}:'' ## [[hlutur]] úr gulli ### (''oftast'') gull sem [[mynt]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=aurum [[omnes|omnēs]] victa jam [[pietate|pietāte]] colunt|margur=at nunc [[desertis|dēsertīs]] cessant [[sacraria|sacrāria]] [[lucis|lūcīs]]: / aurum [[omnes|omnēs]] victa jam [[pietate|pietāte]] colunt. / [[auro|aurō]] [[pulsa|pulsā]] [[fides|fidēs]], [[auro|aurō]] [[venalia|vēnālia]] [[jura|jūra]], / aurum [[lex|lēx]] sequitur, mox sine [[lege|lēge]] pudor.|þ=En nú standa helgidómar yfirgefnu lundanna auðir, allir dýrka '''gull''', nú er guðrækni sigruð; fyrir gulli er trúin hrakin burt, fyrir gulli eru lög til sölu, '''gullinu''' fylgja lög, og brátt hverfur blygðun án laga.|hluti=4.12.47–50|höfundur=w:Sextus Aurelius Propertius<h:Sextus Aurēlius Propertius>|ár=15 f.Kr.|tegund=bók|titill=Elegīae<þ:Elegíur>|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/elegies-propertius-goold-loeb-arch/page/268/mode/2up bls. 268]|titill-2=Elegies<þ:Elegíur>|ritstjóri-2=George Patrick Goold|útgefandi-2=Harvard University Press|útgáfustaður-2=Cambridge, [[w:London|London]]|ritröð-2=w:Loeb Classical Library<þ:Klassíska bókasafn Loebs>|ár-2=1999|kafli-2=Book Three<þ:Þriðja bókin>}} ### ({{m|is|safnheiti}}) [[ílát]] og [[áhöld]] úr gulli notuð til matar; gull[[borðbúnaður]] {{stenst á|la|argentum}} #### vítt [[drykkjarílát]] á fæti úr gulli; gull[[bikar]] eða -[[staup]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=tibi [[non|nōn]] committitur aurum|margur=ipse [[capaces|capācēs]] / [[Heliadum|Hēliadum]] [[crustas|crustās]] et [[inaequales|inaequālēs]] [[berullo|berullō]] / [[Virro|Virrō]] tenet [[phialas|phialās]]; tibi [[non|nōn]] committitur aurum, / vel [[si|sī]] [[quando|quandō]] datur, [[custos|cūstōs]] [[affixus|affīxus]] [[ibidem|ibīdem]] / [[qui|quī]] numeret [[gemmas|gemmās]], [[ungues|unguēs]] observet [[acutos|acūtōs]].|þ=Virró sjálfur heldur á ríflegum bikurum skreyttum gulbrún dætra sólarinnar og ójöfnum beryli; þér er ekki treyst fyrir '''gulli''', eða þótt það sé stundum gefið, þá stendur vörður þar fastur við hlið til að telja gimsteinana og fylgjast með hinum hvössu nöglum.|höfundur=w:Juvenalis<h:Decimus Jūnius Juvenālis>|tegund=bók|titill=Saturae<þ: Háðsádeilurnar>|hluti=5.37–41|ár=127|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/saturaesedecim0000juve/page/48/mode/2up bls. 48–49]|kafli-2=Satura Quīnta<þ:Fimmta háðsádeila>|kaflanúmer-2=5|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|titill-2=Juvenālis Saturae<þ:Háðsádeilur Juvenalis>|útgáfustaður-2=[[w:Leipzig|Leipzig]], [[w:Stuttgart|Stuttgart]]|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|ritstjóri-2=James Alfred Willis|ár-2=1997|isbn-2=3815414717|prentunarstaður-2=Druckhaus Köthen GmbH}} ### gripur til líkamsskarts úr gulli; gull[[skartgripur]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=ut aurum reluat|margur=… ut aurum et vestem, quod [[matris|mātris]] fuit, / reluat, quod [[viva|vīva]] [[ipsi|ipsī]] [[opposivit|opposīvit]] [[pignori|pignorī]].|þ=… til þess að leysa út '''gullið''' og klæðin, sem voru móður hans, og hún hafði sjálf, á meðan hún lifði, veðsett honum.|höfundur=Stātius Caecilius|ár=u.þ.b. 220–166 f.Kr.|tegund=bók|titill=Palliātae 1<þ:1. leikrit í grískum búningi>|hluti=104–105|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|titill-2=Scaenicae Rōmānōrum Poēsis Fragmenta<þ:Brot úr rómverskum leikritakveðskap>|bindi-2=2|ritstjóri-2=Johann Carl Otto Ribbeck|útgáfustaður-2=Hildesheim|ár-2=1961|útgefandi-2=Georg Olms Verlagsbuchhandlung|síður-2=[https://archive.org/details/scaenicaeromanor0002ribb/page/52/mode/2up bls. 53]}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=fulvum quae [[dividit|dīvidit]] aurum|margur=ipse inter [[medios|mediōs]], Veneris [[justissima|jūstissima]] [[cura|cūra]], / Dardanius caput, ecce, puer [[detectus|dētēctus]] honestum, / [[qualis|quālis]] gemma, micat, fulvum quae [[dividit|dīvidit]] aurum, / aut [[collo|collō]] decus, aut [[capiti|capitī]]; vel [[quale|quāle]] per artem / [[inculsam|inclūsam]] [[buxo|buxō]] aut [[Oricia|Ōriciā]] [[terebintho|terebinthō]] / [[lucet|lūcet]] ebur; [[fusos|fūsōs]] [[cervix|cervīx]] cui lactea [[crines|crīnēs]] / accipit et [[molli|mollī]] subnectit circulus [[auro|aurō]].|hluti=10.132–138|höfundur=w:Virgill<h:Pūblius Vergilius Marō>|höf-hnekkja=w:Virgill|tegund=bók|titill=w:Eneasarkviða<h:Aenēïs><þ:Eneasarkviða>|ár=19 f.Kr.|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/bucolicageorgic05virggoog/page/n326/mode/2up bls. 302]|tegund-2=bók|titill-2=P. Vergilī Marōnis Būcolica, Geōrgica, Aenēïs<þ:Hjarðkvæði, Búnaðarbálkur og Eneasarkviða eftir Pūblius Vergilius Marō>|ritstjóri-2=Thomas Ethelbert Page|útgáfustaður-2=w:London|útgefandi-2=Macmillan and Co.|ár-2=1895|kafli-2=Liber Decimus<þ:Tíunda bókin>}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=[[donec|dōnec]] eum [[conjunx|conjūnx]] [[fatale|fātāle]] poposcerit aurum|margur=“nam jam discordia [[Thebae|Thēbae]] / bella movent” [[dixit|dīxit]], “[[Capaneus|Capaneus]][[-que|que]] nisi ab Jove [[vinci|vincī]] / haud poterit, [[fient|fīent]][[-que|que]] [[pares|parēs]] in vulnere [[fratres|frātrēs]], / [[subducta|subducta]][[-que|que]] [[suos|suōs]] [[manes|manēs]] [[tellure|tellūre]] [[videbit|vidēbit]] / [[vivus|vīvus]] [[adhuc|adhūc]] [[vates|vātēs]], [[ultus|ultus]][[-que|que]] parente parentem / [[natus|nātus]] erit [[facto|factō]] pius et [[sceleratus|scelerātus]] [[eodem|eōdem]] / [[attonitus|attonitus]][[-que|que]] [[malis|malīs]], exul [[mentis|mentis]][[-que|que]] [[domus|domus]][[-que|que]], / vultibus Eumenidum [[matris|mātris]][[-que|que]] [[agitabitur|agitābitur]] [[umbris|umbrīs]], / [[donec|dōnec]] eum [[conjunx|conjūnx]] [[fatale|fātāle]] poposcerit aurum / [[cognatum|cognātum]][[-que|que]] latus [[Phegeius|Phēgēius]] hauserit [[ensis|ēnsīs]]. / tum [[demum|dēmum]] [[magno|magnō]] petet [[hos|hōs]] [[Acheloia|Achelōia]] supplex / ab Jove [[Callirhoe|Callirhoē]] natis [[infantibus|īnfantibus]] [[annos|annōs]]; / [[neve|nēve]] necem sinat esse [[diu|diū]] [[victoris|victōris]] inultam, / Juppiter [[his|hīs]] [[motus|mōtus]] [[privignae|prīvignae]] [[dona|dōna]] [[nurus|nurus]][[-que|que]] / praecipiet [[faciet|faciet]][[-que|que]] [[viros|virōs]] [[inpubibus|inpūbibus]] [[annis|annīs]].”|þ=„Því að nú þegar hefja sundrung og Þeba stríð,“ sagði hann, „og Kapanjeus verður ekki sigraður nema af Júpíter, og bræðurnir verða jafnir í sári, og spámaðurinn, enn lifandi, mun sjá undirheima sína þegar jörðin brestur undir honum, og sonurinn, er hefnir föður með föður, mun með sama verkinu bæði vera guðhræddur og sekur, og skelfdur af böli, útlægur bæði í huga og heimilum, verður hann hrakinn af svipum heiftargyðjanna og vöfum móður sinnar, þar til kona hans krefst hins örlagaríka '''gulls''' og sverð Fegeusar stendur í síðu frænda hennar. Þá loks mun dóttir Akelousar, Kalliróe, bónfús biðja Júpíter um þessi ár handa ungum sonum sínum; og til þess að hann leyfi ekki dauða sigurvegarans að vera óhefndur lengi, mun Júpíter, hrærður af þessu, gefa stjúpdóttur sinni og sonarkonu þessar gjafir og láta drengina verða fullorðna menn á unga aldri.“|höfundur=w:Ovidius<h:Pūblius Ovidius Nāsō>|nafn=w:Ovidius|titill=w:Ummyndanir<h:Metamorphōsēs><þ:Ummyndanir>|ár=8|tegund=bók|hluti=9.411|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/povidiinasonisme0000ovid/page/216/mode/2up bls. 216–217]|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|útgáfustaður-2=w:Leipzig|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|prentunarstaður-2=Grafische Werke Zwickau|titill-2=P. Ovidii Nāsōnis Metamorphōsēs<þ:Umbreytingar Publiusar Ovidiusar Nasos>|ritstjóri-2=William Scovil Anderson|ár-2=1985|útgáfa-2=3}} #### [[hringlaga]] skartgripur úr gulli sem borinn er á [[fingur|fingri]]; gull[[hringur]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=ventilet [[aestivum|aestīvum]] [[digitis|digitīs]] [[sudantibus|sūdantibus]] aurum|margur=cum pars [[Niliacae|Nīliacae]] [[plebis|plēbis]], cum verna [[Canopi|Canōpī]] / [[Crispinus|Crīspīnus]], [[Tyrias|Tyriās]] [[umero|umerō]] revocante [[lacernas|lacernās]], / ventilet [[aestivum|aestīvum]] [[digitis|digitīs]] [[sudantibus|sūdantibus]] aurum, / nec sufferre queat [[majoris|majōris]] pondera gemmae, / difficile est saturam [[non|nōn]] [[scribere|scrībere]].|þ=Þegar hluti Nílarlýðsins, þrællinn frá Kanópus, Kríspínus, sem lyftir öxlinni til að rétta af Týríska skikkju sína, viðrar sumar'''gull''' á svitnandi fingrum sér og þolir ekki þunga stærri gimsteins — þá er erfitt að skrifa ekki satíru.|höfundur=w:Juvenalis<h:Decimus Jūnius Juvenālis>|tegund=bók|titill=Saturae<þ: Háðsádeilurnar>|hluti=1.26–30|ár=100|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/saturaesedecim0000juve/page/2/mode/2up bls. 2]|kafli-2=Satura Prīma<þ:Fyrst háðsádeila>|kaflanúmer-2=1|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|titill-2=Juvenālis Saturae<þ:Háðsádeilur Juvenalis>|útgáfustaður-2=[[w:Leipzig|Leipzig]], [[w:Stuttgart|Stuttgart]]|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|ritstjóri-2=James Alfred Willis|ár-2=1997|isbn-2=3815414717|prentunarstaður-2=Druckhaus Köthen GmbH}} #### gullinn [[hárvöndull]] bundinn í [[hnútur|hnút]] á hvirflinum {{samheiti|la|crobylos<h:crōbylos>}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=[[crines|crīnēs]] [[nodantur|nōdantur]] in aurum|margur=tandem [[progreditur|prōgreditur]] [[magna|magnā]] [[stipante|stīpante]] [[caterva|catervā]], / [[Sidoniam|Sīdōniam]] [[picto|pictō]] chlamydem circumdata [[limbo|limbō]]: / cui [[pharetra|pharetrā]] ex [[auro|aurō]], [[crines|crīnēs]] [[nodantur|nōdantur]] in aurum, / aurea purpuream subnectit [[fibula|fībula]] vestem.|þ=Loks gengur hún fram í fylgd mikils fjölda, skrýdd sídónískri skikkju með útsaumuðum jaðri; örvabelgur hennar er úr gulli, hár hennar er bundið með '''gulli''', og gullnæla festir purpurarauða klæðið.|hluti=4.136–139|höfundur=w:Virgill<h:Pūblius Vergilius Marō>|höf-hnekkja=w:Virgill|tegund=bók|titill=w:Eneasarkviða<h:Aenēïs><þ:Eneasarkviða>|ár=19 f.Kr.|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/bucolicageorgic05virggoog/page/n188/mode/2up bls. 163]|tegund-2=bók|titill-2=P. Vergilī Marōnis Būcolica, Geōrgica, Aenēïs<þ:Hjarðkvæði, Búnaðarbálkur og Eneasarkviða eftir Pūblius Vergilius Marō>|ritstjóri-2=Thomas Ethelbert Page|útgáfustaður-2=w:London|útgefandi-2=Macmillan and Co.|ár-2=1895|kafli-2=Liber Quārta<þ:Fjórða bókin>}} ### [[málmstykki]] úr gulli sem sett er í munn [[hestur|hests]] og tengt við [[taumur|taumana]] til að stýra honum; gull[[beisli]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=fulvum mandunt sub dentibus aurum|margur=haec [[effatus|effātus]], [[equos|equōs]] [[numero|numerō]] pater [[eligit|ēligit]] [[omni|omnī]]: / [[stabant|stābant]] ter centum [[nitidi|nitidī]] in [[praesepibus|praesēpibus]] [[altis|altīs]]: / omnibus [[extemplo|extemplō]] [[Teucris|Teucrīs]] jubet [[ordine|ōrdine]] [[duci|dūcī]] / [[instratos|īnstrātōs]] [[ostro|ostrō]] [[alipedes|alipedēs]] [[pictis|pictīs]][[-que|que]] [[tapetis|tapētis]]; / aurea pectoribus [[demissa|dēmissa]] [[monilia|monīlia]] pendent; / [[teceti|tēctī]] [[auro|aurō]], fulvum mandunt sub dentibus aurum.|þ=Að þessu mæltu velur faðirinn hesta úr öllum hópnum: þar stóðu þrjú hundruð glæsilegir í hávöxnum jötum; öllum Trúverjum skipar hann þegar í stað að leiða í röð fótfljóta hesta búna purpura og útsaumuðum ábreiðum; gullnir kragar hanga niður af brjóstum þeirra; gullklæddir tyggja þeir hið rauðgula '''gull''' undir tönnum sér.|hluti=7.274–279|höfundur=w:Virgill<h:Pūblius Vergilius Marō>|höf-hnekkja=w:Virgill|tegund=bók|titill=w:Eneasarkviða<h:Aenēïs><þ:Eneasarkviða>|ár=19 f.Kr.|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/bucolicageorgic05virggoog/page/n262/mode/2up bls. 238]|tegund-2=bók|titill-2=P. Vergilī Marōnis Būcolica, Geōrgica, Aenēïs<þ:Hjarðkvæði, Búnaðarbálkur og Eneasarkviða eftir Pūblius Vergilius Marō>|ritstjóri-2=Thomas Ethelbert Page|útgáfustaður-2=w:London|útgefandi-2=Macmillan and Co.|ár-2=1895|kafli-2=Liber Septimus<þ:Sjöunda bókin>}} ### (''miðaldir'') gullblað sem hefur verið barið eða valsað þar til það er mjög þunnt ### (''miðaldir'') gull[[þráður]] ### (''miðaldir'', ''aðeins staðfest í {{t|la|auro<h:sviftifallinu>}}'') glæsilegt sæti úr gulli sem [[þjóðhöfðingi]] notar; gull[[hásæti]] ## [[litur]], [[gljái]], [[glampi]] eða [[bjartleiki]] gulls ## tímabil hamingju, friðar, velmegunar og mikilla framfara; [[gullöld]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=redeant in aurum tempora [[priscum|prīscum]]|margur=[[concines|concinēs]] [[majore|majōre]] [[poeta|poētā]] [[plectro|plēctrō]] / Caesarem, [[quoando|quandō]][[-que|que]] trahet [[ferocis|ferōcis]] / per sacrum [[clivom|clīvom]] [[merita|meritā]] [[decorus|decōrus]] / fronde [[Sygambros|Sygambrōs]]; / [[quo|quō]] nihil majus [[melius|melius]][[-ve|ve]] [[terris|terrīs]] / [[fata|fāta]] [[donavere|dōnāvēre]] [[boni|bonī]][[-que|que]] [[divi|dīvī]] / nec dabunt, [[quamvis|quamvīs]] redeant in aurum / tempora [[priscum|prīscum]].|þ=Þú munt syngja um Caesar með stærra skáldlegu strengjahljóði, þegar hann mun leiða hina óstýrilátu Sigambra upp hina heilögu hæð, prýddur verðskulduðum sigurlaufum; en örlögin og góðu guðirnir hafa hvorki gefið né munu gefa jörðinni neitt meira né betra en hann, þótt tímarnir snúi aftur til hinnar fyrri '''gullaldar'''.|höfundur=w:Hóratíus<h:Quīntus Horātius Flaccus>|höf-hnekkja=w:Hóratíus|ár=13 f.Kr.|hluti=4.2.39|tegund=bók|titill=Carmina<þ:Ljóðin>|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/carminah00horauoft/page/118/mode/2up bls. 118]|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|útgáfustaður-2=w:Leipzig|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|ritstjóri-2=Friedrich Karl Vollmer|titill-2=Carmina<þ:Ljóðin>|ár-2=1906|kafli-2=Liber Quārtus<þ:Fjórða bókin>}} ===={{-aðrar stafsetningar-}}==== * {{t|la|ausum<n:sabínska>}} * {{t|la|orum<h:ōrum><n:alþýðulatína>}} * {{t|la|☉<n:gullgerðarlist>}} ===={{-la-orðsifjafræði-}}==== Úr [[w:Frumítalska|frumítalsku]] ''[[*ausom]]'' („gull“). ===={{-la-fallbeyging-}}==== {{Fallbeyging la|ný=já|'''aurum'''|{{t|la|auri<h:aurī>}}|{{t|la|auro<h:aurō>}}|'''aurum'''|'''aurum'''|{{t|la|auro<h:aurō>}}|-|-|-|-|-|-}} ===={{-tilvísun-}}==== * {{til:la:Lewis og Short:1879|lat=4588}} * {{til:la:MLW|bindi=1|sótt=17. september 2026}} * {{til:la:DMLBS}} ni962mi1exa36vejf2unxaz58j5fng4 393405 393380 2026-09-21T07:57:53Z Ow! That Hurts! 8952 meira er að koma 393405 wikitext text/x-wiki {{sjá einnig|{{t|la|Aurum<þ:[[w:Gullna reyfið|gullna reyfið]]>}}}} =={{-la-}}== [[File:Monnaie en or, Lucanie, Métaponte.jpg|thumb|'''aurum''' signātum]] ==={{-la-nafnorð-}}=== '''aurum''' {{IPA2|/ˈau̯rũː/}} {{hk.}} # mjúkur, gljáandi, hamranlegur, linur, þungur og gulleitur [[góðmálmur]] mikils virðis; [[gull]] ({{t|is|sætistala}} 79, {{t|is|efnatákn}} Au) {{samheiti|la|chrysos<h:chrȳsos>}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=inter quasilla [[pendebatur|pendēbātur]] aurum|margur=nihil humile [[de|dē]] [[Tarquinio|Tarquiniō]], nihil sordidum [[accepimus|accēpimus]]: at [[vero|vērō]] hujus [[domi|domī]] inter quasilla [[pendebatur|pendēbātur]] aurum, [[numerabatur|numerābātur]] [[pecunia|pecūniā]]; [[una|ūna]] in [[domo|domō]] [[omnes|omnēs]] [[quorum|quōrum]] intererat [[totum|tōtum]] imperium [[populi|populī]] [[Romani|Rōmānī]] [[nundinbantur|nūndinābantur]].|þ=Ekkert lágkúrulegt höfum vér heyrt um Tarkvínius, ekkert smánarlegt; en í húsi þessa manns var '''gull''' vegið á milli ullarkörfa og peningar taldir út; í einu og sama húsi versluðu allir þeir sem máli skiptu með allt vald rómverska lýðveldisins.|höfundur=w:Cíceró<h:Mārcus Tullius Cicerō>|höf-hnekkja=w:Cíceró|tegund=bók|titill=Philippicae<þ:Filippísku ræðurnar>|ár=44 f.Kr.|hluti=3.10.5–9|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/saturaesedecim0000juve/page/48/mode/2up bls. 48–49]|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|útgáfustaður-2=w:Leipzig|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|ár-2=1982|titill-2=In M. Antōnium Ōrātiōnēs Philippicae XIV<þ:Fjórtán filippískar ræður gegn Marcus Antonius>|ritstjóri-2=Paolo Fedeli|útgáfa-2=1}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=fulvum [[vertatur|vertātur]] in aurum|margur=ille male [[usurus|ūsūrus]] [[donis|dōnīs]] ait: “effice, quidquid / corpore [[contigero|contigerō]], fulvum [[vertatur|vertātur]] in aurum.”|þ=Hann, sem ætlaði að fara illa með gjafirnar, mælti: „Gerðu það að verkum að hvað sem ég snerti með líkama mínum breytist í rautt '''gull'''.“|höfundur=w:Ovidius<h:Pūblius Ovidius Nāsō>|nafn=w:Ovidius|titill=w:Ummyndanir<h:Metamorphōsēs><þ:Ummyndanir>|ár=8|tegund=bók|hluti=11.102–103|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/povidiinasonisme0000ovid/page/256/mode/2up bls. 256]|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|útgáfustaður-2=w:Leipzig|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|prentunarstaður-2=Grafische Werke Zwickau|titill-2=P. Ovidii Nāsōnis Metamorphōsēs<þ:Umbreytingar Publiusar Ovidiusar Nasos>|ritstjóri-2=William Scovil Anderson|ár-2=1985|útgáfa-2=3}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=contulerit alius aurum alius argentum|margur=[[voluntas|voluntās]] [[duorum|duōrum]] [[dominorum|dominōrum]] miscentium [[materias|māteriās]] [[commune|commūne]] [[totum|tōtum]] corpus efficit, [[sive|sīve]] ejusdem generis sint [[materiae|māteriae]], [[veluti|velutī]] [[vina|vīna]] [[miscuerunt|miscuērunt]] vel argentum [[conflaverunt|cōnflāvērunt]], [[sive|sīve]] [[diversae|dīversae]], [[veluti|velutī]] [[si|sī]] alius [[vinum|vīnum]] contulerit alius mel, vel alius aurum alius argentum: [[quamvis|quamvīs]] et [[mulsi|mulsī]] et [[electri|ēlectrī]] [[novi|novī]] corporis sit [[species|speciēs]].|höfundur=[[w:Justinianus 1.|Flāvius Petrus Sabbatius Jūstīniānus]] et al.|höf-hnekkja=[[w:Justinianus 1.|Justinianus mikli]] et al.|ár=530–533|hluti=41.1.7.8|tegund=bók|titill=Dīgesta<þ:Úrdrættir>|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/BRes0100251Bis/page/691/mode/2up bls. 691]|tegund-2=bók|titill-2=Corpus Jūrīs Cīvīlis<þ:Borgaraleg lög>|bindi-2=1|ár-2=1928|ritstjóri-2=Paul Wilhelm Anton Krüger|útgefandi-2=Wiedmann}} # ''úr {{t|is|nafnskipti<h:nafnskiptum>}}:'' ## [[hlutur]] úr gulli ### mikið magn af verðmætum eða efnislegum eignum; [[auður]] {{samheiti|la|ops|divitiae<h:dīvitiae>|locupletatio<h:locūplētātiō>}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=aurum [[omnes|omnēs]] victa jam [[pietate|pietāte]] colunt|margur=at nunc [[desertis|dēsertīs]] cessant [[sacraria|sacrāria]] [[lucis|lūcīs]]: / aurum [[omnes|omnēs]] victa jam [[pietate|pietāte]] colunt. / [[auro|aurō]] [[pulsa|pulsā]] [[fides|fidēs]], [[auro|aurō]] [[venalia|vēnālia]] [[jura|jūra]], / aurum [[lex|lēx]] sequitur, mox sine [[lege|lēge]] pudor.|þ=En nú standa helgidómar yfirgefnu lundanna auðir, allir dýrka '''gull''', nú er guðrækni sigruð; fyrir gulli er trúin hrakin burt, fyrir gulli eru lög til sölu, '''gullinu''' fylgja lög, og brátt hverfur blygðun án laga.|hluti=4.12.47–50|höfundur=w:Sextus Aurelius Propertius<h:Sextus Aurēlius Propertius>|ár=15 f.Kr.|tegund=bók|titill=Elegīae<þ:Elegíur>|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/elegies-propertius-goold-loeb-arch/page/268/mode/2up bls. 268]|titill-2=Elegies<þ:Elegíur>|ritstjóri-2=George Patrick Goold|útgefandi-2=Harvard University Press|útgáfustaður-2=Cambridge, [[w:London|London]]|ritröð-2=w:Loeb Classical Library<þ:Klassíska bókasafn Loebs>|ár-2=1999|kafli-2=Book Three<þ:Þriðja bókin>}} #### gull sem [[mynt]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=secundum eampse [[aram|āram]] aurum [[abscondidi|abscondidī]]|margur=[…] secundum eampse [[aram|āram]] aurum [[abscondidi|abscondidī]].|þ=Ég faldi '''gullið''' rétt við þetta tiltekna altari.|höfundur=w:Titus Macchius Plautus|titill=Carbōnāria<þ:Kolabrennarinn>|ár=u.þ.b. 254–184 f.Kr.|hluti=3|tegund=bók|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/tmacciplauticomo02plauuoft/page/n571/mode/2up bls. 571(?)]|ritröð-2=Scrīptōrum Classicōrum Bibliothēca Oxoniēnsis<þ:Bókasafn klassískra rita í Oxford>|útgáfustaður-2=w:Oxford|útgefandi-2=Clarendon Press|titill-2=Cōmoediae<þ:Gamanmyndir>|tegund-2=bók|ritstjóri-2=Wallace Martin Lindsay|ár-2=1936}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=[[sciens|sciēns]] [[tu|tū]] aurum ad facinus [[dedisti|dedistī]]|margur=ita [[si|sī]] [[verum|vērum]] tibi Caelius [[dixit|dīxit]], [[o|ō]] [[immoderata|immoderāta]] mulier, [[sciens|sciēns]] [[tu|tū]] aurum ad facinus [[dedisti|dedistī]]; [[si|sī]] [[non|nōn]] est ausus [[dicere|dīcere]], [[non|nōn]] [[dedisti|dedistī]].|þ=Ef Caelius sagði þér sannleikann, ó hóflaus kona, þá gafst þú vitandi '''gull''' til glæpsins; ef hann þorði ekki að segja það, þá gafst þú það ekki.|höfundur=w:Cíceró<h:Mārcus Tullius Cicerō>|höf-hnekkja=w:Cíceró|dags=4. apríl 56 f.Kr.|tegund=bók|titill=Prō Caeliō<þ:Til varnar Caelius>|hluti=53.6–8|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/procaelio0000cice/page/22/mode/2up bls. 23]|ritröð-2=w:Loeb Classical Library<þ:Klassíska bókasafn Loebs>|titill-2=The Speaches<þ:Ræðurnar>|ritstjóri-2=Robert Gardner|ár-2=1965|útgefandi-2=Harvard University Press|tegund-2=bók|útgáfustaður-2=Cambridge}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=[[sero|sērō]] [[se|sē]] aurum ad [[redemptionem|redēmptiōnem]] tulisse|margur=euntibus [[illis|illīs]] occurrit pater cum [[auro|aurō]]; [[dixit|dīxit]] [[filium|fīlium]] suum [[crucifixum|crucifīxum]] esse et [[sero|sērō]] [[se|sē]] aurum ad [[redemptionem|redēmptiōnem]] tulisse.|þ=Þegar þeir voru á leiðinni mætti faðirinn þeim með gulli; hann sagði að sonur sinn hefði verið krossfestur og að hann hefði komið of seint með '''gullinu''' til lausnargjalds.|höfundur=w:Seneca eldri<h:Lūcius Annaeus Seneca>|höf-hnekkja=w:Seneca eldri|ár=u.þ.b. 37–39|tegund=bók|titill=Contrōversiae<þ:Deilumálin>|hluti=6.7.1|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/elderseneca0002unse/page/144/mode/2up bls. 144]|titill-2=Declamations<þ:Upplestrarnir>|útgefandi-2=Harvard University Press|tegund-2=bók|útgáfustaður-2=Cambridge|isbn-2=0674995112|bindi-2=2|ár-2=1974|ritstjóri-2=Michael Winterbottom|ritröð-2=w:Loeb Classical Library<þ:Klassíska bókasafn Loebs>}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=aurum ad [[conducendum|condūcendum]] [[militem|mīlitem]] mitte|margur=in [[illa|illā]] [[terra|terrā]], quae [[hos|hōs]] genuit, auxilia quaerenda sunt: argentum istud atque aurum ad [[conducendum|condūcendum]] [[militem|mīlitem]] mitte.|þ=Leita verður liðsinnis í því landi sem ól þessa menn; sendið silfrið og '''gullið''' til að ráða hermenn.|ár=u.þ.b. 42|höfundur=Mārcus Caelius Rūfus|tegund=bók|titill=Dē gestīs Alexandrī rēgis Mācedonum<þ:Um afrek Alexanders, konungs Makedóníumanna>|hluti=3.2.16.4–6|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/historiaealexand00curtuoft/page/8/mode/2up bls. 8]|titill-2=Historiārum Alexandrī Magnī Mācedonīs<þ:Um sögur Alexanders mikla Makedóníumannanna>|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|ritstjóri-2=Franz Edmund Hedicke|ár-2=1908|útgáfustaður-2=w:Leipzig}} ### ({{m|is|safnheiti}}) [[ílát]] og [[áhöld]] úr gulli notuð til matar; gull[[borðbúnaður]] {{stenst á|la|argentum}} #### vítt [[drykkjarílát]] á fæti úr gulli; gull[[bikar]] eða -[[staup]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=tibi [[non|nōn]] committitur aurum|margur=ipse [[capaces|capācēs]] / [[Heliadum|Hēliadum]] [[crustas|crustās]] et [[inaequales|inaequālēs]] [[berullo|berullō]] / [[Virro|Virrō]] tenet [[phialas|phialās]]; tibi [[non|nōn]] committitur aurum, / vel [[si|sī]] [[quando|quandō]] datur, [[custos|cūstōs]] [[affixus|affīxus]] [[ibidem|ibīdem]] / [[qui|quī]] numeret [[gemmas|gemmās]], [[ungues|unguēs]] observet [[acutos|acūtōs]].|þ=Virró sjálfur heldur á ríflegum bikurum skreyttum gulbrún dætra sólarinnar og ójöfnum beryli; þér er ekki treyst fyrir '''gulli''', eða þótt það sé stundum gefið, þá stendur vörður þar fastur við hlið til að telja gimsteinana og fylgjast með hinum hvössu nöglum.|höfundur=w:Juvenalis<h:Decimus Jūnius Juvenālis>|tegund=bók|titill=Saturae<þ: Háðsádeilurnar>|hluti=5.37–41|ár=127|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/saturaesedecim0000juve/page/48/mode/2up bls. 48–49]|kafli-2=Satura Quīnta<þ:Fimmta háðsádeila>|kaflanúmer-2=5|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|titill-2=Juvenālis Saturae<þ:Háðsádeilur Juvenalis>|útgáfustaður-2=[[w:Leipzig|Leipzig]], [[w:Stuttgart|Stuttgart]]|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|ritstjóri-2=James Alfred Willis|ár-2=1997|isbn-2=3815414717|prentunarstaður-2=Druckhaus Köthen GmbH}} ### gripur til líkamsskarts úr gulli; gull[[skartgripur]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=ut aurum reluat|margur=… ut aurum et vestem, quod [[matris|mātris]] fuit, / reluat, quod [[viva|vīva]] [[ipsi|ipsī]] [[opposivit|opposīvit]] [[pignori|pignorī]].|þ=… til þess að leysa út '''gullið''' og klæðin, sem voru móður hans, og hún hafði sjálf, á meðan hún lifði, veðsett honum.|höfundur=Stātius Caecilius|ár=u.þ.b. 220–166 f.Kr.|tegund=bók|titill=Palliātae 1<þ:1. leikrit í grískum búningi>|hluti=104–105|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|titill-2=Scaenicae Rōmānōrum Poēsis Fragmenta<þ:Brot úr rómverskum leikritakveðskap>|bindi-2=2|ritstjóri-2=Johann Carl Otto Ribbeck|útgáfustaður-2=Hildesheim|ár-2=1961|útgefandi-2=Georg Olms Verlagsbuchhandlung|síður-2=[https://archive.org/details/scaenicaeromanor0002ribb/page/52/mode/2up bls. 53]}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=fulvum quae [[dividit|dīvidit]] aurum|margur=ipse inter [[medios|mediōs]], Veneris [[justissima|jūstissima]] [[cura|cūra]], / Dardanius caput, ecce, puer [[detectus|dētēctus]] honestum, / [[qualis|quālis]] gemma, micat, fulvum quae [[dividit|dīvidit]] aurum, / aut [[collo|collō]] decus, aut [[capiti|capitī]]; vel [[quale|quāle]] per artem / [[inculsam|inclūsam]] [[buxo|buxō]] aut [[Oricia|Ōriciā]] [[terebintho|terebinthō]] / [[lucet|lūcet]] ebur; [[fusos|fūsōs]] [[cervix|cervīx]] cui lactea [[crines|crīnēs]] / accipit et [[molli|mollī]] subnectit circulus [[auro|aurō]].|hluti=10.132–138|höfundur=w:Virgill<h:Pūblius Vergilius Marō>|höf-hnekkja=w:Virgill|tegund=bók|titill=w:Eneasarkviða<h:Aenēïs><þ:Eneasarkviða>|ár=19 f.Kr.|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/bucolicageorgic05virggoog/page/n326/mode/2up bls. 302]|tegund-2=bók|titill-2=P. Vergilī Marōnis Būcolica, Geōrgica, Aenēïs<þ:Hjarðkvæði, Búnaðarbálkur og Eneasarkviða eftir Pūblius Vergilius Marō>|ritstjóri-2=Thomas Ethelbert Page|útgáfustaður-2=w:London|útgefandi-2=Macmillan and Co.|ár-2=1895|kafli-2=Liber Decimus<þ:Tíunda bókin>}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=[[donec|dōnec]] eum [[conjunx|conjūnx]] [[fatale|fātāle]] poposcerit aurum|margur=“nam jam discordia [[Thebae|Thēbae]] / bella movent” [[dixit|dīxit]], “[[Capaneus|Capaneus]][[-que|que]] nisi ab Jove [[vinci|vincī]] / haud poterit, [[fient|fīent]][[-que|que]] [[pares|parēs]] in vulnere [[fratres|frātrēs]], / [[subducta|subducta]][[-que|que]] [[suos|suōs]] [[manes|manēs]] [[tellure|tellūre]] [[videbit|vidēbit]] / [[vivus|vīvus]] [[adhuc|adhūc]] [[vates|vātēs]], [[ultus|ultus]][[-que|que]] parente parentem / [[natus|nātus]] erit [[facto|factō]] pius et [[sceleratus|scelerātus]] [[eodem|eōdem]] / [[attonitus|attonitus]][[-que|que]] [[malis|malīs]], exul [[mentis|mentis]][[-que|que]] [[domus|domus]][[-que|que]], / vultibus Eumenidum [[matris|mātris]][[-que|que]] [[agitabitur|agitābitur]] [[umbris|umbrīs]], / [[donec|dōnec]] eum [[conjunx|conjūnx]] [[fatale|fātāle]] poposcerit aurum / [[cognatum|cognātum]][[-que|que]] latus [[Phegeius|Phēgēius]] hauserit [[ensis|ēnsīs]]. / tum [[demum|dēmum]] [[magno|magnō]] petet [[hos|hōs]] [[Acheloia|Achelōia]] supplex / ab Jove [[Callirhoe|Callirhoē]] natis [[infantibus|īnfantibus]] [[annos|annōs]]; / [[neve|nēve]] necem sinat esse [[diu|diū]] [[victoris|victōris]] inultam, / Juppiter [[his|hīs]] [[motus|mōtus]] [[privignae|prīvignae]] [[dona|dōna]] [[nurus|nurus]][[-que|que]] / praecipiet [[faciet|faciet]][[-que|que]] [[viros|virōs]] [[inpubibus|inpūbibus]] [[annis|annīs]].”|þ=„Því að nú þegar hefja sundrung og Þeba stríð,“ sagði hann, „og Kapanjeus verður ekki sigraður nema af Júpíter, og bræðurnir verða jafnir í sári, og spámaðurinn, enn lifandi, mun sjá undirheima sína þegar jörðin brestur undir honum, og sonurinn, er hefnir föður með föður, mun með sama verkinu bæði vera guðhræddur og sekur, og skelfdur af böli, útlægur bæði í huga og heimilum, verður hann hrakinn af svipum heiftargyðjanna og vöfum móður sinnar, þar til kona hans krefst hins örlagaríka '''gulls''' og sverð Fegeusar stendur í síðu frænda hennar. Þá loks mun dóttir Akelousar, Kalliróe, bónfús biðja Júpíter um þessi ár handa ungum sonum sínum; og til þess að hann leyfi ekki dauða sigurvegarans að vera óhefndur lengi, mun Júpíter, hrærður af þessu, gefa stjúpdóttur sinni og sonarkonu þessar gjafir og láta drengina verða fullorðna menn á unga aldri.“|höfundur=w:Ovidius<h:Pūblius Ovidius Nāsō>|nafn=w:Ovidius|titill=w:Ummyndanir<h:Metamorphōsēs><þ:Ummyndanir>|ár=8|tegund=bók|hluti=9.411|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/povidiinasonisme0000ovid/page/216/mode/2up bls. 216–217]|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|útgáfustaður-2=w:Leipzig|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|prentunarstaður-2=Grafische Werke Zwickau|titill-2=P. Ovidii Nāsōnis Metamorphōsēs<þ:Umbreytingar Publiusar Ovidiusar Nasos>|ritstjóri-2=William Scovil Anderson|ár-2=1985|útgáfa-2=3}} #### [[hringlaga]] skartgripur úr gulli sem borinn er á [[fingur|fingri]]; gull[[hringur]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=ventilet [[aestivum|aestīvum]] [[digitis|digitīs]] [[sudantibus|sūdantibus]] aurum|margur=cum pars [[Niliacae|Nīliacae]] [[plebis|plēbis]], cum verna [[Canopi|Canōpī]] / [[Crispinus|Crīspīnus]], [[Tyrias|Tyriās]] [[umero|umerō]] revocante [[lacernas|lacernās]], / ventilet [[aestivum|aestīvum]] [[digitis|digitīs]] [[sudantibus|sūdantibus]] aurum, / nec sufferre queat [[majoris|majōris]] pondera gemmae, / difficile est saturam [[non|nōn]] [[scribere|scrībere]].|þ=Þegar hluti Nílarlýðsins, þrællinn frá Kanópus, Kríspínus, sem lyftir öxlinni til að rétta af Týríska skikkju sína, viðrar sumar'''gull''' á svitnandi fingrum sér og þolir ekki þunga stærri gimsteins — þá er erfitt að skrifa ekki satíru.|höfundur=w:Juvenalis<h:Decimus Jūnius Juvenālis>|tegund=bók|titill=Saturae<þ: Háðsádeilurnar>|hluti=1.26–30|ár=100|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/saturaesedecim0000juve/page/2/mode/2up bls. 2]|kafli-2=Satura Prīma<þ:Fyrst háðsádeila>|kaflanúmer-2=1|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|titill-2=Juvenālis Saturae<þ:Háðsádeilur Juvenalis>|útgáfustaður-2=[[w:Leipzig|Leipzig]], [[w:Stuttgart|Stuttgart]]|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|ritstjóri-2=James Alfred Willis|ár-2=1997|isbn-2=3815414717|prentunarstaður-2=Druckhaus Köthen GmbH}} #### gullinn [[hárvöndull]] bundinn í [[hnútur|hnút]] á hvirflinum {{samheiti|la|crobylos<h:crōbylos>}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=[[crines|crīnēs]] [[nodantur|nōdantur]] in aurum|margur=tandem [[progreditur|prōgreditur]] [[magna|magnā]] [[stipante|stīpante]] [[caterva|catervā]], / [[Sidoniam|Sīdōniam]] [[picto|pictō]] chlamydem circumdata [[limbo|limbō]]: / cui [[pharetra|pharetrā]] ex [[auro|aurō]], [[crines|crīnēs]] [[nodantur|nōdantur]] in aurum, / aurea purpuream subnectit [[fibula|fībula]] vestem.|þ=Loks gengur hún fram í fylgd mikils fjölda, skrýdd sídónískri skikkju með útsaumuðum jaðri; örvabelgur hennar er úr gulli, hár hennar er bundið með '''gulli''', og gullnæla festir purpurarauða klæðið.|hluti=4.136–139|höfundur=w:Virgill<h:Pūblius Vergilius Marō>|höf-hnekkja=w:Virgill|tegund=bók|titill=w:Eneasarkviða<h:Aenēïs><þ:Eneasarkviða>|ár=19 f.Kr.|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/bucolicageorgic05virggoog/page/n188/mode/2up bls. 163]|tegund-2=bók|titill-2=P. Vergilī Marōnis Būcolica, Geōrgica, Aenēïs<þ:Hjarðkvæði, Búnaðarbálkur og Eneasarkviða eftir Pūblius Vergilius Marō>|ritstjóri-2=Thomas Ethelbert Page|útgáfustaður-2=w:London|útgefandi-2=Macmillan and Co.|ár-2=1895|kafli-2=Liber Quārta<þ:Fjórða bókin>}} ### [[málmstykki]] úr gulli sem sett er í munn [[hestur|hests]] og tengt við [[taumur|taumana]] til að stýra honum; gull[[beisli]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=fulvum mandunt sub dentibus aurum|margur=haec [[effatus|effātus]], [[equos|equōs]] [[numero|numerō]] pater [[eligit|ēligit]] [[omni|omnī]]: / [[stabant|stābant]] ter centum [[nitidi|nitidī]] in [[praesepibus|praesēpibus]] [[altis|altīs]]: / omnibus [[extemplo|extemplō]] [[Teucris|Teucrīs]] jubet [[ordine|ōrdine]] [[duci|dūcī]] / [[instratos|īnstrātōs]] [[ostro|ostrō]] [[alipedes|alipedēs]] [[pictis|pictīs]][[-que|que]] [[tapetis|tapētis]]; / aurea pectoribus [[demissa|dēmissa]] [[monilia|monīlia]] pendent; / [[teceti|tēctī]] [[auro|aurō]], fulvum mandunt sub dentibus aurum.|þ=Að þessu mæltu velur faðirinn hesta úr öllum hópnum: þar stóðu þrjú hundruð glæsilegir í hávöxnum jötum; öllum Trúverjum skipar hann þegar í stað að leiða í röð fótfljóta hesta búna purpura og útsaumuðum ábreiðum; gullnir kragar hanga niður af brjóstum þeirra; gullklæddir tyggja þeir hið rauðgula '''gull''' undir tönnum sér.|hluti=7.274–279|höfundur=w:Virgill<h:Pūblius Vergilius Marō>|höf-hnekkja=w:Virgill|tegund=bók|titill=w:Eneasarkviða<h:Aenēïs><þ:Eneasarkviða>|ár=19 f.Kr.|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/bucolicageorgic05virggoog/page/n262/mode/2up bls. 238]|tegund-2=bók|titill-2=P. Vergilī Marōnis Būcolica, Geōrgica, Aenēïs<þ:Hjarðkvæði, Búnaðarbálkur og Eneasarkviða eftir Pūblius Vergilius Marō>|ritstjóri-2=Thomas Ethelbert Page|útgáfustaður-2=w:London|útgefandi-2=Macmillan and Co.|ár-2=1895|kafli-2=Liber Septimus<þ:Sjöunda bókin>}} ### festing úr gulli sem heldur lausum [[tönn]]um föstum við [[munnur|munninn]]; gull[[tannkróna]] ### (''miðaldir'') gullblað sem hefur verið barið eða valsað þar til það er mjög þunnt ### (''miðaldir'') gull[[þráður]] ### (''miðaldir'', ''aðeins staðfest í {{t|la|auro<h:sviftifallinu>}}'') glæsilegt sæti úr gulli sem [[þjóðhöfðingi]] notar; gull[[hásæti]] ## [[litur]], [[gljái]], [[glampi]] eða [[bjartleiki]] gulls ## tímabil hamingju, friðar, velmegunar og mikilla framfara; [[gullöld]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=redeant in aurum tempora [[priscum|prīscum]]|margur=[[concines|concinēs]] [[majore|majōre]] [[poeta|poētā]] [[plectro|plēctrō]] / Caesarem, [[quoando|quandō]][[-que|que]] trahet [[ferocis|ferōcis]] / per sacrum [[clivom|clīvom]] [[merita|meritā]] [[decorus|decōrus]] / fronde [[Sygambros|Sygambrōs]]; / [[quo|quō]] nihil majus [[melius|melius]][[-ve|ve]] [[terris|terrīs]] / [[fata|fāta]] [[donavere|dōnāvēre]] [[boni|bonī]][[-que|que]] [[divi|dīvī]] / nec dabunt, [[quamvis|quamvīs]] redeant in aurum / tempora [[priscum|prīscum]].|þ=Þú munt syngja um Caesar með stærra skáldlegu strengjahljóði, þegar hann mun leiða hina óstýrilátu Sigambra upp hina heilögu hæð, prýddur verðskulduðum sigurlaufum; en örlögin og góðu guðirnir hafa hvorki gefið né munu gefa jörðinni neitt meira né betra en hann, þótt tímarnir snúi aftur til hinnar fyrri '''gullaldar'''.|höfundur=w:Hóratíus<h:Quīntus Horātius Flaccus>|höf-hnekkja=w:Hóratíus|ár=13 f.Kr.|hluti=4.2.39|tegund=bók|titill=Carmina<þ:Ljóðin>|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/carminah00horauoft/page/118/mode/2up bls. 118]|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|útgáfustaður-2=w:Leipzig|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|ritstjóri-2=Friedrich Karl Vollmer|titill-2=Carmina<þ:Ljóðin>|ár-2=1906|kafli-2=Liber Quārtus<þ:Fjórða bókin>}} ===={{-aðrar stafsetningar-}}==== * {{t|la|ausum<n:sabínska>}} * {{t|la|orum<h:ōrum><n:alþýðulatína>}} * {{t|la|☉<n:gullgerðarlist>}} ===={{-la-orðsifjafræði-}}==== Úr [[w:Frumítalska|frumítalsku]] ''[[*ausom]]'' („gull“). ===={{-la-fallbeyging-}}==== {{Fallbeyging la|ný=já|'''aurum'''|{{t|la|auri<h:aurī>}}|{{t|la|auro<h:aurō>}}|'''aurum'''|'''aurum'''|{{t|la|auro<h:aurō>}}|-|-|-|-|-|-}} ===={{-tilvísun-}}==== * {{til:la:Lewis og Short:1879|lat=4588}} * {{til:la:MLW|bindi=1|sótt=17. september 2026}} * {{til:la:DMLBS}} tv4vm8rgy945g25srwg7vxrlwkzltay 393407 393405 2026-09-21T11:34:24Z Ow! That Hurts! 8952 meira er að koma 393407 wikitext text/x-wiki {{sjá einnig|{{t|la|Aurum<þ:[[w:Gullna reyfið|gullna reyfið]]>}}}} =={{-la-}}== [[File:Monnaie en or, Lucanie, Métaponte.jpg|thumb|'''aurum''' signātum]] ==={{-la-nafnorð-}}=== '''aurum''' {{IPA2|/ˈau̯rũː/}} {{hk.}} # mjúkur, gljáandi, hamranlegur, linur, þungur og gulleitur [[góðmálmur]] mikils virðis; [[gull]] ({{t|is|sætistala}} 79, {{t|is|efnatákn}} Au) {{samheiti|la|chrysos<h:chrȳsos>}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=inter quasilla [[pendebatur|pendēbātur]] aurum|margur=nihil humile [[de|dē]] [[Tarquinio|Tarquiniō]], nihil sordidum [[accepimus|accēpimus]]: at [[vero|vērō]] hujus [[domi|domī]] inter quasilla [[pendebatur|pendēbātur]] aurum, [[numerabatur|numerābātur]] [[pecunia|pecūniā]]; [[una|ūna]] in [[domo|domō]] [[omnes|omnēs]] [[quorum|quōrum]] intererat [[totum|tōtum]] imperium [[populi|populī]] [[Romani|Rōmānī]] [[nundinbantur|nūndinābantur]].|þ=Ekkert lágkúrulegt höfum vér heyrt um Tarkvínius, ekkert smánarlegt; en í húsi þessa manns var '''gull''' vegið á milli ullarkörfa og peningar taldir út; í einu og sama húsi versluðu allir þeir sem máli skiptu með allt vald rómverska lýðveldisins.|höfundur=w:Cíceró<h:Mārcus Tullius Cicerō>|höf-hnekkja=w:Cíceró|tegund=bók|titill=Philippicae<þ:Filippísku ræðurnar>|ár=44 f.Kr.|hluti=3.10.5–9|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/saturaesedecim0000juve/page/48/mode/2up bls. 48–49]|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|útgáfustaður-2=w:Leipzig|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|ár-2=1982|titill-2=In M. Antōnium Ōrātiōnēs Philippicae XIV<þ:Fjórtán filippískar ræður gegn Marcus Antonius>|ritstjóri-2=Paolo Fedeli|útgáfa-2=1}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=fulvum [[vertatur|vertātur]] in aurum|margur=ille male [[usurus|ūsūrus]] [[donis|dōnīs]] ait: “effice, quidquid / corpore [[contigero|contigerō]], fulvum [[vertatur|vertātur]] in aurum.”|þ=Hann, sem ætlaði að fara illa með gjafirnar, mælti: „Gerðu það að verkum að hvað sem ég snerti með líkama mínum breytist í rautt '''gull'''.“|höfundur=w:Ovidius<h:Pūblius Ovidius Nāsō>|nafn=w:Ovidius|titill=w:Ummyndanir<h:Metamorphōsēs><þ:Ummyndanir>|ár=8|tegund=bók|hluti=11.102–103|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/povidiinasonisme0000ovid/page/256/mode/2up bls. 256]|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|útgáfustaður-2=w:Leipzig|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|prentunarstaður-2=Grafische Werke Zwickau|titill-2=P. Ovidii Nāsōnis Metamorphōsēs<þ:Umbreytingar Publiusar Ovidiusar Nasos>|ritstjóri-2=William Scovil Anderson|ár-2=1985|útgáfa-2=3}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=quod aurum [[amabat|amābat]]|margur=[[reprehensa|reprehēnsa]] sunt in [[Alexandro|Alexandrō]] haec: quod Syrus esse [[nolebat|nōlēbat]], quod aurum [[amabat|amābat]], quod [[suspiciossimus|suspiciōsissimus]] erat, quod [[vectigalia|vectīgālia]] multa [[inveniebat|inveniēbat]], quod [[se|sē]] [[Alexandrum Magnum|Magnum Alexandrum]] [[videri|vidērī]] [[volebat|volēbat]], quod nimis [[severus|sevērus]] in [[milites|mīlitēs]] erat, quod [[curis|cūrīs]] [[privatis|prīvātīs]] [[agebat|agēbat]] quae omnia in [[re|rē]] [[publica|pūblicā]] [[instituerat|īnstituerat]].|þ=Þetta var fundið að hjá Alexander: Að hann vildi ekki vera Sýrlendingur, að hann elskaði '''gull''', að hann var afar tortrygginn, að hann fann upp marga skatta, að hann vildi láta líta svo út að hann væri Alexander mikli, að hann var of strangur við hermenn sína, og að hann lét einkamálefni ráða því sem hann hafði komið á í hinu opinbera.|höfundur=Aelius Lampridius|dags=u.þ.b. 361–389|tegund=bók|titill=Scrīptōrēs Historiae Augustae<þ:Rithöfundar ágústusarsögunnar>|kafli=Alexander Sevērus|kaflanúmer=18|hluti=64.3|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/scriptoreshistor0002davi/page/306/mode/2up bls. 306]|titill-2=The Scriptores Historiae Augustae|ritstjóri-2=David Magie|útgefandi-2=Harvard University Press|útgáfustaður-2=Cambridge, [[w:London|London]]|ritröð-2=w:Loeb Classical Library<þ:Klassíska bókasafn Loebs>|bindi-2=2|ár-2=1924|kafli=Sevērus Alexander}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=contulerit alius aurum alius argentum|margur=[[voluntas|voluntās]] [[duorum|duōrum]] [[dominorum|dominōrum]] miscentium [[materias|māteriās]] [[commune|commūne]] [[totum|tōtum]] corpus efficit, [[sive|sīve]] ejusdem generis sint [[materiae|māteriae]], [[veluti|velutī]] [[vina|vīna]] [[miscuerunt|miscuērunt]] vel argentum [[conflaverunt|cōnflāvērunt]], [[sive|sīve]] [[diversae|dīversae]], [[veluti|velutī]] [[si|sī]] alius [[vinum|vīnum]] contulerit alius mel, vel alius aurum alius argentum: [[quamvis|quamvīs]] et [[mulsi|mulsī]] et [[electri|ēlectrī]] [[novi|novī]] corporis sit [[species|speciēs]].|höfundur=[[w:Justinianus 1.|Flāvius Petrus Sabbatius Jūstīniānus]] et al.|höf-hnekkja=[[w:Justinianus 1.|Justinianus mikli]] et al.|ár=530–533|hluti=41.1.7.8|tegund=bók|titill=Dīgesta<þ:Úrdrættir>|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/BRes0100251Bis/page/691/mode/2up bls. 691]|tegund-2=bók|titill-2=Corpus Jūrīs Cīvīlis<þ:Borgaraleg lög>|bindi-2=1|ár-2=1928|ritstjóri-2=Paul Wilhelm Anton Krüger|útgefandi-2=Wiedmann}} # ''úr {{t|is|nafnskipti<h:nafnskiptum>}}:'' ## [[hlutur]] úr gulli ### mikið magn af verðmætum eða efnislegum eignum; [[auður]] {{samheiti|la|ops|divitiae<h:dīvitiae>|locupletatio<h:locūplētātiō>}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=aurum [[omnes|omnēs]] victa jam [[pietate|pietāte]] colunt|margur=at nunc [[desertis|dēsertīs]] cessant [[sacraria|sacrāria]] [[lucis|lūcīs]]: / aurum [[omnes|omnēs]] victa jam [[pietate|pietāte]] colunt. / [[auro|aurō]] [[pulsa|pulsā]] [[fides|fidēs]], [[auro|aurō]] [[venalia|vēnālia]] [[jura|jūra]], / aurum [[lex|lēx]] sequitur, mox sine [[lege|lēge]] pudor.|þ=En nú standa helgidómar yfirgefnu lundanna auðir, allir dýrka '''gull''', nú er guðrækni sigruð; fyrir gulli er trúin hrakin burt, fyrir gulli eru lög til sölu, '''gullinu''' fylgja lög, og brátt hverfur blygðun án laga.|hluti=4.12.47–50|höfundur=w:Sextus Aurelius Propertius<h:Sextus Aurēlius Propertius>|ár=15 f.Kr.|tegund=bók|titill=Elegīae<þ:Elegíur>|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/elegies-propertius-goold-loeb-arch/page/268/mode/2up bls. 268]|titill-2=Elegies<þ:Elegíur>|ritstjóri-2=George Patrick Goold|útgefandi-2=Harvard University Press|útgáfustaður-2=Cambridge, [[w:London|London]]|ritröð-2=w:Loeb Classical Library<þ:Klassíska bókasafn Loebs>|ár-2=1999|kafli-2=Book Three<þ:Þriðja bókin>}} #### gull sem [[mynt]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=secundum eampse [[aram|āram]] aurum [[abscondidi|abscondidī]]|margur=[…] secundum eampse [[aram|āram]] aurum [[abscondidi|abscondidī]].|þ=Ég faldi '''gullið''' rétt við þetta tiltekna altari.|höfundur=w:Titus Macchius Plautus|titill=Carbōnāria<þ:Kolabrennarinn>|ár=u.þ.b. 254–184 f.Kr.|hluti=3|tegund=bók|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/tmacciplauticomo02plauuoft/page/n571/mode/2up bls. 571(?)]|ritröð-2=Scrīptōrum Classicōrum Bibliothēca Oxoniēnsis<þ:Bókasafn klassískra rita í Oxford>|útgáfustaður-2=w:Oxford|útgefandi-2=Clarendon Press|titill-2=Cōmoediae<þ:Gamanmyndir>|tegund-2=bók|ritstjóri-2=Wallace Martin Lindsay|ár-2=1936}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=[[sciens|sciēns]] [[tu|tū]] aurum ad facinus [[dedisti|dedistī]]|margur=ita [[si|sī]] [[verum|vērum]] tibi Caelius [[dixit|dīxit]], [[o|ō]] [[immoderata|immoderāta]] mulier, [[sciens|sciēns]] [[tu|tū]] aurum ad facinus [[dedisti|dedistī]]; [[si|sī]] [[non|nōn]] est ausus [[dicere|dīcere]], [[non|nōn]] [[dedisti|dedistī]].|þ=Ef Caelius sagði þér sannleikann, ó hóflaus kona, þá gafst þú vitandi '''gull''' til glæpsins; ef hann þorði ekki að segja það, þá gafst þú það ekki.|höfundur=w:Cíceró<h:Mārcus Tullius Cicerō>|höf-hnekkja=w:Cíceró|dags=4. apríl 56 f.Kr.|tegund=bók|titill=Prō Caeliō<þ:Til varnar Caelius>|hluti=53.6–8|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/procaelio0000cice/page/22/mode/2up bls. 23]|ritröð-2=w:Loeb Classical Library<þ:Klassíska bókasafn Loebs>|titill-2=The Speaches<þ:Ræðurnar>|ritstjóri-2=Robert Gardner|ár-2=1965|útgefandi-2=Harvard University Press|tegund-2=bók|útgáfustaður-2=Cambridge}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=[[sero|sērō]] [[se|sē]] aurum ad [[redemptionem|redēmptiōnem]] tulisse|margur=euntibus [[illis|illīs]] occurrit pater cum [[auro|aurō]]; [[dixit|dīxit]] [[filium|fīlium]] suum [[crucifixum|crucifīxum]] esse et [[sero|sērō]] [[se|sē]] aurum ad [[redemptionem|redēmptiōnem]] tulisse.|þ=Þegar þeir voru á leiðinni mætti faðirinn þeim með gulli; hann sagði að sonur sinn hefði verið krossfestur og að hann hefði komið of seint með '''gullinu''' til lausnargjalds.|höfundur=w:Seneca eldri<h:Lūcius Annaeus Seneca>|höf-hnekkja=w:Seneca eldri|ár=u.þ.b. 37–39|tegund=bók|titill=Contrōversiae<þ:Deilumálin>|hluti=6.7.1|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/elderseneca0002unse/page/144/mode/2up bls. 144]|titill-2=Declamations<þ:Upplestrarnir>|útgefandi-2=Harvard University Press|tegund-2=bók|útgáfustaður-2=Cambridge|isbn-2=0674995112|bindi-2=2|ár-2=1974|ritstjóri-2=Michael Winterbottom|ritröð-2=w:Loeb Classical Library<þ:Klassíska bókasafn Loebs>}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=aurum ad [[conducendum|condūcendum]] [[militem|mīlitem]] mitte|margur=in [[illa|illā]] [[terra|terrā]], quae [[hos|hōs]] genuit, auxilia quaerenda sunt: argentum istud atque aurum ad [[conducendum|condūcendum]] [[militem|mīlitem]] mitte.|þ=Leita verður liðsinnis í því landi sem ól þessa menn; sendið silfrið og '''gullið''' til að ráða hermenn.|ár=u.þ.b. 42|höfundur=Mārcus Caelius Rūfus|tegund=bók|titill=Dē gestīs Alexandrī rēgis Mācedonum<þ:Um afrek Alexanders, konungs Makedóníumanna>|hluti=3.2.16.4–6|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/historiaealexand00curtuoft/page/8/mode/2up bls. 8]|titill-2=Historiārum Alexandrī Magnī Mācedonīs<þ:Um sögur Alexanders mikla Makedóníumannanna>|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|ritstjóri-2=Franz Edmund Hedicke|ár-2=1908|útgáfustaður-2=w:Leipzig}} ### ({{m|is|safnheiti}}) [[ílát]] og [[áhöld]] úr gulli notuð til matar; gull[[borðbúnaður]] {{stenst á|la|argentum}} #### vítt [[drykkjarílát]] á fæti úr gulli; gull[[bikar]] eða -[[staup]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=tibi [[non|nōn]] committitur aurum|margur=ipse [[capaces|capācēs]] / [[Heliadum|Hēliadum]] [[crustas|crustās]] et [[inaequales|inaequālēs]] [[berullo|berullō]] / [[Virro|Virrō]] tenet [[phialas|phialās]]; tibi [[non|nōn]] committitur aurum, / vel [[si|sī]] [[quando|quandō]] datur, [[custos|cūstōs]] [[affixus|affīxus]] [[ibidem|ibīdem]] / [[qui|quī]] numeret [[gemmas|gemmās]], [[ungues|unguēs]] observet [[acutos|acūtōs]].|þ=Virró sjálfur heldur á ríflegum bikurum skreyttum gulbrún dætra sólarinnar og ójöfnum beryli; þér er ekki treyst fyrir '''gulli''', eða þótt það sé stundum gefið, þá stendur vörður þar fastur við hlið til að telja gimsteinana og fylgjast með hinum hvössu nöglum.|höfundur=w:Juvenalis<h:Decimus Jūnius Juvenālis>|tegund=bók|titill=Saturae<þ: Háðsádeilurnar>|hluti=5.37–41|ár=127|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/saturaesedecim0000juve/page/48/mode/2up bls. 48–49]|kafli-2=Satura Quīnta<þ:Fimmta háðsádeila>|kaflanúmer-2=5|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|titill-2=Juvenālis Saturae<þ:Háðsádeilur Juvenalis>|útgáfustaður-2=[[w:Leipzig|Leipzig]], [[w:Stuttgart|Stuttgart]]|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|ritstjóri-2=James Alfred Willis|ár-2=1997|isbn-2=3815414717|prentunarstaður-2=Druckhaus Köthen GmbH}} ### gripur til líkamsskarts úr gulli; gull[[skartgripur]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=ut aurum reluat|margur=… ut aurum et vestem, quod [[matris|mātris]] fuit, / reluat, quod [[viva|vīva]] [[ipsi|ipsī]] [[opposivit|opposīvit]] [[pignori|pignorī]].|þ=… til þess að leysa út '''gullið''' og klæðin, sem voru móður hans, og hún hafði sjálf, á meðan hún lifði, veðsett honum.|höfundur=Stātius Caecilius|ár=u.þ.b. 220–166 f.Kr.|tegund=bók|titill=Palliātae 1<þ:1. leikrit í grískum búningi>|hluti=104–105|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|titill-2=Scaenicae Rōmānōrum Poēsis Fragmenta<þ:Brot úr rómverskum leikritakveðskap>|bindi-2=2|ritstjóri-2=Johann Carl Otto Ribbeck|útgáfustaður-2=Hildesheim|ár-2=1961|útgefandi-2=Georg Olms Verlagsbuchhandlung|síður-2=[https://archive.org/details/scaenicaeromanor0002ribb/page/52/mode/2up bls. 53]}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=fulvum quae [[dividit|dīvidit]] aurum|margur=ipse inter [[medios|mediōs]], Veneris [[justissima|jūstissima]] [[cura|cūra]], / Dardanius caput, ecce, puer [[detectus|dētēctus]] honestum, / [[qualis|quālis]] gemma, micat, fulvum quae [[dividit|dīvidit]] aurum, / aut [[collo|collō]] decus, aut [[capiti|capitī]]; vel [[quale|quāle]] per artem / [[inculsam|inclūsam]] [[buxo|buxō]] aut [[Oricia|Ōriciā]] [[terebintho|terebinthō]] / [[lucet|lūcet]] ebur; [[fusos|fūsōs]] [[cervix|cervīx]] cui lactea [[crines|crīnēs]] / accipit et [[molli|mollī]] subnectit circulus [[auro|aurō]].|hluti=10.132–138|höfundur=w:Virgill<h:Pūblius Vergilius Marō>|höf-hnekkja=w:Virgill|tegund=bók|titill=w:Eneasarkviða<h:Aenēïs><þ:Eneasarkviða>|ár=19 f.Kr.|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/bucolicageorgic05virggoog/page/n326/mode/2up bls. 302]|tegund-2=bók|titill-2=P. Vergilī Marōnis Būcolica, Geōrgica, Aenēïs<þ:Hjarðkvæði, Búnaðarbálkur og Eneasarkviða eftir Pūblius Vergilius Marō>|ritstjóri-2=Thomas Ethelbert Page|útgáfustaður-2=w:London|útgefandi-2=Macmillan and Co.|ár-2=1895|kafli-2=Liber Decimus<þ:Tíunda bókin>}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=[[donec|dōnec]] eum [[conjunx|conjūnx]] [[fatale|fātāle]] poposcerit aurum|margur=“nam jam discordia [[Thebae|Thēbae]] / bella movent” [[dixit|dīxit]], “[[Capaneus|Capaneus]][[-que|que]] nisi ab Jove [[vinci|vincī]] / haud poterit, [[fient|fīent]][[-que|que]] [[pares|parēs]] in vulnere [[fratres|frātrēs]], / [[subducta|subducta]][[-que|que]] [[suos|suōs]] [[manes|manēs]] [[tellure|tellūre]] [[videbit|vidēbit]] / [[vivus|vīvus]] [[adhuc|adhūc]] [[vates|vātēs]], [[ultus|ultus]][[-que|que]] parente parentem / [[natus|nātus]] erit [[facto|factō]] pius et [[sceleratus|scelerātus]] [[eodem|eōdem]] / [[attonitus|attonitus]][[-que|que]] [[malis|malīs]], exul [[mentis|mentis]][[-que|que]] [[domus|domus]][[-que|que]], / vultibus Eumenidum [[matris|mātris]][[-que|que]] [[agitabitur|agitābitur]] [[umbris|umbrīs]], / [[donec|dōnec]] eum [[conjunx|conjūnx]] [[fatale|fātāle]] poposcerit aurum / [[cognatum|cognātum]][[-que|que]] latus [[Phegeius|Phēgēius]] hauserit [[ensis|ēnsīs]]. / tum [[demum|dēmum]] [[magno|magnō]] petet [[hos|hōs]] [[Acheloia|Achelōia]] supplex / ab Jove [[Callirhoe|Callirhoē]] natis [[infantibus|īnfantibus]] [[annos|annōs]]; / [[neve|nēve]] necem sinat esse [[diu|diū]] [[victoris|victōris]] inultam, / Juppiter [[his|hīs]] [[motus|mōtus]] [[privignae|prīvignae]] [[dona|dōna]] [[nurus|nurus]][[-que|que]] / praecipiet [[faciet|faciet]][[-que|que]] [[viros|virōs]] [[inpubibus|inpūbibus]] [[annis|annīs]].”|þ=„Því að nú þegar hefja sundrung og Þeba stríð,“ sagði hann, „og Kapanjeus verður ekki sigraður nema af Júpíter, og bræðurnir verða jafnir í sári, og spámaðurinn, enn lifandi, mun sjá undirheima sína þegar jörðin brestur undir honum, og sonurinn, er hefnir föður með föður, mun með sama verkinu bæði vera guðhræddur og sekur, og skelfdur af böli, útlægur bæði í huga og heimilum, verður hann hrakinn af svipum heiftargyðjanna og vöfum móður sinnar, þar til kona hans krefst hins örlagaríka '''gulls''' og sverð Fegeusar stendur í síðu frænda hennar. Þá loks mun dóttir Akelousar, Kalliróe, bónfús biðja Júpíter um þessi ár handa ungum sonum sínum; og til þess að hann leyfi ekki dauða sigurvegarans að vera óhefndur lengi, mun Júpíter, hrærður af þessu, gefa stjúpdóttur sinni og sonarkonu þessar gjafir og láta drengina verða fullorðna menn á unga aldri.“|höfundur=w:Ovidius<h:Pūblius Ovidius Nāsō>|nafn=w:Ovidius|titill=w:Ummyndanir<h:Metamorphōsēs><þ:Ummyndanir>|ár=8|tegund=bók|hluti=9.411|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/povidiinasonisme0000ovid/page/216/mode/2up bls. 216–217]|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|útgáfustaður-2=w:Leipzig|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|prentunarstaður-2=Grafische Werke Zwickau|titill-2=P. Ovidii Nāsōnis Metamorphōsēs<þ:Umbreytingar Publiusar Ovidiusar Nasos>|ritstjóri-2=William Scovil Anderson|ár-2=1985|útgáfa-2=3}} #### [[hringlaga]] skartgripur úr gulli sem borinn er á [[fingur|fingri]]; gull[[hringur]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=ventilet [[aestivum|aestīvum]] [[digitis|digitīs]] [[sudantibus|sūdantibus]] aurum|margur=cum pars [[Niliacae|Nīliacae]] [[plebis|plēbis]], cum verna [[Canopi|Canōpī]] / [[Crispinus|Crīspīnus]], [[Tyrias|Tyriās]] [[umero|umerō]] revocante [[lacernas|lacernās]], / ventilet [[aestivum|aestīvum]] [[digitis|digitīs]] [[sudantibus|sūdantibus]] aurum, / nec sufferre queat [[majoris|majōris]] pondera gemmae, / difficile est saturam [[non|nōn]] [[scribere|scrībere]].|þ=Þegar hluti Nílarlýðsins, þrællinn frá Kanópus, Kríspínus, sem lyftir öxlinni til að rétta af Týríska skikkju sína, viðrar sumar'''gull''' á svitnandi fingrum sér og þolir ekki þunga stærri gimsteins — þá er erfitt að skrifa ekki satíru.|höfundur=w:Juvenalis<h:Decimus Jūnius Juvenālis>|tegund=bók|titill=Saturae<þ: Háðsádeilurnar>|hluti=1.26–30|ár=100|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/saturaesedecim0000juve/page/2/mode/2up bls. 2]|kafli-2=Satura Prīma<þ:Fyrst háðsádeila>|kaflanúmer-2=1|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|titill-2=Juvenālis Saturae<þ:Háðsádeilur Juvenalis>|útgáfustaður-2=[[w:Leipzig|Leipzig]], [[w:Stuttgart|Stuttgart]]|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|ritstjóri-2=James Alfred Willis|ár-2=1997|isbn-2=3815414717|prentunarstaður-2=Druckhaus Köthen GmbH}} #### gullinn [[hárvöndull]] bundinn í [[hnútur|hnút]] á hvirflinum {{samheiti|la|crobylos<h:crōbylos>}}<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=[[crines|crīnēs]] [[nodantur|nōdantur]] in aurum|margur=tandem [[progreditur|prōgreditur]] [[magna|magnā]] [[stipante|stīpante]] [[caterva|catervā]], / [[Sidoniam|Sīdōniam]] [[picto|pictō]] chlamydem circumdata [[limbo|limbō]]: / cui [[pharetra|pharetrā]] ex [[auro|aurō]], [[crines|crīnēs]] [[nodantur|nōdantur]] in aurum, / aurea purpuream subnectit [[fibula|fībula]] vestem.|þ=Loks gengur hún fram í fylgd mikils fjölda, skrýdd sídónískri skikkju með útsaumuðum jaðri; örvabelgur hennar er úr gulli, hár hennar er bundið með '''gulli''', og gullnæla festir purpurarauða klæðið.|hluti=4.136–139|höfundur=w:Virgill<h:Pūblius Vergilius Marō>|höf-hnekkja=w:Virgill|tegund=bók|titill=w:Eneasarkviða<h:Aenēïs><þ:Eneasarkviða>|ár=19 f.Kr.|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/bucolicageorgic05virggoog/page/n188/mode/2up bls. 163]|tegund-2=bók|titill-2=P. Vergilī Marōnis Būcolica, Geōrgica, Aenēïs<þ:Hjarðkvæði, Búnaðarbálkur og Eneasarkviða eftir Pūblius Vergilius Marō>|ritstjóri-2=Thomas Ethelbert Page|útgáfustaður-2=w:London|útgefandi-2=Macmillan and Co.|ár-2=1895|kafli-2=Liber Quārta<þ:Fjórða bókin>}} ### [[málmstykki]] úr gulli sem sett er í munn [[hestur|hests]] og tengt við [[taumur|taumana]] til að stýra honum; gull[[beisli]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=fulvum mandunt sub dentibus aurum|margur=haec [[effatus|effātus]], [[equos|equōs]] [[numero|numerō]] pater [[eligit|ēligit]] [[omni|omnī]]: / [[stabant|stābant]] ter centum [[nitidi|nitidī]] in [[praesepibus|praesēpibus]] [[altis|altīs]]: / omnibus [[extemplo|extemplō]] [[Teucris|Teucrīs]] jubet [[ordine|ōrdine]] [[duci|dūcī]] / [[instratos|īnstrātōs]] [[ostro|ostrō]] [[alipedes|alipedēs]] [[pictis|pictīs]][[-que|que]] [[tapetis|tapētis]]; / aurea pectoribus [[demissa|dēmissa]] [[monilia|monīlia]] pendent; / [[teceti|tēctī]] [[auro|aurō]], fulvum mandunt sub dentibus aurum.|þ=Að þessu mæltu velur faðirinn hesta úr öllum hópnum: þar stóðu þrjú hundruð glæsilegir í hávöxnum jötum; öllum Trúverjum skipar hann þegar í stað að leiða í röð fótfljóta hesta búna purpura og útsaumuðum ábreiðum; gullnir kragar hanga niður af brjóstum þeirra; gullklæddir tyggja þeir hið rauðgula '''gull''' undir tönnum sér.|hluti=7.274–279|höfundur=w:Virgill<h:Pūblius Vergilius Marō>|höf-hnekkja=w:Virgill|tegund=bók|titill=w:Eneasarkviða<h:Aenēïs><þ:Eneasarkviða>|ár=19 f.Kr.|tenging=ritstýrt í|síður-2=[https://archive.org/details/bucolicageorgic05virggoog/page/n262/mode/2up bls. 238]|tegund-2=bók|titill-2=P. Vergilī Marōnis Būcolica, Geōrgica, Aenēïs<þ:Hjarðkvæði, Búnaðarbálkur og Eneasarkviða eftir Pūblius Vergilius Marō>|ritstjóri-2=Thomas Ethelbert Page|útgáfustaður-2=w:London|útgefandi-2=Macmillan and Co.|ár-2=1895|kafli-2=Liber Septimus<þ:Sjöunda bókin>}} ### festing úr gulli sem heldur lausum [[tönn]]um föstum við [[munnur|munninn]]; gull[[tannkróna]] ### (''miðaldir'') gullblað sem hefur verið barið eða valsað þar til það er mjög þunnt ### (''miðaldir'') gull[[þráður]] ### (''miðaldir'', ''aðeins staðfest í {{t|la|auro<h:sviftifallinu>}}'') glæsilegt sæti úr gulli sem [[þjóðhöfðingi]] notar; gull[[hásæti]] ## [[litur]], [[gljái]], [[glampi]] eða [[bjartleiki]] gulls ## tímabil hamingju, friðar, velmegunar og mikilla framfara; [[gullöld]]<!--- ---> {{tilvitnun|la|lítill=redeant in aurum tempora [[priscum|prīscum]]|margur=[[concines|concinēs]] [[majore|majōre]] [[poeta|poētā]] [[plectro|plēctrō]] / Caesarem, [[quoando|quandō]][[-que|que]] trahet [[ferocis|ferōcis]] / per sacrum [[clivom|clīvom]] [[merita|meritā]] [[decorus|decōrus]] / fronde [[Sygambros|Sygambrōs]]; / [[quo|quō]] nihil majus [[melius|melius]][[-ve|ve]] [[terris|terrīs]] / [[fata|fāta]] [[donavere|dōnāvēre]] [[boni|bonī]][[-que|que]] [[divi|dīvī]] / nec dabunt, [[quamvis|quamvīs]] redeant in aurum / tempora [[priscum|prīscum]].|þ=Þú munt syngja um Caesar með stærra skáldlegu strengjahljóði, þegar hann mun leiða hina óstýrilátu Sigambra upp hina heilögu hæð, prýddur verðskulduðum sigurlaufum; en örlögin og góðu guðirnir hafa hvorki gefið né munu gefa jörðinni neitt meira né betra en hann, þótt tímarnir snúi aftur til hinnar fyrri '''gullaldar'''.|höfundur=w:Hóratíus<h:Quīntus Horātius Flaccus>|höf-hnekkja=w:Hóratíus|ár=13 f.Kr.|hluti=4.2.39|tegund=bók|titill=Carmina<þ:Ljóðin>|tenging=ritstýrt í|tegund-2=bók|síður-2=[https://archive.org/details/carminah00horauoft/page/118/mode/2up bls. 118]|ritröð-2=Bibliothēca Scrīptōrum Graecōrum et Rōmānōrum Teubneriāna<þ:Teubner-safn grískra og rómverskra höfunda>|útgáfustaður-2=w:Leipzig|útgefandi-2=Verlag B. G. Teubner|ritstjóri-2=Friedrich Karl Vollmer|titill-2=Carmina<þ:Ljóðin>|ár-2=1906|kafli-2=Liber Quārtus<þ:Fjórða bókin>}} ===={{-aðrar stafsetningar-}}==== * {{t|la|ausum<n:sabínska>}} * {{t|la|orum<h:ōrum><n:alþýðulatína>}} * {{t|la|☉<n:gullgerðarlist>}} ===={{-la-orðsifjafræði-}}==== Úr [[w:Frumítalska|frumítalsku]] ''[[*ausom]]'' („gull“). ===={{-la-fallbeyging-}}==== {{Fallbeyging la|ný=já|'''aurum'''|{{t|la|auri<h:aurī>}}|{{t|la|auro<h:aurō>}}|'''aurum'''|'''aurum'''|{{t|la|auro<h:aurō>}}|-|-|-|-|-|-}} ===={{-tilvísun-}}==== * {{til:la:Lewis og Short:1879|lat=4588}} * {{til:la:MLW|bindi=1|sótt=17. september 2026}} * {{til:la:DMLBS}} 8f6u6o5v3wxdqlnb9i74ou8xrnpsnmq 0 52134 393375 298411 2026-09-20T18:19:39Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393375 wikitext text/x-wiki =={{-de-}}== ==={{-de-nafnorð-}}=== '''Abmeldung''' {{kvk.}} # [[afskráning]] ===={{-de-fallbeyging-}}==== {{Fallbeyging de|Abmeldung|Abmeldung|Abmeldung|Abmeldung|Abmeldungen|Abmeldungen|Abmeldungen|Abmeldungen|ný=já}} 065o1ojeato8sfut3vhyykoit5o89sq 0 54403 393406 301213 2026-09-21T07:59:13Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393406 wikitext text/x-wiki =={{-en-}}== ==={{-en-lýsingarorð-}}=== '''nude''' # [[nakinn]] b0szjrrf4qhp5bk63kl1mf29lpt4v0q 0 56198 393393 304664 2026-09-21T00:22:44Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393393 wikitext text/x-wiki =={{-de-}}== ==={{-de-nafnorð-}}=== '''[[Tod]]es[[Erklärung|erklärung]]''' {{kvk.}} # [[dánarúrskurður]] ===={{-de-fallbeyging-}}==== {{Fallbeyging de kvk 01|Todeserklärung|ný=já}} j45gkb4p2rpptcbi09r28aiy5u56u5q 0 63587 393392 315715 2026-09-21T00:22:05Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393392 wikitext text/x-wiki =={{-en-}}== ==={{-en-nafnorð-}}=== '''[[baked]] [[potato]]''' # [[bökunarkartafla]] o4l5vfdppzf9i346g5dfpcltvxgb51n 0 65373 393381 372472 2026-09-21T00:16:11Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393381 wikitext text/x-wiki =={{-sv-}}== ==={{-sv-nafnorð-}}=== '''[[säng]][[linne]]''' {{hk.}} # [[rúmfatnaður]] ===={{-tilvísun-}}==== * {{Wikipedia|sv:sänglinne|sänglinne}} c8mg9qtfgei4pyostxcutykfvljokgb 0 69750 393400 366903 2026-09-21T02:57:59Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393400 wikitext text/x-wiki =={{-fr-}}== ==={{-fr-nafnorð-}}=== '''défense''' {{kvk.}} # [[vernd]], [[hlíf]] r8xky1zsypzugix93gyrxm8igvsznvk 0 85388 393391 348401 2026-09-21T00:21:46Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393391 wikitext text/x-wiki =={{-da-}}== ==={{-da-sagnorð-}}=== '''[[med]][[føre]]''' # [[hafa á sér]] dyqr5ad23p6c3r80b7obts048hiuak7 0 87680 393395 351376 2026-09-21T02:56:20Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393395 wikitext text/x-wiki =={{-en-}}== ==={{-en-lýsingarorð-}}=== '''[[waste]]ful''' # [[eyðslusamur]] pjmeq9332gbtblmcqvypvlj22vo31ub 0 89458 393398 353427 2026-09-21T02:57:18Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393398 wikitext text/x-wiki =={{-en-}}== ==={{-en-nafnorð-}}=== '''[[eternal]] [[task]]''' # [[eilífðarverkefni]] auidjynl0h0p0axdu17m2mj7cuq8dme 0 93021 393399 357839 2026-09-21T02:57:35Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393399 wikitext text/x-wiki =={{-en-}}== ==={{-en-nafnorð-}}=== '''[[explosion]] [[crater]]''' # [[sprengigígur]] 98yp3rinxug546cm66bvyz24t55kygy 0 102226 393377 369077 2026-09-20T18:21:25Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393377 wikitext text/x-wiki =={{-nl-}}== ==={{-nl-nafnorð-}}=== '''Hollander''' # [[Hollendingur]] hlkfmnanu2a341eoyql8i9i9aic4sxj 0 103023 393396 370137 2026-09-21T02:56:37Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393396 wikitext text/x-wiki =={{-sv-}}== ==={{-sv-nafnorð-}}=== '''[[justitie]][[minister]]''' # [[dómsmálaráðherra]] rp3c4tl9xqftw3hgye5mms2lnvblbbo 0 115275 393389 387105 2026-09-21T00:21:12Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393389 wikitext text/x-wiki =={{-nl-}}== ==={{-nl-nafnorð-}}=== '''kleurenfoto''' # [[litmynd]] 46lknuruauup3adxswca8d3xs3xoezx 0 116129 393376 388225 2026-09-20T18:20:18Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393376 wikitext text/x-wiki =={{-fo-}}== ==={{-fo-nafnorð-}}=== '''ommubeiggi''' {{kk.}} # [[ömmubróðir]] ===={{-tilvísun-}}==== * {{Wikipedia|fo:ommubeiggi|ommubeiggi}} aphl0uxex9abyjcsgt40ulgfnizw2s3 0 117274 393397 389798 2026-09-21T02:57:02Z Ow! That Hurts! 8952 uppfært í nýja innviði 393397 wikitext text/x-wiki =={{-no-}}== ==={{-no-nafnorð-}}=== '''roer''' {{kk.}} # [[ræðari]] ===={{-tilvísun-}}==== * {{Wikipedia|no:roer|roer}} gj44qdxsm67ybh49nytoj54yvn0jyrr 828 118922 393379 393201 2026-09-20T20:21:11Z Ow! That Hurts! 8952 393379 Scribunto text/plain local p = {} local tilvisun = require('Module:tilvísun') local function getLastWord(s) if not s or s == "" then return "" end s = mw.text.trim(s) local words = {} for word in s:gmatch("%S+") do table.insert(words, word) end return words[#words] or "" end -- Extracts the year, preserving "f.Kr." or "e.Kr." and the word preceding it local function getYear(s) if not s or s == "" then return "" end s = mw.text.trim(s) local words = {} for word in s:gmatch("%S+") do table.insert(words, word) end if #words == 0 then return "" end local last = words[#words] -- Handle "f.Kr." or "e.Kr." (no space) if (last == "f.Kr." or last == "e.Kr.") and #words > 1 then return words[#words - 1] .. " " .. last end -- Handle "f. Kr." or "e. Kr." (with space) if last == "Kr." and #words > 2 and (words[#words - 1] == "f." or words[#words - 1] == "e.") then return words[#words - 2] .. " " .. words[#words - 1] .. " " .. last end return last end -- Splits an author string into a list of individual persons, -- ignoring separators inside brackets [[...]] or <...> tags local function getAuthorsList(str) if not str or str == "" then return {} end local authors = {} local depth_bracket = 0 local depth_angle = 0 local i = 1 local startIdx = 1 while i <= #str do local c = str:sub(i,i) if c == '[' then depth_bracket = depth_bracket + 1 end if c == ']' then depth_bracket = depth_bracket - 1 end if c == '<' then depth_angle = depth_angle + 1 end if c == '>' then depth_angle = depth_angle - 1 end if depth_bracket == 0 and depth_angle == 0 then local foundSplit = false local splitLen = 0 if c == ';' or c == ',' then foundSplit = true splitLen = 1 else local rest = str:sub(i) if rest:match("^%s+og%s+") then foundSplit = true splitLen = #rest:match("^(%s+og%s+)") elseif rest:match("^%s+&%s+") then foundSplit = true splitLen = #rest:match("^(%s+&%s+)") end end if foundSplit then local part = mw.text.trim(str:sub(startIdx, i - 1)) if part ~= "" then table.insert(authors, part) end i = i + splitLen - 1 startIdx = i + 1 end end i = i + 1 end local finalPart = mw.text.trim(str:sub(startIdx)) if finalPart ~= "" then table.insert(authors, finalPart) end return authors end -- Parses an individual person string to separate the link target from the display name local function parseAuthor(authorStr) if not authorStr or authorStr == "" then return nil, "", false end authorStr = mw.text.trim(authorStr) -- 1. Check for <h:...> override format local basePart, hPart = authorStr:match("^(.-)%<h:(.-)%>") if basePart and hPart then local display = mw.text.trim(hPart) basePart = mw.text.trim(basePart) local bTarget = basePart:match("%[%[([^|%]]+)%]%]") or basePart:match("%[%[([^|%]]+)|") if bTarget then return bTarget, getLastWord(display), true end local prefix = basePart:match("^([a-zA-Z]+):") if prefix and (prefix:lower() == "w" or prefix:lower() == "t") then return basePart, getLastWord(display), true end return basePart, getLastWord(display), false end -- 2. Check for standard bracketed link local linkTarget, display = authorStr:match("%[%[([^|%]]+)|?([^%]]*)%]%]") if linkTarget then if not display or display == "" then display = linkTarget end return linkTarget, getLastWord(display), true end -- 3. Check for prefix like w: or t: local prefix, namePart = authorStr:match("^([a-zA-Z]+):(.+)$") if prefix and (prefix:lower() == "w" or prefix:lower() == "t") then namePart = mw.text.trim(namePart) return authorStr, getLastWord(namePart), true end -- 4. Plain text return nil, getLastWord(authorStr), false end -- Formats a single author into small caps, preserving links if present local function formatSingleAuthor(authorStr) local linkTarget, lastWord, isLinked = parseAuthor(authorStr) if isLinked and linkTarget then return string.format('[[%s|<span style="font-variant: small-caps;">%s</span>]]', linkTarget, lastWord) else if lastWord ~= "" then return string.format('<span style="font-variant: small-caps;">%s</span>', lastWord) end end return "" end -- Parses location parameters supporting w:/t: prefixes and <h:...> display overrides local function parseLocation(locStr) if not locStr or locStr == "" then return "" end locStr = mw.text.trim(locStr) -- 1. Check for <h:...> override format local basePart, hPart = locStr:match("^(.-)%<h:(.-)%>") if basePart and hPart then local display = mw.text.trim(hPart) basePart = mw.text.trim(basePart) return string.format('[[%s|%s]]', basePart, display) end -- 2. Check for prefix like w: or t: local prefix, namePart = locStr:match("^([a-zA-Z]+):(.+)$") if prefix and (prefix:lower() == "w" or prefix:lower() == "t") then namePart = mw.text.trim(namePart) return string.format('[[%s|%s]]', locStr, namePart) end -- 3. Plain text / already bracketed return locStr end function p.main(frame) local args = frame.args local parentArgs = frame:getParent() and frame:getParent().args or {} local combinedArgs = {} for k, v in pairs(parentArgs) do combinedArgs[k] = v end for k, v in pairs(args) do combinedArgs[k] = v end -- 1. Generate the full citation using Module:tilvísun local full_citation = "" local status, res = pcall(function() if type(tilvisun.main) == "function" then local mockFrame = { args = combinedArgs, getParent = function() return { args = combinedArgs } end } return tilvisun.main(mockFrame) else error("Module:tilvísun has no main function") end end) if status and res then full_citation = res else full_citation = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'tilvísun', args = combinedArgs } end -- 2. Generate the short citation local smallcaps_author = "" -- Priority Order: Override -> höfundur -> þýðandi -> ritstjóri local raw_author = combinedArgs["nafn"] or combinedArgs["höf-hnekkja"] or combinedArgs["hof-hnekkja"] if not raw_author or raw_author == "" then raw_author = combinedArgs["höfundur"] or combinedArgs["höf"] or "" end if not raw_author or raw_author == "" then raw_author = combinedArgs["þýðandi"] or combinedArgs["þýð"] or "" end if not raw_author or raw_author == "" then raw_author = combinedArgs["ritstjóri"] or combinedArgs["ritstj"] or "" end if raw_author ~= "" then local authors = getAuthorsList(raw_author) if #authors == 1 then smallcaps_author = formatSingleAuthor(authors[1]) elseif #authors == 2 then local a1 = formatSingleAuthor(authors[1]) local a2 = formatSingleAuthor(authors[2]) if a1 ~= "" and a2 ~= "" then smallcaps_author = a1 .. " og " .. a2 elseif a1 ~= "" then smallcaps_author = a1 else smallcaps_author = a2 end elseif #authors > 2 then local a1 = formatSingleAuthor(authors[1]) if a1 ~= "" then smallcaps_author = a1 .. ' <span style="font-variant: small-caps;">et al.</span>' end end end -- Fallback 1: Location parameter if smallcaps_author == "" then local location = combinedArgs["útgáfustaður"] or combinedArgs["staður"] or combinedArgs["útgáfustaðir"] or "" if location ~= "" then smallcaps_author = parseLocation(location) end end -- Fallback 2: Final safety net (óskráð) in regular italic text, bypassing small caps entirely if smallcaps_author == "" then smallcaps_author = "''óskráð''" end local year = combinedArgs["ár-hnekkja"] or combinedArgs["ar-hnekkja"] if not year or year == "" then local ar_or_dags = combinedArgs["ár"] or combinedArgs["dags"] or "" year = getYear(ar_or_dags) end year = year:gsub("[%[%]]", "") local short_citation = "" if smallcaps_author ~= "" then if year ~= "" then short_citation = string.format("%s, %s", smallcaps_author, year) else short_citation = smallcaps_author end else short_citation = year end -- 3. Wrap both into the {{stil}} template return mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'stil', args = { [1] = short_citation, [2] = full_citation } } end return p e9kdnkj31x7ziz1zyzluxk0tr59mt5l 393401 393379 2026-09-21T06:40:14Z Ow! That Hurts! 8952 393401 Scribunto text/plain local p = {} local tilvisun = require('Module:tilvísun') local function getLastWord(s) if not s or s == "" then return "" end s = mw.text.trim(s) local words = {} for word in s:gmatch("%S+") do table.insert(words, word) end return words[#words] or "" end -- Extracts the year, preserving "f.Kr." or "e.Kr." and the word preceding it local function getYear(s) if not s or s == "" then return "" end s = mw.text.trim(s) local words = {} for word in s:gmatch("%S+") do table.insert(words, word) end if #words == 0 then return "" end local last = words[#words] -- Handle "f.Kr." or "e.Kr." (no space) if (last == "f.Kr." or last == "e.Kr.") and #words > 1 then return words[#words - 1] .. " " .. last end -- Handle "f. Kr." or "e. Kr." (with space) if last == "Kr." and #words > 2 and (words[#words - 1] == "f." or words[#words - 1] == "e.") then return words[#words - 2] .. " " .. words[#words - 1] .. " " .. last end return last end -- Splits an author string into a list of individual persons, -- ignoring separators inside brackets [[...]] or <...> tags local function getAuthorsList(str) if not str or str == "" then return {} end local authors = {} local depth_bracket = 0 local depth_angle = 0 local i = 1 local startIdx = 1 while i <= #str do local c = str:sub(i,i) if c == '[' then depth_bracket = depth_bracket + 1 end if c == ']' then depth_bracket = depth_bracket - 1 end if c == '<' then depth_angle = depth_angle + 1 end if c == '>' then depth_angle = depth_angle - 1 end if depth_bracket == 0 and depth_angle == 0 then local foundSplit = false local splitLen = 0 if c == ';' or c == ',' then foundSplit = true splitLen = 1 else local rest = str:sub(i) if rest:match("^%s+og%s+") then foundSplit = true splitLen = #rest:match("^(%s+og%s+)") elseif rest:match("^%s+&%s+") then foundSplit = true splitLen = #rest:match("^(%s+&%s+)") end end if foundSplit then local part = mw.text.trim(str:sub(startIdx, i - 1)) if part ~= "" then table.insert(authors, part) end i = i + splitLen - 1 startIdx = i + 1 end end i = i + 1 end local finalPart = mw.text.trim(str:sub(startIdx)) if finalPart ~= "" then table.insert(authors, finalPart) end return authors end -- Parses an individual person string to separate the link target from the display name local function parseAuthor(authorStr) if not authorStr or authorStr == "" then return nil, "", false end authorStr = mw.text.trim(authorStr) -- 1. Check for <h:...> override format local basePart, hPart = authorStr:match("^(.-)%<h:(.-)%>") if basePart and hPart then local display = mw.text.trim(hPart) basePart = mw.text.trim(basePart) local bTarget = basePart:match("%[%[([^|%]]+)%]%]") or basePart:match("%[%[([^|%]]+)|") if bTarget then return bTarget, getLastWord(display), true end local prefix = basePart:match("^([a-zA-Z]+):") if prefix and (prefix:lower() == "w" or prefix:lower() == "t") then return basePart, getLastWord(display), true end return basePart, getLastWord(display), false end -- 2. Check for standard bracketed link local linkTarget, display = authorStr:match("%[%[([^|%]]+)|?([^%]]*)%]%]") if linkTarget then if not display or display == "" then display = linkTarget end return linkTarget, getLastWord(display), true end -- 3. Check for prefix like w: or t: local prefix, namePart = authorStr:match("^([a-zA-Z]+):(.+)$") if prefix and (prefix:lower() == "w" or prefix:lower() == "t") then namePart = mw.text.trim(namePart) return authorStr, getLastWord(namePart), true end -- 4. Plain text return nil, getLastWord(authorStr), false end -- Formats a single author into small caps, preserving links if present local function formatSingleAuthor(authorStr) local linkTarget, lastWord, isLinked = parseAuthor(authorStr) if isLinked and linkTarget then return string.format('[[%s|<span style="font-variant: small-caps;">%s</span>]]', linkTarget, lastWord) else if lastWord ~= "" then return string.format('<span style="font-variant: small-caps;">%s</span>', lastWord) end end return "" end -- Parses location parameters supporting w:/t: prefixes and <h:...> display overrides local function parseLocation(locStr) if not locStr or locStr == "" then return "" end locStr = mw.text.trim(locStr) -- 1. Check for <h:...> override format local basePart, hPart = locStr:match("^(.-)%<h:(.-)%>") if basePart and hPart then local display = mw.text.trim(hPart) basePart = mw.text.trim(basePart) return string.format('[[%s|%s]]', basePart, display) end -- 2. Check for prefix like w: or t: local prefix, namePart = locStr:match("^([a-zA-Z]+):(.+)$") if prefix and (prefix:lower() == "w" or prefix:lower() == "t") then namePart = mw.text.trim(namePart) return string.format('[[%s|%s]]', locStr, namePart) end -- 3. Plain text / already bracketed return locStr end function p.main(frame) local args = frame.args local parentArgs = frame:getParent() and frame:getParent().args or {} local combinedArgs = {} for k, v in pairs(parentArgs) do combinedArgs[k] = v end for k, v in pairs(args) do combinedArgs[k] = v end -- 1. Generate the full citation using Module:tilvísun local full_citation = "" local status, res = pcall(function() if type(tilvisun.main) == "function" then local mockFrame = { args = combinedArgs, getParent = function() return { args = combinedArgs } end } return tilvisun.main(mockFrame) else error("Module:tilvísun has no main function") end end) if status and res then full_citation = res else full_citation = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'tilvísun', args = combinedArgs } end -- 2. Generate the short citation local smallcaps_author = "" -- Check for direct overrides first (bypasses all word-splitting and parsing) local author_override = combinedArgs["nafn"] or combinedArgs["höf-hnekkja"] or combinedArgs["hof-hnekkja"] if author_override and mw.text.trim(author_override) ~= "" then smallcaps_author = mw.text.trim(author_override) else -- Standard parsing for normal author fields local raw_author = combinedArgs["höfundur"] or combinedArgs["höf"] or "" if not raw_author or raw_author == "" then raw_author = combinedArgs["þýðandi"] or combinedArgs["þýð"] or "" end if not raw_author or raw_author == "" then raw_author = combinedArgs["ritstjóri"] or combinedArgs["ritstj"] or "" end if raw_author ~= "" then local authors = getAuthorsList(raw_author) if #authors == 1 then smallcaps_author = formatSingleAuthor(authors[1]) elseif #authors == 2 then local a1 = formatSingleAuthor(authors[1]) local a2 = formatSingleAuthor(authors[2]) if a1 ~= "" and a2 ~= "" then smallcaps_author = a1 .. " og " .. a2 elseif a1 ~= "" then smallcaps_author = a1 else smallcaps_author = a2 end elseif #authors > 2 then local a1 = formatSingleAuthor(authors[1]) if a1 ~= "" then smallcaps_author = a1 .. ' <span style="font-variant: small-caps;">et al.</span>' end end end -- Fallback 1: Location parameter if smallcaps_author == "" then local location = combinedArgs["útgáfustaður"] or combinedArgs["staður"] or combinedArgs["útgáfustaðir"] or "" if location ~= "" then smallcaps_author = parseLocation(location) end end -- Fallback 2: Final safety net (óskráð) in regular italic text if smallcaps_author == "" then smallcaps_author = "''óskráð''" end end -- Check for year override (bypasses getYear and bracket stripping) local year = "" local year_override = combinedArgs["ár-hnekkja"] or combinedArgs["ar-hnekkja"] if year_override and mw.text.trim(year_override) ~= "" then year = mw.text.trim(year_override) else local ar_or_dags = combinedArgs["ár"] or combinedArgs["dags"] or "" year = getYear(ar_or_dags) year = year:gsub("[%[%]]", "") end local short_citation = "" if smallcaps_author ~= "" then if year ~= "" then short_citation = string.format("%s, %s", smallcaps_author, year) else short_citation = smallcaps_author end else short_citation = year end -- 3. Wrap both into the {{stil}} template return mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'stil', args = { [1] = short_citation, [2] = full_citation } } end return p l7onoaonhloi40t326eabfqjrxdpcmg 393402 393401 2026-09-21T06:40:58Z Ow! That Hurts! 8952 393402 Scribunto text/plain local p = {} local tilvisun = require('Module:tilvísun') local function getLastWord(s) if not s or s == "" then return "" end s = mw.text.trim(s) local words = {} for word in s:gmatch("%S+") do table.insert(words, word) end return words[#words] or "" end -- Extracts the year, preserving "f.Kr." or "e.Kr." and the word preceding it local function getYear(s) if not s or s == "" then return "" end s = mw.text.trim(s) local words = {} for word in s:gmatch("%S+") do table.insert(words, word) end if #words == 0 then return "" end local last = words[#words] -- Handle "f.Kr." or "e.Kr." (no space) if (last == "f.Kr." or last == "e.Kr.") and #words > 1 then return words[#words - 1] .. " " .. last end -- Handle "f. Kr." or "e. Kr." (with space) if last == "Kr." and #words > 2 and (words[#words - 1] == "f." or words[#words - 1] == "e.") then return words[#words - 2] .. " " .. words[#words - 1] .. " " .. last end return last end -- Splits an author string into a list of individual persons, -- ignoring separators inside brackets [[...]] or <...> tags local function getAuthorsList(str) if not str or str == "" then return {} end local authors = {} local depth_bracket = 0 local depth_angle = 0 local i = 1 local startIdx = 1 while i <= #str do local c = str:sub(i,i) if c == '[' then depth_bracket = depth_bracket + 1 end if c == ']' then depth_bracket = depth_bracket - 1 end if c == '<' then depth_angle = depth_angle + 1 end if c == '>' then depth_angle = depth_angle - 1 end if depth_bracket == 0 and depth_angle == 0 then local foundSplit = false local splitLen = 0 if c == ';' or c == ',' then foundSplit = true splitLen = 1 else local rest = str:sub(i) if rest:match("^%s+og%s+") then foundSplit = true splitLen = #rest:match("^(%s+og%s+)") elseif rest:match("^%s+&%s+") then foundSplit = true splitLen = #rest:match("^(%s+&%s+)") end end if foundSplit then local part = mw.text.trim(str:sub(startIdx, i - 1)) if part ~= "" then table.insert(authors, part) end i = i + splitLen - 1 startIdx = i + 1 end end i = i + 1 end local finalPart = mw.text.trim(str:sub(startIdx)) if finalPart ~= "" then table.insert(authors, finalPart) end return authors end -- Parses an individual person string to separate the link target from the display name local function parseAuthor(authorStr) if not authorStr or authorStr == "" then return nil, "", false end authorStr = mw.text.trim(authorStr) -- 1. Check for <h:...> override format local basePart, hPart = authorStr:match("^(.-)%<h:(.-)%>") if basePart and hPart then local display = mw.text.trim(hPart) basePart = mw.text.trim(basePart) local bTarget = basePart:match("%[%[([^|%]]+)%]%]") or basePart:match("%[%[([^|%]]+)|") if bTarget then return bTarget, getLastWord(display), true end local prefix = basePart:match("^([a-zA-Z]+):") if prefix and (prefix:lower() == "w" or prefix:lower() == "t") then return basePart, getLastWord(display), true end return basePart, getLastWord(display), false end -- 2. Check for standard bracketed link local linkTarget, display = authorStr:match("%[%[([^|%]]+)|?([^%]]*)%]%]") if linkTarget then if not display or display == "" then display = linkTarget end return linkTarget, getLastWord(display), true end -- 3. Check for prefix like w: or t: local prefix, namePart = authorStr:match("^([a-zA-Z]+):(.+)$") if prefix and (prefix:lower() == "w" or prefix:lower() == "t") then namePart = mw.text.trim(namePart) return authorStr, getLastWord(namePart), true end -- 4. Plain text return nil, getLastWord(authorStr), false end -- Formats a single author into small caps, preserving links if present local function formatSingleAuthor(authorStr) local linkTarget, lastWord, isLinked = parseAuthor(authorStr) if isLinked and linkTarget then return string.format('[[%s|<span style="font-variant: small-caps;">%s</span>]]', linkTarget, lastWord) else if lastWord ~= "" then return string.format('<span style="font-variant: small-caps;">%s</span>', lastWord) end end return "" end -- Parses location parameters supporting w:/t: prefixes and <h:...> display overrides local function parseLocation(locStr) if not locStr or locStr == "" then return "" end locStr = mw.text.trim(locStr) -- 1. Check for <h:...> override format local basePart, hPart = locStr:match("^(.-)%<h:(.-)%>") if basePart and hPart then local display = mw.text.trim(hPart) basePart = mw.text.trim(basePart) return string.format('[[%s|%s]]', basePart, display) end -- 2. Check for prefix like w: or t: local prefix, namePart = locStr:match("^([a-zA-Z]+):(.+)$") if prefix and (prefix:lower() == "w" or prefix:lower() == "t") then namePart = mw.text.trim(namePart) return string.format('[[%s|%s]]', locStr, namePart) end -- 3. Plain text / already bracketed return locStr end function p.main(frame) local args = frame.args local parentArgs = frame:getParent() and frame:getParent().args or {} local combinedArgs = {} for k, v in pairs(parentArgs) do combinedArgs[k] = v end for k, v in pairs(args) do combinedArgs[k] = v end -- 1. Generate the full citation using Module:tilvísun local full_citation = "" local status, res = pcall(function() if type(tilvisun.main) == "function" then local mockFrame = { args = combinedArgs, getParent = function() return { args = combinedArgs } end } return tilvisun.main(mockFrame) else error("Module:tilvísun has no main function") end end) if status and res then full_citation = res else full_citation = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'tilvísun', args = combinedArgs } end -- 2. Generate the short citation local smallcaps_author = "" -- Check for direct overrides first; these bypass all truncation and formatting local override_author = combinedArgs["nafn"] or combinedArgs["höf-hnekkja"] or combinedArgs["hof-hnekkja"] if override_author and override_author ~= "" then smallcaps_author = override_author else -- Standard parsing: höfundur -> þýðandi -> ritstjóri local raw_author = combinedArgs["höfundur"] or combinedArgs["höf"] or "" if raw_author == "" then raw_author = combinedArgs["þýðandi"] or combinedArgs["þýð"] or "" end if raw_author == "" then raw_author = combinedArgs["ritstjóri"] or combinedArgs["ritstj"] or "" end if raw_author ~= "" then local authors = getAuthorsList(raw_author) if #authors == 1 then smallcaps_author = formatSingleAuthor(authors[1]) elseif #authors == 2 then local a1 = formatSingleAuthor(authors[1]) local a2 = formatSingleAuthor(authors[2]) if a1 ~= "" and a2 ~= "" then smallcaps_author = a1 .. " og " .. a2 elseif a1 ~= "" then smallcaps_author = a1 else smallcaps_author = a2 end elseif #authors > 2 then local a1 = formatSingleAuthor(authors[1]) if a1 ~= "" then smallcaps_author = a1 .. ' <span style="font-variant: small-caps;">et al.</span>' end end end -- Fallback 1: Location parameter if smallcaps_author == "" then local location = combinedArgs["útgáfustaður"] or combinedArgs["staður"] or combinedArgs["útgáfustaðir"] or "" if location ~= "" then smallcaps_author = parseLocation(location) end end -- Fallback 2: Final safety net (óskráð) in regular italic text, bypassing small caps entirely if smallcaps_author == "" then smallcaps_author = "''óskráð''" end end local year = "" local override_year = combinedArgs["ár-hnekkja"] or combinedArgs["ar-hnekkja"] -- Use the literal string for year overrides, otherwise parse standard date parameters if override_year and override_year ~= "" then year = override_year else local ar_or_dags = combinedArgs["ár"] or combinedArgs["dags"] or "" year = getYear(ar_or_dags) year = year:gsub("[%[%]]", "") end local short_citation = "" if smallcaps_author ~= "" then if year ~= "" then short_citation = string.format("%s, %s", smallcaps_author, year) else short_citation = smallcaps_author end else short_citation = year end -- 3. Wrap both into the {{stil}} template return mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'stil', args = { [1] = short_citation, [2] = full_citation } } end return p q9562ntfk3cg7wttonjmyod0kftillj 393403 393402 2026-09-21T06:44:58Z Ow! That Hurts! 8952 393403 Scribunto text/plain local p = {} local tilvisun = require('Module:tilvísun') local function getLastWord(s) if not s or s == "" then return "" end s = mw.text.trim(s) local words = {} for word in s:gmatch("%S+") do table.insert(words, word) end return words[#words] or "" end -- Extracts the year, preserving "f.Kr." or "e.Kr." and the word preceding it local function getYear(s) if not s or s == "" then return "" end s = mw.text.trim(s) local words = {} for word in s:gmatch("%S+") do table.insert(words, word) end if #words == 0 then return "" end local last = words[#words] -- Handle "f.Kr." or "e.Kr." (no space) if (last == "f.Kr." or last == "e.Kr.") and #words > 1 then return words[#words - 1] .. " " .. last end -- Handle "f. Kr." or "e. Kr." (with space) if last == "Kr." and #words > 2 and (words[#words - 1] == "f." or words[#words - 1] == "e.") then return words[#words - 2] .. " " .. words[#words - 1] .. " " .. last end return last end -- Splits an author string into a list of individual persons, -- ignoring separators inside brackets [[...]] or <...> tags local function getAuthorsList(str) if not str or str == "" then return {} end local authors = {} local depth_bracket = 0 local depth_angle = 0 local i = 1 local startIdx = 1 while i <= #str do local c = str:sub(i,i) if c == '[' then depth_bracket = depth_bracket + 1 end if c == ']' then depth_bracket = depth_bracket - 1 end if c == '<' then depth_angle = depth_angle + 1 end if c == '>' then depth_angle = depth_angle - 1 end if depth_bracket == 0 and depth_angle == 0 then local foundSplit = false local splitLen = 0 if c == ';' or c == ',' then foundSplit = true splitLen = 1 else local rest = str:sub(i) if rest:match("^%s+og%s+") then foundSplit = true splitLen = #rest:match("^(%s+og%s+)") elseif rest:match("^%s+&%s+") then foundSplit = true splitLen = #rest:match("^(%s+&%s+)") end end if foundSplit then local part = mw.text.trim(str:sub(startIdx, i - 1)) if part ~= "" then table.insert(authors, part) end i = i + splitLen - 1 startIdx = i + 1 end end i = i + 1 end local finalPart = mw.text.trim(str:sub(startIdx)) if finalPart ~= "" then table.insert(authors, finalPart) end return authors end -- Parses an individual person string to separate the link target from the display name -- useFull determines if we keep the whole display string or just the last word local function parseAuthor(authorStr, useFull) if not authorStr or authorStr == "" then return nil, "", false end authorStr = mw.text.trim(authorStr) local function processDisplay(s) if useFull then return mw.text.trim(s) end return getLastWord(s) end -- 1. Check for <h:...> override format local basePart, hPart = authorStr:match("^(.-)%<h:(.-)%>") if basePart and hPart then local display = mw.text.trim(hPart) basePart = mw.text.trim(basePart) local bTarget = basePart:match("%[%[([^|%]]+)%]%]") or basePart:match("%[%[([^|%]]+)|") if bTarget then return bTarget, processDisplay(display), true end local prefix = basePart:match("^([a-zA-Z]+):") if prefix and (prefix:lower() == "w" or prefix:lower() == "t") then return basePart, processDisplay(display), true end return basePart, processDisplay(display), false end -- 2. Check for standard bracketed link local linkTarget, display = authorStr:match("%[%[([^|%]]+)|?([^%]]*)%]%]") if linkTarget then if not display or display == "" then display = linkTarget end return linkTarget, processDisplay(display), true end -- 3. Check for prefix like w: or t: local prefix, namePart = authorStr:match("^([a-zA-Z]+):(.+)$") if prefix and (prefix:lower() == "w" or prefix:lower() == "t") then namePart = mw.text.trim(namePart) return authorStr, processDisplay(namePart), true end -- 4. Plain text return nil, processDisplay(authorStr), false end -- Formats a single author into small caps, preserving links if present local function formatSingleAuthor(authorStr, useFull) local linkTarget, displayName, isLinked = parseAuthor(authorStr, useFull) if isLinked and linkTarget then return string.format('[[%s|<span style="font-variant: small-caps;">%s</span>]]', linkTarget, displayName) else if displayName ~= "" then return string.format('<span style="font-variant: small-caps;">%s</span>', displayName) end end return "" end -- Parses location parameters supporting w:/t: prefixes and <h:...> display overrides local function parseLocation(locStr) if not locStr or locStr == "" then return "" end locStr = mw.text.trim(locStr) -- 1. Check for <h:...> override format local basePart, hPart = locStr:match("^(.-)%<h:(.-)%>") if basePart and hPart then local display = mw.text.trim(hPart) basePart = mw.text.trim(basePart) return string.format('[[%s|%s]]', basePart, display) end -- 2. Check for prefix like w: or t: local prefix, namePart = locStr:match("^([a-zA-Z]+):(.+)$") if prefix and (prefix:lower() == "w" or prefix:lower() == "t") then namePart = mw.text.trim(namePart) return string.format('[[%s|%s]]', locStr, namePart) end -- 3. Plain text / already bracketed return locStr end function p.main(frame) local args = frame.args local parentArgs = frame:getParent() and frame:getParent().args or {} local combinedArgs = {} for k, v in pairs(parentArgs) do combinedArgs[k] = v end for k, v in pairs(args) do combinedArgs[k] = v end -- 1. Generate the full citation using Module:tilvísun local full_citation = "" local status, res = pcall(function() if type(tilvisun.main) == "function" then local mockFrame = { args = combinedArgs, getParent = function() return { args = combinedArgs } end } return tilvisun.main(mockFrame) else error("Module:tilvísun has no main function") end end) if status and res then full_citation = res else full_citation = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'tilvísun', args = combinedArgs } end -- 2. Generate the short citation local smallcaps_author = "" local useFullAuthor = false -- Priority Order: Override -> höfundur -> þýðandi -> ritstjóri local raw_author = combinedArgs["nafn"] or combinedArgs["höf-hnekkja"] or combinedArgs["hof-hnekkja"] if raw_author and mw.text.trim(raw_author) ~= "" then useFullAuthor = true else raw_author = combinedArgs["höfundur"] or combinedArgs["höf"] or "" if not raw_author or raw_author == "" then raw_author = combinedArgs["þýðandi"] or combinedArgs["þýð"] or "" end if not raw_author or raw_author == "" then raw_author = combinedArgs["ritstjóri"] or combinedArgs["ritstj"] or "" end end if raw_author and mw.text.trim(raw_author) ~= "" then local authors = getAuthorsList(raw_author) if #authors == 1 then smallcaps_author = formatSingleAuthor(authors[1], useFullAuthor) elseif #authors == 2 then local a1 = formatSingleAuthor(authors[1], useFullAuthor) local a2 = formatSingleAuthor(authors[2], useFullAuthor) if a1 ~= "" and a2 ~= "" then smallcaps_author = a1 .. " og " .. a2 elseif a1 ~= "" then smallcaps_author = a1 else smallcaps_author = a2 end elseif #authors > 2 then local a1 = formatSingleAuthor(authors[1], useFullAuthor) if a1 ~= "" then smallcaps_author = a1 .. ' <span style="font-variant: small-caps;">et al.</span>' end end end -- Fallback 1: Location parameter if smallcaps_author == "" then local location = combinedArgs["útgáfustaður"] or combinedArgs["staður"] or combinedArgs["útgáfustaðir"] or "" if location ~= "" then smallcaps_author = parseLocation(location) end end -- Fallback 2: Final safety net (óskráð) in regular italic text, bypassing small caps entirely if smallcaps_author == "" then smallcaps_author = "''óskráð''" end local year = "" local year_override = combinedArgs["ár-hnekkja"] or combinedArgs["ar-hnekkja"] if year_override and mw.text.trim(year_override) ~= "" then year = mw.text.trim(year_override) else local ar_or_dags = combinedArgs["ár"] or combinedArgs["dags"] or "" year = getYear(ar_or_dags) end -- Still strip brackets so [[1999]] cleanly becomes 1999 in the short ref year = year:gsub("[%[%]]", "") local short_citation = "" if smallcaps_author ~= "" then if year ~= "" then short_citation = string.format("%s, %s", smallcaps_author, year) else short_citation = smallcaps_author end else short_citation = year end -- 3. Wrap both into the {{stil}} template return mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'stil', args = { [1] = short_citation, [2] = full_citation } } end return p ehavlcrjm11ni1k25o6dvuz6moqyd9c 393404 393403 2026-09-21T07:13:04Z Ow! That Hurts! 8952 393404 Scribunto text/plain local p = {} local tilvisun = require('Module:tilvísun') local function getLastWord(s) if not s or s == "" then return "" end s = mw.text.trim(s) local words = {} for word in s:gmatch("%S+") do table.insert(words, word) end return words[#words] or "" end -- Extracts the year, preserving "f.Kr." or "e.Kr." and the word preceding it local function getYear(s) if not s or s == "" then return "" end s = mw.text.trim(s) local words = {} for word in s:gmatch("%S+") do table.insert(words, word) end if #words == 0 then return "" end local last = words[#words] -- Handle "f.Kr." or "e.Kr." (no space) if (last == "f.Kr." or last == "e.Kr.") and #words > 1 then return words[#words - 1] .. " " .. last end -- Handle "f. Kr." or "e. Kr." (with space) if last == "Kr." and #words > 2 and (words[#words - 1] == "f." or words[#words - 1] == "e.") then return words[#words - 2] .. " " .. words[#words - 1] .. " " .. last end return last end -- Splits an author string into a list of individual persons, -- ignoring separators inside brackets [[...]] or <...> tags local function getAuthorsList(str) if not str or str == "" then return {} end local authors = {} local depth_bracket = 0 local depth_angle = 0 local i = 1 local startIdx = 1 while i <= #str do local c = str:sub(i,i) if c == '[' then depth_bracket = depth_bracket + 1 end if c == ']' then depth_bracket = depth_bracket - 1 end if c == '<' then depth_angle = depth_angle + 1 end if c == '>' then depth_angle = depth_angle - 1 end if depth_bracket == 0 and depth_angle == 0 then local foundSplit = false local splitLen = 0 if c == ';' or c == ',' then foundSplit = true splitLen = 1 else local rest = str:sub(i) if rest:match("^%s+og%s+") then foundSplit = true splitLen = #rest:match("^(%s+og%s+)") elseif rest:match("^%s+&%s+") then foundSplit = true splitLen = #rest:match("^(%s+&%s+)") end end if foundSplit then local part = mw.text.trim(str:sub(startIdx, i - 1)) if part ~= "" then table.insert(authors, part) end i = i + splitLen - 1 startIdx = i + 1 end end i = i + 1 end local finalPart = mw.text.trim(str:sub(startIdx)) if finalPart ~= "" then table.insert(authors, finalPart) end return authors end -- Formats an author or override string into small caps while preserving links and surrounding text local function formatSingleAuthor(authorStr, useFull) if not authorStr or authorStr == "" then return "" end authorStr = mw.text.trim(authorStr) local function processDisplay(s) if useFull then return mw.text.trim(s) end return getLastWord(s) end -- 1. Check for <h:...> override format local basePart, hPart = authorStr:match("^(.-)%<h:(.-)%>") if basePart and hPart then basePart = mw.text.trim(basePart) hPart = mw.text.trim(hPart) local display = processDisplay(hPart) local bTarget = basePart:match("%[%[([^|%]]+)%]%]") or basePart:match("%[%[([^|%]]+)|") if bTarget then return string.format('[[%s|<span style="font-variant: small-caps;">%s</span>]]', bTarget, display) end local prefix = basePart:match("^([a-zA-Z]+):") if prefix and (prefix:lower() == "w" or prefix:lower() == "t") then return string.format('[[%s|<span style="font-variant: small-caps;">%s</span>]]', basePart, display) end return string.format('<span style="font-variant: small-caps;">%s</span>', display) end -- 2. Check for bracketed links [[...]] inside the string if authorStr:find("%[%[") then local result = {} local lastPos = 1 for startPos, linkTarget, display, endPos in authorStr:gmatch("()%>%[%[([^|%]]+)|?([^%]]*)%]%]()") do if startPos > lastPos then local textBefore = authorStr:sub(lastPos, startPos - 1) if useFull then local trimmed = mw.text.trim(textBefore) if trimmed ~= "" then local leadingSpace = textBefore:match("^%s*") or "" local trailingSpace = textBefore:match("%s*$") or "" table.insert(result, leadingSpace .. string.format('<span style="font-variant: small-caps;">%s</span>', trimmed) .. trailingSpace) else table.insert(result, textBefore) end end end local disp = (display and display ~= "") and display or linkTarget local formattedDisp = processDisplay(disp) table.insert(result, string.format('[[%s|<span style="font-variant: small-caps;">%s</span>]]', linkTarget, formattedDisp)) lastPos = endPos end if lastPos <= #authorStr then local textAfter = authorStr:sub(lastPos) if useFull then local trimmed = mw.text.trim(textAfter) if trimmed ~= "" then local leadingSpace = textAfter:match("^%s*") or "" local trailingSpace = textAfter:match("%s*$") or "" table.insert(result, leadingSpace .. string.format('<span style="font-variant: small-caps;">%s</span>', trimmed) .. trailingSpace) else table.insert(result, textAfter) end end end return table.concat(result) end -- 3. Check for prefix like w: or t: local prefix, namePart = authorStr:match("^([a-zA-Z]+):(.+)$") if prefix and (prefix:lower() == "w" or prefix:lower() == "t") then namePart = mw.text.trim(namePart) local formattedDisp = processDisplay(namePart) return string.format('[[%s|<span style="font-variant: small-caps;">%s</span>]]', authorStr, formattedDisp) end -- 4. Plain text local formattedDisp = processDisplay(authorStr) if formattedDisp ~= "" then return string.format('<span style="font-variant: small-caps;">%s</span>', formattedDisp) end return "" end -- Parses location parameters supporting w:/t: prefixes and <h:...> display overrides local function parseLocation(locStr) if not locStr or locStr == "" then return "" end locStr = mw.text.trim(locStr) -- 1. Check for <h:...> override format local basePart, hPart = locStr:match("^(.-)%<h:(.-)%>") if basePart and hPart then local display = mw.text.trim(hPart) basePart = mw.text.trim(basePart) return string.format('[[%s|%s]]', basePart, display) end -- 2. Check for prefix like w: or t: local prefix, namePart = locStr:match("^([a-zA-Z]+):(.+)$") if prefix and (prefix:lower() == "w" or prefix:lower() == "t") then namePart = mw.text.trim(namePart) return string.format('[[%s|%s]]', locStr, namePart) end -- 3. Plain text / already bracketed return locStr end function p.main(frame) local args = frame.args local parentArgs = frame:getParent() and frame:getParent().args or {} local combinedArgs = {} for k, v in pairs(parentArgs) do combinedArgs[k] = v end for k, v in pairs(args) do combinedArgs[k] = v end -- 1. Generate the full citation using Module:tilvísun local full_citation = "" local status, res = pcall(function() if type(tilvisun.main) == "function" then local mockFrame = { args = combinedArgs, getParent = function() return { args = combinedArgs } end } return tilvisun.main(mockFrame) else error("Module:tilvísun has no main function") end end) if status and res then full_citation = res else full_citation = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'tilvísun', args = combinedArgs } end -- 2. Generate the short citation local smallcaps_author = "" -- Priority Order: Override -> höfundur -> þýðandi -> ritstjóri local raw_author = combinedArgs["nafn"] or combinedArgs["höf-hnekkja"] or combinedArgs["hof-hnekkja"] if raw_author and mw.text.trim(raw_author) ~= "" then -- Explicit override: format the full string as-is without author-splitting smallcaps_author = formatSingleAuthor(raw_author, true) else raw_author = combinedArgs["höfundur"] or combinedArgs["höf"] or "" if not raw_author or raw_author == "" then raw_author = combinedArgs["þýðandi"] or combinedArgs["þýð"] or "" end if not raw_author or raw_author == "" then raw_author = combinedArgs["ritstjóri"] or combinedArgs["ritstj"] or "" end if raw_author and mw.text.trim(raw_author) ~= "" then local authors = getAuthorsList(raw_author) if #authors == 1 then smallcaps_author = formatSingleAuthor(authors[1], false) elseif #authors == 2 then local a1 = formatSingleAuthor(authors[1], false) local a2 = formatSingleAuthor(authors[2], false) if a1 ~= "" and a2 ~= "" then smallcaps_author = a1 .. " og " .. a2 elseif a1 ~= "" then smallcaps_author = a1 else smallcaps_author = a2 end elseif #authors > 2 then local a1 = formatSingleAuthor(authors[1], false) if a1 ~= "" then smallcaps_author = a1 .. ' <span style="font-variant: small-caps;">et al.</span>' end end end -- Fallback 1: Location parameter if smallcaps_author == "" then local location = combinedArgs["útgáfustaður"] or combinedArgs["staður"] or combinedArgs["útgáfustaðir"] or "" if location ~= "" then smallcaps_author = parseLocation(location) end end -- Fallback 2: Final safety net (óskráð) in regular italic text if smallcaps_author == "" then smallcaps_author = "''óskráð''" end end -- Check for year override local year = "" local year_override = combinedArgs["ár-hnekkja"] or combinedArgs["ar-hnekkja"] if year_override and mw.text.trim(year_override) ~= "" then year = mw.text.trim(year_override) else local ar_or_dags = combinedArgs["ár"] or combinedArgs["dags"] or "" year = getYear(ar_or_dags) end year = year:gsub("[%[%]]", "") local short_citation = "" if smallcaps_author ~= "" then if year ~= "" then short_citation = string.format("%s, %s", smallcaps_author, year) else short_citation = smallcaps_author end else short_citation = year end -- 3. Wrap both into the {{stil}} template return mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'stil', args = { [1] = short_citation, [2] = full_citation } } end return p cll77bs465j3zied0iak6dei4dgrm3k 10 119168 393385 2026-09-21T00:19:45Z Ow! That Hurts! 8952 skapað 393385 wikitext text/x-wiki Fallbeyging<includeonly>[[Flokkur:Persnesk orð með beygingum]]</includeonly><noinclude>[[Flokkur:Beygingasnið]]</noinclude> l1vwdf33ejm58ovz4ej3h77rrvp793f