Wiktionary
jawiktionary
https://ja.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:%E3%83%A1%E3%82%A4%E3%83%B3%E3%83%9A%E3%83%BC%E3%82%B8
MediaWiki 1.47.0-wmf.16
case-sensitive
メディア
特別
トーク
利用者
利用者・トーク
Wiktionary
Wiktionary・トーク
ファイル
ファイル・トーク
MediaWiki
MediaWiki・トーク
テンプレート
テンプレート・トーク
ヘルプ
ヘルプ・トーク
カテゴリ
カテゴリ・トーク
付録
付録・トーク
TimedText
TimedText talk
モジュール
モジュール・トーク
Event
Event talk
ona
0
2330
2331129
2246398
2026-08-20T04:59:26Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331129
wikitext
text/x-wiki
{{also|-ona|óna|ONA}}
=={{symb}}==
==={{code}}===
'''ona'''
#{{ISO639-3}}
=={{L|ain}}==
{{ain-kana}}
==={{pron}}===
* {{ain-IPA}}
===名詞===
{{head|ain|noun|所属形短形|ona|所属形長形|onaha}}
#{{タグ|ain|家族}}{{ふりがな|父親|ちちおや}}。
#* {{quote|ain|[[ona]] [[a=]][[kor]] [[wa]] [[unu]] [[a=]][[kor]] [[wa]] [[an=]][[an]] [[pe]] [[ne]] [[aan]] [[pe]] [[oyaciki]] [[wenkamuy]] [[kohosari]] [[ona]] [[a=]][[kor]] [[pe]] [[ne]] [[aan]] [[hine]].|私は'''父'''と母をもって暮らしていましたが、実は魔物と関係した'''父'''を私はもっていたのでした。|ref=<ref>{{citation|author=貝澤とぅるしの|title=3-2 ウエペケㇾ 「テックㇷ゚ ウㇱ ヘカチ」(翼の生えた少年)|publisher=文化庁 アイヌ語の保存・継承に必要なアーカイブ化に関する調査研究事業|journal=第2年次調査研究報告書1/3|year=1969|publication-date=2015年3月}}</ref>}}
#* {{quote|ain|[[orano]] [[tapne]] [[tapne]] [[ne]] [[hi]] [[a=]][[ye]]. [[oraun]] [[a=]][[ona]] [[iruska]] [[ray]] [[pasrota]]. [[oraun]].|それから、かくかくしかじかと語りました。それから'''父'''は怒って文句をいいました。|ref=<ref>{{citation|author=貝澤とぅるしの|title=6-1 ウエペケㇾ「ヌサコㇿカムイ イカオピューキ」(祭壇を司る神さまが私 を助けた)|publisher=文化庁 アイヌ語の保存・継承に必要なアーカイブ化に関する調査研究事業|journal=第2年次調査研究報告書1/3|year=1969|publication-date=2015年3月}}</ref>}}
#* {{quote|ain|[[a=]][[ona]] [[anak]] [[hopuni]] [[wa]] [[ipe]] [[ekar]], [[suy]] [[hotke]] [[wa]] [[an]] [[kor]].|'''父'''はというと、食事のために起き上がって、また横になっています。|ref=<ref>{{citation|author=鍋澤ねぷき|title=17-2 ウエペケㇾ「トランネ アオナ トゥラ オカ アン」(怠け者の父と暮らす)|publisher=文化庁 アイヌ語の保存・継承に必要なアーカイブ化に関する調査研究事業|journal=第2年次調査研究報告書3/3|year=1969|publication-date=2015年3月}}</ref>}}
#* {{quote|ain|“[[teeta]] [[kane]] '''[[a=]][[onaha]] [[a=]][[unuhu]]''' [[e=]][[ronnu]] [[hi]] [[e=]][[oyra]] [[he]] [[ki]] [[ya]].|「昔むかし'''両親'''をお前が殺したことを忘れたか。|ref=<ref>{{citation|author=鍋澤ねぷき|title=16-10 ウエペケㇾ「アアチャハ イレス」(私の叔父に育てられた)|publisher=文化庁 アイヌ語の保存・継承に必要なアーカイブ化に関する調査研究事業|journal=第2年次調査研究報告書2/3|year=1969|publication-date=2015年3月}}</ref>}}
#* {{quote|ain|[[a=]][[onaha]] [[an]] [[a=]][[unuhu]] [[an]] [[hine]] [[oka]][[=an]] [[hike]].|私には'''父'''と母がいて、私達は暮らしていました。|ref=<ref>{{citation|author=鍋澤ねぷき|title=17-2 ウエペケㇾ「トランネ アオナ トゥラ オカ アン」(怠け者の父と暮らす)|publisher=文化庁 アイヌ語の保存・継承に必要なアーカイブ化に関する調査研究事業|journal=第2年次調査研究報告書3/3|year=1969|publication-date=2015年3月}}</ref>}}
#* {{quote|ain|[[nea]] [[a=]][[onaha]] [[anak]] [[neno]] [[hotke]] [[wa]] [[patek]] [[an]] [[kor]].|私の'''父'''は、同じように寝てばかりいました。|ref=<ref>{{citation|author=鍋澤ねぷき|title=17-2 ウエペケㇾ「トランネ アオナ トゥラ オカ アン」(怠け者の父と暮らす)|publisher=文化庁 アイヌ語の保存・継承に必要なアーカイブ化に関する調査研究事業|journal=第2年次調査研究報告書3/3|year=1969|publication-date=2015年3月}}</ref>}}
#* {{quote|ain|[[sine]] [[an]] [[pe]] [[ta]] [[a=]][[unuhu]] [[a=]][[onaha]] [[ne]] [[kunak]] [[a=]][[ramu]] [[p]], “[[tan]] [[a=]][[matnepo]], [[itak]][[=an]] [[ciki]] [[e=]][[inu]] [[katu]] [[ene]] [[an]] [[hi]],.|ある日、私の母と'''父'''だと思っていた人が、「私のかわいい娘よ、私がいまから話すからよく聞きなさい。|ref=<ref>{{citation|author=平目よし|title=18-2 ウエペケㇾ「トパットゥミ オッタ アサハ トゥラ アエイッカ」(トパットゥミで姉とともに連れ去られた話)|publisher=文化庁 アイヌ語の保存・継承に必要なアーカイブ化に関する調査研究事業|journal=第2年次調査研究報告書3/3|year=1969|publication-date=2015年3月}}</ref>}}
#* {{quote|ain|[[a=]][[unuhu]] [[an]] [[a=]][[onaha]] [[an]] [[hine]] [[oka]][[=an]] [[hike]].|私は母、'''父'''と共に暮らしていました。|ref=<ref>{{citation|author=木村きみ|title=20-2 ウエペケㇾ「チナナサパ」(ホッチャリの頭)|publisher=文化庁 アイヌ語の保存・継承に必要なアーカイブ化に関する調査研究事業|journal=第2年次調査研究報告書3/3|year=1969|publication-date=2015年3月}}</ref>}}
#* {{quote|ain|[[a=]][[onaha]] [[ene]] [[hawean]] [[hi]] . “[[siporo]] [[pinay]] [[an]] [[wa]] [[pinay]] [[tomotuye]] [[sikotankon]] [[ni]] [[horak]] [[wa]] [[an]] [[wa]].|私の'''父'''が言うには、「とても大きな谷があって、谷をまたいで太い木が倒れている。|ref=<ref>{{citation|author=木村きみ|title=21-4 ウエペケㇾ「モシㇼパサリヒタ ソアタイ タックス アㇻパアン」(斜里の村へ借金を請求しに私は行った)|publisher=文化庁 アイヌ語の保存・継承に必要なアーカイブ化に関する調査研究事業|journal=第2年次調査研究報告書3/3|year=1969|publication-date=2015年3月}}</ref>}}
===={{usage}}====
{{m-self|ain|ona}} は「父親が~」などの客観的な表現。本人に対して使うことはない。即ち、呼称ではない。
===={{syn}}====
* {{l|ain|mici|tr=ミチ|t=お父さん}}(北海道東部、沙流川の上流、中流域)
* {{l|ain|iyapo|tr=イヤポ|t=お父さん}}(鵡川方言、沙流川下流域)
* {{l|ain|hapo|tr=ハポ|t=お父さん}}(千歳方言)
* {{l|ain|hanpe|tr=ハンペ|t=お父さん}}(旭川方言)
===={{ant}}====
* {{l|ain|unu|tr=ウヌ|t=母親}}
===={{drv}}====
* {{l|ain|onanunuke|tr=オナヌヌケ|t=父親に孝行する}}
===={{prov}}====
* {{l|ain|onaha unuhu|t=両親}}
===出典===
{{Reflist}}
=={{L|uz}}==
==={{etym}}===
*{{etyl|trk-pro|uz}} {{m|trk-pro|*ana}}
===={{cogn}}====
*{{tr}}:[[anne]]
==={{noun}}===
{{head|uz|noun}}
#{{タグ|uz|家族}}[[はは|母]]。
=={{L|ca}}==
==={{etym}}===
*{{etyl|la|ca}} {{m|la|unda}}
==={{noun}}===
{{ca-noun|f|pl=ones}}
# [[なみ|波]]。
===={{drv}}====
* {{l|ca|onada}}
* {{l|ca|oneig}}
* {{l|ca|onejar}}
=={{L|ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|find}} や {{l|en|see}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として kuona(find)や kuonna(see)を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 24–25, 52–53. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|sw|-}}として {{l|sw|ona|kuona}}(find、see)などが挙げられている<ref name="hh1904" />。
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|ɔna}}
===動詞===
{{head|ki|verb}}(不定形: {{l|ki|kuona}} あるいは {{l|ki|kũona}})
# [[みる|見る]]<ref name="lea1940">{{R:ki:Armstrong|p=362}}</ref><ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=ona+look&dq=ona+look&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 36].</ref><ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=ona|p=359}}</ref>。
# [[みつける|見つける]]<ref name="lea1940" /><ref name="arb1960" /><ref name="tgb1964" />。
#(いつもとは[[ちがう|違う]][[状況]]に)[[遭遇]]する<ref name="tgb1964" />。
====類義語====
語義1:〈見る〉
* {{l|ki|rora|kũrora}}
====派生語====
名詞:
* {{l|ki|kĩoneki}}
動詞:
* {{l|ki|onana|kuonana}}
* {{l|ki|onia|kuonia}}
====ことわざ====
* {{l|ki|kũona kĩmera ti kuo gũkĩrĩa}}
* {{l|ki|kuona kuonagia mũndũ njĩra}}
===脚注===
<references />
=={{L|sv}}==
==={{noun}}===
{{head|sv|noun form}}
# {{sv-noun-form-def-pl|o}}
=={{L|sk}}==
==={{etym}}===
*{{etyl|sla-pro|sk}} {{m|sla-pro|*ona}} < {{etyl|ine-pro|sk}} {{m|ine-pro|*h₂eno-}}
==={{pronoun}}===
{{head|sk|pronoun}}
#(女性単数主格)[[彼女]](が)。
===={{rel}}====
* [[ja]]
* [[ty]]
* [[on]] [[ono]]
* [[my]]
* [[vy]]
* [[oni]] [[ony]]
=={{L|sl}}==
==={{etym}}===
*{{etyl|sla-pro|sl}} {{m|sla-pro|*ona}} < {{etyl|ine-pro|sl}} {{m|ine-pro|*h₂eno-}}
==={{pronoun}}===
{{head|sl|pronoun}}
#(女性単数主格)[[彼女]](が)。
===={{rel}}====
* {{l|sl|on}}
=={{L|sw}}==
==={{etym}}===
*{{etyl|bnt|sw}} 起源 [[cf.]]ズールー語:[[bona]]
==={{verb}}===
{{head|sw|verb}}
# [[みる|見る]]。
=={{L|sh}}==
==={{etym}}===
*{{etyl|sla-pro|sh}} {{m|sla-pro|*ona}} < {{etyl|ine-pro|sh}} {{m|ine-pro|*h₂eno-}}
==={{pron}}===
* {{IPA|ǒna|lang=sh}}
==={{pronoun}}===
{{sh-pronoun|head=òna|g=f}}
#(女性単数主格)[[彼女]](が)。
#({{l|sh|òno}})の複数形主格)[[それら]](が) 。
=={{L|cs}}==
==={{etym}}===
*{{etyl|sla-pro|cs}} {{m|sla-pro|*ona}} < {{etyl|ine-pro|cs}} {{m|ine-pro|*h₂eno-}}
==={{pron}}===
* {{音声|cs|Cs-ona.ogg}}
==={{pronoun}}===
{{head|cs|pronoun}}
#(女性単数主格)[[彼女]](が)。
=={{L|cic}}==
==={{noun}}===
{{head|cic|noun}}
#{{タグ|cic|時間}}[[あす|明日]].
=={{L|tok}}==
{{tok-sitelen}}
==={{etym}}===
{{etyl|sh|tok}} {{m|sh|òna}}
==={{pron}}===
{{tok-IPA}}
==={{noun}}===
{{head|tok|noun}}
#{{ふりがな|彼|かれ}}。
#[[彼女]]。
#[[それ]]。
#[[それら]]。
==={{mod}}===
{{head|tok|mod}}
#彼の。
#彼女の。
#[[その]]。
#それらの。
=={{L|tr}}==
==={{pronoun}}===
{{head|tr|pronoun}}
# [[かれ|彼]]へ。
=={{L|pl}}==
{{ポーランド語第三人称}}
==={{etym}}===
*{{etyl|sla-pro|pl}} {{m|sla-pro|*ona}} < {{etyl|ine-pro|pl}} {{m|ine-pro|*h₂eno-}}
===={{cogn}}====
* {{etyl|ru|-}}: {{l|ru|онa}}
==={{pron}}===
* {{IPA|ˈɔn̪a|lang=pl}}
* {{音声|pl|pl-ona.ogg}}
===代名詞===
{{head|pl|pronoun}}
#人称代名詞(3人称単数・女性主格)
##(人物を受けて)[[彼女]](が)。
##(女性名詞を受けて)[[それ]]。
n7nfo5j0qrwbee304toeegd3e5orm05
no
0
2738
2331115
2292203
2026-08-20T04:45:00Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331115
wikitext
text/x-wiki
{{also|No|NO|nő|No.|no.|no-|.no|N.O.}}
{{wikipedia}}
==記号==
[[category:記号]]
===={{abbr}}====
[[category:記号_ISO 639-1]]
'''no'''
# '''[[ノルウェー語]]'''の[[w:ISO 639|ISO 639-1言語コード]]
===={{etym}}====
*{{no}}: [[norsk]]
==アイヌ語==
[[Category:アイヌ語|{{uc:{{PAGENAME}}}}]]
==={{suffix}}===
[[Category:アイヌ語_接尾辞]]
#[[-no]]を参照
==イタリア語==
[[Category:イタリア語]]
==={{adverb}}===
[[Category:イタリア語_副詞]]
'''no'''
# [[いいえ]]。[[ちがう|違う]]。
==={{abbr}}===
#[[nobelio]] の略語
==英語==
==={{pron}}===
* 英 {{IPA|nəʊ}}, {{SAMPA|n@U}}
* 米 {{IPA|noʊ}}, {{SAMPA|noU}}
* [[file:en-us-no.ogg]]
* {{homophones|lang=en|noh|know}}
==={{etym}} 1===
''[[none]]''の省略形、もとは、子音の前のみに用いた。
===={{det}}====
{{en-det}}
# 少しも…[[ない]]。
#* ''There is '''no''' [[water]] [[left]].''
#*:少しも水が残っていない。
#* '''''No''' [[hot dog]]s were [[sold]] [[yesterday]].''
#*:昨日は、ホットドッグはひとつも売れなかった。
# 全く…できない、全く…が許されない。
#* ''[[no smoking|'''No''' smoking]]''
#*:(ある場所において)禁煙。
#* ''There's '''no''' [[stopping]] her [[once]] she gets going.''
#*:彼女がいったん始めたら止めることはできない。
# 決して…[[ではない]]。全て…というものではない。
#* ''My mother's '''no''' [[fool]].''
#*:私の母は、決してバカではない。
#* ''Working nine to five [[every day]] is '''no''' life.''
#*:毎日9時から5時まで働くことが、人生の全てではない。
====={{ant}}=====
* [[any]]
* [[some]]
====={{drv}}=====
* [[no love lost]]
* [[no matter]]
====={{trans}}=====
*{{de}} [[nein]], [[doch]]
*{{fr}} [[non]]
==={{etym}} 2===
''[[ne]]'' + ''[[o|ō]]'' (''[[a|ā]]''(=’[[aye]]’の変化形)
===={{adv}}====
{{en-adv|-}}
# そうではない状況で。
#* ''I just want to find out [[whether]] she's coming or '''no'''.''
#*:彼女がやって来ているのかどうか本当に知りたい。
===={{interj}}====
{{en-interj}}(又は副詞)
#質問に対し、否定形で返答することを表す。
#(肯定疑問文に対し、それとは違う見解を表す)[[いいえ]]。
#* ''"Do cups swim?" "'''No''', they don't."''
#(否定疑問文に対し、同じ見解を表す)[[はい]]、[[うん]]。
#* ''"Don't cups swim?" "'''No''', they don't."''
#* ''"Don’t you like [[milk]]?" "''''No'''"'' ([[i.e.]], "No, I don’t like milk.")
#*:「牛乳嫌いだよね?」「うん」
# (不同意、否定の意思を表示)[[いや]]。
#* '' "'''No''', you are [[mistaken]]."''
#*:いや、君は間違っている。
#* '' "'''No''', you may not [[watch]] [[television]] now."''
#*:いや、今テレビを見てはいけない。
====={{ant}}=====
* [[yes]]
* [[maybe]]
===={{noun}}====
{{en-noun}}
#だめという返事。
#* ''He said no.'' - 断られたよ。
#反対票。反対意見。
#* {{ux|en|The workers voted on whether to strike, and there were thirty "yeses" and two "'''nos'''".|ストライキをするか投票したところ、賛成30票、反対2票だった。}}
[[Category:ベーシック英語 850単語]]
=={{ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|nɔ}}
===不変化詞===
{{head|ki|不変化詞}}
# [[だけ]]([[で]][[ある]])。[[のみ]](である)<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=no+only+but&dq=no+only+but&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC pp. 32, 235].</ref><ref>{{R:Benson1964|entry=no}}</ref>。
#* {{l|ki|gĩkũrũ kĩega no kĩratina|Gĩkũrũ kĩega '''no''' kĩratina}}. - [[ふるい|古く]][[て]][[よい|良い]][[もの]][[は]]{{wikipedia-s|ソーセージノキ}}[[の]][[み|実]]'''だけである'''。
#* {{l|ki|mũndũ ũtathiaga oigaga no nyina ũrugaga wega|Mũndũ ũtathiaga oigaga '''no''' nyina ũrugaga wega}}. - [[たび|旅]][[に]][[でる|出]][[ない]][[ひと|人]][[は]][[ははおや|母親]][[の]][[料理]]'''だけ'''[[が]][[よい|良い]][[と]][[いう|言う]][[もの]][[で]][[ある]]。
==={{conj}}===
{{head|ki|conjunction}}
# [[でも]]。[[だが]]<ref name="arb1960" />。
#* {{l|ki|mĩano ndĩtukanagio no kanua|Mĩano ndĩtukanagio '''no''' kanua}}. - [[占い師]][[の]][[瓢箪]][[は]][[混乱|混乱し]][[ない]]'''[[が]]'''、[[くち|口]]は混乱する[[もの]][[で]][[ある]]。
===脚注===
<references />
==スペイン語==
==={{pron}}===
* {{IPA|no}}
==={{adverb}}===
{{head|es|adverb}}
# [[いいえ]]。[[いな|否]]。
# 〔[[述語]]の[[否定]]〕…[[ない]]。
===={{ant}}====
語義1: 〈いいえ〉
* {{l|es|sí}}
===={{idiom}}====
* {{l|es|no más}}
=={{fi}}==
==={{etym}}===
同様の間投詞は他のフィン・ウゴル語にも見られる
{{cog|et|no}}, {{m|et|noh}}
{{cog|izh|no}}
{{cog|krl|no}}
{{cog|liv|no}}, {{m|liv|noh}}
{{cog|lud|no}}
{{cog|vot|no}}
おそらく他のウラル語族の言語でも
{{cog|kpv|но}}
{{cog|udm|но}}
近隣のインド・ヨーロッパ語族に見られるものとも比較を(これらはすべて印欧祖語 {{m|ine-pro|*nu}} まで遡ることができる)
{{cog|sv|nå}}
{{cog|lv|nu}}
{{cog|ru|ну}}
SSAはこの間投詞はおそらく一部が原語で、一部が外来語であると結論付けている。<ref>{{R:fi:SSA}}</ref>
==={{pron}}===
{{fi-pronunciation}}
==={{interj}}===
{{head|fi|interjection}}
# [[さて]]、[[それで]]、[[あのう]]、[[おいおい]]、[[なるほど]]、それならば。
#: 状況の認識、返答や反応の催促、発話を躊躇うことの克服を表現、または憤慨の叫び
#: 別形: {{l|fi|noh}}
#: {{ux|inline=1|fi|'''No''' sepä mukavaa!|'''なるほど'''、それはいいですね。}}
#: {{ux|inline=1|fi|'''No''' kai meidän sitten pitää käydä katsomassa.|'''それなら'''、見に行ってみるしかないですね。}}
#: {{ux|inline=1|fi|'''No''', mikset mennyt juhliin?|'''それで'''、どうしてパーティーに行かなかったの?}}
#: {{ux|inline=1|fi|Siellä oli, '''no''', aika tylsää.|そこは、'''まあ'''、かなり退屈だったよ。}}
#: {{ux|inline=1|fi|'''No''', et sinä nyt noin voi käyttäytyä!|'''おいおい'''!そんな振る舞いは許されないぞ!
}}
# それで、それから、[[で#接続詞|で]]、その[[先]]は。
#: 相手に続きを急かす、または要求するため
#: {{ux|fi|– Kävin kysymässä sulkemisaikaa. – '''No'''?|– 閉店時間について尋ねに行きました – '''それで'''?}}
===={{drv}}====
(成句):
* {{l|fi|no niin}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* {{R:fi:KTSK|accessdate=2023-07-03}}
=={{pl}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|nɔ}}
: [[File:Pl-no.ogg]]
===助詞(不変化詞)===
{{head|pl|助詞}}
# 〔[[命令法]]の[[強調]]〕<ref name="msjp1994">Elżbieta Sobol (red.), ''Mały słownik języka polskiego'', wyd. XI, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994. ISBN 83-01-11052-X</ref>
#* ''[[czekać|czekaj]] [[no]]'' - 〔[[返答]]に[[こまる|困っ]]た際に〕'''[[ええと]]'''、[[まつ|待っ]][[て]]
#* ''[[no]], [[mówić|mów]][[-że|że]]!''<ref name="lpdp2003">{{R:pl:LPD2003}}</ref> - '''[[まあ]]'''、[[はなす|話せ]][[や]]。
#* ''[[popatrzeć|popatrzcie]] [[no]]; popatrz [[no]]''<ref name="msjp1994" />; ''[[patrzeć|patrz]] [[no]]''<ref name="lpdp2003" /> - 〔非常に[[おどろく|驚い]]たことを表す表現〕 <ref name="msjp1994" />
# 〔命令法を含まない{{l|ja|文}}またはその一部への[[感情]]表現の[[付与]]〕<ref name="msjp1994" />
#* ''[[no]], [[dobrze]]''<ref name="msjp1994" /> - '''まあ'''、[[いい]][[よ]]
#* [[no proszę|'''''no''' proszę'']]<ref name="lpdp2003" /><ref name="msjp1994" /> - 〔[[皮肉]]交じりの[[感嘆]]〕<ref name="msjp1994" /> [[おやおや]]; [[やれやれ]]
#* ''[[no]] [[widzieć|widzisz]]'' - 〔[[事実]]として[[確信|確信さ]][[せる]]ための表現〕 [[だろ]]?; [[だろう]]?; [[でしょ]]?; [[でしょう]]?; [[な]]?; [[ね]]? (≒ {{l|pl|a}} widzisz; [[otóż]]; [[przekonać się|przekonałeś/przekonałaś się]], [[że]]...; widzisz; [[właśnie]])
#** ''{{l|pl|ale|Ale}} [[mieć|masz]] [[racja|rację]].'' – '''''No widzisz'''!''
#*** [[でも]]、[[きみ|君]][[の]]{{l|ja|方}}[[が]][[ただしい|正しい]]よ。- '''だろ'''?
# {{context|colloquial|lang=pl}}〔返答の[[催促]]〕<ref name="msjp1994" /> [[それで]]?[[で]]?
===脚注===
<references />
=={{pt}}==
[[category:{{pt}}]]
==={{pron}}===
*(ブラジル) {{IPA|ˈnu|lang=pt}}
==={{prep}}===
[[category:{{pt}} {{prep}}]]
'''{{lang|pt|no}}'''
#[[em]] (前置詞) + [[o]] ([[w:前置詞と冠詞の縮約|男性冠詞]])。 '''[[em]]'''を参照
=={{lv}}==
==={{etym}}===
* {{etyl|lt|-}} ''{{l|lt|nuõ}}'' と同源と見ることができる。
==={{preposition}}===
{{head|lv|preposition}}
# 〔[[起点]]; + [[属格]]〕…[[から]]。…[[より]]。
{{stub|lv}}
f55vf8akl2hb0o6dt7evu6p9ewim9wy
mun
0
8672
2330869
2324553
2026-08-19T15:49:14Z
M-30722
1202
2330869
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ain}}==
[[File:MapOfAinuLanguage-TrashRubbish.svg|thumb|400px|アイヌ語地図:ごみ]]
{{akana|ムン}}
==={{pron}}===
*{{ain-IPA}}
==={{noun}}===
{{head|ain|noun}}
#[[雑草]]、[[ごみ]]。
====派生語====
*[[munkutausi]] ムンクタウシ [[ごみ捨て場]]
*[[muntum]] ムントゥㇺ [[草原]]
*[[munnuwe]] ムンヌウェ [[munnupa]] ムンヌパ [[はき掃除]]する
*[[munpana]] ムンパナ 家の中の[[ほこり]]
=={{L|se}}==
==={{pronoun}}===
{{head|se|pronoun}}
#(一人称単数主格)私は。
=={{L|sv}}==
{{wikipedia|lang=sv}}
==={{etym}}===
{{etyl|gmq-osw|sv}} {{m|gmq-osw|munder}} < {{etyl|non|sv}} {{m|non|muðr}}, {{m|non|munnr}} < {{etyl|gem-pro|sv}} {{m|gem-pro|*munþaz}} < {{etyl|ine-pro|sv}} {{m|ine-pro|*ment-}}
==={{pron}}===
*{{IPA|lang=sv|mɵn}}
*{{音声|sv|Sv-mun.ogg}}
==={{noun}}===
{{sv-noun|g=c}}
#{{タグ|sv|解剖学}}{{ふりがな|口|くち}}。
#開いた口に似たもの。[[開口部]]。
{{sv-noun-irreg-c|2=munnen|3=munnar}}
===={{rel}}====
{{col3|lang=sv|munart|munblåst|mundiarré|munfull|mungiga|mungipa|munharmonika|munhuggande|munhuggas|munhuggning|munhygien|munhåla|munhäfta|munkorg|munlag|munlås|munläder|munläsa|mun-mot-mun-metoden|munsbit|munskydd|munskänk|munspel|munstycke|munstyv|munsår|munta|muntlig|muntligen|muntorrhet|muntur|munvatten|munvig|munvinkel|munväder|lang=sv}}
=={{L|tok}}==
{{tok-sitelen}}
==={{etym}}===
{{etyl|en|tok}} ''[[moon]]''
==={{noun}}===
{{head|tok|noun}}
#{{タグ|tok|天体}}{{ふりがな|月|つき}}。
#{{おくりがな2|大|おお|きな|おおきな}}[[夜空]]の[[物体]]
===={{trans}}====
{{trans-see|つき}}
==={{mod}}===
{{head|tok|mod}}
#月の。
===={{drv}}====
*mun [[lili]]: [[星]]、[[惑星]]、[[彗星]]、[[星雲]]、など
*mun [[lili]] [[loje]]: [[火星]]、[[アンタレス]]など
*mun [[lili]] [[jelo]]: [[北極星]]、[[カペラ]]など
*[[tenpo]] mun: (暦の)月
=={{L|fi}}==
==={{pronoun}}===
{{head|fi|pronoun}}
#{{タグ|fi|口語|''[[minä]]''の属格}}{{ふりがな|私|わたし}}の。
===参考===
*[[minun]]
=={{L|jbo}}==
===Rafsi===
{{jbo-rafsi}}
#{{l|jbo|smuni}}のrafsi。
0rpa6d3im4yu8a5t8d81p3xkyljo4qu
する
0
9304
2330958
2289246
2026-08-19T21:35:22Z
~2026-45347-56
133078
/* */
2330958
wikitext
text/x-wiki
「1(7五千七百五十😆
=={{L|ja}}==
==={{verb}}:為る===
{{ja-verb|為る}}
#[[動作]]を[[おこす|起こす]]。
#あるものに作用を及ぼして、状態などを異ならせる。
#*自動詞:[[なる]]
#**「AをBに'''する'''」の他動詞表現は、一般に「AがBに'''なる'''」の自動詞表現に近似的に変換可能である。
#[[おと|音]]、[[あじ|味]]、[[におい]]など、あるいは身体的[[症状]]が感じられる。
#*よい[[かおり]]が'''する'''。
#*[[頭痛]]が'''する'''。[[めまい]]が'''する'''。[[はきけ|吐き気]]が'''する'''。
#(〜〈金額〉する)〜の[[価格]]である。
#* 百万円'''する'''宝石。
#([[服飾品]]などを)[[身に付ける]]。
#* [[ネクタイ]]を'''した'''男性。
#ものを使って[[おおう]]。
#* [[ふた]]を'''する'''。[[カバー]]を'''する'''。
#(〜〈時間〉する)〜の[[時間]]が[[経過]]する。条件節でのみ使う。
#* この建物も百年も'''すれば'''壊れるだろう。
#* あと10分'''したら'''出かける。
# [[形容詞]]・[[形容動詞]]の[[連用形]]について、[[他動詞]]の複合動詞を構成する。
#* 顔を赤く'''する'''。
#* 部屋をきれいに'''する'''。
#(〜にする)〜に[[決める]]。
#* ハンバーグに'''しよう'''。
#(〜にする)このあとすぐに行う。
#* それでは休憩に'''し'''ましょう。
#(〜とする)〜と[[定める]]。[[設定]]する。[[仮定]]する。
#* まずは現状把握を目標と'''する'''。
#* 学生を対象と'''した'''調査。
#* ここで仮にA=1と'''する'''。
#(〜とする)〜と[[のべる]]。[[説明]]する。[[主張]]する。
#* 外相は「極めて遺憾であり厳重に抗議する」と'''し'''ている。
#(多くは慣用句: 体の一部 + '''[[に#助詞|に]]'''する)その器官の機能を実現する。
#:「AをBに'''する'''」の他動詞表現が「AがBに'''なる'''」の自動詞表現に変換できない例。
#* [[目にする]]([[みる|見る]])
#* [[耳にする]]([[きく|聞く]])
#* [[口にする]]([[たべる|食べる]])
#* [[手にする]]([[もつ|持つ]])
#* [[肩にする]](肩に[[かつぐ|担ぐ]])
#(修飾語 + 体の一部 + '''[[を#助詞|を]]'''する)その人の特徴として、そのようなものを持つ。
#* 青い目を'''した'''少女。
#* あの子は長い髪を'''して'''いる。
# 動詞に[[取り立て助詞]]をつけるときに用いる。補助動詞に使うことは比較的少ない。形容詞の場合は [[ある]] を用いる。
#* 動きは'''する'''が、操作がきかない。
#* 酒類も一応置いてありは'''する'''。(cf.置いてはある)
#* こんなところにいは'''し'''ないだろう。
#* そんな話、聞きも'''し'''ないし知りも'''し'''ない。
#* 頼んだり'''し'''ていない。
#* 顔を上げすら'''し'''ない。
====活用====
{{日本語サ変活用}}
===={{pron}}====
{{ja-pron|acc=0}}
{{ja-accent-common|region=京阪|h||する}}
===={{etym}}====
*{{etyl|ojp|ja}}「[[す]]」 < {{etyl|jpx-pro|ja}} {{m|jpx-pro|*seu}}
===={{rel}}====
* [[やる]]
* [[おこなう]]
* [[いたす]]
* [[なさる]]
* [[できる]]
* [[でかす]]
* [[しでかす]]
* [[やらかす]]
===={{comp}}====
* [[したら]]
* [[したりがお]]
* [[してやったり]]
===={{trans}}====
動作を起こす
{{top}}
*{{T|is}}: {{t|is|gera}}, {{t-|is|gjöra}}
*{{T|ga}}: [[déan]]
*{{T|ar}}: {{ARchar|[[عمل|عَمِلَ]]}} {{Unicode|(ʕámila)}}, {{t|ar|فَعَلَ}} (faʿala)
*{{T|sq}}: [[bën]]
*{{T|it}}: {{t|it|fare}}
*{{T|id}}: [[buat]], [[laku|melakukan]]
*{{T|ur}}: {{URchar|[[کرنا]]}} (karnā)
*{{T|en}}: {{t|en|do}}
*:{{T|ang}}: {{t|ang|dōn}}
*{{T|et}}: [[tegema]]
*{{T|oc}}: {{t-|oc|far}}
*{{T|nl}}: {{t|nl|doen}}
*{{T|ca}}: {{t|ca|fer}}
*{{T|el}}: {{t|el|κάμνω}}, {{t|el|κάνω}}
*:{{T|grc}}: {{t|grc|τελέω}}, {{t|grc|ποιέω}}, {{t|grc|ῥέζω}} (詩的), {{t|grc|ἔρδω}} (詩的), {{t|grc|δράω}} (詩的)
*{{T|km}}: {{t|km|ធ្វើ}}
*{{T|ka}}: {{t|ka|კეთება}}
*{{T|ku}}:([[クルマンジー]])[[kirin]], [[çêkirin]]、([[ソラニー]]) [[kirdin]]
*{{T|egy}}: {{t|egy|jr|sc=Egyp}}
*: <hiero>ir</hiero>
*{{T|sc}}: [[fai]]
*{{T|si}}: {{t|si|කරනවා}}
*{{T|sv}}: [[göra]]
*{{T|gd}}: [[dèan]]
*{{T|es}}: [[hacer]]
*{{T|sl}}: [[storiti]], [[narediti]]
*{{T|sh}}: [[činiti]]
*{{T|th}}: {{t|th|ทำ|tr=tham}}
*{{T|cs}}: [[dělat]]
*{{T|zh}}: [[做]] (zuò)
*{{T|ko}}: {{t|ko|하다}}
*{{T|da}}: [[gøre]], [[udføre]]
*{{T|de}}: {{t|de|tun}}, {{t|de|machen}}
*{{T|tr}}: [[yapmak]], [[etmek]]
*{{T|ne}}: [[गर]] (gara)
*{{T|no}}: {{t|no|gjøre}}
*{{T|eu}}: [[egin]]
*{{T|hu}}: [[tesz]], [[csinál]]
*{{T|my}}: {{t|my|လုပ်}}
*{{T|hi}}: [[करना]] (karnā)
*{{T|fi}}: [[tehdä]]
*{{T|fr}}: {{t|fr|faire}}
*{{T|vi}}: [[làm]], [[thực hiện]]
*{{T|he}}: {{t|he|עָשָׂה|tr=asá}}
*{{T|fa}}: {{FAchar|[[کردن|کَردَن]]}} (kærdæn), {{FAchar|[[کن|کُن]]}} (kon) ''(現在形)''
*{{T|bn}}: {{t|bn|করা|sc=Beng}}
*{{T|pl}}: {{t|pl|robić}} {{impf}}/{{t|pl|zrobić}} {{pf}}
*{{T|pt}}: [[fazer]]
*{{T|mt}}: [[għamel]]
*{{T|la}}: [[facere]], [[agere]]
*{{T|lt}}: {{t|lt|daryti}}, {{t|lt|padaryti}}
*{{T|ro}}: [[face]]
*{{T|ru}}: [[делать]] (djélat’) {{impf}} [[сделать]] (sdjélat’) {{pf}}
*{{T|rm}}: [[far]]
{{bottom}}
==={{suffix}}:為る===
{{head|ja|suffix|kanji=為る}}
[[Category:日本語_名詞_サ変動詞|!]]
# [[名詞]]や[[擬音語]]、[[擬態語]]に付いて動詞を作る。
#* 勉強'''する'''。
#* 興奮'''する'''。
#* 頭がくらくら'''する'''。
====用法====
: ウ、ンで終わる[[字音語]]に接続する場合、多くは[[連濁]]して'''ずる'''となり、現代では上一段活用化し'''じる'''として用いられる。
:* 論'''ずる'''。論じる。
: 現代では、字音語に続く場合、活用が安定しないものがある。
:* 愛'''する'''。(一般にはサ行五段活用だが一部の活用で'''する'''が現れる)
===={{trans}}====
{{trans-top|動詞を作る接尾辞}}
*{{T|ko}}: {{t|ko|하다|tr=-hada}}
*{{T|de}}: {{t|de|-en}}
*{{T|fr}}: {{t|fr|-er}}
{{trans-bottom}}
==={{verb}}:擦る・磨る・擂る・摩る・摺る===
{{ja-verb|擦る|磨る|擂る|摩る|摺る}}
#[[こする]]。
#*やれ打つな 蠅が手を'''すり''' 足を'''する'''({{w|小林一茶}})
#[[マッチ]]をこすりつけ、火をつける。
#*みんなはおじぎをして、それからたばこをくわえてマッチを'''すったり'''どこかへ出て行ったりしました。({{w|宮沢賢治}}『{{w|セロ弾きのゴーシュ}}』)
===={{conjug}}====
{{日本語五段活用}}
===={{pron}}====
{{ja-pron|acc=1}}
{{ja-accent-common|region=京阪|h|す|る}}
===={{rel}}====
*[[こする]]
*[[摩擦]]
====用字====
*[[擦]]る、[[摩]]る、[[摺]]るは「[[こする]]」場合(特に「擦る」は傷付ける意味を含む)。
*[[磨]]るは「[[みがく]]」場合。
**「擦る」「摩る」「摺る」「磨る」はあまり使い分けない。
*[[擂]]るは「[[すりつぶす]]」場合。
*:[[ごまをする|胡麻を擂る]]、[[みそをする|味噌を擂る]]
===={{trans}}====
{{trans-top|こする}}
*{{T|en}}: {{t|en|rub}}, {{t|en|scrub}}
*{{T|pl}}: {{t|pl|ścierać}} {{impf}}/{{t-|pl|zetrzeć}} {{pf}}
*{{T|lt}}: {{t-|lt|trinti}}
{{trans-bottom}}
{{trans-top|すりつぶす}}
*{{T|en}}: {{t|en|grind}}, {{t|en|mill}}
*{{T|pl}}: {{t|pl|mleć}}
*{{T|lt}}: {{t-|lt|malti}}
{{trans-bottom}}
==={{verb}}:摩る===
{{ja-verb|摩る}}
#{{context|somewhat||colloquial|lang=ja}}使い果たす。
#*競馬で一万円摩った。
===={{conjug}}====
{{日本語五段活用}}
===={{pron}}====
{{ja-pron|acc=1}}
{{ja-accent-common|region=京阪|h|す|る}}
===={{trans}}====
{{trans-top|使い果たす}}
*{{T|en}}: [[lose]]
{{trans-bottom}}
==={{verb}}:刷る・摺る===
{{ja-verb|刷る|摺る}}
#字を紙に[[うつす|写す]]。
===={{conjug}}====
{{日本語五段活用}}
====用字====
*[[刷]]る(機械で行う場合)
*[[摺]]る(手作業で行う場合)
===={{pron}}====
{{ja-pron|acc=1}}
{{ja-accent-common|region=京阪|h|す|る}}
===={{trans}}====
{{trans-top|写す}}
*{{T|en}}: {{t|en|print}}
*{{T|pl}}: {{t|pl|drukować}}
{{trans-bottom}}
==={{verb}}:掏る===
{{ja-verb|掏る}}
#{{context|somewhat||colloquial|lang=ja}}他人が身につけているものを[[こっそり]][[ぬすむ|盗む]]。
===={{conjug}}====
{{日本語五段活用}}
===={{pron}}====
{{ja-pron|acc=1}}
{{ja-accent-common|region=京阪|h|す|る}}
===={{rel}}====
*{{ふりがな|掏摸|すり}}([[掏児]]とも)
*[[窃盗]]
===={{trans}}====
{{trans-top|密かに盗む}}
*{{T|en}}: [[pick]] one's [[pocket]]
{{trans-bottom}}
{{stub|ja}}
=={{L|ojp}}==
[[category:{{ojp}}]]
==={{verb}}===
[[category:{{ojp}}_{{verb}}_活用形]]
'''する'''
#動詞「'''[[す#{{ojp}}|す]]'''」の連体形。
kr6dc508dg1dhzq5lnfi9n8mr6j91gf
2330968
2330958
2026-08-19T21:44:08Z
Morkoz
131403
[[Special:Contributions/~2026-45347-56|~2026-45347-56]] ([[User talk:~2026-45347-56|トーク]]) による版 [[Special:Diff/2330958|2330958]] を取り消し
2330968
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ja}}==
==={{verb}}:為る===
{{ja-verb|為る}}
#[[動作]]を[[おこす|起こす]]。
#あるものに作用を及ぼして、状態などを異ならせる。
#*自動詞:[[なる]]
#**「AをBに'''する'''」の他動詞表現は、一般に「AがBに'''なる'''」の自動詞表現に近似的に変換可能である。
#[[おと|音]]、[[あじ|味]]、[[におい]]など、あるいは身体的[[症状]]が感じられる。
#*よい[[かおり]]が'''する'''。
#*[[頭痛]]が'''する'''。[[めまい]]が'''する'''。[[はきけ|吐き気]]が'''する'''。
#(〜〈金額〉する)〜の[[価格]]である。
#* 百万円'''する'''宝石。
#([[服飾品]]などを)[[身に付ける]]。
#* [[ネクタイ]]を'''した'''男性。
#ものを使って[[おおう]]。
#* [[ふた]]を'''する'''。[[カバー]]を'''する'''。
#(〜〈時間〉する)〜の[[時間]]が[[経過]]する。条件節でのみ使う。
#* この建物も百年も'''すれば'''壊れるだろう。
#* あと10分'''したら'''出かける。
# [[形容詞]]・[[形容動詞]]の[[連用形]]について、[[他動詞]]の複合動詞を構成する。
#* 顔を赤く'''する'''。
#* 部屋をきれいに'''する'''。
#(〜にする)〜に[[決める]]。
#* ハンバーグに'''しよう'''。
#(〜にする)このあとすぐに行う。
#* それでは休憩に'''し'''ましょう。
#(〜とする)〜と[[定める]]。[[設定]]する。[[仮定]]する。
#* まずは現状把握を目標と'''する'''。
#* 学生を対象と'''した'''調査。
#* ここで仮にA=1と'''する'''。
#(〜とする)〜と[[のべる]]。[[説明]]する。[[主張]]する。
#* 外相は「極めて遺憾であり厳重に抗議する」と'''し'''ている。
#(多くは慣用句: 体の一部 + '''[[に#助詞|に]]'''する)その器官の機能を実現する。
#:「AをBに'''する'''」の他動詞表現が「AがBに'''なる'''」の自動詞表現に変換できない例。
#* [[目にする]]([[みる|見る]])
#* [[耳にする]]([[きく|聞く]])
#* [[口にする]]([[たべる|食べる]])
#* [[手にする]]([[もつ|持つ]])
#* [[肩にする]](肩に[[かつぐ|担ぐ]])
#(修飾語 + 体の一部 + '''[[を#助詞|を]]'''する)その人の特徴として、そのようなものを持つ。
#* 青い目を'''した'''少女。
#* あの子は長い髪を'''して'''いる。
# 動詞に[[取り立て助詞]]をつけるときに用いる。補助動詞に使うことは比較的少ない。形容詞の場合は [[ある]] を用いる。
#* 動きは'''する'''が、操作がきかない。
#* 酒類も一応置いてありは'''する'''。(cf.置いてはある)
#* こんなところにいは'''し'''ないだろう。
#* そんな話、聞きも'''し'''ないし知りも'''し'''ない。
#* 頼んだり'''し'''ていない。
#* 顔を上げすら'''し'''ない。
====活用====
{{日本語サ変活用}}
===={{pron}}====
{{ja-pron|acc=0}}
{{ja-accent-common|region=京阪|h||する}}
===={{etym}}====
*{{etyl|ojp|ja}}「[[す]]」 < {{etyl|jpx-pro|ja}} {{m|jpx-pro|*seu}}
===={{rel}}====
* [[やる]]
* [[おこなう]]
* [[いたす]]
* [[なさる]]
* [[できる]]
* [[でかす]]
* [[しでかす]]
* [[やらかす]]
===={{comp}}====
* [[したら]]
* [[したりがお]]
* [[してやったり]]
===={{trans}}====
動作を起こす
{{top}}
*{{T|is}}: {{t|is|gera}}, {{t-|is|gjöra}}
*{{T|ga}}: [[déan]]
*{{T|ar}}: {{ARchar|[[عمل|عَمِلَ]]}} {{Unicode|(ʕámila)}}, {{t|ar|فَعَلَ}} (faʿala)
*{{T|sq}}: [[bën]]
*{{T|it}}: {{t|it|fare}}
*{{T|id}}: [[buat]], [[laku|melakukan]]
*{{T|ur}}: {{URchar|[[کرنا]]}} (karnā)
*{{T|en}}: {{t|en|do}}
*:{{T|ang}}: {{t|ang|dōn}}
*{{T|et}}: [[tegema]]
*{{T|oc}}: {{t-|oc|far}}
*{{T|nl}}: {{t|nl|doen}}
*{{T|ca}}: {{t|ca|fer}}
*{{T|el}}: {{t|el|κάμνω}}, {{t|el|κάνω}}
*:{{T|grc}}: {{t|grc|τελέω}}, {{t|grc|ποιέω}}, {{t|grc|ῥέζω}} (詩的), {{t|grc|ἔρδω}} (詩的), {{t|grc|δράω}} (詩的)
*{{T|km}}: {{t|km|ធ្វើ}}
*{{T|ka}}: {{t|ka|კეთება}}
*{{T|ku}}:([[クルマンジー]])[[kirin]], [[çêkirin]]、([[ソラニー]]) [[kirdin]]
*{{T|egy}}: {{t|egy|jr|sc=Egyp}}
*: <hiero>ir</hiero>
*{{T|sc}}: [[fai]]
*{{T|si}}: {{t|si|කරනවා}}
*{{T|sv}}: [[göra]]
*{{T|gd}}: [[dèan]]
*{{T|es}}: [[hacer]]
*{{T|sl}}: [[storiti]], [[narediti]]
*{{T|sh}}: [[činiti]]
*{{T|th}}: {{t|th|ทำ|tr=tham}}
*{{T|cs}}: [[dělat]]
*{{T|zh}}: [[做]] (zuò)
*{{T|ko}}: {{t|ko|하다}}
*{{T|da}}: [[gøre]], [[udføre]]
*{{T|de}}: {{t|de|tun}}, {{t|de|machen}}
*{{T|tr}}: [[yapmak]], [[etmek]]
*{{T|ne}}: [[गर]] (gara)
*{{T|no}}: {{t|no|gjøre}}
*{{T|eu}}: [[egin]]
*{{T|hu}}: [[tesz]], [[csinál]]
*{{T|my}}: {{t|my|လုပ်}}
*{{T|hi}}: [[करना]] (karnā)
*{{T|fi}}: [[tehdä]]
*{{T|fr}}: {{t|fr|faire}}
*{{T|vi}}: [[làm]], [[thực hiện]]
*{{T|he}}: {{t|he|עָשָׂה|tr=asá}}
*{{T|fa}}: {{FAchar|[[کردن|کَردَن]]}} (kærdæn), {{FAchar|[[کن|کُن]]}} (kon) ''(現在形)''
*{{T|bn}}: {{t|bn|করা|sc=Beng}}
*{{T|pl}}: {{t|pl|robić}} {{impf}}/{{t|pl|zrobić}} {{pf}}
*{{T|pt}}: [[fazer]]
*{{T|mt}}: [[għamel]]
*{{T|la}}: [[facere]], [[agere]]
*{{T|lt}}: {{t|lt|daryti}}, {{t|lt|padaryti}}
*{{T|ro}}: [[face]]
*{{T|ru}}: [[делать]] (djélat’) {{impf}} [[сделать]] (sdjélat’) {{pf}}
*{{T|rm}}: [[far]]
{{bottom}}
==={{suffix}}:為る===
{{head|ja|suffix|kanji=為る}}
[[Category:日本語_名詞_サ変動詞|!]]
# [[名詞]]や[[擬音語]]、[[擬態語]]に付いて動詞を作る。
#* 勉強'''する'''。
#* 興奮'''する'''。
#* 頭がくらくら'''する'''。
====用法====
: ウ、ンで終わる[[字音語]]に接続する場合、多くは[[連濁]]して'''ずる'''となり、現代では上一段活用化し'''じる'''として用いられる。
:* 論'''ずる'''。論じる。
: 現代では、字音語に続く場合、活用が安定しないものがある。
:* 愛'''する'''。(一般にはサ行五段活用だが一部の活用で'''する'''が現れる)
===={{trans}}====
{{trans-top|動詞を作る接尾辞}}
*{{T|ko}}: {{t|ko|하다|tr=-hada}}
*{{T|de}}: {{t|de|-en}}
*{{T|fr}}: {{t|fr|-er}}
{{trans-bottom}}
==={{verb}}:擦る・磨る・擂る・摩る・摺る===
{{ja-verb|擦る|磨る|擂る|摩る|摺る}}
#[[こする]]。
#*やれ打つな 蠅が手を'''すり''' 足を'''する'''({{w|小林一茶}})
#[[マッチ]]をこすりつけ、火をつける。
#*みんなはおじぎをして、それからたばこをくわえてマッチを'''すったり'''どこかへ出て行ったりしました。({{w|宮沢賢治}}『{{w|セロ弾きのゴーシュ}}』)
===={{conjug}}====
{{日本語五段活用}}
===={{pron}}====
{{ja-pron|acc=1}}
{{ja-accent-common|region=京阪|h|す|る}}
===={{rel}}====
*[[こする]]
*[[摩擦]]
====用字====
*[[擦]]る、[[摩]]る、[[摺]]るは「[[こする]]」場合(特に「擦る」は傷付ける意味を含む)。
*[[磨]]るは「[[みがく]]」場合。
**「擦る」「摩る」「摺る」「磨る」はあまり使い分けない。
*[[擂]]るは「[[すりつぶす]]」場合。
*:[[ごまをする|胡麻を擂る]]、[[みそをする|味噌を擂る]]
===={{trans}}====
{{trans-top|こする}}
*{{T|en}}: {{t|en|rub}}, {{t|en|scrub}}
*{{T|pl}}: {{t|pl|ścierać}} {{impf}}/{{t-|pl|zetrzeć}} {{pf}}
*{{T|lt}}: {{t-|lt|trinti}}
{{trans-bottom}}
{{trans-top|すりつぶす}}
*{{T|en}}: {{t|en|grind}}, {{t|en|mill}}
*{{T|pl}}: {{t|pl|mleć}}
*{{T|lt}}: {{t-|lt|malti}}
{{trans-bottom}}
==={{verb}}:摩る===
{{ja-verb|摩る}}
#{{context|somewhat||colloquial|lang=ja}}使い果たす。
#*競馬で一万円摩った。
===={{conjug}}====
{{日本語五段活用}}
===={{pron}}====
{{ja-pron|acc=1}}
{{ja-accent-common|region=京阪|h|す|る}}
===={{trans}}====
{{trans-top|使い果たす}}
*{{T|en}}: [[lose]]
{{trans-bottom}}
==={{verb}}:刷る・摺る===
{{ja-verb|刷る|摺る}}
#字を紙に[[うつす|写す]]。
===={{conjug}}====
{{日本語五段活用}}
====用字====
*[[刷]]る(機械で行う場合)
*[[摺]]る(手作業で行う場合)
===={{pron}}====
{{ja-pron|acc=1}}
{{ja-accent-common|region=京阪|h|す|る}}
===={{trans}}====
{{trans-top|写す}}
*{{T|en}}: {{t|en|print}}
*{{T|pl}}: {{t|pl|drukować}}
{{trans-bottom}}
==={{verb}}:掏る===
{{ja-verb|掏る}}
#{{context|somewhat||colloquial|lang=ja}}他人が身につけているものを[[こっそり]][[ぬすむ|盗む]]。
===={{conjug}}====
{{日本語五段活用}}
===={{pron}}====
{{ja-pron|acc=1}}
{{ja-accent-common|region=京阪|h|す|る}}
===={{rel}}====
*{{ふりがな|掏摸|すり}}([[掏児]]とも)
*[[窃盗]]
===={{trans}}====
{{trans-top|密かに盗む}}
*{{T|en}}: [[pick]] one's [[pocket]]
{{trans-bottom}}
{{stub|ja}}
=={{L|ojp}}==
[[category:{{ojp}}]]
==={{verb}}===
[[category:{{ojp}}_{{verb}}_活用形]]
'''する'''
#動詞「'''[[す#{{ojp}}|す]]'''」の連体形。
ssycctnd8rp6i0pdr51ay32b4zjqqor
police
0
10671
2330923
2319519
2026-08-19T17:39:59Z
M-30722
1202
2330923
wikitext
text/x-wiki
=={{L|en}}==
==={{etym}}===
{{etyl|grc}} {{m|grc|πολισσονόμος}} < {{m|grc|πόλις|t=都市}} + {{m|grc|νόμος|t=法・秩序}}
==={{pron}}===
*{{IPA|lang=en|pəˈliːs}}
*{{音声|en|en-us-police.ogg|a=US}}
==={{noun}}===
{{en-noun|-}}
[[Category:{{en}}_法執行]]
#(通常 the をつけて複数扱い)[[警察]]。
#(しばしば the をつけて、複数扱い)警察官。
#*{{ux|en|three police|3人の警察官。}}
#*{{ux|en|Run, the '''police''' '''''are''''' coming!|逃げろ。警官たちがやってくるぞ。}}
===={{syn}}====
* the [[cobblers]]
* the [[fuzz]]
* [[pig|pigs]]
* [[5-0]]
* [[popo]]
* the [[heat]]
* [[filth]]
* [[cop|cops]]
====複合語====
{{top3}}
*[[chief of police]]
*[[police box]]
*[[police captain]]
*[[police car]]
*[[police chief]]
*[[police commissioner]]
*[[police constable]]
*[[police department]]
*[[police detective]]
*[[police dog]]
*[[police force]]
*[[police headquarters]]
*[[police lieutenant]]
*[[policeman]]
*[[police officer]]
*[[police precinct]]
*[[police record]]
*[[police sergeant]]
*[[police squad]]
*[[police state]]
*[[police station]]
*[[police van]]
*[[police wagon]]
*[[policewoman]]
{{bottom}}
==={{verb}}===
{{en-verb|polic|ing}}
#(ルールなどを)[[強制]]する。
#(警察力などで)治安を保つ。
=={{L|cs}}==
==={{etym}}===
{{etyl|zlw-ocs|cs}} {{m|zlw-ocs|policě}} < {{etyl|sla-pro|cs}} {{m|sla-pro|*polica}}
==={{noun}}===
{{cs-noun|f}}
#{{タグ|cs|家具}}[[たな|棚]]。
=={{L|da}}==
==={{etym}}===
{{bor|da|frm|police}}と{{etyl|it|da}} {{m|it|polizza}} < {{etyl|grc|da}} {{m|grc|ἀπόδειξις}}
==={{noun}}===
{{da-noun|n|r}}
#[[規約]]。
=={{L|fr}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=fr|/pɔ.lis/}}
*[[w:SAMPA|SAMPA]]: /pO.lis/
==={{noun}}===
{{fr-noun|f}}
[[Category:{{fr}}_法執行]]
#[[警察]]。
#{{context|印刷|lang=fr}}[[フォント]]。
===用法===
*形式的には、単数形'''police'''は集合名詞として複数形の動詞が受ける。
#*[[fuyez|Fuyez]], la '''police''' '''''[[arrive]]'''''!
==={{rel}}===
*[[policier]]
hioj5zbaduat4ktefgugz3y0zjixev8
しかく
0
11422
2331264
2233716
2026-08-20T11:31:34Z
ふゆくれ
95641
2331264
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|しがく|じかく|じがく}}
=={{L|ja}}==
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana}}
{{ja-k|歯革|t=象牙と犀皮。|hom=y}}
{{ja-k|歯角|t=動物の歯や角。}}
{{ja-k|四角|t=[[四角形]]。}}
{{ja-k|死角|t=[[視界]]になく[[活用]]できていない[[方向]]や[[場所]]。}}
{{ja-k|觜角|t=武器。}}
{{ja-k|咫角|t=仔牛。}}
{{ja-k|梓角|t=梓の実。}}
{{ja-k|視角|t=[[物体]]の[[両端]]と[[め|目]]を[[むすぶ|結ん]]だ二[[直線]]の[[なす|成す]][[角]]。}}
{{ja-k|視覚|t=[[可視光]]の[[刺激]]を[[うける|受けて]][[生]]じる[[感覚]]。}}
{{ja-k|至覚|t=大覚。}}
{{ja-k|始覚|t=[[教法]]を[[きく|聞い]]たり[[修行]]をしたりすることにより[[まよい|迷い]]を[[さる|去り]]、[[はじめて|初めて]][[さとり|悟り]]を[[ひらく|開く]]こと。{{ruby|始覚|[[しがく]]}}。}}
{{ja-k|資格|t=あることを[[おこなう|行う]]のが許される[[身分]]、[[地位]]。また、そのために[[必要]]な[[条件]]。}}
{{ja-k|姿格|t=姿。}}
{{ja-k|志格|t=志が高いこと。そのさま。}}
{{ja-k|枝格|t=長い枝。}}
{{ja-k|屍格|t=検死書。}}
{{ja-k|詩格|t=[[詩]]の[[法則]]。|t2=詩の[[風格]]。}}
{{ja-k|詩客|t=[[詩人]]。{{ruby|詩客|[[しきゃく]]}}。}}
{{ja-k|詞客|t=[[詩歌]]や[[文章]]を[[つくる|作る]]人。{{ruby|詞客|[[しきゃく]]}}。}}
{{ja-k|刺客|t=[[暗殺]]者。{{ruby|刺客|[[しきゃく]]}}。{{ruby|刺客|[[せきかく]]}}。{{ruby|刺客|[[せききゃく]]}}。{{ruby|刺客|[[せっかく]]}}。{{ruby|刺客|[[せっきゃく]]}}。}}
{{ja-k|使客|t=使者。{{ruby|使客|[[しきゃく]]}}。}}
{{ja-k|指画|t=指示して画策すること。{{ruby|指画|[[しが]]}}。|t2=指で線を引いて示すこと。{{ruby|指画|[[しが]]}}。}}
{{ja-k|咨画|t=諮ること。}}
{{ja-k|紙格|t=明かり障子。}}
{{ja-k|紙閣|t=紙壁。}}
{{ja-k|芝閣|t=高官。}}
{{ja-k|史閣|t=修史所。}}
{{ja-k|紫閣|t=紫色の宮殿。また、美しい宮殿。|t2=天子・神仙・隠者などの住まい。}}
{{ja-k|支劃|t=処置。}}
{{ja-k|市廓|市郭|t=市の外廓。}}
{{ja-k|試較|t=比較。}}
{{ja-k|祗恪|t=慎むこと。}}
{{ja-k|胔骼|t=骸骨。}}
{{ja-k|翅翮|t=羽。翼。}}
{{ja-k|豕鑊|t=豚鍋。}}
{{ja-k|茨藿|t=粗食。}}
=={{L|ojp}}==
==={{adv}}===
{{ojp-adv|然く|爾く}}[[Category:{{ojp}}_{{adv}} サ変動詞]]
#(漢文訓読語) そのように。そんなに。さように。
==={{verb}}===
{{ojp-verb|然く|爾く}}'''[[す]]'''
{{古典日本語変格活用|しかく|す}}
g9xzwlazwnpf5fqm5ptcnzhcyy1auf2
ars
0
15662
2330935
1092608
2026-08-19T19:57:40Z
Philotranscribe
133077
/* 名詞 */ ラテン語の節に意味を追加
2330935
wikitext
text/x-wiki
==ラテン語==
[[Category:ラテン語]]
===名詞===
[[Category:{{la}}_{{noun}}]]
'''ars''', 属格: artis. 第三変化、女性
# [[技]]、[[技巧]]
# [[学術]]、[[学問]]
===派生語===
*英語: [[art]]
*イタリア語、スペイン語 [[arte]]
==={{idiom}}===
*[[Ars longa, vita brevis]] 芸術は長く、人生は短し。
g22pwibtjp2tiksc4xyv1mkesevorem
ぶっち
0
20046
2331253
2161280
2026-08-20T10:58:57Z
~2026-45324-26
133070
2331253
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|プッチ}}
=={{L|ja}}==
==={{alter}}===
*[[ブッチ]]
==={{etym}}===
*「[[ぶっちぎる|'''ぶっち'''ぎる]]」の略。
==={{pron}}===
{{ja-pron|acc=1|ぶっち}}
<small>(参考:『大辞林』第四版)</small>
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru}}
#{{context|slang|学生用語|lang=ja}}[[授業]]、[[アルバイト]]、その他[[約束事]]など、[[本来]]は行う[[必要]]や[[義務]]があるものを、[[ことわり|断り]]なく行わないこと。[[すっぽかす]]こと。
#*[[講義]]を'''ぶっち'''する。
#{{context|shogi|slang|lang=ja}}[[局面]]を[[有利]]に進めるために、自分の〔[[重要]]な〕駒を[[わざと]]相手に取らせるように[[着手]]すること。[[すてごま]]。
#*[[飛車]]'''ぶっち'''
#*馬を'''ぶっち'''して詰ましにかかる。
#*〔[[中将棋]]で〕{{ruby|[[獅子]]|しし}}'''ぶっち'''
===={{syn}}====
語義1
*[[サボり]]
語義2
*[[すてごま]]
*[[サクリファイス]]:[[チェス]]における同様な[[戦略]]。
==={{verb}}===
===={{conjug}}====
{{日本語サ変活用}}
===={{syn}}====
*[[サボる]]、[[ばっくれる]]
==={{homonym}}===
*【[[仏地]]】:[[仏教]][[ゆかり]]の地。[[寺院]]の[[所在地]]。
*【[[仏意]]】:仏の心。仏の[[本意]]。ぶつい。
*【[[仏智]]】:仏の[[円満]]な{{ruby|[[智慧]]|ちえ}}。[[広大無辺]]な智慧。
an83qy7tn2vjnjqrlcu9nhde0c171w6
2331254
2331253
2026-08-20T10:59:35Z
~2026-45324-26
133070
/* {{syn}} */
2331254
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|プッチ}}
=={{L|ja}}==
==={{alter}}===
*[[ブッチ]]
==={{etym}}===
*「[[ぶっちぎる|'''ぶっち'''ぎる]]」の略。
==={{pron}}===
{{ja-pron|acc=1|ぶっち}}
<small>(参考:『大辞林』第四版)</small>
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru}}
#{{context|slang|学生用語|lang=ja}}[[授業]]、[[アルバイト]]、その他[[約束事]]など、[[本来]]は行う[[必要]]や[[義務]]があるものを、[[ことわり|断り]]なく行わないこと。[[すっぽかす]]こと。
#*[[講義]]を'''ぶっち'''する。
#{{context|shogi|slang|lang=ja}}[[局面]]を[[有利]]に進めるために、自分の〔[[重要]]な〕駒を[[わざと]]相手に取らせるように[[着手]]すること。[[すてごま]]。
#*[[飛車]]'''ぶっち'''
#*馬を'''ぶっち'''して詰ましにかかる。
#*〔[[中将棋]]で〕{{ruby|[[獅子]]|しし}}'''ぶっち'''
===={{syn}}====
全般
*[[ぶちる]]
語義1
*[[サボり]]
語義2
*[[すてごま]]
*[[サクリファイス]]:[[チェス]]における同様な[[戦略]]。
==={{verb}}===
===={{conjug}}====
{{日本語サ変活用}}
===={{syn}}====
*[[サボる]]、[[ばっくれる]]
==={{homonym}}===
*【[[仏地]]】:[[仏教]][[ゆかり]]の地。[[寺院]]の[[所在地]]。
*【[[仏意]]】:仏の心。仏の[[本意]]。ぶつい。
*【[[仏智]]】:仏の[[円満]]な{{ruby|[[智慧]]|ちえ}}。[[広大無辺]]な智慧。
o2tpa24d9bwbtb9as148iha0tkktgcw
果
0
22928
2330851
2305681
2026-08-19T15:23:45Z
Jiba1219
100610
/* {{L|zh}} */
2330851
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|か}}
==漢字==
{{kanji|木|4}}
{{筆順}}
===字源===
* [[象形文字|象形]]。実のなった樹木のさまを象る<ref group="字源">裘錫圭 『文字学概要』 商務印書館、1988年、118頁。<br>張世超、孫凌安、金国泰、馬如森 『金文形義通解』 中文出版社、1996年、1447頁。<br>季旭昇撰 『説文新証』 芸文印書館、2014年、488頁。<br>林志強等評注 『《文源》評注』 中国社会科学出版社、2017年、88頁。</ref>。「[[くだもの]]」を意味する[[漢語]]{[[果]] {{phoneme|*koojʔ}}}を表す字。
<references group="字源" />
===字義===
# [[くだもの]]。
#* [[果実]]、[[青果]]、[[苹果]]
# [[はて]]。物事の[[おわり|終わり]]、または物事の終わりとして生じるもの。
#* [[果報]]、[[結果]]、[[成果]]
#*対義字:'''[[因]]'''
# [[はたす]]。
=={{L|ja}}==
{{ja-kanji|常用=カ,は-たす,は-てる,は-て|施策=教育:4|呉音=*|漢音=カ<クヮ|訓=は-たす,は-てる,は-て,は-たして,おお-せる}}
==={{noun}}===
[[Category:{{ja}} {{noun}}]]
#[[原因]]から生じた[[結果]]。
#:{{ant|ja|因}}
#[[過去]]の[[行為]]から生じた結果。[[むくい|報い]]。
#:{{ant|ja|因}}
#{{タグ|ja|仏教}}[[仏道]][[修行]]によって得た[[さとり|悟り]]の[[境地]]。
#[[きのみ|木の実]]。[[くだもの|果物]]。
==={{prov}}===
{{prov-top}}
*{{ふりがな|因果|いんが|yomilink=no}}
*{{ふりがな|液果|えきが|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果敢|かかん|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果実|かじつ|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果樹|かじゅ|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果汁|かじゅう|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果菜類|かさいるい|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果然|かぜん|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果断|かだん|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果糖|かとう|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果肉|かにく|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果皮|かひ|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果報|かほう|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果物|くだもの|yomilink=no}}
*{{ふりがな|結果|けっか|yomilink=no}}
*{{ふりがな|松果体|しょうかたい|yomilink=no}}
*{{ふりがな|青果|せいか|yomilink=no}}
*{{ふりがな|成果|せいか|yomilink=no}}
*{{ふりがな|成果物|せいかぶつ|yomilink=no}}
*{{ふりがな|摘果|てきか|yomilink=no}}
*{{ふりがな|無想果|むそうか|yomilink=no}}
{{prov-bottom}}
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|guo3|常=1}}
{{zh-han
|m=guǒ
|m-s=go3
|m-x=guò
|m-nj=gǒ
|dg=гуә2
|c=gwo2
|c-dg=gwo2
|c-t=go2
|g=guo3
|pfs=kó
|hrs=h:goˊ
|gd=guo3
|j=gue2
|mb=guǎ
|md=guōi/guō
|mn=qz,lk,sx,km,hc:kér/xm,jj,tp,mg,hc,ph:ké/zz,kh,tn,yl,tc:kóe/qz,jj,ph:kó͘/tw,xm,zz:kó
|mn-t=guê2/guên2/guain2/guan2
|mn-l=gue2/go2
|px=pt,xy:guei3{go̍ih}/pt,xy:gor3
|sp=go2
|w=5ku / 3ku / 3kou
|x=go3
|x-h=go3
}}
==={{prov}}===
{{top}}
*{{l|zh|果报}}
*{{l|zh|果不其然}}
*{{l|zh|果蒂}}
*{{l|zh|果冻儿}}
*{{l|zh|果断}}
*{{l|zh|果饵}}
*{{l|zh|果粉}}
*{{l|zh|果脯}}
*{{l|zh|果干儿}}
*{{l|zh|果敢}}
*{{l|zh|果核}}
*{{l|zh|果酱}}
*{{l|zh|果胶}}
*{{l|zh|果酒}}
*{{l|zh|果决}}
*{{l|zh|果料儿}}
*{{l|zh|果绿}}
*{{l|zh|果木}}
*{{l|zh|果木园}}
*{{l|zh|果农}}
*{{l|zh|果皮}}
*{{l|zh|果皮箱}}
*{{l|zh|果品}}
*{{l|zh|果儿}}
*{{l|zh|果然}}
*{{l|zh|果仁儿}}
*{{l|zh|果肉}}
*{{l|zh|果实}}
*{{l|zh|果树}}
*{{l|zh|果酸}}
*{{l|zh|果穗}}
*{{l|zh|果摊}}, {{l|zh|果摊儿}}
*{{l|zh|果糖}}
*{{l|zh|果馅}}, {{l|zh|果馅儿}}
*{{l|zh|果毅}}
*{{l|zh|果园}}
*{{l|zh|果真}}
*{{l|zh|果汁}}
*{{l|zh|果枝}}
*{{l|zh|果子}}
*{{l|zh|果子酱}}
*{{l|zh|果子酒}}
*{{l|zh|果子狸}}
*{{l|zh|果子露}}
{{bottom}}
=={{L|ko}}==
{{ko-han|과|eumhun=[[열매]] 과|pos=noun}}
==={{noun}}===
#[[結果]]。
#{{タグ|ko|仏教|sort=과}}[[因縁]]から生じる一切の[[法]]。
==={{prov}}===
{{top}}
* {{l|ko|결과}} <[[結果]]>
* {{l|ko|과시}} <[[果是]]>
* {{l|ko|과연}} <[[果然]]>
* {{l|ko|과일}} <果 - >
* {{l|ko|사과}} <[[沙果]]>
* {{l|ko|사과나무}} <沙果 - >
{{bottom}}
=={{L|vi}}==
{{vi-han|quả}}
=={{コード}}==
{{文字コード|jis=1-18-44|mj={{mjmoji|013705}}|gb=B9FB|cns=1-4E2A|big5=AA47|ksx=1001-4D7D}}
{{検字|倉頡=WD|四角=6090.4}}
{{字典|dj=0904.050|hdz=21168.110|大字源=4060|大漢語林=4940|康煕=0516.110|新大字典=6818|新潮漢字=4862|諸橋=14556}}
owc3pcdcho4hhritsr9p05d4ymmmhu2
2330852
2330851
2026-08-19T15:24:26Z
Jiba1219
100610
/* {{L|zh}} */
2330852
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|か}}
==漢字==
{{kanji|木|4}}
{{筆順}}
===字源===
* [[象形文字|象形]]。実のなった樹木のさまを象る<ref group="字源">裘錫圭 『文字学概要』 商務印書館、1988年、118頁。<br>張世超、孫凌安、金国泰、馬如森 『金文形義通解』 中文出版社、1996年、1447頁。<br>季旭昇撰 『説文新証』 芸文印書館、2014年、488頁。<br>林志強等評注 『《文源》評注』 中国社会科学出版社、2017年、88頁。</ref>。「[[くだもの]]」を意味する[[漢語]]{[[果]] {{phoneme|*koojʔ}}}を表す字。
<references group="字源" />
===字義===
# [[くだもの]]。
#* [[果実]]、[[青果]]、[[苹果]]
# [[はて]]。物事の[[おわり|終わり]]、または物事の終わりとして生じるもの。
#* [[果報]]、[[結果]]、[[成果]]
#*対義字:'''[[因]]'''
# [[はたす]]。
=={{L|ja}}==
{{ja-kanji|常用=カ,は-たす,は-てる,は-て|施策=教育:4|呉音=*|漢音=カ<クヮ|訓=は-たす,は-てる,は-て,は-たして,おお-せる}}
==={{noun}}===
[[Category:{{ja}} {{noun}}]]
#[[原因]]から生じた[[結果]]。
#:{{ant|ja|因}}
#[[過去]]の[[行為]]から生じた結果。[[むくい|報い]]。
#:{{ant|ja|因}}
#{{タグ|ja|仏教}}[[仏道]][[修行]]によって得た[[さとり|悟り]]の[[境地]]。
#[[きのみ|木の実]]。[[くだもの|果物]]。
==={{prov}}===
{{prov-top}}
*{{ふりがな|因果|いんが|yomilink=no}}
*{{ふりがな|液果|えきが|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果敢|かかん|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果実|かじつ|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果樹|かじゅ|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果汁|かじゅう|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果菜類|かさいるい|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果然|かぜん|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果断|かだん|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果糖|かとう|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果肉|かにく|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果皮|かひ|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果報|かほう|yomilink=no}}
*{{ふりがな|果物|くだもの|yomilink=no}}
*{{ふりがな|結果|けっか|yomilink=no}}
*{{ふりがな|松果体|しょうかたい|yomilink=no}}
*{{ふりがな|青果|せいか|yomilink=no}}
*{{ふりがな|成果|せいか|yomilink=no}}
*{{ふりがな|成果物|せいかぶつ|yomilink=no}}
*{{ふりがな|摘果|てきか|yomilink=no}}
*{{ふりがな|無想果|むそうか|yomilink=no}}
{{prov-bottom}}
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|guo3|常=1}}
{{zh-han
|m=guǒ
|m-s=go3
|m-x=guò
|m-nj=gǒ
|dg=гуә2
|c=gwo2
|c-dg=gwo2
|c-t=go2
|g=guo3
|pfs=kó
|hrs=goˊ
|gd=guo3
|j=gue2
|mb=guǎ
|md=guōi/guō
|mn=qz,lk,sx,km,hc:kér/xm,jj,tp,mg,hc,ph:ké/zz,kh,tn,yl,tc:kóe/qz,jj,ph:kó͘/tw,xm,zz:kó
|mn-t=guê2/guên2/guain2/guan2
|mn-l=gue2/go2
|px=pt,xy:guei3{go̍ih}/pt,xy:gor3
|sp=go2
|w=5ku / 3ku / 3kou
|x=go3
|x-h=go3
}}
==={{prov}}===
{{top}}
*{{l|zh|果报}}
*{{l|zh|果不其然}}
*{{l|zh|果蒂}}
*{{l|zh|果冻儿}}
*{{l|zh|果断}}
*{{l|zh|果饵}}
*{{l|zh|果粉}}
*{{l|zh|果脯}}
*{{l|zh|果干儿}}
*{{l|zh|果敢}}
*{{l|zh|果核}}
*{{l|zh|果酱}}
*{{l|zh|果胶}}
*{{l|zh|果酒}}
*{{l|zh|果决}}
*{{l|zh|果料儿}}
*{{l|zh|果绿}}
*{{l|zh|果木}}
*{{l|zh|果木园}}
*{{l|zh|果农}}
*{{l|zh|果皮}}
*{{l|zh|果皮箱}}
*{{l|zh|果品}}
*{{l|zh|果儿}}
*{{l|zh|果然}}
*{{l|zh|果仁儿}}
*{{l|zh|果肉}}
*{{l|zh|果实}}
*{{l|zh|果树}}
*{{l|zh|果酸}}
*{{l|zh|果穗}}
*{{l|zh|果摊}}, {{l|zh|果摊儿}}
*{{l|zh|果糖}}
*{{l|zh|果馅}}, {{l|zh|果馅儿}}
*{{l|zh|果毅}}
*{{l|zh|果园}}
*{{l|zh|果真}}
*{{l|zh|果汁}}
*{{l|zh|果枝}}
*{{l|zh|果子}}
*{{l|zh|果子酱}}
*{{l|zh|果子酒}}
*{{l|zh|果子狸}}
*{{l|zh|果子露}}
{{bottom}}
=={{L|ko}}==
{{ko-han|과|eumhun=[[열매]] 과|pos=noun}}
==={{noun}}===
#[[結果]]。
#{{タグ|ko|仏教|sort=과}}[[因縁]]から生じる一切の[[法]]。
==={{prov}}===
{{top}}
* {{l|ko|결과}} <[[結果]]>
* {{l|ko|과시}} <[[果是]]>
* {{l|ko|과연}} <[[果然]]>
* {{l|ko|과일}} <果 - >
* {{l|ko|사과}} <[[沙果]]>
* {{l|ko|사과나무}} <沙果 - >
{{bottom}}
=={{L|vi}}==
{{vi-han|quả}}
=={{コード}}==
{{文字コード|jis=1-18-44|mj={{mjmoji|013705}}|gb=B9FB|cns=1-4E2A|big5=AA47|ksx=1001-4D7D}}
{{検字|倉頡=WD|四角=6090.4}}
{{字典|dj=0904.050|hdz=21168.110|大字源=4060|大漢語林=4940|康煕=0516.110|新大字典=6818|新潮漢字=4862|諸橋=14556}}
saehcvhpemjsh1zb9kaaggsdruglhda
tiga
0
23946
2331169
2082388
2026-08-20T05:40:46Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331169
wikitext
text/x-wiki
{{also|tigă}}
=={{L|id}}==
==={{pron}}===
*{{IPA|lang=id|tiga}}
===数詞===
{{head|id|numeral}}
#[[三]]。
----
=={{L|ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|tiɣa}}
===動詞===
{{head|ki|verb}}(不定形: {{l|ki|gũtiga}})
# [[とめる|止める]]。[[やめる]]<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=tiga+cease+stop&dq=tiga+cease+stop&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 24].</ref>。
# [[さる|去る]]<ref name="arb1960" />。
#*{{ux|ki|[[thĩna ndũtigaga handũ ũramenyera|Thĩna '''ndũtigaga''' handũ ũramenyera]].|[[苦難]]は[[なれる|慣れ]]ている[[ところ]]を'''去らないものである'''。}}
====派生語====
動詞:
* {{l|ki|ĩtigĩra|gwĩtigĩra}}
成句:
* {{l|ki|tigwo na wega}}
====ことわざ====
* {{l|ki|mũici na kĩhĩĩ atigaga kĩeha kĩarua}}
* {{l|ki|mũici na mũndũ mũka atigaga kĩeha akua}}
* {{l|ki|tiga kuonia ngarĩ kũhaica mũtĩ}}
===脚注===
<references />
----
=={{L|sv}}==
==={{etym}}===
{{etyl|gmq-osw|sv}} {{m|gmq-osw|þighia}} < {{etyl|non|sv}} {{m|non|þegja}} < {{etyl|gem-pro|sv}} {{m|gem-pro|*þagjaną}}
==={{verb}}===
{{sv-verb}}
#静かにする。話すのをやめる。
{{sv-conj-st|class=1|tig|teg|tig|nopp=1}}
----
=={{L|fo}}==
===語源===
{{etyl|non|fo}} [[þegja]] < {{etyl|gem-pro|fo}} {{m|gem-pro|*þagjaną}}あるいは{{etyl|ine-pro|fo}} {{m|ine-pro|*tak-}}, {{m|ine-pro|*tHk-}}
==={{pron}}===
*{{IPA|lang=fo|ˈtʰiːja}}
===動詞===
{{fo-verb|[[tagdi]]|[[tagt]]}}
#静かになる。
----
=={{L|ms}}==
==={{alter}}===
*[[tigă]]
*[[تيݢ]]
==={{pron}}===
*{{IPA|lang=ms|tiga}}
===数詞===
{{head|ms|numeral}}
#[[三]]。
cf3mzuszkom9s4fehboawx1vw9ftl87
胱
0
38408
2331250
2034866
2026-08-20T10:43:06Z
Keikei kanji
129888
2331250
wikitext
text/x-wiki
{{kanji header|部画=肉:4+6}}
{{筆順}}
===字源===
* [[形声文字|形声]]。「[[肉]]」+音符「[[光]] {{phoneme|*KWANG}}」。
===意義===
#
=={{ja}}==
[[Category:{{ja}}|こう こう {{PAGENAME}}]]
{{ja-kanji|施策=表外字体:印刷標準:コウ|呉音=コウ<クヮゥ|漢音=コウ<クヮゥ|訓=ゆばりぶくろ}}
==={{prov}}===
*[[膀胱]]
=={{zh}}==
[[Category:{{zh}}|guang1]]
{{trans_link|zh|{{PAGENAME}}}}
* '''ローマ字表記'''
** '''[[普通話]]'''
*** '''[[ピンイン]]''': [[guāng]] (guang1)
*** '''[[ウェード式]]''': kuang<sup>1</sup>
** '''[[広東語]]'''
*** '''[[イェール式]]''': gwong1
===={{prov}}====
=={{ko}}==
[[Category:{{ko}}|ㄱㅘㅇ]]
{{ko-hanja|hangeul=[[광]]|eumhun=오줌통 광|rv=gwang|mr=kwang|y=kwang}}
===={{prov}}====
=={{vi}}==
[[Category:{{vi}}|choáng]]
{{trans_link|vi|{{PAGENAME}}}}
* '''ローマ字表記'''
** [[Quốc ngữ]]: [[choáng]]
==文字情報==
{{character info}}
{{文字コード|jis=1-70-89|mj={{mjmoji|021017}}|gb=EBD7|cns=1-575A|big5=AFD6|ksx=1001-4E4D}}
{{検字|倉頡=BFMU|四角=7921.1}}
{{字典|dj=1432.230|hdz=32067.090|大字源=7895|大漢語林=4720|康煕=0980.230|新大字典=13117|新潮漢字=9566|諸橋=29432}}
s22sl4nr2ma4z75vshlct2czzgmmi0j
膀
0
38419
2331251
2034912
2026-08-20T10:43:29Z
Keikei kanji
129888
2331251
wikitext
text/x-wiki
{{kanji header|部画=肉:4+10}}
{{筆順}}
===字源===
* [[形声文字|形声]]。「[[肉]]」+音符「[[旁]] {{phoneme|*PANG}}」。
===意義===
#
=={{ja}}==
[[Category:{{ja}}|ほう]]
{{ja-kanji|施策=表外字体:印刷標準:ボウ|呉音=ボウ<バゥ|漢音=ホウ<ハゥ|訓=ゆばりぶくろ}}
===={{prov}}====
*[[膀胱]] <!-- ぼうこう -->
=={{zh}}==
[[Category:{{zh}}|bang3]]
[[Category:常用字|bang3]]
{{trans_link|zh|{{PAGENAME}}}}
* '''ローマ字表記'''
** '''[[普通話]]'''
*** '''[[ピンイン]]''': [[bǎng]] (bang3)
*** '''[[ウェード式]]''': pang<sup>3</sup>
** '''[[広東語]]'''
*** '''[[イェール式]]''': bong2, pong4
===={{prov}}====
=={{ko}}==
[[Category:{{ko}}|ㅂㅏㅇ]]
{{ko-hanja|hangeul=[[방]]|eumhun=쌍배 방|rv=bang|mr=pang|y=pang}}
===={{prov}}====
==文字情報==
{{character info}}
{{文字コード|jis=1-71-15|mj={{mjmoji|021170|021171}}|gb=B0F2|cns=1-6A50|big5=BB48|ksx=1001-5B39}}
{{検字|倉頡=BYBS|四角=7022.7}}
{{字典|dj=1443.020|hdz=32104.030|大字源=7979|大漢語林=4831|康煕=0990.150|新大字典=13257|新潮漢字=9671/9672|諸橋=29748}}
45yztb03s7e88h53m3lu5dony13ih5n
しがく
0
41502
2331267
1919372
2026-08-20T11:38:20Z
ふゆくれ
95641
2331267
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|しかく|じかく|じがく}}
=={{L|ja}}==
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana}}
{{ja-k|始覚|t={{ruby|始覚|[[しかく]]}}。|hom=y}}
{{ja-k|仕覚|t=[[才覚]]。[[工夫]]。|t2=[[準備]]。[[用意]]。}}
{{ja-k|仕学|t=[[実務]][[能力]]と[[学問]]の能力。}}
{{ja-k|史学|t=[[歴史]]を[[研究]]する学問。}}
{{ja-k|死学|t=[[実用的]]な[[価値]]の[[ない|無い]]学問。}}
{{ja-k|志学|t=学問に[[こころざす|志す]]こと。|t2=[[十五]][[歳]]。}}
{{ja-k|私学|t=[[私立]]の[[学校]]。}}
{{ja-k|視学|t=[[学事]]を[[視察]]すること。また、その人。}}
{{ja-k|斯学|t=この学問。}}
{{ja-k|歯学|t=[[は|歯]]をはじめとする口腔顎顔面領域の[[病気]]の[[治療]]・[[予防]]について研究する学問。}}
{{ja-k|詩学|t=[[詩]]の[[本質]]や[[つくる|作り]]方を研究する学問。}}
{{ja-k|試楽|t=[[公事]]や[[祭礼]]で行われる[[舞楽]]の[[試演]]。}}
{{ja-k|四岳|t=[[中原]]の[[四方]]にあり、[[諸山]]の[[しずめ|鎮め]]とされた[[よっつ|四つ]]の[[やま|山]]。}}
{{ja-k|賜額|t=額を賜うこと。}}
q4ge4qmvx4u0rm4ya0ifd6omfwikrzh
じかく
0
41503
2331271
2075246
2026-08-20T11:44:54Z
ふゆくれ
95641
2331271
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|しかく|しがく|じがく}}
=={{L|ja}}==
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana}}
{{ja-k|字画|t=[[漢字]]を[[構成]]している[[点]]や[[線]]。また、その[[かず|数]]。|t2=文字。文字の姿。|hom=y}}
{{ja-k|字格|t=[[文字]]を[[かく|書く]]際の[[法則]]。}}
{{ja-k|地格|t={{ruby|地格|[[ちかく]]}}。}}
{{ja-k|寺格|t=[[てら|寺]]の[[格式]]。}}
{{ja-k|寺閣|t=寺楼。}}
{{ja-k|磁殻|t=磁気二重層。}}
{{ja-k|耳殻|t=[[耳介]]。}}
{{ja-k|自覚|t=[[自分]]の[[おく|置かれて]]いる[[たちば|立場]]や[[能力]]などをよく[[しる|知る]]こと。|t2=自分で[[かんじとる|感じ取る]]こと。③[[みずから|自ら]][[さとる|悟る]]こと。}}
{{ja-k|時角|t=[[天球]]上のある[[点]]と[[天]]の[[極]]を通る大円が天の子午線となす[[角度]]。}}
{{ja-k|兕角|t=兕牛の角。}}
{{ja-k|痔核|t=[[肛門]]や[[直腸]]を通る[[静脈]]の[[血流]]が滞り、[[いぼ]]のように腫れたもの。}}
{{ja-k|児客|t=子供。{{ruby|児客|[[じきゃく]]}}。}}
s7t6odho9hs8yex03p759hnyl73ye9d
じがく
0
41504
2331272
1919374
2026-08-20T11:47:50Z
ふゆくれ
95641
2331272
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|しかく|しがく|じかく}}
=={{L|ja}}==
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana}}
{{ja-k|字学|t=文字学。|hom=y}}
{{ja-k|自学|t=[[自分]]で[[学習]]すること。}}
{{ja-k|耳学|t=[[上辺]]だけを[[きく|聞き]][[える|得た]][[知識]]。}}
{{ja-k|寺額|t=寺の名を記した額。山号額。}}
7alkt1qbpl89bsr1pcojszs0fj71d7o
酢豆腐
0
42601
2331241
2053272
2026-08-20T09:32:00Z
~2026-45324-26
133070
/* {{noun}} */
2331241
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|すどうふ}}
{{wikipedia|酢豆腐}}
=={{ja}}==
[[Category:{{ja}}]]
==={{pron}}===
{{ja-pron|acc=2|すどうふ}}
<small>(参考:『大辞林』第四版)</small>
===={{etym}}====
* 知ったか振りをする若旦那が腐った豆腐を食べさせられて、これは酢豆腐だと[[まけおしみ|負け惜しみ]]を言った[[落語]]より。
==={{noun}}===
[[Category:{{ja}}_{{noun}}]]
{{ja-noun|すどうふ}}
# [[しったかぶり|知ったか振り]]。[[半可通]]。
#*誰しも、自分の[[しごと|為事]]でない側の事を[[そそのかす]][[悪党|あくとう]]に誘われると、よい気になって、つい[[うかれる|浮かれ]]ずには居られぬものである。そうした後で、[[ものかげ|物蔭]]から、[[あれ]]があの男の'''酢豆腐'''さと[[わらう|嗤う]]。わらわれても[[しかたがない|為方がない]]。此程しゃべって見れば、[[無恥]][[厚顔]]至極、[[世間]]を知らぬ[[人間]]だった、という[[自覚]]が[[おこる|起ら]]ずには居ぬ。まことに、此[[座談]]は、私にとって'''酢豆腐'''である。({{ruby|[[w:折口信夫|折口信夫]]|おりくちしのぶ}} 『役者の一生』)
55dr8kvfzsqre6hcycl5p6iowyn6hq1
簡易保険
0
43253
2331054
2091409
2026-08-20T01:15:40Z
うーむ
129171
/* 日本語 */
2331054
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|かんいほけん}}
{{wikipedia}}
=={{ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun|かんいほけん|head=[[簡易]][[保険]]}}
#{{context|保険|lang=ja}}2007年10月1日に[[実施]]された[[郵政民営化]]以前に、[[日本の政治|日本政府]]・[[日本郵政公社]]が行っていた[[生命保険]]事業。正式名称は「'''[[簡易生命保険]]'''」であり、通称「'''[[簡保]]'''(かんぽ)」。民営化前には「'''Kampo'''」と[[ローマ字]]表記することも多い。[[簡易生命保険法]]によって規定されていた。
# 郵政民営化以前に契約され、日本政府による保証を継続させるため、[[かんぽ生命保険]]に承継されず「[[独立行政法人]][[郵便貯金・簡易生命保険管理機構]]」に承継された簡易生命保険契約。
===={{rel}}====
*[[郵便貯金]]([[郵貯]])
eeyxmedr4h0pgl1oextou3hsgosl397
愛鳥
0
48002
2330856
2330538
2026-08-19T15:27:45Z
Jiba1219
100610
2330856
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|あいちょう}}
=={{L|ja}}==
{{ja-kanjitab|あい|ちょう|yomi=o}}
==={{pron}}===
{{ja-pron|あいちょう|acc=0}}
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru|[[あいちょう]]}}
# [[野鳥]]を[[愛護]]すること。
#{{タグ|ja|鳥}}可愛がられている[[とり|鳥]]。
===={{rel}}====
* {{prov}}: [[愛鳥週間]]
==={{verb}}===
{{日本語サ変活用}}
=={{L|ko}}==
==={{noun}}===
{{ko-head|noun|애조|cat2=鳥}}
#(日本語に同じ)愛鳥。
oapsiidfzhn6hyj2qp99ewpe0njcjiw
規定
0
48729
2330867
2059676
2026-08-19T15:46:10Z
Jiba1219
100610
2330867
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|きてい}}
=={{L|ja}}==
{{ja-kanjitab|き|てい|yomi=o}}
==={{pron}}===
{{ja-pron|きてい|acc=0}}
{{ja-accent-common|region=京阪|h|きて|ー}}
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru|[[きてい]]}}
# [[きまり|決まり]]として[[さだめる|定める]]こと、また、定められた[[ことがら|事柄]]。
# [[性質]]や[[概念]]など、[[一定]]の[[内容]]をもつものとして定めること。
===={{syn}}====
*[[規約]]、[[規律]]、[[ルール]]
===={{rel}}====
*(使い分けに注意を要する語)[[規程]]
===={{trans}}====
*{{T|en}}: {{t|en|rule}}, {{t|en|regulation}}, {{t|en|provisions}}
==={{verb}}===
===={{conjug}}====
{{日本語サ変活用}}
===={{trans}}====
*{{T|en}}: {{t|en|prescribe}}, {{t|en|provide}}, {{t|en|stipulate}}
=={{L|zh}}==
==={{pron}}===
{{cmn-pron|guīdìng}}
{{yue-pron|kwai1 ding6}}
{{nan-pron|kui-tēng|t=gui1 dian7}}
{{cpx-pron|pt,xy:gi1 *deng5}}
{{hak-pron|kûi-thin|h=guiˋ tin˖}}
{{wuu-pron|sh:1kue din6}}
==={{noun}}===
{{zhchars|s=规定}}
*量詞:[[條]], [[項]]
# [[きまり|決まり]]として[[さだめる|定める]]こと、また、定められた[[ことがら|事柄]]。
# [[一定]]の[[内容]]をもつものとして定めること。
==={{verb}}===
{{zhchars|s=规定}}
# 規定する。
{{zh-cat|gui1ding4|名詞|動詞}}
{{yue-cat|kwai1ding6|名詞|動詞}}
{{nan-cat|kui1teng7|名詞|動詞}}
{{nan-tws-cat|gui1dian7|名詞|動詞}}
{{cpx-cat|gi1deng5|名詞|動詞}}
{{hak-cat|kui1thin4|名詞|動詞}}
{{hak-hl-cat|guiˋ tin˖|名詞|動詞}}
{{wuu-cat|kue1din3||名詞|動詞}}
=={{L|ko}}==
==={{noun}}===
{{ko-head|noun|규정}}
# [[きまり|決まり]]として[[さだめる|定める]]こと、また、定められた[[ことがら|事柄]]。
# [[一定]]の[[内容]]をもつものとして定めること。
3iy0g2bhnbz9eqksrtgntebs7e99adz
马上
0
48851
2330850
1575579
2026-08-19T15:16:49Z
Jiba1219
100610
2330850
wikitext
text/x-wiki
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|ma3shang4|adverb|hsk=甲|hsk2=3}}
{{yue-cat|ma5seung6|adverb}}
{{nan-cat|ma2siong7|adverb}}
{{nan-tws-cat|ma2siang6|adverb}}
{{wuu-cat|ma2zaon3|adverb}}
{{gan-cat|ma3song|adverb}}
{{hsn-cat|ma3shan5|adverb}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|mǎshàng|a=y|z=n}}
{{yue-pron|maa5 soeng6|h=n}}
{{nan-pron|qz,xm,sg,pn:má-siōng/zz:má-siāng|t=ma2 siang6}}
{{hak-pron|gd=ma1 song4}}
{{wuu-pron|sh,sz:1ma zaon6;sh:1mo zaon6;sh:6ma zaon6;sh:6mo zaon6;sz:1ma zan6}}
{{gan-pron|ma3 song}}
{{hsn-pron|ma3 shan5}}
==={{adverb}}===
{{zhchars|t=馬上}}
#{{おくりがな2|直|ただ|ちに|ただちに}}。
8ttow8ga2fec0n6cem0xyj0z845smef
馬上
0
48852
2330847
1470185
2026-08-19T15:14:34Z
Jiba1219
100610
2330847
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|ばじょう}}
=={{L|ja}}==
[[Category:{{ja}}]]
==={{pron}}===
{{ja-pron|ばじょう|acc=0}}
==={{noun}}===
[[Category:{{ja}}_{{noun}}]]
{{jachar|馬|上}}(ばじょう)
#[[うま|馬]]の[[せなか|背中]]。
#(比喩)[[戦争]]で戦うこと。
#* 馬上少年過 世平白髪多(馬上少年過ぐ 世平らかにして白髪多し:[[w:伊達政宗|伊達政宗]]作)
#*:戦争ばかりで若い頃を過ごしてしまった、世の中は平和になったが年老いてしまった。
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|ma3shang4|adverb}}
{{yue-cat|ma5seung6|adverb}}
{{nan-cat|ma2siong7|adverb}}
{{nan-tws-cat|ma2siang6|adverb}}
{{hak-cat|ma1song4|adverb}}
{{wuu-cat|ma2zaon3|adverb}}
{{gan-cat|ma3song|adverb}}
{{hsn-cat|ma3shan5|adverb}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|mǎshàng|a=y}}
{{yue-pron|maa5 soeng6}}
{{nan-pron|qz,tw,xm,sg,pn:má-siōng/twvk,zz:má-siāng|t=ma2 siang6}}
{{hak-pron|mâ-song|gd=ma1 song4}}
*{{wuu}}: ma2zaon, mo2zaon
{{gan-pron|ma3 song}}
{{hsn-pron|ma3 shan5}}
==={{adverb}}===
{{zhchars|s=马上}}
#{{おくりがな2|直|ただ|ちに|ただちに}}。
[[Category:日中で意味が大きく異なる漢語]]
=={{L|ko}}==
==={{noun}}===
{{ko-head|noun|마상}}
#(日本語語義1)馬上。
hprush4ogyh2mpkq0m9e8jjmyk2leka
2330849
2330847
2026-08-19T15:15:24Z
Jiba1219
100610
/* {{L|zh}} */
2330849
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|ばじょう}}
=={{L|ja}}==
[[Category:{{ja}}]]
==={{pron}}===
{{ja-pron|ばじょう|acc=0}}
==={{noun}}===
[[Category:{{ja}}_{{noun}}]]
{{jachar|馬|上}}(ばじょう)
#[[うま|馬]]の[[せなか|背中]]。
#(比喩)[[戦争]]で戦うこと。
#* 馬上少年過 世平白髪多(馬上少年過ぐ 世平らかにして白髪多し:[[w:伊達政宗|伊達政宗]]作)
#*:戦争ばかりで若い頃を過ごしてしまった、世の中は平和になったが年老いてしまった。
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|ma3shang4|adverb}}
{{yue-cat|ma5seung6|adverb}}
{{nan-cat|ma2siong7|adverb}}
{{nan-tws-cat|ma2siang6|adverb}}
{{hak-cat|ma1song4|adverb}}
{{wuu-cat|ma2zaon3|adverb}}
{{gan-cat|ma3song|adverb}}
{{hsn-cat|ma3shan5|adverb}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|mǎshàng|a=y}}
{{yue-pron|maa5 soeng6}}
{{nan-pron|qz,tw,xm,sg,pn:má-siōng/twvk,zz:má-siāng|t=ma2 siang6}}
{{hak-pron|mâ-song|gd=ma1 song4}}
{{wuu-pron|sh,sz:1ma zaon6;sh:1mo zaon6;sh:6ma zaon6;sh:6mo zaon6;sz:1ma zan6}}
{{gan-pron|ma3 song}}
{{hsn-pron|ma3 shan5}}
==={{adverb}}===
{{zhchars|s=马上}}
#{{おくりがな2|直|ただ|ちに|ただちに}}。
[[Category:日中で意味が大きく異なる漢語]]
=={{L|ko}}==
==={{noun}}===
{{ko-head|noun|마상}}
#(日本語語義1)馬上。
nsh3xvejgdp15iqkd1ma9llxe9fmkxw
連結
0
52292
2331053
2116060
2026-08-20T00:53:22Z
Maraschino Cherry
93381
/* 註 */
2331053
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:れんけつ}}
=={{L|ja}}==
{{Wikipedia}}
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru|[[れんけつ]]}}
# [[つなぐ|繋い]]で、[[ひとつづき|ひと続き]]にすること。あるいは、そのような状態。
#*1928年、宮本百合子「赤い貨車」<ref>青空文庫、2002年5月6日作成、2003年7月20日修正(底本:「宮本百合子全集 第四巻」新日本出版社、1986(昭和61)年3月20日第5刷発行)https://www.aozora.gr.jp/cards/000311/files/1978_6567.html</ref>
#*:ナースチャは電車にのっている。電車は二台'''連結'''だ。ナースチャはひろげた脚の間に麻袋をおき、あとの車にのっている。
#*2019年、阿部賢太郎「セルロースナノファイバーのゲル化と成形加工技術」<ref>阿部 賢太郎, セルロースナノファイバーのゲル化と成形加工技術, 機能紙研究会誌, 2017, 56 巻, p. 25-27, 公開日 2019/06/22, Online ISSN 2187-2740, Print ISSN 0288-5867, https://doi.org/10.11332/kinoushi.56.25 [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ja CC BY 4.0]で公開</ref>
#*:中和することで膨潤は終了し,再結晶することにより,ナノファイバー同士の'''連結'''は,水中でも安定なものとなる。
===={{trans}}====
{{trans-top}}
*[[Frisian]]: [[ferbining]] , [[keppeling]]
*イタリア語: [[lega]] ''f''
*{{en}}:[[link]], [[connection]]、[[coupling]]
*オランダ語: [[link]] ''m'' , [[verbinding]] ''f'' , [[relatie]] ''f'' , [[koppeling]] ''f''
*スウェーデン語: [[länk]]
*スペイン語: [[enlace]]
*中国語: {{zh-l|連結|tr=liánjíe}}
*デンマーク語: [[link]]
*ドイツ語: [[Verbindung]] ''f'' , [[Verknüpfung]] ''f'' , Link ''m''
*フィンランド語: [[linkki]]
*フランス語: [[lien]] ''m''
*ヘブライ語: [[קישור]] (Ki'shur) ''m'' , [[חוליה]] (Hul'ya) ''f''
*ルーマニア語: [[legătură]] ''f''
*ロシア語: [[связующее звено]] (1), [[линк]] (2)
{{trans-bottom}}
===={{syn}}====
*[[接続]]、[[連接]]、[[結合]]
===={{comp}}・{{drv}}====
*[[連結会計]]、[[連結器]]、[[弧状連結]]、[[連結空間]]、[[単連結]]
==={{verb}}===
{{ja-verb-suru|れんけつ}}
#{{タグ|ja|自動詞}}[[ひとつづき|ひと続き]]に[[つながる|繋がる]]。
#*1931年、寺田寅彦「連句雑俎」<ref>青空文庫、2003年6月25日作成(底本:「寺田寅彦随筆集 第三巻」小宮豊隆編、岩波文庫、岩波書店、1997(平成9)年9月5日第64刷発行)https://www.aozora.gr.jp/cards/000042/files/2461_11119.html</ref>
#*:むしろ一つの非常に精巧な器械の二つの部分が複雑きわまる隠れた仕掛けで'''連結し'''ていて、その一方を動かすと他方が動きまた鳴りだすような関係である。
#*1949年、林芙美子「浮雲」<ref>青空文庫、2016年5月15日作成(底本:「筑摩現代文学大系 39 佐多稲子 林芙美子 集」筑摩書房、1978(昭和53)年1月15日初版第1刷発行)https://www.aozora.gr.jp/cards/000291/files/52236_58934.html</ref>
#*:機関車の後には、四輛ばかりの無蓋トロッコが'''連結し'''て、その四台のトロッコには、米俵や、野菜や、郵便や、塩叺が積み込まれて、山へ行く営林署の樵夫が五六人、寒さうに俵に腰をかけてゐた。
#{{タグ|ja|他動詞}}[[ひとつづき|ひと続き]]に[[つなげる|繋げる]]。
#*1922年、寺田寅彦「蓄音機」<ref>青空文庫、2003年5月18日作成(底本:「寺田寅彦随筆集 第二巻」小宮豊隆編、岩波文庫、岩波書店、1997(平成9)年5月6日第70刷発行)https://www.aozora.gr.jp/cards/000042/files/2446_10267.html</ref>
#*:もう一つの蓄音機の欠点は、レコードの長さに制限があって長い曲が途中で中断せられる事である。この中絶をなくするために二台の器械を'''連結し'''てレコードの切れ目で一方から他方へ切りかえる仕掛けがわが国の学者によって発明されたそうであるが、
#*1932年、宮沢賢治「グスコーブドリの伝記」<ref>青空文庫、2004年1月5日作成、2014年9月16日修正(底本:「童話集 風の又三郎」岩波文庫、岩波書店、1997(平成9)年8月4日第70刷発行)https://www.aozora.gr.jp/cards/000081/files/1924_14254.html</ref>
#*:それから三日の後、火山局の船が、カルボナード島へ急いで行きました。そこへいくつものやぐらは建ち、電線は'''連結さ'''れました。
===={{conjug}}====
{{日本語サ変活用}}
===={{trans}}====
*{{T|en}}: [[connect]]
==={{adjectivenoun}}・{{noun}}・{{verb}}===
{{ja-adjectival noun|れんけつ}}
#{{タグ|ja|位相空間論}}[[位相空間]]が二つ以上の[[開集合]]によってわかれることなく、一つにつながっていること。位相空間 ''X'' を[[空]]ではない2つの開集合 ''A'', ''B'' の[[直和]]として表す(''X'' = ''A'' ∪ ''B'', ''A'' ∩ ''B'' = ∅ を満たす)ことができないとき、''X'' は連結である、連結しているという。
===={{conjug}}====
{{日本語ダ活用}}
{{日本語サ変活用}}
===={{trans}}====
*{{T|en}}: [[connected]]
*
===註===
<references />
----
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|lian2jie2|verb|noun|情報技術}}
{{yue-cat|lin4git3|verb|noun|情報技術}}
{{nan-cat|lian5kiat4|verb|noun|情報技術}}
{{hak-cat|lien2kiet5|verb|noun|情報技術}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|liánjié}}
{{yue-pron|lin4 git3}}
{{nan-pron|liân-kiat}}
{{hak-pron|lièn-kiet}}
==={{verb}}===
{{zhchars}} ({{zh-ts||'''[[连结]]'''}} )
#連結する。
#:{{syn|zh|{{zh-l|鏈接|tr=liànjiē}}}}
==={{noun}}===
{{zhchars}} ({{zh-ts||'''[[连结]]'''}} )
#[[ハイパーリンク]]。
----
=={{L|ko}}==
==={{noun}}===
{{ko-head|noun|연결}}
#(日本語に同じ)連結。
f8rg97v64zo5jz338m70uqomyvle4ob
öga
0
54092
2330913
2324761
2026-08-19T17:26:12Z
M-30722
1202
2330913
wikitext
text/x-wiki
=={{L|sv}}==
{{wikipedia|lang=sv}}
==={{etym}}===
{{etyl|gmq-osw|sv}} {{m|gmq-osw|øgha|ø̄gha}} < {{etyl|non|sv}} {{m|non|auga}} < {{etyl|gem-pro|sv}} {{m|gem-pro|*augô}} < 最終的には {{etyl|ine-pro|sv}} {{m|ine-pro|*h₃ekʷ-|t=目、見る}}
==={{pron}}===
*{{IPA|ˈøːˌɡa|lang=sv}}
*{{音声|sv|Sv-öga.ogg}}
==={{noun}}===
{{sv-noun|n}}
#{{context|anatomy|lang=sv}}[[め#名詞: 目 眼|目]]。
#{{タグ|sv|気象}}[[台風]]や[[ハリケーン]]の[[中心]]。目。
#[[はり|針]]の[[あな|穴]]。
#[[さいころ]]の目。
#{{タグ|sv|植物学}}[[じゃがいも]]の[[め#名詞: 芽|芽]]。
{{sv-noun-irreg-n|öga|ögat|ögon|ögonen}}
0p1uedbz4qd3bpure9w3dr1ntgasw0t
率直
0
57094
2330875
1920797
2026-08-19T15:57:21Z
Jiba1219
100610
2330875
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|そっちょく}}
=={{L|ja}}==
{{ja-kanjitab|そつ|k1=そっ|ちょく|yomi=o}}
==={{pron}}===
{{ja-pron|そっちょく|acc=0}}
==={{noun}}===
{{ja-noun|そっちょく}}
#[[かざりけ|飾り気]]がなく[[ありのまま]]であること。
==={{adjectivenoun}}===
[[Category:{{ja}}_{{adjectivenoun}}]]
{{日本語ダ活用}}
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|shuai4zhi2|adjective}}
{{yue-cat|seut1jik6|adjective}}
{{nan-cat|sut4tit8|adjective}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|shuàizhí}}
{{yue-pron|seot1 zik6}}
{{nan-pron|qz,xm:soài-ti̍t/tw,zz:sut-ti̍t}}
==={{adjective}}===
{{zhchars}}
#率直な。
=={{L|ko}}==
==={{noun}}===
{{ko-head|noun|솔직}}
#(日本語に同じ)率直。
kmjdrcpj1c72mddfwlb982zuay3kk9u
观测
0
59883
2330903
1576980
2026-08-19T16:51:48Z
Jiba1219
100610
2330903
wikitext
text/x-wiki
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|guan1ce4|verb|hsk=丙}}
{{yue-cat|gun1chak1|verb}}
{{nan-cat|koan1chhek4|verb}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|guāncè|z=n}}
{{yue-pron|gun1 cak1|h=n}}
{{nan-pron|xm,zz:koan-chhek}}
==={{verb}}===
{{zhchars|t=觀測}}
#[[観測]]する。
#(状況){{おくりがな|探|る|さぐる}}。
71jtqxvg5b6xlbo16g10ipbhnzcqsr4
觀測
0
59884
2330901
1508822
2026-08-19T16:50:41Z
Jiba1219
100610
2330901
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|かんそく}}
=={{L|ja}}==
==={{kyujitai}}===
{{ja-kyujitai|かんそく}}
#{{kyujitai of|観測}}
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|guan1ce4|verb}}
{{yue-cat|gun1chak1|verb}}
{{nan-cat|koan1chhek4|verb}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|guāncè}}
{{yue-pron|gun1 cak1}}
{{nan-pron|tw,xm,zz:koan-chhek}}
==={{verb}}===
{{zhchar|s=观测}}
#[[観測]]する。
#(状況){{おくりがな2|探|さぐ|る|さぐる}}。
===={{rel}}====
*[[觀測站]]
=={{L|ko}}==
==={{noun}}===
{{ko-head|noun|관측}}
#[[観測]]。
no9ke0soy0th3fv953ips820oo3dubu
2330902
2330901
2026-08-19T16:50:59Z
Jiba1219
100610
/* {{L|zh}} */
2330902
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|かんそく}}
=={{L|ja}}==
==={{kyujitai}}===
{{ja-kyujitai|かんそく}}
#{{kyujitai of|観測}}
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|guan1ce4|verb}}
{{yue-cat|gun1chak1|verb}}
{{nan-cat|koan1chhek4|verb}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|guāncè}}
{{yue-pron|gun1 cak1}}
{{nan-pron|tw,xm,zz:koan-chhek}}
==={{verb}}===
{{zhchars|s=观测}}
#[[観測]]する。
#(状況){{おくりがな2|探|さぐ|る|さぐる}}。
===={{rel}}====
*[[觀測站]]
=={{L|ko}}==
==={{noun}}===
{{ko-head|noun|관측}}
#[[観測]]。
kqkkc04ela0b4wkrplgnjvzzog8c404
mujiya
0
64142
2330837
1444057
2026-08-19T14:22:37Z
Kuroco2k
84207
2330837
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ha}}==
==={{pron}}===
*{{ha-IPA|mūjìyā}}
==={{noun}}===
{{ha-noun|f|head=mūjìyā|mūjiyōyī}}
#{{タグ|ha|鳥}} {{ふりがな|梟|ふくろう}}。
de4404yixh6oujwldte3pxqb6q98rxw
不久
0
66998
2330871
1577671
2026-08-19T15:52:32Z
Jiba1219
100610
2330871
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:bu4jiu3}}
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|bu4jiu3|adv|hsk=甲}}
{{yue-cat|bat1gau2|adv}}
{{nan-cat|put4kiu2|adv}}
{{hak-cat|put5kiu3|adv}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|bùjiǔ|a=y}}
{{yue-pron|bat1 gau2}}
{{nan-pron|ml:put-kú/tw:put-kiú}}
{{hak-pron|put-kiú}}
==={{adv}}===
{{zhchars}}
# [[すぐ]]に、[[やがて]]、[[まもなく]]。
===={{seealso}}====
* ({{nan}}) {{zh-ts|無偌久|无偌久}} ([[bô-lōa-kú]])
snk19qzip7iix5v0gehchhteroz62sw
规定
0
67628
2330868
1577746
2026-08-19T15:47:53Z
Jiba1219
100610
2330868
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:gui1ding4}}
=={{L|zh}}==
==={{pron}}===
{{cmn-pron|guīdìng|z=n}}
{{yue-pron|kwai1 ding6|h=n}}
{{nan-pron|ml:kui-tēng|t=gui1 dian7}}
{{cpx-pron|pt,xy:gi1 *deng5}}
{{hak-pron|h=guiˋ tin˖}}
{{wuu-pron|sh:1kue din6}}
==={{noun}}===
{{zhchars|t=規定}}
*量詞:{{ZHsim|[[条]], [[项]]}}
#[[規定]]。
==={{verb}}===
{{zhchars|t=規定}}
#規定する。
{{zh-cat|gui1ding4|名詞|動詞|hsk=乙|hsk2=4}}
{{yue-cat|kwai1ding6|名詞|動詞}}
{{nan-cat|kui1teng7|名詞|動詞}}
{{nan-tws-cat|gui1dian7|名詞|動詞}}
{{cpx-cat|gi1deng5|名詞|動詞}}
{{hak-hl-cat|guiˋ tin˖|名詞|動詞}}
{{wuu-cat|kue1din3||名詞|動詞}}
miubjmr89133x1nm0xrp4kbizx728w7
ばってん
0
67709
2331046
2294916
2026-08-20T00:01:23Z
うーむ
129171
/* */
2331046
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|はってん|はつでん}}
=={{L|ja}}==
==={{etym}}===
*{{etyl|ojp|ja}}助詞の複合形「[[ば]]・[[とて]](~ではあるが、~であるので)」がなまったもの。
===助詞===
{{head|ja|助詞}}
#{{context|接続助詞|終助詞|肥筑方言|lang=ja}}~である[[けれども]]。
===={{usage}}====
*体言又は形容詞系活用語を除く活用語の終止形若しくは形容詞系活用語に「'''か'''」(「くあり」の変化?)を付したものに接続。
**(終止形接続)「ビールはござりません'''ばってん'''、恵比寿ならござります」([[w:夏目漱石|夏目漱石]] 『二百十日』 )
**(形容詞系活用語の場合)俺にしたっておのしば、娘らしう[[裁縫]]やなんか習わせて、早うよか所へかたつけてやる仕事をさせんならんと思わんわけじゃな''か'''''ばってん'''([[w:三好十郎|三好十郎]] 『破れわらじ』)
==={{conjunction}}===
{{head|ja|conjunction}}
#{{context|肥筑方言|lang=ja}}[[しかし]]、[[けれども]]。
#*'''ばってん'''、すぐ水あげにかかっとでっしう?([[w:三好十郎|三好十郎]] 『破れわらじ』)
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana|h=y}}
*【[[罰点]]】✖️。
*【[[罰典]]】罰則。
8sqymja78jqjvooc03lo8lhxxkpyqqx
只有
0
80121
2330857
2097227
2026-08-19T15:35:17Z
Jiba1219
100610
2330857
wikitext
text/x-wiki
{{also|𫪩|𫪫}}
=={{L|zh}}==
==={{pron}}===
{{cmn-pron|zhǐyǒu}}
{{yue-pron|zi2 jau5}}
{{nan-pron|xm,zz,tw:chí-ū/qz:chí-ǔ}}
{{hak-pron|chṳ́-yû}}
{{wuu-pron|sh:7tseq yeu}}
==={{conjunction}}===
{{zhchars|mt=衹有}}
#[[ただ]]~[[だけ]]が。
#(「[[才]]」を含む文と呼応して)~して{{おくりがな2|初|はじ|めて|はじめて}}。
#*{{ux|zh|'''只有'''[[我]][[完成]][[功课]],[[妈妈]][[才]][[让]][[我]][[去]][[玩]]。|宿題を終えて初めて、母親は、私を遊びに行かせた。|tr='''Zhǐyǒu''' wǒ wánchéng gōngkè, māma cái ràng wǒ qù wán.|sort=zhi3you3}}
==={{adverb}}===
{{zhchars}}
#~する[[しか]]ない。
{{zh-cat|zhi3you3|接続詞|副詞|hsk=乙}}
{{yue-cat|ji2yau5|接続詞|副詞}}
{{nan-cat|chi2u7|接続詞|副詞}}
{{hak-cat|chii3yu1|接続詞|副詞}}
{{wuu-cat|tsy2yeu2|接続詞|副詞}}
q3b4x2p0equ0smvkaanei1h0n2tyf1e
2330859
2330857
2026-08-19T15:39:38Z
Jiba1219
100610
2330859
wikitext
text/x-wiki
{{also|𫪩|𫪫}}
=={{L|zh}}==
==={{pron}}===
{{cmn-pron|zhǐyǒu}}
{{yue-pron|zi2 jau5}}
{{nan-pron|xm,zz,tw:chí-ū/qz:chí-ǔ}}
{{hak-pron|chṳ́-yû}}
{{wuu-pron|sh:7tseq yeu}}
==={{conjunction}}===
{{zhchars|mt=衹有}}
#[[ただ]]~[[だけ]]が。
#(「[[才]]」を含む文と呼応して)~して{{おくりがな2|初|はじ|めて|はじめて}}。
#*{{ux|zh|'''只有'''[[我]][[完成]][[功课]],[[妈妈]][[才]][[让]][[我]][[去]][[玩]]。|宿題を終えて初めて、母親は、私を遊びに行かせた。|tr='''Zhǐyǒu''' wǒ wánchéng gōngkè, māma cái ràng wǒ qù wán.|sort=zhi3you3}}
==={{adverb}}===
{{zhchars|mt=衹有}}
#~する[[しか]]ない。
{{zh-cat|zhi3you3|接続詞|副詞|hsk=乙}}
{{yue-cat|ji2yau5|接続詞|副詞}}
{{nan-cat|chi2u7|接続詞|副詞}}
{{hak-cat|chii3yu1|接続詞|副詞}}
{{wuu-cat|tsy2yeu2|接続詞|副詞}}
hhkz7nxrul1vtogvfa053ue9hdcaekx
おす
0
84945
2330853
2276395
2026-08-19T15:25:01Z
Jiba1219
100610
2330853
wikitext
text/x-wiki
{{also|をす}}
=={{L|ja}}==
==={{verb}}===
{{ja-verb}}【[[押]]す・[[圧]]す・[[推]]す・[[捺]]す】
# {{ふりがな|前|まえ}}の[[方向]]に{{ふりがな|力|ちから}}を{{おくりがな2|加|くわ|え|くわえる}}たり、{{おくりがな2|動|うご|かし|うごかす}}たりする。
#* 「ドアを'''押す'''。」「急いでいても、前の人を'''押し'''てはいけない。」「'''押し'''だし」(相撲の決まり手)
# [[くっつける]]ように力を加える。押し付ける。[[圧力]]が高い[[状態]]にする。
# (捺す)[[判子]]を紙に押し付けて[[印字]]する。
# 前に出す。あることがらに対して[[積極的]]な[[態度]]をみせる。推し進める。
# 押し通す。強く迫る。押し切る。
# [[圧倒]]する。[[優位]]に立つ。
# あることがらをかえりみず[[無理]]に[[実行]]する。[[強行]]する。
#* 病を'''おし'''て出かける。
# [[公演]]や[[放送]]などで、[[時間]]が[[予定]]より遅れる。
# (推す)[[推薦]]する。
===={{conjug}}====
{{日本語五段活用}}
===={{pron}}====
{{ja-pron|acc=0}}
{{ja-accent-common|region=京阪|h||おす}}
===={{trans}}====
{{trans-top|前方に動かす}}
*{{T|en}}: {{t|en|push}}, {{t|en|press}}
*{{T|zh}}: {{lang|zh|[[推]], [[按]]}}
*{{T|ko}}: {{t|ko|밀다}}
*{{T|nb}}: {{t|no|skyve}}, {{t|no|dytte}}, {{t|no|skubbe}}
*{{T|fr}}: {{t|fr|pousser}}
{{trans-bottom}}
{{trans-top|押し付ける}}
*{{T|en}}: {{t|en|push}}
*{{T|fr}}: {{t|fr|appuyer}}
{{trans-bottom}}
{{trans-see|押印する|捺印}}
{{trans-see|推薦する|推薦}}
===={{rel}}====
*[[おさえる]]
==={{noun}}===
{{ja-verb}}【[[オス]]・[[雄]]・[[牡]]】
# [[人間]]以外の動物で、{{ふりがな|男|おとこ}}の性質をもつもの。
##[[人間]]の[[男性]]に対する[[卑語]]([[蔑称]])、または[[性的]]な[[たくましさ]]などを[[強調]]する語。
# [[ねじ]]や[[コネクタ]]で、穴に挿して使うほうの[[部品]]。[[プラグ]]。
===={{pron}}====
{{ja-pron|acc=2}}
{{ja-accent-common|region=京阪|a|お|す}}
===={{trans}}====
*{{T|en}}: {{t|en|male}}(雄の)
*{{T|ko}}: {{lang|ko|[[수]], [[수놈]]}}
*{{T|zh}}: {{lang|zh|[[雄]], [[公]], [[牡]]}}
===={{ant}}====
* [[めす]]
==={{noun}}:お酢===
{{ja-noun}}【お[[酢]]】
#{{context|food|lang=ja}}{{ふりがな|酢|す}}の[[美化語]]。[[酸味]]のある[[調味料]]。
===={{pron}}====
{{ja-pron|acc=0}}
===感動詞===
[[Category:{{ja}}_感動詞]]
'''おす'''・'''押忍'''・'''[[おっす]]'''
# [[武道]]に取り組む人[[同士]]でかけあう[[挨拶]]。
# [[しりあい|知り合い]]同士の、[[気軽]]な挨拶。
# [[肯定]]の返事。
===={{pron}}====
{{ja-pron|acc=1}}
=={{L|ojp}}==
==={{pron}}===
{{ojp-pron-verb-2-1|お|す}}
==={{verb}}===
{{ojp-verb}}【[[押]]す・[[圧]]す】
#{{ふりがな|力|ちから}}を{{おくりがな2|加|くわ|え|くわえる}}て{{おくりがな2|動|うご|かす|うごかす}}。
#{{おくりがな3|押|お|し|当|あ|てる|おしあてる}}。
#{{おくりがな3|張|は|り|付|つ|ける|はりつける}}。
#[[圧倒]]する。
#[[前進]]させる。
# (捺す)[[押印]]する。
{{古典日本語四段活用|お|す}}
69y66ecebcmrqmkk5i753t71bihobeo
北部
0
85417
2330863
2206633
2026-08-19T15:41:41Z
Jiba1219
100610
/* {{L|zh}} */
2330863
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|ほくぶ}}
=={{L|ja}}==
{{ja-kanjitab|ほく|ぶ|yomi=o}}
{{wikipedia|北部 (曖昧さ回避)|北部}}
==={{pron}}===
{{ja-pron|ほくぶ|acc=1}}
==={{noun}}===
{{ja-noun|[[ほくぶ]]}}
#{{ふりがな|北|きた}}の[[方]]の[[部分]]。
===={{rel}}====
*[[南部]]
*[[東部]]
*[[西部]]
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|bei3bu4|hsk=乙|方位詞}}
{{yue-cat|bak1bou6|方位詞}}
{{nan-cat|pak4poo7|方位詞}}
{{cpx-cat|bah6bou5|方位詞}}
{{hak-cat|pet5phu4|方位詞}}
{{hak-hl-cat|bed pu˖|方位詞}}
{{wuu-cat|poh4bu3|方位詞}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|běibù}}
{{yue-pron|bak1 bou6}}
{{nan-pron|qz,jj,ph:pak-pǒ͘/tw,xm,zz:pak-pō͘}}
{{cpx-pron|pt,xy:bah6 bou5}}
{{hak-pron|pet-phu|h=bed pu˖}}
{{wuu-pron|sh:7poq bu6}}
===方位詞===
{{zhchars}}
#北部(に、で)。
==={{desc}}===
{{CJKV||北部|북부|bắc bộ}}
=={{L|ko}}==
==={{noun}}===
{{ko-head|noun|북부}}
#(日本語に同じ)北部。
=={{L|vi}}==
==={{noun}}===
{{vi-head|noun|bắc|bộ}}
#(日本語に同じ)北部。
==={{name}}===
{{vi-head|name|Bắc|bộ|cat2=}}
#[[北ベトナム]]。
lw237o8tctf5meqizux4g9kipp9vrn0
はつでん
0
86092
2331048
440597
2026-08-20T00:08:44Z
うーむ
129171
/* */
2331048
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|はってん|ばってん}}
=={{L|ja}}==
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana|h=y}}
*【[[発伝]]】関所を開く。
*【[[発電]]】電気を発生させること。
jj59mwt0cjooy6r9gpaak190hlfbiid
ny
0
90232
2330922
2324759
2026-08-19T17:37:16Z
M-30722
1202
2330922
wikitext
text/x-wiki
{{seeup2}}
==記号==
{{wikipedia}}
===={{abbr}}====
'''{{PAGENAME}}'''
#{{ISO639-1}}
=={{L|sv}}==
==={{etym}}===
{{etyl|non|sv}} {{m|non|nýr}} < {{etyl|gem-pro|sv}} {{m|gem-pro|*niwjaz}} < {{etyl|ine-pro|sv}} {{m|ine-pro|*néwos|t=新しい}}
==={{pron}}===
*{{音声|sv|Sv-ny.ogg}}
*{{IPA|/ny/|lang=sv}}
==={{adjective}}===
{{sv-adj}}
# [[あたらしい|新しい]]。[[新規]]の。[[新品]]の。
#{{タグ|sv|天文学}}天体の[[つき|月]]について[[朔]]の[[直後]]である状態。[[新月]]である状態。
{{sv-adj-reg|ny|nytt|ny}}
{{-}}
=={{L|nb}}==
===形容詞===
{{head|nb|adjective|中性単数|nytt|単数定形・複数形|nye}}
# [[あたらしい|新しい]]。
=={{L|hu}}==
==={{pron}}===
*{{sense|音素}} {{hu-IPA}}
*{{sense|文字名}} {{hu-IPA|enny}}
===文字===
{{hu-letter|upper=Ny|lower=ny}}
# [[ラテン文字]]で書かれる[[ハンガリー語]][[アルファベット]]の23番目の[[文字]]、読みは '''{{m|hu|enny}}'''。
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|ny-e|e|v=ny}}{{hu-pos-etek|ny-||ei}}
==={{seealso}}===
{{list:Latin script letters/hu}}
===参考文献===
*{{R:ErtSz}}
{{stub|他}}
dee2b0s7wbqvdehe34f04nwmd5fiho9
jag
0
99460
2330921
2324757
2026-08-19T17:35:46Z
M-30722
1202
2330921
wikitext
text/x-wiki
=={{L|sv}}==
==={{etym}}===
{{etyl|gmq-osw|sv}} {{m|gmq-osw|iak}}, {{m|gmq-osw|jæk}} < {{etyl|non|sv}} {{m|non|jak}} < {{etyl|gmq-pro|sv}} {{m|gmq-pro|ᛖᚲ}} < {{etyl|gem-pro|sv}} {{m|gem-pro|*ek}} < {{etyl|ine-pro|sv}} {{m|ine-pro|*éǵh₂}}
==={{pron}}===
*{{IPA|lang=sv|ˈjɑː(ɡ)}}
*{{音声|sv|Sv-jag.ogg}}
==={{pronoun}}===
{{head|sv|pronoun}}
#[[一人称]][[単数]][[主格]]。[[わたし]]は。わたしが。
#*{{ux|sv|'''Jag''' [[läsa|läser]] [[en]] [[bok]].|'''わたしは'''本を読んでいます。}}
{{スウェーデン語 人称代名詞}}
==={{noun}}===
{{sv-noun|g=n}}
#{{タグ|sv|心理学}}[[自我]]。
#[[主人公]]視点の[[ものがたり|物語]]において、語っている人。わたし。
{{sv-noun-irreg-n|2=jaget}}
===={{rel}}====
*{{l|sv|jagkänsla}}
*{{l|sv|överjag}}
=={{L|de}}==
==={{verb}}===
{{head|de|verb form}}
#{{conjugation of|jagen||imp|s|lang=de}}
qhcigihpvekake3smzjnburl86g8q3t
いみ
0
101877
2330897
1627481
2026-08-19T16:41:09Z
M-30722
1202
2330897
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun|[[忌]]み|斎}}
# [[いむ|忌む]]こと。
# [[喪中]]。
# [[けがれ|汚れ]]を[[さける|避け]][[つつしむ|慎む]]こと。
==={{verb}}===
{{head|ja|動詞 活用形|kanji=忌み}}
# [[いむ]]の連用形。
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana|h=y}}
*【[[意味]]】ある[[表現]]に対し、それによって[[しめす|示される]][[内容]]、[[概念]]。
*【[[異味]]】[[普通]]のものとは[[ちがう|違った]][[あじ|味]]。
=={{L|ryu}}==
==={{noun}}===
{{head|ryu|名詞}}
# {{q|日本語に同じ}} 忌み。
# [[意味]]。
# {{ふりがな|夢|ゆめ}}。
tka3t7bb6oxehdf079ziq3fw7yljfut
하나
0
126982
2331238
2318181
2026-08-20T08:43:30Z
Kuroco2k
84207
/* {{ko}} */
2331238
wikitext
text/x-wiki
=={{ko}}==
{{number box|ko|1}}
==={{etym}}===
{{etyl|okm|ko}} [[ᄒᆞ낳]] (honah), [[ᄒᆞ나]] (hona), [[ᄒᆞᆫ낳]] (honnah), [[ᄒᆞᆫ]] (hon) < {{etyl|oko|ko}} [[一等]] (*HAton)か。
==={{pron}}===
{{ko-IPA}}
[[File:Ko-하나.oga]]
==={{numeral}}===
{{head|ko|numeral}}
#[[一]]。[[ひとつ]]。[[ひと]]。
===={{rel}}====
*{{lang|ko|[[한]]}}(名詞を修飾するときこの形になる)
*{{lang|ko|[[일]]}} <[[一]]>
==={{noun}}===
{{head|ko|noun}}
#[[意味]]、[[こころ|心]]、[[おもい|思い]]などが[[一致]]すること。[[一体]]。
#: {{lang|ko|[[뜻]][[을]] '''하나'''[[로]] [[모으다]]}} - 旨を一つにする
#: {{lang|ko|[[우리]][[의]] [[마음]]이 '''하나'''로 [[뭉치다]]}} - 私たちの心が一つになる
#: {{lang|ko|우리 [[모두]] '''하나'''[[가]] [[되다|되어]] 이 [[나라]][[를]] [[지키다|지킵]][[ㅂ시다|시다]].}} - 皆が一つになってこの国を守りましょう。
#いろいろ[[わける|分けた]]ものの[[なか|中]]で何かを[[しめす|示す]][[ことば|言葉]]。
#ただそれのみであること。[[唯一]]。
#: {{lang|ko|[[나]][[에게]][[는]] '''하나'''[[뿐]]인 [[그대]]}} - 私にはかけがえのない君
#: {{lang|ko|[[자식]] '''하나'''[[만]] [[믿다|믿]][[고]] [[살아오다|살아온]] [[어머니]]}}. - 息子だけ信じて生きてきたお母さん。
#: {{lang|ko|[[달랑]] [[가방]] '''하나'''만 [[들다|들]]고 [[있다|있었다]].}} - カバンしか持っていなかった。
#: {{lang|ko|[[짐]]이라고는 [[배낭]] '''하나'''뿐이었다.}} - 荷物はリュックサックだけだった。
#({{lang|ko|[[도]]}}が伴った形で)[[全然]]、[[まったく|全く]]、[[すこしも|少しも]](~ない)。
#: {{lang|ko|'''하나도''' [[즐겁다|즐겁지]] [[않다]]}} - 全然楽しくない
#: {{lang|ko|[[뭐]]가 뭔지 '''하나도''' [[모르다|모르]][[겠]]다.}} - 何が何だかまったくわからない。
#: {{lang|ko|[[너]][[한테]]는 [[잘못]]이 '''하나도''' [[없다]].}} - 君は全然悪くない。
#: {{lang|ko|나는 '''하나도''' [[아쉽다|아쉬울]] [[것]]이 없다.}} - 私は少しも構わない。
#[[一種]]。
3wcmqych3uock986y51r9ofpksq3xkb
tema
0
154274
2331147
2324786
2026-08-20T05:18:00Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331147
wikitext
text/x-wiki
{{also|téma|temă}}
=={{L|it}}==
==={{etym}}1===
{{etyl|la|it}} ''[[thema]]'' < {{etyl|grc|it}} {{m|grc|θέμα}}
==={{pron}}1===
tèma, {{IPA|lang=it|ˈtɛma}}, {{SAMPA|"tEma}}
===={{noun}}====
{{it-noun|tem|m|a|i}}
#[[テーマ]]、[[主題]]。
#{{context|linguistics|lang=it}}[[語幹]]。
#[[論題]]。
====={{rel}}=====
*[[a tema]]
*[[tematico]]
==={{etym}}2===
動詞 ''[[temere]]''
==={{pron}}2===
téma ''又'' tèma, IPA: {{IPAchar|/ˈtema/}} ''又'' {{IPAchar|/ˈtɛma/}}, SAMPA: {{X-SAMPAchar|/"tema/}} ''又'' {{X-SAMPAchar|/"tEma/}}
===={{noun}}====
{{it-noun|tem|f|a|e}}
#[[恐怖]]
===={{verb}}====
{{head|it|verb form}}
#[[temere]]の接続法現在第一・二・三人称単数形。
#temereの命令法第三人称単数形。
===アナグラム===
*[[meta]], [[metà]], [[team]]
=={{L|et}}==
==={{pronoun}}===
{{et-nom|pronoun|tema|teda}}
#{{ふりがな|彼|かれ}}、[[彼女]]。
{{et-decl
|nom_sg=[[tema]], [[ta]]|nom_pl=[[nemad]], [[nad]]
|gen_sg=tema|gen_pl=nende
|par_sg=teda|par_pl=neid
|ill_sg=[[temasse]], [[tasse]]|ill_pl=[[nendesse]], [[neisse]]
|ine_sg=[[temas]], [[tas]]|ine_pl=[[nendes]], [[neis]]
|ela_sg=[[temast]], [[tast]]|ela_pl=[[nendest]], [[neist]]
|all_sg=[[temale]], [[talle]]|all_pl=[[nendele]], [[neile]]
|ade_sg=[[temal]], [[tal]]|ade_pl=[[nendel]], [[neil]]
|abl_sg=[[temalt]], [[talt]]|abl_pl=[[nendelt]], [[neilt]]
|tra_sg=temaks|tra_pl=nendeks
|ter_sg=temani|ter_pl=nendeni
|ess_sg=temana|ess_pl=nendena
|abe_sg=temata|abe_pl=nendeta
|com_sg=temaga|com_pl=nendega}}
=={{L|ca}}==
==={{etym}}===
{{etyl|la|ca}} ''[[thema]]'' < {{etyl|grc|ca}} {{m|grc|θέμα}}
==={{noun}}===
{{ca-noun|m}}
#[[テーマ]]、[[主題]]。
#[[話題]]。
=={{L|ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|mutilate}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として kutemma を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 40–41. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。
==={{pron}}===
*{{IPA|lang=ki|tɛma}}
===動詞===
{{head|ki|verb}}(不定形: {{l|ki|gũtema}})
# [[きる|切る]]<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=tema+cut&dq=tema+cut&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 32].</ref>。(特に[[はもの|刃物]]で)[[きりつける|切りつける]]。
====類義語====
*{{l|ki|tinia|gũtinia}}
====派生語====
名詞:
*{{l|ki|ndemwa}}
*{{l|ki|mũtemi}}
動詞:
*{{l|ki|temera|gũtemera}}
*{{l|ki|temwo|gũtemwo}}
====ことわざ====
*{{l|ki|gũtema na kanua ti gũtema na rũhiũ}}
*{{l|ki|rũtemaga mwenji}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
*{{R:ki:Armstrong|p=363}}
=={{L|sv}}==
==={{pron}}===
*音声 :[[File:Sv-tema.ogg]]
==={{noun}}===
{{sv-noun|g=n}}
#[[テーマ]]、[[主題]]。
{{sv-noun-reg-n}}
===={{rel}}====
*[[tematisk]]
=={{L|es}}==
==={{etym}}===
{{etyl|la|es}} ''[[thema]]'' < {{etyl|grc|es}} {{m|grc|θέμα}}
==={{noun}}===
{{es-noun|m}}
#[[テーマ]]。[[主題]]。
#[[話題]]。
==={{verb}}===
{{es-verb-form|temer}}
#[[temer]]の命令法公式第二人称単数形
#temerの接続法現在第一人称単数形
#temerの接続法現在公式第二人称単数形
#temerの接続法現在第三人称単数形
=={{L|sl}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sla-pro|sl}} {{m|sla-pro|*tьma}}
==={{pron}}===
*{{IPA|lang=sl|təˈmá}}
==={{noun}}===
{{head|sl|noun|head=temà|g=f}}
#{{ふりがな|闇|やみ}}。
=={{L|sw}}==
==={{verb}}===
{{sw-verb}}
#{{おくりがな3|切|き|り|付|つ|ける|きりつける}}。
=={{L|sh}}==
==={{pron}}===
*{{IPA|lang=sh|těːma}}
*{{hyphenation|te|ma}}
==={{noun}}===
{{sh-noun+|g=f|head=téma}}
#[[テーマ]]、[[主題]]。
{{sh-decl-noun|tema|teme|teme|tema|temi|temama|temu|teme|temo|teme|temi|temama|temom|temama}}
=={{L|nn}}==
==={{etym}}===
{{etyl|grc|nn}} {{m|grc|θέμα}}
==={{noun}}===
{{nn-noun-n1}}
#[[テーマ]]、[[主題]]。
#[[話題]]。
=={{L|nb}}==
==={{etym}}===
{{etyl|grc|nb}} {{m|grc|θέμα}}
==={{noun}}===
{{head|nb|noun|g=n|限定単数|[[temaet]]|非限定複数|tema|又|[[temaer]]|限定複数|[[temaene]]}}
#[[テーマ]]、[[主題]]。
#[[話題]]。
=={{L|fo}}==
==={{pron}}===
*{{IPA|lang=fo|[ˈtʰeːma]}}
==={{etym}}===
{{etyl|la|fo}} ''[[thema]]'' < {{etyl|grc|fo}} {{m|grc|θέμα}}
==={{noun}}===
{{fo-noun|n|tema|temu|33=temur}}
#[[テーマ]]、[[主題]]。
{{fo-decl-noun-n1|tem}}
===={{syn}}====
*[[evni]]
===={{drv}}====
*[[temadagur]]
*[[temakvøld]]
*[[temavika]]
=={{L|pt}}==
==={{noun}}===
{{pt-noun|m|temas}}
#[[テーマ]]、[[主題]]。
=={{L|lt}}==
{{wikipedia|Tema (reikšmės)|lang=lt}}
==={{noun}}===
{{lt-noun|f|tèmos|2|sg=temà}}
# [[テーマ]]、[[主題]]。
===={{decl}}====
{{lt-noun-f-a-2|tem|tèm}}
=={{L|rm}}==
==={{etym}}1===
{{etyl|la|rm}} ''[[thema]]'' < {{etyl|grc|rm}} {{m|grc|θέμα}}
===={{noun}}====
{{rm-noun|m}}
#{{context|ロマンシュ・グリシュン|スルシルヴァン|ストゥシルヴァン|スルミラン|プーター|ヴァラダール|lang=rm}}[[テーマ]]、[[主題]]。
==={{etym}}2===
===={{alter}}====
*(プーター、ヴァラダール) [[temma]]
===={{noun}}====
{{rm-noun|f}}
#{{context|ロマンシュ・グリシュン|スルシルヴァン|ストゥシルヴァン|スルミラン|lang=rm}}[[恐怖]]。
9fojw5oes5p434yrg1oflfriii3jz2l
観測
0
158825
2330904
1925749
2026-08-19T16:52:10Z
Jiba1219
100610
2330904
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|かんそく}}
{{wikipedia}}
{{also|观测|觀測}}
=={{L|ja}}==
{{ja-kanjitab|かん|そく|yomi=o,kanon}}
==={{pron}}===
{{ja-pron|かんそく|acc=0}}
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru|[[かんそく]]|kyu=觀測}}
# [[自然現象]]を[[観察]]・[[測定]]しその[[推移]]・[[変化]]について[[しらべる|調べる]]こと。
# 物事の[[様子]]を[[みる|見て]][[なりゆき|成り行き]]を[[推測]]すること。そのような推測。
#* 希望的'''観測'''
===={{trans}}====
{{trans-top|自然現象を観察・測定しその推移・変化について調べること}}
* {{T|en}}: {{t|en|observation}}
* {{T|cs}}: {{t|cs|pozorování|n}}
* {{T|ru}}: {{t|ru|наблюдение|alt=наблюде́ние|n}}
{{trans-bottom}}
==={{verb}}===
===={{conjug}}====
{{日本語サ変活用}}
===={{trans}}====
{{trans-top}}
* {{T|en}}: {{t|en|observe}}
* {{T|cs}}: {{t|cs|pozorovat|impf}}
* {{T|ru}}: {{t|ru|наблюдать|alt=наблюда́ть|impf}}
{{trans-bottom}}
mw5xrbd0g93b0r4cs6f1wu8fj3lqc41
2330905
2330904
2026-08-19T16:53:15Z
Jiba1219
100610
/* {{L|ja}} */
2330905
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|かんそく}}
{{wikipedia}}
{{also|观测|觀測}}
=={{L|ja}}==
{{ja-kanjitab|かん|そく|yomi=o,kan}}
==={{pron}}===
{{ja-pron|かんそく|acc=0}}
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru|[[かんそく]]|kyu=觀測}}
# [[自然現象]]を[[観察]]・[[測定]]しその[[推移]]・[[変化]]について[[しらべる|調べる]]こと。
# 物事の[[様子]]を[[みる|見て]][[なりゆき|成り行き]]を[[推測]]すること。そのような推測。
#* 希望的'''観測'''
===={{trans}}====
{{trans-top|自然現象を観察・測定しその推移・変化について調べること}}
* {{T|en}}: {{t|en|observation}}
* {{T|cs}}: {{t|cs|pozorování|n}}
* {{T|ru}}: {{t|ru|наблюдение|alt=наблюде́ние|n}}
{{trans-bottom}}
==={{verb}}===
===={{conjug}}====
{{日本語サ変活用}}
===={{trans}}====
{{trans-top}}
* {{T|en}}: {{t|en|observe}}
* {{T|cs}}: {{t|cs|pozorovat|impf}}
* {{T|ru}}: {{t|ru|наблюдать|alt=наблюда́ть|impf}}
{{trans-bottom}}
jy42cs986m7z0tlszivpqb5qv87p4hv
palšas
0
161937
2331275
1539486
2026-08-20T11:57:55Z
Kuroco2k
84207
2331275
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:palsas palšas}}
{{also|palsas}}
=={{L|lt}}==
==={{etym}}===
{{m|lv|pelė||黴}}と関連あり。
===={{cogn}}====
バルト語派:
{{cog|lv|palss||色褪せている}}<ref name="edsil">{{R:Derksen2008|394}}</ref>
非バルト語派:
*[[古アイスランド語]] {{l|non|fǫlr||色褪せている}}<ref name="edsil" />
{{cog|ru|пелёсый||斑がある}}<ref name="edsil" />
==={{pron}}===
{{lt-pr|pálšas}}
*{{kanahyoki|lt|'''パ'''ルシャス}}
==={{adjc}}===
{{lt-adj|head=pálšas|3|sort=palsas palšas}}<ref name="dlkz537">{{R:DLKŽ1954|537}}</ref>
#明るい[[灰色]]の。[[銀鼠]]の。
#:{{syn|lt|šyvas}}
#*{{ux|lt|[[stovėti|Stovi]] '''palši''' [[jautis|jauteliai]] {{l|lt|ir}} [[žagrė|žagrelė]], ...|あるのは'''灰色の'''牛さん達と犂}}
===={{decl}}====
{{lt-adj-as-3|palš|pálš}}
====使用例====
{{top}}
原級…非限定、男性・単数・主格:
*[[palšas]] {{l|sh|dangus}}<ref name="dlkz537"></ref> - '''灰色の'''空
*[[palšas]] [[jautis]]<ref name="dlkz537"></ref> - '''灰色の'''(牡)牛
原級…非限定、男性・複数・主格:
*'''palši''' [[debesis|debesys]]<ref name="dlkz537"></ref> - '''灰色の'''雲
{{bottom}}
===={{syn}}====
*{{l|lt|šyvas}}
===={{drv}}====
動詞:
*{{l|lt|palšėti}}
*{{l|lt|palšinti}}
===={{seealso}}====
*{{l|lt|pilkas}}, {{l|lt|širmas}}, {{l|lt|žilas}}
===脚注===
<references />
q5lxdxvrslk49imxzcwqu0fg6dwva7p
テンプレート:zhchars
10
169755
2330858
2282667
2026-08-19T15:39:08Z
Jiba1219
100610
大陸繁体字単独での出力を可能に
2330858
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><onlyinclude>{{#invoke:jawikt|xxchars|zh}}{{#if:{{{s|}}}| (簡体字: '''{{l|zh|{{{s|}}}}}'''{{#if:{{{mt|}}}|, 大陸繁体字: '''{{l|zh|{{{mt|}}}}}'''}})}}{{#if:{{{t|}}}| (繁体字: '''{{l|zh|{{{t|}}}}}'''{{#if:{{{mt|}}}|, 大陸繁体字: '''{{l|zh|{{{mt|}}}}}'''}})}}{{#if:{{{mt|}}}|{{#if:{{{s|}}}{{{t|}}}|| (大陸繁体字: '''{{l|zh|{{{mt|}}}}}''')}}}}</onlyinclude></includeonly><!--
--><noinclude>
{{documentation|sandbox-testcases=|content=
基本的には[[テンプレート:jachars]]と同様です。このテンプレート独自の機能として別の字体を横に表示したい場合、引数「s」で簡体字、引数「t」で繁体字、引数「mt」で大陸繁体字を表示出来ます。
==使用例==
*[[中文]] → <nowiki>{{zhchars}}</nowiki>
*[[大聖]] → <nowiki>{{zhchars|s=大圣}}</nowiki>
*[[大圣]] → <nowiki>{{zhchars|t=大聖}}</nowiki>
*[[財產]] → <nowiki>{{zhchars|s=财产|mt=財産}}</nowiki>
*[[财产]] → <nowiki>{{zhchars|t=財產|mt=財産}}</nowiki>
}}
[[カテゴリ:{{zh}}_テンプレート]]
</noinclude>
duskcjfemja8ptmhryb3850hb2pkqpy
måne
0
180592
2330865
2314750
2026-08-19T15:43:40Z
M-30722
1202
2330865
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:mane måne}}
=={{L|sv}}==
==={{etym}}===
*{{etyl|gmw-osw|sv}} {{m|gmq-osw|mane|māne}} < {{etyl|non|sv}} {{m|non|máni}} < {{etyl|gmq-pro|sv}} {{m|gmq-pro|*ᛗᚨᚾᛟ}} < {{etyl|gem-pro|sv}} {{m|gem-pro|*mēnô}} < {{etyl|ine-pro|sv}} {{m|ine-pro|*mḗh₁n̥s}}
*{{m|sv|månad}} も参照
==={{noun}}===
{{sv-noun|g=c}}
#{{タグ|sv|天体}}[[衛星]]。
#*{{ux|sv|[[jorden|Jorden]] har endast en '''måne'''.|[[地球]]にはただひとつの'''衛星'''(=月)があります。}}
#(限定単数形で)地球の衛星。{{ふりがな|月|つき}}。
{{sv-infl-noun-c-ar|2=mån}}
===={{rel}}====
{{top3}}
* {{l|sv|månad}}
* {{l|sv|månansikte}}
* {{l|sv|månbelyst}}
* {{l|sv|månberg}}
* {{l|sv|måncykel}}
* {{l|sv|måndag}}
* {{l|sv|månfas}}
* {{l|sv|månformig}}
* {{l|sv|månfärd}}
* {{l|sv|månförmörkelse}}
* {{l|sv|mångalen}}
* {{l|sv|mångata}}
* {{l|sv|mångubbe}}
* {{l|sv|mångud}}
* {{l|sv|mångudinna}}
* {{l|sv|mångård}}
* {{l|sv|månklar}}
* {{l|sv|månlanda}}
* {{l|sv|månlandare}}
* {{l|sv|månlandning}}
* {{l|sv|månlandskap}}
* {{l|sv|månljus}}
* {{l|sv|månraket}}
* {{l|sv|månsken}}
* {{l|sv|månskiva}}
* {{l|sv|månskugga}}
* {{l|sv|månskära}}
* {{l|sv|månsond}}
* {{l|sv|månsten}}
* {{l|sv|månstrimma}}
* {{l|sv|månstråle}}
* {{l|sv|månvarv}}
* {{l|sv|månyta}}
* {{l|sv|nymåne}}
{{bottom}}
=={{L|nb}}==
==={{noun}}===
{{head|nb|noun|g=m}}
#{{タグ|nb|天体}}{{ふりがな|月|つき}}。
5fxodoscp3q5qyfyx0sh1tmyf5yg7bw
2330866
2330865
2026-08-19T15:44:14Z
M-30722
1202
2330866
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:mane måne}}
=={{L|sv}}==
==={{etym}}===
*{{etyl|gmq-osw|sv}} {{m|gmq-osw|mane|māne}} < {{etyl|non|sv}} {{m|non|máni}} < {{etyl|gmq-pro|sv}} {{m|gmq-pro|*ᛗᚨᚾᛟ}} < {{etyl|gem-pro|sv}} {{m|gem-pro|*mēnô}} < {{etyl|ine-pro|sv}} {{m|ine-pro|*mḗh₁n̥s}}
*{{m|sv|månad}} も参照
==={{noun}}===
{{sv-noun|g=c}}
#{{タグ|sv|天体}}[[衛星]]。
#*{{ux|sv|[[jorden|Jorden]] har endast en '''måne'''.|[[地球]]にはただひとつの'''衛星'''があります。}}
#(限定単数形で)地球の衛星。{{ふりがな|月|つき}}。
{{sv-infl-noun-c-ar|2=mån}}
===={{rel}}====
{{top3}}
* {{l|sv|månad}}
* {{l|sv|månansikte}}
* {{l|sv|månbelyst}}
* {{l|sv|månberg}}
* {{l|sv|måncykel}}
* {{l|sv|måndag}}
* {{l|sv|månfas}}
* {{l|sv|månformig}}
* {{l|sv|månfärd}}
* {{l|sv|månförmörkelse}}
* {{l|sv|mångalen}}
* {{l|sv|mångata}}
* {{l|sv|mångubbe}}
* {{l|sv|mångud}}
* {{l|sv|mångudinna}}
* {{l|sv|mångård}}
* {{l|sv|månklar}}
* {{l|sv|månlanda}}
* {{l|sv|månlandare}}
* {{l|sv|månlandning}}
* {{l|sv|månlandskap}}
* {{l|sv|månljus}}
* {{l|sv|månraket}}
* {{l|sv|månsken}}
* {{l|sv|månskiva}}
* {{l|sv|månskugga}}
* {{l|sv|månskära}}
* {{l|sv|månsond}}
* {{l|sv|månsten}}
* {{l|sv|månstrimma}}
* {{l|sv|månstråle}}
* {{l|sv|månvarv}}
* {{l|sv|månyta}}
* {{l|sv|nymåne}}
{{bottom}}
=={{L|nb}}==
==={{noun}}===
{{head|nb|noun|g=m}}
#{{タグ|nb|天体}}{{ふりがな|月|つき}}。
cfg0vt4zu5k718tvpn2kkyybjvo8ny9
すいぞう
0
184079
2331246
849371
2026-08-20T10:24:21Z
~2026-45324-26
133070
[[膵臓]] へのリダイレクトを解除しました
2331246
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
=={{L|ja}}==
==={{homonym}}===
{{ja-homonym}}
*【[[膵臓]]】[[内臓]]の一つ。胃の後ろにある[[消化腺]]。
*【[[酔象]]】1.酒に酔った象。2.[[凶暴]]なもののたとえ。3.[[中将棋]]などの駒の一つ。
0g6sdz0l1se0pk7jno77xvbhfcc8xjo
négy
0
202112
2330915
2330301
2026-08-19T17:28:15Z
M-30722
1202
2330915
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:negy}}
=={{L|hu}}==
{{number box|hu|4}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{音声|hu|Hu-négy.ogg}}
==={{etym}}===
{{etyl|urj-ugr-pro|hu}} {{m|urj-ugr-pro|*ńiljĭ}} < {{etyl|fiu-pro|hu}} {{m|fiu-pro|*neljä}}
{{cog|mns|нила}}
{{cog|fi|neljä}}
{{cog|et|neli}}
{{cog|se|njeallje}}
{{cog|kca|няԓ}}
==={{numeral}}===
{{head|hu|numeral}}
# {{label|hu|cardinal}}[[四]]。
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|négye|e}}
{{hu-pos-etek|négy||ei|n=sg}}
{{hu-pos||||[[négyünk]]<br>[[négyőnk]]|[[négyetek]]<br>[[négyőtök]]|[[négyük]]<br>[[négyőjük]]|n=sg|perspron=y}}
===={{drv}}====
{{top4}}
* {{l|hu|negyed}}
* {{l|hu|negyedik}}
* {{l|hu|négyel}}
* {{l|hu|négyen}}
* {{l|hu|négyes}}
* {{l|hu|négyszer}}
* {{l|hu|négyzet}}
{{bottom}}
===={{comp}}====
(数詞の複合語):
{{top4}}
* {{l|hu|tizennégy}}
* {{l|hu|huszonnégy}}
* {{l|hu|harmincnégy}}
* {{l|hu|negyvennégy}}
* {{l|hu|ötvennégy}}
* {{l|hu|hatvannégy}}
* {{l|hu|hetvennégy}}
* {{l|hu|nyolcvannégy}}
* {{l|hu|kilencvennégy}}
* {{l|hu|száznégy}}
{{bottom}}
(その他の複合語):
{{top4}}
* {{l|hu|négyszemközt}}
* {{l|hu|négyfejű}}
* {{l|hu|négykézláb}}
* {{l|hu|négylábú}}
* {{l|hu|négyszög}}
{{bottom}}
===参考文献===
* {{R:ErtSz}}
* [http://corpus.nytud.hu/cgi-bin/e-szokincs/alaktan?lemma=n%E9gy E-szókincs] での {{m|hu||négy}} の変化
r46iaolc5r2eaz0mzyhnyoe05ylptw3
rotten
0
224132
2330924
2319385
2026-08-19T17:43:37Z
M-30722
1202
2330924
wikitext
text/x-wiki
{{also|Rotten}}
=={{L|en}}==
{{wikipedia|dab=rotten|lang=en}}
==={{etym}}===
*{{etyl|enm|en}} {{m|enm|roten}}< {{etyl|non|en}} {{m|non|rotinn}}; {{non}};{{m|non|rotna}}や{{etyl|ang|en}};{{m|ang|rotian||腐る}}に関連する未知の動詞の過去分詞と考えられ、究極には{{etyl|gem-pro|en}} *rutōnąに起源を求められる。[[cf.]]'''[[rot]]'''
==={{pron}}===
* {{a|GenAm}} {{IPA|ˈɹɑtn̩|lang=en}}
* {{a|RP}} {{IPA|ˈɹɒtn̩|lang=en}}
* {{音声|en|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rotten.wav|a=英}}
==={{adjective}}===
{{en-adj|er|more}}
# [[くさる|腐っ]]た、[[腐敗]]した。
#*{{ux|en|If you leave a [[bin]] [[unattended]] for a few weeks, the [[rubbish]] inside will turn '''rotten'''.|ごみ入れを数週間放置すると、中のごみは腐ります。}}
#*{{ux|en|[[soon|Soon]] [[ripe]], soon '''rotten'''.|早く熟れると早く腐る。[[十で神童、十五で才子、二十歳過ぎれば只の人]]。}}
# [[くちる|朽ち]]た、[[ぼろぼろ]]の。
#*{{ux|en|The floors were damaged and the walls were '''rotten'''.|床は壊れ、壁は朽ち果てていた。}}
#*{{ux|en|His mouth [[stank]] and his teeth were '''rotten'''.|彼の口からは嫌な臭いがし、歯はボロボロであった。}}
# [[ひどい|酷い]]、[[残酷]]な、[[不道徳]]な。
#*{{ux|en|That man is a '''rotten''' father.|あいつは酷い父親だ。}}
#*{{ux|en|This '''rotten''' policy will create more injustice in this country.|この酷い政策は、この国に更なる不正を招くだろう。}}
# [[わるい|悪い]]、[[おそろしい|恐ろしい]]。
#*{{ux|en|Why is the weather always '''rotten''' in this city?|この街はどうしていつも天気が悪いの?}}
#*{{ux|en|It was a '''rotten''' idea to take the boat out today.|今日船を出すなんて恐ろしい考えだ。}}
#*{{ux|en|She has the [[flu]] and feels '''rotten'''.|彼女は風邪をひいて、気分が悪い。}}
===={{drv}}====
*[[rottenly]]
*[[rottenness]]
*[[unrotten]]
===={{comps}}====
{{top4}}
*[[rotten borough]]
*[[something is rotten in the state of Denmark]]
*[[rotten apple]]
*[[rotten egg gas]]
*[[rotten stone]]
*[[rotten egg]]
*[[Susie Rottencrotch]]
*[[Rosie Rottencrotch]]
{{bottom}}
==={{adverb}}===
{{en-adv}}
# ひどく。
#*{{ux|en|That kid is [[spoilt]] '''rotten'''.|あの子供はひどく甘やかされている。}}
#*{{ux|en|The girls [[fancy]] him something '''rotten'''.|少女らは彼に凄く魅了された。}}
=={{L|nl}}==
==={{etym}}1===
*{{etyl|dum|nl}} {{m|dum|rotten}} < {{m|dum|roten}} < {{etyl|odt|nl}} {{m|odt|*roton}} <{{etyl|gem-pro|nl}} {{m|gem-pro|*rutāną}}
===={{verb}}====
{{nl-verb|wk-t}}
# [[くさる|腐る]]、[[くちる|朽ちる]]。
====={{conjug}}=====
{{nl-conj-wk|rot|rotte}}
====={{drv}}=====
* {{l|nl|doorrotten}}
* {{l|nl|verrotten}}
* {{l|nl|wegrotten}}
==={{etym}} 2===
===={{noun}}====
{{head|nl|plural}}
# {{plural of|nl|rot}}
=={{L|nb}}==
==={{alter}}===
* {{l|nb|rotta}}
==={{noun}}===
{{head|nb|noun form}}
# {{変化形|rotte||def|m|s|lang=nb}}
21d96b84rwxu6potqbrfvgfbu4yfhpa
náni
0
225549
2331126
1539303
2026-08-20T04:56:20Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331126
wikitext
text/x-wiki
=={{ln}}==
==={{pron|ln}}===
* 声調: 高低
===代名詞===
{{head|ln|pronoun|sort=nani}}
#〔疑問代名詞〕[[だれ|誰]]。
#* '''''Náni''' [[benga|abéngákí]] [[yɔ́|yó]]?''<ref>Meeuwis, Michael (1998). ''[https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA40059487 Lingala].'' (Languages of the World/Materials, 261.), p. 40. München: LINCOM Europa. ISBN 3-89586-595-8</ref>
#** '''誰[[が]]'''[[きみ|君]][[を]][[よぶ|呼ん]][[た|だ]]?
====参照====
* {{l|ln|boni}}, {{l|ln|níni}}, {{l|ln|wápi}}
===脚注===
<references />
7g6u0oinxt4e58gi75wnyn3exfh6qxz
níni
0
225550
2331127
1539304
2026-08-20T04:57:22Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331127
wikitext
text/x-wiki
=={{ln}}==
==={{pron|ln}}===
* 声調: 高低
===代名詞===
{{head|ln|pronoun|sort=nini}}
#〔疑問代名詞〕[[なに|何]]。
#* ''[[linga|Bolingí]] [[níni]]?''<ref>Meeuwis, Michael (1998). ''[https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA40059487 Lingala].'' (Languages of the World/Materials, 261.), p. 41. München: LINCOM Europa. ISBN 3-89586-595-8</ref>
#** [[あなたたち]][[は]]'''何[[が]]'''[[ほしい|欲しい]][[の]]?
====参照====
* {{l|ln|boni}}, {{l|ln|náni}}, {{l|ln|wápi}}
===脚注===
<references />
trn9q7n3g4c5ymsfkzl6ny2btjbjaaa
wápi
0
225551
2331205
1539305
2026-08-20T07:49:51Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331205
wikitext
text/x-wiki
=={{ln}}==
==={{pron|ln}}===
* 声調: 高低
===副詞===
{{head|ln|adverb|sort=wapi}}
#〔疑問副詞〕[[どこ]]。
#* ''[[kenda|Okendákí]] [[wápi]]?''<ref>Meeuwis, Michael (1998). ''[https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA40059487 Lingala].'' (Languages of the World/Materials, 261.), p. 40. München: LINCOM Europa. ISBN 3-89586-595-8</ref>
#** [[きみ|君]][[は]]'''どこ[[へ]]'''[[いく|行っ]][[た]]?
#* '''''Wápi''' [[yɔ́|yó]]?''<ref>Meeuwis, ''op.cit.'', p. 41.</ref>
#** 君は'''どこ'''?
====参照====
* {{l|ln|boni}}, {{l|ln|náni}}, {{l|ln|níni}}
===脚注===
<references />
cgxg1x9zv6juwo92qi632xe61cj3mf0
thĩ
0
225718
2331161
2323248
2026-08-20T05:32:32Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331161
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
{{wikipedia|lang=ki}}
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ðe}}
: Armstrong (1940:49) では {{l|ki|tha}}、{{l|ki|nda}}、{{l|ki|ngi}}、{{l|ki|ngo}} などと共に1音節かつ孤立形で平たい声調を帯びる語とされている<ref name="lea1940">Armstrong, Lilias E. ([https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA38907313 1940]). ''The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu''. Rep. [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA01768628 1967]. (Also in [https://books.google.co.jp/books?id=4r02DwAAQBAJ&dq=Kikuyu+yesterday+Before&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2018] by Routledge).</ref>。{{ki-tonal classes|-|1-2}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕湯川 (1981:78) によると孤立形は /{{Unicode|ðè}}/ で、後ろに {{l|ki|ĩno}}〈この〉が続く場合は /{{Unicode|ðè ènɔ́}}/、後ろに {{l|ki|yakwa}}〈私の〉が続く場合も /{{Unicode|ðè jáákòà}}/、後ろに {{l|ki|nĩ}} がある場合も /{{Unicode|ðè né}}/、前に {{Lang|ki|nĩ}} がある場合も /{{Unicode|nééðè}}/、前に {{l|ki|ti}} がある場合も /{{Unicode|tìíðè}}/ である<ref name="yy1981" />。なお、{{Lang|ki|nĩ}} や ti が長母音化する現象については {{l|ki|thakame}} を参照。また、ti の高さについてはリムル方言と同じくキアンブ方言に属するナイロビ方言を調査した湯川 (1985:199) で高いと訂正されている<ref name="yy1985">湯川恭敏 (1985).「[https://hdl.handle.net/10108/21726 キクユ語名詞アクセント再論]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』29, 190-231.</ref>。{{ki-アクセントの型|低II型|は}}
* カナ転写例: ゼ<ref>{{書誌・杜2015|294}}</ref>
===名詞===
{{ki-noun|9|sort=thi}}
# [[大地]]。{{l|ja|地}}。
====派生語====
* {{l|ki|thĩinĩ}}
====成句====
* {{l|ki|nyamũ ya thĩ}}
====ことわざ====
* {{l|ki|ikinya na thĩ itiaganaga}}
* {{l|ki|ng'enda thĩ ndĩagaga mũtegi}}
* {{l|ki|thĩ ndĩrĩ mũrĩranĩro}}
===参照===
* {{l|ki|mũgũnda}}, {{l|ki|tĩĩri}}
===脚注===
<references />
nxaors787hlpidfjlaxeoq3za9u9x0o
thĩna nĩ rũhiũ rwa gũicũhia mũro
0
225760
2331164
1505017
2026-08-20T05:35:37Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331164
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===逐語訳===
*「苦難は芋掘り棒を削る刃物」<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=thiina+ni+ruhiu+rwa+guicuhia+muro&dq=thiina+ni+ruhiu+rwa+guicuhia+muro&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjJrZeTwb3WAhUIgLwKHT_PDTwQ6AEIJjAA p. 103].</ref>
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[thĩna]] {{l|ki|nĩ}} [[rũhiũ]] {{l|ki|rwa}} gũicũhia [[mũro]]|sort=thinaniruhiurwaguicuhiamuro}}<ref name="gb1960" />
# いくら[[はたらく|働い]]ても楽にならないような[[貧乏]]のたとえ<ref>「Thiina ni ruhiu rwa guicuhia muro」{{書誌・杜2015|248}}</ref>。[[赤貧洗うが如し]]。
===脚注===
<references />
obwy9ckay8x36lnrmvvxehwav1qhlgc
nyũmba
0
225761
2331122
2323091
2026-08-20T04:52:14Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331122
wikitext
text/x-wiki
{{also|nyumba}}
=={{kam}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|house}} にあたるカンバ語「ウル方言」(''Ulu dialect''; [[w:マチャコス|マチャコス]]から海岸部にかけての方言)を nyumba、カンバ語「ンガニャワ方言」(''Nganyawa dialect''; [[w:キツイ (カウンティ)|キツイ地区]]の方言)は numba と記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 32–33. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|ki|-}}「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')は {{l|ki|nyũmba|nyumba}}、{{etyl|sw|-}}は {{l|sw|nyumba}} とされている<ref name="hh1904" />。
===名詞===
{{head|kam|noun|sort=nyumba}}
# [[いえ|家]]<ref>Whiteley, W.H. and M.G. Muli (1962). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA41708075 ''Practical Introduction to Kamba''], [https://books.google.co.jp/books?redir_esc=y&hl=ja&id=4ZQOAAAAYAAJ&focus=searchwithinvolume&q=nzou+elephant p. 25]. London: Oxford University Press.</ref>。
===脚注===
<references />
{{stub|kam}}
----
=={{ki}}==
[[File:Kikuyu village 01.jpg|thumb|250px|{{lang|ki|nyũmba}}(語義1.1)]]
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|house}} に対応するキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として nyumba を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 32–33. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|kam|-}}「ウル方言」(''Ulu dialect''; [[w:マチャコス|マチャコス]]から海岸部にかけての方言)は nyumba 、カンバ語「ンガニャワ方言」(''Nganyawa dialect''; [[w:キツイ (カウンティ)|キツイ地区]]の方言)は numba、{{etyl|sw|-}}は {{l|sw|nyumba}} とされている<ref name="hh1904" />。
==={{pron}}===
* {{IPA|ɲò.ᵐbǎ|lang=ki}}
: {{ki-tonal classes|2|form=ɲoomba あるいは nyoomba|2-2|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕湯川 (1981, 1985) ともに {{l|ki|mwĩrĩ}}、{{l|ki|mũka}}、{{l|ki|ngitĩ}}、{{l|ki|kĩroboto}} と同じアクセントの型で、(1981) では「低II型」<ref>{{w|湯川恭敏}} (1981).「[https://hdl.handle.net/10108/21695 キクユ語名詞アクセント試論――リムル方言について――]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』22, 75-123.</ref>、(1985) では (1981) における「潜在的昇型」(語例: {{l|ki|kahiũ}}, {{l|ki|mũtĩ}})と統合されて「准昇型」と呼称されている<ref name="yy1985" />。
:*〔ナイロビ方言〕湯川 (1985:195,199,201,202) によると孤立形は [{{Unicode|ɲò<sup>m̀</sup>bà}}] で、後ろに{{l|ki|yakwa}}〈私の〉が続く場合は [{{Unicode|ɲò<sup>m̀</sup>bà jáákòà}}] であるが、 前に {{l|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|néé ɲó<sup>ḿ</sup>bǎ}}]、前に {{l|ki|ti}} がある場合は [{{Unicode|tíí ɲó<sup>ḿ</sup>bà}}]、前に {{l|ki|he|kũhe}}(動詞〈与える〉の不定形)がくる場合には [{{Unicode|kòhɛ̀ɛ̀ ɲó<sup>ḿ</sup>bà}}]となるなど前後に他の語が存在するか、存在する場合はどのような種類の語であるかによってアクセントの変動が見られる<ref name="yy1985">{{w|湯川恭敏}} (1985).「[http://repository.tufs.ac.jp/handle/10108/21726 キクユ語名詞アクセント再論]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』29, 190-231.</ref>。
*カナ表記例: ニョンバ<ref name="ym2015">{{書誌・杜2015|254}}</ref>、ニュンバ<ref>田崎祐生 (2002).「[https://hdl.handle.net/2433/149847 キクユ族の生活環境構成についての研究]」京都大学。</ref>
===名詞===
{{ki-noun|9/10|sort=nyumba}}
[[Category:{{ki}} 家族|*nyumba]][[Category:{{ki}} 建築|nyumba]]
# [[いえ|家]]。
## [[既婚]]の[[女性]]とその[[こども|子ども]]たちが[[くらす|暮らす]][[家屋]]<ref name="ym2015" />。
## {{wikipedia-s|リネージ}}<ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=nyũmba|p=354}}</ref>。[[母系]]で[[小規模]]の[[血縁]][[集団]]<ref name="ym2015" />。[[家族]]。[[一家]]。
# [[部屋]]。
#* {{lang|ki|[[nyũmba]] {{l|ki|ya}} {{l|ki|toro}}}} - [[寝室|寝'''室''']]<ref name="tgb1964" />
====類義語====
* {{sense|部屋}} {{l|ki|rumu}}
===={{hyper}}====
* {{sense|リネージ}} {{l|ki|mũhĩrĩga}}
====成句====
* {{l|ki|nyũmba ya mbũmbũĩ}}
====ことわざ====
* {{l|ki|nyũmba ĩkĩhĩa mwene nĩotaga}}
* {{l|ki|nyũmba na riika itiumagwo}}
* {{l|ki|nyũmba nini ĩciraga na ũtukũ}}
* {{l|ki|nyũmba nyinyi yoragana yathama, yoragwo yathama}}
====関連語====
名詞:
* {{l|ki|kĩũmba}}
====参照====
* {{sense|家屋}} {{l|ki|mũciĩ}}, {{l|ki|thingira}}
* {{sense|リネージ}} {{l|ki|mbarĩ}}
===脚注===
<references />
qbsfuz4coouqa0drx5xkkufhdb0sj10
thogora nĩ maitho
0
225762
2331158
1505019
2026-08-20T05:29:26Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331158
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===逐語訳===
* 「売り出しは両目」<ref name="nn1969">Njũrũri, Ngũmbũ (1969). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB24245091 ''Gĩkũyũ Proverbs''], p. 129.</ref>
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[thogora]] {{l|ki|nĩ}} [[riitho|maitho]]|sort=thogoranimaitho}}
# [[商売]]をやっていくためには[[め|目]]が[[大切]]である<ref>杜由木 (2015).『夜には、夜のけものがあるき 昼には、昼のできごとがゆく』東京図書出版、246頁。ISBN 978-4-86223-828-3</ref>。
===脚注===
<references />
omol9fpymznfkovvc0uop3hekl7divf
mũũria njĩra ndooraga
0
225804
2331033
1505023
2026-08-19T22:50:04Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331033
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===逐語訳===
* 「道を尋ねる者は迷わないものである」<ref name="ym2015">杜由木 (2015).『夜には、夜のけものがあるき 昼には、昼のできごとがゆく』東京図書出版、275頁。ISBN 978-4-86223-828-3</ref><ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=muuria+njira+ndooraga&dq=muuria+njira+ndooraga&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiOsPOq8b3WAhWCF5QKHcTzDTMQ6AEIJjAA p. 204]. Paulines Publications Africa.</ref>
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=mũũria [[njĩra]] [[ũra|ndooraga]]|sort=muurianjirandooraga}}<ref name="gjw2001" />
# [[他者]]に[[目的地]]への行きかたを[[たずねる|尋ねる]]ことができるような人は、[[むだ|無駄な]][[まわりみち|回り道]]をしないで済む<ref name="ym2015" />。
===脚注===
<references />
ces8hkw0e6z5ooeawzkc8k7sijgua48
ndũgũ ĩrutagwo njĩra-ini
0
225805
2331086
1505024
2026-08-20T04:16:10Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331086
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{Lang|ki|ndũgũ ĩrutagwo njĩra-inĩ}}
===逐語訳===
* 「友情は路上で引き出されるものである」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[ndũgũ]] {{l|ki|ruta|ĩrutagwo}} [[njĩra]][[-inĩ|-ini]]|sort=nduguirutagwonjiraini}}<ref name="nn1969">Njũrũri, Ngũmbũ (1969). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB24245091 ''Gĩkũyũ Proverbs''], [https://books.google.co.jp/books?id=SD8IAQAAIAAJ&q=ndugu+irutagwo+njira-ini&dq=ndugu+irutagwo+njira-ini&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjL9-CN9L3WAhVIKZQKHRImDLkQ6AEIJjAA p. 104].</ref>
# [[友情]]とは[[ふとした]][[きっかけ]]から[[はじまる|始まる]]ものである<ref name="ym2015">「Ndugu irutagwo njira-ini」{{書誌・杜2015|275}}</ref>。
===脚注===
<references />
===参考文献===
* Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], p. 105. Paulines Publications Africa.
gu8rz3lsmxq8vijtyy1fizvj7f424mn
ya mwene ndĩrĩ njereri
0
225893
2331206
1505032
2026-08-20T07:50:52Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331206
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「自分の家畜<ref group="注">Barra (1960) では[[うし|牛]]({{l|en|ox}})、杜 (2015) では「[[やぎ|山羊]]」とされている。</ref>に[[斜視]]のものはいない」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head={{l|ki|ya}} [[mwene]] [[-rĩ|ndĩrĩ]] njereri|sort=yamwenendirinjereri}}<ref name="gb1960">Barra (1960).</ref>
# [[自分]]の[[財産]]に[[欠点]]があることは[[みとめる|認め]][[たい|たく]][[ない]]ものである<ref>杜 (2015).</ref>。
===脚注===
====注釈====
<references group="注" />
====出典====
<references />
===参考文献===
* Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=ya+mwene+ndiri+njereri&dq=ya+mwene+ndiri+njereri&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiIx5ei_sDWAhVCi7wKHRLLCFAQ6AEIJjAA p. 123].
*「Ya mwene ndiri njereri」{{書誌・杜2015|238}}
66x8kjy9qaweek1rn8wo50i3png7nih
thakame
0
225894
2331149
2323239
2026-08-20T05:20:06Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331149
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|blood}} に対応するキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として sakame を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 8–9. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|kam|-}}「ウル方言」(''Ulu dialect''; [[w:マチャコス|マチャコス]]から海岸部にかけての方言)は {{l|kam|nthakame}}、カンバ語「ンガニャワ方言」(''Nganyawa dialect''; [[w:キツイ (カウンティ)|キツイ地区]]の方言)は ndagami とされている<ref name="hh1904" />。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ðàkámɛ́}}
: [[File:LL-Q33587 (kik)-Samuel Waina (WikiLucas00)-thakame.wav]]
: Armstrong (1940) では3音節かつ孤立形で全体が平らな声調を帯びる語とされている<ref name="lea1940">[[w:en:Lilias Armstrong|Armstrong, Lilias E.]] ([https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA38907313 1940]). ''The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu''. Rep. [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA01768628 1967]. (Also in [https://books.google.co.jp/books?id=4r02DwAAQBAJ&dq=Kikuyu+yesterday+Before&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2018] by Routledge).</ref>。{{ki-tonal classes|-|3-4}}
*〔キアンブ方言〕湯川 (1981, 1985) ともに {{l|ki|mũtongoria}} と同じアクセントの型であるとしており、(1981) では「潜在的高高II型」、(1985) では「准高高型」という呼称で括られている<ref name="yy1981" /><ref name="yy1985" />。
:*〔カベテ方言〕Kagaya (1981:8,10) によると孤立形は [{{Unicode|ðàkàmɛ̀}}] であるが、後ろに {{l|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|ðàkámɛ́ né}}]、前に {{Lang|ki|nĩ}} がある場合も [{{Unicode|né ðàkámɛ́}}] で、前に {{l|ki|ti}} がある場合は [{{Unicode|tí ðákàmɛ̀}}](< [{{Unicode|tí ðáꜜkámɛ́}}])となるなど、前後に他の語が存在するか、存在する場合はどのような種類の語であるかによってアクセントの変動が見られる<ref>Kagaya, Ryohei (1981). "[https://hdl.handle.net/10108/21694 An Analysis of Tonal Classification of Noun in the Kabete Dialect of Kikuyu]." In ''Journal of Asian and African Studies'', No. 22.</ref>。
:*〔リムル方言〕湯川 (1981:88) によると孤立形は [{{Unicode|ðàkàmɛ̀}}] であるが、後ろに {{l|ki|ĩno}}〈この〉が続く場合は [{{Unicode|ðàkámɛ́ énɔ́}}]、{{l|ki|yakwa}}〈私の〉が続く場合も [{{Unicode|ðàkámɛ́ jáákòà}}]、後ろに {{l|ki|nĩ}} がある場合も [{{Unicode|ðàkámɛ́ né}}]、前に {{Unicode|nĩ}} がある場合も [{{Unicode|nééðàkámɛ́}}] で、前に {{l|ki|ti}} がある場合は [{{Unicode|tìíðákàmɛ̀}}] となる<ref name="yy1981">{{w|湯川恭敏}} (1981).「[https://hdl.handle.net/10108/21695 キクユ語名詞アクセント試論――リムル方言について――]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』22, 75-123.</ref>。なお、ti の高さについてはリムル方言と同じくキアンブ方言に属するナイロビ方言を調査した湯川 (1985:199) で高いと訂正されている<ref name="yy1985">{{w|湯川恭敏}} (1985).「[https://hdl.handle.net/10108/21726 キクユ語名詞アクセント再論]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』29, 190-231.</ref>。また {{Lang|ki|nĩ}} や ti が長母音となるのは、もともとあったクラス接頭辞 {{l|ki|n-}} が脱落した語幹が h、th、m で始まる語に共通してみられる現象である<ref name="yy1981" />。
:*〔ナイロビ方言〕湯川 (1985:196,199,201) では孤立形、後ろに {{l|ki|yakwa}} が続く場合、前に {{l|ki|nĩ}} や {{l|ki|ti}} がある場合についての分析が行われているが、{{lang|ki|ti}} が明確に [{{Unicode|tíí}}] とされている点を除けばいずれもリムル方言と同様である<ref name="yy1985" />。
===名詞===
{{ki-noun|9}}
# [[ち|血]]<ref name="yy1985" />。
#* ''[[thakame]] [[yakwa]]'' - [[わたし|私]][[の]]'''血'''
====ことわざ====
* {{l|ki|ithĩnjĩro rĩtiagaga thakame}}
* {{l|ki|mwĩrĩ ũrĩ thakame gũtirĩ ũtarwaraga}}
* {{l|ki|ngi ndĩhoyagwo thakame}}
====参照====
* {{l|ki|mũkiha}}
===脚注===
<references />
bm0swqgehb7lemg6p7mc1qsvgrrkq7t
wega uumaga na mũciĩ
0
225939
2331202
1505039
2026-08-20T07:47:48Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331202
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|wega umaga na mucii}}; {{l|ki|wega umaga na mũciĩ}}
===逐語訳===
*「良いことは家庭から出て来るものである」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head={{l|ki|wega}} {{l|ki|uma|uumaga}} {{l|ki|na}} [[mũciĩ]]|sort=wegauumaganamucii}}<ref name="nn1969">Njũrũri, Ngũmbũ (1969). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB24245091 ''Gĩkũyũ Proverbs''], [https://books.google.co.jp/books?id=SD8IAQAAIAAJ&q=wega+uumaga+na+mucii&dq=wega+uumaga+na+mucii&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiYi67x0sLWAhWFVLwKHYJLAUYQ6AEINzAC p. 144].</ref>
# [[慈善]]とは[[家庭]]から[[はじまる|始まる]]ものである。
===={{trans}}====
{{top}}
* {{en}}: {{t+|en|charity begins at home}}<ref name="nn1969" /><ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], p. 151. Paulines Publications Africa.</ref>
{{bottom}}
===脚注===
<references />
tazl8gp5bee5k68eq5inkcjldvxk6ee
ngemi ciumaga na mũciĩ
0
225940
2331096
1505040
2026-08-20T04:25:25Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331096
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|ngemi ciumaga na mucii}}
===逐語訳===
*「ウルレーションは家庭から出るものである」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head={{l|ki|ngemi}} {{l|ki|uma|ciumaga}} {{l|ki|na}} [[mũciĩ]]|sort=ngemiciumaganamucii}}<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=ngemi+ciumaga+na+mucii&dq=ngemi+ciumaga+na+mucii&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjRwsCS68LWAhVIW7wKHVcpBMUQ6AEIKDAA p. 109]. Paulines Publications Africa.</ref>
# [[人生]]の根源的な[[よろこび|喜び]]は、[[した|舌]]を[[ふるわせる|震わせ]]た[[甲高い]][[こえ|声]]による[[歓喜]]の表現が聞かれるような[[慶事]]、具体的には[[婚礼]]や[[こども|子ども]]の[[誕生]]などといった[[いえ|家]]での[[できごと|出来事]]にあるということ<ref>{{書誌・杜2015|253}}</ref>。
===脚注===
<references />
4rwv7fqqc5sx5dpuyuv408ol69cirza
ũrĩ ithe ndaringagwo ya ngoro
0
225994
2331219
1505050
2026-08-20T07:58:04Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331219
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「父親を持つ者は胸を打たれない」<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=uri+ithe+ndaringagwo+ya+ngoro&dq=uri+ithe+ndaringagwo+ya+ngoro&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwi2l53fxsjWAhUJXrwKHcuJBhMQ6AEIJjAA p. 142]. Paulines Publications Africa.</ref>
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[-rĩ|ũrĩ]] {{l|ki|ithe}} {{l|ki|ringa|ndaringagwo}} {{l|ki|ya}} {{l|ki|ngoro}}|sort=ũriithendaringagwoyangoro}}<ref name="gjw2001" />
# [[ちちおや|父親]]の[[め|目]]が[[ある|あれ]]ば、[[こども|子供]]を[[きずつける|傷つける]]ような[[ものいい|物言い]]をする[[やから|輩]]もいる[[世間]]から子供を[[まもる|守る]]ことができるということ<ref>{{書誌・杜2015|220}}</ref>。
====類義表現====
* {{l|ki|mwana ndahũragwo ithe arĩ ho}}
===脚注===
<references />
80cybu7t4mfcg6kzbkbmnxjc1i78em4
ngoi ndĩtumagwo mwana atarĩ mũciare
0
225999
2331099
1505054
2026-08-20T04:28:31Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331099
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「子供が生まれる前に背負い袋は作られない」<ref name="nn1969">Njũrũri, Ngũmbũ (1969). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB24245091 ''Gĩkũyũ Proverbs''], [https://books.google.co.jp/books?id=SD8IAQAAIAAJ&q=ngoi+nditumagwo+mwana+atari+muciare&dq=ngoi+nditumagwo+mwana+atari+muciare&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjVkMXQjsrWAhWCW5QKHf8WBZgQ6AEIJjAA p. 109].</ref>
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head={{l|ki|ngoi}} ndĩtumagwo {{l|ki|mwana}} atarĩ mũciare|sort=ngoinditumagwomwanaatarimuciare}}<ref name="nn1969" />
# [[まだ]][[こども|子供]]が[[うまれる|生まれ]]てもい[[ない]]のに子供が生まれた[[あと|後]]の[[準備]]はするものではないということ。[[生まれぬ先の襁褓さだめ|生まれぬ先の{{ruby|襁褓|むつき}}さだめ]]はするものではない<ref>{{書誌・杜2015|212}}</ref>。
===脚注===
<references />
arhfy75tu09uec0dc9ggbcu0hign6rw
njĩrirũo nĩ kanyoni gakwa
0
227431
2331112
1505062
2026-08-20T04:41:53Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331112
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===逐語訳===
*「私は私の小鳥に伝えられた」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[ĩra|njĩrirũo]] {{l|ki|nĩ}} [[kanyoni]] [[gakwa]]|sort=njiriruonikanyonigakwa}}<ref name="nn1969">Njũrũri, Ngũmbũ (1969). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB24245091 ''Gĩkũyũ Proverbs''], [https://books.google.co.jp/books?id=SD8IAQAAIAAJ&q=kanyoni+gakwa&dq=kanyoni+gakwa&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjR5rmC_tnWAhXDTLwKHYniAPIQ6AEINzAD p. 113]. London: Macmillan.</ref>
# 誰かが[[いう|言っ]]たけれど、それが誰かは教えられないよ、ということ<ref name="nn1969" /><ref>{{書誌・杜2015|183}}</ref>。
===脚注===
<references />
hzi6n8cjtclfnd41geiijkb0ds6ublq
nyama
0
227441
2331116
1505064
2026-08-20T04:46:02Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331116
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===語源1===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|meat}} に対応するキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として nyama を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 38–39. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|kam|-}}「ウル方言」(''Ulu dialect''; [[w:マチャコス|マチャコス]]から海岸部にかけての方言)は nyamma 、カンバ語「ンガニャワ方言」(''Nganyawa dialect''; [[w:キツイ (カウンティ)|キツイ地区]]の方言)は nama、{{etyl|sw|-}}は {{l|sw|nyama}} とされている<ref name="hh1904" />。
===={{pron|ki}}====
* {{IPA|ɲàmàꜜ}}
: {{ki-tonal classes|1|2-1|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|低型}}
====名詞====
{{ki-noun|9}}
[[Category:{{ki}} 食品]]
# {{l|ja|肉}}。[[食肉]]。
=====ことわざ=====
* {{l|ki|ikai rĩa nyama ti rĩa ngwacĩ}}
* {{l|ki|mũndũ ũtarĩ mbũri ndendaga nyama}}
* {{l|ki|nyama ya mbũri ndiunagwo na iru}}
=====参照=====
* {{l|ki|mũcingũ}}
===語源2===
===={{pron|ki}}====
* {{IPA|ɲàmáꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-3|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|高型}}
====名詞====
{{ki-noun|9/10}}
[[Category:{{ki}} 哺乳類]]
# [[ツチブタ]]<ref>{{R:Benson1964|entry=nyama|p=340}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, [https://books.google.co.jp/books?id=65dyAAAAMAAJ&q=nyama+aardvark&dq=nyama+aardvark&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwichcaT9rbXAhXBf7wKHeVdCvcQ6AEIJjAA p. 455]. ISBN 0-12-439901-0</ref>。
===脚注===
<references />
----
=={{sw}}==
{{wikipedia|lang=sw}}
===名詞===
{{sw-noun}}
# {{l|ja|肉}}。
{{stub|sw}}
m3hk6oe7f5hqrh02wjr84g49xxbtcwd
ng'ombe yahithio njaũ ĩkamagĩrwo ikaya
0
227473
2331092
1505066
2026-08-20T04:21:19Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331092
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「牛が他人に預けられた場合、仔牛は鳴いた時だけ授乳される」<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''].</ref><ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=ng'ombe+yahithio+njau+ikamagirwo+ikaya&dq=ng'ombe+yahithio+njau+ikamagirwo+ikaya&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiWyZGmztzWAhXKS7wKHffWDXQQ6AEIJjAA p. 111]. Paulines Publications Africa.</ref>
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head={{l|ki|ng'ombe}} yahithio njaũ ĩkamagĩrwo ikaya|sort=ng'ombeyahithionjauikamagirwoikaya}}<ref name="gjw2001" />
# 何らかの都合により[[かう|飼っ]]ている[[うし|牛]]の[[世話]]を[[他人]]に[[まかせる|任せる]]ことはよくあるが<ref>{{書誌・杜2015|237}}</ref>、その{{l|ja|質}}に関しては[[過度]]に[[期待|期待し]][[ない]]方が[[賢明]]であるということ。
===={{trans}}====
{{top}}
* {{en}}: {{t-|en|look to the cow, and the sow, and the wheat mow, and all will be well enow}}<ref name="gb1960" />
{{bottom}}
===脚注===
<references />
lbi0vdx6ok8ugt8gpogar5n7s7cbhct
ndegwa
0
227617
2331045
1505072
2026-08-19T22:56:15Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331045
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|ndeegwa}}
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|bull}} に対応するキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として {{Unicode|ndēgua}} を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 10–11. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|<sup>n</sup>dɛ̀(ː)ɣwàꜜ|<sup>n</sup>dɛ̀(ː)ɣoàꜜ}}
: e について Barlow (1960) は短母音としている<ref>Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=ndegwa+ox&dq=ndegwa+ox&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 68].</ref>が、Armstrong (1940) や Benson (1964) は長母音であるとしている<ref name="lea1940" /><ref>{{R:Benson1964|entry=ndegwa}}</ref>。
: {{ki-tonal classes|1|2-1|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|低型|form=ndeegũa}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
[[Category:{{ki}} 牛]]
# [[おうし|牡牛]]。
#* {{l|ki|ndegwa nyinyi ĩhaicaga ng'ombe na mũtwe|'''Ndegwa''' nyinyi ĩhaicaga ng'ombe na mũtwe}} - [[わかい|若い]]'''[[おうし|牡牛]][[は]]'''[[めうし|牝牛]][[に]][[あたま|頭]][[から]][[のる|乗ろ]][[う]][[と]][[する]][[もの]][[で]][[ある]]
====類義語====
* {{l|ki|ndume}}
===={{hyper}}====
* {{l|ki|ng'ombe}}
===脚注===
<references />
mi6o8hio5o4tnzzpz0ndaxc85t0q2sy
ngĩa ĩtarĩ thiirĩ ti ngĩa
0
227621
2331106
1505076
2026-08-20T04:35:42Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331106
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「借金のない貧乏人は貧乏人ではない」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[ngĩa]] ĩtarĩ [[thiirĩ]] {{l|ki|ti}} ngĩa|sort=ngiaitarithiiritingia}}<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=ngia+itari+thiiri+ti+ngia&dq=ngia+itari+thiiri+ti+ngia&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjPua7-kt_WAhUBUrwKHR7sA-IQ6AEILjAB p. 110]. Paulines Publications Africa.</ref>
# [[本当]]の[[貧困]]とは[[借金]]を[[せおう|背負っ]]てから[[はじめて|初めて]][[はじまる|始まる]]ものである。
===脚注===
<references />
==参考文献==
* {{書誌・杜2015|252}}
i7zwjrexd1yyb4egmgchfbdld7sy93g
ngĩma
0
227649
2331107
2237179
2026-08-20T04:36:44Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331107
wikitext
text/x-wiki
{{also|ngima}}
=={{L|ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|<sup>ŋ</sup>ɡèmáꜜ}}
: {{ki-tonal classes|4|2-3|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|高型}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10|sort=ngima}}
[[Category:{{ki}} 霊長類|ngima]]
# 特定の[[w:オナガザル科|オナガザル科]]オナガザル属の[[さる|猿]](''[[species:Cercopithecus|Cercopithecus]]'' sp.)。
## {{wikipedia-s|ブルーモンキー}} (学名: ''[[species:Cercopithecus mitis|Cercopithecus mitis]]'')。
## ''[[species:Cercopithecus albogularis|C. albogularis]]''。
<gallery>
File:Blue monkey (Cercopithecus mitis stuhlmanni) walking.jpg|{{Lang|ki|ngĩma}} (''Cercopithecus mitis stuhlmanni'')
File:Diademmeerkatze in Gede 1.jpg|{{Lang|ki|ngĩma}} (''Cercopithecus albogularis'')
</gallery>
====ことわざ====
* {{l|ki|ndũgate mĩguĩ na ngĩma, nguuyo irĩ njĩra|ndũgate mĩguĩ na ngĩma, ngu(u)yo irĩ njĩra}}
====関連語====
名詞:
* {{l|ki|mũkĩma|g=c3}}
===={{trans}}====
{{trans-top|''Cercopithecus mitis''}}
*{{T|en}}: {{t|en|blue monkey}}<ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=ngĩma|p=310}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=65dyAAAAMAAJ&dq=blue+monkey+Sykes+monkey&focus=searchwithinvolume&q=blue+monkey+Sykes+monkey p. 455]. ISBN 0-12-439901-0</ref>
{{trans-bottom}}
{{trans-top|''Cercopithecus albogularis''}}
*{{T|en}}: {{t-|en|Sykes' monkey}}<ref name="tgb1964" /><ref name="lsbl" />
{{trans-bottom}}
====参照====
* {{l|ki|nũgũ}}, {{l|ki|nguyo}}, {{l|ki|therũ}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* Muiru, David N. (2007). {{Lang|ki|''Wĩrute Gĩgĩkũyũ: Marĩtwa Ma Gĩgĩkũyũ Mataũrĩtwo Na Gĩthũngũ''}}, [https://books.google.co.jp/books?id=_50aAQAAIAAJ&q=ngTma+monkey&dq=ngTma+monkey&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiV84Tv1e_WAhVE2LwKHQBFAywQ6AEILjAB pp. 10, 33].
snh63f9jb83n77vgqw75xdct29n2szy
rũru
0
227653
2331139
1505084
2026-08-20T05:09:46Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331139
wikitext
text/x-wiki
{{also|rũrũ}}
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|rũũru}}
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ɾòːɾùꜜ}}
: この {{Lang|ki|ũ}} は 長母音である<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=5ahkAAAAMAAJ&dq=herd+ruru&focus=searchwithinvolume&q=herd+ruru p. 246].</ref><ref>{{R:Benson1964|entry=''rũ''ru|p=421}}</ref>。
: Armstrong (1940:49) に見える2音節かつ孤立形で全体が平たい声調を帯びる語のうち {{l|ki|cuba}}、{{l|ki|huko}}、{{l|ki|mbere}}、{{l|ki|mondo}}、{{l|ki|mũndũ}}、{{l|ki|ndegwa}}、{{Lang|ki|rũru}}(rooru と表記)、{{l|ki|thiirĩ}}<ref name="lea1940">Armstrong, Lilias E. ([https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA38907313 1940]). ''The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu''. Rep. [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA01768628 1967]. (Also in [https://books.google.co.jp/books?id=4r02DwAAQBAJ&dq=Kikuyu+yesterday+Before&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2018] by Routledge).</ref>の8語は、{{ki-アクセントの型|低I型}}{{ki-tonal classes|-|1|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|11|ndũru|sort=ruru}}
#([[動物]]や[[ひと|人]]の)[[むれ|群れ]]。
#* {{Lang|ki|[[rũru]] {{l|ki|rũa}} {{l|ki|mũndũ|andũ}}/[[ng'ondu]]}} - [[ひと|人]]/[[ひつじ|羊]][[の]]'''群れ'''
====ことわざ====
* {{l|ki|matukũ ti ma rũũru}}
====参照====
*〔人間の〕{{l|ki|mũngĩkĩ}}, {{l|ki|mũingĩ}}, {{l|ki|gĩkundi}}, {{l|ki|kĩrĩndĩ}}
===脚注===
<references />
rsoengiu9io72jxdpgr7119av87nb1t
ngoro itiumanĩire ta marima ma huko
0
227657
2331100
1505087
2026-08-20T04:29:32Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331100
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{Lang|ki|ngoro itiumanĩrĩire ta marima ma huko}}<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=marima+ma+huko&dq=marima+ma+huko&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjc2b3PpuHWAhXGk5QKHeWoBlwQ6AEIKzAB p. 111]. Paulines Publications Africa.</ref>
===直訳===
*「心たちはモグラの穴のようにはつながっていない」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head={{l|ki|ngoro}} itiumanĩire {{l|ki|ta}} {{l|ki|irima|marima}} {{l|ki|ma}} {{l|ki|huko}}|sort=ngoroitiumaniiretamarimamahuko}}<ref>Wanjohi, G. J. (1997). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23747800 ''The Wisdom and Philosophy of the Gikuyu Proverbs: The Kihooto World-view''], [https://books.google.co.jp/books?id=FGkwAQAAIAAJ&q=marima+ma+huko&dq=marima+ma+huko&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjc2b3PpuHWAhXGk5QKHeWoBlwQ6AEINjAD p. 43]. Paulines Publications Africa.</ref>
# [[ひと|人]]の[[こころ|心]]と心はそう[[単純|単純に]]は[[通じる|通じ]][[あう|合わ]][[ない]]。
====類義表現====
* {{l|ki|ngoro itiumanĩire ta njĩra}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
*「Ngoro itiumaniire ta marima ma huko」{{書誌・杜2015|263}}
1nrrhbpc4m8jdj0vheirt835wyh3twl
mũthua ngoro ti mũthua kũgũrũ
0
227658
2331014
1505088
2026-08-19T22:31:29Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331014
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{Lang|ki|mũthua na ngoro ti mũthua na kũgũrũ}}<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=muthua+ngoro+ti+muthua+kuguru&dq=muthua+ngoro+ti+muthua+kuguru&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwi2hYLTruHWAhUKpZQKHeFvAf0Q6AEIJjAA p. 89]. Paulines Publications Africa.</ref>
===直訳===
*「心のよろめきは脚一本のよろめきではない」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[mũthua]] {{l|ki|ngoro}} {{l|ki|ti}} mũthua {{l|ki|kũgũrũ}}|sort=muthuangorotimuthuakuguru}}
# [[あし|脚]]に[[問題]]がある場合とは[[ことなる|異なり]]、[[こころ|心]]に問題がある場合は[[そとがわ|外側]]からは[[みえる|見え]][[ず]]、[[厄介]]である。
===脚注===
<references />
===参考文献===
*「Mu-thua ngoro ti muthua kuguru」{{書誌・杜2015|263}}
65mdx4txzao22uiymlylwywt7oyq4gi
ngoro ĩrĩĩaga kĩrĩa yenda
0
227659
2331101
1505090
2026-08-20T04:30:33Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331101
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「心はその好むものを食うものである」<ref name="gjw1997">Wanjohi, G. J. (1997). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23747800 ''The Wisdom and Philosophy of the Gikuyu Proverbs: The Kihooto World-view''], [https://books.google.co.jp/books?id=FGkwAQAAIAAJ&q=ngoro+iriiaga+kiria+yenda&dq=ngoro+iriiaga+kiria+yenda&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiA0sTws-HWAhUHS7wKHTFGALAQ6AEIKDAA p. 113]. Paulines Publications Africa.</ref>
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head={{l|ki|ngoro}} [[rĩa|ĩrĩĩaga]] [[-rĩa|kĩrĩa]] {{l|ki|enda|yenda}}|sort=ngoroiriiagakiriayenda}}<ref name="gjw1997" />
# [[ひと|人]]は[[それぞれ]][[自身]]の[[このみ|好み]]に[[応じる|応じ]]て[[ものごと|物事]]を[[受容|受容する]]ものである<ref>「Ngoro iriiaga kiria yenda」{{書誌・杜2015|263}}</ref>。
===脚注===
<references />
k5os4sc22ctq0zgvhqwhrwkqdqccr8x
mũrũthi
0
228064
2330987
2125082
2026-08-19T22:03:33Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330987
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:muruthi}}
=={{L|ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|mũrũũthi}}
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|lion}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語は muruthi あるいは mulozi であると記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 36–37. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mòɾòːðǐ}}
: 2音節目の {{Lang|ki|ũ}} は長母音である<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''rũthi|p=421}}</ref>。
: Armstrong (1940:50,206,210) では {{Unicode|morooði}} 表記で、孤立形の声調は「— — —」のように全体が平らであるが、前に {{l|ki|nĩ}} が置かれ {{Unicode|ne morooði}}(正書法: {{Lang|ki|Nĩ mũrũthi.}})「ライオンだ。」と言い切る文となる場合は {{Unicode|nĩ}} を含めて「 ̄  ̄ — 昇」、前に {{l|ki|ti}} が置かれ {{Unicode|ti morooði}}(正書法: {{Lang|ki|Ti mũrũthi.}})「ライオンではない。」と言い切る文となる場合は ti を含めて「 ̄  ̄  ̄ —」となるなど前後に他の語が存在するか、存在する場合はどのような種類の語であるかによってアクセントの変動が見られる<ref name="lea1940" />。{{ki-tonal classes|2|2-2|del=mũrũthi|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|低II型}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rũthi|3|mĩrũthi|sort=muruthi}}
#{{context|食肉類|lang=ki}}[[ライオン]]。
#* {{ux|ki|[[gĩcuthĩ]] [[kĩa]] [[mũrũthi]]|'''ライオン'''の[[しっぽ]]}}<ref name="lea1940" />
====類義語====
*〔北部方言〕{{l|ki|ngatia}}<ref>Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=ngatia+lion&dq=ngatia+lion&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 257]</ref>
====参照====
*〔たてがみの無いもの〕{{l|ki|ndũ}}
===脚注===
<references />
qn9cfej69gwyluve5bwsw62m1ux8j65
mũrata
0
228127
2330961
2320562
2026-08-19T21:37:46Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330961
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|mũraata}}
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|friend}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として muratta および munduitu を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 26–27. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòɾàːtáꜜ}}
: 最初の a は長母音である<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=murata+friend&dq=murata+friend&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 234].</ref><ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''rata|p=372}}</ref>。
: Clements (1984:289) によると孤立形あるいは前に {{l|ki|ona|ndinoona}}〈私は(少し前には)見なかった〉がある場合は [{{Unicode|(ndìnɔ̀ɔ́nà) mòrààtá}}]、前に {{l|ki|ona|nyonire}}〈(今日)私は見た〉がある場合も [{{Unicode|ɲɔ̀nírɛ́ mòrààtá}}] である<ref>Clements, George N. (1984). "Principles of tone assignment in Kikuyu." In Clements, G.N. and J.A. Goldsmith (eds.) [https://books.google.co.jp/books?id=TJ21T5Qxo6oC&dq=Principles+of+the+Tone+assignment+in+Kikuyu&hl=ja&source=gbs_navlinks_s ''Autosegmental studies in Bantu tone''], pp. 281–339. Dordrecht: Mouton de Gruyter; Foris Publications. ISBN 90 70176 97 1 NCID: [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA00490049 BA00490049]</ref>。{{ki-tonal classes|4|2-3|Benson=no}}Clements (1984) は {{l|ki|mwana}} や {{l|ki|mũgeka}} と同じく Armstrong (1940) の「mboriクラス」や Benson (1964) の2音節語幹の「クラス3」に対応する「HLクラス」に属するとしている。
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|高型}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rata|1|arata|sort=murata}}
# [[ともだち|友達]]。[[とも|友]]<ref name="lea1940" /><ref name="yy1981" />。
#* {{Lang|ki|[[mũrata]] [[wakwa]]/{{l|ki|waku}}/{{l|ki|wake}}/[[witũ]]/[[wanyu]]/{{l|ki|wao}}}} - [[わたし|私]][[の]]/[[あなた]]の/彼(女)の/私[[たち]]の/あなた[[がた]]の/彼(女)[[ら]]の'''友達([[ひとり|一人]])'''
#* '''arata''' {{l|ki|akwa}} - 私の'''友達'''
# [[おんな|女]]友達。[[ガールフレンド]]<ref name="mam2014">Mugu, Muturi Anthony (2014). [https://hdl.handle.net/11295/97421 ''Antonymy in Gĩkũyũ: a cognitive semantics approach''].</ref>。
====類義語====
語義2:〈女友達〉
* {{l|ki|mũhiki}}<ref name="mam2014" />
====対義語====
* {{l|ki|thũ}}<ref name="mam2014" />
====関連語====
名詞:
* {{l|ki|ũrata}}
====参照====
* {{l|ki|ndũgũ}}
===脚注===
<references />
2hzjmcq0y248g2lc703ra2w9ecvky6s
ngi ndĩhoyagwo thakame
0
228171
2331097
1505131
2026-08-20T04:26:27Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331097
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{Lang|ki|ngi ndĩhooyagwo thakame}}<ref name="mk2006">Kiruhi, Macharia (2006). ''Lessons in Kikuyu oral literature: Figures of Speech in Contemporary Use'', [https://books.google.co.jp/books?id=ChkqAQAAIAAJ&q=ngi+ndihooyagwo+thakame&dq=ngi+ndihooyagwo+thakame&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjz6OzS6ejWAhWBxLwKHS8iDSwQ6AEIJjAA p. 20]. Cortraph.</ref>
===逐語訳===
*「蠅は血{{refnest|group="注"|[[ケニア]]には[[産婦]]や{{wikipedia-s|割礼}}後の少年に体力をつけさせるために、[[うし|牛]]や[[やぎ|ヤギ]]の[[静脈]]から取った[[いきち|生き血]]を[[ちち|乳]]と混ぜたものを飲ませる習俗が見られる<ref>「Ngi ndihoyagwo thakame」{{書誌・杜2015|187}}</ref>。}}を乞われない」<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=ndihoyagwo&dq=ndihoyagwo&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiIiILF5-jWAhXCT7wKHTzqAggQ6AEIOzAD p. 109]. Paulines Publications Africa.</ref>
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head={{l|ki|ngi}} {{l|ki|hoya|ndĩhoyagwo}} [[thakame]]|sort=ngindihoyagwothakame}}<ref name="gjw2001" />
# それはたとえるならば[[貧者]]から[[資金]][[援助]]を[[期待|期待する]]ようなことであり、[[無理]][[すじ|筋]]というものである<ref name="mk2006" />。
===脚注===
====注釈====
<references group="注" />
====出典====
<references />
h4b94rsc6gg38vuyt8usab0kwdontn7
mũrimũ ndũrĩ hinya ũgĩtonya mwĩrĩ ta ũkiuma
0
228203
2330970
1505136
2026-08-19T21:46:01Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330970
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===逐語訳===
*「病は出ていくときのようには力を持たず体に入る」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[mũrimũ]] [[-rĩ|ndũrĩ]] {{l|ki|hinya}} [[tonya|ũgĩtonya]] [[mwĩrĩ]] {{l|ki|ta}} {{l|ki|uma|ũkiuma}}|sort=murimundurihinyaugitonyamwiritaukiuma}}<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=murimu+nduri+hinya+ugitonya+mwiri+ta+ukiuma&dq=murimu+nduri+hinya+ugitonya+mwiri+ta+ukiuma&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj2qdDCnenWAhVIWLwKHcQ9Cr8Q6AEIJjAA p. 67].</ref>
# [[病気]]になるのは[[簡単]]であるが、病気が[[なおる|治る]]のは簡単には行かないということ。
===脚注===
<references />
===参考文献===
*「Murimu nduri hinya ugitonya mwiri ta ukiuma」{{書誌・杜2015|272}}
h8boo2gpwx9j878ctirpnkffzxutg1i
mũthuuri
0
228210
2331018
2320592
2026-08-19T22:35:37Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331018
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:muthuuri}}
{{also|mũthũũri}}
=={{L|ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|mũthuri}}<ref>Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=muthuri+elder&dq=muthuri+elder&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 234]</ref>
===語源===
動詞 {{m|ki|thuura|gũthuura}}〈選ぶ〉より派生<ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=''mũ''thuuri|p=533}}</ref>。
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|man|man (old)}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として muthuri(複数: athuri)を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 38–39. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mòðùːɾìꜜ}}
: {{ki-tonal classes|1|2-1|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔カベテ方言〕Kagaya (1981:3,7,9) によると孤立形は [{{Unicode|mòðùːɾì}}] で、後ろに {{l|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|móðúːɾí nè}}](< /{{Unicode|mòðùːɾìꜜ né}}/)、前に {{Lang|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|né móðùːɾì}}]、前に {{l|ki|ti}} がある場合は [{{Unicode|tí móðúːɾíꜜ}}] となるなど、前後に他の語が存在するか、存在する場合はどのような種類の語であるかによってアクセントの変動が見られる<ref>Kagaya, Ryohei (1981). "[https://hdl.handle.net/10108/21694 An Analysis of Tonal Classification of Noun in the Kabete Dialect of Kikuyu]." In ''Journal of Asian and African Studies'', No. 22.</ref>。
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|低型}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thuuri|1|athuuri|sort=muthuuri}}
#{{context|家族|lang=ki}}[[既婚]]で[[こ|子]]を持つ[[男性]]<ref name="tgb1964" />。[[おっと|夫]]<ref name="mam2014">Mugu, Muturi Anthony (2014). [https://hdl.handle.net/11295/97421 ''Antonymy in Gĩkũyũ: a cognitive semantics approach''].</ref><ref name="yy1981" />。
#* {{Lang|ki|[[mũthuuri]] [[wakwa]]}} - [[わたし|私]][[の]]'''[[旦那]]'''<ref name="tgb1964" />
#* {{Lang|ki|'''mũthuuri'''{{l|ki|-guo|guo}}}} - [[あなた]]の'''旦那([[さん]])'''<ref name="tgb1964" />
#* {{Lang|ki|'''mũthuuri'''{{l|ki|-we|we}}}} - [[彼女]]の'''旦那(さん)'''<ref name="tgb1964" />
# [[おとこ|男]]<ref name="mam2014" />。
# [[成人]](男性)<ref name="mam2014" />。
# [[年長者]]<ref name="mam2014" />。
#* {{Lang|ki|[[mũthuuri]] {{l|ki|wa}} [[kĩama]]}} - ([[やぎ|ヤギ]]を[[入会]]費として[[しはらう|支払っ]]て)伝統的な[[評議会]]の[[成員]]となった[[もの|者]]<ref name="mam2014" />
====対義語====
語義1:〈夫〉
*〔性別について〕{{l|ki|mũtumia}}<ref name="mam2014" />;〔既婚か否かについて〕{{l|ki|mwanake}}<ref name="mam2014" />
語義2:〈男〉
* {{l|ki|mũtumia}}<ref name="mam2014" />
語義3:〈成人男性〉
*〔{{wikipedia-s|割礼}}前の〕{{l|ki|kĩhĩĩ}}<ref name="mam2014" />, {{l|ki|kahĩĩ}}<ref name="mam2014" />;〔割礼後の〕{{l|ki|mwana}}<ref name="mam2014" />
===={{drv}}====
名詞句:
* {{l|ki|athuuri a kanitha}}
* {{l|ki|mũthuuri kĩhĩĩ}}
ことわざ:
* {{l|ki|mũthuuri ũtarĩ kahĩĩ nĩwe wĩriragĩra ngururu}}
====関連語====
名詞:
* {{l|ki|ũthuuri}}
====参照====
語義1、2、3:
* {{l|ki|mũrũme}}
語義1:
* {{l|ki|mũhikania}}
===脚注===
<references />
ee3ltkcje2qx8ce3umh8q8nknkqd5vt
mũremwo nĩ ngũ egwatagia mũkwa
0
228223
2330964
1505144
2026-08-19T21:40:52Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330964
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{Lang|ki|mũremwo nĩ ngũ egwatagia mũkuuo}}<ref name="gjw2001" />
===直訳===
*「薪でしくじる者は皮紐のせいにするものである」
: ここでは薪を皮紐で束ねて運ぶ作業が文脈となっている<ref name="ym2015" />。
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=mũremwo {{l|ki|nĩ}} [[rũkũ|ngũ]] egwatagia [[mũkwa]]|sort=muremwoninguegwatagiamukwa}}<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=egwatagia&dq=egwatagia&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwibsOHopu3WAhUHvLwKHdlOCBkQ6AEIMzAC p. 84]. Paulines Publications Africa.</ref>
# [[下手の負け惜しみ]]である<ref name="ym2015">「Mu-remwo ni ngu egwatagia mukwa.」{{書誌・杜2015|241}}</ref>。
====参照====
* {{l|ki|mũremwo nĩ ndũũgo oigaga nja ĩrĩ mahiga}}
===脚注===
<references />
g1l4w7oyws0vnza3nx1311jpnvvch5r
mũndũ ũrĩ na ũndũ otaga mwaki na riũa
0
228289
2330944
1505145
2026-08-19T21:21:15Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330944
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{Lang|ki|mũndũ wĩ na ũndũ otaga mwaki na riũa}}<ref>{{R:Benson1964|entry=ota|p=362}}</ref>
===直訳===
*「事とある人は日中に火にあたるものである」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[mũndũ]] ũrĩ {{l|ki|na}} [[ũndũ]] {{l|ki|ota|otaga}} [[mwaki]] na [[riũa]]|sort=munduurinaunduotagamwakinariua}}<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=mundu+uri+na+undu+otaga+mwaki+na+riua&dq=mundu+uri+na+undu+otaga+mwaki+na+riua&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwigmYaFsu3WAhUBx7wKHXFbB1sQ6AEIKDAA p. 63].</ref>
# 一見すると[[不合理]]な[[おこない|行い]]をしている[[ひと|人]]がいた場合、その人がそのような[[行動]]をとるのには何らかの[[理由]]があるということ<ref>「Mundu uri na undu otaga mwaki na riua」{{書誌・杜2015|168}}</ref>。
===脚注===
<references />
s3wsryqp6mvgphgrpym333sip79m52h
mũndũ ũtarĩ mbũri ndendaga nyama
0
228310
2330945
1505147
2026-08-19T21:22:17Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330945
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===逐語訳===
*「ヤギを持たない人は肉を好まないものである」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head={{l|ki|mũndũ}} ũtarĩ [[mbũri]] {{l|ki|enda|ndendaga}} {{l|ki|nyama}}|sort=munduutarimburindendaganyama}}<ref name="gjw1997">Wanjohi, G. J. (1997). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23747800 ''The Wisdom and Philosophy of the Gikuyu Proverbs: The Kihooto World-view''], [https://books.google.co.jp/books?id=FGkwAQAAIAAJ&q=mundu+utari+mburi+ndendaga+nyama&dq=mundu+utari+mburi+ndendaga+nyama&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiKgJST4-3WAhWLGpQKHeh1DIkQ6AEIJjAA p. 86]. Paulines Publications Africa.</ref>
# [[まけおしみ|負け惜しみ]]を言うなという[[いましめ|戒め]]<ref>{{書誌・杜2015|232}}</ref>。
====参照====
* {{l|ki|mũndũ mũka ndoragagwo}}
* {{l|ki|mwagi maguta oigaga atĩ hunyũ nĩ ũmwe na arũme}}
===脚注===
<references />
d99b0volvjpug6np7olh0przyb5mjuw
生まれぬ先の襁褓さだめ
0
228561
2331228
2319524
2026-08-20T08:05:34Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331228
wikitext
text/x-wiki
=={{ja}}==
===表記揺れ===
* 生まれぬ{{ruby|前|さき}}の襁褓定め
===ことわざ===
{{head|ja|ことわざ|head={{おくりがな2|生|う|まれ|うまれる}}[[ず|ぬ]]{{ふりがな|先|さき}}[[の]]{{ふりがな|襁褓|むつき}}[[さだめ]]|sort=うまれぬさきのむつきさため}}
# [[不確実|不確実な]][[将来]]のことまで[[さきばしる|先走っ]]て[[きめる|決め]]ようとするのは[[よい|良く]][[ない]]ということ。
===={{trans}}====
{{top}}
* {{ki}}: {{t-|ki|ngoi ndĩtumagwo mwana atarĩ mũciare}}
* {{mas}}: {{tø|mas|meng'asunoyu olkesen etioyo enkerai}}<ref name="aomjos">A. Ol'Oloisolo Massek and J. O. Sidai (1978). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA24749644 ''{{Lang|mas|Eŋeno oo lMaasai}}: Wisdom of Maasai''], [https://books.google.co.jp/books?id=cihQAAAAYAAJ&q=etioyo&dq=etioyo&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwi18ODf5fHWAhWBQJQKHRAuAvIQ6AEIRzAE p. 49]. Nairobi: Transafrica.</ref><ref>Grace Mesopirr Sicard (1998). ''A Tale of a Maasai Girl'', [https://books.google.co.jp/books?id=lUJzAAAAMAAJ&q=meng'asunoyu+etioyo&dq=meng'asunoyu+etioyo&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwipx9bS5vHWAhWGNpQKHQjkDH0Q6AEIKDAA p. 71]. Book Guild.</ref>
{{bottom}}
====参照====
*[[捕らぬ狸の皮算用|取らぬ狸の皮算用]]
===脚注===
<references />
i6gv5uqr97d5my2shcryefw9nk9mpxi
mũthii ndoimbĩkaga irigũ
0
228823
2331009
1505157
2026-08-19T22:26:19Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331009
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「旅に出る者はバナナを灰の中で焙っておかないものである」<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''thii|p=509}}</ref><ref name="gjw2001" />
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[mũthii]] ndoimbĩkaga [[irigũ]]|sort=muthiindoimbikagairigu}}<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=muthii+ndoimbikaga+irigu&dq=muthii+ndoimbikaga+irigu&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiL4cvOyfLWAhVDspQKHRszA68Q6AEIJjAA p. 206]. Paulines Publications Africa.</ref>
# [[たびだつ|旅立つ]]となれば[[すこし|少し]][[外出|外出し]]て[[かえる|帰っ]]てくるときにするような[[行動]]は[[とれる|取れ]][[ない]]ということ。
===脚注===
<references />
===参考文献===
*「Mu-thii ndoimbikaga irigu」{{書誌・杜2015|277}}
oocdkdyrmn8wql5949bcn398m31oqls
ng'aragu ndĩhoyagwo ũhoro
0
229167
2331090
1505160
2026-08-20T04:19:15Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331090
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{Lang|ki|ng'aragu ndĩhooyagwo ũhoro}}<ref>Kinoti, Hannah Wangeci (2010). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB06271293 ''African Ethics: Gĩkũyũ Traditonal Morality''].</ref>
* {{lang|ki|ng'aragu ndihoyaguo uhoro}}<ref name="ng2008">Gĩchũmbi, Ng'ang'a (2008). ''Archibishop John Njenga'', [https://books.google.co.jp/books?id=625CAQAAIAAJ&q=ng'aragu+uhoro&dq=ng'aragu+uhoro&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjT0ruT-PLWAhUHNJQKHeChA1QQ6AEIMjAC p. 81]. Paulines Publications Africa.</ref>
* {{lang|ki|ng'aragu ndihoyagwo uhoro}}<ref name="mgl2005" /><ref name="mnas" />
===訳例===
*「飢えに議論は要求されない」<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], p. 107. Paulines Publications Africa.</ref>
*「飢えには問答無用」<ref>「Ngaragu ndihoyagwo uhoro」{{書誌・杜2015|271}}</ref>
*「飢えは挨拶など知らない」<ref name="ng2008" />
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[ng'aragu]] {{l|ki|hoya|ndĩhoyagwo}} [[ũhoro]]|sort=ng'aragundihoyagwouhoro}}
# [[うえる|飢え]]ている人に何が[[ほしい|欲しい]]かを訊く前に、まずはその人に[[たべもの|食べ物]]を[[あたえる|与える]]ことが[[先決]]であり、[[はなし|話]]は[[それから]]である<ref name="mgl2005">Likimani, Muthoni G. (2005). ''Fight Without Ceasing'', [https://books.google.co.jp/books?id=v3pyAAAAMAAJ&q=ng'aragu+ndihoyagwo+uhoro&dq=ng'aragu+ndihoyagwo+uhoro&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwipsrD_8vLWAhUGGZQKHYrODwQQ6AEIJjAA p. 254]. Noni's Publicity.</ref>。
# 飢えている人から何か[[情報]]を[[える|得ら]]れることを[[期待|期待する]]なら、まずはその人に食べ物をあたえることが先決であり、話はそれからである<ref name="mnas">Njoroge, Mwaura and Shel Arensen (1996). ''Against the Traditions'', [https://books.google.co.jp/books?id=otXyAAAAMAAJ&q=ng'aragu+ndihoyagwo+uhoro&dq=ng'aragu+ndihoyagwo+uhoro&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwipsrD_8vLWAhUGGZQKHYrODwQQ6AEILTAB p. 16]. Kesho Publications.</ref>。
===脚注===
<references />
sxo86bvr5odbkgsk1rzstvve1v7ywid
ng'aragu ya mũndũ ũngĩ ndĩgiria mũndũ ũngĩ akome
0
229168
2331091
1505161
2026-08-20T04:20:17Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331091
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「他人の飢えは他人が寝ようとするのを邪魔しない」<ref name="nn1969" />
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[ng'aragu]] {{l|ki|ya}} [[mũndũ]] ũngĩ ndĩgiria mũndũ ũngĩ {{l|ki|koma|akome}}|sort=ng'araguyamunduungindigiriamunduungiakome}}<ref name="nn1969">Njũrũri, Ngũmbũ (1969). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB24245091 ''Gĩkũyũ Proverbs''], [https://books.google.co.jp/books?id=SD8IAQAAIAAJ&q=ng'aragu+ya+mundu+ungi+ndigiria+mundu+ungi+akome&dq=ng'aragu+ya+mundu+ungi+ndigiria+mundu+ungi+akome&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjnjMm3-_LWAhWJEpQKHUsRA-MQ6AEIJjAA p. 106].</ref><ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=ng'aragu+ya+mundu+ungi+ndigiria+mundu+ungi+akome&dq=ng'aragu+ya+mundu+ungi+ndigiria+mundu+ungi+akome&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjnjMm3-_LWAhWJEpQKHUsRA-MQ6AEILTAB p. 109]. Paulines Publications Africa.</ref>
# [[自分]]に[[関係]]の[[ない]]ことまで[[心配]]をする[[必要]]はないということ<ref name="nn1969" />。
===脚注===
<references />
===参考文献===
*「Ng'aragu ya mundu ungi ndigiria mundu ungi akome」{{書誌・杜2015|271}}
s6cs2aplztly933uplwugb0lgnavl4x
ũthayo na ng'aragu nĩ mũndũ na mũrũ wa nyina
0
229169
2331221
1505162
2026-08-20T08:00:07Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331221
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「怠慢と飢えは人と兄弟」<ref name="gb1960" />
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[ũthayo]] {{l|ki|na}} [[ng'aragu]] {{l|ki|nĩ}} [[mũndũ]] {{l|ki|na}} [[mũrũ]] {{l|ki|wa}} [[nyina]]|sort=ũthayonang'aragunimundunamuruwanyina}}<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=uthayo+na+ng'aragu+ni+mundu+na+muru&dq=uthayo+na+ng'aragu+ni+mundu+na+muru&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiVqsKKgPPWAhVFKJQKHXguDV8Q6AEIJjAA p. 116].</ref>
# [[なまける|怠け]]ている者は[[すぐ]]に[[貧乏]]に[[みまう|見舞わ]][[れる]]ことになる。
===脚注===
<references />
===参考文献===
*「Uthayo na ng'aragu ni mundu na muru wanyina」{{書誌・杜2015|272}}
mac74lbcsslsxikq3fhppawhpn4yjsa
nzĩa
0
229294
2331124
1022545
2026-08-20T04:54:17Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331124
wikitext
text/x-wiki
=={{kam}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|road}} に対応するカンバ語「ウル方言」(''Ulu dialect''; [[w:マチャコス|マチャコス]]から海岸部にかけての方言)を nsia、カンバ語「ンガニャワ方言」(''Nganyawa dialect''; [[w:キツイ (カウンティ)|キツイ地区]]の方言)は ndthiaと記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 50–51. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|ki|-}}「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')は {{l|ki|njĩra|njira}}、{{etyl|sw|-}}は {{l|sw|njia}} および ndia とされている<ref name="hh1904" />。
===名詞===
{{head|kam|noun|sort=nzia}}<ref>Whiteley, W.H. and M.G. Muli (1962). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA41708075 ''Practical Introduction to Kamba''], [https://books.google.co.jp/books?redir_esc=y&hl=ja&id=4ZQOAAAAYAAJ&focus=searchwithinvolume&q=road p. 163]. London: Oxford University Press.</ref>
# [[みち|道]]。
===脚注===
<references />
chwc4zml2z2twhh0t8fjirirqdi0tl4
mũrango
0
229714
2330956
2082347
2026-08-19T21:33:37Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330956
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:murango}}
=={{L|ki}}==
===語源===
Benson (1964) は {{etyl|sw|-}} {{l|sw|mlango}} と関連があると見ている<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''rango}}</ref>。
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|moɾa<sup>ŋ</sup>ɡɔ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-1|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|低I型}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rango|3|mĩrango|sort=murango}}
#{{context|建築|特に[[ヨーロッパ]]式の|lang=ki}}<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=murango+door&dq=murango+door&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 233].</ref>)[[ドア]]<ref>Muiru, David N. (2007). {{Lang|ki|''Wĩrute Gĩgĩkũyũ: Marĩtwa Ma Gĩgĩkũyũ Mataũrĩtwo Na Gĩthũngũ''}}, [https://books.google.co.jp/books?id=_50aAQAAIAAJ&q=murango&dq=murango&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiV84Tv1e_WAhVE2LwKHQBFAywQ6AEILjAB pp. 12, 34].</ref>。[[と|戸]]<ref name="yy1981" />。
====類義語====
* {{l|ki|riigĩ}}
====参照====
* {{l|ki|kĩhingo}}, {{l|ki|thome}}
===脚注===
<references />
papi2boetjv4g0khyfh1hvqugp2s7yp
mũũnda
0
229961
2331032
1023482
2026-08-19T22:49:03Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331032
wikitext
text/x-wiki
=={{kam}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|garden}} に対応するカンバ語「ウル方言」(''Ulu dialect''; [[w:マチャコス|マチャコス]]から海岸部にかけての方言)を muunda、カンバ語「ンガニャワ方言」(''Nganyawa dialect''; [[w:キツイ (カウンティ)|キツイ地区]]の方言)は mundani と記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 26–27. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|ki|-}}「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')は muganda(参照: {{l|ki|mũgũnda}})とされている<ref name="hh1904" />。
===名詞===
{{head|kam|noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}ũnda|sort=muunda}}<ref>Whiteley, W.H. and M.G. Muli (1962). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA41708075 ''Practical Introduction to Kamba''], pp. [https://books.google.co.jp/books?redir_esc=y&hl=ja&id=4ZQOAAAAYAAJ&focus=searchwithinvolume&q=muunda+garden 46], [https://books.google.co.jp/books?redir_esc=y&hl=ja&id=4ZQOAAAAYAAJ&focus=searchwithinvolume&q=dog 162]. London: Oxford University Press.</ref>
# [[にわ|庭]]。
====参照====
* {{l|ki|nthĩ}}
===脚注===
<references />
45fe3vesy6htbfexhjyefl5r683vjhh
mũrĩĩu ndarĩ kĩa ngoro
0
229993
2330981
1505209
2026-08-19T21:57:22Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330981
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「酔っ払いは心のを持たない」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[mũrĩĩu]] ndarĩ [[kĩa]] {{l|ki|ngoro}}|sort=muriiundarikiangoro}}<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=muriiu+ndari+kia+ngoro&dq=muriiu+ndari+kia+ngoro&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjc6tG5uoTXAhXEUrwKHSAfCd8Q6AEIJjAA p. 85]. Paulines Publications Africa.</ref>
# [[さけ|酒]]に[[よう|酔っ]]た[[人間]]は[[自制]]が[[きく|きか]][[ない]]ということ<ref>「Muriu ndari kia ngoro」{{書誌・杜2015|233}}</ref>。
===脚注===
<references />
a8zwquyxh0kb0z2nbgj0py6oip7mjn8
mũndũ ũtathiiaga athĩĩnjaga mwatĩ
0
230020
2330946
1505217
2026-08-19T21:23:18Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330946
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{Lang|ki|mũndũ ũtathiaga athĩnjaga mwatĩ}}<ref>{{R:Benson1964|entry=''mw''atĩ|p=18}}</ref>
* {{Lang|ki|mũndũ ũtathiiaga athĩnjaga mwatĩ}}<ref name="gjw1997" /><ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=utathiiaga&dq=utathiiaga&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjstr-r-YTXAhWEwrwKHUlWDR0Q6AEIJjAA p. 81]. Paulines Publications Africa.</ref>
===直訳===
*「旅をしない人は未[[経産]]の羊を[[ほふる|屠る]]ものである」
: 注.: 家畜は財産であるため、将来に子を産んで財産を増やしてくれる可能性のある牝羊を[[屠殺]]するというのは愚かな行為にあたる<ref name="ym2015" />。
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[mũndũ]] ũtathiiaga [[thĩnja|athĩĩnjaga]] [[mwatĩ]]|sort=munduutathiiagaathiinjagamwati}}<ref name="gjw1997">Wanjohi, G. J. (1997). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23747800 ''The Wisdom and Philosophy of the Gikuyu Proverbs: The Kihooto World-view''], [https://books.google.co.jp/books?id=FGkwAQAAIAAJ&q=utathiiaga&dq=utathiiaga&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjstr-r-YTXAhWEwrwKHUlWDR0Q6AEIMTAC pp. 121, 127]. Paulines Publications Africa.</ref>
# [[そと|外]]に[[でる|出]]て[[見聞]]を[[ひろめる|広める]]ことのない者は、[[無知]]なままであるということ。[[可愛い子には旅をさせよ]]<ref name="ym2015">「Mundu uta-thiiaga athiinjaga mwati」{{書誌・杜2015|278}}</ref>。
====類義表現====
* {{l|ki|mũndũ ũtathiaga oigaga no nyina ũrugaga wega|mũndũ ũtathi(i)aga oigaga (atĩ) no nyina ũrugaga wega}}
===脚注===
<references />
hbrwv5kmmu87arm5hpm6qcco4bfnxg4
ũtana wa ngĩa ũragĩra ngoro
0
230022
2331220
1505218
2026-08-20T07:59:05Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331220
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{Lang|ki|ũtaana wa ngĩa ũũragĩra ngoro}}
===直訳===
*「貧乏人の寛大さは心で潰える」<ref name="gb1960" />
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[ũtana]] {{l|ki|wa}} [[ngĩa]] ũragĩra {{l|ki|ngoro}}|sort=ũtanawangiauragirangoro}}<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=utana+wa+ngia+ngoro&dq=utana+wa+ngia+ngoro&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiL7vjeiYXXAhWES7wKHUx3CHEQ6AEIJjAA p. 115].</ref>
# 何も持っていない者が何かを[[ふるまう|振る舞お]]うとしても[[気持ち]]だけで[[おわる|終わる]]。[[ない袖は振られぬ]]<ref name="ym2015">「Utaana wa ngia uuragira ngoro」{{書誌・杜2015|280}}</ref>。
===脚注===
<references />
q76it1r1q2lhoo472ekpmil0dljv3qr
ndutu
0
230130
2331083
2058541
2026-08-20T04:13:05Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331083
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|insect}} や {{l|en|jigger}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として ndutu を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 34–35. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|kam|-}}「ウル方言」(''Ulu dialect''; [[w:マチャコス|マチャコス]]から海岸部にかけての方言)は ndulu(insect)、{{etyl|sw|-}}は {{l|sw|mdudu}}(複数は wadudu)〈insect〉とされている<ref name="hh1904" />。
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|<sup>n</sup>dútúꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-7|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|高高I型}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
#{{context|昆虫|lang=ki}}[[スナノミ]]<ref>Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=ndutu+jigger&dq=ndutu+jigger&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 258].</ref><ref>{{R:Benson1964|entry=ndutu}}</ref><ref>Muiru, David N. (2007). {{Lang|ki|''Wĩrute Gĩgĩkũyũ: Marĩtwa Ma Gĩgĩkũyũ Mataũrĩtwo Na Gĩthũngũ''}}, [https://books.google.co.jp/books?id=_50aAQAAIAAJ&q=ndutu+jigger&dq=ndutu+jigger&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiV84Tv1e_WAhVE2LwKHQBFAywQ6AEILjAB pp. 10, 33].</ref><ref name="yy1981" />。
====類義語====
* {{l|ki|ngage}}
====参照====
* {{l|ki|kĩroboto}}, {{l|ki|thuya}}
===脚注===
<references />
mdyl7w1dzr7bzamyhvd6l0axxua2q5r
ĩrĩ gũkũra ĩrĩagwo iguku nĩ aka
0
230218
2331208
1505242
2026-08-20T07:52:55Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331208
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===逐語訳===
*「育てば[[こぶ|コブ]]を女に食べられる」
: 注.: 若い牡牛の背のコブは若い男たちが食べるものであるが、牛が歳をとればコブは女たちが食べることになる<ref name="gb1960" />。
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[-rĩ|ĩrĩ]] [[kũra|gũkũra]] [[rĩa|ĩrĩagwo]] {{l|ki|iguku}} {{l|ki|nĩ}} [[mũka|aka]]|sort=irigukurairiagwoigukuniaka}}<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=iriagwo&dq=iriagwo&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiWkdGc7YjXAhWEFJQKHZnjDf8Q6AEISTAF p. 22].</ref>
# [[もの|物]]の[[価値]]が、[[とき|時]]が[[すぎる|過ぎる]]ことによって[[うしなう|失わ]][[れる|れ]]てしまうことのたとえ。
====備考====
Karanja (2003:26–30) はこのことわざを含めた以下の18種類を挙げ、こうした現在も用いられていることわざが女性を貶め、性差別を助長する原因の一つとなっていると主張している<ref>Karanja, Daniel Njoroge (2003). [https://books.google.co.jp/books?id=yzCRwrcE0PcC&dq=mundu+muka+na+iguru+itimenyagirwo&hl=ja&source=gbs_navlinks_s ''Female Genital Mutilation in Africa: Gender, Religion and Pastoral Care'']. Xulon Press. ISBN 1-591605-61-X</ref>。
# {{l|ki|aka erĩ nĩ nyũngũ igĩrĩ cia ũrogi|aka eri ni nyungu cia urogi}}
# {{l|ki|aka matirĩ cia ndiiro no cia nyinĩko|aka matiri cia ndiiro no cia nyiniko}}
# {{l|ki|aka na ng'ombe itirĩ ndũgũ|aka na ng'ombe itiri ndugu}}
# {{lang|ki|gia aka gitiikagio kiarara}}
# {{l|ki|gũtirĩ mũtumia wenjagĩrwo mbuĩ kwa nyina|gutiri mutumia wenjagirwo mbui kwa nyina}}
# {{l|ki|haaro nĩ ya mũka ũrĩ thiirĩ|haaro ni ya muuka uri thiiri}}
# '''irigukuura iriagwo iguuku ni aka'''
# {{l|ki|kaana karere nĩ ũcũwe gatingĩrũngĩka|kaana karere ni ucuwe gatingirungika}}
# {{l|ki|kũngũ maitũ na hunyũ wake|kungu maitu na hunyu wake}}
# {{l|ki|marakara ma arũme matitũũraga ta ma aka|marakara ma arume matituraga to ma aka}}
# {{l|ki|mũici na mũndũ mũka atigaga kĩeha akua|muici na mundu muuka atigaga kieha akua}}
# {{lang|ki|mundu muuka ndaigaga hitho}}
# {{l|ki|mũka mũcangacangi ndagaga mwana|muka mucangacangi ndagaga mwana}}
# {{l|ki|mũndũ mũka na igũrũ itimenyagĩrwo|mundu muuka na iguru itimenyagirwo}}
# {{l|ki|mũndũ mũka ndatũmagwo thirĩ-inĩ|mundu muuka ndatumagwo thiri-ini}}
# {{l|ki|mũtumia na kĩonje nĩ ũndũ ũmwe|mutumia na kionje ni undu umwe}}
# {{l|ki|mũtumia ndatũraga mũtwe na ndaikagia ndahi ndua|mutumia ndaturaga mutwe na ndaikagia ndaahi ndua}}
# {{l|ki|ũhĩĩ nĩ umagwo no ũka ndumagwo|uhii ni umagwo no uka ndumagwo}}
===脚注===
<references />
rjcc9njq6rm12mix7pogvbca3q2nqcw
ũhoro
0
230233
2331211
1505243
2026-08-20T07:56:00Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331211
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|òhɔ̀ɾɔ́ꜜ}}
: {{ki-tonal classes|4|2-3|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|高型|は}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|ũ-|ũ}}horo|14|mohoro}}
# [[はなし|話]]<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=uhoro+news&dq=uhoro+news&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC pp. 24, 90, 239].</ref>。[[こと|事]]<ref name="arb1960" />。[[話題]]<ref name="tgb64_u">{{R:Benson1964|entry=''ũ''horo|p=164}}</ref>。
#* {{Lang|ki|[[ũhoro]] {{l|ki|wa}}}} - …[[の]]'''事'''<ref name="arb1960" />
#* {{Lang|ki|{{l|ki|he|kũhe}} [[ũhoro]] (wa)}} -(の)'''事[[を]]'''[[つたえる|伝える]]<ref name="arb1960" />(こと)
#* {{Lang|ki|{{l|ki|hoya|kũhoya}} [[ũhoro]] wa}} - …に[[ついて]][[の]]話を[[もとめる|求める]]、…の'''事を'''[[きく|訊く]]<ref name="tgb64_h">{{R:Benson1964|entry=hoya|p=165}}</ref>(こと)
# [[あたらしい|新しい]][[情報]]。
#* {{Lang|ki|kũhoya [[ũhoro]]}} - '''情報を'''求める<ref name="tgb64_h" />(こと)
====類義語====
語義2:〈情報〉
* {{l|ki|ndeto}}
====ことわざ====
* {{l|ki|ng'aragu ndĩhoyagwo ũhoro}}
====参照====
語義1:
* {{l|ki|rũgano}}, {{l|ki|ũndũ}}, {{l|ki|kiugo}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|ũ-|ũ}}horo|14}}
# [[平和]]。[[安寧]]<ref name="tgb64_u" />。[[安穏]]。
===脚注===
<references />
cwvaz3qk5nj57drv8r2okb99s15airs
mũrĩa mori yake ndathekagwo
0
230247
2330979
1505244
2026-08-19T21:55:18Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330979
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{Lang|ki|mũrĩa moori yake ndathekagwo}}<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=ndathekagwo&dq=ndathekagwo&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjeiLm1qYvXAhWMFpQKHfz0D44Q6AEIJjAA p. 85]. Paulines Publications Africa.</ref>
===逐語訳===
*「自分の若い牝牛を食べる者は笑われない」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=mũrĩa {{l|ki|mori}} {{l|ki|yake}} [[theka|ndathekagwo]]|sort=muriamoriyakendathekagwo}}
# 将来に[[こ|子]]を[[うむ|産ん]]で[[財産]]を[[ふやす|増やし]]てくれる存在であるはずの[[めうし|牝牛]]を[[ほふる|屠っ]]たり[[うる|売っ]]たりする人は、そこまでしないとならない[[逼迫|逼迫し]]た[[状況]]に[[おいつめる|追い詰め]]られているので、[[馬鹿にする|馬鹿にし]]て済む話ではないということ<ref>「Mu-ria mori yake ndathekagwo」{{書誌・杜2015|237}}</ref>。
===脚注===
<references />
qcwcva2u2je50v611jzw5zn4115yz89
nzou
0
230351
2331123
1024296
2026-08-20T04:53:15Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331123
wikitext
text/x-wiki
=={{kam}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|elephant}} に対応するカンバ語を {{Unicode|unzōō}} と記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 20–21. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|ki|-}}「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')は {{l|ki|njogu}}、{{etyl|sw|-}}は {{l|sw|ndovu}} などが挙げられている<ref name="hh1904" />。
===名詞===
{{head|kam|noun|cat2=哺乳類}}<ref>Whiteley, W.H. and M.G. Muli (1962). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA41708075 ''Practical Introduction to Kamba''], pp. [https://books.google.co.jp/books?redir_esc=y&hl=ja&id=4ZQOAAAAYAAJ&focus=searchwithinvolume&q=nzou+elephant 25], [https://books.google.co.jp/books?redir_esc=y&hl=ja&id=4ZQOAAAAYAAJ&focus=searchwithinvolume&q=face 163]. London: Oxford University Press.</ref>
# {{l|ja|象}}。
===脚注===
<references />
{{stub|kam}}
ixod7210aa7hb7w5y3vu4axvgmd5578
mũthuri
0
230368
2331015
1505249
2026-08-19T22:32:30Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331015
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thuri|1|athuri|sort=muthuri}}
# '''{{l|ki|mũthuuri}}''' の表記揺れ。
===参考文献===
* Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=muthuri+elder&dq=muthuri+elder&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 234].
klhow3ipkalm8kb302fupyvbkxf16sg
mũthuuri ũtarĩ kahĩĩ nĩwe wĩriragĩra ngururu
0
230370
2331017
1505250
2026-08-19T22:34:35Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331017
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「少年のいない男は自分で鳥(英語: {{wikipedia-s|spurfowl|label=spurfowls|w=en:Spurfowl}})を追い払う」<ref name="gjw2001" />
: 注.: 畑から鳥を追い払うのは、本来は少年のする仕事である<ref>「Muthuuri utari kahii niwe wiriragira ngurur」{{書誌・杜2015|221}}</ref>。
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[mũthuuri]] ũtarĩ [[kahĩĩ]] nĩwe wĩriragĩra [[ngururu]]|sort=muthuuriutarikahiiniwewiriragirangururu}}<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=muthuuri+utari+kahii+wiriragira&dq=muthuuri+utari+kahii+wiriragira&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjcoPuOoY7XAhWKybwKHcgRAsQQ6AEIKDAA p. 206]. Paulines Publications Africa.</ref>
# [[こ|子]]のいない者は、[[きびしい|厳しく]][[つらい]][[くらし|暮らし]]を[[おくる|送る]][[はめ]]になるということ。
===脚注===
<references />
hpcjelk2iwdmlxjgcyygmvujpaw9iv8
nzũkĩ
0
230372
2331125
2058764
2026-08-20T04:55:18Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331125
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:nzuki}}
=={{L|kam}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|bee}} にあたるカンバ語「ウル方言」(''Ulu dialect''; [[w:マチャコス|マチャコス]]から海岸部にかけての方言)を nsuki および kinyu、カンバ語「ンガニャワ方言」(''Nganyawa dialect''; [[w:キツイ (カウンティ)|キツイ地区]]の方言)は nzuki と記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 6–7. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これらに対応する{{etyl|ki|-}}「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')は {{l|ki|njũkĩ|njuki}}、{{etyl|sw|-}}は {{l|sw|nyuki}} とされている<ref name="hh1904" />。
===名詞===
{{head|kam|noun|sort=nzuki}}<ref>Whiteley, W.H. and M.G. Muli (1962). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA41708075 ''Practical Introduction to Kamba''], [https://books.google.co.jp/books?redir_esc=y&hl=ja&id=4ZQOAAAAYAAJ&focus=searchwithinvolume&q=face p. 163]. London: Oxford University Press.</ref>
#{{context|昆虫|lang=kam}}[[蜜蜂]]。
#* {{Lang|kam|{{l|kam|ũkĩ}} {{l|kam|wa}} [[nzũkĩ]]}} - [[蜂蜜|'''蜂'''蜜]]<ref>Farnsworth, E.M. (1957). ''A Kamba grammar'', [https://books.google.co.jp/books?id=5jwuAAAAIAAJ&q=uki+wa+nzuki&dq=uki+wa+nzuki&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjZ3dDbxI7XAhUMbrwKHVWdBaQQ6AEINjAC p. 76]. Ukamba, Kenya: Africa Inland Mission.</ref>
===脚注===
<references />
5flvf0wxaxwz0u9oppbkko8gmx63wxh
rũbaru
0
230381
2331138
1505251
2026-08-20T05:08:44Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331138
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|rib}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として mbaru を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 50–51. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|kam|-}}は mbau、{{etyl|sw|-}}は {{l|sw|ubavu}}(複数: mbavu)とされている<ref name="hh1904" />。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ɾòβàɾùꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-1}}
* {{qualifier|キアンブ方言}}
:* {{qualifier|リムル方言}} {{ki-アクセントの型|低I型}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|rũ-|rũ}}baru|11|mbaru|sort=rubaru}}
[[Category:{{ki}} 解剖学|rubaru]]
# [[あばら|肋]]。{{ふりがな|肋骨|[[あばらぼね]]|yomi2=ろっこつ|yomilink=no}}。
===={{hyper}}====
* {{l|ki|ihĩndĩ}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=rubaru+rib&dq=rubaru+rib&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC pp. 97, 250].
aupeb3z6vupyg7pp4qejbuptail8tl4
thiĩ
0
230434
2331157
2082390
2026-08-20T05:28:25Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331157
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:thii}}
=={{L|ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|go}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として kuthie を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 28–29. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|kam|-}}は kuthi とされている<ref name="hh1904" />。
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|ðie}}
===動詞===
{{head|ki|verb|sort=thii}}(不定形: {{l|ki|gũthiĩ}})
# [[いく|行く]]。[[あるく|歩く]]<ref>Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=thii+go+walk&dq=thii+go+walk&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC pp. 99, 238].</ref>。
====派生語====
名詞:
* {{l|ki|mũthii}}
* {{l|ki|thiũrũra}}
* {{l|ki|mũthiũrũrũko}}
動詞:
* {{l|ki|thiũrũra|gũthiũrũra}}
* {{l|ki|thiũrũrũka|gũthiũrũrũka}}
成句:
* {{l|ki|thiĩ na wega}}
====ことわざ====
* {{l|ki|gũthiĩ gũtigiragia mũndũ acoke}}
* {{l|ki|gũthiĩ kuonagia mũndũ njĩra}}
* {{l|ki|hiti ciathiĩ mbwe ciegangara}}
* {{l|ki|ngatia ciathiĩ hiti cĩeragara}}
====参照====
* {{l|ki|ceera|gũceera}}, {{l|ki|tiga|gũtiga}}, {{l|ki|ũka|gũũka}}
===脚注===
<references />
eq0slv95stan2z1tp57kbaiblf64kfo
rĩa
0
230436
2331135
2022387
2026-08-20T05:05:38Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331135
wikitext
text/x-wiki
{{also|ria}}
=={{L|ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|ɾea}}
===語源1===
====動詞====
{{head|ki|verb|sort=ria}}(不定形: {{l|ki|kũrĩa}})
# [[たべる|食べる]]<ref>{{R:ki:Armstrong|p=362}}</ref><ref>Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=ria+eat&dq=ria+eat&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC pp. 32, 236].</ref><ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=rĩa}}</ref>。
# {{l|ja|害}}を[[あたえる|与える]]<ref name="tgb1964" />。[[害する]]。
====派生語====
動詞:
* {{l|ki|rĩithia|kũrĩithia}}
=====ことわざ=====
語義1:
* {{l|ki|gĩtonga kĩrĩaga mũnyuko|gĩtonga '''kĩrĩaga''' mũnyuko}}
* {{l|ki|ĩrĩ gũkũra ĩrĩagwo iguku nĩ aka|ĩrĩ gũkũra '''ĩrĩagwo''' iguku nĩ aka}}
* {{l|ki|kanua karĩa karĩire mbeũ noko koragia 'ngahanda kĩ?'|kanua karĩa '''karĩire''' mbeũ noko koragia 'ngahanda kĩ?'}}
* {{l|ki|kũona kĩmera ti kuo gũkĩrĩa|kũona kĩmera ti kuo '''gũkĩrĩa'''}}
* {{l|ki|kũrĩa nĩ kwĩrĩagĩra|'''kũrĩa''' nĩ kwĩrĩagĩra}}
* {{l|ki|mũikari mũtĩ gĩtina nĩwe ũĩ kĩrĩa thambo ĩrĩaga|mũikari mũtĩ gĩtina nĩwe ũĩ kĩrĩa thambo '''ĩrĩaga'''}}
* {{l|ki|ngoro ĩrĩaga kĩrĩa yenda|ngoro '''ĩrĩaga''' kĩrĩa yenda}}
* {{l|ki|warĩire athĩnirie waigire|'''warĩire''' athĩnirie waigire}}
語義2:
* {{l|ki|mwana wa rwendo arĩaga nyina na ithe|mwana wa rwendo '''arĩaga''' nyina na ithe}}
* {{l|ki|wega warĩire karĩgũ|wega '''warĩire''' karĩgũ}}
=====参照=====
語義1:
* {{l|ki|meria|kũmeria}}, {{l|ki|nyua|kũnyua}}
===語源2===
====不変化詞====
{{head|ki|不変化詞|sort=ria}}
#「AのB」という表現をする際、Bの名詞が [[:Template:R:Benson1964|Benson (1964)]] の分類で[[:Category:{{ki}} クラス5|クラス5]]である場合に用いられるもの。
=====関連語=====
各人称代名詞に対応するもの:
*〔一人称単数〕{{l|ki|rĩakwa}}
*〔二人称単数〕{{l|ki|rĩaku}}
*〔三人称単数〕{{l|ki|rĩake}}
*〔一人称複数〕{{l|ki|riitũ}}
*〔二人称複数〕{{l|ki|rĩanyu}}
*〔三人称複数〕{{l|ki|rĩao}}
指示代名詞:
*〔これ(この)〕{{l|ki|rĩĩrĩ}}
*〔それ(その)〕{{l|ki|rĩu}}
*〔あれ(あの)〕{{l|ki|rĩĩrĩa}}
{{ki-の}}
===脚注===
<references />
c0vfib5m0pp6b6b4li2sa5qxcfkih1e
ota
0
230437
2331130
2074626
2026-08-20T05:00:29Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331130
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ain}}==
[[File:MapOfAinuLanguage-Sand.svg|thumb|400px|アイヌ語地図:砂]]
{{ain-kana}}
==={{pron}}===
* {{ain-IPA}}
==={{noun}}===
{{head|ain|noun}}
# {{ふりがな|砂|すな}}。{{ふりがな|砂浜|すなはま}}。
#* {{quote|ain|ピㇱカニケ ピㇼカ '''オタ''' ウン ウㇱケ アン ペ ネ ワ|その回りに美しい'''砂浜'''のあるところがあって、|tr=[[piskanike]] [[pirka]] '''[[ota]]''' [[un]] [[uske]] [[an]] [[pe]] [[ne]] [[wa]]|ref=<ref>{{citation|author=黒川てしめ|title=23-8 ウエペケㇾ「ケトゥペトノ イカオピューキ」(ハリガネムシに助けられた)|publisher=文化庁 アイヌ語の保存・継承に必要なアーカイブ化に関する調査研究事業|journal=第2年次調査研究報告書3/3|year=1969|publication-date=2015年3月}}</ref>}}
#* {{quote|ain|マカナン コㇿ '''オタ''' トㇱカ ネ アン シピチャㇻ プトゥ|時として'''砂'''が山のようにたくさんある静内川の河口は|tr=[[makanan]] [[kor]] '''[[ota]]''' [[toska]] [[ne]] [[an]] [[Sipicar]] [[putu]]|ref=<ref>{{citation|author=平賀さだも|title=8-6 カムイユカㇻ「ミントゥチカムイ イケスイモトホ(ヘㇺノエ)」(河童が去ったわけ)|publisher=文化庁 アイヌ語の保存・継承に必要なアーカイブ化に関する調査研究事業|journal=第2年次調査研究報告書1/3|year=1969|publication-date=2015年3月}}</ref>}}
#* {{quote|ain|ホシキヤンチブ・/マクン・マサル・/アコエタイヹ・/'''ドタ'''ヌ・ヤンチブ・/サンケマサル・/アコエタイヹ・/'''ドタ'''ヌ・ヤンチブ・/サ'''トタ'''カ・/アコエタイヘ・/'''ドタ'''ヌ・ヤンチブ・/テイネ・'''オタ'''カ・/アコエタイヹ・/ドタヌ・ヤンチブ・/オリリ・シタイキ・|先に上陸する船は/奥の'''浜辺'''に/引き上げられ/次に上陸する船は/手前の'''浜辺'''に/引き上げられ/次に上陸する船は/乾いた'''砂浜'''の上に/引き上げられ/次に上陸する船は/湿った'''砂浜'''の上に/引き上げられ/次に上陸する船は/波に打たれている。|tr=[[hoski]] [[yan]] [[cip]] / [[makun]] [[masar]] / [[a=]][[koetaye]] / [[tutanu]] [[yan]] [[cip]] / [[sanke]] [[masar]] / [[a=]][[koetaye]] / [[tutanu]] [[yan]] [[cip]] / [[sat]] [[ota]] [[ka]] / [[a=]][[koetaye]] / [[tutanu]] [[yan]] [[cip]] / [[teyne]] [[ota]] [[ka]] / [[a=]][[koetaye]] / [[tutanu]] [[yan]] [[cip]] / [[orirsitayki]]|ref=<ref>{{citation|author=鍋沢元蔵|publication-date=2016-06-01|doi=10.15021/00006040|title=鍋沢元蔵筆録ノート : 翻刻と訳注|journal=国立民族学博物館所蔵 鍋沢元蔵ノートの研究|chapter=Nabesawa-1 yukar (1)|editor1=中村裕|editor2=遠藤志保|year=1928}}</ref>}}
#* {{quote|ain|'''オタ''' ネ ルウェ ネ クナㇰ ランパ ル オロ タ|'''砂'''なのであるのだろうと思った道で|tr='''[[ota]]''' [[ne]] [[ruwe]] [[ne]] [[kunak]] [[rampa]] [[ru]] [[oro]] [[ta]]|ref=<ref>{{citation|author=平賀さだも|title=8-6 カムイユカㇻ「ミントゥチカムイ イケスイモトホ(ヘㇺノエ)」(河童が去ったわけ)|publisher=文化庁 アイヌ語の保存・継承に必要なアーカイブ化に関する調査研究事業|journal=第2年次調査研究報告書1/3|year=1969|publication-date=2015年3月}}</ref>}}
#* {{quote|ain|ワッカ ソモ サン ノ '''オタ''' トㇱカ ネ アン マ|水が流れないで'''砂'''が山のようにたくさんであって|tr=[[wakka]] [[somo]] [[san]] [[no]] '''[[ota]]''' [[toska]] [[ne]] [[an]] [[wa|w_a]]|ref=<ref>{{citation|author=平賀さだも|title=8-6 カムイユカㇻ「ミントゥチカムイ イケスイモトホ(ヘㇺノエ)」(河童が去ったわけ)|publisher=文化庁 アイヌ語の保存・継承に必要なアーカイブ化に関する調査研究事業|journal=第2年次調査研究報告書1/3|year=1969|publication-date=2015年3月}}</ref>}}
===出典===
{{Reflist}}
----
=={{ki}}==
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ɔta}}
===動詞===
{{head|ki|verb}}(不定形: {{l|my|guota}} あるいは {{l|my|gũota}})
#([[暖を取る]]ため[[ひ|火]]や[[太陽]]の[[ひかり|光]]に)[[あたる]]<ref>Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=ota+warm&dq=ota+warm&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 236].</ref><ref>{{R:Benson1964|entry=ota|p=362}}</ref>。
#* {{Lang|ki|'''gũota''' [[mwaki]]/[[riũa]]}} - 火[[に]]/[[ひ|陽]]に'''あたる'''
====ことわざ====
* {{l|ki|gũota mwaki nĩ kũhuria|gũota mwaki nĩ gũcera/kũhuria}}
* {{l|ki|mũndũ ũrĩ na ũndũ otaga mwaki na riũa|mũndũ ũrĩ/wĩ na ũndũ otaga mwaki na riũa}}
* {{l|ki|nyũmba ĩkĩhĩa mwene nĩotaga}}
===={{trans}}====
{{trans-top|暖を取るためにあたる}}
* {{en}}:(火で){{lang|en|{{l|en|to}} [[warm]] ''[[oneself]]'' ({{l|en|at}}/{{l|en|by}} [[fire]])}};(陽で){{lang|en|to warm ''oneself'' {{l|en|up}} (by {{l|en|the}} {{l|en|sun}}), to {{l|en|bask}} in the sun}}
* {{my}}: {{t+|my|လှုံ|tr=lhuṃ}}
{{trans-bottom}}
===脚注===
<references />
nlw2objegrodph38obmxlp4c8d572nd
ũraga
0
230438
2331215
2237232
2026-08-20T07:57:02Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331215
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|oɾaɣa}}
===動詞===
{{head|ki|verb}}(不定形: {{l|ki|kũũraga}})
# [[ころす|殺す]]<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=uraga+kill&dq=uraga+kill&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC pp. 60, 239].</ref>。
# [[こわす|壊す]]。[[ぶちこわす|ぶち壊す]]<ref name="arb1960" />。
====派生語====
名詞:
* {{l|ki|njũragano|g=c9/10}}, {{l|ki|mbũragano|g=c9/10}}
動詞:
* {{l|ki|ũragana|kũũragana}}
====ことわざ====
* {{l|ki|kĩara kĩmwe gĩtiũragaga ndaa}}; {{l|ki|kaara kamwe gatiũragaga ndaa}}
* {{l|ki|mũragwo tũhũ ndaregagwo nĩ hiti|mũ(ũ)ragwo tũhũ ndaregagwo nĩ hiti}}
* {{l|ki|mũrimũ wa mũcoka nĩguo ũragaga mũndũ}}
* {{l|ki|mũrũngũru wa njamba ũũragaga na ime}}
====参照====
語義1:
* {{l|ki|thĩnja|gũthĩnja}}
語義2:
* {{l|ki|atũra|gwatũra}}
===脚注===
<references />
6f0g2qflldk1eggzssc5f3rtwj5ivro
oya
0
230440
2331131
1505257
2026-08-20T05:01:32Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331131
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|pick up|pick (up)}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として kuoiya を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 46–47. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ɔja}}
===動詞===
{{head|ki|verb}}(不定形: {{l|ki|kuoya}})
# [[ひろう|拾う]]<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=oya+pick&dq=oya+pick&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 236].</ref>。
#* {{l|ki|mũgambo ũrĩ kũgũa thĩ nduoyagwo; woyagwo na ũngĩ|Mũgambo ũrĩ kũgũa thĩ '''nduoyagwo'''; '''woyagwo''' na ũngĩ}}.<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=nduoyagwo+woyagwo&dq=nduoyagwo+woyagwo&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjhl4-TvLLZAhVC5rwKHbkWB_YQ6AEIJzAA p. 53]. London: Macmillan.</ref>
#** [[した|下]][[に]][[おちる|落ちる]][[こえ|声]][[は]]'''拾わ[[れる|れ]][[ない]][[もの]][[で]][[ある|あり]]'''、[[他人]][[から]]'''拾われるものである'''。
# [[もちあげる|持ち上げる]]。
#* {{Lang|ki|[[rĩkia|Yaarĩĩkia]] {{l|ki|uga|kuuga}} [[ũgũo|ũgwo]] '''ĩkĩoya''' [[kũgũrũ|magũrũ]].}}<ref name="lea1940">Armstrong, Lilias E. ([https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA38907313 1940]). ''The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu'', pp. 300–301. Rep. [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA01768628 1967]. (Also in [https://books.google.co.jp/books?id=4r02DwAAQBAJ&dq=Kikuyu+yesterday+Before&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2018] by Routledge).</ref>
#** ([[ハイエナ]]は ({{l|ki|hiti}}))[[そう]][[いう|言い]][[おえる|終え]][[て]]、[[あるく|歩き]][[だす|出し]][[た]][[の]][[で]][[ある|あっ]]た(逐語訳: 「[[あし|脚]][[を]]'''持ち上げたのであった'''」)。
====ことわざ====
語義1:
* {{l|ki|thutha wa arũme nduoyagwo ruoya|thutha wa arũme '''nduoyagwo''' ruoya}}
語義2:
* {{l|ki|kamũingĩ koyaga ndĩrĩ|kamũingĩ '''koyaga''' ndĩrĩ}}
===脚注===
<references />
ewn9krfueo5uakhcb0gelweez4fl472
nyua
0
230441
2331120
2163793
2026-08-20T04:50:10Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331120
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|ɲua}}
===動詞===
{{head|ki|verb}}(不定形: {{l|ki|kũnyua}})
# [[のむ|飲む]]<ref>Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=nyua+drink&dq=nyua+drink&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC pp. 32, 236].</ref><ref>{{R:Benson1964|entry=nyua}}</ref>。
#* {{Lang|ki|'''kũnyua''' {{l|ki|maĩ|maaĩ}}}} - [[みず|水]][[を]]'''飲む([[こと]])'''
====成句====
* {{l|ki|nyua muuma|kũnyua muuma}}
====ことわざ====
* {{l|ki|kanua kene gatinyuaga muma}}
====参照====
* {{l|ki|meria|kũmeria}}
===脚注===
<references />
74lj9a41udtkf74g5jw2nho0rzs0iym
theka
0
230462
2331153
1505261
2026-08-20T05:24:17Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331153
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|laugh}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として kutheka を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 36–37. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|kam|-}}「ウル方言」(''Ulu dialect''; [[w:マチャコス|マチャコス]]から海岸部にかけての方言)は gutheka、{{etyl|sw|-}}は {{l|sw|cheka|kucheka}} とされている<ref name="hh1904" />。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ðɛka}}
===動詞===
{{head|ki|verb}}(不定形: {{l|ki|gũtheka}})
# [[わらう|笑う]]<ref>Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=theka+laugh&dq=theka+laugh&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC pp. 90, 238, 247].</ref><ref>Muiru, David N. (2007). {{Lang|ki|''Wĩrute Gĩgĩkũyũ: Marĩtwa Ma Gĩgĩkũyũ Mataũrĩtwo Na Gĩthũngũ''}}, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=_50aAQAAIAAJ&dq=theka+laugh&focus=searchwithinvolume&q=theka+laugh p. 45].</ref>。[[一笑]]に[[付す]]。
====派生語====
名詞:
* {{l|ki|mũthekere}}
* {{l|ki|mũtheko}}, {{l|ki|mĩtheko}}
動詞:
* {{l|ki|thekerera|gũthekerera}}
====ことわざ====
* {{l|ki|mũheenania ndathekaga}}
* {{l|ki|mũrĩa mori yake ndathekagwo}}
* {{l|ki|rũrĩ itara rũthekaga rũrĩ riko}}
===脚注===
<references />
nj3ygps467wsr34ikfll83lnafykkjb
ruta
0
230481
2331134
2070310
2026-08-20T05:04:36Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331134
wikitext
text/x-wiki
{{also|rutą|rũta|rūta|rūtą}}
=={{L|ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|take off}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として kurutta を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 58–59. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。
==={{pron}}===
* {{IPA|ɾuta|lang=ki}}
===動詞===
{{head|ki|verb}}(不定形: {{l|ki|kũruta}})
# [[とりだす|取り出す]]。[[ひきだす|引き出す]]<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=ruta+bring+out&dq=ruta+bring+out&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 24].</ref>。
# [[とりさる|取り去る]]<ref name="arb1960" />。[[とりあげる|取り上げる]]。
#* {{ux|ki|[[mũmeni ũngĩ amũrutaga mbakĩ iniũrũ|Mũmeni ũngĩ '''amũrutaga''' mbakĩ iniũrũ]].|[[他人]]を[[きらう|嫌う]][[もの|者]]は、'''[[その]][[人物]]'''の[[はな|鼻]]から[[たばこ|タバコ]]を'''取り上げるものである'''。}}
# [[教化]]する。[[おしえる|教える]]。
# [[える|得る]]。[[入手]]する<ref name="arb1960" />。[[とれる|取れる]]。
#* {{ux|ki|[[ndũgũ ĩrutagwo njĩra-ini|Ndũgũ '''ĩrutagwo''' njĩra-inĩ]].|[[友情]]は[[路上]]で'''得られるものである'''。}}
====類義語====
語義3:〈教える〉
* {{l|ki|onia|kuonia}}
====派生語====
動詞:
* {{l|ki|rutana|kũrutana}}
* {{l|ki|rutĩra|kũrutĩra}}
名詞:
* {{l|ki|mũrutani}}
====成句====
* {{Lang|ki|'''kũruta''' [[wĩra]]}} - [[しごと|仕事]]する<ref name="arb1960" />(こと)
====ことわざ====
* {{l|ki|mũmenwo arutagwo mbakĩ iniũrũ}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* {{R:ki:Armstrong|p=363}}
* {{R:Benson1964|entry=ruta|pp=413–414}}
----
=={{L|es}}==
{{wikipedia|lang=es}}
==={{pron}}===
* {{IPA|ˈr̃uta|lang=es}}
===名詞===
{{head|es|noun|g=f}}
# [[みちすじ|道筋]]。[[ルート]]。
====類義語====
* {{l|es|camino}}, {{l|es|itinerario}}
----
=={{L|pl}}==
{{wikipedia|lang=pl}}
==={{pron}}===
* {{IPA|ˈruta|lang=pl}}
===語源1===
====名詞====
{{pl-noun|f}}(指小形: {{l|pl|rutka}})
#{{context|草|ミカン科|lang=pl}}[[ヘンルーダ]]。{{ふりがな|芸香|うんこう|yomilink=no}}。
====={{decl}}=====
{{pl-decl-noun-f+}}
=====成句=====
* {{l|pl|siać}} '''rutę'''/rutkę - [[とつぐ|嫁い]]でいない<ref name="so1994">{{R:Sobol1994}}</ref>(逐語訳: 「ヘンルーダを[[まく|播く]]」)
===語源2===
{{etyl|fr|pl}}より<ref name="so1994" /> (cf. {{l|fr|route}})。
====名詞====
{{pl-noun|f}}
#{{context|archaic|lang=pl}}[[進路]]<ref name="so1994" />。
=====類義語=====
* {{l|pl|droga}}, {{l|pl|marszruta}}
===脚注===
<references />
rc9ppba1f75idje1a05hxmpbg4r8df1
mũrimũ
0
230483
2330971
1505263
2026-08-19T21:47:03Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330971
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòɾìmóꜜ}}
: {{ki-tonal classes|4|2-3|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|高型}}
* カナ表記例: モレモ<ref>{{書誌・杜2015|272}}</ref>
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rimũ|3|mĩrimũ|sort=murimu}}
[[Category:{{ki}} 病気|*murimu]]
# [[病気]]。[[やまい|病]]<ref>Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=murimu+disease&dq=murimu+disease&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC pp. 95, 234].</ref><ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''rimũ|p=387}}</ref>。伝統的には、[[超自然的|超自然的な]]存在によって引き起こされると考えられるものを指した<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. II, pp. 888–905. ISBN 0-12-439902-9</ref>。
===={{hypo}}====
*(流行病){{l|ki|mũngai}}<ref name="lsbl" />, {{l|ki|mũtũng'ũ}}<ref name="lsbl" />, {{l|ki|mũthandũkũ}}<ref name="lsbl" />, {{l|ki|mũthũũkũ}}/{{l|ki|gĩthũũkũ}}<ref name="lsbl" />
*(風土病){{l|ki|mũcarĩ}}<ref name="lsbl" />, {{l|ki|mũthiori}}<ref name="lsbl" />
===={{drv}}====
名詞句:
* {{l|ki|mũrimũ wa cukari}}
* {{l|ki|mũrimũ wa ihiga}}
====ことわざ====
* {{l|ki|gĩthũmba gĩtirĩ mũrimũ wa ngoro}}
* {{l|ki|mũhenia ago oigaga mũrimũ nĩwathira}}
* {{l|ki|mũrimũ ndũrĩ hinya ũgĩtonya mwĩrĩ ta ũkiuma}}
* {{l|ki|mũrimũ wa mũcoka nĩguo ũragaga mũndũ}}
====参照====
* {{l|ki|ndwari}}
===脚注===
<references />
mx0ycrevwxo478vkvg65ht3dupiurfj
mũtũng'ũ
0
230484
2331030
1505264
2026-08-19T22:46:59Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331030
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|small-pox}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として muthungu を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 54–55. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|kam|-}}「ウル方言」(''Ulu dialect''; [[w:マチャコス|マチャコス]]から海岸部にかけての方言)は nthungu とされている<ref name="hh1904" />。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòtòŋóꜜ}}
: {{ki-tonal classes|4|2-3|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}tũng'ũ|3|mĩtũng'ũ|sort=mutung'u}}
[[Category:{{ki}} 病気|mutung'u]]
# {{wikipedia-s|天然痘}}<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=mutung'u+smallpox&dq=mutung'u+smallpox&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 95].</ref><ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''tũng'ũ|p=480}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. II, pp. 888–905. ISBN 0-12-439902-9</ref>。
===={{hyper}}====
* {{l|ki|mũrimũ}}<ref name="lsbl" />
===脚注===
<references />
63senv33qxturuz32i65w7835a9u5jx
mũthandũkũ
0
230485
2331003
2125099
2026-08-19T22:20:07Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331003
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:muthanduku}}
=={{L|ki}}==
===語源1===
===={{pron}}====
* {{IPA|lang=ki|mòðà<sup>n</sup>dókóꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|3-9|Benson=no}}
====名詞====
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thandũkũ|3|mĩthandũkũ|sort=muthanduku}}
#{{context|マメ科|lang=ki}}特定の[[アカシア]] (''[[species:Acacia decurrens|Acacia decurrens]]''<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''thandũkũ|p=493}}</ref>)。
=====参照=====
* {{l|ki|mũgaa}}
===語源2===
===={{pron}}====
* {{IPA|lang=ki|mòðà<sup>n</sup>dókóꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|3-9|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|高高I型}}
====名詞====
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thandũkũ|3|sort=muthanduku}}
#{{context|病気|lang=ki}}[[水痘]]、[[水疱瘡|水ぼうそう]]<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. II, pp. 888–905. ISBN 0-12-439902-9</ref>。
====={{hyper}}=====
* {{l|ki|mũrimũ}}<ref name="lsbl" />
===脚注===
<references />
m159q64j9bc7szvjljexj9aw9fcre60
rũtungu rũmwe rũtiraragia mwaki
0
230807
2331143
2079290
2026-08-20T05:13:53Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331143
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{Lang|ki|rũtuungu rũmwe rũtiraaragia mwaki}}<ref>[[w:グギ・ワ・ジオンゴ|{{Lang|ki|Ngũgĩ wa Thiong'o}}]] and [[w:en:Ngugi wa Mirii|{{Lang|ki|Ngũgĩ wa Mĩriĩ}}]] (2009). [https://books.google.co.jp/books?id=1sOQV5Bu_S0C&pg=PA122&dq=kiara+kimwe+gitiuragaga+ndaa&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwi4-dS965fXAhUDi7wKHZT7BAcQ6AEIJjAA#v=onepage&q=kiara%20kimwe%20gitiuragaga%20ndaa&f=false {{lang|en|''I Will Marry When I Want''}}]{{wp|en:Ngaahika Ndeenda}}, p. 122. Nairobi and Kampala and Dar es Salaam: East African Educational Publishers. ISBN 9966-46-157-4</ref>
===直訳===
*「一本の太い[[まき|薪]]は火に一夜を過ごさせないものである」
: 注.: かつては炉の火種を絶やさないようにするため灰の中に太い木の棒を入れておき、朝に灰を搔いて枯草を燃料に火を起こす方法が取られていた<ref>「Rutungu rumwe rutiraragia mwaki」{{書誌・杜2015|167}}</ref>。
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[rũtungu]] {{l|ki|-mwe|rũmwe}} {{l|ki|raaria|rũtiraragia}} [[mwaki]]|sort=rutungurumwerutiraragiamwaki}}
# たった[[ひとり|一人]]では[[無力]]であるということ。
====類義表現====
* {{l|ki|kamũingĩ koyaga ndĩrĩ}}
* {{l|ki|kĩara kĩmwe gĩtiũragaga ndaa}}
* {{l|ki|rwambo rũmwe rũtiambaga ndarwa}}
* {{l|ki|thegere igĩrĩ itiremagwo nĩ mwatũ}}
* {{l|ki|ũũgĩ wa mũndũ ũmwe ndũrĩmaga}}
===={{trans}}====
* {{en}}: {{t-|en|one stroke fells not an oak}}<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''].</ref>
====参照====
* {{l|ki|mwaki wa Ngai ũraaragio nĩ igoto}}
===脚注===
<references />
oo4zhq0bxsqvd4mz7y49ll9800fsc9b
thegere igĩrĩ itiremagwo nĩ mwatũ
0
230808
2331151
1505270
2026-08-20T05:22:09Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331151
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「二匹の {{l|ki|thegere}} は養蜂筒に打ち負かされはしないものである」
: 注.: {{lang|ki|thegere}} とは蜂蜜を好む、ヨーロッパケナガイタチ(英語: {{l|en|polecat}})ほどの大きさの小動物のことである<ref name="gb1960" />。詳細は当項目を参照。木にかけられている養蜂筒は一匹だけでは歯が立たないが、二匹で協力すれば容易くひっくり返してもぬけの殻にすることが可能である<ref name="gb1960" />。
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[thegere]] [[-ĩrĩ|igĩrĩ]] {{l|ki|rema|itiremagwo}} {{l|ki|nĩ}} [[mwatũ]]|sort=thegereigiriitiremagwonimwatu}}<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=1qtAAQAAIAAJ&dq=G.+Barra&focus=searchwithinvolume&q=thegere p. 102]. London: Macmillan.</ref><ref>[[w:グギ・ワ・ジオンゴ|{{Lang|ki|Ngũgĩ wa Thiong'o}}]] and [[w:en:Ngugi wa Mirii|{{Lang|ki|Ngũgĩ wa Mĩriĩ}}]] (2009). [https://books.google.co.jp/books?id=1sOQV5Bu_S0C&pg=PA122&dq=kiara+kimwe+gitiuragaga+ndaa&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwi4-dS965fXAhUDi7wKHZT7BAcQ6AEIJjAA#v=onepage&q=kiara%20kimwe%20gitiuragaga%20ndaa&f=false {{lang|en|''I Will Marry When I Want''}}]{{wp|en:Ngaahika Ndeenda}}, p. 122. Nairobi and Kampala and Dar es Salaam: East African Educational Publishers. ISBN 9966-46-157-4</ref><ref name="nn1969">{{Unicode|Njũrũri, Ngũmbũ}} (1969). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB24245091 ''Gĩkũyũ Proverbs''], [https://books.google.co.jp/books?id=SD8IAQAAIAAJ&q=thegere+igiri&dq=thegere+igiri&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj5xKirp5jXAhWDEbwKHTJnCnMQ6AEIRzAF p. 127].</ref><ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=thegere+igiri&dq=thegere+igiri&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj72PCp1JbXAhXK2LwKHfqBD2wQ6AEIQjAE pp. 130, 180]. Paulines Publications Africa.</ref>
# [[協力|協力すれ]]ば[[困難|困難な]]ことでも[[たやすい|容易く]][[できる]]ということ。
====類義表現====
* {{l|ki|kamũingĩ koyaga ndĩrĩ}}
* {{l|ki|kĩara kĩmwe gĩtiũragaga ndaa}}
* {{l|ki|rũtungu rũmwe rũtiraragia mwaki}}
* {{l|ki|rwambo rũmwe rũtiambaga ndarwa}}
* {{l|ki|ũũgĩ wa mũndũ ũmwe ndũrĩmaga}}
===脚注===
<references />
4u408gtxr6tzjhrenua8wb2kqy78am2
ũũgĩ wa mũndũ ũmwe ndũrĩmaga
0
230826
2331226
1505277
2026-08-20T08:03:12Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331226
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{Lang|ki|ũgĩ wa mũndũ ũmwe ndũrĩmaga}}
* {{Lang|ki|ũũgĩ wa mũũndũ ũmwe ndũrĩmaga}}<ref>[[w:グギ・ワ・ジオンゴ|{{Lang|ki|Ngũgĩ wa Thiong'o}}]] and [[w:en:Ngugi wa Mirii|{{Lang|ki|Ngũgĩ wa Mĩriĩ}}]] (2009). [https://books.google.co.jp/books?id=1sOQV5Bu_S0C&pg=PA122&dq=kiara+kimwe+gitiuragaga+ndaa&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwi4-dS965fXAhUDi7wKHZT7BAcQ6AEIJjAA#v=onepage&q=kiara%20kimwe%20gitiuragaga%20ndaa&f=false {{lang|en|''I Will Marry When I Want''}}]{{wp|en:Ngaahika Ndeenda}}, p. 122. Nairobi and Kampala and Dar es Salaam: East African Educational Publishers. ISBN 9966-46-157-4</ref>
===直訳===
*「人一人の知能は耕さないものである」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[ũũgĩ]] {{l|ki|wa}} [[mũndũ]] {{l|ki|-mwe|ũmwe}} [[rĩma|ndũrĩmaga]]|sort=ũugiwamundundurimaga}}<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=uugi+wa+mundu+umwe&dq=uugi+wa+mundu+umwe&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiUpIK435bXAhXEnZQKHcXFDz4Q6AEIKDAA p. 139]. Paulines Publications Africa.</ref>
# [[技能]]や[[知識]]を持っていたとしてもたった[[ひとり|一人]]だけでは[[はたけ|畑]]を[[たがやす|耕す]]ことはできないように、[[人間]]一人だけで何でも[[ものごと|物事]]を[[うまい|うまく]][[はこぶ|運ぼ]]うとするのには[[限界]]があるということ<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''].</ref>。
====類義表現====
* {{l|ki|kamũingĩ koyaga ndĩrĩ}}
* {{l|ki|kĩara kĩmwe gĩtiũragaga ndaa}}
* {{l|ki|rũtungu rũmwe rũtiraragia mwaki}}
* {{l|ki|rwambo rũmwe rũtiambaga ndarwa}}
* {{l|ki|thegere igĩrĩ itiremagwo nĩ mwatũ}}
===={{trans}}====
{{top}}
* {{en}}: {{t-|en|no living man all things can}}<ref name="gb1960" />
{{bottom}}
===脚注===
<references />
mzdw552iw671cerbn76yt2pm1ymkzcf
rĩma
0
230892
2331136
1505278
2026-08-20T05:06:40Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331136
wikitext
text/x-wiki
{{also|Rima|rima}}
=={{ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|cultivate}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として kurimma を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 16–17. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|kam|-}}は kuimu、{{etyl|sw|-}}は {{l|sw|lima|kulima}} とされている<ref name="hh1904" />。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ɾema}}
===動詞===
{{head|ki|verb|sort=rima}}(不定形: {{l|ki|kũrĩma}})
# [[たがやす|耕す]]<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=rima+cultivate&dq=rima+cultivate&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC pp. 32, 236, 243].</ref>。
====派生語====
名詞:
* {{l|ki|mũrĩmi|g=c1}}
* {{l|ki|ũrĩmi|g=c14}}
====ことわざ====
* {{l|ki|ũũgĩ wa mũndũ ũmwe ndũrĩmaga|ũ(ũ)gĩ wa mũndũ ũmwe ndũrĩmaga}}
====参照====
* {{l|ki|cimba|gũcimba}}
===脚注===
<references />
qb7bjmamir0kog80pcv95yzlu0jgpn1
mũthanga
0
230987
2331004
2320583
2026-08-19T22:21:09Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331004
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:muthanga}}
=={{L|ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mò.ðá.<sup>ŋ</sup>ɡà(ꜜ)}}
: Armstrong (1940:52) では {{l|ki|mũceere}}、{{l|ki|mũirĩtu}}、{{l|ki|mbarathi}}、{{l|ki|ndũrũme}}、{{Lang|ki|mũthanga}}({{Unicode|moðaaŋga}} と表記)、{{l|ki|Mũthũngũ}} は3音節かつ孤立形で「中、高、低め」という声調を帯びる語とされており<ref name="lea1940">[[w:en:Lilias Armstrong|Armstrong, Lilias E.]] ([https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA38907313 1940]). ''The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu''. Rep. [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA01768628 1967]. (Also in [https://books.google.co.jp/books?id=4r02DwAAQBAJ&dq=Kikuyu+yesterday+Before&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2018] by Routledge).</ref>、湯川 (1981) ではこれら6語は「高低I型」アクセントの名詞と分類されている<ref name="yy1981">{{w|湯川恭敏}} (1981).「[https://hdl.handle.net/10108/21695 キクユ語名詞アクセント試論――リムル方言について――]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』22, 75-123.</ref>。{{ki-tonal classes|-|2-9}}
*〔キアンブ方言〕湯川 (1981, 1985) では {{l|ki|mũberethi}}、{{l|ki|mũcemanio}}、{{l|ki|gĩcũhĩ}}、{{l|ki|mũgogo}}、{{l|ki|kĩgokora}}、{{l|ki|ndagitari}}、{{l|ki|njogoo}}、{{l|ki|thabina}}、{{l|ki|mũthamaki}}、{{Lang|ki|mũthũngũ}} と共に「高低I型」アクセントの名詞と分類されている<ref name="yy1981" /><ref name="yy1985" />。
:*〔ナイロビ方言〕湯川 (1985:193) によると孤立形は [{{Unicode|mòðá<sup>ŋ̀</sup>ɡà}}] であるが、後ろに {{l|ki|wakwa}}〈私の〉が続く場合は [{{Unicode|mòðá<sup>ŋ́</sup>ɡà wààkóá}}] もしくは [{{Unicode|mòðá<sup>ŋ́</sup>ɡà wáákóá}}] となるなど前後に他の語が存在するか、存在する場合はどのような種類の語であるかによってアクセントの変動が見られる<ref name="yy1985">{{w|湯川恭敏}} (1985).「[https://hdl.handle.net/10108/21726 キクユ語名詞アクセント再論]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』29, 190-231.</ref>。
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thanga|3|mĩthanga|sort=muthanga}}
# [[すな|砂]]。[[砂利]]<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=muthanga&dq=muthanga&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC pp. 234, 246].</ref>。
====参照====
* {{l|ki|tĩĩri}}, {{l|ki|rĩũmba}}
===脚注===
<references />
f4gfzo390vb1dmqifldsf1e6ouwv8ks
ndĩrĩ
0
230988
2331085
1505284
2026-08-20T04:15:08Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331085
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===語源1===
===={{pron|ki}}====
* {{IPA|ⁿdèɾě}}
: {{ki-tonal classes|-|2-2}}
*〔キアンブ方言〕
**〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|低II型}}
====名詞====
{{ki-noun|9/10|sort=ndiri}}
#({{wikipedia-s|キクユ人|w=キクユ族}}の[[女性]]が[[さけ|酒]]を[[つくる|造る]]際に原料となる[[サトウキビ]]を入れて[[つく|搗く]]ための)[[木製]]の[[うす|臼]]<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=kamuingi+koyaga+ndiri&dq=kamuingi+koyaga+ndiri&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiU5Z7i55bXAhWIw7wKHVHtBYI4ChDoAQhKMAU p. 31]. London: Macmillan.</ref>。
=====成句=====
* {{l|ki|kũhũra maaĩ na ndĩrĩ|kũhũ(ũ)ra maaĩ na ndĩrĩ}}
=====ことわざ=====
* {{l|ki|kamũingĩ koyaga ndĩrĩ}}
* {{l|ki|ndĩrĩ njega ndĩringanaga na mũthĩ mwega}}
* {{l|ki|ngemi ciumaga ndĩrĩ-inĩ}}
=====参照=====
* {{l|ki|mũkongoro}}
===語源2===
{{head|ki|verb form|sort=ndiri}}
# {{l|ki|-rĩ}} の、クラス9が主語の場合の否定現在形。
#* [[ya mwene ndĩrĩ njereri|Ya mwene '''ndĩrĩ''' njereri]]. - [[自分]][[の]][[家畜]][[に]][[斜視]]の[[もの]][[は]]'''[[いる|い]][[ない]]'''。
===脚注===
<references />
o7m5ohj6wrsmrod1czocil2chh5zv1k
thĩna ndũrĩ mĩri
0
231075
2331163
1505287
2026-08-20T05:34:36Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331163
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「苦難は/[[w:ネナシカズラ属|ネナシカズラ属]]の植物は根を持たない」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[thĩna]] [[-rĩ|ndũrĩ]] [[mũri|mĩri]]|sort=thinandurimiri}}<ref>{{R:Benson1964|entry=thĩna|p=520}}</ref><ref name="nn1969">{{Unicode|Njũrũri, Ngũmbũ}} (1969). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB24245091 ''Gĩkũyũ Proverbs''], [https://books.google.co.jp/books?id=SD8IAQAAIAAJ&q=thina+nduri+miri&dq=thina+nduri+miri&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj2v4vSuJ_XAhUBU7wKHW6TCL4Q6AEINzAD p. 129].</ref>
# [[貧苦]]とは、[[決して]][[一生]][[つきまとう]]ようなものでは[[ない]]ということ<ref>「Thina nduri miri」{{書誌・杜2015|249}}</ref>
====類義表現====
* {{l|ki|thĩna ndũtũũraga}}
===脚注===
<references />
gg4q48ote27sa851re95hjby9xhff3k
thĩna
0
231076
2331165
1505288
2026-08-20T05:36:39Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331165
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Cuscuta_australis_flower4_(8418554656).jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|thĩna}} (''Cuscuta australis'')]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|thîna}}<ref name="ENT">Njoroge, Grace N. and Rainer W. Bussmann (2006). "[https://doi.org/10.1186/1746-4269-2-54 Traditional management of ear, nose and throat (ENT) diseases in Central Kenya]." ''Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine'' 2:54.</ref>, {{l|ki|thĩĩna}}
===語源===
Benson (1964) は{{etyl|mas|-}} {{l|mas|sina|osina}}〈貧苦、苦難〉と関連があると見ている<ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=thĩna|p=520}}</ref>。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ðèːnǎ}}
: この {{Lang|ki|ĩ}} は長母音である<ref name="tgb1964" />。
: {{ki-tonal classes|-|2-2|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|低II型|form=thĩĩna}}
*カナ表記例: ゼナ<ref name="ym2015">{{書誌・杜2015|249}}</ref>
===名詞===
{{ki-noun|14|mathĩna|sort=thina}}<ref name="tgb1964" />
[[Category:{{ki}} ヒルガオ科|thina]]
# [[苦難]]。[[貧苦]]<ref name="tgb1964" /><ref name="ym2015" />。
# [[w:ヒルガオ科|ヒルガオ科]](旧[[w:ネナシカズラ科|ネナシカズラ科]])[[w:ネナシカズラ属|ネナシカズラ属]]の[[植物]](''[[species:Cuscuta|Cuscuta]]'' spp.)。他の[[き|木]]の[[樹上]]に[[寄生|寄生する]]が、[[ね|根]]は持たない<ref name="ym2015" />。
## [[species:Cuscuta kilimanjari|''Cuscuta kilimanjari'']]<ref name="tgb1964" /><ref name="ENT" />。
## {{wikipedia-s|マメダオシ}}(''[[species:Cuscuta australis|C. australis]]'')など<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1317. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。
====ことわざ====
* {{l|ki|kwĩgeria mũciĩ nĩ kwĩgeria mathĩna}}
* {{l|ki|thĩna nĩ rũhiũ rwa gũicũhia mũro}}
* {{l|ki|thĩna ndũrĩ mĩri}}
* {{l|ki|thĩna ndũtigaga handũ ũramenyera}}
* {{l|ki|thĩna ndũtũũraga}}
====参照====
語義1:
* {{l|ki|kĩeha}}, {{l|ki|ũkĩa}}
語義2:
* {{l|ki|ihũthia}}
===脚注===
<references />
1u62k6v3g5qtfuhijztwyqcqu4ahvu9
テンプレート:ki-tonal classes
10
231087
2331227
1211684
2026-08-20T08:04:27Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331227
wikitext
text/x-wiki
{{#switch:{{{1}}}
| 1 | mũndũ | mundu | moondo = Armstrong (1940) では{{#if:{{{form|}}}| {{Unicode|{{{form}}}}} として見え、}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mũndũ|この名詞を代表例とした| {{l|ki|mũndũ}} を始めとした}}{{#ifeq:{{{del|}}}|huko|| {{l|ki|huko}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ndigiri||、{{l|ki|ndigiri}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|njagathi||、{{l|ki|njagathi}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|rũĩ||、{{l|ki|rũĩ}}〈蜘蛛の巣〉}}などと同じ「moondoクラス」という声調クラスに分類されている<ref name="lea1940">Armstrong, Lilias E. ([https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA38907313 1940]). ''The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu''. Rep. [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA01768628 1967]. (Also in [https://books.google.co.jp/books?id=4r02DwAAQBAJ&dq=Kikuyu+yesterday+Before&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2018] by Routledge).</ref>。
| 2 | mũtĩ | muti | mote = Armstrong (1940) では{{#if:{{{form|}}}| {{Unicode|{{{form}}}}} として見え、}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mũtĩ|この名詞を代表例とした| {{l|ki|mũtĩ}} を始めとした}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mũcinga|| {{l|ki|mũcinga}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mũhaka||、{{l|ki|mũhaka}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|njagĩ||、{{l|ki|njagĩ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mũrũthi||、{{l|ki|mũrũthi}}}} などと同じ「moteクラス」という声調クラスに分類されている<ref name="lea1940">Armstrong, Lilias E. ([https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA38907313 1940]). ''The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu''. Rep. [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA01768628 1967]. (Also in [https://books.google.co.jp/books?id=4r02DwAAQBAJ&dq=Kikuyu+yesterday+Before&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2018] by Routledge).</ref>。
| 3 | ngũkũ | nguku | ŋgoko | ŋɡoko = Armstrong (1940) では{{#if:{{{form|}}}| {{Unicode|{{{form}}}}} として見え、}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ngũkũ|この名詞を代表例とした| {{l|ki|ngũkũ}} を始めとした}}{{#ifeq:{{{del|}}}|hiti|| {{l|ki|hiti}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mahĩtia||、{{l|ki|mahĩtia}}(単数は {{l|ki|ihĩtia}})}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mũkanda||、{{l|ki|mũkanda}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|nduka||、{{l|ki|nduka}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩng'ang'i||、{{l|ki|kĩng'ang'i}}}} などと同じ「{{Unicode|ŋgoko}}クラス」という声調クラスに分類されている<ref name="lea1940">Armstrong, Lilias E. ([https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA38907313 1940]). ''The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu''. Rep. [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA01768628 1967]. (Also in [https://books.google.co.jp/books?id=4r02DwAAQBAJ&dq=Kikuyu+yesterday+Before&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2018] by Routledge).</ref>。
| 4 | mbũri | mburi | mbori = Armstrong (1940) では{{#if:{{{form|}}}| {{Unicode|{{{form}}}}} として見え、}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mbũri|この名詞を代表例とした| {{l|ki|mbũri}} を始めとした}}{{#ifeq:{{{del|}}}|makinya|| {{l|ki|makinya}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|Njoroge||、{{l|ki|Njoroge}}〈男性名の一つ〉}}{{#ifeq:{{{del|}}}|nyaga||、{{l|ki|nyaga}}}} などと同じ「mboriクラス」という声調クラスに分類されている<ref name="lea1940">Armstrong, Lilias E. ([https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA38907313 1940]). ''The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu''. Rep. [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA01768628 1967]. (Also in [https://books.google.co.jp/books?id=4r02DwAAQBAJ&dq=Kikuyu+yesterday+Before&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2018] by Routledge).</ref>。
| 5 | njata = Armstrong (1940) では{{#if:{{{form|}}}| {{Unicode|{{{form}}}}} として見え、}}{{#ifeq:{{{del|}}}|njata|この名詞を代表例とした| {{l|ki|njata}} を始めとした}}{{#ifeq:{{{del|}}}|gĩtina|| {{l|ki|gĩtara}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|thĩrĩga||、{{l|ki|thĩrĩga}}}} などと同じ「njataクラス」という声調クラスに分類されている<ref name="lea1940">Armstrong, Lilias E. ([https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA38907313 1940]). ''The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu''. Rep. [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA01768628 1967]. (Also in [https://books.google.co.jp/books?id=4r02DwAAQBAJ&dq=Kikuyu+yesterday+Before&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2018] by Routledge).</ref>。
| 6 | nyamũ | nyamu | ɲamo | nyamo = Armstrong (1940) では{{#if:{{{form|}}}| {{Unicode|{{{form}}}}} として見え、}}{{#ifeq:{{{del|}}}|nyamũ|この名詞を代表例とした| {{l|ki|nyamũ}} を始めとした}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mũguĩ|| {{l|ki|mũguĩ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mũgwacĩ||、{{l|ki|mũgwacĩ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|rũkũ||、{{l|ki|rũkũ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|Nyakĩo||、{{l|ki|Nyakĩo}}〈女性名の一つ〉}}{{#ifeq:{{{del|}}}|taata||、{{l|ki|taata}}〈私のおば〉}}などと同じ「{{Unicode|ɲamo}}クラス」という声調クラスに分類されている<ref name="lea1940">Armstrong, Lilias E. ([https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA38907313 1940]). ''The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu''. Rep. [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA01768628 1967]. (Also in [https://books.google.co.jp/books?id=4r02DwAAQBAJ&dq=Kikuyu+yesterday+Before&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2018] by Routledge).</ref>。
| 7 | thimbũ | thimbu | ðiimbo | diimbo = Armstrong (1940) では{{#if:{{{form|}}}| {{Unicode|{{{form}}}}} として見え、}}{{#ifeq:{{{del|}}}|thimbũ|この名詞を代表例とした| {{l|ki|thimbũ}} を始めとした}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mũcuuha|| {{l|ki|mũcuuha}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩratũ||、{{l|ki|kĩratũ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|itũũra||、{{l|ki|itũũra}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|thani||、{{l|ki|thani}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|gĩthitũ||、{{l|ki|gĩthitũ}}}} などと同じ「{{Unicode|ðiimbo}}クラス」という声調クラスに分類されている<ref name="lea1940">Armstrong, Lilias E. ([https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA38907313 1940]). ''The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu''. Rep. [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA01768628 1967]. (Also in [https://books.google.co.jp/books?id=4r02DwAAQBAJ&dq=Kikuyu+yesterday+Before&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2018] by Routledge).</ref>。
| #default =
}}{{#switch:{{{2}}}
| 1-1 | 1.1 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス1」で、他に同クラスの1音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|mũri|| {{l|ki|mũri}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ngo||、{{l|ki|ngo}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 1-2 | 1.2 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス2」で、他に同クラスの1音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|mũtĩ|| {{l|ki|mũtĩ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ndĩ||、{{l|ki|ndĩ}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 1-3 | 1.3 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス3」で、他に同クラスの1音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|rũkũ|| {{l|ki|rũkũ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ngũ||、{{l|ki|ngũ}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 1-4 | 1.4 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス4」の1音節語幹で{{#ifeq:{{{del|}}}|mũthũ||、他に同クラスの語には {{l|ki|mũthũ}} などが}}ある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 2-1 | 2.1 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス1」で、他に同クラスの2音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|gĩteke|| {{l|ki|gĩteke}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ndaka||、{{l|ki|ndaka}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩama||、{{l|ki|kĩama}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 2-2 | 2.2 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス2」で、他に同クラスの2音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩgunyũ|| {{l|ki|kĩgunyũ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|njagĩ||、{{l|ki|njagĩ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kiugũ||、{{l|ki|kiugũ}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 2-3 | 2.3 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス3」で、他に同クラスの2音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩhaato|| {{l|ki|kĩhaato}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mbembe||、{{l|ki|mbembe}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kiugo||、{{l|ki|kiugo}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|muku||、{{l|ki|muku}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 2-4 | 2.4 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス4」で、他に同クラスの2音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩng'ang'i|| {{l|ki|kĩng'ang'i}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ngũkũ||、{{l|ki|ngũkũ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩeha||、{{l|ki|kĩeha}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 2-5 | 2.5 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス5」で、他に同クラスの2音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩrungu|| {{l|ki|kĩrungu}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|njege||、{{l|ki|njege}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩenyũ||、{{l|ki|kĩenyũ}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 2-6 | 2.6 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス6」で、他に同クラスの2音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|mũgwacĩ|| {{l|ki|mũgwacĩ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|nyamũ||、{{l|ki|nyamũ}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 2-7 | 2.7 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス7」で、他に同クラスの2音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩmitũ|| {{l|ki|kĩmitũ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|njata||、{{l|ki|njata}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 2-8 | 2.8 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス8」で、他に同クラスの2音節語幹語には{{#ifeq:{{{del2|}}}|matũũra|| {{l|ki|matũũra}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|thani||、{{l|ki|thani}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kiuga||、{{l|ki|kiuga}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 2-9 | 2.9 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス9」で、他に同クラスの2音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|gĩcũhĩ|| {{l|ki|gĩcũhĩ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|njũi||、{{l|ki|njũi}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|biya||、{{l|ki|biya}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 2-10 | 2.10 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス10」、2音節語幹で{{#ifeq:{{{del|}}}|nyaanya||、他に同クラスの語には {{l|ki|nyaanya}} などが}}ある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 2-11 | 2.11 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス11」で、他に同クラスの2音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|cibũ|| {{l|ki|cibũ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|tobu||、{{l|ki|tobu}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 2-12 | 2.12 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス12」、2音節語幹で{{#ifeq:{{{del|}}}|murũ||、他に同クラスの語には {{l|ki|murũ}} などが}}ある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 3-1 | 3.1 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス1」で、他に同クラスの3音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩberethi|| {{l|ki|kĩberethi}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mbogoro||、{{l|ki|mbogoro}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kiunguru||、{{l|ki|kiunguru}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 3-2 | 3.2 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス2」で、他に同クラスの3音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|mũrĩmĩre|| {{l|ki|mũrĩmĩre}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|nĩmĩre||、{{l|ki|nĩmĩre}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mwathĩre||、{{l|ki|mwathĩre}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 3-3 | 3.3 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス3」で、他に同クラスの3音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩgokora|| {{l|ki|kĩgokora}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mbarĩki||、{{l|ki|mbarĩki}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kiumĩri||、{{l|ki|kiumĩri}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|thimiti||、{{l|ki|thimiti}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 3-4 | 3.4 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス4」で、他に同クラスの3音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩhengere|| {{l|ki|kĩhengere}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ngagaca||、{{l|ki|ngagaca}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩariũngũ||、{{l|ki|kĩariũngũ}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 3-5 | 3.5 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス5」で、他に同クラスの3音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩbobooto|| {{l|ki|kĩbobooto}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ndaraca||、{{l|ki|ndaraca}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩama-ita||、{{l|ki|kĩama-ita}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 3-6 | 3.6 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス6」で、他に同クラスの3音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩgongona|| {{l|ki|kĩgongona}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ngamĩĩra||、{{l|ki|ngamĩĩra}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 3-7 | 3.7 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス7」で、他に同クラスの3音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|mũbariti|| {{l|ki|mũbariti}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mbaciici||、{{l|ki|mbaciici}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 3-8 | 3.8 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス8」で、他に同クラスの3音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|gĩtayaaya|| {{l|ki|gĩtayaaya}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ngũngũni||、{{l|ki|ngũngũni}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|weereere||、{{l|ki|weereere}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|baatĩrĩ||、{{l|ki|baatĩrĩ}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 3-9 | 3.9 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス9」で、他に同クラスの3音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩng'aurũ|| {{l|ki|kĩng'aurũ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mbahaca||、{{l|ki|mbahaca}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mwarimũ||、{{l|ki|mwarimũ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|baatĩrĩ||、{{l|ki|baatĩrĩ}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 3-10 | 3.10 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス10」で、他に同クラスの3音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|gĩting'ũri|| {{l|ki|gĩting'ũri}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ndigithũ||、{{l|ki|ndigithũ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩĩgunyĩ||、{{l|ki|kĩĩgunyĩ}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 3-11 | 3.11 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス11」で、他に同クラスの3音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|gĩkunguĩ|| {{l|ki|gĩkunguĩ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ngunguĩ||、{{l|ki|ngunguĩ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩũngũyũ||、{{l|ki|kĩũngũyũ}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 3-12 | 3.12 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス12」、3音節語幹で{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩng'aratua||、他に同クラスの語には {{l|ki|kĩng'aratua}} などが}}ある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 3-13 | 3.13 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス13」、3音節語幹で<!--、他に同クラスの語には{{#ifeq:{{{del|}}}|N|| {{l|ki|N}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|N||、{{l|ki|N}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|N||、{{l|ki|N}}}} などが-->ある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 3-14 | 3.14 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス14」、3音節語幹で{{#ifeq:{{{del|}}}|thabai||、他に同クラスの語には {{l|ki|thabai}} などが}}ある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 3-15 | 3.15 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス15」で、他に同クラスの3音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|gacoroorua|| {{l|ki|gacoroorua}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|Ndirangũ||、{{l|ki|Ndirangũ}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 3-16 | 3.16 | 16 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス16」で、他に同クラスの3音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|karaagita|| {{l|ki|karaagita}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ngeereci||、{{l|ki|ngeereci}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|baamĩti||、{{l|ki|baamĩti}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|iinjini||、{{l|ki|iinjini}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-1 | 4.1 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス1」で、他に同クラスの4音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩboroboro|| {{l|ki|kĩboroboro}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mbũrũbũrũ||、{{l|ki|mbũrũbũrũ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩambũrĩro||、{{l|ki|kĩambũrĩro}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-2 | 4.2 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス2」で、他に同クラスの4音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩmenyithania|| {{l|ki|kĩmenyithania}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ngũrangangu||、{{l|ki|ngũrangangu}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|wonjorithia||、{{l|ki|wonjorithia}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-3 | 4.3 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス3」で、他に同クラスの4音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|gĩthagathago|| {{l|ki|gĩthagathago}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mbugĩrĩrio||、{{l|ki|mbugĩrĩrio}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|gĩeterero||、{{l|ki|gĩeterero}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-4 | 4.4 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス4」で、他に同クラスの4音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩririkania|| {{l|ki|kĩririkania}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ngocorai||、{{l|ki|ngocorai}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mũinangangu||、{{l|ki|mũinangangu}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-5 | 4.5 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス5」で、他に同クラスの4音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩgorogoru|| {{l|ki|kĩgorogoru}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩĩhutaatĩ||、{{l|ki|kĩĩhutaatĩ}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-6 | 4.6 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス6」で、他に同クラスの4音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|gĩthemberecũ|| {{l|ki|gĩthemberecũ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mbiriginya||、{{l|ki|mbiriginya}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-7 | 4.7 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス7」で、他に同クラスの4音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|gatiraahũgĩ|| {{l|ki|gatiraahũgĩ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ndiraahũgĩ||、{{l|ki|ndiraahũgĩ}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-8 | 4.8 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス8」、4音節語幹で{{#ifeq:{{{del|}}}|gathandambũirũ||、他に同クラスの語には {{l|ki|gathandambũirũ}} などが}}ある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-9 | 4.9 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス9」で、他に同クラスの4音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩambĩrĩria|| {{l|ki|kĩambĩrĩria}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|carahani||、{{l|ki|carahani}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-10 | 4.10 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス10」で、他に同クラスの4音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|gĩcinicini|| {{l|ki|gĩcinicini}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mbitĩkĩra||、{{l|ki|mbitĩkĩra}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-11 | 4.11 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス11」で、他に同クラスの4音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|mbũkĩrĩra|| {{l|ki|mbũkĩrĩra}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩĩrorerwa||、{{l|ki|kĩĩrorerwa}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-12 | 4.12 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス12」で、他に同クラスの4音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|ndarubiini|| {{l|ki|ndarubiini}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩandarũũa||、{{l|ki|kĩandarũũa}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-13 | 4.13 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス13」、4音節語幹で<!--、他に同クラスの語には{{#ifeq:{{{del|}}}|N|| {{l|ki|N}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|N||、{{l|ki|N}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|N||、{{l|ki|N}}}} などが-->ある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-14 | 4.14 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス14」で、他に同クラスの4音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|gategithimo|| {{l|ki|gategithimo}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mũitariani||、{{l|ki|mũitariani}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|tharamara||、{{l|ki|tharamara}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-15 | 4.15 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス15」、4音節語幹で{{#ifeq:{{{del|}}}|nyamĩndigi||、他に同クラスの語には {{l|ki|nyamĩndigi}} などが}}ある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-16 | 4.16 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス16」、4音節語幹で<!--、他に同クラスの語には{{#ifeq:{{{del|}}}|N|| {{l|ki|N}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|N||、{{l|ki|N}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|N||、{{l|ki|N}}}} などが-->ある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-17 | 4.17 | 17 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス17」、4音節語幹で{{#ifeq:{{{del|}}}|beetinarĩ||、他に同クラスの語には {{l|ki|beetinarĩ}} などが}}ある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4-18 | 4.18 | 18 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス18」で、他に同クラスの4音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|mburaaũthi|| {{l|ki|mburaaũthi}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|rokĩĩconi||、{{l|ki|rokĩĩconi}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 5-1 | 5.1 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス1」で、他に同クラスの5音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩgerekererio|| {{l|ki|kĩgerekererio}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|nyinamĩrĩri||、{{l|ki|nyinamĩrĩri}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mũinamĩrĩri||、{{l|ki|mũinamĩrĩri}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 5-2 | 5.2 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス2」で、他に同クラスの5音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|mũgũranganĩru|| {{l|ki|mũgũranganĩru}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|njikarĩrĩria||、{{l|ki|njikarĩrĩria}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mũikarĩriria||、{{l|ki|mũikarĩriria}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 5-3 | 5.3 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス3」で、他に同クラスの5音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩrũmanĩrĩrio|| {{l|ki|kĩrũmanĩrĩrio}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|nũmanĩrĩri||、{{l|ki|nũmanĩrĩri}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|kĩaramĩrĩrio||、{{l|ki|kĩaramĩrĩrio}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 5-4 | 5.4 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス4」で、他に同クラスの5音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|mũtemanganĩru|| {{l|ki|mũtemanganĩru}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|njiguuanĩre||、{{l|ki|njiguuanĩre}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|mũiguuanĩre||、{{l|ki|mũiguuanĩre}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 5-5 | 5.5 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス5」、5音節語幹で{{#ifeq:{{{del|}}}|thakaramendi||、他に同クラスの語には {{l|ki|thakaramendi}} などが}}ある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 5-6 | 5.6 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス6」、5音節語幹で{{#ifeq:{{{del|}}}|ndemookirathĩ||、他に同クラスの語には {{l|ki|ndemookirathĩ}} などが}}ある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 5-7 | 5.7 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス7」で、他に同クラスの5音節語幹語には{{#ifeq:{{{del|}}}|kooriburaaũ|| {{l|ki|kooriburaaũ}}}}{{#ifeq:{{{del|}}}|ndabũriũndii||、{{l|ki|ndabũriũndii}}}} などがある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 5-8 | 5.8 = Benson (1964) では声調クラスの分類は「クラス8」、5音節語幹で{{#ifeq:{{{del|}}}|terebiiceni||、他に同クラスの語には {{l|ki|terebiiceni}} などが}}ある{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 1 = Benson (1964) における声調クラスの分類は「クラス1」である{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 2 = Benson (1964) における声調クラスの分類は「クラス2」である{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 3 = Benson (1964) における声調クラスの分類は「クラス3」である{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 4 = Benson (1964) における声調クラスの分類は「クラス4」である{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 5 = Benson (1964) における声調クラスの分類は「クラス5」である{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 6 = Benson (1964) における声調クラスの分類は「クラス6」である{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 7 = Benson (1964) における声調クラスの分類は「クラス7」である{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 8 = Benson (1964) における声調クラスの分類は「クラス8」である{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 9 = Benson (1964) における声調クラスの分類は「クラス9」である{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 10 = Benson (1964) における声調クラスの分類は「クラス10」である{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 11 = Benson (1964) における声調クラスの分類は「クラス11」である{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 12 = Benson (1964) における声調クラスの分類は「クラス12」である{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 13 = Benson (1964) における声調クラスの分類は「クラス13」である{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 14 = Benson (1964) における声調クラスの分類は「クラス14」である{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| 15 = Benson (1964) における声調クラスの分類は「クラス15」である{{#ifeq:{{{Benson|}}}|no||<ref>{{R:Benson1964}}</ref>}}。
| # default =
}}<noinclude>[[Category:{{ki}} テンプレート|tonalclasses]]</noinclude>
34f1ljqkjx21x3bf5rlq3a1oxspxmch
ngoru
0
231207
2331102
2237161
2026-08-20T04:31:35Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331102
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|<sup>ŋ</sup>ɡɔ̀ɾúꜜ}}
: {{ki-tonal classes|4|2-3|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|高型}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
#{{タグ|ki|猛禽類}}[[ノスリ]]<ref>{{R:Benson1964|entry=ngoru|p=313}}</ref><ref>[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, [https://books.google.co.jp/books?id=65dyAAAAMAAJ&q=ngoru+buzzard&dq=ngoru+buzzard&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwi_ro_amaDXAhUIVrwKHcNIDlMQ6AEIJjAA p. 464]. ISBN 0-12-439901-0</ref>。
===脚注===
<references />
r34fj04n3l2iepll3yaavmkdq0epmv7
mũtamaiyũ
0
231242
2330988
2320574
2026-08-19T22:04:35Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330988
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
[[File:Olea europaea cuspidata-africana Cape Town.JPG|thumb|350px|{{lang|ki|mũtamaiyũ}}]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|mutamaiyu}}, {{l|ki|mũtamaiyo}}<ref name="lnk2016">Kamau, Loice Njeri et al. (2016). "[https://hdl.handle.net/11295/100882 Ethnobotanical survey and threats to medicinal plants traditionally used for the management of human diseases in Nyeri County, Kenya]", p. 10. ''TANG'' 6(3).</ref>
===語源===
Hutchins (1909) では ''Olea chrysophilla''[ママ]のキクユ語名として m'Tamàyu が記録されている<ref name="deh">Hutchins, D. E. (1909). [https://doi.org/10.5962/bhl.title.46021 ''Report on the Forests of British East Africa''], [https://biodiversitylibrary.org/page/31924961 p. 24]. London: Darling & Son.</ref>。
==={{pron}}===
* {{IPA|motamaijo|lang=ki}}(「モタマイヨ」)
: {{ki-tonal classes|-|2}}
*〔キアンブ方言〕
**〔リムル方言〕湯川 (1981:99) によれば孤立形は [{{Unicode|mòtàmàìjò}}] であるが、後ろに {{l|ki|ũyũ}}〈この〉が続く場合は [{{Unicode|mòtàmáíjó ójó}}]、{{l|ki|wakwa}}〈私の〉が続く場合も [{{Unicode|mòtàmáíjó wààkóá}}]、後ろに {{l|ki|nĩ}} がある場合も [{{Unicode|mòtàmáíjó né}}] であるが、前に {{Unicode|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|né mótàmáíjó}}]、前に {{l|ki|ti}} がある場合は [{{Unicode|tì mótámáíjò}}] となるなど前後に他の語が存在するか、存在する場合はどのような種類の語であるかによってアクセントの変動が見られる<ref>{{w|湯川恭敏}} (1981).「[https://hdl.handle.net/10108/21695 キクユ語名詞アクセント試論――リムル方言について――]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』22, 75-123.</ref>。なお、ti の高さについてはリムル方言と同じくキアンブ方言に属するナイロビ方言を調査した湯川 (1985:199) で高いと訂正されている<ref name="yy1985">湯川恭敏 (1985).「[https://hdl.handle.net/10108/21726 キクユ語名詞アクセント再論]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』29, 190-231.</ref>。湯川 (1981) で他に同じアクセントの型に分類されている名詞は {{l|ki|mũthongorima}} のみである。
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}tamaiyũ|3|mĩtamaiyũ|sort=mutamaiyu}}
[[Category:キクユ語 木|mutamaiyu]][[Category:キクユ語 モクセイ科|mutamaiyu]]
# [[オリーブ]]の[[亜種]] ([[species:Olea europaea subsp. cuspidata|''Olea europaea'' subsp. ''cuspidata'']], syn. [[species:Olea africana|''O. africana'']]<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1331. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>, [[species:Olea europaea subsp. africana|''O. europaea'' subsp. ''africana'']]<ref name="nd2002">Dharani, Najma (2002). ''Field Guide to Common Trees & Shrubs of East Africa'', p. 138. Cape Town: Struik Publishers. Rep. [https://books.google.co.jp/books?id=x2o0BRRply0C&dq=mutamaiyu+Olea&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2005]. ISBN 1 86872 640 1</ref>, [[species:Olea chrysophylla|''O. chrysophylla'']])。[[w:ニエリ (カウンティ)|ニェリ県]]では[[みき|幹]]、[[ね|根]]、[[樹皮]]の[[煎じ薬]]を[[腸内]]の[[寄生虫]]や[[高血圧]]、[[アメーバ]]などの[[原生生物]]に対して用いることが報告されている<ref name="lnk2016" />。
====類義語====
* {{l|ki|mũtero}}
===={{trans}}====
{{top}}
* {{T|am}}: {{t-|am|ወይራ|tr=wayrā}}
* {{T|en}}: {{t-|en|wild olive}}<ref name="nd2002" />, {{t-|en|brown olive}}<ref name="nd2002" />
* {{T|kam}}: {{tø|kam|mũthata}}<ref name="nd2002" />
* {{T|niq}}: {{t|niq|emdit}}
{{bottom}}
====参照====
* {{l|ki|mũcarage}}
===脚注===
<references />
fh3geffyd2puc7335vxenpn1p5jzye3
mũringa
0
231610
2330972
2320566
2026-08-19T21:48:04Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330972
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Cordia africana02.jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|mũringa}}]]
[[File:Cordia africana00.jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|mũringa}}]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|muringa}}<ref name="m&b">Maundu, Patrick and Bo Tengnäs (eds.) (2005). [http://www.worldagroforestry.org/publication/useful-trees-and-shrubs-kenya ''Useful Trees and Shrubs for Kenya''], p. 169. Nairobi, Kenya: World Agroforestry Centre—Eastern and Central Africa Regional Programme (ICRAF-ECA). ISBN 9966-896-70-8</ref>
===語源===
Hutchins (1909) では ''Cordia holstii'' のキクユ語名として m'Ringa が記録されている<ref name="deh">Hutchins, D. E. (1909). [https://doi.org/10.5962/bhl.title.46021 ''Report on the Forests of British East Africa''], p. 24. London: Darling & Son.</ref>。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mò.ɾí.<sup>ŋ</sup>ɡà(ꜜ)}}
: {{ki-tonal classes|-|2-9|Benson=no}}
* カナ表記例: モリンガ<ref name="djn2011">[[w:en:Donna Jo Napoli|ドナ・ジョー・ナポリ]] 作、[[w:en:Kadir Nelson|カディール・ネルソン]] 絵、千葉茂樹 訳『ワンガリ・マータイさんとケニアの木々』鈴木出版、2011年。ISBN 978-4-7902-5223-8 原書: ''Mama Miti: Wangari Maathai and the Trees of Kenya'', Simon & Schuster, 2010.</ref>
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}ringa|3|mĩringa|sort=muringa}}
[[Category:{{ki}} 木|muringa]]
[[Category:{{ki}} ムラサキ目|muringa]]
# [[w:ムラサキ科|ムラサキ科]][[w:カキバチシャノキ属|カキバチシャノキ属]]の{{wikipedia-s|高木}}の一つ、[[ムクマリ]]、{{wikipedia-s|コルディア・アフリカーナ}} (''[[species:Cordia africana|Cordia africana]]''、[[シノニム]]: ''[[species:Cordia abyssinica|C. abyssinica]]'', ''[[species:Cordia holstii|C. holstii]]'')。全体を[[おおう|覆う]][[しろい|白い]][[はな|花]]をつけ<ref name="djn2011" />、[[養蜂]]用の[[つつ|筒]]や[[こしかけ|腰掛け]]を作るための[[材木]]として用いられる<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''ringa|p=389}}</ref>。また[[w:ニエリ (カウンティ)|ニェリ県]]では[[樹皮]]が[[煎じ薬]]として{{wikipedia-s|腸チフス}}や{{wikipedia-s|高血圧}}、[[胸部]]の[[感染症]]に対して使用されたり、[[w:抗腫瘍|抗腫瘍]]薬や{{wikipedia-s|強心剤}}として用いられたりすることが報告されている<ref name="lnk2016">Kamau, Loice Njeri et al. (2016). "[https://hdl.handle.net/11295/100882 Ethnobotanical survey and threats to medicinal plants traditionally used for the management of human diseases in Nyeri County, Kenya]", p. 6.</ref>が、特に[[ね|根]]の[[かわ|皮]]は[[せき|咳]]に対して、また{{wikipedia-s|コレウス・フォルスコリ}}({{l|ki|mũigoya}})や[[w:キョウチクトウ科|キョウチクトウ科]][[w:クロバナカズラ属|クロバナカズラ属]]の ''[[species:Periploca linearifolia|Periploca linearifolia]]''({{l|ki|mũimba-igũrũ}})の根と共に[[煮沸|煮沸し]]て出てきた煮汁が{{wikipedia-s|気管支炎}}ではない胸部の[[かぜ|風邪]]({{l|ki|rũhayo}})に対して用いられるとの言及が Leakey (1977) にある<ref>[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. II, pp. [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=giGRAAAAIAAJ&dq=muringa+gukorora&focus=searchwithinvolume&q=muringa+gukorora 914]–[https://books.google.co.jp/books?id=giGRAAAAIAAJ&q=maitho+muringa&dq=maitho+muringa&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjEgZCg0rHXAhUG2LwKHWGKDxsQ6AEIJjAA 915]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439901-0</ref>。
====参照====
* {{l|ki|mũkuũ}}
===脚注===
<references />
===アナグラム===
* {{l|ki|mũrangi}}
rarpurzg0n0iisfc1v6ywkedb2lhth2
mũtongu
0
231663
2331024
2320599
2026-08-19T22:41:49Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331024
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
{| style="float:right;"
| [[File:Solanum incanum 003.JPG|thumb|200px|{{Lang|ki|mũtongu}} (''Solanum incanum'')]]
| [[File:Solanum incanum 002.JPG|thumb|200px|{{Lang|ki|mũtongu}} (''Solanum incanum'') {{l|ki|na}} {{l|ki|ndongu}}]]
|-
|
| [[File:Solanum indicum at Queen Sirikit Botanic Garden - Chiang Mai 2013 2602.jpg|200px|thumb|{{Lang|ki|mũtongu}} (''Solanum indicum'')]]
|-
| [[File:Rauwolfia liberiensis-1906.jpg|thumb|200px|{{Lang|ki|mũtongu}} (''Rauvolfia mannii'')]]
| [[File:Quininetree (Rauvolfia caffra) (11452988133).jpg|thumb|{{Lang|ki|mũtongu}} (''Rauvolfia caffra'')]]
|}
==={{alter}}===
* {{l|ki|mutongo}}, {{l|ki|mutongu}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mò.tɔ̀̀.<sup>ŋ</sup>ɡú}}
: {{ki-tonal classes|-|2-4|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}tongu|3|mĩtongu|sort=mutongu}}
[[Category:{{ki}} キョウチクトウ科|mutongu]]
[[Category:{{ki}} ナス科|mutongu]]
# 特定の[[w:ナス科|ナス科]][[w:ナス属|ナス属]]の[[植物]](''[[species:Solanum|Solanum]]'' spp.)。{{wikipedia-s|キクユ人|w=キクユ族}}からは[[雑草]]として扱われる<ref name="mam2014">Mugu, Muturi Anthony (2014). [https://hdl.handle.net/11295/97421 ''Antonymy in Gĩkũyũ: a cognitive semantics approach''], p. 32.</ref>。
## {{wikipedia-s|ソラナム・インカナム}} ([[species:Solanum incanum|''S. incanum'']]<ref name="lnk2016">Kamau, Loice Njeri et al. (2016). "[https://hdl.handle.net/11295/100882 Ethnobotanical survey and threats to medicinal plants traditionally used for the management of human diseases in Nyeri County, Kenya]", p. 11.</ref><ref name="sjk2011">Kays, Stanley J. (2011). [https://books.google.co.jp/books?id=1pBMcf6wyj0C&dq=m%C5%A9tongu&hl=ja&source=gbs_navlinks_s ''Cultivated vegetables of the world: a multilingual onomasticon''], p. 205. Wageningen, The Netherlands: Wageningen Academic Publishers. ISBN 978-90-8686-164-4 [http://dx.doi.org/10.3920/978-90-8686-720-2 doi:10.3920/978-90-8686-720-2]</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1343. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。[[w:ニエリ (カウンティ)|ニェリ県]]では[[ね|根]]を[[煎じ薬]]として[[嘔吐]]や[[胃酸過多症]]、[[消化不良]]などに対して用いたりすることが報告されている<ref name="lnk2016" />。
## ''[[species:Solanum campylacanthum|S. campylacanthum]]''<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''tongu|pp=459–60}}</ref><ref name="MP1">Schmelzer, G.H. and A. Gurib-Fakim (eds.) (2008). [https://books.google.co.jp/books?id=7FJqgQ3_tnUC&dq=Solanum+campylacanthum&hl=ja&source=gbs_navlinks_s ''Medicinal Plants 1''], p. 525. Wageningen, Netherlands: PROTA Foundation.</ref>。
## ''[[species:Solanum schumannianum|S. schumannianum]]''<ref name="hjb" />。
## {{wikipedia-s|テンジクナスビ}}(''[[species:Solanum violaceum|S. violaceum]]''、[[シノニム]]: ''[[species:Solanum indicum|S. indicum]]''<ref name="hjb" />)。
# 特定の[[w:キョウチクトウ科|キョウチクトウ科]][[w:インドジャボク属|インドジャボク属]]の植物(''[[species:Rauvolfia|Rauvolfia]]'' spp.)。
## [[ラウウォルフィア・マンニイ]](''[[species:Rauvolfia mannii|R. mannii]]''<ref name="hjb" />、シノニム: ''[[species:Rauvolfia rosea|R. rosea]]''<ref name="tgb" />)。
## [[ラウウォルフィア・カッフラ]](''[[species:Rauvolfia caffra|R. caffra]]'')<ref name="hjb" />。
====類義語====
〈ラウウォルフィア・マンニイ〉
* {{l|ki|mũnyua-iria}}
〈ラウウォルフィア・カッフラ〉
* {{l|ki|mwerere}}
===={{hyper}}====
* {{l|ki|ria}}<ref name="mam2014" />
===={{mero}}====
*(葉){{l|ki|itongu}} (複数: {{l|ki|matongu}});(実){{l|ki|ndongu}}
{{-}}
===={{trans}}====
{{trans-top|''Solanum'' spp.}}
* {{en}}: {{t-|en|Sodom's apple}}<ref name="mam2014" /><ref name="MP1" />, {{t|en|thorn apple}}<ref name="MP1" />, {{t-|en|bitter tomato}}<ref name="MP1" />, {{t-|en|garden egg}}<ref name="sjk2011" />, {{t+|en|apple of Sodom}}
* {{sw}}:(''S. incanum''){{t-|sw|ndulele}}<ref name="sjk2011" />
{{trans-bottom}}
{{trans-top|''Rauwolfia'' spp.}}
* {{en}}:(''R. caffra''){{t-|en|quinine tree}}<ref name="m&t">Maundu, Patrick and Bo Tengnäs (eds.) (2005). [http://www.worldagroforestry.org/publication/useful-trees-and-shrubs-kenya ''Useful Trees and Shrubs for Kenya''], [http://www.worldagroforestry.org/usefultrees/pdflib/Rauvolfia_caffra_KEN.pdf p. 364]. Nairobi, Kenya: World Agroforestry Centre—Eastern and Central Africa Regional Programme (ICRAF-ECA). ISBN 9966-896-70-8 Accessed online 21 August 2018 via http://www.worldagroforestry.org/usefultrees</ref>
{{trans-bottom}}
====参照====
〈''Solanum'' spp.〉
* {{l|ki|inagu}}, {{l|ki|nyanya}}, {{l|ki|mũtũra}}
===脚注===
<references />
1lynyqbc52a3hpq81n9fwdjx6slbj1r
raara
0
231928
2331132
1505319
2026-08-20T05:02:33Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331132
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|rara}}
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ɾaːɾa}}
===動詞===
{{head|ki|verb}}(不定形: {{l|ki|kũraara}})
# [[よる|夜]]を[[すごす|過ごす]]<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=raara&dq=raara&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC pp. 236, 258].</ref>。
====派生語====
動詞:
* {{l|ki|raaria|kũraaria}}
名詞:
* {{l|ki|mũraari}}
====参照====
* {{l|ki|koma|gũkoma}}
===脚注===
<references />
00xmterwa1r6x8rpcqw73w8sttvdqg9
nũgũ
0
231954
2331128
1505324
2026-08-20T04:58:23Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331128
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|baboon}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として nugu ao ithinwa を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 4–5. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|nóɣóꜜ|nóɣǒꜜ}}
: {{ki-tonal classes|5|2-8|Benson=no}}なお、Clements (1984:334) は Armstrong (1940) における「njataクラス」および「{{Unicode|ðiimbo}}クラス」(語例: {{l|ki|thimbũ}}、{{l|ki|mũcuuha}}、{{l|ki|kĩratũ}}、{{l|ki|itũũra}}({{Unicode|matũũra}} の単数)、{{lang|ki|thani}}、{{l|ki|gĩthitũ}})、Benson (1964) における2音節語幹の「クラス7」(語例: {{l|ki|kĩmitũ}}、{{lang|ki|njata}})および同「クラス8」は全て同一の「HLHLクラス」に属するものであるとしている<ref>Clements, George N. (1984). "Principles of tone assignment in Kikuyu." In Clements, G.N. and J.A. Goldsmith (eds.) [https://books.google.co.jp/books?id=TJ21T5Qxo6oC&dq=Principles+of+the+Tone+assignment+in+Kikuyu&hl=ja&source=gbs_navlinks_s ''Autosegmental studies in Bantu tone''], pp. 281–339. Dordrecht: Mouton de Gruyter; Foris Publications. ISBN 90 70176 97 1 NCID: [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA00490049 BA00490049]</ref>。
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|高高I}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10|sort=nugu}}
[[Category:{{ki}} 霊長類|nugu]]
# {{wikipedia-s|ヒヒ}}<ref>{{R:Benson1964|entry=nũgũ|p=287}}</ref><ref>[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=65dyAAAAMAAJ&dq=baboon&focus=searchwithinvolume&q=baboon p. 455]. ISBN 0-12-439901-0</ref><ref>Muiru, David N. (2007). {{Lang|ki|''Wĩrute Gĩgĩkũyũ: Marĩtwa Ma Gĩgĩkũyũ Mataũrĩtwo Na Gĩthũngũ''}}, [https://books.google.co.jp/books?id=_50aAQAAIAAJ&q=nugu+baboon&dq=nugu+baboon&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjBqruL5ozXAhVOO7wKHfNkAo0Q6AEILjAB p. 10].</ref>。[[バブーン]]。
====参照====
* {{l|ki|thinwa}}
===脚注===
<references />
jefh6x77tkm78porn9puqlyci29v1b4
nguyo
0
231957
2331105
2237174
2026-08-20T04:34:40Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331105
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|nguuyo}}
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|colobus monkey}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として nguyu を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 14–15. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|<sup>ŋ</sup>ɡùːjɔ̀ꜜ}}
: この u は長母音である<ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=nguyo|p=316}}</ref>。
: {{ki-tonal classes|-|2-1|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|低I型}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
[[Category:{{ki}} 霊長類]]
# {{wikipedia-s|コロブス}}<ref name="tgb1964" /><ref>[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, p. 454. ISBN 0-12-439901-0</ref>。
====ことわざ====
* {{l|ki|ndũgate mĩguĩ na ngĩma, nguuyo irĩ njĩra|ndũgate mĩguĩ na ngĩma, ngu(u)yo irĩ njĩra}}
====参照====
* {{l|ki|thũmbĩ}}
===脚注===
<references />
47j90dv4yrh9feybl2130w5r9w7fue3
nguuũ
0
231958
2331104
2237173
2026-08-20T04:33:38Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331104
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|<sup>ŋ</sup>ɡùː.ǒ}}
: Armstrong (1940:49) は2音節語で孤立形の声調が「--」となる語の一例としてこの語を挙げている。
: {{ki-tonal classes|2|2-2|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10|sort=nguuu}}
[[Category:{{ki}} 鯨偶蹄類|nguuu]]
# [[カバ]]<ref>{{R:Benson1964|entry=nguuũ|p=316}}</ref><ref>[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, p. 447. ISBN 0-12-439901-0</ref>。
====参照====
* {{l|ki|kĩboko}}
===脚注===
<references />
evnnlw3zoc4l7gda1gemdzniakcx44u
ndangũrũ
0
232159
2331040
2237217
2026-08-19T22:53:10Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331040
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|<sup>n</sup>da<sup>ŋ</sup>ɡoɾo}}
: {{ki-tonal classes|-|3-14}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|潜在的高高II型}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10|sort=ndanguru}}
[[Category:{{ki}} 動物|ndanguru]]
# {{wikipedia-s|サナダムシ}}<ref>{{R:Benson1964|entry=ndangũrũ|p=289}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. II, p. 909. ISBN 0-12-439902-9</ref>。
====参照====
* {{l|ki|njoka}}
===脚注===
<references />
qd4ld7coiozpodlv5txnsfsn023fcnn
njege
0
232175
2331109
2323002
2026-08-20T04:38:48Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331109
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|porcupine}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として njege を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 46–47. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|<sup>n</sup>dʑɛːɣɛ}}
: 最初の e は長母音である<ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=njege|p=332}}</ref>。
: Benson (1964:xxii–xxiii) によると孤立形の声調パターンは「中高」であるが、前に {{l|ki|nĩ}} を置いて {{Lang|ki|Nĩ njege.}}「ヤマアラシである。」と言う場合は {{Lang|ki|nĩ}} を含めて「高、中、高め」、前に {{l|ki|ti}} を置いて {{lang|ki|Ti njege.}}「ヤマアラシではない。」と言う場合は ti を含めて「高、下降、中」となるなど、前後に他の語が存在するか、存在する場合はどのような種類の語であるかによって声調の変動が見られる。{{ki-tonal classes|-|2-5|Benson=no|del=njege}}
*〔キアンブ方言〕湯川 (1981) では njeege として {{l|ki|kĩohe}}、{{l|ki|rĩĩtwa}}、{{l|ki|gĩcicio}}、{{l|ki|icungwa}}、{{l|ki|igongona}} などと共に「移動型」アクセントの名詞に分類されている<ref name="yy1981" />が、湯川 (1985) ではこれら「移動型」の名詞は {{l|ki|mũthũ}}、{{l|ki|mũcibi}}、{{l|ki|ikabũ}}、{{l|ki|njata}}、{{l|ki|mũthee}}、{{l|ki|mahũa}}、{{l|ki|ithanwa}}、{{l|ki|kang'aurũ}}、{{l|ki|mwatũka}}、{{l|ki|ndarathini}}〈果物の一種〉、{{l|ki|Gĩgĩkũyũ}} などと同じ「高高型」に統合されている<ref name="yy1985" />。
:*〔リムル方言〕湯川 (1981:93) によると孤立形は [{{Unicode|<sup>ǹ</sup>dʑɛ̀ɛ̀ɣɛ́}}] であるが、後ろに {{l|ki|ĩno}}〈この〉が続く場合は [{{Unicode|<sup>ǹ</sup>dʑɛ̀ɛ́ɣɛ̀ ènɔ́}}]、{{l|ki|yakwa}}〈私の〉が続く場合も [{{Unicode|<sup>ǹ</sup>dʑɛ̀ɛ́ɣɛ̀ jáákòà}}]、後ろに {{l|ki|nĩ}} がある場合も [{{Unicode|<sup>ǹ</sup>dʑɛ̀ɛ́ɣɛ̀ né}}] で、前に {{Unicode|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|né <sup>ń</sup>dʑɛ̀ɛ̀ɣɛ́}}]、前に {{l|ki|ti}} がある場合は [{{Unicode|tì <sup>ń</sup>dʑɛ́ɛ̀ɣɛ̀}}] となるなど、前後に他の語が存在するか、存在する場合はどのような種類の語であるかによってアクセントの変動が見られるが、孤立形と {{lang|ki|nĩ}} や {{lang|ki|ti}} の後の場合は {{l|ki|kĩhaato}} などと、〈この〉、〈私の〉や {{lang|ki|nĩ}} の前の場合は {{l|ki|mũbira}}、{{l|ki|ndira}} などと同様のパターンである<ref name="yy1981">{{w|湯川恭敏}} (1981).「[https://hdl.handle.net/10108/21695 キクユ語名詞アクセント試論――リムル方言について――]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』22, 75-123.</ref>。なお、ti の高さについてはリムル方言と同じくキアンブ方言に属するナイロビ方言を調査した湯川 (1985:199) で高いと訂正されている<ref name="yy1985">{{w|湯川恭敏}} (1985).「[https://hdl.handle.net/10108/21726 キクユ語名詞アクセント再論]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』29, 190-231.</ref>。
:*〔ナイロビ方言〕湯川 (1985:194,198,200) において孤立形や yakwa の前、nĩ や ti の後にある場合の分析が行われているが、ti が明確に高声調とされている点を除けばいずれも上記のリムル方言と同様である<ref name="yy1985">{{w|湯川恭敏}} (1985).「[https://hdl.handle.net/10108/21726 キクユ語名詞アクセント再論]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』29, 190-231.</ref>。
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
[[Category:{{ki}} 哺乳類]]
# [[ヤマアラシ]]<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=njege+porcupine&dq=njege+porcupine&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 235].</ref><ref name="tgb1964" /><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, p. 456. ISBN 0-12-439901-0</ref>。
====関連語====
名詞:
* {{l|ki|mũcege}}
===脚注===
<references />
5pvptwup529l8x385m579avdjelt1b9
mũrigono
0
232422
2330969
1505352
2026-08-19T21:44:59Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330969
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòɾìɣɔ̀nɔ́}}
: {{ki-tonal classes|-|3-2|Benson=no}}
* カナ表記例: モリゴノ<ref name="djn2011">[[w:en:Donna Jo Napoli|ドナ・ジョー・ナポリ]] 作、[[w:en:Kadir Nelson|カディール・ネルソン]] 絵、千葉茂樹 訳『ワンガリ・マータイさんとケニアの木々』鈴木出版、2011年。ISBN 978-4-7902-5223-8 原書: ''Mama Miti: Wangari Maathai and the Trees of Kenya'', Simon & Schuster, 2010.</ref>
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rigono|3|mĩrigono|sort=murigono}}
[[Category:{{ki}} 木|murigono]]
[[Category:{{ki}} シソ科|murigono]]
# [[w:シソ科|シソ科]](旧[[w:クマツヅラ科|クマツヅラ科]])[[w:クサギ属|クサギ属]]の[[低木]]の一種 ([[w:vi:Clerodendrum johnstonii|''Clerodendrum johnstonii'']])<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?id=I5lyAAAAMAAJ&q=murigono+johnstonii&dq=murigono+johnstonii&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjnzN2E2b3XAhUFVbwKHfrkCTsQ6AEIMDAB p. 1347]. ISBN 0-12-439903-7</ref><ref name="djn2011" />。[[家畜]]の[[かこい|囲い]]<ref name="lsbl" /><ref name="djn2011" />や[[おまもり|お守り]]を作るため<ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=''mũ''rigono|p=385}}</ref>、また[[ヤムイモ]]の[[整枝]]のために利用される<ref name="djn2011" />。
====参照====
* {{l|ki|muunjuga}}({{l|ki|muunjuga-iria|-iria}})
===脚注===
<references />
lg9n1ufkgs2ch0yihgj5u1ih3584kkw
mũthenya
0
232466
2331007
2082409
2026-08-19T22:24:16Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331007
wikitext
text/x-wiki
=={{L|kam}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|day}} にあたるカンバ語「ウル方言」(''Ulu dialect''; [[w:マチャコス|マチャコス]]から海岸部にかけての方言)を {{l|kam|ũtukũ|utuku}}、カンバ語「ンガニャワ方言」(''Nganyawa dialect''; [[w:キツイ (カウンティ)|キツイ地区]]の方言)は muthenia と記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 18–19. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|ki|-}}「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')は {{l|ki|ũtukũ|utuku}}、{{etyl|sw|-}}は {{l|sw|siku}} とされている<ref name="hh1904" />。
===名詞===
{{head|kam|noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thenya|sort=muthenya}}
#{{context|時間|lang=kam}}{{ruby|24|にじゅうよ}}[[時間]]。[[ひ|日]]。
===脚注===
<references />
===参考文献===
* Whiteley, W.H. and M.G. Muli (1962). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA41708075 ''Practical Introduction to Kamba''], [https://books.google.co.jp/books?redir_esc=y&hl=ja&id=4ZQOAAAAYAAJ&focus=searchwithinvolume&q=earth p. 162]. London: Oxford University Press.
{{stub|kam}}
----
=={{L|ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|daylight}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として mthenia を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 18–19. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|kam|-}}は mathenia、{{etyl|sw|-}}は {{l|ki|mchana}} とされている<ref name="hh1904" />。
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mòðɛ̀ɲǎ}}
: {{ki-tonal classes|2|2-2}}
*〔キアンブ方言〕
**〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|低II型}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thenya|3|mĩthenya|sort=muthenya}}
#{{context|時間|lang=ki}}[[ひる|昼]]。[[ひるま|昼間]]。
#{{context|時間|lang=ki}}{{ruby|24|にじゅうよ}}[[時間]]。[[ひ|日]]。
#* {{ux|ki|'''Mũthenya''' {{l|ki|-mwe|ũmwe}} {{l|ki|hiti}} [[umagara|yoimagarire]] [[thiĩ|gũthiĩ]] [[caria|gũcaria]] {{l|ki|irio}}.|[[ある]]'''日'''、[[ハイエナ]]は[[たべもの|食べ物]]を[[さがす|探し]]に[[でかける|出かけ]]た。}}<ref name="lea1940" />
====類義語====
語義2:〈日〉
* {{l|ki|thikũ}}, {{l|ki|mũthĩ}}
====ことわざ====
語義1:
* {{l|ki|gũkungagwo ũtukũ ti mũthenya}}
* {{l|ki|gũtirĩ njiara mũthenya ĩhithaga thigira}}
* {{l|ki|mũici wa mũthenya nĩ oĩo, na wa ũtukũ nĩ oĩo}}
* {{l|ki|njĩra ya mũũri ĩgĩaga na ime mũthenya}}
====参照====
語義1:
* {{l|ki|rũcinĩ}}/{{l|ki|kĩroko}}, {{l|ki|hwaĩ-inĩ}}, {{l|ki|ũtukũ}}
語義2:
* {{Lang|ki|'''mũthenya'''}} < {{l|ki|kiumia}} < {{l|ki|mweri}} < {{l|ki|mwaka}}
* {{l|ki|ũmũthĩ}}
===脚注===
<references />
e6nu4nrwmu9ve7ea71htoop1tn0aukv
mũno
0
232476
2330949
2320557
2026-08-19T21:26:24Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330949
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|monɔ}}
===副詞===
{{head|ki|adverb|sort=muno}}
# [[とても]]。[[非常]]に。
#* {{Lang|ki|[[-raihu|mũraihu]]/[[-kuhĩ|mũkuhĩ]] [[mũno]]}}<ref name="mam2014">Mugu, Muturi Anthony (2014). [https://hdl.handle.net/11295/97421 ''Antonymy in Gĩkũyũ: a cognitive semantics approach''], p. 59.</ref> -([[ひと|人]]の[[せ|背]]が)'''とても'''[[たかい|高い]]/[[ひくい|低い]]
====類義語====
* {{l|ki|makĩria}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], p. [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=muno+much&dq=muno+much&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC 2][https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=muno+very&dq=muno+very&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC 4].
* {{R:Benson1964|entry=mũno|p=268}}
7rkgc6p5fqlyib01ym7annune18al1k
njeneni
0
232479
2331110
2323004
2026-08-20T04:39:50Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331110
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|njeneeni}}
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|<sup>n</sup>dʑɛ́nɛ̀ːníꜜ}}
: 2音節目の e は長母音である<ref>{{R:Benson1964|entry=njeneni|p=332}}</ref>。
: Armstrong (1940:52) では最も低い音節を1とした場合、孤立形における声調が「312」となる全体が3音節の語として {{l|ki|njingiri}}、{{lang|ki|njeneni}}、{{l|ki|kĩonothe}} の3語が挙げられている<ref name="lea1940">Armstrong, Lilias E. ([https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA38907313 1940]). ''The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu''. Rep. [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA01768628 1967]. (Also in [https://books.google.co.jp/books?id=4r02DwAAQBAJ&dq=Kikuyu+yesterday+Before&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2018] by Routledge).</ref>。{{ki-tonal classes|-|3-8|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕湯川 (1981:101) によると孤立形は [{{Unicode|<sup>ǹ</sup>dʑɛ́nɛ̀ɛ̀ní}}] で、後ろに {{l|ki|ĩno}}〈この〉が続く場合も [{{Unicode|<sup>ǹ</sup>dʑɛ́nɛ̀ɛ̀ní énɔ́}}]、{{l|ki|yakwa}}〈私の〉が続く場合も [{{Unicode|<sup>ǹ</sup>dʑɛ́nɛ̀ɛ̀ní jáákòà}}]、後ろに {{l|ki|nĩ}} がある場合も [{{Unicode|<sup>ǹ</sup>dʑɛ́nɛ̀ɛ̀ní né}}] であるが、前に {{Unicode|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|né <sup>ń</sup>dʑɛ̀nɛ̀ɛ̀ní}}]、前に {{l|ki|ti}} がある場合は [{{Unicode|tì <sup>ń</sup>dʑɛ́nɛ̀ɛ̀ní}}] となるなど、前後に他の語が存在するか、存在する場合はどのような種類の語であるかによってアクセントの変動が見られる<ref name="yy1981">{{w|湯川恭敏}} (1981).「[https://hdl.handle.net/10108/21695 キクユ語名詞アクセント試論――リムル方言について――]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』22, 75-123.</ref>。なお、ti の高さについてはリムル方言と同じくキアンブ方言に属するナイロビ方言を調査した湯川 (1985:199) で高いと訂正されている<ref name="yy1985">{{w|湯川恭敏}} (1985).「[https://hdl.handle.net/10108/21726 キクユ語名詞アクセント再論]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』29, 190-231.</ref>。湯川 (1981) では njeneeni として {{l|ki|gĩcigĩrĩra}}、{{l|ki|ngũngũni}} や {{l|ki|njegeeke}}、{{l|ki|gĩtumumu}}、{{l|ki|itarara}}、{{l|ki|kĩĩhuruta}} などと同じアクセントの型に分類されている<ref name="yy1981" />。
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}(指小形: {{l|ki|gaceneni}})
#{{context|昆虫|lang=ki}}[[ほたる|蛍]]。
===脚注===
<references />
h8wu7fr5k6x8fv9tv43qtbyd2vmykrn
mũthamaki
0
232872
2331002
2320582
2026-08-19T22:19:05Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331002
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:muthamaki}}
=={{L|ki}}==
===語源===
動詞 {{l|ki|thamaka|gũthamaka}}〈裁定を下す〉より派生<ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=''mũ''thamaki|p=490}}</ref>。
東アフリカにおける探検旅行記である von Höhnel (1894) には Samaki という形で言及がなされており<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?id=I5lyAAAAMAAJ&q=muthamaki+chief+use&dq=muthamaki+chief+use&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiq8fWjrNDXAhULE7wKHXECBFEQ6AEIJjAA p. 993]. ISBN 0-12-439903-7</ref>、{{etyl|en|-}}では {{l|en|chief}} という訳があてられている<ref>[[w:en:Ludwig von Höhnel|von Höhnel, Ludwig]] (1894). [https://archive.org/details/discoveryoflakes00hohn ''Discovery of Lakes Rudolph and Stefanie: a narrative of Count Samuel Teleki's exploring and hunting expedition in Eastern Equatorial Africa in 1887 & 1888''] / by his companion Lieut. Ludwig von Höhnel, Translated by N. Bell (N. d'Anvers), vol. 1, p. 359. London.</ref>。
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|captain}} や {{lang|en|chief}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として、それぞれ muthamakki、muthamaki を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 12–13. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mòðàmákì(ꜜ)}}
: {{ki-tonal classes|-|3-3|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕湯川 (1981, 1985) は {{l|ki|gĩcũhĩ}}、{{l|ki|mũgogo}}(複数: {{l|ki|mĩgogo}})、{{l|ki|mũberethi}}、{{l|ki|thabina}}、{{l|ki|njogoo}}、{{l|ki|Mũthũngũ}}、{{l|ki|mũthanga}}、{{l|ki|rĩithori}}(複数: {{l|ki|maithori}})、{{l|ki|mũcemanio}}、{{l|ki|kĩgokora}}、{{l|ki|kĩroruha}}、{{l|ki|ndagitari}} などと共に「高低I型」アクセントの名詞であるとしている<ref name="yy1981" /><ref name="yy1985" />。
:*〔リムル方言〕湯川 (1981:89) によると孤立形は [{{Unicode|mòðàmákì}}] で、後ろに {{l|ki|wakwa}}〈私の〉が続く場合も [{{Unicode|mòðàmákì wààkóá}}] となる<ref name="yy1981">{{w|湯川恭敏}} (1981).「[https://hdl.handle.net/10108/21695 キクユ語名詞アクセント試論――リムル方言について――]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』22, 75-123.</ref>。なお、ti の高さについてはリムル方言と同じくキアンブ方言に属するナイロビ方言を調査した湯川 (1985:199) で高いと訂正されている<ref name="yy1985">{{w|湯川恭敏}} (1985).「[https://hdl.handle.net/10108/21726 キクユ語名詞アクセント再論]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』29, 190-231.</ref>。
:*〔ナイロビ方言〕湯川 (1985:192) は孤立形および後ろに {{lang|ki|wakwa}} が続く場合の分析例を示しており、いずれの場合も {{Lang|ki|mũthamaki}} 自体はリムル方言と同様であるが、wakwa の部分は [{{Unicode|wààk'''òǎ'''}}] と聞き取られている<ref name="yy1985" />。
* カナ表記例: モザマキ<ref>{{書誌・杜2015|156}}</ref>
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thamaki|1|athamaki|sort=muthamaki}}
# [[影響力]]を持つ[[個人]]<ref name="tgb1964" /><ref name="mam2014">Mugu, Muturi Anthony (2014). [https://hdl.handle.net/11295/97421 ''Antonymy in Gĩkũyũ: a cognitive semantics approach''], p. 44.</ref>。[[白人]]が到来する前の{{wikipedia-s|キクユ人|w=キクユ族}}の[[社会]]においては、[[同輩]]中の[[首席]]の性格を有する{{wikipedia-s|スポークスマン}}のような役であり<ref>Karanja, James (2015). [https://books.google.co.jp/books?id=F1ezIgyomGIC&dq=primus+inter+pares+muthamaki&hl=ja&source=gbs_navlinks_s ''The Missionary Movement in Colonial Kenya: The foundation of Africa Inland Church''], p. 26. Göttingen: Cuvillier Verlag. ISBN 978-3-86727-856-0</ref><ref name="mam2014" />、他の同輩により[[厳格|厳格に]][[統制]]される存在であった(Muriuki 1974)<ref name="mam2014" />。
# [[支配]]{{l|ja|者}}。[[統治]]者<ref name="tgb1964" />。
## {{l|ja|王}}<ref name="tgb1964" />。
## [[女王]]<ref name="tgb1964" />。
====成句====
名詞句:
* {{l|ki|mũthamaki wa bũrũri}}
* {{l|ki|mũthamaki wa cira}}
* {{l|ki|mũthamaki wa rika}}
====ことわざ====
* {{l|ki|mbu ya arũme ĩtĩkagio nĩ athamaki}}
====関連語====
名詞:
* {{l|ki|ũthamaki}}
====参照====
* {{l|ki|mwathani}}, {{l|ki|cibũ}}, {{l|ki|mũnene}}, {{l|ki|mũtongoria}}
===脚注===
<references />
===関連文献===
* Muriuki, Godfrey (1974). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA12001194 ''A History of the Kikuyu, 1500-1900''], p. 132. Nairobi: Oxford University Press. ISBN 0195723147
sp150pk4azicnh21x47klj5uusfo04a
mũrangi
0
233737
2330955
1661701
2026-08-19T21:32:34Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330955
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
[[File:Bamboo zone.jpg|thumb|250px|{{lang|ki|mĩrangi}}]]
===語源===
{{etyl|bnt-pro|ki}} {{Unicode|{{recons|-dāŋgí̧|lang=bnt-pro}}}} より<ref name="cf1979">Clements, George N. and Kevin C. Ford (1979). "[https://jstor.org/stable/4178106 Kikuyu Tone Shift and Its Synchronic Consequences]", p. 187. In ''Linguistic Inquiry'', Vol. 10, No. 2, pp. 179–210.</ref>。{{etyl|kam|-}} {{l|kam|mũangi}} は同系語<ref name="cf1979" />。
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|bamboo}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として mrangi(複数: mirangi)を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 4–5. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|kam|-}}「ウル方言」(''Ulu dialect''; [[w:マチャコス|マチャコス]]から海岸部にかけての方言)は miangi および mwangi、{{etyl|sw|-}} は {{l|sw|mwanzi}}(複数: miwanzi)とされている<ref name="hh1904" />。
==={{pron}}===
* {{IPA|mòɾàᵑɡǐ|lang=ki}}<ref name="cf1979" />(「モランギ」)
: {{ki-tonal classes|-|2-2|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
**〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|低II型}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rangi|3|mĩrangi|sort=murangi}}
[[Category:キクユ語 イネ科|murangi]]
# [[w:イネ科|イネ科]]の[[植物]]の一種 (''[[species:Oldeania alpina|Oldeania alpina]]''; [[シノニム]]: ''[[species:Arundinaria alpina|Arundinaria alpina]]''<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''rangi|p=370}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?id=I5lyAAAAMAAJ&q=murangi+Arundinaria&dq=murangi+Arundinaria&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjTtKrLkeTXAhWEUrwKHReKCcIQ6AEILjAB p. 1350]. ISBN 0-12-439903-7</ref>)。[[たけ|竹]]。
====訳語====
{{top}}
* {{T|am}}: {{t-|am|ቀርከሃ}}<ref>[[w:sv:Inga Hedberg|Hedberg, Inga]] and [[species:Sue Edwards|Sue Edwards]] (1989). ''Flora of Ethiopia: Poaceae (Gramineae)'', [https://books.google.co.jp/books?id=LOolAQAAMAAJ&q=qerkeha+Arundinaria&dq=qerkeha+Arundinaria&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj60t-xkOTXAhWKV7wKHR8OAZoQ6AEILjAB p. 409]. National Herbarium, Biology Department, Science Faculty, Addis Ababa University.</ref>
* {{T|rw}}: {{t-|rw|umugano}}<ref>[[w:es:Georges M.D.J. Troupin|Troupin, Georges]] and [[species:Anne Donneaux|Anne Donneaux]] (1982). ''Plantes ligneuses du Rwanda: Lexique des mots kinyarwanda'', [https://books.google.co.jp/books?id=9aggAQAAIAAJ&q=umugano+Arundinaria&dq=umugano+Arundinaria&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwi_4N-GjuTXAhXCgrwKHQjOC68Q6AEIXDAH p. 13]. Institut national de recherche scientifique.</ref>
{{bottom}}
===脚注===
<references />
===アナグラム===
* {{l|ki|mũringa}}
qimexf14tdknolwky599pjghobjbb9b
mũruithia arũme aarĩ kĩhĩĩ
0
233762
2330974
1505428
2026-08-19T21:50:08Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330974
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|mũruithia arũme aarĩ o kĩhĩĩ}}<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=muruithia+kihii&dq=muruithia+kihii&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiK4fDYgubXAhVETbwKHb8XDMoQ6AEIMDAC p. 87]. Paulines Publications Africa.</ref>
===直訳===
*「割礼執行人も少年であった」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[mũruithia]] [[mũrũme|arũme]] [[-rĩ|aarĩ]] [[kĩhĩĩ]]|sort=muruithiaarumeaarikihii}}<ref name="gjw1997">Wanjohi, G. J. (1997). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23747800 ''The Wisdom and Philosophy of the Gikuyu Proverbs: The Kihooto World-view''], [https://books.google.co.jp/books?id=FGkwAQAAIAAJ&q=muruithia+kihii&dq=muruithia+kihii&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiK4fDYgubXAhVETbwKHb8XDMoQ6AEINTAD p. 102]. Paulines Publications Africa.</ref>
# [[専門家]]も最初から専門家であった訳ではなく、かつては一介の[[未熟]]者に過ぎなかったということ<ref name="nn1969">{{Unicode|Njũrũri, Ngũmbũ}} (1969). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB24245091 ''Gĩkũyũ Proverbs''], [https://books.google.co.jp/books?id=SD8IAQAAIAAJ&q=muruithia+kihii&dq=muruithia+kihii&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiK4fDYgubXAhVETbwKHb8XDMoQ6AEIOzAE p. 91].</ref>。
# たとえ[[いま|今]]は[[よい|良い]]としても、[[将来]]に[[状況]]が[[わるい|悪く]]なる可能性があるので、[[他者]]を[[不当|不当に]][[あつかう|扱う]]ようなことをすべきでは[[ない]]ということ<ref name="nn1969" />。
# 今は[[不運]]であっても、そのうちに[[つき]]は[[まわる|回っ]]てくるものであるということ<ref name="nn1969" />。
====参照====
* {{l|ki|mũrwithia arũme nĩ arwithagio}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
*「Murwithia arume ni arwithagio」{{書誌・杜2015|215}}
dh831w5q78qt31uatyeha3ruuxxinvm
ndata
0
233791
2331043
1030468
2026-08-19T22:55:13Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331043
wikitext
text/x-wiki
=={{kam}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|star}} にあたるカンバ語を ndata と記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 56–57. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|ki|-}}「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')は {{l|ki|njata}}、{{etyl|sw|-}}は {{l|sw|nyota}} とされている<ref name="hh1904" />。
===名詞===
{{head|kam|noun|cat2=天体}}
# [[ほし|星]]。
===脚注===
<references />
===参考文献===
* Whiteley, W.H. and M.G. Muli (1962). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA41708075 ''Practical Introduction to Kamba''], [https://books.google.co.jp/books?redir_esc=y&hl=ja&id=4ZQOAAAAYAAJ&focus=searchwithinvolume&q=earth p. 162]. London: Oxford University Press.
{{stub|kam}}
akf4h2w3ybwlfb2fa2agxf742zw7kwk
njũgũma
0
234488
2331113
1914285
2026-08-20T04:42:55Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331113
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:njuguma}}
=={{L|ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|knobkerry}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として njuguma を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 34–35. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|kam|-}}は nzoma とされている<ref name="hh1904" />。
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|<sup>ɲ</sup>dʑòɣòmǎ}}
: {{ki-tonal classes|-|3-5}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|低II型}}
==={{noun}}===
{{ki-noun|9/10|sort=njuguma}}(指小形: {{l|ki|gacũgũma}})
#{{context|weapon|lang=ki}}([[なげつける|投げつけ]]て[[攻撃|攻撃する]]タイプの)[[棍棒]]。
====ことわざ====
* {{l|ki|andũ matarĩ ndundu mahũragwo na njũgũma ĩmwe}}
====参照====
* {{l|ki|ndotono}}, {{l|ki|rũthanju}}, {{l|ki|thimbũ}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=knobkerry&dq=knobkerry&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 235].
dtd6w7it0twwu2pfpthppxuuaedyf0x
mũtongi ndathethũkaga
0
234642
2331023
1505449
2026-08-19T22:40:48Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331023
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「豊かになる者は焦らないものである」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[mũtongi]] [[thethũka|ndathethũkaga]]|sort=mutongindathethukaga}}<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=mutongi+ndathethukaga&dq=mutongi+ndathethukaga&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj565CCxPXXAhWCjZQKHd4BAycQ6AEILzAB p. 92]. Paulines Publications Africa.</ref>
# 将来[[富豪]]となるような人物は[[あせる|焦っ]]て動くようなことはし[[ない]]ものである。
===脚注===
<references />
===参考文献===
*「Mu-tongi ndathethukaga」{{書誌・杜2015|250}}
o2ouxiflkmgxx9q5u768j9etbrtd5tp
riũa rĩtietagĩrĩra mũgendi
0
234647
2331133
1505450
2026-08-20T05:03:35Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331133
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「太陽は旅人を待たないものである」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[riũa]] [[eterera|rĩtietagĩrĩra]] [[mũgendi]]|sort=riuaritietagiriramugendi}}<ref name="nn1969">{{Unicode|Njũrũri, Ngũmbũ}} (1969). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB24245091 ''Gĩkũyũ Proverbs''], [https://books.google.co.jp/books?id=SD8IAQAAIAAJ&q=riua+mugendi&dq=riua+mugendi&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwirkIbIyPXXAhXKjpQKHRD3BJcQ6AEIJjAA p. 121].</ref>
# [[ひ|日]]が[[くれる|暮れる]]までに[[きり]]の良い場所までたどり着こうとする[[たびびと|旅人]]がいたとしても、[[太陽]]はそんな個人の事情などお構いなしに[[しずむ|沈ん]]でいくということ。
====参照====
* {{l|ki|riũa rĩtietagĩrĩra mũthamaki}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
*「Riua ritietagiriria mugendi」{{書誌・杜2015|153}}
lbfr3wk1aubk3fqnmzfnftt5tim6met
thũ ndĩagaga mwenji
0
234660
2331166
1505451
2026-08-20T05:37:41Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331166
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「敵は剃髪人を欠かさないものである」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[thũ]] {{l|ki|aga|ndĩagaga}} [[mwenji]]|sort=thundiagagamwenji}}<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=thu+ndiagaga+mwenji&dq=thu+ndiagaga+mwenji&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwi5nvWMzvXXAhXJU7wKHa76DLYQ6AEINjAC p. 105].</ref>
# たとえいかに多くの人々から[[にくむ|憎ま]]れている者であったとしても、[[かみそり|カミソリ]]で[[かみ|髪]]を[[そる|剃っ]]てもらうという[[危険|危険な]]仕事を任せることができる人間が必ず一人ぐらいはいるということ<ref>「Thu ndiagaga mwenji」{{書誌・杜2015|195}}</ref>。
===脚注===
<references />
cno1ty96zxve3smplui0x55d5j5h5go
uga
0
234879
2331174
2082511
2026-08-20T05:45:54Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331174
wikitext
text/x-wiki
==記号==
==={{code}}===
'''uga'''
#{{ISO639-23}}
----
=={{L|ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|uɣa}}
===動詞===
{{head|ki|verb}}(不定形: {{l|ki|kuuga}})
# [[いう|言う]]。
#* {{ux|ki|'''Ũroiga''' [[atĩa]]?|'''[[おまえ|お前]]は'''[[なに|何]]を'''言っているんだ'''?}}
#* {{ux|ki|[[mũhenia ago oigaga mũrimũ nĩwathira|Mũhenia ago '''oigaga''' mũrimũ nĩwathira]].|[[呪医]]たちを[[だます|騙す]]者は、[[やまい|病]]は[[なおる|治っ]]たと'''言うものである'''。}}<ref name="nn1969">{{Lang|ki|Njũrũri, Ngũmbũ}} (1969). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB24245091 ''Gĩkũyũ Proverbs''], [https://books.google.co.jp/books?id=SD8IAQAAIAAJ&q=muhenia+ago+oigaga+murimu&dq=muhenia+ago+oigaga+murimu&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiX6ZLqzdzYAhVHlVQKHdloBv8Q6AEILzAB p. 79]. London: Macmillan.</ref>
====派生語====
名詞:
* {{l|ki|kiugo|g=c7}}
* {{l|ki|mbugi|g=c9/10}}
====ことわざ====
* {{l|ki|kĩũra kĩaringio rũũĩ kiugaga nĩkĩo kĩeringia}}
* {{l|ki|mwagi maguta oigaga atĩ hunyũ nĩ ũmwe na arũme}}
====参照====
* {{l|ki|aria|kwaria}}, {{l|ki|ĩra|kwĩra}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* {{R:ki:Armstrong|p=363}}
d8bfzez7ubto8wzpftvg4usdhjtbqct
mũthikani ndathikagwo
0
234881
2331010
1505460
2026-08-19T22:27:21Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331010
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===逐語訳===
*「埋葬人は埋葬されないものである」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[mũthikani]] [[thika|ndathikagwo]]|sort=muthikanindathikagwo}}<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=muthikani+ndathikagwo&dq=muthikani+ndathikagwo&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwju3Iyzw_jXAhXGebwKHeJPAHAQ6AEILTAB p. 69].</ref><ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=muthikani+ndathikagwo&dq=muthikani+ndathikagwo&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwju3Iyzw_jXAhXGebwKHeJPAHAQ6AEIMzAC p. 89]. Paulines Publications Africa.</ref>
# [[他者]]に対しては[[善行]]を[[ほどこす|施す]]べきであるが、その[[みかえり|見返り]]は[[期待|期待す]]べきではないということ<ref name="gb1960" />。
===={{trans}}====
{{top}}
* {{ebu}}: {{tø|ebu|muthikani ndathikagwa}}<ref>Chesaina, Ciarunji (1997). [https://books.google.co.jp/books?id=J_8GyryySWgC&dq=muthikani+ndathikagwa&hl=ja&source=gbs_navlinks_s ''Oral Literature of the Embu and Mbeere''], p. 179. East African Educational Publishers. ISBN 9966-46-407-7</ref>
{{bottom}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
*「Mu-thikani ndathikagwo」{{書誌・杜2015|296}}
ba7a8sj4ukd30tzv9k3jj516c5x0ruf
ndigithũ
0
235256
2331077
1505475
2026-08-20T04:07:55Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331077
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|<sup>n</sup>dìɣíðǒꜜ}}
: Armstrong (1940:262) によると、前に {{l|ki|ti}} を置いて {{Lang|ki|Ti ndigithũ.}}「水瓶ではない。」と言い切る場合は最も低い音節を1とすると、ti を含めて「2、2、1、1かつ昇」となる<ref name="lea1940">[[w:en:Lilias Armstrong|Armstrong, Lilias E.]] ([https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA38907313 1940]). ''The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu''. Rep. [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA01768628 1967]. (Also in [https://books.google.co.jp/books?id=4r02DwAAQBAJ&dq=Kikuyu+yesterday+Before&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2018] by Routledge).</ref>。Benson (1964:xxx–xxxi) によると孤立形の声調パターンは「1、2、1かつ昇」であるが、前に {{l|ki|nĩ}} を置いて {{Lang|ki|Nĩ ndigithũ.}}「水瓶である。」と言う場合は {{Lang|ki|nĩ}} を含めて「3、1、2、1かつ昇」、前に {{l|ki|ti}} を置いて {{Lang|ki|Ti ndigithũ.}}「水瓶ではない。」と言う場合は ti を含めて「3、3、2、1かつ昇」となるなど、前後に他の語が存在するか、存在する場合はどのような種類の語であるかによって声調の変動が見られる。{{ki-tonal classes|-|3-10|del={{PAGENAME}}}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{IPA|<sup>n</sup>dìɣíðóꜜ}}
:: 湯川 (1981:88) によると、後ろに {{l|ki|yakwa}}〈私の〉が続く場合は [{{Unicode|<sup>ǹ</sup>dìɣíðò jáákòà}}] となる。{{ki-アクセントの型|高高I型|は}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10|sort=ndigithu}}
# [[みず|水]]<ref name="lea1940" /><ref name="dm2007">Muiru, David N. (2007). {{Lang|ki|''Wĩrute Gĩgĩkũyũ: Marĩtwa Ma Gĩgĩkũyũ Mataũrĩtwo Na Gĩthũngũ''}}, [https://books.google.co.jp/books?id=_50aAQAAIAAJ&q=ndigithu&dq=ndigithu&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjBqruL5ozXAhVOO7wKHfNkAo0Q6AEILjAB pp. 18, 40].</ref>を始め[[ミレット]]や[[あぶら|油]]を[[ためる|貯め]]ておくために用いられる<ref name="lea1940" />、全体が[[おおきい|大きく]]、[[くち|口]]の[[ほそい|細い]]<ref name="dm2007" />[[かめ|甕]]。
====参照====
* {{l|ki|nyũngũ}}
===脚注===
<references />
rijpddliiiu71na8fdetlgt51bfhsow
ndwari
0
236429
2331084
2082258
2026-08-20T04:14:07Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331084
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
===語源===
{{l|ki|rũara|kũrũara}}〈病む〉より派生<ref>{{R:Benson1964|entry=ndwari|p=303}}</ref>。
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|<sup>n</sup>dwàɾíꜜ|<sup>n</sup>doàɾíꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-3|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|高型|form=ndũari}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
[[Category:{{ki}} 病気|*]]
# [[おもい|重い]][[やまい|病]]。伝統的には {{l|ki|mũrimũ}} にあたらないものを指した<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. II, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=giGRAAAAIAAJ&dq=ndwari&focus=searchwithinvolume&q=ndwari p. 905]. ISBN 0-12-439902-9</ref>。
===={{hypo}}====
* {{l|ki|kĩegetha}}, {{l|ki|rũharo}}, {{l|ki|ũhere}}, {{l|ki|mahĩa}}, {{l|ki|kĩhuti}}, {{l|ki|ihũha|mahũha}}, {{l|ki|mwĩthũa}}, {{l|ki|mangũ}}, {{l|ki|mbatata}}, {{l|ki|ndangũrũ}}, {{l|ki|mũrimũ wa ihiga}}, {{l|ki|kĩronda}}, {{l|ki|kĩrũngũrĩra}}, {{l|ki|gatema}}, {{l|ki|matende}}
====関連語====
形容詞:
* {{l|ki|-rũaru}}
名詞:
* {{l|ki|mũrũaru}}
* {{l|ki|ũrũaru|g=c14}}
===脚注===
<references />
eky4lotbkyd0x3kcz8ytu5f04wexvuk
ndua
0
236464
2331082
1505502
2026-08-20T04:12:02Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331082
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|<sup>n</sup>dù.(w)á(ꜜ)}}
: Benson (1964) は u と a の間に w が挿入されるとしている<ref>{{R:Benson1964|entry=ndua|p=297}}</ref>。
: {{ki-tonal classes|4|2-4}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
# [[おおがた|大型]]で[[さけ|酒]]の[[醸造]]のために用いられていた[[瓢箪]]製[[容器]]。
====類義語====
* {{l|ki|gĩtumbĩ}}
====ことわざ====
* {{l|ki|mũtumia ndatũraga mũtwe na ndaikagia ndahi ndua}}
====参照====
*(中に入れるものが共通する瓢箪製品){{l|ki|nyanja}}, {{l|ki|gĩtete}}
*(その他の目的で用いられる瓢箪製品){{l|ki|kĩihũri}}, {{l|ki|gĩitĩrĩra}}, {{l|ki|kĩmanguru}}, {{l|ki|mbũthũ}}, {{l|ki|kĩnya}}, <small>{{l|ki|kanya}}</small>, {{l|ki|gĩthuga}}, {{l|ki|kiuga}}, <small>{{l|ki|koiga}}</small>
*(植物){{l|ki|rũũngũ}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* [[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=65dyAAAAMAAJ&dq=ndua&focus=searchwithinvolume&q=ndua p. 363]. ISBN 0-12-439901-0
9uka6rhdw6sfaje2o272kdnzjq5osml
mũthakwa wa athi
0
236491
2331000
1505503
2026-08-19T22:17:01Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331000
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|muthakwa wa athi}}<ref name="djn2011">[[w:en:Donna Jo Napoli|ドナ・ジョー・ナポリ]] 作、[[w:en:Kadir Nelson|カディール・ネルソン]] 絵、千葉茂樹 訳『ワンガリ・マータイさんとケニアの木々』鈴木出版、2011年。ISBN 978-4-7902-5223-8 原書: ''Mama Miti: Wangari Maathai and the Trees of Kenya'', Simon & Schuster, 2010.</ref>, {{l|ki|muthakwa wathi}}<ref name="m&t">Maundu, Patrick and Bo Tengnäs (eds.) (2005). [http://apps.worldagroforestry.org/publication/useful-trees-and-shrubs-kenya ''Useful Trees and Shrubs for Kenya''], [http://apps.worldagroforestry.org/usefultrees/pdflib/Solanecio_mannii_KEN.pdf p. 390]. Nairobi, Kenya: World Agroforestry Centre-Eastern and Central Africa Regional Programme (ICRAF-ECA). ISBN 9966-896-70-8 Accessed online 27 March 2021 via http://www.worldagroforestry.org/usefultrees</ref>, {{l|ki|mũthakwa wa Aathi}}<ref name="lsbl" />, {{l|ki|muthakwa waati}}<ref name="hjb1994">{{Cite book|last=Beentje|first=H.J.|authorlink=w:en:Henk Jaap Beentje|year=1994|url=http://www.nzdl.org/cgi-bin/library?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0-0-11----0-1-&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.101|title=Kenya Trees, Shrubs and Lianas|location=Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya}} ISBN 9966-9861-0-3</ref>
==={{pron}}===
* {{IPA|moðakwa wa aːði|lang=ki}}
* カナ表記例: モザクァ・ワ・アディ<ref name="djn2011" />
===名詞===
{{ki-noun|head=[[mũthakwa]] {{l|ki|wa}} {{l|ki|athi}}|3|mĩthakwa ya athi|sort=muthakwawaathi}}
[[Category:{{ki}} 木|muthakwawaathi]][[Category:{{ki}} キク科|muthakwawaathi]]
# {{wikipedia-s|キク科}}の[[木本]]の一つ (''[[species:Solanecio mannii|Solanecio mannii]]''; [[シノニム]]: ''[[species:Crassocephalum mannii|Crassocephalum mannii]]''<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, pp. 1314, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=Crassocephalum+mannii&focus=searchwithinvolume&q=Crassocephalum+mannii xiv]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>)。[[は|葉]]は[[うし|牛]]<ref name="djn2011" />や[[やぎ|ヤギ]]、[[ひつじ|羊]]の[[病気]]の[[治療]]に用いられる<ref name="lsbl" />。
====類義語====
* {{l|ki|mwathathi}}<ref name="lsbl" /><ref name="m&t" />, {{l|ki|mũtharĩki}}
====ことわざ====
* {{l|ki|mũthakwa wa athi ndũthiragwo nĩ gĩcanjara}}
===脚注===
<references />
0mchmg8jo5mufdcrrusdu7a3nblt4hs
njũi
0
236500
2331114
2323078
2026-08-20T04:43:58Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331114
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:njui}}
=={{L|ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|njũũi}}
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|<sup>ɲ</sup>dʑóː.ì(ꜜ)}}
: この {{Lang|ki|ũ}} は長母音である<ref>{{R:Benson1964|entry=njũi|p=336}}</ref>。
: Benson (1964:xxiv–xxv) によると孤立形の声調パターンは最も低い音節を1とすると「2かつ下降、1」で、前に {{l|ki|nĩ}} を置いて {{Lang|ki|Nĩ njũi.}}「リカオンである。」と言う場合も {{Lang|ki|nĩ}} を含めて「2、2かつ下降、1」、前に {{l|ki|ti}} を置いて {{Lang|ki|Ti njũi.}}「リカオンではない。」と言う場合も ti を含めて「2、2かつ下降、1」となる。{{ki-tonal classes|-|2-9|del={{PAGENAME}}|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕湯川 (1981:93) によると孤立形は [{{Unicode|<sup>ɲ̀</sup>dʑóòì}}] であるが、後ろに {{l|ki|ĩno}}〈この〉が続く場合は [{{Unicode|<sup>ɲ̀</sup>dʑòóì ènɔ}}]、後ろに {{l|ki|yakwa}}〈私の〉が続く場合も [{{Unicode|<sup>ɲ̀</sup>dʑòóì jààkóá}}]、後ろに {{l|ki|nĩ}} がある場合も [{{Unicode|<sup>ɲ̀</sup>dʑòóì nè}}] で、前に {{Unicode|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|né <sup>ɲ́</sup>dʑóòì}}]、前に {{l|ki|ti}} がある場合は [{{Unicode|tì <sup>ɲ́</sup>dʑóòì}}] となるなど、前後に他の語が存在するか、存在する場合はどのような種類の語であるかによってアクセントの変動が見られる<ref name="yy1981">{{w|湯川恭敏}} (1981).「[https://hdl.handle.net/10108/21695 キクユ語名詞アクセント試論――リムル方言について――]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』22, 75-123.</ref>。なお、ti の高さについてはリムル方言と同じくキアンブ方言に属するナイロビ方言を調査した湯川 (1985:199) で高いと訂正されている<ref name="yy1985">{{w|湯川恭敏}} (1985).「[https://hdl.handle.net/10108/21726 キクユ語名詞アクセント再論]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』29, 190-231.</ref>。{{ki-アクセントの型|高低I型|は}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10|sort=njui}}
#{{タグ|ki|食肉類}}[[リカオン]]。
====参照====
* {{l|ki|mbawa}}, {{l|ki|mbwe}}, {{l|ki|mũthige}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* [[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, p. 449. ISBN 0-12-439901-0
8hbgq88f5awilmlrww3oxtj5k7q2y5p
thegere
0
236551
2331152
1505509
2026-08-20T05:23:11Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331152
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Honey Badger (Mellivora capensis) (17425848662).jpg|thumb|250px|{{lang|ki|thegere}}]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|nthegere}}<ref>Kingdon, Jonathan (1977). ''[https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA0043546X East African Mammals: An Atlas of Evolution in Africa], [https://books.google.co.jp/books?id=bQjh35ER6ggC&dq=&hl=ja&source=gbs_navlinks_s Volume III Part A (Carnivores)]'', p. 86. Chicago: The University of Chicago Press. ISBN 0-226-43721-3</ref>
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ðɛ̀ɣɛ̀ɾɛ̀ꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|3-1|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|低I型}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
[[Category:{{ki}} 食肉類]]
# [[設置]]されている[[養蜂]]用の[[つつ|筒]]({{l|ki|mwatũ}})を[[おそう|襲う]]小[[動物]]。[[ラーテル]]<ref>{{R:Benson1964|entry=thegere|p=500}}</ref> (''[[species:Mellivora capensis|Mellivora capensis]]'')。
# [[エジプトマングース]]<ref>Pick, Vittorio Merlo (1967). ''Favole Kikuyu'', [https://books.google.co.jp/books?id=B4zfAAAAMAAJ&q=thegere&dq=thegere&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj7qdyL8qfYAhUHybwKHSAWB6c4ChDoAQhKMAU p. 105]. Torino: Edizioni Missioni Consolata.</ref> (''[[species:Herpestes ichneumon|Herpestes ichneumon]]'')。
====備考====
[[File:Badger species map.png|thumb|250px|英語で {{l|en|badger}} の名を持つ生物の分布。黄色は[[ラーテル]]を表す。]]
Benson (1964) は {{l|en|ratel}} 以外に {{l|en|badger}}([[英語]]。詳細は後述)、Pick (1967) はエジプトマングース([[イタリア語]]: {{l|it|icneumone}})以外に[[ヨーロッパケナガイタチ]]([[イタリア語]]: {{l|it|puzzola}}; 学名: ''[[species:Mustela putorius|Mustela putorius]]'')、{{Lang|ki|Njũrũri}} (1969) と Wanjohi (2001) は[[イタチ]](英語: {{l|en|weasel|weasels}}<ref name="nn1969">{{Lang|ki|Njũrũri, Ngũmbũ}} (1969). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB24245091 ''Gĩkũyũ Proverbs''], [https://books.google.co.jp/books?id=SD8IAQAAIAAJ&q=thegere+igiri&dq=thegere+igiri&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj5xKirp5jXAhWDEbwKHTJnCnMQ6AEIRzAF p. 127]. London: Macmillan.</ref><ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=thegere+igiri&dq=thegere+igiri&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj72PCp1JbXAhXK2LwKHfqBD2wQ6AEIQjAE pp. 130, 180]. Paulines Publications Africa.</ref>; 学名: [[species:Mustela|''Mustela sp.'']])と訳している。IUCN (2017) によるといずれの動物も[[食肉類]]であるが、このうちヨーロッパケナガイタチを含めて英語名で {{lang|en|weasel}} と名が付く[[w:イタチ科|イタチ科]][[w:イタチ属|イタチ属]](''Mustela'')のもので、{{wikipedia-s|キクユ人|w=キクユ族}}が暮らす[[ケニア]]に固有の種は一種も存在しない<ref name="iucn">IUCN (2017). ''The IUCN Red List of Threatened Species''. Version 2017-3. <[http://www.iucnredlist.org/ www.iucnredlist.org]>. Downloaded on 12 January 2018.</ref>。イタチ属以外のイタチ科(''[[species:Mustelidae|Mustelidae]]'')に範囲を広げると{{wikipedia-s|ゾリラ}}(英語: {{l|en|zorilla}} あるいは [[striped weasel]]; 学名: ''[[species:Ictonyx striatus|Ictonyx striatus]]'')や[[ゾリラモドキ]](英語: [[African striped weasel]]; 学名: ''[[species:Poecilogale albinucha|Poecilogale albinucha]]'')が見られる<ref name="iucn" />ものの、Kingdon (1977) はそれぞれに対応するキクユ語名を {{l|ki|njoirĩ|Njoire}}、{{l|ki|wakarurĩ|Wakaruri}} としている<ref>Kingdon, Jonathan (1977). ''[https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA0043546X East African Mammals: An Atlas of Evolution in Africa], [https://books.google.co.jp/books?id=bQjh35ER6ggC&dq=&hl=ja&source=gbs_navlinks_s Volume III Part A (Carnivores)]'', pp. 70, 78. Chicago: The University of Chicago Press. ISBN 0-226-43721-3</ref>。一方、{{lang|en|badger}} とはイタチ科の生物のうち[[w:アナグマ属|アナグマ属]] (''[[species:Meles|Meles]]'')、{{wikipedia-s|アメリカアナグマ}}属 (''[[species:Taxidea|Taxidea]]'')、イタチアナグマ属 (''[[species:Melogale|Melogale]]'')、ブタバナアナグマ属 (''[[species:Arctonyx|Arctonyx]]'')、ラーテル属 (''[[species:Mellivora|Mellivora]]'') の総称であるが、この中でケニアに固有のものは {{l|en|honey badger}} の別名を持つラーテルのみである(分布図を参照)<ref name="iucn" />。またラーテルは蜂の巣を襲う数少ない[[哺乳類]]であることが知られている<ref>Estes, Richard Despard (1992). [https://books.google.co.jp/books?id=g977LsZHpcsC&dq=ratels+nest+of+bees&hl=ja&source=gbs_navlinks_s ''The Behavior Guide to African Mammals: Including Hoofed Mammals, Carnivores, Primates''], pp. 434, 436. Berkeley and Los Angeles, California: University of California Press. ISBN 0-520-08085-8</ref>。
====ことわざ====
* {{l|ki|thegere igĩrĩ itiremagwo nĩ mwatũ}}
===脚注===
<references />
02hdrfm5to5fireub73ja7u89os9ktt
rũrĩ itara rũthekaga rũrĩ riko
0
236944
2331140
1505521
2026-08-20T05:10:48Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331140
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{Lang|ki|rũĩ itara rũthekaga rũĩ riiko}}<ref>Kago, Fred K. (1954). {{Lang|ki|''Wĩrute gũthoma''}}, [https://books.google.co.jp/books?id=uEJmtPh2QsYC&q=r%C5%A9thekaga&dq=r%C5%A9thekaga&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiH2PiNn6LYAhWJe7wKHUCCDa0Q6AEIJjAA p. 29]. London: Thomas Nelson and Sons.</ref>
* {{lang|ki|rwi itara ruthekaga rwi riko}}<ref>Wachege, P. N. (2002). ''Living to Die, Dying to Live: African Christian Insights'', [https://books.google.co.jp/books?id=0a23AAAAIAAJ&q=ruthekaga&dq=ruthekaga&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjMib-in6LYAhVExLwKHbUVCacQ6AEIOjAD p. 198].</ref>
* {{lang|ki|rwiitara ruthekaga rwiriko}}<ref>Njoroge, Nyambura (1996). "Groaning and Languishing in Labor Pains", [https://books.google.co.jp/books?id=kQURAQAAIAAJ&q=ruthekaga&dq=ruthekaga&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjMib-in6LYAhVExLwKHbUVCacQ6AEILjAB p. 7]. In Musimbi R.A. Kanyoro and Nyambura Njoroge (eds.), ''Groaning in Faith: African Women in the Household of God'', pp. 3–15. Nairobi: Acton Publishers.</ref>
===逐語訳===
*「[[ひだな|火棚]]にあるは囲炉裏にあるを笑うものである」
: 注.: ここで省略されている主語は「[[まき|薪]]」である<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=ruthekaga&dq=ruthekaga&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjMib-in6LYAhVExLwKHbUVCacQ6AEIQTAE p. 98].</ref>(参照: {{l|ki|rũkũ|'''rũ'''kũ}})。
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[-rĩ|rũrĩ]] {{l|ki|itara}} [[theka|rũthekaga]] rũrĩ {{l|ki|riko}}|sort=ruriitararuthekagaruririko}}<ref name="gb1960" />
# [[自分]]もやがては同じ[[運命]]を[[むかえる|迎える]]ことになるにもかかわらず、[[他人]]が[[たどる|たどろ]]うとしている好ましくない[[末路]]を見て[[ひとごと|他人事]]として[[馬鹿にする]]のは[[おろか|愚か]]であるということ。
===={{trans}}====
{{top}}
* {{ebu}}: {{tø|ebu|ruku ruria ruri gitarari ruthekaga ruria ruri riko}}<ref>Chesaina, Ciarunji (1997). [https://books.google.co.jp/books?id=J_8GyryySWgC&dq=ruthekaga&hl=ja&source=gbs_navlinks_s ''Oral Literature of the Embu and Mbeere''], p. 176. East African Educational Publishers. ISBN 9966-46-407-7</ref>
{{bottom}}
===脚注===
<references />
*「Ruri itara ruthekaga ruri riko」{{書誌・杜2015|259}}
kafe0pkuv5djjrjwuk2zgbntsbm6asx
ndũkamenyithie wa itara
0
236946
2331087
1505522
2026-08-20T04:17:12Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331087
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「火棚のことは知らせるな」
: 注.: ここでの火棚({{l|ki|itara}})とは暮らしぶりなど家庭の内情を意味する<ref>「Nduka-menyithie itara」{{書誌・杜2015|259}}</ref>。
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[menyithia|ndũkamenyithie]] {{l|ki|wa}} {{l|ki|itara}}|sort=ndukamenyithiewaitara}}<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=ndukamenyithie&dq=ndukamenyithie&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjVu5uIqaLYAhVCvbwKHbNJAK0Q6AEIJjAA p. 84].</ref>
# [[いえ|家]]の[[くらし|暮らし]][[ぶり]]などは、[[世間]]に[[しれわたる|知れ渡ら]][[ない]]ようにすべきものであるということ。
====参照====
* {{l|ki|cia mũciĩ itiumagĩrio magĩrĩ-inĩ}}
* {{l|ki|cia mũciĩ ti como}}
===脚注===
<references />
4tk61yg39p4a8a10d87hs5p7cuwo56m
tũma
0
237314
2331172
1505531
2026-08-20T05:43:51Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331172
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|toma}}
===動詞===
{{head|ki|verb|sort=tuma}}(不定形: {{l|ki|gũtũma}})
# [[おくる|送る]]。
====ことわざ====
* {{l|ki|mũndũ mũka ndatũmagwo thirĩ-inĩ}}
===参考文献===
* [[w:en:Lilias Armstrong|Armstrong, Lilias E.]] ([https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA38907313 1940]). ''The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu''. Rep. [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA01768628 1967]. (Also in [https://books.google.co.jp/books?id=4r02DwAAQBAJ&dq=Kikuyu+yesterday+Before&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2018] by Routledge).
ro7tssvurpu0whu64vej8oewlniz419
ĩka
0
237358
2331207
2082515
2026-08-20T07:51:54Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331207
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:ika}}
{{also|ika}}
=={{L|ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|eka}}
===動詞===
{{head|ki|verb}}(不定形: {{l|ki|gwĩka}})
#[[する]]、[[やる]]、[[おこなう|行う]]。
#* {{ux|ki|'''marekire'''|[[かれら|彼ら]]は(昨日)やった}}
===参考文献===
* {{R:ki:Armstrong|p=360}}
* Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=ika+ikira&dq=ika+ikira&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 231].
* {{R:Benson1964|entry=ĩka}}
===アナグラム===
* {{l|ki|kaĩ}}
6u58gdcscniv4illmg94ubimr5m6v89
ndare
0
237407
2331041
2125087
2026-08-19T22:54:11Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331041
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|<sup>n</sup>dàɾɛ́}}
: {{ki-tonal classes|-|2-4|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
**〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|潜在的高型}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
#{{context|果実|lang=ki}}[[w:バラ科|バラ科]][[w:キイチゴ属|キイチゴ属]](''[[species:Rubus|Rubus]]'' spp.)の[[低木]](少なくとも ''[[species:Rubus keniensis|R. keniensis]]''、''[[species:Rubus pinnatus|R. pinnatus]]''、''[[species:Rubus steudneri|R. steudneri]]''<ref>[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=Rubus p. 1337]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>、''[[species:Rubus volkensii|R. volkensii]]''<ref name="m&t">Maundu, Patrick and Bo Tengnäs (eds.) (2005). [http://www.worldagroforestry.org/publication/useful-trees-and-shrubs-kenya ''Useful Trees and Shrubs for Kenya''], [http://www.worldagroforestry.org/usefultrees/pdflib/Rubus_volkensii_KEN.pdf p. 375]. Nairobi, Kenya: World Agroforestry Centre—Eastern and Central Africa Regional Programme (ICRAF-ECA). ISBN 9966-896-70-8 Accessed online 3 October 2018 via http://www.worldagroforestry.org/usefultrees</ref>)の[[果実]]。{{wikipedia-s|ベリー}}。
===={{holo}}====
* {{l|ki|mũtare}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* {{R:Benson1964|entry=''mũ''tare|p=433}}
* Hoorweg, Jan and Rudo Niemeijer (1980). "[https://hdl.handle.net/1887/8947 Preliminary studies on some aspects of Kikuyu food habits]." In ''Ecology of food and nutrition'', 9, pp. 139–150.
k6sudbkgedwsw1rem819dy8762fp8lw
thiota
0
237596
2331154
1505548
2026-08-20T05:25:19Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331154
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ðìɔ̀tàꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|1|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|低I型}}
===名詞===
{{ki-noun|14|mathiota}}<ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=thiota|p=516}}</ref>
# [[もえつきる|燃え尽き]]た{{l|ja|灰}}の[[ぬくもり]]<ref name="tgb1964" />。
# {{l|ja|熱}}を[[おびる|帯び]]た灰<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=thiota+warm&dq=thiota+warm&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjey_bXzbLYAhWIXrwKHceSDqoQ6AEILjAB p. 78]. Paulines Publications Africa.</ref><ref name="yy1981" />。
====参照====
* {{l|ki|mũhu}}
===脚注===
<references />
550la6ypbcolqsiq0himgzbg9caydaw
ĩrĩ ngumo nĩ ĩrĩ mũrahi
0
237923
2331209
1505554
2026-08-20T07:53:57Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331209
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「人気があるというのは讃える者がいるということ」
: Kiruhi (2006) は {{Lang|ki|{{l|ki|ndegwa}} ĩrĩ ngumo nĩ ĩrĩ mũrahi}}「人気のある牡牛は讃える者がいる」ということわざを収録しており、[[飲み会]]において飼い主が自らの牡牛を褒める光景を提示している<ref name="mk2006">Kiruhi, Macharia (2006). ''Lessons in Kikuyu oral literature: Figures of Speech in Contemporary Use'', [https://books.google.co.jp/books?id=ChkqAQAAIAAJ&q=iri+ngumo+ni+iri+murahi&dq=iri+ngumo+ni+iri+murahi&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiR5NWurbbYAhUHU7wKHe2-CaQQ6AEIKzAB p. 62]. Cortraph.</ref>。
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[-rĩ|ĩrĩ]] [[ngumo]] {{l|ki|nĩ}} ĩrĩ [[mũrahi]]|sort=iringumoniirimurahi}}<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], p. 42. Paulines Publications Africa.</ref>
# [[有名|有名な]][[人物]]というのは、その者を[[もちあげる|持ち上げる]][[他者]]がいるからこそ有名であるということ<ref name="gjw2001" /><ref>「Iri ngumo ni iri murahi」{{書誌・杜2015|298}}</ref>。
===脚注===
<references />
50knz229jqwcveplkd70zso4xnz19tc
ngumo ndĩigana mwene
0
239195
2331103
1505575
2026-08-20T04:32:37Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331103
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===逐語訳===
*「名声は持ち主に達しない」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[ngumo]] [[igana|ndĩigana]] [[mwene]]|sort=ngumondiiganamwene}}
# [[評判]]というものは[[評価]]される者の[[真価]]に[[つりあう|釣り合っ]]たものには決してならないものである<ref>Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=ngumo+ndiigana+mwene&dq=ngumo+ndiigana+mwene&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjpld3ygdLYAhUJlJQKHZ41D40Q6AEIKDAA p. 112]. Paulines Publications Africa.</ref>。
===参考文献===
<references />
*「Ngumo ndiigana mwene」{{書誌・杜2015|297-298}}
hps5zxyqn3wdshkratt9ygf23nvo0la
nyoneka na rua yũraga na rua
0
239441
2331119
1505591
2026-08-20T04:49:08Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331119
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{Lang|ki|nyoneka narua yũraga narua}}
===直訳===
*「速く現れた物は速く失せるものである」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head={{l|ki|oneka|nyoneka}} {{l|ki|na}} {{l|ki|rua}} [[ũra|yũraga]] na rua|sort=nyonekanaruayuraganarua}}<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=nyoneka+yuraga&dq=nyoneka+yuraga&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwirka-QydrYAhWJFJQKHbRHAQ0Q6AEIJzAA p. 119]. Paulines Publications Africa.</ref>
# [[すぐ]]に[[える|得]]られた物は、すぐに[[なくなる]]物に過ぎないということ<ref name="gjw2001" />。
===脚注===
<references />
===参考文献===
* 「Ny-oneka narua yuraga narua」{{書誌・杜2015|250}}
ef4jowvsp9hon3j40fbhbb3ia209p8u
tiga kuonia ngarĩ kũhaica mũtĩ
0
239554
2331168
1505594
2026-08-20T05:39:44Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331168
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「[[ヒョウ]]に木を登ることを示すのをやめろ」
===ことわざ===
{{head|ki|proverb|head={{l|ki|tiga}} {{l|ki|onia|kuonia}} [[ngarĩ]] [[haica|kũhaica]] {{l|ki|mũtĩ}}|sort=tigakuoniangarikuhaicamuti}}
# [[釈迦に説法]]<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=tiga+kuonia+ngari+kuhaica+muti&dq=tiga+kuonia+ngari+kuhaica+muti&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjzxo33-OHYAhWKwrwKHSkwAWUQ6AEIJzAA p. 106].</ref>。
===脚注===
<references />
jtye19dc8mkm5uuhta4ww3s60v3koa1
warĩire athĩnirie waigire
0
239561
2331201
1505596
2026-08-20T07:46:46Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331201
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「食べてしまった者は取っておいた者を困らせた」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[rĩa|warĩire]] [[thĩnia|athĩnirie]] {{l|ki|iga|waigire}}|sort=wariireathiniriewaigire}}
# [[おろかもの|愚か者]]はすぐに[[貯蓄]]を[[つかいはたす|使い果たし]]てしまうものである<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=Wariire+athinirie+waigire&dq=Wariire+athinirie+waigire&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjKgaiUn-LYAhXMJJQKHXUuD0oQ6AEIJzAA p. 120].</ref>。
===脚注===
<references />
===参考文献===
*「Wa-riire athinirie waigire」{{書誌・杜2015|229}}
j44bl0alj5hf3wbaqw81rqhadxmq84v
nyũmba na riika itiumagwo
0
239812
2331121
1505600
2026-08-20T04:51:11Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331121
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{lang|ki|nyumba na rika itiumagwo}}<ref>Berg-Schlosser, Dirk (1984). ''Traditional and Change in Kenya: A Comparative Analysis of Seven Major Ethnic Groups'', [https://books.google.co.jp/books?id=R1kSAQAAIAAJ&q=nyumba+na+itiumagwo&dq=nyumba+na+itiumagwo&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiYhZul_ubYAhUIObwKHdQsDQkQ6AEIOjAD p. 65]. Paderborn and München and Wien and Zürich: Ferdinand Schöningh. ISBN 3-506-74012-1</ref><ref>Kariuki, Obadiah (1985). ''A Bishop Facing Mount Kenya: An Autobiography, 1902–1978'', [https://books.google.co.jp/books?id=n6c9AAAAYAAJ&q=nyumba+na+itiumagwo&dq=nyumba+na+itiumagwo&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiYhZul_ubYAhUIObwKHdQsDQkQ6AEIPzAE p. 23]. Nairobi: Uzima Press.</ref>
* {{Lang|ki|nyũmba na rika itiumagwo}}
* {{Lang|ki|rika na nyũmba itiumagwo}}<ref name="nn1969">{{Lang|ki|Njũrũri, Ngũmbũ}} (1969). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB24245091 ''Gĩkũyũ Proverbs''], [https://books.google.co.jp/books?id=SD8IAQAAIAAJ&q=nyumba+na+itiumagwo&dq=nyumba+na+itiumagwo&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiYhZul_ubYAhUIObwKHdQsDQkQ6AEIMzAC p. 120].</ref>
===直訳===
*「{{wikipedia-s|リネージ}}と年齢集団は出られないものである」
: 注.: 年齢集団({{l|ki|riika}})とは同時に割礼を受けた人々を指す<ref>「Wa-hurithio ime ni murikaguoikaguo」{{書誌・杜2015|273}}</ref>。
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head={{l|ki|nyũmba}} {{l|ki|na}} {{l|ki|riika}} {{l|ki|uma|itiumagwo}}|sort=nyumbanariikaitiumagwo}}<ref>{{R:Benson1964|entry=nyũmba|p=354}}</ref><ref name="mk2006">Kiruhi, Macharia (2006). ''Lessons in Kikuyu oral literature: Figures of Speech in Contemporary Use'', [https://books.google.co.jp/books?id=ChkqAQAAIAAJ&q=nyumba+na+itiumagwo&dq=nyumba+na+itiumagwo&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiYhZul_ubYAhUIObwKHdQsDQkQ6AEIRTAF p. 32]. Cortraph.</ref><ref name="hm1994">Muoria, Henry (1994). [https://books.google.co.jp/books?id=2QihzHSVNDYC&dq=nyumba+na+itiumagwo&hl=ja&source=gbs_navlinks_s ''I, The Gikuyu, and The White Fury''], p. 32. Nairobi: East African Educational Publishers. ISBN 9966-46-631-2</ref>
# [[みずから|自ら]]の属するリネージや年齢集団の[[成員]]であることを[[やめる]]ことは[[できる|でき]][[ない]]<ref name="hm1994" />。
# 自らの[[出自]]は[[かえる|変える]]ことができない<ref name="nn1969" />。
====類義表現====
* {{l|ki|mũhĩrĩga na nyũmba itiumagwo}}
===脚注===
<references />
g8hjquty1q9kebc51k7gqoysm6b740h
thwariga
0
240993
2331160
2323246
2026-08-20T05:31:30Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331160
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|bushbuck|bush buck}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として thwariga を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 10–11. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ðwaɾiɣa}}
: {{ki-tonal classes|-|3-11|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{IPA|ðoàɾìɣǎ}}
:: 湯川 (1981:98) によると、前に {{l|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|nééðóáɾìɣà}}] となるなど、前後に他の語が存在するか、存在する場合はどのような種類の語であるかによってアクセントの変動が見られる<ref name="yy1981">{{w|湯川恭敏}} (1981).「[https://hdl.handle.net/10108/21695 キクユ語名詞アクセント試論――リムル方言について――]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』22, 75-123.</ref>。{{ki-アクセントの型|低II型|は|form=thũariga}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
[[Category:{{ki}} 鯨偶蹄類]]
# [[ブッシュバック]]<ref>{{R:Benson1964|entry=thwariga|p=539}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=65dyAAAAMAAJ&dq=thwariga&focus=searchwithinvolume&q=thwariga p. 453]. ISBN 0-12-439901-0</ref>。
# [[しか|鹿]]<ref>Muiru, David N. (2007). {{Lang|ki|''Wĩrute Gĩgĩkũyũ: Marĩtwa Ma Gĩgĩkũyũ Mataũrĩtwo Na Gĩthũngũ''}}, [https://books.google.co.jp/books?id=_50aAQAAIAAJ&q=thwariga+deer&dq=thwariga+deer&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjBqruL5ozXAhVOO7wKHfNkAo0Q6AEILjAB pp. 10, 32].</ref>。
====参照====
* {{l|ki|thiya}}, {{l|ki|thuni}}, {{l|ki|thwara}}
===脚注===
<references />
18mqu0r7bou09m2uthpgb1dpiy4oi9s
mũrũaru
0
241011
2330982
1505649
2026-08-19T21:58:23Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330982
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|mũrũarũ}}
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòɾoàɾú}}
: {{ki-tonal classes|-|2-4|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rũaru|3|mĩrũaru|sort=muruaru}}
[[Category:{{ki}} 鳥|muruaru]]
# [[病人]]。[[患者]]<ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=''mũ''rũaru|p=416}}</ref>。
# [[w:ツル科|ツル科]][[w:カンムリヅル属|カンムリヅル属]]の[[とり|鳥]]<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=muruaru+crane&dq=muruaru+crane&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 257].</ref><ref name="tgb1964" /> (''[[species:Balearica|Balearica]]'' sp.)。
====類義語====
語義2:〈カンムリヅル〉
* {{l|ki|naitore}}<ref name="arb1960" />, {{l|ki|naitũrĩ}}
====関連語====
動詞:
* {{l|ki|rũara|kũrũara}}
:名詞:
:* {{l|ki|ndwari}}
:* {{l|ki|ũrũaru}}
形容詞:
* {{l|ki|-rũaru}}
====参照====
語義2:
* {{l|ki|cũcũ wa njoka}}, {{l|ki|mũhau}}
===脚注===
<references />
7190dh0epeip1txeeklgcmgoceo12h9
njogu ndĩremagwo nĩ mũguongo wayo
0
241056
2331111
1505652
2026-08-20T04:40:52Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331111
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{Lang|ki|njogu ndĩremagwo nĩ mĩguongo yayo}}<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=njogu+ndiremagwo&dq=njogu+ndiremagwo&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiz3tSf3YrZAhVGObwKHRyvC5UQ6AEIUjAG p. 109].</ref><ref>Cagnolo, C. and Hilary Wambũgũ and James Mwangi Ngarariga and Peter Mũriĩthi Kariũki (2006). ''The Agĩkũyũ: Their customs, traditions, and folklore'', [https://books.google.co.jp/books?id=0mcwAQAAIAAJ&q=njogu+ndiremagwo&dq=njogu+ndiremagwo&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiz3tSf3YrZAhVGObwKHRyvC5UQ6AEIWTAH p. 234]. Wisdom Graphics Place.</ref>
: この変種では「牙」が複数本となっている。
===逐語訳===
*「象は自らの牙には逆らわれないものである」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[njogu]] [[remwo|ndĩremagwo]] {{l|ki|nĩ}} [[mũguongo]] wayo|sort=njogundiremagwonimuguongowayo}}<ref name="gjw2001">Wanjohi, G. J. (2001). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB23175591 ''Under One Roof: Gĩkũyũ Proverbs Consolidated''], [https://books.google.co.jp/books?id=exNlAAAAMAAJ&q=njogu+ndiremagwo&dq=njogu+ndiremagwo&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiz3tSf3YrZAhVGObwKHRyvC5UQ6AEIOjAC p. 116]. Paulines Publications Africa.</ref>
# [[個人]]が[[負う]][[責任]]は[[過大|過大な]]ものであってはならない<ref name="nn1969">{{Lang|ki|Njũrũri, Ngũmbũ}} (1969). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB24245091 ''Gĩkũyũ Proverbs''], [https://books.google.co.jp/books?id=SD8IAQAAIAAJ&q=njogu+ndiremagwo&dq=njogu+ndiremagwo&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiz3tSf3YrZAhVGObwKHRyvC5UQ6AEIRDAE p. 113]. London: Macmillan.</ref>。
===={{trans}}====
{{top}}
* {{mas}}: {{tø|mas|meek olenkaina ilala lenyena|alt=meyek olenkaina ilala lenyena}}
{{bottom}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
*「Njogu ndiremagwo ni muguongo wayo」{{書誌・杜2015|177}}
gaegw88p0poeapyg48rgybul4xqa6j6
thĩgĩngĩ
0
241189
2331162
1505653
2026-08-20T05:33:34Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331162
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===語源===
{{etyl|sw|ki}} {{l|sw|sengenge}} の借用<ref>{{R:Benson1964|entry=thĩgĩngĩ|p=520}}</ref>。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ðè.ɣé.<sup>ŋ</sup>ɡè(ꜜ)}}
: {{ki-tonal classes|-|3-3|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|高低I型|form=rũthĩgĩngĩ の複数形}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10|sort=thigingi}}
# [[有刺鉄線]]。
====参照====
* {{l|ki|rũgucio}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=thigingi&dq=thigingi&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjvgoC_gI3ZAhUMxbwKHZ8nBn84FBDoAQgwMAE p. 238].
m2s7bnr4glvlamm9jzzvg7soo4ejn5h
mũtũma
0
241612
2331028
1914282
2026-08-19T22:44:55Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331028
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:mutuma}}
=={{L|ki}}==
===語源1===
===={{pron}}====
* {{IPA|lang=ki|mòtóːmǎꜜ}}
: 語幹最初の {{Lang|ki|ũ}} は長母音である<ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=''mũ''tũma|p=478}}</ref>。
: {{ki-tonal classes|-|2-8|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|高低II型|form=mũtũũma}}
===={{noun}}====
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}tũma|3|mĩtũma|sort=mutuma}}
#{{context|firearm|lang=ki}}[[ライフル]]<ref name="tgb1964" />。
#{{context|firearm|lang=ki}}[[ショットガン]]<ref name="tgb1964" />。
=====関連語=====
名詞:
* {{l|ki|ndũma|g=c9/10}}
* {{l|ki|itũma|g=c5}}
=====参照=====
* {{l|ki|mũcinga}}
===語源2===
[[File:Schrebera alata.jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|mũtũma}}]]
===={{alter}}====
* {{l|ki|mutoma}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.97 ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>, {{l|ki|mũtoma}}<ref name="tgb1964" />, {{l|ki|mũtũũma}}<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=Schrebera p. 1332]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>
===={{pron}}====
* {{IPA|lang=ki|mòtòːmà(ꜜ)}}
: 語幹最初の {{Lang|ki|ũ}} は長母音である<ref name="tgb1964" />。
: {{ki-tonal classes|-|2-1|Benson=no}}
====名詞====
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}tũma|3|mĩtũma|sort=mutuma}}
[[Category:{{ki}} モクセイ科|mutuma]]
#{{context|tree|lang=ki}}[[w:モクセイ科|モクセイ科]]の[[落葉樹]]の一種、[[シュレーベラ・アラタ]](''[[species:Schrebera alata|Schrebera alata]]'')。
===脚注===
<references />
bz28ith2ofp4caxqyl17fahv27qj9r3
nyamũ ya thĩ
0
241680
2331118
1505674
2026-08-20T04:48:06Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331118
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|nyamũ-ya-thĩ}}
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|snake}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として nyamayathi を<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 54–55. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>、McGregor (1905) は {{l|en|viper}} の訳として nyamuyathi をそれぞれ記録している<ref>McGregor, A. Wallace (1905). ''A Grammar of the Kikuyu Language (British East Africa)'', [https://books.google.co.jp/books?id=W8QxAQAAMAAJ&q=nyamuyathi&dq=nyamuyathi&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjNxf3ZiJTZAhUJw7wKHRKQAzUQ6AEIVzAH p. 27]. Richard Clay & Sons.</ref>。
===逐語訳===
*「地の生き物」
===名詞===
{{ki-noun|head=[[nyamũ]] {{l|ki|ya}} {{l|ki|thĩ}}|9|nyamũ cia thĩ|sort=nyamuyathi}}
[[Category:{{ki}} 成句|nyamuyathi]]
[[Category:{{ki}} 蛇|nyamuyathi]]
# 特定の[[茶色い]][[へび|蛇]]。Hobley (1911:418) および Leakey (1977) によると、伝統的にこの蛇が家屋の中に入ってきた際は決して殺したり傷付けたりしてはならず、牛乳や動物性の脂を床にまいて蛇に飲ませ、家の外に出て行くのを待つべきであるとされていた<ref name="cwh1911">Hobley, C. W. (1911). "[http://www.jstor.org/stable/2843182 Further Researches into Kikuyu and Kamba Religious Beliefs and Customs]," ''Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland'', vol. 41, pp. 406–457.</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, [https://books.google.co.jp/books?id=65dyAAAAMAAJ&q=nyamu+ya+thi&dq=nyamu+ya+thi&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwig182ItpTZAhVCPrwKHSNiBLkQ6AEINzAC p. 461]. ISBN 0-12-439901-0</ref>。Hobley は更に、{{wikipedia-s|キクユ人}}は先祖の霊({{l|ki|ngoma}})がこの蛇に身をやつしていると考えていたとしている<ref name="cwh1911" />。
#(一般に)蛇<ref>{{R:Benson1964|entry=nyamũ|p=341}}</ref>。
====蛇足====
[[File:Lamprophis_fuliginosus_South_African_Brown_House_Snake_IMG_0620s.jpg|thumb|250px|''Boaedon fuliginosus'']]
Leakey (1977) は [[w:en:Brown house snake|Brown House Snake]] と訳している<ref name="lsbl" />が、この英名を持つものとしては2種が知られている。まず ''[[species:Boaedon capensis|Boaedon capensis]]''(syn. ''[[species:Lamprophis capensis|Lamprophis capensis]]''; 別名: [[common house snake]])であるが、この種の現在の分布は[[南アフリカ共和国]]、[[モザンビーク]]、{{wikipedia-s|ザンビア}}、{{wikipedia-s|ジンバブエ}}、{{wikipedia-s|ボツワナ}}の5ヶ国であり<ref>[http://reptile-database.reptarium.cz/species?genus=Boaedon&species=capensis Boaedon capensis (The Reptile Database)]. {{Accessdate|2018-03-25}}</ref>、キクユ人が暮らす[[ケニア]]には生息していないとされている。一方、{{wikipedia-s|チャイロイエヘビ}} [[species:Boaedon fuliginosus fuliginosus|''B. fuliginosus fuliginosus'']], syn. [[species:Lamprophis fuliginosus|''L. fuliginosus'']](別名: [[African house snake]]<ref>[http://reptile-database.reptarium.cz/species?genus=Boaedon&species=fuliginosus Boaedon fuliginosus (The Reptile Database)]. {{Accessdate|2018-03-25}}</ref>、[[brown house-snake]]、[[common house-snake]])は Spawls (1978) が、ケニア南部、東部、中央部、西部にかけて広く分布していると報告を行っている<ref name="ss1978">Spawls, S. (1978). "[https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=V8RKAQAAIAAJ&dq=Philothamnus+green+tree+snake&focus=searchwithinvolume&q=house-snake A checklist of the snakes of Kenya]." ''Journal of the East Africa Natural History Society and National Museum'' 31(167): 1–18.</ref>。
====参照====
* {{l|ki|nyoka}}
===脚注===
<references />
9efiwkqq39xazirhhmvq25uhnfz2pum
thwara
0
241694
2331159
1505677
2026-08-20T05:30:28Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331159
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===語源===
{{etyl|sw|ki}} {{l|sw|swala}} の借用<ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=thwara|p=539}}</ref>。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ðoáɾà(ꜜ)}}
: {{ki-tonal classes|-|2-9|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|高低I型|form=thũara}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
[[Category:{{ki}} ウシ科]]
# 特定の[[アンテロープ]]。[[羚羊]]。
## [[トムソンガゼル]]<ref name="tgb1964" />。
## {{wikipedia-s|グラントガゼル}}<ref name="tgb1964" />。
## [[インパラ]]<ref name="tgb1964" />。
## {{wikipedia-s|リードバック}}<ref name="tgb1964" />。
## 大型の{{wikipedia-s|ダイカー}}<ref name="tgb1964" />。
====類義語====
語義1.1:〈トムソンガゼル〉
* {{l|ki|ndaratari}}<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, [https://books.google.co.jp/books?id=65dyAAAAMAAJ&q=ndaratari&dq=ndaratari&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj6h8vEhp3ZAhUGe7wKHWJgDUsQ6AEIMzAC p. 453]. ISBN 0-12-439901-0</ref>, {{l|ki|ngũri}}<ref name="lsbl" />, {{l|ki|njuacui}}, {{l|ki|gacuacui}}
語義1.3:〈インパラ〉
* {{l|ki|kĩrong'a}}<ref>Leakey, ''op. cit.'', [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=65dyAAAAMAAJ&dq=kirong'a&focus=searchwithinvolume&q=kirong%27a p. 452].</ref>
語義1.4:〈リードバック〉
* {{l|ki|bongwe}}
====参照====
* {{l|ki|thuni}}, {{l|ki|thwariga}}
語義1.5:
* {{l|ki|thiya}}
===脚注===
<references />
32oji63cgqijr8w1zp08og7cbc7uo73
thiya
0
241697
2331156
1505678
2026-08-20T05:27:23Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331156
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Common Duiker1.jpg|thumb|250px|{{lang|ki|thiya}} (''Sylvicapra grimmia'')]]
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ðìːjá}}
: この i は長母音である<ref>{{R:Benson1964|entry=thiya|p=519}}</ref>。
: {{ki-tonal classes|-|2-4|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|潜在的高型|form=thiiya}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
[[Category:{{ki}} ウシ科]]
# {{wikipedia-s|ダイカー}}。[[サバンナダイカー]] (''[[species:Sylvicapra grimmia|Sylvicapra grimmia]]'')<ref>Kingdon, Jonathan (1982). ''[https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA0043546X East African Mammals: An Atlas of Evolution in Africa], [https://books.google.co.jp/books?id=x75kYjINSqUC&dq=&hl=ja&source=gbs_navlinks_s Volume III Part C (Bovids)]'', p. 318. Chicago: The University of Chicago Press. ISBN 0-226-43724-8</ref> など。
====参照====
* {{l|ki|thwara}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* [[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, [https://books.google.co.jp/books?id=65dyAAAAMAAJ&q=thiya+duiker&dq=thiya+duiker&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiBlZm6tpzZAhXCy7wKHZzOASYQ6AEIKTAA p. 453]. ISBN 0-12-439901-0
jcguam9mbimy487jcx8sflbk4xlacg8
teithia
0
241887
2331146
1505705
2026-08-20T05:16:58Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331146
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|tɛiðia}}
===動詞===
{{head|ki|verb}}(不定形: {{l|ki|gũteithia}})
# [[たすける|助ける]]。[[てつだう|手伝う]]。
===参考文献===
* {{R:ki:Armstrong|p=363}}
* Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], pp. [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=teithia+help&dq=teithia+help&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC 167], 246.
pbm52nx2nrncx9txe2w9xzadsxvi1vd
ngatia ciathiĩ hiti cĩeragara
0
241969
2331095
1505715
2026-08-20T04:24:24Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331095
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「ライオンたちが行ってハイエナたちが舞う」<ref name="gb1960" />
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[ngatia]] [[thiĩ|ciathiĩ]] {{l|ki|hiti}} cĩeragara|sort=ngatiaciathiihiticieragara}}<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=ngatia+ciathii+hiti+cieragara&dq=ngatia+ciathii+hiti+cieragara&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjulZPhnbLZAhULPrwKHS_DDdUQ6AEIJzAA p. 86]. London: Macmillan.</ref>
# [[鼬無き間の貂誇り]]。[[鼬の無き間の鼠]]。[[鳥なき里の蝙蝠]]。
====類義表現====
* {{l|ki|hiti ciathiĩ mbwe ciegangara}}
===脚注===
<references />
k8ju1zws6wrexlqp24yr5i8fsjbhjy2
mũrarĩ
0
241970
2330959
2320561
2026-08-19T21:35:41Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330959
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòɾàɾè(ꜜ)}}
: {{ki-tonal classes|-|2-1|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{IPA|mòɾáɾè(ꜜ)}}
:: 湯川 (1981:82) によると孤立形は [{{Unicode|mòɾáɾè}}] で、後ろに {{l|ki|ũyũ}}〈この〉が続く場合も [{{Unicode|mòɾáɾè òjó}}]、後ろに {{l|ki|wakwa}}〈私の〉が続く場合も [{{Unicode|mòɾáɾè wààkóá}}]、後ろに {{l|ki|nĩ}} がある場合も [{{Unicode|mòɾáɾè nè}}] であるが、前に {{Lang|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|né móɾ'''à'''ɾè}}]、前に {{l|ki|ti}} がある場合は [{{Unicode|tì móɾáɾè}}] となるなど、前後に他の語が存在するか、存在する場合はどのような種類の語であるかによってアクセントの変動が見られる<ref name="yy1981" />。なお、ti の高さについてはリムル方言と同じくキアンブ方言に属するナイロビ方言を調査した湯川 (1985:199) で高いと訂正されている<ref name="yy1985">{{w|湯川恭敏}} (1985).「[https://hdl.handle.net/10108/21726 キクユ語名詞アクセント再論]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』29, 190-231.</ref>。{{ki-アクセントの型|高低I型|は}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rarĩ|3|mĩrarĩ|sort=murari}}
# [[すすける|すすけ]]たり[[やにっぽい|やにっぽかっ]]たりする[[ふきやね|葺き屋根]]<ref name="arb1960">Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=murari+thatch&dq=murari+thatch&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 234].</ref>。
===脚注===
<references />
ezmnuqolaw3hhd2w6d68my41ol7ou5l
tinia
0
241972
2331170
1505718
2026-08-20T05:41:48Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331170
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|cut}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として kutinnia を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 16–17. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|tinia}}
===動詞===
{{head|ki|verb}}(不定形: {{l|ki|gũtinia}})
# [[切断|切断する]]。[[きる|切る]]。
====類義語====
* {{l|ki|tema|gũtema}}
===参考文献===
<references />
* {{R:ki:Armstrong|p=363}}
* Barlow, A. Ruffell (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 ''Studies in Kikuyu Grammar and Idiom''], [https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=sever&dq=sever&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC p. 68].
8z73sg5qny3fw8xl7b6mwm83h9042pf
ũtukũ
0
242275
2331225
2323264
2026-08-20T08:02:10Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331225
wikitext
text/x-wiki
=={{kam}}==
===語源===
Hinde (1904) は utuku〈night;(「ウル方言」(''Ulu dialect''; [[w:マチャコス|マチャコス]]から海岸部にかけての方言))day〉と記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 18–19, 42–43. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|ki|-}}「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')は {{l|ki|ũtukũ|utuku}}〈day〉とされている<ref name="hh1904" />。
==={{pron|kam}}===
* {{IPA|òtúkò}}<ref>{{w|湯川恭敏}} (1982).「[https://hdl.handle.net/10108/21700 カンバ語名詞アクセント試論]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』23, 91-118.</ref>
===名詞===
{{head|kam|noun|sort=ũtuku}}
# [[よる|夜]]。
===脚注===
<references />
===参考文献===
* Whiteley, W.H. and M.G. Muli (1962). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA41708075 ''Practical Introduction to Kamba''], [https://books.google.co.jp/books?redir_esc=y&hl=ja&id=4ZQOAAAAYAAJ&focus=searchwithinvolume&q=face p. 163]. London: Oxford University Press.
----
=={{ki}}==
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|day}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として utuku を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 18–19. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。なお、これに対応する{{etyl|kam|-}}「ウル方言」(''Ulu dialect''; [[w:マチャコス|マチャコス]]から海岸部にかけての方言)は {{l|kam|ũtukũ|utuku}} とされている<ref name="hh1904" />。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|òtùkóꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-3|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|高型}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|ũ-|ũ}}tukũ|14|matukũ|sort=ũtuku}}
# [[よる|夜]]<ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=''ũ''tukũ}}</ref><ref name="yy1981" />。
#〔複数形で〕[[ひび|日々]]<ref name="tgb1964" />。
====ことわざ====
* {{l|ki|matukũ ti ma rũũru}}
* {{l|ki|mũheenania arĩ matukũ}}
* {{l|ki|mũhenio arĩ matukũ kũrĩ mũhenania}}
* {{l|ki|mũici wa mũthenya nĩ oĩo, na wa ũtukũ nĩ oĩo}}
* {{l|ki|nyũmba nini ĩciraga na ũtukũ}}
====参照====
語義2:
* {{l|ki|mũthenya|mĩthenya}}
===脚注===
<references />
0b6ngukbvsepf9p44wbhrba1z5ft9k7
wega warĩire karĩgũ
0
242288
2331204
1505739
2026-08-20T07:48:49Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331204
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「良いことが女児を(一昨日に)蝕んでしまった」
: 注.: 伝統的に{{wikipedia-s|キクユ人|w=キクユ族}}の社会においては{{wikipedia-s|婚前交渉}}は禁じられており、この禁を犯した少女たちが結婚相手を見つけることは困難を極めた<ref name="nn1969">{{Lang|ki|Njũrũri, Ngũmbũ}} (1969). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB24245091 ''Gĩkũyũ Proverbs''], [https://books.google.co.jp/books?id=SD8IAQAAIAAJ&q=wega+wariire+karigu&dq=wega+wariire+karigu&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjR2qHP-MHZAhXSq5QKHf-TC1UQ6AEIKTAA p. 144]. London: Macmillan.</ref>。
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head={{l|ki|wega}} {{l|ki|rĩa|warĩire}} [[karĩgũ]]|sort=wegawariirekarigu}}<ref name="mk2006">Kiruhi, Macharia (2006). ''Lessons in Kikuyu oral literature: Figures of Speech in Contemporary Use'', [https://books.google.co.jp/books?id=ChkqAQAAIAAJ&q=wega+wariire+karigu&dq=wega+wariire+karigu&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjR2qHP-MHZAhXSq5QKHf-TC1UQ6AEIMDAB p. 30]. Ongata Rongai, Kenya: Cortraph. ISBN 9966-7134-0-9</ref>
#([[少女]]たちに対して)[[おとこ|男]]たちの[[いいなり|言いなり]]になって[[みち|道]]ならぬ[[こい|恋]]に[[おちる|落ちる]]ことが無いようにという[[いましめ|戒め]]<ref name="nn1969" />。
===脚注===
<references />
===参考文献===
*「W-ega wariire karigu」{{書誌・杜2015|208}}
0vqol5vviwmbms3l82uiig6ogop37er
ndabibi
0
242354
2331038
2320605
2026-08-19T22:52:08Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331038
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
{| style="float:right;"
| [[File:Oxalis latifolia_02.JPG|thumb|150px|{{lang|ki|ndabibi}} (''[[species:Oxalis latifolia|Oxalis latifolia]]'')<ref>Terry, P.J. and R.W. Michieka (1987). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA01292175 ''Common weeds of East Africa/Magugu ya Afrika Mashariki''], [https://books.google.co.jp/books?id=C_fwAAAAMAAJ&q=purslane+gatumia&dq=Oxalis+ndabibi&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiJhvqTzcXZAhVLfLwKHbiZCrEQ6AEILzAB p. 122]. Food and Agriculture Organization of the United Nations.</ref>]]
| [[File:Trifolium semipilosum leaf8 (10733880334).jpg|thumb|150px|{{lang|ki|ndabibi}} (''[[species:Trifolium semipilosum|Trifolium semipilosum]]'')<ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=ndabibi|p=288}}</ref>]]
|}
==={{alter}}===
* {{l|ki|ndabiibi}}
===語源===
Benson (1964) は {{etyl|mas|-}} {{l|mas|dabibi|ol-dabibi}} との関連性を考慮している<ref name="tgb1964" />。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|<sup>n</sup>daβiːβi}}
: 2音節目の i は長母音である<ref name="tgb1964" />。
: {{ki-tonal classes|-|3-7|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕湯川 (1981:101) によると孤立形は [{{Unicode|<sup>ǹ</sup>dàβììβí}}] であるが、後ろに {{l|ki|ĩno}}〈この〉が続く場合は [{{Unicode|<sup>ǹ</sup>dàβííβì ènɔ́}}]、後ろに {{l|ki|yakwa}}〈私の〉が続く場合は [{{Unicode|<sup>ǹ</sup>dàβííβì jáákòà}}]、後ろに {{l|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|<sup>ǹ</sup>dàβííβì né}}]、前に {{Lang|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|né <sup>ń</sup>dàβììβí}}]、前に {{l|ki|ti}} がある場合は [{{Unicode|tì <sup>ń</sup>dáβíìβì}}] となるなど、前後に他の語が存在するか、存在する場合はどのような種類の語であるかによってアクセントの変動が見られる<ref name="yy1981" />。なお、ti の高さについてはリムル方言と同じくキアンブ方言に属するナイロビ方言を調査した湯川 (1985:199) で高いと訂正されている<ref name="yy1985">{{w|湯川恭敏}} (1985).「[https://hdl.handle.net/10108/21726 キクユ語名詞アクセント再論]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』29, 190-231.</ref>。{{ki-アクセントの型|移動型|form=ndabiibi「茸の一」}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
[[Category:{{ki}} カタバミ科]]
[[Category:{{ki}} 草]]
[[Category:{{ki}} マメ科]]
# [[w:カタバミ科|カタバミ科]][[w:カタバミ属|カタバミ属]]の[[くさ|草]] (''[[species:Oxalis|Oxalis]]'' sp.)<ref name="mam2014">Mugu, Muturi Anthony (2014). "[https://hdl.handle.net/11295/97421 Antonymy in Gĩkũyũ: a cognitive semantics approach]," p. 32.</ref>。
# [[クローバー]] (''[[species:Trifolium|Trifolium]]'' sp.)<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. II, [https://books.google.co.jp/books?id=giGRAAAAIAAJ&q=Trifolium+ndabibi&dq=Trifolium+ndabibi&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjXw7OO1MXZAhXGvLwKHRE1CfAQ6AEIKDAA p. lxvii]. ISBN 0-12-439902-9</ref>。
===={{hyper}}====
* {{l|ki|ria}}<ref name="mam2014" />
====参照====
語義2:
* {{l|ki|numa}}
===脚注===
<references />
mt5mferz7y6fqzjja65yq8edafly3dn
thiruai
0
242424
2331155
2323245
2026-08-20T05:26:21Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331155
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Common eland mara.jpg|thumb|250px|{{lang|ki|thiruai}} (''[[species:Taurotragus oryx|Taurotragus oryx]]'')]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|thirua}}
===語源===
Benson (1964) は {{etyl|mas|-}} {{l|mas|sirua|o-sirua}}〈エランド〉との関連を考慮している。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ðiɾuai|ðiɾoai}}
: {{ki-tonal classes|-|5|Benson=no}}
*〔ムランガ方言〕{{IPA|ðí.ɾwà.íꜜ}}
:: Kagaya (1982:32) によると孤立形、後ろに {{l|ki|nĩ}} がある場合、前に {{l|ki|ti}} がある場合は [{{Unicode|ðí.ɾwà.í}}] で、前に {{Lang|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|ꜜðí.ɾwà.í}}] となるなど、前後に他の語が存在するか、存在する場合はどのような種類の語であるかによって声調の変動が見られるが、この変動のパターンは {{l|ki|mindira}} と同様のものである<ref name="rk1982">Kagaya, Ryohei (1982). "[https://hdl.handle.net/10108/21702 Tonal Analysis of Kikuyu Nouns in Three Dialects: Murang'a, Nyeri and Ndia]." In ''Journal of Asian and African Studies'', No. 24, 1–42.</ref>
*〔ニェリ方言〕{{IPA|ðì.ɾwá.ǐ}}
:: Kagaya (1982:36) によると孤立形、後ろや前に {{l|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|ðì.ɾwá.ì}}] で、前に {{l|ki|ti}} がある場合は [{{Unicode|ðíꜜɾwáì}}] となる<ref name="rk1982" />。
*〔ンディア方言〕{{IPA|ðí.ɾwá.ì}}
:: Kagaya (1982:38) によると孤立形、後ろや前に {{l|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|ðí.ɾwá.ì}}] で、前に {{l|ki|ti}} がある場合は [{{Unicode|ꜜðí.ɾwá.ì}}] となるが、この変動のパターンは {{l|ki|njohero}} と同様のものである<ref name="rk1982" />。
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
[[Category:{{ki}} ウシ科]]
# [[エランド]]。
====類義語====
* {{l|ki|namũ}}
====関連語====
名詞:
* {{l|ki|gĩthirua}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* {{R:Benson1964|entry=thirua|p=517}}
* Kingdon, Jonathan (1982). ''[https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA0043546X East African Mammals: An Atlas of Evolution in Africa], [https://books.google.co.jp/books?id=x75kYjINSqUC&dq=&hl=ja&source=gbs_navlinks_s Volume III Part C (Bovids)]'', p. 126. Chicago: The University of Chicago Press. ISBN 0-226-43724-8
* [[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, [https://books.google.co.jp/books?id=65dyAAAAMAAJ&q=thiruai+eland&dq=thiruai+eland&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjf-pqe7MrZAhWLVLwKHSHHC9YQ6AEIKjAA p. 451]. ISBN 0-12-439901-0
5oalw0li6h81yhnlpbfu1hqll45ae87
namũ
0
242425
2331036
1505755
2026-08-19T22:51:06Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331036
wikitext
text/x-wiki
{{also|namu|namų}}
=={{ki}}==
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|námò(ꜜ)}}
: {{ki-tonal classes|-|2-9}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10|sort=namu}}
[[Category:{{ki}} ウシ科|namu]]
# [[エランド]]。
====類義語====
* {{l|ki|thiruai}}, {{l|ki|thirua}}
====関連語====
名詞:
* {{l|ki|manamũ}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* [[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, [https://books.google.co.jp/books?id=65dyAAAAMAAJ&q=thiruai+eland&dq=thiruai+eland&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjf-pqe7MrZAhWLVLwKHSHHC9YQ6AEIKjAA p. 451]. ISBN 0-12-439901-0
li872dhmsvd4vh32xi6wquuw5224opi
ndongoro
0
242430
2331078
1661702
2026-08-20T04:08:57Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331078
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
[[File:Bongoza.jpg|thumb|200px|{{lang|ki|ndongoro}} (''Tragelaphus eurycerus isaaci'')]]
[[File:Greater Kudus (Tragelaphus strepsiceros) (32385230756).jpg|thumb|250px|{{lang|ki|ndongoro}} (''Tragelaphus strepsiceros'')]]
==={{pron}}===
* {{IPA|ⁿdɔ̀ᵑɡɔ̀ɾɔ̀(ꜜ)|lang=ki}}(「ドンゴロ」)
: {{ki-tonal classes|-|3-1|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
[[Category:キクユ語 ウシ科]]
#《動物》[[ボンゴ]]<ref>{{R:Benson1964|entry=ndongoro|p=296}}</ref><ref>[[w:en:Jonathan Kingdon|Kingdon, Jonathan]] (1982). ''[https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA0043546X East African Mammals: An Atlas of Evolution in Africa], [https://books.google.co.jp/books?id=x75kYjINSqUC&dq=&hl=ja&source=gbs_navlinks_s Volume III Part C (Bovids)]'', p. 142. Chicago: The University of Chicago Press. ISBN 0-226-43724-8</ref> (''[[species:Tragelaphus eurycerus|Tragelaphus eurycerus]]''; syn. ''Boocercus eurycerus'')。
#《動物》{{wikipedia-s|クーズー}}。[[クードゥー]]<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, [https://books.google.co.jp/books?id=65dyAAAAMAAJ&q=ndongoro+Greater+Kudu&dq=ndongoro+Greater+Kudu&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiKppa3ks7ZAhWBv7wKHWVLCuIQ6AEIKDAA p. 452]. ISBN 0-12-439901-0</ref> (''[[species:Tragelaphus strepsiceros|Tragelaphus strepsiceros]]'')。
====類義語====
* {{l|ki|inamũru}}<ref name="lsbl" />
===脚注===
<references />
hkr3jh9o3t8unm1dr9cjhs9hj1v7dzg
ndotono
0
242445
2331080
1914284
2026-08-20T04:11:01Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331080
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|<sup>n</sup>dɔ̀tɔ́nɔ̀(ꜜ)}}
: {{ki-tonal classes|-|3-3|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|高低I型}}
==={{noun}}===
{{ki-noun|9/10}}
#{{context|weapon|lang=ki}}[[低木]]や[[わかぎ|若木]](Leakey (1977) によれば[[w:ミカン科|ミカン科]]の {{l|ki|mũnderendu}} (学名: ''[[species:Vepris|Vepris]]'' spp.、[[シノニム]]: ''[[species:Teclea|Teclea]]'' spp.) の<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], pp. [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=65dyAAAAMAAJ&dq=ndotono&focus=searchwithinvolume&q=ndotono 338], 1340.</ref>)を[[ねこそぎ|根こそぎ]][[ひきぬく|引き抜い]]たものを[[加工|加工し]]て作られた[[棍棒]]<ref>{{R:Benson1964|entry=ndotono|p=297}}</ref>。
====類義語====
* {{l|ki|thiarĩ}}
====参照====
* {{l|ki|njũgũma}}
===脚注===
<references />
f94s3zqd71sgj54v6hzaha72sbt8thv
ndoo
0
242487
2331079
2195432
2026-08-20T04:09:59Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331079
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
===語源1===
===={{pron}}====
* {{IPA|lang=ki|<sup>n</sup>dɔ̀.ɔ̌}}
: {{ki-tonal classes|-|2-2|Benson=no}}
====名詞====
{{ki-noun|9/10}}
#{{タグ|ki|ウシ科}}{{wikipedia-s|ウォーターバック}} (''[[species:Kobus ellipsiprymnus|Kobus ellipsiprymnus]]'')。
=====類義語=====
* {{l|ki|kurũ}}<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, [https://books.google.co.jp/books?id=65dyAAAAMAAJ&q=ndoo+waterbuck&dq=ndoo+waterbuck&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwi07JPihc7ZAhVHU7wKHeWlCSQQ6AEIKDAA p. 452]. ISBN 0-12-439901-0</ref>
===語源2===
{{bor|ki|sw|ndoo}}<ref>{{R:Benson1964|entry=ndoo|p=297}}</ref>。
===={{pron}}====
* {{IPA|lang=ki|<sup>n</sup>dɔ̀.ɔ̌}}
: {{ki-tonal classes|-|2-2|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|低II型}}
====名詞====
{{ki-noun|9/10}}
#{{タグ|ki|容器}}[[バケツ]]。
===脚注===
<references />
=={{L|sw}}==
{{wikipedia|lang=sw}}
==={{pron}}===
* {{音声|sw|Sw-ke-ndoo.flac|a=Kenya}}
==={{noun}}===
{{sw-noun}}
#{{タグ|sw|容器}}[[バケツ]]。
===={{desc}}====
* {{desc|ki|ndoo|bor=1}}
=={{L|wmw}}==
==={{noun}}===
{{wmw-noun|9}}
#{{タグ|wmw|容器}}[[バケツ]]。
i2rjq9d4p3bqcv4kdk3y2lvoxvkbb0d
mũrũngũru
0
242622
2330985
2082355
2026-08-19T22:01:28Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330985
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:murunguru}}
=={{L|ki}}==
[[File:2009-slender-mongoose.jpg|thumb|250px|{{lang|ki|mũrũngũru}} (''Herpestes sanguineus'')]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|morunguru}}<ref>Kingdon, Jonathan (1977). ''[https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA0043546X East African Mammals: An Atlas of Evolution in Africa], [https://books.google.co.jp/books?id=bQjh35ER6ggC&dq=&hl=ja&source=gbs_navlinks_s Volume III Part A (Carnivores)]'', p. 184. Chicago: The University of Chicago Press. ISBN 0-226-43721-3</ref>, {{l|ki|mũrũngũrũ}}
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mòɾò<sup>ŋ</sup>ɡóɾú}}
: {{ki-tonal classes|-|3-4|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rũngũru|3|mĩrũngũru|sort=murunguru}}
[[Category:{{ki}} 食肉類]]
# [[ホソマングース]] (''[[species:Galerella sanguinea|Galerella sanguinea]]''; [[シノニム]]: ''[[species:Herpestes sanguineus|Herpestes sanguineus]]'' )。
# [[イタチ]]の仲間<ref name="bb1975">"weasel" in Barlow, A. Ruffell (1975). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA1415471X ''English-Kikuyu dictionary'']. Oxford: Clarendon Press.</ref><ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''rũngũrũ|p=420}}</ref>。
# [[サーバル]]<ref>Stevenson, Marion S. (1927). "Specimens of Kikuyu Proverbs," [https://books.google.co.jp/books?id=RSsDAAAAMAAJ&q=murunguru&dq=murunguru&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiSuerD_NHZAhUBwrwKHV8MCUQ4FBDoAQhhMAk p. 241]. In [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA26566328 ''Festschrift Meinhof: Sprachwissenschaftliche und andere Studien''], pp. 241–246. Hamburg: Kommissionverlag von L. Friederichsen & Co.</ref> (''[[Leptailurus serval]]'')。
====備考====
語義1:
* Benson (1964) は訳の一つを {{l|en|black mongoose}} としているが、この英語名をもつ ''[[species:Galerella flavescens|Galerella flavescens]]''(syn. ''[[species:Herpestes flavescens|Herpestes flavescens]]'')は固有種としては{{wikipedia-s|アンゴラ}}と{{wikipedia-s|ナミビア}}にしか見られない、ホソマングースの近縁種である<ref>Rapson, S. & Rathbun, G.B. (2015). ''Herpestes flavescens''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T41599A45205933. http://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-4.RLTS.T41599A45205933.en. Downloaded on 04 March 2018.</ref>。
語義2:
* Benson (1964) および Barlow (1975) で用いられている訳語は {{l|en|weasel}} であるが、{{wikipedia-s|キクユ人|w=キクユ族}}が暮らす[[ケニア]]に固有の[[w:イタチ科|イタチ科]]の種としては{{wikipedia-s|ツメナシカワウソ}}(''[[species:Aonyx capensis|Aonyx capensis]]'')、[[ノドブチカワウソ]](''[[species:Hydrictis maculicollis|Hydrictis maculicollis]]'', syn. ''[[species:Lutra maculicollis|Lutra maculicollis]]'')、{{wikipedia-s|ゾリラ}}(''[[species:Ictonyx striatus|Ictonyx striatus]]'')、[[ゾリラモドキ]](''[[species:Poecilogale albinucha|Poecilogale albinucha]]'')、[[ラーテル]](''[[species:Mellivora capensis|Mellivora capensis]]'')が知られており<ref>IUCN (2017). ''The IUCN Red List of Threatened Species''. Version 2017-3. <[http://www.iucnredlist.org www.iucnredlist.org]>. Downloaded on 03 March 2018.</ref>、このうちツメナシカワウソを除く4種は Kingdon (1977) において以下のようなキクユ語名が示されている。
:* ノドブチカワウソ: {{l|ki|njĩmbĩrĩ|Njimbiri}}
:* ゾリラ: {{l|ki|njoirĩ|Njoire}}
:* ゾリラモドキ: {{l|ki|wakarurĩ|Wakaruri}}
:* ラーテル: {{l|ki|thegere|Nthegere}}
====ことわざ====
* {{l|ki|mũrũngũru wa njamba ũguĩmaga na ime}}
* {{l|ki|mũrũngũru wa njamba ũmaathaga na ime}}
* {{l|ki|mũrũngũru wa njamba ũtahaga na ime}}
* {{l|ki|mũrũngũru wa njamba ũtegaga na ime}}
* {{l|ki|mũrũngũru wa njamba ũũragaga na ime}}
====参照====
語義1:
* {{l|ki|kĩihũ}}
語義3:
* {{l|ki|kĩbaũ}}, {{l|ki|kĩrũũmi}}
===脚注===
<references />
4rirr7xvstx7jijamc139bxhp44uz7x
mũrũngũru wa njamba ũmaathaga na ime
0
242654
2330984
1505765
2026-08-19T22:00:27Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330984
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{Lang|ki|mũrũngũru wa njamba {{l|ki|guĩma|ũguĩmaga}} na ime}}<ref>Ndegwa, Duncan Nderitu (2006). ''Walking in Kenyatta struggles'', [https://books.google.co.jp/books?id=d18wAQAAIAAJ&q=murunguru+wa+njamba+na+ime&dq=murunguru+wa+njamba+na+ime&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjW1p6cptLZAhWEWrwKHUtRCUcQ6AEIRTAF p. 24]. Nairobi: Kenya Leadership Institute.</ref> -「…狩りを行うものである」
* {{Lang|ki|mũrũngũru wa njamba {{l|ki|taha|ũtahaga}} na ime}}<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=murunguru+wa+njamba+na+ime&dq=murunguru+wa+njamba+na+ime&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjW1p6cptLZAhWEWrwKHUtRCUcQ6AEIOTAD p. 67]. London: Macmillan.</ref>「…捕らえるものである」
* {{Lang|ki|mũrũngũru wa njamba {{l|ki|tega|ũtegaga}} na ime}}<ref>Muchiri, Mary Nyambura (2009). [https://books.google.co.jp/books?id=hXF-B02y7d0C&dq=ahitukagira&hl=ja&source=gbs_navlinks_s ''Papers on Language and Culture: An African Perspective''], p. 116. Bloomington, Indiana: AuthorHouse. ISBN 978-1-4389-1236-3</ref> -「…獲るものである」
* {{Lang|ki|mũrũngũru wa njamba {{l|ki|ũraga|(ũ)ũragaga}} na ime}}<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''rũngũrũ|p=420}}</ref><ref>Stevenson, Marion S. (1927). "Specimens of Kikuyu Proverbs," [https://books.google.co.jp/books?id=RSsDAAAAMAAJ&q=murunguru&dq=murunguru&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiSuerD_NHZAhUBwrwKHV8MCUQ4FBDoAQhhMAk p. 241]. In [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA26566328 ''Festschrift Meinhof: Sprachwissenschaftliche und andere Studien''], pp. 241–246. Hamburg: Kommissionverlag von L. Friederichsen & Co.</ref> -「…殺すものである」
===直訳===
*「雄の {{l|ki|mũrũngũru}} は露から探し回るものである」
: 注.: {{Lang|ki|mũrũngũru}} は哺乳類の名。詳細は当該項目を参照。また「露」({{l|ki|ime}})は朝露の見られる時間帯のことを指す<ref name="mk2006" />。
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[mũrũngũru]] {{l|ki|wa}} [[njamba]] [[maatha|ũmaathaga]] {{l|ki|na}} {{l|ki|ime}}|sort=murunguruwanjambaumaathaganaime}}<ref name="mk2006">Kiruhi, Macharia (2006). ''Lessons in Kikuyu oral literature: Figures of Speech in Contemporary Use'', [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=ChkqAQAAIAAJ&dq=murunguru+wa+njamba+na+ime&focus=searchwithinvolume&q=murunguru p. 56]. Ongata Rongai, Kenya: Cortraph. ISBN 9966-7134-0-9</ref>
#〔子供たちに対して〕[[あさ|朝]][[はやおき|早起き]]して[[しごと|仕事]]をするように[[すすめる|勧める]]ための言い回し<ref name="mk2006" />。
===脚注===
<references />
3joyv09ptzbyieitt54zwskphu776i3
mũrarũ
0
243800
2330960
1505823
2026-08-19T21:36:44Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330960
wikitext
text/x-wiki
{{also|mũraru}}
=={{ki}}==
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mò(ː)ɾáɾò(ꜜ)}}
: 湯川 (1981) によると最初の {{Unicode|ũ}} は長母音である。
: {{ki-tonal classes|-|2-9|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{ki-アクセントの型|高低I型|form=mũũrarũ}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rarũ|3|mĩrarũ|sort=muraru}}
[[Category:{{ki}} 蛇|muraru]]
# 無害な[[へび|蛇]]<ref>[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, p. 460. ISBN 0-12-439901-0</ref>の一種。
====備考====
Benson (1964) と Leakey (1977) は共に英語で [[green grass snake]] という訳を与えているが、一般的にこの名前で知られる ''[[species:Opheodrys vernalis|Opheodrys vernalis]] [[species:Opheodrys vernalis vernalis|(vernalis)]]''<ref>Fergus, Charles (2000). [https://books.google.co.jp/books?id=T4gLRnplhVwC&dq=green+grass+snake&hl=ja&source=gbs_navlinks_s ''Wildlife of Pennsylvania and the Northeast''], p. 399. Mechanicsburg, PA: Stackpole Books. ISBN 0-8117-2899-4</ref> や{{wikipedia-s|ラフアオヘビ}}([[species:Opheodrys aestivus|''O. aestivus'']])<ref>Swan, Lester A. (1964). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB21299298 ''Beneficial Insects''], [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=6GlLAQAAIAAJ&dq=green+grass+snake+aestivus&focus=searchwithinvolume&q=aestivus p. 117]. New York: Harper & Row.</ref> はいずれも北アメリカの固有種である<ref>Hammerson, G.A., Lavin, P. & Mendoza Quijano, F. (2007). ''Opheodrys aestivus''. The IUCN Red List of Threatened Species 2007: e.T63859A12722881. http://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2007.RLTS.T63859A12722881.en. Downloaded on '''23 March 2018'''.</ref><ref>[http://reptile-database.reptarium.cz/species?genus=Opheodrys&species=vernalis Opheodrys vernalis] (The Reptile Database). {{Accessdate|2018-03-23}}</ref>。
{{wikipedia-s|キクユ人}}が暮らす[[ケニア]]に固有の種で、英名に green あるいは grass という語を含むものは、以下のようなものが見られる。
* ''[[species:Chamaesaura anguina|Chamaesaura anguina]]''(英: [[Cape grass lizard]]、[[Cape snake lizard]])<ref name="rd">[http://www.reptile-database.org/ The Reptile Database]. {{Accessdate|2018-03-23}}</ref>
* ''[[species:Hapsidophrys lineatus|Hapsidophrys lineatus]]''(英: [[black-lined green snake]]<ref name="ss1978">Spawls, S. (1978). "[https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=V8RKAQAAIAAJ&dq=Philothamnus+green+tree+snake&focus=searchwithinvolume&q=green+tree+snake A checklist of the snakes of Kenya]." [https://ci.nii.ac.jp/ncid/AA1278499X ''Journal of the East Africa Natural History Society and National Museum''] 31(167): 1–18.</ref><ref name="rd" />、[[green tree snake]]<ref name="kc1990">Chifundera, Kusamba (1990). "[https://books.google.co.jp/books?id=a34MAQAAMAAJ&q=Rhamnophis+green+grass+snake&dq=Rhamnophis+green+grass+snake&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwidnoHSzYLaAhWLlZQKHT5DBrYQ6AEIKTAA Snakes of Zaire and Their Bites]." [https://ci.nii.ac.jp/ncid/AA10626444 ''African Study Monographs''] 10(3): 137–57.</ref>); ケニア西部のカカメガの森([[w:en:Kakamega Forest|Kakamega forest]])が分布域の東限<ref name="ss1978" />。[[アフリカデメヘビ]]。
* ''[[species:Natriciteres olivacea|Natriciteres olivacea]]''(英: [[olive grass snake]]<ref name="r&s2010">Rödel M.-O. & Spawls, S. (2010). ''Natriciteres olivacea''. The IUCN Red List of Threatened Species 2010: e.T176866A7320434. http://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T176866A7320434.en. Downloaded on '''23 March 2018'''.</ref><ref name="kc1990" />、[[olive marsh snake|olive marsh snake]]<ref name="r&s2010" /><ref name="rd" />、[[common water snake]]<ref name="kc1990" />); [[オリーブユウダヘビ]]。
:* ''N. o. olivacea''(英: [[olive marsh-snake]]); ケニア西部の[[w:バリンゴ湖|バリンゴ湖]]から西方のエルゲヨ・エスカープメント([[w:en:Elgeyo Escarpment|Elgeyo Escarpment]])、[[w:ナンディ (カウンティ)|ナンディ]]地区(Nandi district)と[[w:トランス・ンゾイア (カウンティ)|トランス・ンゾイア]]地区(Trans-Nzoia district)から[[w:エルゴン山|エルゴン山]]、カカメガ([[w:en:Kakamega|Kakamega]])、ウィナム湾([[w:en:Winam Gulf|Winam Gulf]])の湖畔辺りまで分布し、ケニア東部ガルセン・ウィトゥ([[w:en:Garsen|Garsen]]-[[w:en:Witu, Kenya|Witu]])地域の[[w:タナ川 (ケニア)|タナ川]]デルタにも生息する<ref name="ss1978" />。
* ''[[species:Philothamnus battersbyi|Philothamnus battersbyi]]'', syn. ''P. irregularis battersbyi''(英: [[Battersby's green snake]]<ref name="rd" />、[[common green snake]]、[[grass snake]]、[[green bushsnake]]、[[green water-snake]]); ケニア西部、中央部、南部に広く分布<ref name="ss1978" />。[[バタースビーヤブコノミ]]。
* ''[[species:Philothamnus carinatus|Philothamnus carinatus]]'', syn. ''P. heterodermus carinatus''(英: [[thirteen-scaled green snake]]、[[barred green snake]]、[[strange-scaled green snake]]); 分布域の東限はケニア西部のカカメガの森<ref name="ss1978" />。
* ''[[species:Philothamnus heterodermus|Philothamnus heterodermus]]''(英: [[emerald green snake]]、[[variable green snake]])<ref name="rd" />
* ''[[species:Philothamnus heterolepidotus|Philothamnus heterolepidotus]]''(英: [[slender green snake]]); ヤラ川(Yala River)上流域に分布<ref name="ss1978" />。
* ''[[species:Philothamnus hoplogaster|Philothamnus hoplogaster]]''(英: [[green water snake]]、[[southeastern green snake]])<ref name="rd" />
* ''[[species:Philothamnus irregularis|Philothamnus irregularis]]''(英: green tree snake<ref name="k&j1998">Kokwaro, John O. and Timothy Johns (1998). [https://books.google.co.jp/books?id=vUC4yJgPtXoC&dq=green+tree+snake&hl=ja&source=gbs_navlinks_s ''Luo Biological Dictionary''], p. 259. Nairobi and Kampala and Dar es Salaam: East African Educational Publishers. ISBN 9966 46 841 2</ref><ref name="r&sch2010">Rödel, M.-O. & Schmitz, A. (2010). ''Philothamnus irregularis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2010: e.T177439A7436698. http://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T177439A7436698.en. Downloaded on '''23 March 2018'''.</ref>、[[irregular green snake]]<ref name="r&sch2010" /><ref name="rd" />、[[northern green bush snake]]<ref name="r&sch2010" /><ref name="rd" />、[[common bush snake]]<ref name="r&sch2010" />); 体色は緑から淡い緑がかった黄色で、無毒<ref name="k&j1998" />。[[キタヤブコノミ]]。
* ''[[species:Philothamnus nitidus loveridgei|Philothamnus nitidus loveridgei]]''(英: [[Cameroons wood snake]]、[[green bush snake]]); ケニア西部に分布<ref name="rd" />。
* ''[[species:Philothamnus punctatus|Philothamnus punctatus]]''(英: [[spotted green snake]])<ref name="rd" />; [[マダラヤブコノミ]]。
* ''[[species:Philothamnus semivariegatus|Philothamnus semivariegatus]]''(英: [[spotted bush snake]]、spotted green snake、[[variegated green snake]])<ref name="rd" />
:* ''P. s. semivariegatus''(英: [[spotted bush-snake]]、[[spotted wood-snake]])海岸の平原全域に沿って、また[[w:en:Galana|ガラナ川]]やタナ川に分布。その他、ケニアでは水が永続的に存在する場所であれば、北から東にかけてまばらに分布<ref name="ss1978" />。
* ''[[species:Psammophis mossambicus|Psammophis mossambicus]]''(英: olive grass snake、[[olive whip snake]]); 背面はしばしば後部が黄色がかったオリーブ茶色で、それの単色であるか、もしくは端の黒い中背部の鱗による黒い線が見られたり、不規則に散った黒い鱗が首に見られたりする(Broadley 2002)<ref name="rd" />。
* ''[[species:Psammophylax variabilis|Psammophylax variabilis]]''(英: [[grey-bellied grass snake]]、[[grey-bellied skaapstekker]])<ref name="rd" />
:* ''P. v. multisquamis''(英: [[common skaapsteker]]、[[striped grass-snake]]、[[striped skaapsteker]]); ケニア西部、中部および東部の1000メートルを超える草原やアカシア森林地帯に分布<ref name="ss1978" />。
* ''[[species:Rhamnophis aethiopissa|Rhamnophis aethiopissa]]'', syn. ''R. ituriensis''(英: [[large-eyed green treesnake]]<ref name="rd" />、[[splendid dagger-tooth tree snake]]<ref name="rd" />、green tree snake<ref name="kc1990" />)
====参照====
* {{l|ki|nyamũ ya thĩ}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* {{R:Benson1964|entry=''mũ''rarũ|p=372}}
===関連文献===
* Broadley, Donald G. (2002). "[https://doi.org/10.1080/21564574.2002.9635466 A review of the species of Psammophis Boie found south of Latitude 12° S (Serpentes: Psammophiinae)]." ''African Journal of Herpetology'' 51(2): 83–119.
h9dxwv2iqutmqsjq6ny0iihd1mmr0pa
mũriyũ
0
244143
2330973
2320567
2026-08-19T21:49:06Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330973
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:muriyu}}
=={{L|ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|mũriiũ}}
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mòɾìːǒ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-2|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕湯川 (1981:93) によると孤立形は [{{Unicode|mòɾììò}}] で、後ろに {{l|ki|ũyũ}}〈この〉が続く場合も [{{Unicode|mòɾììò òjó}}]、後ろに {{l|ki|wakwa}}〈私の〉が続く場合は [{{Unicode|mòɾììò wáákóá}}]、後ろに {{l|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|mòɾììò né}}] であるが、前に {{Lang|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|né móɾììò}}]、前に {{l|ki|ti}} がある場合は [{{Unicode|tì móɾííò}}] となるなど、前後に他の語が存在するか、存在する場合はどのような種類の語であるかによってアクセントの変動が見られる<ref name="yy1981">{{w|湯川恭敏}} (1981).「[https://hdl.handle.net/10108/21695 キクユ語名詞アクセント試論――リムル方言について――]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』22, 75-123.</ref>。なお、ti の高さについてはリムル方言と同じくキアンブ方言に属するナイロビ方言を調査した湯川 (1985:199) で高いと訂正されている<ref name="yy1985">{{w|湯川恭敏}} (1985).「[https://hdl.handle.net/10108/21726 キクユ語名詞アクセント再論]」 『アジア・アフリカ言語文化研究』29, 190-231.</ref>。{{ki-アクセントの型|低II型|は}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}riyũ|3|mĩriyũ|sort=muriyu}}
#{{context|爬虫類|lang=ki}}[[三]]本の[[つの|角]]を持つ[[カメレオン]]<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''riyũ|p=394}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, [https://books.google.co.jp/books?id=65dyAAAAMAAJ&q=Muriyti+three-horned&dq=Muriyti+three-horned&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiH3K7xwI_aAhXLjZQKHTyVDHQQ6AEIKTAA p. 460]. ISBN 0-12-439901-0</ref>。
====備考====
[[File:Jackson's-chameleon-3.jpg|thumb|250px|''Trioceros jacksonii'']]
伝統的に{{wikipedia-s|キクユ人}}が暮らしてきた[[ケニア]]の{{wikipedia-s|ナイロビ}}周辺地域で見られる3本角のカメレオンとしては{{wikipedia-s|ジャクソンカメレオン}}(''[[species:Trioceros jacksonii|Trioceros jacksonii]]'', syn. ''Chamaeleo jacksonii'')、とりわけ[[キクユジャクソンカメレオン]](''[[species:Trioceros jacksonii jacksonii|T. j. jacksonii]]'', syn. ''C. j. jacksonii'')が知られている<ref>[http://reptile-database.reptarium.cz/species?genus=Trioceros&species=jacksonii Trioceros jacksonii] (The Reptile Database). {{Accessdate|2018-03-28}}</ref>。
====参照====
* {{l|ki|kĩĩmbu}}
===脚注===
<references />
===関連文献===
* Fergusson, Gary and James Murphy and Richard Hudson (1990). "[https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=SCUlAQAAMAAJ&dq=The+quest+for+the+Mount+Kenya+Muriyu&focus=searchwithinvolume&q=muriyu+jackson The quest for the Mount Kenya Muriyu]." ''The Vivarium'' 3(1): 18–38.
kgfjguoaz11rvv9nwq575zig41pxhq9
nyamĩndigi
0
244217
2331117
2323083
2026-08-20T04:47:04Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331117
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Cape_Robin-Chat_-_Kenya_S4E7861_(18742828743).jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|nyamĩndigi}} (''Cossypha caffra'')]]
==={{pron|ki}}===
{{ki-tonal classes|-|4-15|del={{PAGENAME}}|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔カベテ方言〕{{IPA|ɲáméː<sup>n</sup>dìɣì}}
:: Kagaya (1981:8–9) によると、孤立形および後ろに {{l|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|ɲàméː<sup>n</sup>dìɣì}}] で、前に {{Lang|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|ɲáꜜméː<sup>n</sup>dìɣì}}]、前に {{l|ki|ti}} がある場合は [{{Unicode|ɲáméː<sup>n</sup>dìɣì}}] となるなど、前後に他の語が存在するか、存在する場合はどのような種類の語であるかによって音調の変動が見られるが、この変動のパターンは {{l|ki|gĩtambaya}} と同様のものである<ref>Kagaya, Ryohei (1981). "[https://hdl.handle.net/10108/21694 An Analysis of Tonal Classification of Noun in the Kabete Dialect of Kikuyu]." In ''Journal of Asian and African Studies'', No. 22, 1–20.</ref>。
*〔ムランガ方言〕{{IPA|ɲámíː<sup>n</sup>dìɣíꜜ}}
: Kagaya (1982:32) によると、孤立形および後ろに {{l|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|ɲàmíː<sup>n</sup>dìɣí}}]、前に {{Lang|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|ɲáꜜmíː<sup>n</sup>dìɣí}}]、前に {{l|ki|ti}} がある場合は [{{Unicode|ɲámíː<sup>n</sup>dìɣí}}] となるが、この音調の変動のパターンは {{l|ki|gĩtumumu}} と同様のものである<ref name="rk1982">Kagaya, Ryohei (1982). "[https://hdl.handle.net/10108/21702 Tonal Analysis of Kikuyu Nouns in Three Dialects: Murang'a, Nyeri and Ndia]." In ''Journal of Asian and African Studies'', No. 24, 1–42.</ref>。
*〔ンディア方言〕{{IPA|ɲàméː<sup>n</sup>díɣì}}
: Kagaya (1982:38) によると、孤立形および後ろに {{l|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|ɲàméː<sup>n</sup>díɣì}}]、前に {{Lang|ki|nĩ}} がある場合は [{{Unicode|ɲáméː<sup>n</sup>díɣì}}]、前に {{l|ki|ti}} がある場合は [{{Unicode|ɲáꜜméː<sup>n</sup>díɣì}}] となるが、この音調の変動のパターンは {{l|ki|gĩkorora}} や {{l|ki|mũthigari}} と同様のものである<ref name="rk1982" />。
* カナ表記例: ニャメンディギ<ref>杜由木 (2012).『[https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB09191827 空にあがったハイエナ ケニア・キクユの民話集]』春風社、85頁。ISBN 978-4-86110-301-8</ref>
===名詞===
{{ki-noun|9/10|sort=nyamindigi}}
[[Category:{{ki}} 鳥|nyamindigi]]
# [[むね|胸]]の部分が赤みがかった[[w:ヒタキ科|ヒタキ科]]の[[とり|鳥]] (''[[species:Cossypha|Cossypha]]'')<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. II, [https://books.google.co.jp/books?id=giGRAAAAIAAJ&q=nyamindigi+Cossypha&dq=nyamindigi+Cossypha&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwi04sLvsZTaAhWKG5QKHZzbCn0Q6AEIJzAA p. 695]. ISBN 0-12-439902-9</ref>。特に、{{wikipedia-s|ツグミヒタキ}} (''[[species:Dessonornis caffer|Dessonornis caffer]]'', syn. ''[[species:Cossypha caffra|C. caffra]]'')<ref>{{R:Benson1964|entry=nyamĩndigi|p=341}}</ref>。
===脚注===
<references />
j2ohd4dbdp55rrvu66jibksmhi1z9n9
lång
0
244447
2330918
2324735
2026-08-19T17:33:09Z
M-30722
1202
2330918
wikitext
text/x-wiki
=={{L|sv}}==
==={{etym}}===
{{etyl|gmq-pro|sv}} {{m|gmq-osw|langer}} < {{etyl|non|sv}} {{m|non|langr}} < {{etyl|gem-pro|sv}} {{mgem-pro|*langaz}} < {{etyl|ine-pro|sv}} {{m|ine-pro|*dl̥h₁gʰós}}
==={{pron}}===
*{{IPA|lɔŋ|lang=sv}}
*{{音声|sv|Sv-lång.ogg}}
==={{adjective}}===
{{sv-adj|läng}}
{{sv-adj-irreg-ae|längre|längst}}
# (距離・時間が){{おくりがな|長|い|ながい}}。
#* {{ux|sv|''Det var en [[väldig|väldigt]] '''lång''' [[film]].''|translation=あれはとても'''長い'''映画だった。}}
# [[身長]]が{{おくりがな|高|い|たかい}}。
===={{ant}}====
*{{l|sv|kort}}
===={{rel}}====
*{{l|sv|längd}}
===={{drv}}====
*{{l|sv|jättelång}}
*{{l|sv|långsökt}}
*{{l|sv|långvarig}}
9rjrm2kax0l3u1ge30ttzokvge66ypa
2330919
2330918
2026-08-19T17:33:21Z
M-30722
1202
/* {{etym}} */
2330919
wikitext
text/x-wiki
=={{L|sv}}==
==={{etym}}===
{{etyl|gmq-pro|sv}} {{m|gmq-osw|langer}} < {{etyl|non|sv}} {{m|non|langr}} < {{etyl|gem-pro|sv}} {{m|gem-pro|*langaz}} < {{etyl|ine-pro|sv}} {{m|ine-pro|*dl̥h₁gʰós}}
==={{pron}}===
*{{IPA|lɔŋ|lang=sv}}
*{{音声|sv|Sv-lång.ogg}}
==={{adjective}}===
{{sv-adj|läng}}
{{sv-adj-irreg-ae|längre|längst}}
# (距離・時間が){{おくりがな|長|い|ながい}}。
#* {{ux|sv|''Det var en [[väldig|väldigt]] '''lång''' [[film]].''|translation=あれはとても'''長い'''映画だった。}}
# [[身長]]が{{おくりがな|高|い|たかい}}。
===={{ant}}====
*{{l|sv|kort}}
===={{rel}}====
*{{l|sv|längd}}
===={{drv}}====
*{{l|sv|jättelång}}
*{{l|sv|långsökt}}
*{{l|sv|långvarig}}
b2x3zet09c3tp3ux6f0z6zibti0hyrt
mũtuuya
0
244985
2331027
2319576
2026-08-19T22:43:54Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331027
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|mutuya}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.67 ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref><ref name="nd">Dharani, Najma (2002). ''Field Guide to Common Trees & Shrubs of East Africa'', p. 135. Cape Town: Struik Publishers. Rep. [https://books.google.co.jp/books?id=x2o0BRRply0C&dq=mutuya+Myrianthus&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2005]. ISBN 1 86872 640 1</ref>, {{l|ki|mũtuya}}
===語源===
Hutchins (1909) では ''Myrianthus arboreus'' の現地語名として m'Tuyu が記録されている<ref name="deh">Hutchins, D. E. (1909). [https://doi.org/10.5962/bhl.title.46021 ''Report on the Forests of British East Africa''], [https://biodiversitylibrary.org/page/31924961 p. 24]. London: Darling & Son.</ref>。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòtùːjáꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-3|Benson=no}}
* カナ表記例: ムトゥーヤ<ref name="ym2012">杜由木 (2012).『空にあがったハイエナ ケニア・キクユの民話集』春風社、151頁。ISBN 978-4-86110-301-8</ref>
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}tuuya|3|mĩtuuya|sort=mutuya}}
[[Category:{{ki}} イラクサ科|mutuuya]]
[[Category:{{ki}} 木|mutuuya]]
# [[w:イラクサ科|イラクサ科]](旧[[w:クワ科|クワ科]])の{{wikipedia-s|高木}}の一種、[[ミリアンサス・ホルスティ]] (''[[species:Myrianthus holstii|Myrianthus holstii]]'')<ref name="hjb" /><ref name="nd" /><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?id=I5lyAAAAMAAJ&q=mutuuya+Myrianthus&dq=mutuuya+Myrianthus&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiOpP7sp6vaAhUIhbwKHZr6BuYQ6AEIKTAA p. 1330]. ISBN 0-12-439903-7</ref>。
# イラクサ科(旧クワ科)の[[樹木]]の一種、[[イサカマ]] (''[[species:Myrianthus arboreus|Myrianthus arboreus]]'')<ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=''mũ''tuya|p=475}}</ref>。
===={{mero}}====
*(実){{l|ki|ituuya}}
===={{trans}}====
{{top}}
* {{en}}:(''M. arboreus''、''M. holstii'' ともに){{t-|en|giant yellow mulberry}}<ref name="nd" /><ref name="ym2012" />
* {{lg}}:(''M. arboreus''<ref>Eggeling, William Julius (1940). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA85241632 ''The Indigenous Trees of the Uganda Protectorate''], [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=zX1OAAAAMAAJ&dq=Myrianthus+mugunga&focus=searchwithinvolume&q=mugunga pp. 148, 281]. Entebbe, Uganda: Government Printer.</ref>、''M. holstii''<ref name="nd" /> ともに){{t-|lug|mugunga}}
* {{tny}}:(''M. arboreus''、''M. holstii'' ともに){{tø|tny|isakama}}<ref name="Tanzania">Ruffo, Christopher K. and Ann Birnie and Bo Tengnäs (2002). ''Edible Wild Plants of Tanzania'', [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=5-4fAQAAIAAJ&dq=isakama&focus=searchwithinvolume&q=Tongwe+isakama pp. 470, 472]. Nairobi, Kenya: Regional Land Management Unit/Sida.</ref>
* {{heh}}:(''M. arboreus''、''M. holstii'' ともに){{tø|heh|mfutsa}}<ref name="Tanzania" />
{{bottom}}
===脚注===
<references />
pjaqvovv1igxic8vf2vtgu859nsmy58
mũrera
0
244990
2330965
1505865
2026-08-19T21:41:54Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330965
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
{| style="float:right;"
| [[File:Acacia_xanthophloea_Fever_Tree_in_Tanzania_2864_Nevit.jpg|thumb|200px|{{Lang|ki|mũrera}}]]
| [[File:Acacia xanthophloea- Koko Crater Botanical Garden - IMG 2337.JPG|thumb|200px|{{Lang|ki|mũrera}}]]
|}
===語源===
{{l|ki|rera|kũrera}}〈浮く、(鳥が)舞う〉より派生<ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|entry=''mũ''rera|p=379}}</ref>。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòɾɛ́ɾáꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-7|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{IPA|mòɾɛ̀ːɾǎ}}
:: {{ki-アクセントの型|低II型|form=mũreera}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rera|3|mĩrera|sort=murera}}
[[Category:{{ki}} 木|murera]]
[[Category:{{ki}} マメ科|murera]]
# [[アカシア]]の仲間の[[樹木]] (''[[species:Acacia xanthophloea|Acacia xanthophloea]]'')<ref name="tgb1964" /><ref name="nd">Dharani, Najma (2002). Field Guide to Common Trees & Shrubs of East Africa, p. 38. Cape Town: Struik Publishers. Rep. [https://books.google.co.jp/books?id=x2o0BRRply0C&dq=murera+Acacia+xanthophloea&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 2005]. ISBN 1 86872 640 1</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. II, [https://books.google.co.jp/books?id=giGRAAAAIAAJ&q=murera+Acacia+xanthophloea&dq=murera+Acacia+xanthophloea&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjmqKbZuKvaAhXIybwKHTlzCAwQ6AEIMDAB p. i]. ISBN 0-12-439902-9</ref>。キイロアカシア (''[[species:Vachellia xanthophloea|Vachellia xanthophloea]]'')<ref>濱野周泰 監修 (2015).『[https://books.google.co.jp/books?id=6jwMYOgPbhgC&dq=%E3%82%AD%E3%82%A4%E3%83%AD%E3%82%A2%E3%82%AB%E3%82%B7%E3%82%A2&hl=ja&source=gbs_navlinks_s 世界の巨樹と絶景の森]』学研、84頁。ISBN 978-4-05-406301-3</ref>。
===={{trans}}====
{{top}}
* {{en}}: {{t-|en|fever tree}}<ref name="nd" />, {{t-|en|Naivasha thorn}}<ref name="nd" />
{{bottom}}
====参照====
* {{l|ki|mũgaa}}, {{l|ki|mũthandũkũ}}
===脚注===
<references />
5yn4dxr21729t2aglsvg8dirsg3j2cw
mũthũnga
0
245235
2331229
2325500
2026-08-20T08:06:36Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331229
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:muthunga}}
=={{L|ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mò.ðò.<sup>ŋ</sup>ɡáꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-3}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thũnga|3|mĩthũnga|sort=muthunga}}
[[Category:{{ki}} キク科|muthunga]]
[[Category:{{ki}} 草|muthunga]]
# {{w|キク科}}の[[くさ|草]]の一種、[[ラウナエア・コルヌタ]] (''[[species:Launaea cornuta|Launaea cornuta]]'')<ref name="lnk2016">Kamau, Loice Njeri et al. (2016). "[https://hdl.handle.net/11295/100882 Ethnobotanical survey and threats to medicinal plants traditionally used for the management of human diseases in Nyeri County, Kenya]", pp. 5, 6.</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. II, [https://books.google.co.jp/books?id=giGRAAAAIAAJ&q=muthunga&dq=muthunga&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiv4LalgL3aAhWKXrwKHWWtA8g4ChDoAQhNMAY p. xxxvii]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439902-9</ref>。[[w:ニエリ (カウンティ)|ニェリ県]]においては[[ね|根]]や[[は|葉]]の[[煎じ薬]]を[[便秘]]や{{l|ja|癌}}に対して処方するとの報告がある<ref name="lnk2016" />。
# {{wikipedia-s|ノゲシ}} (''[[species:Sonchus oleraceus|Sonchus oleraceus]]'')<ref name="lnk2016" />。ニェリ県においては根や葉の煎じ薬を便秘や癌に対して、また{{wikipedia-s|消化器系}}の刺激のために処方するとの報告がある<ref name="lnk2016" />。
====ことわざ====
* {{l|ki|mũthũnga ũcukaga cong'e}}
* {{l|ki|mũthũnga ũthekaga cong'e}}
====参照====
* {{l|ki|kĩhiũ}}
===脚注===
<references />
r2qxfo07ilm4md3nu1duce4wucl6frq
ngaita
0
245454
2331094
2237126
2026-08-20T04:23:22Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331094
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
[[File:Myrsine_africana,_vrugte_en_loof,_Elandsfontein,_a.jpg|250px|thumb|{{lang|ki|ngaita}}]]
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|<sup>ŋ</sup>ɡaita}}
: {{ki-tonal classes|-|3|Benson=no}}
* {{kanahyoki|ki|ガイタ}}<ref>「Mukari ni muria ngaita」{{書誌・杜2015|289}}</ref>
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
[[Category:{{ki}} 果実]]
# [[w:サクラソウ科|サクラソウ科]][[w:ツルマンリョウ属|ツルマンリョウ属]]の[[低木]]{{wikipedia-s|ミルシネ・アフリカーナ}}(''[[species:Myrsine africana|Myrsine africana]]'')<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=ngaita&dq=ngaita&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjUuuzLvsTaAhXKx7wKHU5lAM8Q6AEIRzAF p. 86]. London: Macmillan.</ref><ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''gaita|p=100}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1330. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref> あるいは同じサクラソウ科の ''[[species:Rapanea rhododendroides|Rapanea rhododendroides]]'' の[[み|実]]<ref name="lsbl" />。色は[[むらさき|紫]]色で、熟すと明るい[[茶色]]となる<ref name="tgb" />。[[腹部]]の異常に対して<ref name="tgb" />、また[[むしくだし|虫下し]]のために[[服用]]されるが[[にがい|苦い]]<ref name="gb1960" />。
#* {{Lang|ki|{{l|ki|rũra|kũrũra}} {{l|ki|ta}} [[ngaita]]}} - '''ガイタ'''[[の]][[様|ように]][[にがい|苦い]]<ref name="mk2006">Kiruhi, Macharia (2006). ''Lessons in Kikuyu oral literature: Figures of Speech in Contemporary Use'', [https://books.google.co.jp/books?id=ChkqAQAAIAAJ&q=kurura+ta+ngaita&dq=kurura+ta+ngaita&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwi0_uSYl4XdAhXKdd4KHYHiBTQQ6AEIKTAA p. 89]. Ongata Rongai, Kenya: Cortraph. ISBN 9966-7134-0-9</ref>
===={{holo}}====
* {{l|ki|mũgaita}}
====ことわざ====
* {{l|ki|mũkarĩ nĩ mũrĩa ngaita}}
* {{l|ki|ngaita itirĩagĩrũo cama}}
* {{l|ki|ngaita itirĩagĩrwo kwenda}}
===脚注===
<references />
h1nxi538yuwfj15su3bs3dyu3qxknw2
ngaita itirĩagĩrwo kwenda
0
245455
2331093
1505899
2026-08-20T04:22:20Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331093
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「ガイタは好き好んで食べられる訳ではないものである」
: 注.: [[w:サクラソウ科|サクラソウ科]][[w:ツルマンリョウ属|ツルマンリョウ属]]の低木{{wikipedia-s|ミルシネ・アフリカナ}}({{l|ki|mũgaita}})の実であるガイタ({{l|ki|ngaita}})は[[むしくだし|虫下し]]の薬となるが、苦い<ref name="gb1960" />。
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[ngaita]] [[rĩĩra|itirĩagĩrwo]] {{l|ki|enda|kwenda}}|sort=ngaitaitiriagirwokwenda}}<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=ngaita&dq=ngaita&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjUuuzLvsTaAhXKx7wKHU5lAM8Q6AEIRzAF p. 86]. London: Macmillan.</ref><ref>「Mukari ni muria ngaita」{{書誌・杜2015|289}}</ref>
# [[くすり|薬]]をわざわざ[[常食]]する[[必要]]は[[ない]]ということ。
====類義表現====
* {{l|ki|ngaita itirĩagĩrũo cama}}
===脚注===
<references />
hj3picwmq7mfpecouqi3vcykxbm4ui3
mũthakwa
0
245795
2331001
2320581
2026-08-19T22:18:03Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331001
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|musakwa}}, {{l|ki|muthakwa}}<ref name="hjb1994">{{Cite book|last=Beentje|first=H.J.|authorlink=w:en:Henk Jaap Beentje|year=1994|url=http://www.nzdl.org/cgi-bin/library?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0-0-11----0-1-&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.101|title=Kenya Trees, Shrubs and Lianas|location=Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya}} ISBN 9966-9861-0-3</ref>
==={{pron}}===
* {{IPA|mòðáːkwǎꜜ|lang=ki}}
: 2音節目の a は長母音である<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''thakwa|p=489}}</ref>。
: {{ki-tonal classes|-|2-8|Benson=no}}
* カナ表記例: モザクワ<ref>杜由木 (2016).『在りし日 牡羊を屠り 家へ帰る ケニア山のふもとに暮らした人びとの〈伝統・儀礼の書〉を読み解く』東京図書出版、35、69頁。ISBN 978-4-86223-922-8</ref>
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thakwa|3|mĩthakwa|sort=muthakwa}}
[[Category:{{ki}} キク科|muthakwa]]
# {{wikipedia-s|キク科}}の[[植物]]の一つ (''[[species:Gymnanthemum auriculiferum|Gymnanthemum auriculiferum]]''; [[シノニム]]: ''[[species:Vernonia auriculifera|Vernonia auriculifera]]''<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?id=I5lyAAAAMAAJ&q=muthakwa+Vernonia+auriculifera&dq=muthakwa+Vernonia+auriculifera&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjlzOjmssPaAhUMzbwKHe5-Cx4Q6AEILjAB p. 1081]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref><ref name="hjb1994" /><ref name="lnk2016">Kamau, Loice Njeri et al. (2016). "[https://hdl.handle.net/11295/100882 Ethnobotanical survey and threats to medicinal plants traditionally used for the management of human diseases in Nyeri County, Kenya]", p. 5.</ref>)。[[w:ニエリ (カウンティ)|ニェリ県]]では根や葉の煎じ薬あるいは葉全体を胃の病気や{{wikipedia-s|赤痢}}に対して、また[[むしくだし|虫下し]]や[[むしよけ|虫除け]]の目的で用いるとの報告がある<ref name="lnk2016" />。
# キク科の植物の一つ (''[[species:Vernonia holstii|Vernonia holstii]]'')<ref name="tgb" />。
===={{mero}}====
*(葉1枚){{l|ki|ithakwa|g=c5}},(葉2枚以上){{l|ki|mathakwa|g=c6}}
====派生語====
* {{l|ki|mũthakwa wa athi}}
====参照====
語義1:
* {{l|ki|mũcatha}}
語義2:
* {{l|ki|mũturangũrũ}}
===脚注===
<references />
eefijar8ez5eo12sl412934kgfu8r5g
mũrũrũe
0
245985
2330986
2320573
2026-08-19T22:02:30Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330986
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:mururue}}
=={{L|ki}}==
{| style="float:right;"
| [[File:Toddalia asiatica (L.) Lam. (8290232295).jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|mũrũrũe}}]]
| [[File:Toddalia asiatica 05.JPG|thumb|250px|{{Lang|ki|mũrũrũe}}]]
|}
==={{alter}}===
* {{l|ki|mururue}}
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mòɾòɾòwɛ̀(ꜜ)}}
: {{ki-tonal classes|-|3-1|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rũrũe|3|mĩrũrũe|sort=mururue}}
#{{context|木|ミカン科|lang=ki}}[[w:ミカン科|ミカン科]][[w:サルカケミカン属|サルカケミカン属]]の[[低木]]、{{wikipedia-s|サルカケミカン}} (''[[species:Toddalia asiatica|Toddalia asiatica]]'')<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''rũrũe|p=421}}</ref><ref name="lnk2016">Kamau, Loice Njeri et al. (2016). "[https://hdl.handle.net/11295/100882 Ethnobotanical survey and threats to medicinal plants traditionally used for the management of human diseases in Nyeri County, Kenya]", p. 11.</ref>。伝統的に[[ね|根]]などが[[かぜ|風邪]]{{ruby|[[薬]]|[[くすり|ぐすり]]}}とされた<ref name="tgb" /><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1340. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。
====類義語====
* {{l|ki|mwĩkunya|mwikunya}}, {{l|ki|mũrũrũ}}
====参照====
* {{l|ki|mũnderendu}}
===脚注===
<references />
lktqz1wrzu8rfk420omhmeb86jm24il
mũtathi
0
246063
2330993
2320577
2026-08-19T22:09:45Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330993
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:mutathi}}
=={{L|ki}}==
[[File:Clausena anisata 1c.JPG|thumb|250px|{{Lang|ki|mũtathi}}]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|mutathi}}
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mòtàːðíꜜ}}
: この a は長母音である<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''tathi|p=435}}</ref>。
: {{ki-tonal classes|-|2-3|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}tathi|3|mĩtathi|sort=mutathi}}
#{{context|木|ミカン科|lang=ki}}[[w:ミカン科|ミカン科]][[w:ワンピ属|ワンピ属]]の[[樹木]]の一つ、[[クラウセナ・アニサタ]] (''[[species:Clausena anisata|Clausena anisata]]'')。かつては[[こえだ|小枝]]あるいは[[みき|幹]]が[[はみがみ|歯磨き]]のために用いられており<ref name="tgb" /><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1340. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>、近年の[[w:ニエリ (カウンティ)|ニェリ県]]においても[[は|葉]]や[[ね|根]]の煎じ汁を[[はいた|歯痛]]の場合就寝前に用いることが報告されている<ref name="lnk2016">Kamau, Loice Njeri et al. (2016). "[https://hdl.handle.net/11295/100882 Ethnobotanical survey and threats to medicinal plants traditionally used for the management of human diseases in Nyeri County, Kenya]", p. 11.</ref>。
===脚注===
<references />
===アナグラム===
* {{l|ki|mũthita}}
m6xq9y3f9huyfldj54s3ehh3r7t35z8
mũtarakwa
0
246186
2330991
2320576
2026-08-19T22:07:41Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330991
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Juniperus procera Kenya1 cropped.jpg|thumb|150px|{{Lang|ki|mũtarakwa}} (''Juniperus procera'')]]
[[File:Mexican Cypress.jpg|thumb|150px|{{Lang|ki|mũtarakwa}} (''Hesperocyparis lusitanica'')]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|mutarakwa}}<ref name="m&t">Maundu, Patrick and Bo Tengnäs (eds.) (2005). [http://www.worldagroforestry.org/publication/useful-trees-and-shrubs-kenya ''Useful Trees and Shrubs for Kenya''], p. 270. Nairobi, Kenya: World Agroforestry Centre—Eastern and Central Africa Regional Programme (ICRAF-ECA). ISBN 9966-896-70-8 Accessed online 29 April 2018 via http://www.worldagroforestry.org/usefultrees</ref><ref name="u2009">上田元 (2009).「[https://hdl.handle.net/2344/00011554 第3章 東アフリカにおける森林資源管理と生計安全保障―タンザニアとケニアの参加型制度の事例分析]」129頁。 『現代アフリカ農村と公共圏』99-145頁。</ref>
===語源===
Benson (1964) は {{etyl|mas|-}} {{l|mas|tarakuai|ol-tarakwai}}〈プロセラビャクシン〉との関連性を指摘している。マサイ語と同じく[[w:ナイル諸語|ナイル諸語]]に属する{{etyl|kln|-}}({{etyl|spy|-}} {{l|spy|torokio}}、{{etyl|tuy|-}} {{l|tuy|tarokwa}}、{{etyl|niq|-}}の {{l|niq|tarakwet}} や {{l|niq|turkwet}}、{{etyl|pko|-}} {{l|pko|tarokwa}}、{{etyl|enb|-}}の {{l|enb|tarakwet}} や {{l|enb|tarokwa}})<ref name="m&t" />も参照。
==={{pron}}===
* {{IPA|mòtàɾákoáꜜ|lang=ki}}
: {{ki-tonal classes|-|3-9|Benson=no}}
* カナ表記例: ムタラクワ<ref name="u2009" />
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}tarakwa|3|mĩtarakwa|sort=mutarakwa}}
[[Category:{{ki}} 木|mutarakwa]][[Category:{{ki}} ヒノキ科|mutarakwa]]
# [[w:ヒノキ科|ヒノキ科]][[w:ビャクシン属|ビャクシン属]]の{{wikipedia-s|高木}}、{{wikipedia-s|プロセラビャクシン}}、{{wikipedia-s|アフリカペンシルシーダー}} (''[[species:Juniperus procera|Juniperus procera]]'')<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''tarakwa|p=432}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1300. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。
# ヒノキ科[[w:イトスギ属|イトスギ属]]の高木、{{wikipedia-s|メキシコイトスギ}}、{{wikipedia-s|グレタドアマリロ}} (''[[species:Hesperocyparis lusitanica|Hesperocyparis lusitanica]]''; [[シノニム]]: ''[[species:Cupressus lusitanica|Cupressus lusitanica]]'')<ref>Maundu & Tengnäs, ''op. cit.'', p. 184.</ref>。
====類義語====
〈メキシコイトスギ〉
* {{l|ki|mũthithinda}}
====参照====
〈イトスギ属〉
* {{l|ki|mũkarakaba}}
===脚注===
<references />
mt6v7g1hpu491nm3vh9nwzdjfwaefvp
mũnunga
0
246194
2330951
1505916
2026-08-19T21:28:27Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330951
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Ekebergia capensis.JPG|thumb|250px|{{Lang|ki|mũnunga}}]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|mununga}}<ref name="m&t">Maundu, Patrick and Bo Tengnäs (eds.) (2005). [http://www.worldagroforestry.org/publication/useful-trees-and-shrubs-kenya ''Useful Trees and Shrubs for Kenya''], p. 215. Nairobi, Kenya: World Agroforestry Centre—Eastern and Central Africa Regional Programme (ICRAF-ECA). ISBN 9966-896-70-8 Accessed online 29 April 2018 via http://www.worldagroforestry.org/usefultrees</ref>
===語源===
{{l|ki|nunga|kũnunga}}〈臭う〉より派生<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''nunga|p=286}}</ref>。
Hutchins (1909) には [[Ibean ash|Ibean Ash]]、何らかの[[w:カンラン科|カンラン科]]の植物 (''[[species:Balsamodendrum|Balsamodendrum sp.]]'') のキクユ語名として m'Nùnga が記録されている<ref name="deh">Hutchins, D. E. (1909). [https://doi.org/10.5962/bhl.title.46021 ''Report on the Forests of British East Africa''], p. 25. London: Darling & Son.</ref>。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mò.nú.<sup>ŋ</sup>ɡǎꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-8|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}nunga|3|mĩnunga|sort=mununga}}
[[Category:{{ki}} 木|mununga]]
[[Category:{{ki}} センダン科|mununga]]
# [[w:センダン科|センダン科]]の{{wikipedia-s|高木}}の一つ、[[エケベルギア・カペンシス]] (''[[species:Ekebergia capensis|Ekebergia capensis]]''<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1327. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>, syn. ''[[species:Ekebergia rueppeliana|E. rueppeliana]]'')。伝統的に[[蜂蜜]]と関連する[[容器]]や[[こしかけ|腰掛け]]を作る際に用いられた<ref name="tgb" /><ref name="lsbl" />。
====類義語====
* {{l|ki|mũkũria-hũngũ}}
====関連語====
名詞:
* {{l|ki|mũnungo|g=c3}}
====参照====
* {{l|ki|mũkũngũgũ}}
===脚注===
<references />
tuqgjxaf9o220uffgz5kiffyfjgb8h4
mũthĩga
0
246927
2331019
2320593
2026-08-19T22:36:40Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331019
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|muthiga}}<ref name="m&t">Maundu, Patrick and Bo Tengnäs (eds.) (2005). [http://www.worldagroforestry.org/publication/useful-trees-and-shrubs-kenya ''Useful Trees and Shrubs for Kenya''], p. 440. Nairobi, Kenya: World Agroforestry Centre—Eastern and Central Africa Regional Programme (ICRAF-ECA). ISBN 9966-896-70-8 Accessed online 30 April 2018 via http://www.worldagroforestry.org/usefultrees</ref>
===語源===
Hutchins (1909) では [[greenheart|Greenheart]]、''Walburgia ugandensis''(ママ)のキクユ語名として m'Zìga が記録されている<ref name="deh">Hutchins, D. E. (1909). [https://doi.org/10.5962/bhl.title.46021 ''Report on the Forests of British East Africa''], pp. 12, 24. London: Darling & Son.</ref>。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòðèɣáꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-3|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thĩga|3|mĩthĩga|sort=muthiga}}
[[Category:{{ki}} 木|muthiga]]
# [[w:カネラ科|カネラ科]]の{{wikipedia-s|高木}}の一つ、[[ワルブルギア・ウガンデンシス]] (''[[species:Warburgia ugandensis|Warburgia ugandensis]]'')。
===={{mero}}====
*(果実){{l|ki|thĩga}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* {{R:Benson1964|entry=''mũ''thĩga|p=520}}
* Kamau, Loice Njeri et al. (2016). "[https://hdl.handle.net/11295/100882 Ethnobotanical survey and threats to medicinal plants traditionally used for the management of human diseases in Nyeri County, Kenya]", p. 7.
* [[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1308. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7
326fpxjtczani6vnvcogy2zjh7po4ao
tũtikũhe hiti kerĩ
0
246934
2331173
1505923
2026-08-20T05:44:53Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331173
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{lang|ki|tutikuhe hiti keeri<ref name="jmk">Kariuki, Josiah Mwangi (1963). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA74978938 '''Mau Mau' Kizuizini: Kisa cha miaka saba ndani ya Kampi za Kuhamishwa katika Kenya''], [https://books.google.co.jp/books?id=VikNAQAAIAAJ&q=Tutikuhe&dq=Tutikuhe&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiUp4y1vePaAhXLvrwKHZA9ATcQ6AEIPTAE p. 34]. Kenya: East African Publishing House.</ref>; tutikuhe hiti keri<ref name="ok">Kariuki, Obadiah (1985). ''A Bishop Facing Mount Kenya: An Autobiography, 1902-1978'', [https://books.google.co.jp/books?id=n6c9AAAAYAAJ&q=Tutikuhe&dq=Tutikuhe&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiUp4y1vePaAhXLvrwKHZA9ATcQ6AEIJzAA p. 80]. Nairobi: Uzima Press.</ref>}}
===逐語訳===
*「私たちはハイエナには二度と与えない」
: 注.: かつての{{wikipedia-s|キクユ人}}の社会では、殺された者の遺体は[[ハイエナ]]の餌として与えられた<ref name="jmk" />。
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head={{l|ki|he|tũtikũhe}} {{l|ki|hiti}} kerĩ|sort=tutikuhehitikeri}}<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=Tutikuhe&dq=Tutikuhe&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwiUp4y1vePaAhXLvrwKHZA9ATcQ6AEIMzAC p. 106]. London: Macmillan.</ref>
# [[報復]]は誰の[[利益]]にもならないのですべきではないということ<ref name="jmk" />。
# 自分たちを[[抑圧|抑圧し]]てきた者たちと[[おなじ|同じ]][[おこない|行い]]をして自分たち自身の[[品位]]を[[さげる|下げる]]べきではないということ<ref name="ok" />。
===脚注===
<references />
===参考文献===
*「M-uragwo tuhu ndaregagwo ni hiti」、「Tutiku-he hiti reri」{{書誌・杜2015|180}}
rvuikppu1shbdk2a7v59uiaya0ehfdm
mũtanga
0
246935
2330990
2320575
2026-08-19T22:06:39Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330990
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:mutanga}}
=={{L|ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|mutanga}}<ref name="m&t">Maundu, Patrick and Bo Tengnäs (eds.) (2005). [http://www.worldagroforestry.org/publication/useful-trees-and-shrubs-kenya ''Useful Trees and Shrubs for Kenya''], p. 216. Nairobi, Kenya: World Agroforestry Centre—Eastern and Central Africa Regional Programme (ICRAF-ECA). ISBN 9966-896-70-8 Accessed online 1 May 2018 via http://www.worldagroforestry.org/usefultrees</ref>
===語源===
Hutchins (1909) では [[safraan|Safraan]]、何らかのElaeodendron属の樹木のキクユ語名として m'Tànga が記録されている<ref name="deh">Hutchins, D. E. (1909). [https://doi.org/10.5962/bhl.title.46021 ''Report on the Forests of British East Africa''], p. 25. London: Darling & Son.</ref>。
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mò.tà.<sup>ŋ</sup>ɡáꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-3|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}tanga|3|mĩtanga|sort=mutanga}}
#{{context|木|ニシキギ科|lang=ki}}何らかの[[w:ニシキギ科|ニシキギ科]]カッシネ属の{{wikipedia-s|高木}} (''[[species:Cassine|Cassine]]'' sp.)<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''tanga|p=431}}</ref>。特に、[[カッシネ・ブキャナニー]] (''[[species:Cassine buchananii|Cassine buchananii]]''、[[シノニム]]: ''[[species:Elaeodendron buchananii|Elaeodendron buchananii]]''<ref name="lnk2016">Kamau, Loice Njeri et al. (2016). "[https://hdl.handle.net/11295/100882 Ethnobotanical survey and threats to medicinal plants traditionally used for the management of human diseases in Nyeri County, Kenya]", p. 7.</ref><ref name="m&t" />)<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1309. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。かつては[[樹皮]]の[[こな|粉]]が[[きず|傷]]の[[消毒]]に用いられており<ref name="lsbl" />、近年の[[w:ニエリ (カウンティ)|ニェリ県]]の報告では[[ね|根]]を[[すりつぶす|すり潰し]]たものが傷に[[あてがう|あてがわ]]れるとされている<ref name="lnk2016" />。
===={{mero}}====
*(葉){{l|ki|itanga}}
====参照====
* {{l|ki|mũkawa}}
===脚注===
<references />
qyclr6dn50fte0gho2onxi57emskbe9
mũthaithi
0
246936
2330998
1763814
2026-08-19T22:14:57Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330998
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
{| style="float:right;"
| [[File:Cassipourea_malosana_at_Digby%27s_Falls,_Chimanimani,_Zimbabwe_2.jpg|thumb|250px|{{lang|ki|mũthaithi}} (''Cassipourea malosana'')]]
| [[File:Cassipourea_malosana_at_Digby%27s_Falls,_Chimanimani,_Zimbabwe_1.jpg|thumb|250px|{{lang|ki|mũthaithi}} (''Cassipourea malosana'')]]
|}
==={{alter}}===
* {{l|ki|musaisi}}, {{l|ki|musaizi}}, {{l|ki|muzaisi}}<ref name="d&g">{{R:Dale&Greenway1961|page=398}}</ref>, {{l|ki|muthaithi}}<ref name="hjb">{{Cite book|last=Beentje|first=H.J.|year=1994|url=http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.44|title=Kenya Trees, Shrubs and Lianas|location=Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya}} ISBN 9966-9861-0-3</ref><ref name="m&t">Maundu, Patrick and Bo Tengnäs (eds.) (2005). [http://www.worldagroforestry.org/publication/useful-trees-and-shrubs-kenya ''Useful Trees and Shrubs for Kenya''], p. 149. Nairobi, Kenya: World Agroforestry Centre—Eastern and Central Africa Regional Programme (ICRAF-ECA). ISBN 9966-896-70-8 Accessed online 1 May 2018 via http://www.worldagroforestry.org/usefultrees</ref>, {{l|ki|mũthathi}}<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1337. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>
===語源===
Hutchins (1909) では [[pillar-wood|Pillar-wood]]、''[[species:Weihea africana|Weihea africana]]'' のキクユ語名として m'Saizi が記録されている<ref name="deh">Hutchins, D. E. (1909). [https://doi.org/10.5962/bhl.title.46021 ''Report on the Forests of British East Africa''], p. 25. London: Darling & Son.</ref>。
==={{pron}}===
* {{IPA|mòðàìðì(ꜜ)|lang=ki}}(「モザイジ」)
: {{ki-tonal classes|-|1|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thaithi|3|mĩthaithi|sort=muthaithi}}
[[Category:キクユ語 木|muthaithi]]
[[Category:キクユ語 ヒルギ科|muthaithi]]
# 特定の[[w:ヒルギ科|ヒルギ科]][[w:カッシポウレア属|カッシポウレア属]]の[[樹木]]。
## {{wikipedia-s|ピラーウッド}} (''[[species:Cassipourea malosana|Cassipourea malosana]]'')<ref name="hjb" /><ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''thaithi|p=488}}</ref><ref name="d&g" /><ref name="m&t" />。
## [[カッシポウレア・ロトゥンディフォリア]] (''[[species:Cassipourea rotundifolia|Cassipourea rotundifolia]]'')<ref name="hjb" /><ref name="tgb" /><ref name="d&g" />。
===脚注===
<references />
m73e21elma88azgdk6omhlpkqfc8iua
mũteta
0
246955
2330997
2320580
2026-08-19T22:13:55Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330997
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:muteta}}
=={{L|ki}}==
[[File:Strychnos henningsii (DITSL).JPG|thumb|250px|{{Lang|ki|mũteta}}]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|muteta}}
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mòtɛ̀ːtáꜜ}}
: この e は長母音である<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''teta|p=445}}</ref>。
: {{ki-tonal classes|-|2-3|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}teta|3|mĩteta|sort=muteta}}
#{{context|木|マチン科|lang=ki}}[[w:マチン科|マチン科]][[w:マチン属|マチン属]]の[[樹木]]の一種、[[ストリクノス・ヘニングシイ]] (''[[species:Strychnos henningsii|Strychnos henningsii]]'')。かつては[[樹皮]]が{{wikipedia-s|象皮病}}の[[緩和剤]]として、また[[みき|幹]]から出る[[樹液]]が{{wikipedia-s|フランベジア}}や{{wikipedia-s|リウマチ}}の[[内服薬]]を作る際の材料とされ<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1325. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>、近年の[[w:ニエリ (カウンティ)|ニェリ県]]では[[ね|根]]や樹皮の煎じ汁が{{wikipedia-s|関節炎}}あるいは{{wikipedia-s|痛風}}、[[せなか|背中]]や[[関節]]の[[いたみ|痛み]]などに対して処方されるとの報告がある<ref name="lnk2016">Kamau, Loice Njeri et al. (2016). "[https://hdl.handle.net/11295/100882 Ethnobotanical survey and threats to medicinal plants traditionally used for the management of human diseases in Nyeri County, Kenya]", p. 9.</ref>。
====参照====
* {{l|ki|mũtikani}}
===脚注===
<references />
qu7eowp0mevgl4m7k8s122nimkmrdg7
thambo
0
247899
2331150
2058983
2026-08-20T05:21:08Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331150
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|ðà.<sup>m</sup>bɔ́ꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-3|Benson=no}}
* {{kanahyoki|ki|ザンボ}}<ref>杜由木 (2012).『空にあがったハイエナ ケニア・キクユの民話集』春風社、175頁。ISBN 978-4-86110-301-8</ref>
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
#{{context|蟻|lang=ki}}[[き|木]]に[[す|巣]]を[[つくる|作る]][[くろい|黒い]][[あり|蟻]]<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], [https://books.google.co.jp/books?id=q95HAAAAMAAJ&q=thambo+ants+-tambo&dq=thambo+ants+-tambo&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj86Yrlou7aAhUIT7wKHTt6BVgQ6AEIJzAA p. 59]. London: Macmillan.</ref>。
====関連語====
名詞:
* {{l|ki|gĩthambo|g=c7}}
====ことわざ====
* {{l|ki|mũikari mũtĩ gĩtina nĩwe ũĩ kĩrĩa thambo ĩrĩaga}}
====参照====
* {{l|ki|mũgagaca}}, {{l|ki|thigiriri}}, {{l|ki|thuraku}}, {{l|ki|mũthũa}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* {{R:Benson1964|entry=thambo|p=491}}
94z2wjqm89tseihgjr0zmkdcemi911e
mũraraciĩ
0
248450
2330957
1505942
2026-08-19T21:34:39Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330957
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Calodendrum cape chesnut flowers.jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|mũraraciĩ}}]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|murarachi}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.79 ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>, {{l|ki|muraracii}}
===語源===
Hutchins (1909) では ''[[chestnut|Chestnut]] (wild)'' の現地語名として m'Lalàchi が記録されている<ref name="deh">Hutchins, D. E. (1909). [https://doi.org/10.5962/bhl.title.46021 ''Report on the Forests of British East Africa''], p. 12. London: Darling & Son.</ref>。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|moɾaɾaɕie}}
: {{ki-tonal classes|-|5|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}raraciĩ|3|mĩraraciĩ|sort=muraracii}}
[[Category:{{ki}} 木|muraracii]]
[[Category:{{ki}} ミカン科|muraracii]]
# [[w:ミカン科|ミカン科]][[w:カロデンドラム属|カロデンドラム属]]の{{wikipedia-s|高木}}の一種、{{wikipedia-s|ケープチェストナット}}。{{wikipedia-s|カロデンドラム・カペンセ}} (''[[species:Calodendrum capense|Calodendrum capense]]'')。
====類義語====
* {{l|ki|mũrũrũa}}, {{l|ki|mũcarage|mucarage}}
===={{trans}}====
{{top}}
* {{en}}: {{t+|en|Cape chestnut}}<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1340. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>
{{bottom}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* {{R:Benson1964|entry=''mũ''raraciĩ|p=371}}
9tx8403c3cx1l77i9amcd37rzluwjqi
mũthigiũ
0
249880
2331008
2320588
2026-08-19T22:25:18Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331008
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Searsia pyroides var pyroides, habitus, Tweeling, a.jpg|thumb|230px|{{Lang|ki|mũthigiũ}} (''Searsia pyroides'')]]
[[File:Searsia_pyroides_var_pyroides,_loof_en_stekels,_Rietvlei_NR,_a.jpg|thumb|230px|{{Lang|ki|mũthigiũ}} (''Searsia pyroides'')]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|muthigio}}<ref name="m&t">Maundu, Patrick and Bo Tengnäs (eds.) (2005). [http://www.worldagroforestry.org/publication/useful-trees-and-shrubs-kenya ''Useful Trees and Shrubs for Kenya''], pp. 369–371. Nairobi, Kenya: World Agroforestry Centre—Eastern and Central Africa Regional Programme (ICRAF-ECA). ISBN 9966-896-70-8 Accessed online 28 May 2018 via http://www.worldagroforestry.org/usefultrees</ref>
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòðìɣíjóꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|3-9|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thigiũ|3|mĩthigiũ|sort=muthigiu}}
[[Category:{{ki}} ウルシ科|muthigiu]]
[[Category:{{ki}} 木|muthigiu]]
# 特定の[[w:ウルシ科|ウルシ科]]の[[低木]]。''[[species:Searsia natalensis|Searsia natalensis]]'' (syn. ''[[species:Rhus natalensis|Rhus natalensis]]''<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''thigiũ|p=508}}</ref><ref name="lnk2016">Kamau, Loice Njeri et al. (2016). "[https://hdl.handle.net/11295/100882 Ethnobotanical survey and threats to medicinal plants traditionally used for the management of human diseases in Nyeri County, Kenya]", p. 5. ''TANG'' 6(3).</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1302. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref><ref name="m&t" /><ref name="ngn">Njoroge, N. Grace et al. (2004). "[http://www.lyonia.org/viewArticle.php?articleID=314 Utilisation Of Weed Species As Source Of Traditional Medicines In Central Kenya]." ''Lyonia'' 7(2), 71–87.</ref>) や ''[[species:Searsia pyroides|S. pyroides]]'' (syn. ''[[species:Rhus vulgaris|R. vulgaris]]''<ref name="lsbl" /><ref name="m&t" />)、[[species:Rhus ruspolii|''R. ruspolii'']]<ref name="m&t" />。伝統的に[[産後]]の[[いたみ|痛み]]止めに用いられている<ref name="lsbl" /><ref name="ngn" />。
====参照====
*(''Searsia pyroides''){{l|ki|mũthũra}}
===脚注===
<references />
pm8udi06z9cb6vvqb5px43sh891o9kn
mũũ
0
249881
2331031
2099503
2026-08-19T22:48:01Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331031
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:muu}}
=={{L|ki}}==
{| style="float:right;"
|[[File:Markhamia lutea mature tree.jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|mũũ}}]]
|[[File:Markhamia lutea00.jpg|thumb|150px|{{Lang|ki|mũũ}}]]
|}
[[File:Markhamia lutea fruit & flowers at Secunderabad W IMG 6686.jpg|thumb|150px|{{Lang|ki|mũũ}}]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|muu}}<ref name="m&t">Maundu, Patrick and Bo Tengnäs (eds.) (2005). [http://www.worldagroforestry.org/publication/useful-trees-and-shrubs-kenya ''Useful Trees and Shrubs for Kenya''], p. 301. Nairobi, Kenya: World Agroforestry Centre—Eastern and Central Africa Regional Programme (ICRAF-ECA). ISBN 9966-896-70-8 Accessed online 28 May 2018 via http://www.worldagroforestry.org/usefultrees</ref>, {{l|ki|mũũũ}}<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1305. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>
===語源===
Hutchins (1909) では ''Markhamia'' の現地語名として m'Ho が記録されている<ref name="deh">Hutchins, D. E. (1909). [https://doi.org/10.5962/bhl.title.46021 ''Report on the Forests of British East Africa''], p. 12. London: Darling & Son.</ref>。
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mò.(o)ǒ}}
: {{ki-tonal classes|-|2|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head=mũũ|3|mĩũũ|sort=muu}}
#{{context|木|ノウゼンカズラ科|lang=ki}}[[species:ノウゼンカズラ科|ノウゼンカズラ科]][[w:マーカミア属|マーカミア属]]の[[樹木]]の一つ、[[マーカミア・ルテア]](''[[species:Markhamia lutea|Markhamia lutea]]'', syn. [[species:Markhamia hildebrandtii|''M. hildebrandtii'']]<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''ũ|p=548}}</ref><ref name="lsbl" /> (マーカミア・ヒルデブランティー)、[[species:Markhamia platycalyx|''M. platycalyx'']])。長い[[さや|莢]]をつける。
===脚注===
<references />
lsnjahtgtsp1u2i3embcavkuhm2z3f6
mũrumbae
0
250434
2330976
2320571
2026-08-19T21:52:12Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330976
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|mũrumbea}}<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''rumbea|p=410}}</ref><ref name="lsbl_III">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977a). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1343. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>, {{l|ki|mũrumbawe}}<ref name="lsbl_III" />
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mo.ɾu.<sup>m</sup>ba.ɛ}}
: {{ki-tonal classes|-|3-11|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rumbae|3|mĩrumbae|sort=murumbae}}
[[Category:{{ki}} ナス科|murumbae]]
# [[セキトメホオズキ]]。{{wikipedia-s|アシュワガンダ}}。ウィザニア・ソムニフェラ (''[[species:Withania somnifera|Withania somnifera]]'')<ref name="lsbl_III" />。{{wikipedia-s|キクユ人}}はかつて[[は|葉]]や[[ね|根]]を煎じて出てくる[[蒸気]]を[[め|目]]の異常の治療のために用い<ref>Leakey, L. S. B. (1977b). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. II, p. 915. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439902-9</ref>、近年の[[w:ニエリ (カウンティ)|ニェリ県]]では[[はな|花]]を煎じたものを{{wikipedia-s|胃酸過多症}}あるいは{{wikipedia-s|潰瘍}}に対して使用するとの報告がある<ref name="lnk2016">Kamau, Loice Njeri et al. (2016). "[https://hdl.handle.net/11295/100882 Ethnobotanical survey and threats to medicinal plants traditionally used for the management of human diseases in Nyeri County, Kenya]", p. 11. ''TANG'' 6(3).</ref>。
===脚注===
<references />
jziuzuv0nvuc394rk838yhytnaksi86
mũricũ
0
250435
2330966
1781928
2026-08-19T21:42:56Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330966
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:muricu}}
=={{L|ki}}==
[[File:Acokanthera schimperi - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-150.jpg|thumb|230px|{{Lang|ki|mũricũ}} (''Acokanthera schimperi'')]]
[[File:Acokanthera oppositifolia02.jpg|thumb|230px|{{Lang|ki|mũricũ}} (''A. oppositifolia'')]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|muricu}}<ref name="m&t">Maundu, Patrick and Bo Tengnäs (eds.) (2005). [http://www.worldagroforestry.org/publication/useful-trees-and-shrubs-kenya ''Useful Trees and Shrubs for Kenya''], pp. 79–80. Nairobi, Kenya: World Agroforestry Centre—Eastern and Central Africa Regional Programme (ICRAF-ECA). ISBN 9966-896-70-8 Accessed online 8 June 2018 via http://www.worldagroforestry.org/usefultrees</ref>, {{l|ki|mũriicũ}}<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''riicũ|p=385}}</ref>
===語源===
{{etyl|mas|-}} {{l|mas|morijoi|ol-morijoi}}〈サンタンカモドキ属の植物〉と関連があると思われる<ref name="tgb" />。
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mòɾíːɕóꜜ}}
: この i は長母音である<ref name="tgb" />。
: {{ki-tonal classes|-|2-7|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}ricũ|3|mĩricũ|sort=muricu}}
[[Category:{{ki}} 木]]
[[category:{{ki}} キョウチクトウ科]]
# [[w:キョウチクトウ科|キョウチクトウ科]][[w:サンタンカモドキ属|サンタンカモドキ属]]の[[樹木]]。''[[species:Acokanthera schimperi|Acokanthera schimperi]]''<ref name="tgb" />(syn. ''[[species:Acokanthera friesiorum|A. friesiorum]]''<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1303. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>)<ref name="m&t" />および ''[[species:Acokanthera oppositifolia|A. oppositifolia]]''(syn. ''[[species:Acokanthera longiflora|A. longiflora]]''<ref name="tgb" /><ref name="lsbl" />)。2種とも果実({{l|ki|ndiicũ}})は[[熟する|熟し]]た状態であれば[[たべる|食べる]]ことが可能である<ref name="m&t" />。かつて{{wikipedia-s|キクユ人}}は[[樹液]]や[[樹皮]]を[[煮沸|煮沸し]]たものを[[矢毒]]として用いており<ref name="lsbl" />、現代においても少なくとも ''A. schimperi'' が{{wikipedia-s|ポコット人}}(Pokot)、{{wikipedia-s|カンバ人}}、{{wikipedia-s|キプシギス人}}、{{wikipedia-s|エンブ人}}(Embu)、{{wikipedia-s|ザラカ人}}(Tharaka)、{{wikipedia-s|マサイ人}}によって矢毒として用いられている<ref name="m&t" />。
====参照====
* {{l|ki|mũũrũrũ}}
===脚注===
<references />
a0nuop6w4rg81k1gsmu9ds9a62lqhzp
mũthaitĩ
0
252328
2330999
1639146
2026-08-19T22:15:59Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330999
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|muthaiti}}<ref name="m&t">Maundu, Patrick and Bo Tengnäs (eds.) (2005). [http://www.worldagroforestry.org/publication/useful-trees-and-shrubs-kenya ''Useful Trees and Shrubs for Kenya''], p. 325. Nairobi, Kenya: World Agroforestry Centre—Eastern and Central Africa Regional Programme (ICRAF-ECA). ISBN 9966-896-70-8 Accessed online 1 July 2018 via http://www.worldagroforestry.org/usefultrees</ref>, {{l|ki|mũthaiti}}<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=Ocotea p. 1324]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>
===語源===
Hutchins (1909) では ''Ocotea usambarensis'' のキクユ語名として m'Zaiti が記録されている<ref name="deh">Hutchins, D. E. (1909). [https://doi.org/10.5962/bhl.title.46021 ''Report on the Forests of British East Africa''], [https://biodiversitylibrary.org/page/31924961 p. 24]. London: Darling & Son.</ref>。
==={{pron}}===
* {{IPA|moðaite|lang=ki}}(「モザイテ」)
: {{ki-tonal classes|-|4|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thaitĩ|3|mĩthaitĩ|sort=muthaiti}}
[[Category:キクユ語 木|muthaiti]][[Category:キクユ語 クスノキ科|muthaiti]]
# [[w:クスノキ科|クスノキ科]]の[[樹木]]。伝統的に[[木材]]は[[たてもの|建物]]の[[仕切り]][[板]]({{l|ki|mũhĩrĩgo}})や[[蜂蜜]]関連の[[容器]]を作るために利用されてきた<ref name="tgb" /><ref name="lsbl" />。
## ''[[species:Kuloa usambarensis|Kuloa usambarensis]]''(シノニム: ''[[species:Ocotea usambarensis|Ocotea usambarensis]]''<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''thaitĩ|p=488}}</ref><ref name="lsbl" /><ref name="m&t" />)。
## ''[[species:Ocotea kenyensis|Ocotea kenyensis]]''<ref name="m&t" />。
====類義語====
〈''Ocotea kenyensis''〉
* {{l|ki|mũthura}}
===脚注===
<references />
nqzuf410u7cjrag8b6bvhvxj4t4vzbt
mũnyũrũrũ
0
254645
2330954
1505985
2026-08-19T21:31:33Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330954
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Heteromorpha trifoliata, loof, a, Schanskop.jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|mũnyũrũrũ}}]]
===語源1===
===={{alter}}====
* {{l|ki|mũnyororoa}}<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''nyororoa|p=351}}</ref>, {{l|ki|munyururu}}, {{l|ki|munyurury}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>
===={{pron|ki}}====
* {{IPA|moɲoɾoɾo}}
* カナ表記例: モニョロロ<ref name="ym">杜由木 (2016).『在りし日 牡羊を屠り 家へ帰る ケニア山のふもとに暮らした人びとの〈伝統・儀礼の書〉を読み解く』東京図書出版、97、103頁。ISBN 978-4-86223-922-8</ref>
====名詞====
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}nyũrũrũ|3|mĩnyũrũrũ|sort=munyururu}}
[[Category:{{ki}} 木|munyururu]]
[[Category:{{ki}} セリ科|munyururu]]
# [[w:セリ科|セリ科]]の[[植物]]の一種、[[ヘテロモルファ・トリフォリアータ]](''[[species:Heteromorpha trifoliata|Heteromorpha trifoliata]]'')。かつてこの植物から作った[[や|矢]]は、[[つみ|罪]]を[[おかす|犯し]]た者を[[共同体]]から[[追放|追放する]][[儀式]]における小道具として用いられた<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=Zcyh p. 1346]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref><ref name="ym" />。
===語源2===
===={{pron|ki}}====
* {{IPA|mòɲòɾòɾò(ꜜ)}}
: {{ki-tonal classes|-|3-1|Benson=no}}
====名詞====
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}nyũrũrũ|3|mĩnyũrũrũ|sort=munyururu}}
[[Category:{{ki}} 地形|munyururu]]
# [[細流]]。[[おがわ|小川]]<ref>"''mũ''nyũrũrũ" in Benson, ''op. cit.'', p. 354.</ref>。
=====類義語=====
* {{l|ki|mũnyũrũrũko}}, {{l|ki|karũũĩ}}
=====関連語=====
動詞:
* {{l|ki|nyũrũrũka|kũnyũrũrũka}}
===脚注===
<references />
al952j642669guwav9hj7kqmkfg24td
ngũgũ
0
254811
2331108
2237181
2026-08-20T04:37:46Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331108
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
[[File:Tauraco hartlaubi-20081223b.jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|ngũgũ}}]]
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|<sup>ŋ</sup>ɡóːɣǒꜜ}}
: 1音節目の {{Lang|ki|ũ}} は長母音である<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=ngũgũ<sup>1</sup>|p=316}}</ref>。
: {{ki-tonal classes|-|2-8|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10|sort=ngugu}}
[[Category:{{ki}} 鳥|ngugu]]
# [[w:エボシドリ科|エボシドリ科]]の[[とり|鳥]]<ref name="tgb" />。特に、{{wikipedia-s|オウカンエボシドリ}}(''[[species:Tauraco hartlaubi|Tauraco hartlaubi]]'')<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, p. 465. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439901-0</ref>。
===脚注===
<references />
sf4x8ar74cg0mheac2kv31kzgt0medz
mũrũgũ
0
254812
2330983
1505994
2026-08-19T21:59:25Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330983
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Jackson's Widowbird - Ngorongoro - Tanzania 0305 (22432180578).jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|mũrũgũ}} (''Euplectes jacksoni'')]]
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòɾóɣò(ꜜ)}}
: {{ki-tonal classes|-|2-9|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rũgũ|3|mĩrũgũ|sort=murugu}}
[[Category:{{ki}} 鳥|murugu]]
# {{wikipedia-s|オドリホウオウ}}(''[[species:Euplectes jacksoni|Euplectes jacksoni]]'')を含む、[[ながい|長い]][[お|尾]]を持つ[[w:ハタオリドリ科|ハタオリドリ科]][[w:キンランチョウ属|キンランチョウ属]]の[[とり|鳥]]<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=65dyAAAAMAAJ&dq=thimba+melanistic&focus=searchwithinvolume&q=Jackson%27s+Widow p. 465]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439901-0</ref>。
====参照====
* {{l|ki|mũnyĩrĩ}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* {{R:Benson1964|entry=''mũ''rũgũ|p=417}}
pon6wpzv61wrjuv6ewolte53gsurkiu
mũnyĩrĩ
0
254813
2330953
1505995
2026-08-19T21:30:31Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330953
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
{| style="float:right;"
| [[File:Pin-tailed whydah, Vidua macroura, at Pilanesberg National Park, Northwest Province, South Africa (male) (16372460383).jpg|thumb|180px|{{Lang|ki|mũnyĩrĩ}} (''Vidua macroura'') {{l|ki|wa}} {{l|ki|njamba}}]]
| [[File:Pin-tailed Whydah (female) (10102764443).jpg|thumb|180px|{{Lang|ki|mũnyĩrĩ}} (''Vidua macroura'') wa {{l|ki|mũgoma}}]]
|-
| [[File:Flickr - Rainbirder - Red-bellied Paradise Flycatcher (Terpsiphone rufiventer) male (1).jpg|thumb|180px|''Terpsiphone rufiventer'']]
| [[File:Terpsiphone viridis - African Paradise Flycatcher.jpg|thumb|180px|''Terpsiphone viridis'']]
|}
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòɲéɾéꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-7|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}nyĩrĩ|3|mĩnyĩrĩ|sort=munyiri}}
[[Category:{{ki}} 鳥|munyiri]]
# {{wikipedia-s|テンニンチョウ}}(''[[species:Vidua macroura|Vidua macroura]]'')<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=65dyAAAAMAAJ&dq=thimba+melanistic&focus=searchwithinvolume&q=Pin-tail p. 466]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439901-0</ref>。
# [[w:カササギヒタキ科|カササギヒタキ科]][[w:サンコウチョウ属|サンコウチョウ属]]の[[とり|鳥]](''[[species:Terpsiphone|Terpsiphone]]'' spp.)<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''nyĩrĩ<sup>2</sup>|p=347}}</ref>。{{wikipedia-s|キクユ人}}が暮らす[[ケニア]]では{{wikipedia-s|アカハラサンコウチョウ}}(''[[species:Terpsiphone rufiventer|T. rufiventer]]'')<ref>BirdLife International. (2017). ''Terpsiphone rufiventer'' (amended version of 2016 assessment). The IUCN Red List of Threatened Species 2017: e.T22731073A118765669. http://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22731073A118765669.en. Downloaded on '''04 August 2018'''.</ref>や{{wikipedia-s|アフリカサンコウチョウ}}(''[[species:Terpsiphone viridis|T. viridis]]'')<ref>BirdLife International. (2016). ''Terpsiphone viridis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T22707108A94107090. http://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22707108A94107090.en. Downloaded on '''04 August 2018'''.</ref>といった種が見られる。
====類義語====
語義1:〈テンニンチョウ〉
* {{l|ki|mũka wa mũnyĩrĩ}}<ref name="tgb" />
====関連語====
名詞:
* {{l|ki|kanyĩrĩ|g=c12}}
====参照====
語義1:
* {{l|ki|mũrũgũ}}
===脚注===
<references />
b7yvm6ezvy4488j9zhmwcxrvw9o0e4s
rũtĩ
0
254816
2331144
1505998
2026-08-20T05:14:55Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331144
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Buddleja salviifolia KS2011ZA226.jpg|thumb|180px|{{Lang|ki|rũtĩ}} (''Buddleja salviifolia'')]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|ruti}}
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ɾòtě}}
: {{ki-tonal classes|-|1-2|del=ndĩ|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|rũ-|rũ}}tĩ|11|ndĩ|sort=ruti}}
[[Category:{{ki}} 木|ruti]]
[[Category:{{ki}} ゴマノハグサ科|ruti]]
# 特定の[[w:ゴマノハグサ科|ゴマノハグサ科]][[w:フジウツギ属|フジウツギ属]]の[[樹木]](''[[species:Buddleja|Buddleja]]'' sp.)。細枝は伝統的に[[穀倉]]を作るために用いられてきた<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''rũ''tĩ|p=453}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1325. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。
## [[バドレヤ・ポリスタキア]](''[[species:Buddleja polystachya|B. polystachya]]'')<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>。
## {{wikipedia-s|バドレヤ・サルウィーフォリア}}(''[[species:Buddleja salviifolia|B. salviifolia]]'')<ref name="tgb" />。
====類義語====
* {{l|ki|mũcoruĩ}}
====関連語====
名詞:
* {{l|ki|gĩtĩ|g=c7}}
* {{l|ki|mũtĩ|g=c3}}
===脚注===
<references />
2tijj3ixf7r0qyl5hxy35uqbvf4v9d2
mũnyenye
0
254840
2330952
1506006
2026-08-19T21:29:29Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330952
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|munyenye}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòɲɛ́ɲɛ̀(ꜜ)}}
: {{ki-tonal classes|-|2-9|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}nyenye|3|mĩnyenye|sort=munyenye}}
[[Category:{{ki}} 木|munyenye]]
[[Category:{{ki}} ツゲモドキ科|munyenye]]
[[Category:{{ki}} トウダイグサ科|munyenye]]
[[Category:{{ki}} ビャクダン目|munyenye]]
# [[w:キントラノオ目|キントラノオ目]][[w:ツゲモドキ科|ツゲモドキ科]](旧トウダイグサ科)[[w:ハツバキ属|ハツバキ属]]の[[樹木]]の一種、''[[species:Drypetes gerrardii|Drypetes gerrardii]]''<ref name="hjb" /><ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''nyenye|p=344}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1320. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。
# キントラノオ目[[w:トウダイグサ科|トウダイグサ科]][[w:オオバツゲ属|オオバツゲ属]]の樹木の一種、[[スレガダ・プロケラ]](''[[species:Suregada procera|Suregada procera]]''<ref name="hjb" />、シノニム: ''[[species:Gelonium procerum|Gelonium procerum]]''<ref name="tgb" />)。
# [[w:ビャクダン目|ビャクダン目]][[w:ストロンボシア科|ストロンボシア科]](従来は[[w:オラクス科|オラクス科]])[[w:ストロンボシア属|ストロンボシア属]]の[[常緑樹]]の一種、''[[species:Strombosia scheffleri|Strombosia scheffleri]]''<ref name="hjb" />。
====類義語====
〈''Strombosia scheffleri''〉
* {{l|ki|mũthiringũ}}
====派生語====
* {{l|ki|mũnyenye wa ngĩma}} - ''[[species:Suregada zanzibariensis|Suregada zanzibariensis]]'' (syn. ''[[species:Gelonium zanzibariense|Gelonium zanzibariense]]'')
====参照====
〈''Strombosia scheffleri''〉
* {{l|ki|mũtaigoko}}
===脚注===
<references />
nka0ci62ntr6ifnmsak18wvfznsv24s
ũhere
0
254909
2331210
1506009
2026-08-20T07:54:59Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331210
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|òhɛ̀rɛ̀(ꜜ)}}
: {{ki-tonal classes|-|2-1|Benson=no}}
*〔キアンブ方言〕
:*〔リムル方言〕{{IPA|òhɛ̀rɛ̌}}
:: {{ki-アクセントの型|低II型}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|ũ-|ũ}}here|14}}
[[Category:{{ki}} 病気]]
# [[疥癬]]。{{ふりがな|皮癬|ひぜん|yomilink=no}}<ref>{{R:Benson1964|entry=''ũ''here|p=148}}</ref>。
===={{hyper}}====
* {{l|ki|ndwari}}<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. II, pp. 905, 921. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439902-9</ref>
===脚注===
<references />
newrzwz7e99jpupjzo8nw7fbpi22p36
mũthũũri
0
255132
2331021
1751308
2026-08-19T22:38:44Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331021
wikitext
text/x-wiki
{{also|mũthuuri}}
=={{L|ki}}==
{| style="float:right"
| [[File:Euphorbia Tanzania 3815 Nevit cropped.jpg|thumb|200px|{{lang|ki|mũthũũri}}]]
|
|}
==={{alter}}===
* {{l|ki|muthuri}}<ref>Neuwinger, Hans Dieter (1996). [https://books.google.co.jp/books?id=_j8ueEmakD0C&pg=PA476&lpg=PA476&dq=candelabrum+angles+toothed&source=bl&ots=ZB5XRcVCA8&sig=z4zf5JpZmndGEGSqcRJ13zlxjrs&hl=ja&sa=X&ved=2ahUKEwjZzJH1tP7dAhUG7bwKHVkIB00Q6AEwDnoECAQQAQ#v=onepage&q=muthuri&f=false ''African Ethnobotany: Poisons and Drugs: Chemistry, Pharmacology, Toxicology''], p. 477. Weinheim: Chapman & Hall. [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA29003128 NCID: BA29003128](原書: ''Afrikanische Arzneipflanzen und Jagdgifte'', Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft mbH, 1994.)</ref>
===語源===
Hinde (1904) は{{etyl|en|-}} {{l|en|cactus}} にあたるキクユ語「ジョゴウィニ方言」(''Jogowini dialect'')の訳語として muthuuri を記録している<ref name="hh1904">Hinde, Hildegarde (1904). [https://archive.org/details/vocabulariesofka00hindiala ''Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa''], pp. 10–11. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>。
==={{pron}}===
* {{IPA|mòðóːɾǐꜜ|lang=ki}}(「モゾーリ」)
: {{ki-tonal classes|-|2-8|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thũũri|3|mĩthũũri|sort=muthuuri}}
[[Category:キクユ語 木|muthuuri]][[Category:キクユ語 トウダイグサ科|muthuuri]]
# [[w:トウダイグサ科|トウダイグサ科]][[w:トウダイグサ属|トウダイグサ属]]の{{wikipedia-s|多肉植物}}の一種、{{wikipedia-s|冲天閣|label=チュウテンカク|w=チュウテンカク}}(''[[species:Euphorbia ingens|Euphorbia ingens]]'')。[[乳液]]が[[め|目]]に入ると一時的に[[失明]]を起こす恐れがある<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''gĩ''thũũri|p=539}}</ref>。
====類義語====
* {{l|ki|mũbũbũngi}}, {{l|ki|mũbũng'ũngi}}, {{l|ki|gĩthũũri}}
====備考====
Leakey (1977) などは ''[[species:Euphorbia candelabrum|Euphorbia candelabrum]]'' {{small|Kotschy}} として言及しているが、これは ''Euphorbia ingens'' と読み換えるのが妥当である。[[gĩthũũri]]の項を参照。
====派生語====
名詞:
* {{l|ki|gathũũri|g=c12}}
====参照====
* {{l|ki|mwania-thenge}}, {{l|ki|mwatha wa ihĩĩ}}, {{l|ki|gakinya-njĩgĩ}}, {{l|ki|kariaria}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* {{Cite book|authorlink=w:ルイス・リーキー|last=Leakey|first=L. S. B.|year=1977|title=The Southern Kikuyu before 1903|volume=3|url=https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=githuuri%20candelabrum&focus=searchwithinvolume&q=githuuri+candelabrum|page=1319|location=London and New York|publisher=Academic Press}} ISBN 0-12-439903-7 [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 NCID: BA10346810]
elwhw0r1i9u57tbuwn3n72fqjpyk4sh
mũtatĩ
0
255507
2330994
2125090
2026-08-19T22:10:47Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330994
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:mutati}}
=={{L|ki}}==
[[File:Polyscias fulva, Laeveld NBT.jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|mũtatĩ}} (''Polyscias fulva'')]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|mutati}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.90 ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref><ref name="m&t">Maundu, Patrick and Bo Tengnäs (eds.) (2005). [http://www.worldagroforestry.org/publication/useful-trees-and-shrubs-kenya ''Useful Trees and Shrubs for Kenya''], [http://www.worldagroforestry.org/usefultrees/pdflib/Polyscias_fulva_KEN.pdf p. 354]. Nairobi, Kenya: World Agroforestry Centre—Eastern and Central Africa Regional Programme (ICRAF-ECA). ISBN 9966-896-70-8 Accessed online 20 August 2018 via http://www.worldagroforestry.org/usefultrees</ref>
===語源===
Hutchins (1909) では ''Heptapleurum'' sp. のキクユ語名として m'Tàti が記録されている<ref name="deh">{{Cite book|last=Hutchins|first=D. E.|year=1909|url=https://biodiversitylibrary.org/page/31924961|title=Report on the Forests of British East Africa|page=24|location=London|publisher=Darling & Son|doi=10.5962/bhl.title.46021}}</ref>。
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mòtàtéꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-3|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}tatĩ|3|mĩtatĩ|sort=mutati}}
#{{context|木|ウコギ科|lang=ki}}特定の[[w:ウコギ科|ウコギ科]][[w:タイワンモミジ属|タイワンモミジ属]](''[[species:Polyscias|Polyscias]]'')の{{wikipedia-s|高木}}。
## ''[[species:Polyscias kikuyuensis|P. kikuyuensis]]''<ref name="hjb" /><ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''tatĩ|p=434}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1303. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。柔らかい{{l|ja|材}}が得られ、伝統的に[[養蜂]]用の[[容器]]や[[モグラ]]捕り用の[[わな|罠]]を作るために用いられてきた<ref name="tgb" /><ref name="lsbl" />。
## [[ポリスキアス・フルウァ]](''[[species:Polyscias fulva|P. fulva]]'')<ref name="m&t" />。
====関連語====
名詞:
* {{l|ki|gĩtatĩ|g=c7}}
===脚注===
<references />
kcu2qiuyjw3x6r9e4t31mfm2hijmyac
mũthengera
0
255508
2331006
1506040
2026-08-19T22:23:14Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331006
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
{| style="float:right;"
| [[File:Podocarpus gracilior 5zz.jpg|thumb|200px|{{Lang|ki|mũthengera}} (''Podocarpus gracilior'')]]
| [[File:Podocarpus latifolius - Cape Town - 1.JPG|thumb|200px|{{Lang|ki|mũthengera}} (''Podocarpus latifolius'')]]
|-
|
| [[File:Outeniqua Yellowwood.JPG|thumb|200px|{{Lang|ki|mũthengera}} (''Afrocarpus falcatus'')]]
|}
==={{alter}}===
* {{l|ki|muthengera}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>
==={{pron}}===
* {{IPA|mòðɛ̀ᵑɡɛ̀ɾáꜜ|lang=ki}}(「モゼンゲラ」)
: {{ki-tonal classes|-|3-6|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thengera|3|mĩthengera|sort=muthengera}}
[[Category:{{ki}} 木|muthengera]]
# 特定の[[w:マキ科|マキ科]]の{{wikipedia-s|高木}}。
## {{wikipedia-s|ポドカルプス・ミランジアヌス}}(''[[species:Podocarpus milanjianus|Podocarpus milanjianus]]'')<ref name="hjb" /><ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''thengera|p=503}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=Podocarpus p. 1300]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。[[やわらかい|柔らかく]][[良質|良質な]]{{l|ja|材}}が得られる<ref name="tgb" /><ref name="lsbl" />。
## {{wikipedia-s|アフリカマキ}}(''[[species:Afrocarpus gracilior|Afrocarpus gracilior]]''、[[シノニム]]: ''[[species:Podocarpus gracilior|Podocarpus gracilior]]''<ref name="hjb" /><ref name="lsbl" />)。柔らかく良質な材が得られる<ref name="lsbl" />。
## [[アフロカルプス・ファルカトゥス]](''[[species:Afrocarpus falcatus|Afrocarpus falcatus]]''、シノニム: ''[[species:Podocarpus falcatus|Podocarpus falcatus]]''<ref name="hjb" />)。
## [[ポドカルプス・ラティフォリウス]](''[[species:Podocarpus latifolius|Podocarpus latifolius]]'')<ref name="hjb" />。
===脚注===
<references />
otoleetlqk9pq9quxc7fs7rmt5ofpdy
mũtorothua
0
255524
2331025
1506045
2026-08-19T22:42:52Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331025
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
{| style="float:right;"
| [[File:Faurea saligna, habitus, a, Waterberg.jpg|thumb|200px|{{Lang|ki|mũtorothua}}]]
| [[File:Faurea saligna02.jpg|thumb|200px|{{Lang|ki|mũtorothua}}]]
|}
==={{alter}}===
* {{l|ki|mutorothua}}, {{l|ki|mũtorothwa}}<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1335. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòtɔ̀ɾɔ̀ðuǎ}}
: {{ki-tonal classes|-|3-5|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}torothua|3|mĩtorothua|sort=mutorothua}}
[[Category:{{ki}} 木|mutorothua]]
[[Category:{{ki}} ヤマモガシ科|mutorothua]]
# [[w:ヤマモガシ科|ヤマモガシ科]]の[[落葉樹]]、''[[species:Faurea saligna|Faurea saligna]]''<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''torothua|p=462}}</ref><ref name="lsbl" />。
====類義語====
* {{l|ki|mwanjati}}
===脚注===
<references />
g1g3os2sg31sbxpy88ot5p713936l43
thũriũ
0
255871
2331167
1506054
2026-08-20T05:38:42Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331167
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Lanius collaris.jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|thũriũ}}]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|thuriu}}<ref name="lg2007">Lamond, Geneviene (2007). [http://akt.bangor.ac.uk/documents/KenyaDissertation.pdf ''Local knowledge of biodiversity and ecosystem services in smallholder coffee farms in Central Province, Kenya'']. University of Wales, Bangor.</ref>, {{l|ki|thũũriũ}}
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ðòːɾiǒꜜ}}
: 最初の {{Lang|ki|ũ}} は長母音である<ref>{{R:Benson1964|entry=thũriũ|p=538}}</ref>。
: {{ki-tonal classes|-|2-6|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10|sort=thuriu}}
[[Category:{{ki}} 鳥|thuriu]]
# {{wikipedia-s|カタジロオナガモズ}}(''[[species:Lanius collaris|Lanius collaris]]'')<ref name="lg2007" /><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. I, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=65dyAAAAMAAJ&dq=thimba+melanistic&focus=searchwithinvolume&q=thuriu+fiscal+shrike p. 467]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439902-9</ref>。
===脚注===
<references />
1rlro7h7ygoaq3ki7fuozybir31zr83
mũtegenye
0
256481
2330995
2320578
2026-08-19T22:11:51Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330995
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:mutegenye}}
=={{L|ki}}==
[[File:Achyranthes aspera (2891857287).jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|mũtegenye}} (''Achyranthes aspera'')]]
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|motɛɣɛɲɛ}}
: {{ki-tonal classes|-|3-12|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}tegenye|3|mĩtegenye|sort=mutegenye}}(指小形: {{l|ki|kamũtegenye}})
#{{context|ヒユ科|lang=ki}}[[w:ヒユ科|ヒユ科]][[w:イノコヅチ属|イノコヅチ属]]の[[植物]]の一種、{{wikipedia-s|ケイノコヅチ}}(''[[species:Achyranthes aspera|Achyranthes aspera]]'')<ref name="lnk2016">Kamau, Loice Njeri et al. (2016). "[https://hdl.handle.net/11295/100882 Ethnobotanical survey and threats to medicinal plants traditionally used for the management of human diseases in Nyeri County, Kenya]", p. 5. ''TANG'' 6(3).</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1302. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref><ref name="ngn2004">Njoroge, N. Grace et al. (2004). "[http://www.lyonia.org/viewArticle.php?articleID=314 Utilisation Of Weed Species As Source Of Traditional Medicines In Central Kenya]." ''Lyonia'' 7(2), 71–87.</ref>。
# 特定のヒユ科''[[species:Cyathula|Cyathula]]''属の植物。
## ''[[species:Cyathula cylindrica|C. cylindrica]]''<ref name="lsbl" />。
## ''[[species:Cyathula polycephala|C. polycephala]]''<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''tegenye|p=437}}</ref>。
====類義語====
〈''Cyathula cylindrica''〉
* {{l|ki|mũgwata-ng'ondu}}<ref name="lsbl" />
〈''Cyathula polycephala''〉
* {{l|ki|mũgwata-ng'ondu}}<ref name="ngn2004" />
===={{hyper}}====
〈''Cyathula polycephala''〉
*(実){{l|ki|ndegenye}}
===脚注===
<references />
42elcido31hd8ut0vy1y1www7n3oygq
mũtendera
0
256485
2330996
2125094
2026-08-19T22:12:53Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330996
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:mutendera}}
=={{L|ki}}==
[[File:Rawsonia lucida, loof, Burmanbos.jpg|thumb|280px|{{Lang|ki|[[ithangũ|mathangũ]] {{l|ki|ma}} mũtendera}}]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|mutendera}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.31 ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mòtɛ̀<sup>n</sup>dɛ̀ɾáꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|3-6|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}tendera|3|mĩtendera|sort=mutendera}}
#{{context|木|アカリア科|lang=ki}}[[w:アカリア科|アカリア科]](旧[[w:イイギリ科|イイギリ科]])の[[樹木]]の一種、''[[species:Rawsonia lucida|Rawsonia lucida]]''<ref name="hjb" /><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=mutendera p. 1322]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>([[シノニム]]: ''[[species:Rawsonia usambarensis|R. usambarensis]]''<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''tendera|p=442}}</ref>)。[[木材]]が得られる。
===脚注===
<references />
7usp28bsdp5wrdkgpmd008j68sdft2c
mũrema-mũthũa
0
256654
2330962
1692360
2026-08-19T21:38:48Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330962
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
[[File:Dodonaea viscosa (5187413259).jpg|thumb|250px|{{lang|ki|mũrema-mũthũa}} (''Dodonaea viscosa'')]]
[[File:Dodonea anguistifolia-2-yercaud-salem-India.JPG|thumb|250px|{{lang|ki|mũrema-mũthũa}} (''Dodonaea viscosa'' subsp. ''angustifolia'')]]
[[File:Mussaenda odorata Hutch. (K000319583).jpg|thumb|250px|{{lang|ki|mũrema-mũthũa}} (''Mussaenda microdonta'' subsp. ''odorata'')]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|murema muthua}}<ref name="hjb">[[w:en:Henk Jaap Beentje|Beentje, H.J.]] (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>, {{l|ki|muremamuthua}}<ref name="hjb" />, {{l|ki|muremanuthua}}<ref name="hjb" />
===語源===
全体で〈シロアリに逆らう木〉を表す<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=murema-muthua p. 1341]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。
==={{pron}}===
* {{IPA|mòɾɛ̀mà(ꜜ) mòðò(w)á|lang=ki}}(「モレマ・モゾワ」)
: {{ki-tonal classes2|2-1|2-4|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head=[[mũrema]]-[[mũthũa]]|3|mĩrema-mũthũa|sort=muremamuthua}}
[[Category:キクユ語 ムクロジ科|muremamuthua]][[Category:キクユ語 木|muremamuthua]][[Category:キクユ語 アカネ科|muremamuthua]]
# {{wikipedia-s|ハウチワノキ}}(''[[species:Dodonaea viscosa|Dodonaea viscosa]]'')<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''rema-mũthũa|p=377}}</ref><ref name="lsbl" />およびその[[亜種]] [[species:Dodonaea viscosa subsp. angustifolia|''D. v.'' subsp. ''angustifolia'']](シノニム: ''[[species:Dodonaea angustifolia|D. angustifolia]]''<ref name="hjb" /><ref name="ngn2004">Njoroge, N. Grace et al. (2004). "[http://www.lyonia.org/viewArticle.php?articleID=314 Utilisation Of Weed Species As Source Of Traditional Medicines In Central Kenya]." ''Lyonia'' 7(2), 71–87.</ref>)。[[シロアリ]]に対する[[耐久性]]のある[[木材]]が得られ<ref name="tgb" />、伝統的に[[穀倉]]作りや{{wikipedia-s|ヤムイモ}}を[[ほりおこす|掘り起こす]]ための{{l|ja|棒}}作りなどに用いられてきた<ref name="lsbl" />。
# [[w:アカネ科|アカネ科]][[w:コンロンカ属|コンロンカ属]]の[[樹木]]の一種、[[species:Mussaenda microdonta subsp. odorata|''Mussaenda microdonta'' subsp. ''odorata'']](シノニム: ''[[species:Mussaenda odorata|Mussaenda odorata]]''<ref name="tgb" />)<ref name="hjb" />。
# アカネ科[[w:ギョクシンカ属|ギョクシンカ属]]の樹木の一種、[[species:Tarenna pavettoides subsp. friesiorum|''Tarenna pavettoides'' subsp. ''friesiorum'']]<ref name="hjb" />。
====類義語====
〈ハウチワノキ〉
* {{l|ki|mũrema-ngigĩ}}<ref name="tgb" />
〈''Mussaenda microdonta'' subsp. ''odorata''〉
* {{l|ki|mũringathinga}}
===脚注===
<references />
n9yt3o600ovo5xcbozjmgf4v565axd3
mũrundu
0
256708
2330977
1506084
2026-08-19T21:53:14Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330977
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Celtis africana tree - Trunk and branches.JPG|thumb|250px|{{Lang|ki|mũrundu}} (''Celtis africana'')]]
[[File:Chrysophyllum viridifolium, blare, Manie van der Schijff BT, a.jpg|thumb|250px|murundu (''Donella viridifolia'')]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|murundo}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>, {{l|ki|murundu}}<ref name="hjb" />
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòɾù<sup>n</sup>dú}}
: {{ki-tonal classes|-|2-4|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rundu|3|mĩrundu|sort=murundu}}
[[Category:{{ki}} アカテツ科|murundu]]
[[Category:{{ki}} アサ科|murundu]]
[[Category:{{ki}} 木|murundu]]
[[Category:{{ki}} センダン科|murundu]]
# [[w:アサ科|アサ科]](旧[[w:ニレ科|ニレ科]])[[w:エノキ属|エノキ属]]の[[高木]]、''[[species:Celtis africana|Celtis africana]]''<ref name="hjb" /><ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''rundu|p=410}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=murundu+Celtis pp. 1327, 1345]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。[[木材]]が得られる。
# 特定の[[w:センダン科|センダン科]]''[[species:Turraea|Turraea]]''属の[[樹木]]。
## ''[[species:Turraea abyssinica|T. abyssinica]]''<ref name="hjb" /><ref name="tgb" />。
## ''[[species:Turraea holstii|T. holstii]]''<ref name="hjb" /><ref name="lsbl" />。
# [[w:アカテツ科|アカテツ科]]の高木、''[[species:Donella viridifolia|Donella viridifolia]]''([[シノニム]]: ''[[species:Chrysophyllum viridifolium|Chrysophyllum viridifolium]]''<ref name="hjb" />)。
====類義語====
〈''Turraea abyssinica''〉
* {{l|ki|mũtĩ-mũirũ}}
〈''Turraea holstii''〉
* {{l|ki|mũtĩ-mũirũ}}
====参照====
〈''Donella viridifolia''〉
* {{l|ki|mũnũgũnũ}}
===脚注===
<references />
rbq5uhgsv6ra53a7yrr40xkbkltpop5
mũrembu
0
256726
2330963
2320564
2026-08-19T21:39:50Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330963
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Ehretia cymosa-flowers.jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|mũrembu}} (''Ehretia cymosa'')]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|murembu}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.104 ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòɾɛ̀<sup>m</sup>bǔ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-2|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rembu|3|mĩrembu|sort=murembu}}
[[Category:{{ki}} 木|murembu]]
[[Category:{{ki}} ムラサキ科|murembu]]
# [[w:ムラサキ科|ムラサキ科]][[w:チシャノキ属|チシャノキ属]]の[[樹木]]の一種、''[[species:Ehretia cymosa|Ehretia cymosa]]''<ref name="hjb" /><ref name="lnk2016">Kamau, Loice Njeri et al. (2016). "[https://hdl.handle.net/11295/100882 Ethnobotanical survey and threats to medicinal plants traditionally used for the management of human diseases in Nyeri County, Kenya]", p. 6. ''TANG'' 6(3).</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1306. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref> およびその変種 [[species:Ehretia cymosa var. silvatica|''E. c.'' var. ''silvatica'']]<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''rembu|p=378}}</ref>。
===脚注===
<references />
bpw1muw9j4ch0mwqw3ih5ko1o6s79ce
mũthaĩ
0
256740
2331005
2125104
2026-08-19T22:22:12Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331005
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:muthai}}
=={{L|ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|muthai}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.90 ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mò.ðà.è(ꜜ)}}
: {{ki-tonal classes|-|2-1|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thaĩ|3|mĩthaĩ|sort=muthai}}
#{{context|木|ウコギ科|lang=ki}}[[w:ウコギ科|ウコギ科]][[w:フカノキ属|フカノキ属]]の[[植物]]の一種、''[[species:Schefflera volkensii|Schefflera volkensii]]''<ref name="hjb" /><ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''thaĩ|p=488}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=Cussonia p. 1304]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。
====参照====
* {{l|ki|mwenyere}}
===脚注===
<references />
sjipohtp7bshu7zuf6bwbs7tznkx9el
mũruma-andũ
0
257023
2330975
2320570
2026-08-19T21:51:10Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330975
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|murumandu}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.85 ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>, {{l|ki|murumia andu}}<ref name="m&t">Maundu, Patrick and Bo Tengnäs (eds.) (2005). [http://www.worldagroforestry.org/publication/useful-trees-and-shrubs-kenya ''Useful Trees and Shrubs for Kenya''], [http://www.worldagroforestry.org/usefultrees/pdflib/Bersama_abyssinica_KEN.pdf p. 122]. Nairobi, Kenya: World Agroforestry Centre—Eastern and Central Africa Regional Programme (ICRAF-ECA). ISBN 9966-896-70-8 Accessed online 27 September 2018 via http://www.worldagroforestry.org/usefultrees</ref>, {{l|ki|murumia-andu}}<ref name="hjb" />, {{l|ki|mũrimandũ}}<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=Bersama p. 1328]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>, {{l|ki|mũrumandũ}}<ref name="lnk2016">Kamau, Loice Njeri et al. (2016). "[https://hdl.handle.net/11295/100882 Ethnobotanical survey and threats to medicinal plants traditionally used for the management of human diseases in Nyeri County, Kenya]", p. 6. ''TANG'' 6(3).</ref><ref name="lsbl" />, {{l|ki|mũrumia-andũ}}<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''ruma-andũ|p=409}}</ref>, {{l|ki|mŭruma andŭ}}<ref name="STDs">Njoroge, Grace N. and Rainer W. Bussmann (2009). "[http://nopr.niscair.res.in/handle/123456789/3950 Ethnotherapeutic management of Sexually Transmitted Diseases (STDs) and reproductive health conditions in Central Province of Kenya]." ''Indian Journal of Traditional Knowledge'' 8(2), pp. 255–261.</ref>
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòɾùmà(ꜜ) à<sup>n</sup>dò(ꜜ)}}
: {{ki-tonal classes2|2-1|1-1|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head=[[mũruma]]-[[mũndũ|andũ]]|3|mĩruma-andũ|sort=murumaandu}}
[[Category:{{ki}} 木|murumaandu]]
[[Category:{{ki}} フウロソウ目|murumaandu]]
# [[w:フウロソウ目|フウロソウ目]][[w:フランコア科|フランコア科]](従来は[[w:メリアントゥス科|メリアントゥス科]])の[[樹木]]、{{wikipedia-s|ベルサマ・アビッシニカ}}(''[[species:Bersama abyssinica|Bersama abyssinica]]'')。
====類義語====
* {{l|ki|mũthandĩ}}
===脚注===
<references />
lryugdbrevvazikcm4aocg6i5vc9ukb
mũtare
0
257280
2330992
2008458
2026-08-19T22:08:43Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330992
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:mutare}}
=={{L|ki}}==
{| style="float:right;"
| [[File:Rubus niveus - Mysore Rasp berry at Mannavan Shola, Anamudi Shola National Park, Kerala (13).jpg|thumb|220px|{{Lang|ki|mũtare}} (''Rubus niveus'' Thunb.)]]
| [[File:Rubus niveus Thunb. (17278122061).jpg|thumb|220px|{{Lang|ki|mũtare}} (''Rubus niveus'' Thunb.)]]
|-
| [[File:Rubus rosifolius MS 3481.jpg|thumb|220px|{{Lang|ki|mũtare}} (''Rubus pinnatus'')]]
| [[File:Morus-alba.jpg|thumb|220px|{{Lang|ki|mũtare}} (''Morus alba'')]]
|}
==={{alter}}===
* {{l|ki|mutare}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.55 ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref><ref name="m&t">Maundu, Patrick and Bo Tengnäs (eds.) (2005). [http://www.worldagroforestry.org/publication/useful-trees-and-shrubs-kenya ''Useful Trees and Shrubs for Kenya''], pp. [http://www.worldagroforestry.org/usefultrees/pdflib/Morus_alba_KEN.pdf 319], [http://www.worldagroforestry.org/usefultrees/pdflib/Rubus_apetalus_KEN.pdf 374]. Nairobi, Kenya: World Agroforestry Centre—Eastern and Central Africa Regional Programme (ICRAF-ECA). ISBN 9966-896-70-8 Accessed online 3 October 2018 via http://www.worldagroforestry.org/usefultrees</ref>
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|mòtàɾɛ́}}
: {{ki-tonal classes|-|2-4|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}tare|3|mĩtare|sort=mutare}}
[[Category:{{ki}} 木]]
[[Category:{{ki}} クワ科]]
[[Category:{{ki}} バラ科]]
# 特定の[[w:バラ科|バラ科]][[w:キイチゴ属|キイチゴ属]](''[[species:Rubus|Rubus]]'')の[[低木]]。特定の[[儀式]]で[[たきぎ|薪]]として用いられていた<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''tare|p=433}}</ref>。
## ''[[species:Rubus apetalus|R. apetalus]]''<ref name="hjb" />。
## [[ルブス・ケニエンシス]](''[[species:Rubus keniensis|R. keniensis]]'')<ref name="hjb" />。
## {{wikipedia-s|マイソールラズベリー}}(''[[species:Rubus niveus|R. niveus]]'' Thunb.)<ref name="hjb" />。本来[[ケニア]]には生育していなかったが、外部から持ち込まれたものが野生化した<ref name="hjb" />。
## ''[[species:Rubus pinnatus|R. pinnatus]]''<ref name="m&t" />。
## [[ルブス・リギドゥス]](''[[species:Rubus rigidus|R. rigidus]]'')<ref name="hjb" />。
## ''[[species:Rubus steudneri|R. steudneri]]''<ref name="hjb" />。
## ''[[species:Rubus volkensii|R. volkensii]]''<ref name="hjb" />。
# {{wikipedia-s|マグワ}}(''[[species:Morus alba|Morus alba]]'')<ref name="m&t" />。[[中国]]原産<ref name="m&t" />。
====類義語====
〈ルブス・ケニエンシス〉
* {{l|ki|mũtare mũirũ wa mbũri}}<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=Rubus p. 1337]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>
〈''Rubus pinnatus''〉
* {{l|ki|mũtare mwerũ}}<ref name="lsbl" />
〈''Rubus steudneri''〉
* {{l|ki|mũtare mũirũ}}<ref name="lsbl" />
〈''Rubus volkensii''〉
* {{l|ki|mũtare kĩgombe}}
===={{mero}}====
〈''Rubus'' spp.〉
* {{l|ki|ndare}}
===脚注===
<references />
keebh2rrh8y6mij4n43icy6rbs2k47k
ta gĩkwa na mũkũngũgũ
0
257288
2331145
1506130
2026-08-20T05:15:57Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331145
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「ヤム芋と ''Commiphora eminii'' subsp. ''zimmermannii'' の木のよう(に)」
: {{l|ki|mũkũngũgũ}} とは [[species:Commiphora eminii subsp. zimmermanii|''Commiphora eminii'' subsp. ''zimmermanii'']] という[[w:カンラン科|カンラン科]]の{{wikipedia-s|高木}}で、伝統的に{{wikipedia-s|ヤム芋}}の[[つる|蔓]]をはわせる[[支柱]]とする用途などに用いられてきた<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], pp. [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=65dyAAAAMAAJ&dq=thimba+melanistic&focus=searchwithinvolume&q=mukungugu+supporting+covering 180]–1, 1306–7. London and New York: Academic Press.</ref>。
===成句===
{{head|ki|成句|head={{l|ki|ta}} [[gĩkwa]] {{l|ki|na}} [[mũkũngũgũ]]|sort=tagikwanamukungugu}}
# [[ぴったり]][[息が合う|息が合っ]]ている[[さま]]。[[意気投合|意気投合し]]ているさま。
#* {{Lang|ki|{{l|ki|nĩ|Nĩ}} {{l|ki|iguana|mũiguanĩte}} [[ta gĩkwa na mũkũngũgũ]].}} - [[おまえ|お前]][[ら]][[は]]'''[[すっかり]]'''息が合っている[[な]]<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents''], p. 85. London: Macmillan.</ref>。
#* {{Lang|ki|{{l|ki|igua|Maiguaine}} [[ta gĩkwa na mũkũngũgũ]].}}<ref name="mk2006">Kiruhi, Macharia (2006). ''Lessons in Kikuyu oral literature: Figures of Speech in Contemporary Use'', [https://books.google.co.jp/books?id=ChkqAQAAIAAJ&q=ta+gikwa+na+mukungugu&dq=ta+gikwa+na+mukungugu&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjkxoz36erdAhUWb30KHWZIAaUQ6AEILzAB p. 71]. Ongata Rongai, Kenya: Cortraph. ISBN 9966-7134-0-9</ref> - [[かれら|彼ら]]は'''すっかり'''意気投合している。
===脚注===
<references />
ihss89fxsh27ow8blxe0q2u5cddhzxn
mũrĩrĩcwa
0
257395
2330980
1506143
2026-08-19T21:56:20Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330980
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
{| style="float:right;"
| [[File:Tarchonanthus camphoratus, groeiwyse, Jan Celliers Park.jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|mũrĩrĩcwa}}]]
| [[File:Tarchonanthus camphoratus, sade, Jan Celliers Park.jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|mũrĩrĩcwa}}]]
|}
==={{alter}}===
* {{l|ki|mururicua}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.101 ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>, {{l|ki|mũrĩrĩcua}}<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=muriricua+Tarchonanthus p. 1312]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>
===語源===
{{etyl|mas|-}} {{l|mas|leleshua|o-leleshua}} を参照。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|moɾeɾeːɕoa}}
: {{ki-tonal classes|-|3-7|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rĩrĩcwa|3|mĩrĩrĩcwa|sort=muriricwa}}
[[Category:{{ki}} 木|muriricwa]]
[[Category:{{ki}} キク科|muriricwa]]
# [[w:キク科|キク科]]の[[樹木]]、{{wikipedia-s|レレシュワ}}、[[タルコナンツスカンフォラツス]](''[[species:Tarchonanthus camphoratus|Tarchonanthus camphoratus]]'')<ref name="hjb" /><ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''rĩrĩcwa|p=400}}</ref><ref name="lsbl" />。[[は|葉]]は伝統的に[[女性]]が[[まき|薪]]を[[荷物]]として[[せおう|背負う]]際の[[しきもの|敷物]]や[[くびかざり|首飾り]]({{l|ki|mang'oyo}})とされてきた<ref name="lsbl" />。
===={{trans}}====
{{top}}
* {{sw}}: {{t-|sw|mkalambati}}<ref name="hjb" />
* {{mas}}: {{tø|mas|leleshua|alt=o-leleshua|m}}
{{bottom}}
===脚注===
<references />
adto5plf8x5qndak0s74gn4yefzxn97
mũthima-mbũri
0
257408
2331011
1506146
2026-08-19T22:28:23Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331011
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|muthima mburi}}, {{l|ki|muthimamburi}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.53 ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>, {{l|ki|mûthimambûri}}<ref name="ENT">Njoroge, Grace N. and Rainer W. Bussmann (2006). "[https://doi.org/10.1186/1746-4269-2-54 Traditional management of ear, nose and throat (ENT) diseases in Central Kenya]." ''Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine'' 2:54.</ref>
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòðìmà(ꜜ) <sup>m</sup>bóɾí(ꜜ)}}
: {{ki-tonal classes2|2-1|2-7|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}{{l|ki|thima}}-[[mbũri]]|3|mĩthima-mbũri|sort=muthimamburi}}
[[Category:{{ki}} 木|muthimamburi]]
[[Category:{{ki}} ペラ科|muthimamburi]]
# [[w:ペラ科|ペラ科]](旧[[w:トウダイグサ科|トウダイグサ科]])の[[低木]]、''[[species:Clutia abyssinica|Clutia abyssinica]]''<ref name="hjb" /><ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''thima-mbũri|p=512}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=muthima-mburi p. 1321]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref><ref name="ENT" />。伝統的に[[細枝]]あるいは[[みき|幹]]が[[建材]]とされた<ref name="tgb" /><ref name="lsbl" />。
====関連語====
名詞:
* {{l|ki|gĩthima mbũri|g=c7}}
===脚注===
<references />
4ihyes2lvchfuy1zzyvzzqnj0l4nbhx
rũthirũthirũ
0
258225
2331142
1506157
2026-08-20T05:12:52Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331142
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
{| style="float:right;"
| [[File:Cyathea manniana00.jpg|thumb|230px|{{Lang|ki|rũthirũthirũ}} (''Alsophila manniana'')]]
| [[File:Adiantum poiretii, twee fronde, Krantzkloof Natuurreservaat.jpg|thumb|230px|{{Lang|ki|rũthirũthirũ}} (''Adiantum poiretii'')]]
| [[File:Madeira Flowers, Fruits and Ferns, 1845 - Plate 20.jpg|thumb|230px|{{Lang|ki|rũthirũthirũ}} (''Asplenium praemorsum'')]]
|}
==={{alter}}===
* {{l|ki|rusirusiru}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.10.2 ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ɾoðiɾoðiɾo}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|rũ-|rũ}}thirũthirũ|11|sort=ruthiruthiru}}
[[Category:{{ki}} 植物|ruthiruthiru]]
# 特定の[[w:シダ植物|シダ植物]]。[[しだ|羊歯]]。
## [[w:ヘゴ科|ヘゴ科]]の ''[[species:Alsophila manniana|Alsophila manniana]]''([[シノニム]]: ''[[species:Cyathea manniana|Cyathea manniana]]''<ref name="hjb" /><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=cyathea p. 1300]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>)。
## [[w:イノモトソウ科|イノモトソウ科]][[w:ホウライシダ属|ホウライシダ属]]の ''[[species:Adiantum poiretii|Adiantum poiretii]]''<ref name="lsbl" />。
## [[w:チャセンシダ科|チャセンシダ科]][[w:チャセンシダ属|チャセンシダ属]]の''[[species:Asplenium praemorsum|Asplenium praemorsum]]''<ref name="lsbl" />。
====関連語====
名詞:
* {{l|ki|rũthirũ|g=c11}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* {{R:Benson1964|entry=''rũ''thirũthirũ|p=517}}
5vri0lypofpxee02repmuakk84ajcat
rũthirũ
0
258226
2331141
1506158
2026-08-20T05:11:50Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331141
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Pteridium aquilinum 01.JPG|thumb|280px|{{Lang|ki|thirũ}}]]
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ɾòðìɾó}}
: {{ki-tonal classes|-|2-4|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|rũ-|rũ}}thirũ|11|thirũ|sort=ruthiru}}
[[Category:{{ki}} 植物|ruthiru]]
# [[ワラビ]](''[[species:Pteridium aquilinum|Pteridium aquilinum]]'')<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=bracken+fern p. 1300]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。
====関連語====
名詞:
* {{l|ki|rũthirũthirũ|g=c11}}
===脚注===
<references />
===参考文献===
* {{R:Benson1964|entry=''rũ''thirũ|p=517}}
4s5ji16w5trc7nxoq659eegc3edulc9
mũrigi
0
262092
2330967
1506170
2026-08-19T21:43:57Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330967
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Maytenus acuminata, loof, b, Krantzkloof NR.jpg|thumb|280px|{{Lang|ki|mũrigi}}]]
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòɾìɣíꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-3|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rigi|3|mĩrigi|sort=murigi}}
[[Category:{{ki}} 木|murigi]]
[[Category:{{ki}} ニシキギ科|murigi]]
# [[w:ニシキギ科|ニシキギ科]][[w:ハリツルマサキ属|ハリツルマサキ属]]の[[樹木]]、''[[species:Maytenus acuminata|Maytenus acuminata]]''<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=murigi p. 1309]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>([[シノニム]]: ''[[species:Maytenus bukobina|M. bukobina]]''<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''rigi|p=383}}</ref>)。
====類義語====
* {{l|ki|rũrigi}}
====参照====
* {{l|ki|mũthithioi}}, {{l|ki|mũthithiũi}}, {{l|ki|mũthuthi}}
===脚注===
<references />
ddj8s7m2mwqtkozuidepz9f1w7dbqs0
mũtanda-mbogo
0
262290
2330989
1506182
2026-08-19T22:05:37Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330989
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Flora of Tanzania 2497 Nevit.jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|mũtanda-mbogo}} (''Pterolobium stellatum'')]]
[[File:Tuttavi (Tamil- துட்டவி) (5661448481).jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|mũtanda-mbogo}} (''Scutia myrtina'')]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|mutandambogo}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>, {{l|ki|mŭtandambogo}}<ref name="STDs">Njoroge, Grace N. and Rainer W. Bussmann (2009). "[http://nopr.niscair.res.in/handle/123456789/3950 Ethnotherapeutic management of Sexually Transmitted Diseases (STDs) and reproductive health conditions in Central Province of Kenya]." ''Indian Journal of Traditional Knowledge'' 8(2), pp. 255–261.</ref>
===語源===
{{etyl|kam|-}} {{l|kam|kitandamboo|kitandambo(o)}}〈{{wikipedia-s|ジャケツイバラ}}あるいは[[w:フウチョウボク科|フウチョウボク科]]の ''[[species:Capparis tomentosa|Capparis tomentosa]]''〉<ref name="hjb" />も参照。
==={{pron}}===
* {{IPA|mòtàⁿdà(ꜜ) ᵐbɔ̀ɣɔ̌|lang=ki}}
: {{ki-tonal classes2|2-1|2-2|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}{{l|ki|tanda}}-{{l|ki|mbogo}}|3|mĩtanda-mbogo|sort=mutandambogo}}
[[Category:{{ki}} 木|mutandambogo]][[Category:{{ki}} マメ科|mutandambogo]][[Category:{{ki}} クロウメモドキ科|mutandambogo]]
# [[w:マメ科|マメ科]](旧[[w:ジャケツイバラ科|ジャケツイバラ科]])の[[攀縁]]性[[低木]]、''[[species:Pterolobium stellatum|Pterolobium stellatum]]''<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''tanda-mbogo|p=430}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, pp. [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=Pterolobium+mutanda 1307], 1336. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref><ref name="STDs" />。
# [[w:クロウメモドキ科|クロウメモドキ科]]の攀縁性[[樹木]]、''[[species:Scutia myrtina|Scutia myrtina]]''<ref name="hjb" />。
====類義語====
語義1:〈''Pterolobium stellatum''〉
* {{l|ki|mwĩkunya}}<ref name="tgb" />
語義2:〈''Scutia myrtina''〉
* {{l|ki|mũhuura-ngware}}, {{l|ki|mũrangarĩ}}
===脚注===
<references />
7mczv2v8b8sb1q07jvik91odjih719l
mũrurĩ
0
262510
2330978
1506190
2026-08-19T21:54:16Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330978
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
{| style="float:right"
| [[File:Indaba_Tree_(10902313713).jpg|thumb|230px|{{Lang|ki|mũrurĩ}}]]
| [[File:Trichilia emetica, blare en vrugte, Tuks, a.jpg|thumb|230px|{{Lang|ki|mũrurĩ}}]]
|-
| [[File:Trichilia emetica, blomme, Tuks, a.jpg|thumb|230px|{{Lang|ki|mũrurĩ}}]]
| [[File:Trichilia emetica fruit.JPG|thumb|230px|{{Lang|ki|mũrurĩ}}]]
|}
==={{alter}}===
* {{l|ki|mururi}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.83 ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòɾùɾè(ꜜ)}}
: {{ki-tonal classes|-|2-1|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}rurĩ|3|mĩrurĩ|sort=mururi}}
[[Category:{{ki}} 木|mururi]]
[[Category:{{ki}} センダン科|mururi]]
# [[w:センダン科|センダン科]]の{{wikipedia-s|高木}}、[[トリキリア・エメティカ]] ''[[species:Trichilia emetica|Trichilia emetica]]''([[シノニム]]: ''[[species:Trichilia roka|T. roka]]''<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''rurĩ|p=411}}</ref>)<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=Trichilia p. 1327]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。[[木材]]が得られる。
====類義語====
* {{l|ki|mũrũri}}
====ことわざ====
* {{l|ki|mũrurĩ ndwakaga}}
====参照====
* {{l|ki|mũtwati}}
===脚注===
<references />
6ek21agn316c104lb6zdhsqtjjyded8
mũngirima
0
262826
2330948
1506192
2026-08-19T21:25:22Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330948
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|mungirima}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.38 ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>, {{l|ki|mũngarima}}<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, p. 1331. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>
===語源===
Hutchins (1909) では ''Ochna'' sp. のキクユ語名として m'Ngarìma が記録されている<ref name="deh">Hutchins, D. E. (1909). [https://doi.org/10.5962/bhl.title.46021 ''Report on the Forests of British East Africa''], [https://biodiversitylibrary.org/page/31924973 p. 12]. London: Darling & Son.</ref>。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mò<sup>ŋ</sup>ɡíɾìmáꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|3-8|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}ngirima|3|mĩngirima|sort=mungirima}}
[[Category:{{ki}} オクナ科|mungirima]]
[[Category:{{ki}} 木|mungirima]]
# 特定の[[w:オクナ科|オクナ科]][[w:オクナ属|オクナ属]](''[[species:Ochna|Ochna]]'')の{{wikipedia-s|木本}}。{{l|ja|材}}は[[きね|杵]]やデベ({{l|ki|ndebe}})という[[耳飾り]]を作るためなどに用いられた<ref name="lsbl" />。
## ''[[species:Ochna ovata|O. ovata]]''<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''ngirima|p=309}}</ref><ref name="lsbl" />。
## ''[[species:Ochna holstii|O. holstii]]''<ref name="lsbl" />。
## ''[[species:Ochna insculpta|O. insculpta]]''<ref name="lsbl" />。
====類義語====
〈''Ochna ovata''〉
* {{l|ki|mũkarara|mukarara}}<ref name="hjb" />
===脚注===
<references />
pwe3hs6eifr7mbvrlgswivlstxva49h
mũthuthi
0
263321
2331016
2320591
2026-08-19T22:33:32Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331016
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
{| style="float:right;"
| [[File:Berberis holstii mtkenya thorns.jpg|thumb|230px|{{Lang|ki|mũthuthi}} (''Berberis holstii'')]]
| [[File:Maytenus undata, blomme, Walter Sisulu NBT.jpg|thumb|230px|{{Lang|ki|mũthuthi}} (''Maytenus undata'')]]
|-
| [[File:Gymnosporia heterophylla02.jpg|thumb|230px|{{Lang|ki|mũthuthi}} (''Gymnosporia heterophylla'')]]
| [[File:Gymnosporia senegalensis - leaves.JPG|thumb|230px|{{Lang|ki|mũthuthi}} (''Gymnosporia senegalensis'')]]
|}
==={{alter}}===
* {{l|ki|muthuthi}}<ref name="hjb" />
===語源===
{{etyl|kam|-}} muthundi〈ベルベリス・ホルスティー〉や muthunthi〈''Maytenus obscura''; ''[[species:Gymnosporia putterlickioides|Gymnosporia putterlickioides]]''; ''Rhamnus staddo''〉も参照<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>。
==={{pron}}===
* {{IPA|mòðùðǐ|lang=ki}}
: {{ki-tonal classes|-|2-2|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thuthi|3|mĩthuthi|sort=muthuthi}}
[[Category:{{ki}} 木|muthuthi]]
[[Category:{{ki}} クロウメモドキ科|muthuthi]]
[[Category:{{ki}} ニシキギ科|muthuthi]]
[[Category:{{ki}} メギ科|muthuthi]]
# [[w:メギ科|メギ科]][[w:メギ属|メギ属]]の[[低木]]、{{wikipedia-s|ベルベリス・ホルスティー}}(''[[species:Berberis holstii|Berberis holstii]]'')。[[とげ|刺]]はかつて[[手術]]の際に用いられていた<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''thuthi|pp=531–2}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, pp. 1305, 1337. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。
# 特定の[[w:ニシキギ科|ニシキギ科]]樹木。
## ''[[species:Maytenus undata|Maytenus undata]]''<ref name="hjb" />([[シノニム]]: ''[[species:Gymnosporia luteola|Gymnosporia luteola]]''<ref name="tgb" />)。刺はない<ref name="hjb" />。
## ''[[species:Gymnosporia heterophylla|Gymnosporia heterophylla]]'' あるいは [[species:Gymnosporia szyszylowiczii subsp. szyszylowiczii|''G. szyszylowiczii'' subsp. ''szyszylowiczii'']](シノニム: ''[[species:Maytenus heterophylla|Maytenus heterophylla]]''<ref name="hjb" /><ref name="lnk2016">Kamau, Loice Njeri et al. (2016). "[https://hdl.handle.net/11295/100882 Ethnobotanical survey and threats to medicinal plants traditionally used for the management of human diseases in Nyeri County, Kenya]", p. 7. ''TANG'' 6(3).</ref>)。刺を持つ<ref name="hjb" />。
## ''[[species:Gymnosporia obscura|Gymnosporia obscura]]''(シノニム: ''[[species:Maytenus obscura|Maytenus obscura]]''<ref name="hjb" />)。刺はあったりなかったりする<ref name="hjb" />。
## ''[[species:Gymnosporia senegalensis|Gymnosporia senegalensis]]''(シノニム: ''[[species:Maytenus senegalensis|Maytenus senegalensis]]''<ref name="ENT">Njoroge, Grace N. and Rainer W. Bussmann (2006). "[https://doi.org/10.1186/1746-4269-2-54 Traditional management of ear, nose and throat (ENT) diseases in Central Kenya]." ''Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine'' 2:54.</ref>)。刺のある場合が多い<ref name="hjb" />。
# [[w:クロウメモドキ科|クロウメモドキ科]][[w:クロウメモドキ属|クロウメモドキ属]]の ''[[species:Rhamnus staddo|Rhamnus staddo]]''(シノニム: ''[[species:Rhamnus deflersii|R. deflersii]]''<ref name="tgb" />)。
====類義語====
〈ベルベリス・ホルスティー〉
* {{l|ki|mũkekenye}}, {{l|ki|mũkururu}}
〈''Maytenus undata''〉
* {{l|ki|mũthithioi}}, {{l|ki|mũthithiũi}}, {{l|ki|thothuai}}
〈''Rhamnus staddo''〉
* {{l|ki|mũbura}}, {{l|ki|ngukura}}
====参照====
〈''Maytenus'' spp.〉
* {{l|ki|mũrigi}}
〈''Rhamnus'' spp.〉
* {{l|ki|mũkarakinga}}
===脚注===
<references />
4bgd246m0rwdgpwnrlzrwra4n5bq9n0
mũthithioi
0
263323
2331013
1506199
2026-08-19T22:30:27Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331013
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Maytenus undata, blomme, Walter Sisulu NBT.jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|mũthithioi}}]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|mũthithiũi}}<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=muthithioi p. 1309]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>
==={{pron}}===
* {{IPA|mòðiðiɔi|lang=ki}}
: {{ki-tonal classes|-|3|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thithioi|3|mĩthithioi|sort=muthithioi}}
[[Category:{{ki}} 木|muthithioi]]
[[Category:{{ki}} ニシキギ科|muthithioi]]
# [[w:ニシキギ科|ニシキギ科]]の[[樹木]]、''[[species:Maytenus undata|Maytenus undata]]''<ref name="lsbl" />([[シノニム]]: ''[[species:Gymnosporia luteola|Gymnosporia luteola]]''<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''thithioi|p=519}}</ref>)。
====類義語====
* {{l|ki|mũthuthi}}, {{l|ki|thothuai}}
====参照====
* {{l|ki|mũrigi}}
===脚注===
<references />
0expi7ojmlgikvynspy6693r8tdvy7v
ndũrirũ
0
263568
2331088
1506201
2026-08-20T04:18:13Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331088
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|nduriri}}<ref name="hjb">Beentje, H.J. (1994). [http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.53 ''Kenya Trees, Shrubs and Lianas'']. Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya. ISBN 9966-9861-0-3</ref>
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|<sup>n</sup>dóɾìɾóꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|3-8|Benson=no}}しかし、実のところはっきりしない。
===名詞===
{{ki-noun|9/10|sort=nduriru}}
[[Category:{{ki}} 木|nduriru]]
[[Category:{{ki}} トウダイグサ科|nduriru]]
# [[w:トウダイグサ科|トウダイグサ科]][[w:ハズ属|ハズ属]]の[[樹木]]、''[[species:Croton alienus|Croton alienus]]''<ref>{{R:Benson1964|entry=ndũrirũ|p=302}}</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=nduriru p. 1321]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。
====参照====
* {{l|ki|mũkindũri}}, {{l|ki|mũtũndũ}}
===脚注===
<references />
2oamb2wwmnqqoo6duilz8evczd91rto
mũthũri mũndũ tiwe Ngai
0
264962
2331020
1506212
2026-08-19T22:37:42Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331020
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===直訳===
*「人を憎む者は神ではない」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[mũthũri]] {{l|ki|mũndũ}} {{l|ki|ti}}we [[Ngai]]|sort=muthurimundutiwengai}}
# [[他人]]に[[いみきらう|忌み嫌わ]][[れる|れ]]ている[[ひと|人]]であっても[[かみさま|神様]]にまで[[きらう|嫌わ]]れるわけではない、ということ<ref name="gb1960">Barra, G. (1960). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA28088839 ''1,000 Kikuyu proverbs: with translations and English equivalents'']. London: Macmillan.</ref>。
====類義表現====
* {{l|ki|mũmeni mũndũ ti we Ngai}}
===脚注===
<references />
50o4kulfffkoldoyxru84bt4hgvljm4
ũtonga nĩ wa Ngai
0
266236
2331222
1506222
2026-08-20T08:01:08Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331222
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
===逐語訳===
*「富は神のものである」
===ことわざ===
{{head|ki|ことわざ|head=[[ũtonga]] {{l|ki|nĩ}} {{l|ki|wa}} {{l|ki|Ngai}}|sort=ũtonganiwangai}}
# [[かみ|神]]は私たち[[人間]]に[[財産]]を[[あたえる|与える]]こともあれば、私たちから財産を[[とりあげる|取り上げる]]こともあるということ<ref name="nn1969">{{Lang|ki|Njũrũri, Ngũmbũ}} (1969). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BB24245091 ''Gĩkũyũ Proverbs''], [https://books.google.co.jp/books?id=SD8IAQAAIAAJ&q=utonga+Ngai&dq=utonga+Ngai&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwjXpMOap-3hAhWKGqYKHbhfBdMQ6AEIPTAD p. 139]. London: Macmillan.</ref>。[[富貴天にあり|{{ruby|富貴|ふうき}}天にあり]]<ref>「U-tonga ni wa Ngai」{{書誌・杜2015|p=246-7}}</ref>。
===脚注===
<references />
jsdyh7h4x3sd2gaxf7xwn641vzv8ake
mũngaithu
0
268143
2330947
1506229
2026-08-19T21:24:20Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330947
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|mũgaithu}}<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=Peddiea p. 1344]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mo<sup>ŋ</sup>ɡaiðu}}
: {{ki-tonal classes|-|2|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}ngaithu|3|mĩngaithu|sort=mungaithu}}
[[Category:{{ki}} 木|mungaithu]][[Category:{{ki}} ジンチョウゲ科|mungaithu]]
# [[w:ジンチョウゲ科|ジンチョウゲ科]]の[[樹木]]、''[[species:Peddiea fischeri|Peddiea fischeri]]''([[シノニム]]: ''[[species:Peddiea volkensii|P. volkensii]]''<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''ngaithu|p=304}}</ref>)。
====類義語====
* {{l|ki|mũcĩnjĩgĩrĩ}}
===脚注===
<references />
ez8n9zg4ec1x3gwyfc2fwabvk8otagp
mũnunga-mai
0
268145
2330950
1506231
2026-08-19T21:27:25Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2330950
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|munangamai}}<ref name="hjb">{{Cite book|last=Beentje|first=H.J.|year=1994|url=http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.11|title=Kenya Trees, Shrubs and Lianas|location=Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya}} ISBN 9966-9861-0-3</ref>
===語源===
動詞 {{l|ki|nunga|kũnunga}}〈臭う〉<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''nunga-mai|p=286}}</ref>と {{l|ki|mai}}〈糞〉より。
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mònù<sup>ŋ</sup>ɡà(ꜜ) maíꜜ}}
: {{ki-tonal classes2|2-1|1-3|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}nunga-mai|3|mĩnunga-mai|sort=munungamai}}
[[Category:{{ki}} 木|munungamai]][[Category:{{ki}} フウチョウボク科|munungamai]]
# [[w:フウチョウボク科|フウチョウボク科]]の[[樹木]]、''[[species:Ritchiea albersii|Ritchiea albersii]]''<ref name="tgb" /><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=Ritchiea p. 1308]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。[[もやす|燃やす]]と[[不快|不快な]][[におい|臭い]]を[[だす|出す]]<ref name="tgb" />。
===脚注===
<references />
j616olwoga1hdxqjhk0rf7n9qooo9z3
rũathe
0
268995
2331137
1506234
2026-08-20T05:07:42Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331137
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
{| style="float:right;"
| [[File:Psydrax livida, habitus, Seringveld.jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|rũathe}} (''Psydrax livida'')]]
| [[File:Psydrax livida, bloeiwyses, b, Seringveld.jpg|thumb|250px|{{Lang|ki|rũathe}} (''Psydrax livida'')]]
|}
==={{alter}}===
* {{l|ki|ruasi}}, {{l|ki|ruathe}}<ref name="hjb">{{Cite book|last=Beentje|first=H.J.|year=1994|url=http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.100|title=Kenya Trees, Shrubs and Lianas|location=Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya}} ISBN 9966-9861-0-3</ref>
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|ɾoàðɛ̌}}
: {{ki-tonal classes|-|2-2|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|rũ-|rũ}}athe|11|njathe|sort=ruathe}}
[[Category:{{ki}} アカネ科|ruathe]]
[[Category:{{ki}} 木|ruathe]]
# [[w:アカネ科|アカネ科]]の{{wikipedia-s|高木}}、''[[species:Psydrax parviflora|Psydrax parviflora]]''<ref name="hjb" />。特に[[亜種]] [[species:Psydrax parviflora subsp. rubrocostata|''rubrocostata'']]([[シノニム]]: ''[[species:Canthium rubrocostatum|Canthium rubrocostatum]]''<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=rubrocostatus p. 1339]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>)。[[木材]]が得られる。
# アカネ科の[[樹木]]、[[species:Psydrax schimperiana subsp. schimperiana|''Psydrax schimperiana'' subsp. ''schimperiana'']]<ref name="hjb" />。{{l|ja|材}}は堅く、[[建材]]となる。
# アカネ科の樹木、''[[species:Psydrax livida|Psydrax livida]]''<ref name="hjb" />。材は非常に堅い。
===脚注===
<references />
===参考文献===
* {{R:Benson1964|entry=''rũ''athe|p=19}}
6cf16n38s7ci481ojvqsuq7qxv9xnwd
bröd
0
271482
2330920
2324629
2026-08-19T17:34:16Z
M-30722
1202
2330920
wikitext
text/x-wiki
{{also|brod|Brod|brød|bród|brôd}}
=={{L|sv}}==
==={{etym}}===
*{{etyl|gmq-osw|sv}} {{m|gmq-osw|brøþ|brø̄þ}} < {{etyl|non|sv}} {{m|non|brauð||パン}} < {{etyl|gem-pro|sv}} {{m|gem-pro|*braudą}}
==={{pron}}===
*{{IPA|/brøːd/|/brøː/|lang=sv}} :[[File:Sv-bröd.ogg]]
*{{rhymes|øːd|øː|lang=sv}}
==={{noun}}===
{{sv-noun|g=n}}
#{{topcat|sv|パン}}[[パン]]。
===={{decl}}====
{{sv-infl-noun-n-zero}}
===={{rel}}====
{{rel-top4}}
*{{l|sv|bröa}}
*{{l|sv|brödbak}}
*{{l|sv|brödbit}}
*{{l|sv|brödburk}}
*{{l|sv|brödbutik}}
*{{l|sv|brödfat}}
*{{l|sv|brödfrukt}}
*{{l|sv|brödföda}}
*{{l|sv|brödig}}
*{{l|sv|brödkaka}}
*{{l|sv|brödkant}}
*{{l|sv|brödkavel}}
*{{l|sv|brödkavle}}
*{{l|sv|brödkniv}}
*{{l|sv|brödkorg}}
*{{l|sv|brödlimpa}}
*{{l|sv|brödlös}}
*{{l|sv|brödpudding}}
*{{l|sv|brödrost}}
*{{l|sv|brödsbrytelse}}
*{{l|sv|brödskiva}}
*{{l|sv|brödskriveri}}
*{{l|sv|brödsmula}}
*{{l|sv|brödspade}}
*{{l|sv|brödstil}}
*{{l|sv|brödstycke}}
*{{l|sv|brödsäd}}
*{{l|sv|brödtext}}
*{{l|sv|brödtärning}}
*{{l|sv|brödutkörare}}
*{{l|sv|franskbröd}}
*{{l|sv|hundbröd}}
*{{l|sv|kaffebröd}}
*{{l|sv|knäckebröd}}
*{{l|sv|matbröd}}
*{{l|sv|rågbröd}}
*{{l|sv|ströbröd}}
*{{l|sv|tunnbröd}}
*{{l|sv|vetebröd}}
*{{l|sv|wienerbröd}}
{{rel-bottom}}
akmxt1dmjwas0yd4o9zx34huzliza2p
ngobo
0
271979
2331098
2237148
2026-08-20T04:27:29Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331098
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=ki|ᵑɡɔ́βɔ́ꜜ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-7|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
[[Category:{{ki}} バショウ科]]
# {{wikipedia-s|アビシニアバショウ}}({{l|ki|ihĩndu}})の[[種子]]<ref>{{R:Benson1964|entry=ngobo|p=310}}</ref>。かつてはこれで[[儀礼]]の際に用いられる特別な[[ビーズ]]が作られた<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=Ensete p. 1352]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。
===={{hyper}}====
* {{l|ki|mbegũ}}
===脚注===
<references />
maqtssc63r9vrgpa7uspcujnvjf2wt4
mũtũndũ
0
273084
2331029
2320603
2026-08-19T22:45:57Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331029
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{alter}}===
* {{l|ki|mutundu}}<ref name="hjb">{{Cite book|last=Beentje|first=H.J.|year=1994|url=http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.53|title=Kenya Trees, Shrubs and Lianas|location=Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya}} ISBN 9966-9861-0-3</ref>
==={{pron|ki}}===
* {{IPA|mòtòⁿdǒ}}
: {{ki-tonal classes|-|2-2|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}tũndũ|3|mĩtũndũ|sort=mutundu}}
[[Category:{{ki}} 木|mutundu]]
[[Category:{{ki}} トウダイグサ科|mutundu]]
# [[w:トウダイグサ科|トウダイグサ科]]の[[高木]]、''[[species:Neoboutonia macrocalyx|Neoboutonia macrocalyx]]''<ref name="tgb">{{R:Benson1964|entry=''mũ''tũndũ|p=479}}</ref><ref name="lnk2016">Kamau, Loice Njeri et al. (2016). "[https://hdl.handle.net/11295/100882 Ethnobotanical survey and threats to medicinal plants traditionally used for the management of human diseases in Nyeri County, Kenya]", pp. 7–8. ''TANG'' 6(3).</ref><ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, pp. 1320–1. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>。[[製紙]]に向いている<ref name="hjb" />。
# トウダイグサ科[[w:ハズ属|ハズ属]]の高木、''[[species:Croton macrostachyus|Croton macrostachyus]]''<ref name="tgb" />。[[こしかけ|腰掛け]]や[[おの|斧]]の[[え|柄]]を作れる程度の{{l|ja|材}}が得られ、[[ね|根]]の煎じ汁は{{wikipedia-s|マラリア}}などの薬とされる<ref name="hjb" />。
====類義語====
〈''Croton macrostachyus''〉
* {{l|ki|mũtũndũ wa njora}}
===={{mero}}====
*(葉){{l|ki|itũndũ}}
====ことわざ====
* {{l|ki|igai rĩa mũtũndũ rĩtigiragia kĩrĩti kiunwo}}
====参照====
〈''Croton'' spp.〉
* {{l|ki|mũkindũri}}, {{l|ki|ndũrirũ}}
===脚注===
<references />
9x8xt3dd53jsqt23zk8xwz43w2ubw5k
付録:スワデシュ・リスト
100
285181
2330926
2208959
2026-08-19T18:09:49Z
M-30722
1202
2330926
wikitext
text/x-wiki
'''[[スワデシュ・リスト]]''' (Swadesh lists)はもともと、言語学者[[w:モリス・スワデシュ|モリス・スワデシュ]]が考案したものである。1940年代から1950年代にかけて、スワデシュは言語の関連性、特に年代を[[言語年代学]]という方法で割り出すために、体の部位、動詞、自然現象を表す語の表を開発した。ただし、ほとんどの言語学者にとって、この方法は[[語彙統計学]]よりもさらに信頼性が低くなる。
スワデシュ・リストは、他の言語の普遍的な用語の知識を得るのにも役立つ場合がある。これは、基本的なコミュニケーションにおいては、語彙の知識が文法と構文の知識よりも重要なためである。対象言語の構文をまったく知らなくても、(非常に)基本的なコミュニケーションスキルを獲得できる場合もある。
==== インド・ヨーロッパ語 ====
:'''[[/印欧祖語|印欧祖語]]'''
*[[/アルバニア語|アルバニア語]]
*[[/古典ギリシア語|古典ギリシア語]]/[[/ギリシア語|ギリシア語]]
*[[/アルメニア語|アルメニア語]]
*バルト語派 — [[/リトアニア語|リトアニア語]]、[[/ラトビア語|ラトビア語]]、[[/ラトガリア語|ラトガリア語]]、[[/サモギティア語|サモギティア語]]、[[/プロシア語|プロシア語]]
*ケルト語派 — [[/ブレトン語|ブレトン語]]、[[/コーンウォール語|コーンウォール語]], [[/ウェールズ語|ウェールズ語]]、[[/アイルランド語|アイルランド語]]、[[/スコットランド・ゲール語|スコットランド・ゲール語]]、[[/マン島語|マン島語]]
*ゲルマン語派 — [[/英語|英語]]、[[/古英語|古英語]]、[[/中英語|中英語]]、[[/スコットランド語|スコットランド語]]、[[/フリジア語|フリジア語]] ([[/西フリジア語|西フリジア語]])、[[/オランダ語|オランダ語]]、[[/アフリカーンス語|アフリカーンス語]], [[/低ザクセン語|低ザクセン語]], [[/リンブルフ語|リンブルフ語]]、[[/ルクセンブルク語|ルクセンブルク語]]、[[/ドイツ語|ドイツ語]]、[[/デンマーク語|デンマーク語]]、[[/スウェーデン語|スウェーデン語]]、[[/フェロー語|フェロー語]]、[[/アイスランド語|アイスランド語]]、ノルウェー語 ([[/ノルウェー語(ブークモール)|ブークモール]]及び[[/ノルウェー語(ニーノシュク)|ニーノシュク]])、[[/ゴート語|ゴート語]]
*[[/ヒッタイト語|ヒッタイト語]]、[[/ルウィ語|ルウィ語]]
*インド・イラン語派 —
**[[/インド・アーリヤ祖語|インド・アーリヤ祖語]]
***[[/アッサム語|アッサム語]]
***[[/サンスクリット|サンスクリット]]
***[[/ベンガル語|ベンガル語]]
***[[/ボージュプリー語|ボージュプリー語]]
***[[/ヒンディー語|ヒンディー語]]
***[[/パンジャブ語|パンジャブ語]]
***[[/グジャラート語|グジャラート語]]
***[[/ロマ語|ロマ語]]
**イラン語群
***[[/オセット語|オセット語]]
***クルド語([[/クルマンジー|クルマンジー]]、[[/ソラニー|ソラニー]])
***[[/タジク語|タジク語]]
***[[/パシュトー語| パシュトー語]]
***[[/ペルシア語|ペルシア語]]
*ロマンス諸語
**[[/フランス語|フランス語]]
***[[/ハイチ語|ハイチ語]]
**[[/カタルーニャ語|カタルーニャ語]]
**イベロ・ロマンス語 — [[/ポルトガル語|ポルトガル語]]、[[/ガリシア語|ガリシア語]]、アストゥリアス語、アラゴン語、[[/スペイン語|スペイン語]]
**イタリアの言語 — [[/イタリア語|イタリア語]]、ロンバルド語、[[/ナポリ語|ナポリ語]]、ヴェネツィア語、[[/シチリア語|シチリア語]]、[[/ラテン語|ラテン語]]
***[[/ダルマチア語|ダルマチア語]]
***[[/シチリア語|シチリア語]]
***[[/フリウリ語|フリウリ語]]
**[[/ルーマニア語|ルーマニア語]]
***[[/アルーマニア語|アルーマニア語]]
***[[/イストロ・ルーマニア語|イストロ・ルーマニア語]]
***[[/メグレノ・ルーマニア語|メグレノ・ルーマニア語]]
**[[/ワロン語|ワロン語]]
*[[/スラヴ祖語|スラヴ祖語]] — 古代教会スラヴ語、[[/ロシア語|ロシア語]]、[[/ウクライナ語|ウクライナ語]]、[[/ベラルーシ語|ベラルーシ語]], [[/ポーランド語|ポーランド語]], [[/チェコ語|チェコ語]], [[/スロヴァキア語|スロヴァキア語]]、[[/ブルガリア語|ブルガリア語]]、[[/セルビア・クロアチア語|セルビア・クロアチア語]]、[[/スロヴェニア語|スロヴェニア語]], [[/マケドニア語|マケドニア語]], [[/ルシン語|ルシン語]]
**[[/カシューブ語|カシューブ語]]
**[[/シレジア語|シレジア語]]
*[[/トカラ語|トカラ語A、B]]
==== 他のユーラシアの言語 ====
*[[/アフロ・アジア祖語|アフロ・アジア祖語]]
**[[/セム祖語|セム祖語]]
***[[/アラビア語|アラビア語]]
****[[/アラビア語キプロス方言|キプロス方言]]
****[[/アラビア語エジプト方言|エジプト方言]]
****[[/スーダン・アラビア語クレオール|スーダン・アラビア語クレオール]]
****[[/アラビア語チュニジア方言|チュニジア方言]]
****[[/アラビア語アルジェリア方言|アルジェリア方言]]
****[[/アラビア語モロッコ方言|モロッコ方言]]
****[[/アラビア語南レバント方言|南レバント方言]]
***[[/マルタ語|マルタ語]]
***[[/ヘブライ語|ヘブライ語]]
***[[/アッカド語|アッカド語]]
***[[/ゲエズ語|ゲエズ語]]
***[[/シリア語|シリア語]]
**[[/ハウサ語|ハウサ語]]
*[[/バスク語|バスク語]]
*[[付録:Burushaski Swadesh list|Burushaski]]
*[[/ドラヴィダ祖語|ドラヴィダ祖語]] — テルグ語、タミル語、マラヤーラム語、カンナダ語, Tulu, Gondi, Konda, and Brahui
*[[付録:Elamite Swadesh list|Elamite]]
*[[付録:Etruscan Swadesh list|Etruscan]]
*[[/グルジア語|グルジア語]]
*[[/シュメール語|シュメール語]]
*[[/ウラル祖語|ウラル祖語]] — [[/ハンガリー語|ハンガリー語]]、エルジャ語、モクシャ語、コミ・ジリエーン語, Mansi (Northern)
**[[/バルト・フィン祖語|バルト・フィン祖語]] — [[/フィンランド語|フィンランド語]], [[/エストニア語|エストニア語]]、ヴォロ語、リヴォニア語、カレリア語、ヴェプス語、ヴォート語
*[[/トルコ語|トルコ語]]
**[[/バシキール語|バシキール語]]
**[[/カザフ語|カザフ語]]
==== 環太平洋地域の言語 ====
'''北アジア'''
*[[/テュルク祖語|テュルク祖語]]
*[[/アイヌ語|アイヌ語]]
*[[/ニヴフ語|ニヴフ語]]
*[[/チュクチ語|チュクチ語]]
*[[/シナ・チベット祖語|シナ・チベット祖語]]
**[[/中国語|標準中国語]]
**[[/広東語|広東語]]
**[[/閩南語|閩南語]]
**[[/閩東語|閩東語]]
**[[/潮州語|潮州語]]
**[[/客家語|客家語]]
**[[/贛語|贛語]]
**[[/上古漢語|上古漢語]]
**[[/チベット・ビルマ祖語|チベット・ビルマ祖語]]
***[[/チベット語|チベット語]]
***[[/ビルマ語|ビルマ語]]
***[[/クキ・チン祖語|クキ・チン祖語]]
''' 東アジア '''
*[[/日本祖語|日本祖語]]
**[[/古典日本語|古典日本語]]
**[[/沖縄語|沖縄語]]
*[[/朝鮮祖語|朝鮮祖語]]
**[[/朝鮮語|朝鮮語]]
**[[/済州語|済州語]]
''' 東南アジア・オセアニア '''
*[[/オーストロアジア祖語|オーストロアジア祖語]]
**[[/クメール語|クメール語]]
**[[/ベトナム語|ベトナム語]]
*[[/オーストロネシア祖語|オーストロネシア祖語]]
**[[/台湾諸語|台湾諸語]]
**[[/マレー・ポリネシア祖語|マレー・ポリネシア祖語]]
***[[/インドネシア語|インドネシア語]]、[[/マレー語|マレー語]]、[[/タガログ語|タガログ語]], [[/セブアノ語|セブアノ語]]、[[/スンダ語|スンダ語]]
***[[/タヒチ語|タヒチ語]]、[[/ツバル語|ツバル語]]、[[/ナウル語|ナウル語]]、[[/ハワイ語|ハワイ語]]、[[/マオリ語|マオリ語]]、[[/ラパヌイ語|ラパヌイ語]]
***[[/マダガスカル語|マダガスカル語]]
*[[/パマ・ニュンガン祖語|パマ・ニュンガン祖語]]
*[[/タイ・カダイ祖語|タイ・カダイ祖語]]
**[[/タイ語|タイ語]]
**[[/ラーオ語|ラーオ語]]
*[[/モン・ミエン祖語|モン・ミエン祖語]]
**[[/白苗語|白苗語]]
==== アメリンド諸語 ====
:''See also: [[付録:Eskimo–Aleut basic vocabulary]] and [[w:Indigenous languages of the Americas|Indigenous languages of the Americas]]''
''' 北アメリカ '''
*[[付録:Dené-Yeniseian Swadesh lists|Dené–Yeniseian languages]] — Ket, Tlingit, Navajo, Dena'ina, Hupa
*[[付録:Algonquian and Iroquoian Swadesh lists|Algonquian and Iroquoian languages]] — [[付録:Ojibwe Swadesh list|Ojibwe]], Lenape, Mohawk, Cherokee, Nottoway, Erie (Language)
*[[付録:Siouan and Pawnee Swadesh lists|Siouan and Pawnee languages]] — Lakota, Dakota dialects, Osage, Crow, Tutelo, Pawnee
*[[付録:Penutian Swadesh lists|Penutian languages]]
*[[付録:Chumashan and Hokan Swadesh lists|Chumashan and Hokan languages]] — includes Yuman languages of Ipai, Kiliwa, Cocopa
*[[付録:Kiowa-Tanoan, Keresan and Zuni Swadesh lists|Kiowa-Tanoan, Keresan and Zuni languages]]
*[[付録:Muskogean Swadesh lists|Muskogean languages]]
*[[付録:Uto-Aztecan Swadesh lists|Uto-Aztecan languages]] — Nahuatl, Yaqui, Hopi, Shoshone, O'odham, Cahuilla, Tongva
*[[付録:Zuni Swadesh list|Zuni]]
''' 中央アメリカ '''
*[[付録:Oto-Manguean Swadesh lists|Oto-Manguean and other Mesoamerican languages]] — Otomi, Mixtec, Zapotec, Mazahua, Totonac, Popoluca, Huave, Chontal
*[[付録:Purepecha Swadesh list|Purepecha]]
*[[付録:Mayan Swadesh lists|Mayan languages]] — K'iche', Q'eqchi', Tzotzil, Mam, Yucatec Maya
''' 南アメリカ '''
*[[付録:Araucanian Swadesh lists|South Andean region languages]] — Aymara, Kunza, Wichi, Mapudungun, Rapa Nui,
**[[/ケチュア語|ケチュア語]]
*[[/トゥピ語|トゥピ語]]
**[[/グアラニ語|グアラニ語]]
==== アフリカの言語 ====
*[[/アフロ・アジア祖語|アフロ・アジア祖語]]
**[[/アムハラ語|アムハラ語]]
**[[/ハウサ語|ハウサ語]]
*コイサン諸語
**[[/コエコエ語|コエコエ語]]
**[[/コン語|コン語]]
*[[/ニジェール・コンゴ祖語|ニジェール・コンゴ祖語]] — ヨルバ語、イボ語、マンディンカ語、ウォロフ語
**[[/フォン語|フォン語]]
*[[/バントゥー祖語|バントゥー祖語]]
**[[/リンガラ語|リンガラ語]]
**[[/スワヒリ語|スワヒリ語]]
**[[/ズールー語|ズールー語]]
==== クレオール・ピジン ====
*[[/カーボベルデ・クレオール語|カーボベルデ・クレオール語]]
*[[/上ギニア・クレオール語|上ギニア・クレオール語]]
*[[/ハイチ語|ハイチ語]]
*[[/モーリシャス・クレオール語|モーリシャス・クレオール語]]
*[[/パピアメント語|パピアメント語]]
*[[/スラナン語|スラナン語]]
*[[/トク・ピシン|トク・ピシン]]
==== 人工言語 ====
*[[/エスペラント|エスペラント]]
*[[/イド語|イド語]]
*[[/インターリングア|インターリングア]]
*[[/インターリング|インターリング]]
*[[/リングア・フランカ・ノバ|リングア・フランカ・ノバ]]
*[[/地球同語|地球同語]]
*[[/トキポナ|トキポナ]]
*[[/ヴォラピュク|ヴォラピュク]]
==ゲルマン語及びロマンス語のスワデシュ・リスト==
The words from Swadesh's original 100-word list are designated by an asterisk (*). In the composite list on this page, there are actually 207 words, since seven of the words in the 100-word list (''breast'', ''fingernail'', ''full'', ''horn'', ''knee'', ''moon'', ''round'') were not in the original 200-word list.
{| align=center class="wikitable sortable"
| i=No | No
! c=en | [[英語]]
! c=fr | [[フランス語]]
! c=de | [[ドイツ語]]
! c=it | [[イタリア語]]
! c=es | [[スペイン語]]
! c=nl | [[オランダ語]]
! c=sw | [[スウェーデン語]]
! c=la | [[ラテン語]]
|-
| i=No | 1
| c=en | [[I]] *
| c=fr | [[je]]
| c=de | [[ich]]
| c=it | [[io]]
| c=es | [[yo]]
| c=nl | [[ik]]
| c=sw | [[jag]]
| c=la | [[ego]]
|-
| i=No | 2
| c=en | [[you]] ''sing.'', [[thou]]
| c=fr | [[tu]], [[vous]] (formal)
| c=de | [[du]], [[Sie]] (formal)
| c=it | [[tu]], [[Lei]] (formal)
| c=es | [[tú]], [[usted]] (formal)
| c=nl | [[jij]], [[je]], [[u]] (formal)
| c=sw | [[du]]
| c=la | [[tu]]
|-
| i=No | 3
| c=en | [[he]]
| c=fr | [[il]]
| c=de | [[er]]
| c=it | [[lui]], [[egli]]
| c=es | [[él]]
| c=nl | [[hij]]
| c=sw | [[han]]
| c=la | [[is]], [[ea]]
|-
| i=No | 4
| c=en | [[we]] *
| c=fr | [[nous]]
| c=de | [[wir]]
| c=it | [[noi]]
| c=es | [[nosotros]]
| c=nl | [[wij]], [[we]]
| c=sw | [[vi]]
| c=la | [[nos]]
|-
| i=No | 5
| c=en | [[you]] ''pl.''
| c=fr | [[vous]]
| c=de | [[ihr]], [[Sie]] (formal)
| c=it | [[voi]]
| c=es | [[vosotros]], [[ustedes]] (formal)
| c=nl | [[jullie]], [[u]] (formal)
| c=sw | [[ni]]
| c=la | [[vos]]
|-
| i=No | 6
| c=en | [[they]]
| c=fr | [[ils]], [[elles]]
| c=de | [[sie]]
| c=it | [[loro]], [[essi]]
| c=es | [[ellos]], [[ellas]]
| c=nl | [[zij]], [[ze]]
| c=sw | [[de]]
| c=la | [[ii]], [[eae]]
|-
| i=No | 7
| c=en | [[this]] *
| c=fr | [[ceci]]
| c=de | [[dieses]]
| c=it | [[questo]]
| c=es | [[este]]
| c=nl | [[deze]], [[dit]]
| c=sw | [[det här]]
| c=la | [[hic]], [[is]]
|-
| i=No | 8
| c=en | [[that]] *
| c=fr | [[cela]]
| c=de | [[jenes]], [[das]]
| c=it | [[quello]]
| c=es | [[ese]], [[aquel]]
| c=nl | [[die]], [[dat]]
| c=sw | [[det där]]
| c=la | [[ille]]
|-
| i=No | 9
| c=en | [[here]]
| c=fr | [[ici]]
| c=de | [[hier]]
| c=it | [[qui]], [[qua]]
| c=es | [[aquí]], [[acá]]
| c=nl | [[hier]]
| c=sw | [[här]]
| c=la | [[hic]]
|-
| i=No | 10
| c=en | [[there]]
| c=fr | [[là]]
| c=de | [[dort]]
| c=it | [[là]]
| c=es | [[ahí]], [[allí]], [[allá]]
| c=nl | [[daar]]
| c=sw | [[där]]
| c=la | [[ibi]]
|-
| i=No | 11
| c=en | [[who]] *
| c=fr | [[qui]]
| c=de | [[wer]]
| c=it | [[chi]]
| c=es | [[quien]]
| c=nl | [[wie]]
| c=sw | [[vem]]
| c=la | [[quis]]
|-
| i=No | 12
| c=en | [[what]] *
| c=fr | [[quoi]]
| c=de | [[was]]
| c=it | [[che]]
| c=es | [[que]]
| c=nl | [[wat]]
| c=sw | [[vad]]
| c=la | [[quid]]
|-
| i=No | 13
| c=en | [[where]]
| c=fr | [[où]]
| c=de | [[wo]]
| c=it | [[dove]]
| c=es | [[donde]]
| c=nl | [[waar]]
| c=sw | [[var]]
| c=la | [[ubi]]
|-
| i=No | 14
| c=en | [[when]]
| c=fr | [[quand]]
| c=de | [[wann]]
| c=it | [[quando]]
| c=es | [[cuando]]
| c=nl | [[wanneer]]
| c=sw | [[när]]
| c=la | [[quando]]
|-
| i=No | 15
| c=en | [[how]]
| c=fr | [[comment]]
| c=de | [[wie]]
| c=it | [[come]]
| c=es | [[como]]
| c=nl | [[hoe]]
| c=sw | [[hur]]
| c=la | [[quam]], [[quomodo]]
|-
| i=No | 16
| c=en | [[not]] *
| c=fr | [[ne]]...[[pas]]
| c=de | [[nicht]]
| c=it | [[non]]
| c=es | [[no]]
| c=nl | [[niet]]
| c=sw | [[inte]], [[ej]]
| c=la | [[non]]
|-
| i=No | 17
| c=en | [[all]] *
| c=fr | [[tout]]
| c=de | [[alle]]
| c=it | [[tutto]]
| c=es | [[todo]]
| c=nl | [[al]], [[alle]]
| c=sw | [[alla]]
| c=la | [[omnis]]
|-
| i=No | 18
| c=en | [[many]] *
| c=fr | [[plusieurs]]
| c=de | [[viele]]
| c=it | [[molti]]
| c=es | [[muchos]]
| c=nl | [[veel]]
| c=sw | [[många]]
| c=la | [[multi]]
|-
| i=No | 19
| c=en | [[some]]
| c=fr | [[quelques]]
| c=de | [[einige]]
| c=it | [[alcuni]]
| c=es | [[algunos]], [[unos]]
| c=nl | [[enkele]], [[sommige]]
| c=sw | [[några]], [[vissa]]
| c=la | [[aliqui]], [[aliquot]]
|-
| i=No | 20
| c=en | [[few]]
| c=fr | [[peu]]
| c=de | [[wenige]]
| c=it | [[pochi]]
| c=es | [[poco]]
| c=nl | [[weinig]]
| c=sw | [[få]]
| c=la | [[pauci]]
|-
| i=No | 21
| c=en | [[other]]
| c=fr | [[autre]]
| c=de | [[andere]]
| c=it | [[altro]]
| c=es | [[otro]]
| c=nl | [[ander]]
| c=sw | [[annan]]
| c=la | [[alter]], [[alius]]
|-
| i=No | 22
| c=en | [[one]] *
| c=fr | [[un]]
| c=de | [[eins]]
| c=it | [[uno]]
| c=es | [[uno]]
| c=nl | [[een]]
| c=sw | [[ett]]
| c=la | [[unus]]
|-
| i=No | 23
| c=en | [[two]] *
| c=fr | [[deux]]
| c=de | [[zwei]]
| c=it | [[due]]
| c=es | [[dos]]
| c=nl | [[twee]]
| c=sw | [[två]]
| c=la | [[duo]]
|-
| i=No | 24
| c=en | [[three]]
| c=fr | [[trois]]
| c=de | [[drei]]
| c=it | [[tre]]
| c=es | [[tres]]
| c=nl | [[drie]]
| c=sw | [[tre]]
| c=la | [[tres]]
|-
| i=No | 25
| c=en | [[four]]
| c=fr | [[quatre]]
| c=de | [[vier]]
| c=it | [[quattro]]
| c=es | [[cuatro]]
| c=nl | [[vier]]
| c=sw | [[fyra]]
| c=la | [[quattuor]]
|-
| i=No | 26
| c=en | [[five]]
| c=fr | [[cinq]]
| c=de | [[fünf]]
| c=it | [[cinque]]
| c=es | [[cinco]]
| c=nl | [[vijf]]
| c=sw | [[fem]]
| c=la | [[quinque]]
|-
| i=No | 27
| c=en | [[big]] *
| c=fr | [[grand]]
| c=de | [[groß]]
| c=it | [[grande]]
| c=es | [[grande]]
| c=nl | [[groot]]
| c=sw | [[stor]]
| c=la | [[magnus]], [[grandis]]
|-
| i=No | 28
| c=en | [[long]] *
| c=fr | [[long]]
| c=de | [[lang]]
| c=it | [[lungo]]
| c=es | [[largo]]
| c=nl | [[lang]]
| c=sw | [[lång]]
| c=la | [[longus]]
|-
| i=No | 29
| c=en | [[wide]]
| c=fr | [[large]]
| c=de | [[breit]], [[weit]]
| c=it | [[largo]]
| c=es | [[ancho]]
| c=nl | [[breed]], [[wijd]]
| c=sw | [[bred]], [[vid]]
| c=la | [[latus]]
|-
| i=No | 30
| c=en | [[thick]]
| c=fr | [[épais]]
| c=de | [[dick]]
| c=it | [[spesso]]
| c=es | [[grueso]]
| c=nl | [[dik]]
| c=sw | [[tjock]]
| c=la | [[creber]]
|-
| i=No | 31
| c=en | [[heavy]]
| c=fr | [[lourd]]
| c=de | [[schwer]]
| c=it | [[pesante]]
| c=es | [[pesado]]
| c=nl | [[zwaar]]
| c=sw | [[tung]]
| c=la | [[gravis]]
|-
| i=No | 32
| c=en | [[small]] *
| c=fr | [[petit]]
| c=de | [[klein]]
| c=it | [[piccolo]]
| c=es | [[pequeño]]
| c=nl | [[klein]]
| c=sw | [[liten]]
| c=la | [[parvus]]
|-
| i=No | 33
| c=en | [[short]]
| c=fr | [[court]]
| c=de | [[kurz]]
| c=it | [[corto]]
| c=es | [[corto]]
| c=nl | [[kort]]
| c=sw | [[kort]]
| c=la | [[brevis]]
|-
| i=No | 34
| c=en | [[narrow]]
| c=fr | [[étroit]]
| c=de | [[eng]]
| c=it | [[stretto]]
| c=es | [[estrecho]], [[angosto]]
| c=nl | [[smal]]
| c=sw | [[trång]]
| c=la | [[angustus]]
|-
| i=No | 35
| c=en | [[thin]]
| c=fr | [[mince]]
| c=de | [[dünn]]
| c=it | [[sottile]]
| c=es | [[delgado]], [[flaco]]
| c=nl | [[dun]]
| c=sw | [[tunn]]
| c=la | [[macer]]
|-
| i=No | 36
| c=en | [[woman]] *
| c=fr | [[femme]]
| c=de | [[Frau]]
| c=it | [[donna]]
| c=es | [[mujer]]
| c=nl | [[vrouw]]
| c=sw | [[kvinna]]
| c=la | [[femina]]
|-
| i=No | 37
| c=en | [[man]] (adult male)
| c=fr | [[homme]]
| c=de | [[Mann]]
| c=it | [[uomo]]
| c=es | [[hombre]]
| c=nl | [[man]]
| c=sw | [[man]]
| c=la | [[vir]]
|-
| i=No | 38
| c=en | [[man]] * (human being)
| c=fr | [[homme]]
| c=de | [[Mensch]]
| c=it | [[uomo]]
| c=es | [[hombre]]
| c=nl | [[mens]]
| c=sw | [[människa]]
| c=la | [[homo]]
|-
| i=No | 39
| c=en | [[child]]
| c=fr | [[enfant]]
| c=de | [[Kind]]
| c=it | [[bambino]]
| c=es | [[niño]]
| c=nl | [[kind]]
| c=sw | [[barn]]
| c=la | [[puer]]
|-
| i=No | 40
| c=en | [[wife]]
| c=fr | [[femme]], [[épouse]]
| c=de | [[Frau]], [[Ehefrau]]
| c=it | [[moglie]]
| c=es | [[esposa]], [[mujer]]
| c=nl | [[vrouw]], [[echtgenote]]
| c=sw | [[hustru]], [[maka]], [[fru]]
| c=la | [[uxor]], [[mulier]]
|-
| i=No | 41
| c=en | [[husband]]
| c=fr | [[mari]], [[époux]]
| c=de | [[Mann]], [[Ehemann]]
| c=it | [[marito]]
| c=es | [[esposo]], [[marido]]
| c=nl | [[man]], [[echtgenoot]]
| c=sw | [[man]], [[make]]
| c=la | [[maritus]]
|-
| i=No | 42
| c=en | [[mother]]
| c=fr | [[mère]]
| c=de | [[Mutter]]
| c=it | [[madre]]
| c=es | [[madre]]
| c=nl | [[moeder]]
| c=sw | [[mamma]], [[mor]]
| c=la | [[mater]]
|-
| i=No | 43
| c=en | [[father]]
| c=fr | [[père]]
| c=de | [[Vater]]
| c=it | [[padre]]
| c=es | [[padre]]
| c=nl | [[vader]]
| c=sw | [[pappa]], [[far]]
| c=la | [[pater]]
|-
| i=No | 44
| c=en | [[animal]]
| c=fr | [[animal]]
| c=de | [[Tier]]
| c=it | [[animale]]
| c=es | [[animal]]
| c=nl | [[dier]]
| c=sw | [[djur]]
| c=la | [[animal]]
|-
| i=No | 45
| c=en | [[fish]] *
| c=fr | [[poisson]]
| c=de | [[Fisch]]
| c=it | [[pesce]]
| c=es | [[pez]], [[pescado]]
| c=nl | [[vis]]
| c=sw | [[fisk]]
| c=la | [[piscis]]
|-
| i=No | 46
| c=en | [[bird]] *
| c=fr | [[oiseau]]
| c=de | [[Vogel]]
| c=it | [[uccello]]
| c=es | [[ave]], [[pájaro]]
| c=nl | [[vogel]]
| c=sw | [[fågel]]
| c=la | [[avis]]
|-
| i=No | 47
| c=en | [[dog]] *
| c=fr | [[chien]]
| c=de | [[Hund]]
| c=it | [[cane]]
| c=es | [[perro]]
| c=nl | [[hond]]
| c=sw | [[hund]]
| c=la | [[canis]]
|-
| i=No | 48
| c=en | [[louse]] *
| c=fr | [[pou]]
| c=de | [[Laus]]
| c=it | [[pidocchio]]
| c=es | [[piojo]]
| c=nl | [[luis]]
| c=sw | [[lus]]
| c=la | [[pedis]]
|-
| i=No | 49
| c=en | [[snake]]
| c=fr | [[serpent]]
| c=de | [[Schlange]]
| c=it | [[serpente]]
| c=es | [[serpiente]], [[culebra]]
| c=nl | [[slang]]
| c=sw | [[orm]]
| c=la | [[serpens]]
|-
| i=No | 50
| c=en | [[worm]]
| c=fr | [[ver]]
| c=de | [[Wurm]]
| c=it | [[verme]]
| c=es | [[gusano]]
| c=nl | [[worm]]
| c=sw | [[mask]]
| c=la | [[vermis]]
|-
| i=No | 51
| c=en | [[tree]] *
| c=fr | [[arbre]]
| c=de | [[Baum]]
| c=it | [[albero]]
| c=es | [[árbol]]
| c=nl | [[boom]]
| c=sw | [[träd]]
| c=la | [[arbor]]
|-
| i=No | 52
| c=en | [[forest]]
| c=fr | [[forêt]]
| c=de | [[Wald]]
| c=it | [[foresta]]
| c=es | [[bosque]]
| c=nl | [[woud]]
| c=sw | [[skog]]
| c=la | [[silva]]
|-
| i=No | 53
| c=en | [[stick]]
| c=fr | [[bâton]]
| c=de | [[Stock]]
| c=it | [[bastone]]
| c=es | [[palo]]
| c=nl | [[stok]]
| c=sw | [[pinne]]
| c=la | [[fustis]]
|-
| i=No | 54
| c=en | [[fruit]]
| c=fr | [[fruit]]
| c=de | [[Frucht]]
| c=it | [[frutta]]
| c=es | [[fruta]]
| c=nl | [[fruit]], [[vrucht]]
| c=sw | [[frukt]]
| c=la | [[fructus]]
|-
| i=No | 55
| c=en | [[seed]] *
| c=fr | [[graine]]
| c=de | [[Samen]]
| c=it | [[seme]]
| c=es | [[semilla]]
| c=nl | [[zaad]]
| c=sw | [[frö]]
| c=la | [[semen]]
|-
| i=No | 56
| c=en | [[leaf]] *
| c=fr | [[feuille]]
| c=de | [[Blatt]]
| c=it | [[foglia]]
| c=es | [[hoja]]
| c=nl | [[blad]]
| c=sw | [[löv]], [[blad]]
| c=la | [[folium]]
|-
| i=No | 57
| c=en | [[root]] *
| c=fr | [[racine]]
| c=de | [[Wurzel]]
| c=it | [[radice]]
| c=es | [[raíz]]
| c=nl | [[wortel]]
| c=sw | [[rot]]
| c=la | [[radix]]
|-
| i=No | 58
| c=en | [[bark]] * (from tree)
| c=fr | [[écorce]]
| c=de | [[Rinde]]
| c=it | [[corteccia]]
| c=es | [[corteza]]
| c=nl | [[schors]]
| c=sw | [[bark]]
| c=la | [[cortex]]
|-
| i=No | 59
| c=en | [[flower]]
| c=fr | [[fleur]]
| c=de | [[Blume]]
| c=it | [[fiore]]
| c=es | [[flor]]
| c=nl | [[bloem]]
| c=sw | [[blomma]]
| c=la | [[flos]]
|-
| i=No | 60
| c=en | [[grass]]
| c=fr | [[herbe]]
| c=de | [[Gras]]
| c=it | [[erba]]
| c=es | [[hierba]], [[pasto]]
| c=nl | [[gras]]
| c=sw | [[gräs]]
| c=la | [[herba]]
|-
| i=No | 61
| c=en | [[rope]]
| c=fr | [[corde]]
| c=de | [[Seil]]
| c=it | [[corda]]
| c=es | [[cuerda]]
| c=nl | [[touw]], [[koord]]
| c=sw | [[rep]]
| c=la | [[funis]]
|-
| i=No | 62
| c=en | [[skin]] *
| c=fr | [[peau]]
| c=de | [[Haut]]
| c=it | [[pelle]]
| c=es | [[piel]]
| c=nl | [[huid]]
| c=sw | [[hud]]
| c=la | [[cutis]]
|-
| i=No | 63
| c=en | [[meat]]
| c=fr | [[viande]]
| c=de | [[Fleisch]]
| c=it | [[carne]]
| c=es | [[carne]]
| c=nl | [[vlees]]
| c=sw | [[kött]]
| c=la | [[caro]]
|-
| i=No | 64
| c=en | [[blood]] *
| c=fr | [[sang]]
| c=de | [[Blut]]
| c=it | [[sangue]]
| c=es | [[sangre]]
| c=nl | [[bloed]]
| c=sw | [[blod]]
| c=la | [[sanguis]]
|-
| i=No | 65
| c=en | [[bone]] *
| c=fr | [[os]]
| c=de | [[Knochen]]
| c=it | [[osso]]
| c=es | [[hueso]]
| c=nl | [[been]], [[bot]]
| c=sw | [[ben]]
| c=la | [[os]]
|-
| i=No | 66
| c=en | [[fat]] * (n.)
| c=fr | [[graisse]]
| c=de | [[Fett]]
| c=it | [[grasso]]
| c=es | [[grasa]]
| c=nl | [[vet]]
| c=sw | [[fett]]
| c=la | [[adeps]]
|-
| i=No | 67
| c=en | [[egg]] *
| c=fr | [[œuf]]
| c=de | [[Ei]]
| c=it | [[uovo]]
| c=es | [[huevo]]
| c=nl | [[ei]]
| c=sw | [[ägg]]
| c=la | [[ovum]]
|-
| i=No | 68
| c=en | [[horn]] *
| c=fr | [[corne]]
| c=de | [[Horn]]
| c=it | [[corno]]
| c=es | [[cuerno]]
| c=nl | [[hoorn]]
| c=sw | [[horn]]
| c=la | [[cornu]]
|-
| i=No | 69
| c=en | [[tail]] *
| c=fr | [[queue]]
| c=de | [[Schwanz]]
| c=it | [[coda]]
| c=es | [[cola]]
| c=nl | [[staart]]
| c=sw | [[svans]]
| c=la | [[cauda]]
|-
| i=No | 70
| c=en | [[feather]] *
| c=fr | [[plume]]
| c=de | [[Feder]]
| c=it | [[piuma]]
| c=es | [[pluma]]
| c=nl | [[veer]]
| c=sw | [[fjäder]]
| c=la | [[penna]]
|-
| i=No | 71
| c=en | [[hair]] *
| c=fr | [[cheveu]]
| c=de | [[Haar]]
| c=it | [[capelli]]
| c=es | [[cabello]], [[pelo]]
| c=nl | [[haar]]
| c=sw | [[hår]]
| c=la | [[capillus]], [[coma]], [[crinis]]
|-
| i=No | 72
| c=en | [[head]] *
| c=fr | [[tête]]
| c=de | [[Kopf]], [[Haupt]]
| c=it | [[testa]]
| c=es | [[cabeza]]
| c=nl | [[hoofd]], [[kop]]
| c=sw | [[huvud]]
| c=la | [[caput]]
|-
| i=No | 73
| c=en | [[ear]] *
| c=fr | [[oreille]]
| c=de | [[Ohr]]
| c=it | [[orecchio]]
| c=es | [[oreja]]
| c=nl | [[oor]]
| c=sw | [[öra]]
| c=la | [[auris]]
|-
| i=No | 74
| c=en | [[eye]] *
| c=fr | [[œil]]
| c=de | [[Auge]]
| c=it | [[occhio]]
| c=es | [[ojo]]
| c=nl | [[oog]]
| c=sw | [[öga]]
| c=la | [[oculus]]
|-
| i=No | 75
| c=en | [[nose]] *
| c=fr | [[nez]]
| c=de | [[Nase]]
| c=it | [[naso]]
| c=es | [[nariz]]
| c=nl | [[neus]]
| c=sw | [[näsa]]
| c=la | [[nasus]]
|-
| i=No | 76
| c=en | [[mouth]] *
| c=fr | [[bouche]]
| c=de | [[Mund]]
| c=it | [[bocca]]
| c=es | [[boca]]
| c=nl | [[mond]]
| c=sw | [[mun]]
| c=la | [[os]]
|-
| i=No | 77
| c=en | [[tooth]] *
| c=fr | [[dent]]
| c=de | [[Zahn]]
| c=it | [[dente]]
| c=es | [[diente]]
| c=nl | [[tand]]
| c=sw | [[tand]]
| c=la | [[dens]]
|-
| i=No | 78
| c=en | [[tongue]] *
| c=fr | [[langue]]
| c=de | [[Zunge]]
| c=it | [[lingua]]
| c=es | [[lengua]]
| c=nl | [[tong]]
| c=sw | [[tunga]]
| c=la | [[lingua]]
|-
| i=No | 79
| c=en | [[fingernail]]
| c=fr | [[ongle]]
| c=de | [[Fingernagel]]
| c=it | [[unghia]]
| c=es | [[uña]]
| c=nl | [[vingernagel]]
| c=sw | [[nagel]]
| c=la | [[unguis]]
|-
| i=No | 80
| c=en | [[foot]] *
| c=fr | [[pied]]
| c=de | [[Fuß]]
| c=it | [[piede]]
| c=es | [[pie]]
| c=nl | [[voet]]
| c=sw | [[fot]]
| c=la | [[pes]]
|-
| i=No | 81
| c=en | [[leg]]
| c=fr | [[jambe]]
| c=de | [[Bein]]
| c=it | [[gamba]]
| c=es | [[pierna]]
| c=nl | [[been]]
| c=sw | [[ben]]
| c=la | [[crus]]
|-
| i=No | 82
| c=en | [[knee]] *
| c=fr | [[genou]]
| c=de | [[Knie]]
| c=it | [[ginocchio]]
| c=es | [[rodilla]]
| c=nl | [[knie]]
| c=sw | [[knä]]
| c=la | [[genu]]
|-
| i=No | 83
| c=en | [[hand]] *
| c=fr | [[main]]
| c=de | [[Hand]]
| c=it | [[mano]]
| c=es | [[mano]]
| c=nl | [[hand]]
| c=sw | [[hand]]
| c=la | [[manus]]
|-
| i=No | 84
| c=en | [[wing]]
| c=fr | [[aile]]
| c=de | [[Flügel]]
| c=it | [[ala]]
| c=es | [[ala]]
| c=nl | [[vleugel]]
| c=sw | [[vinge]]
| c=la | [[ala]]
|-
| i=No | 85
| c=en | [[belly]] *
| c=fr | [[ventre]]
| c=de | [[Bauch]]
| c=it | [[pancia]]
| c=es | [[barriga]], [[vientre]], [[panza]]
| c=nl | [[buik]]
| c=sw | [[mage]]
| c=la | [[venter]]
|-
| i=No | 86
| c=en | [[guts]]
| c=fr | [[entrailles]]
| c=de | [[Eingeweide]], [[Innereien]]
| c=it | [[intestino]]
| c=es | [[entrañas]], [[tripas]]
| c=nl | [[ingewanden]]
| c=sw | [[inälvor]]
| c=la | [[intestina]]
|-
| i=No | 87
| c=en | [[neck]] *
| c=fr | [[cou]]
| c=de | [[Hals]]
| c=it | [[collo]]
| c=es | [[cuello]]
| c=nl | [[nek]]
| c=sw | [[hals]], [[nacke]]
| c=la | [[collum]], [[cervix]]
|-
| i=No | 88
| c=en | [[back]]
| c=fr | [[dos]]
| c=de | [[Rücken]]
| c=it | [[schiena]]
| c=es | [[espalda]]
| c=nl | [[rug]]
| c=sw | [[rygg]]
| c=la | [[tergum]]
|-
| i=No | 89
| c=en | [[breast]] *
| c=fr | [[sein]], [[poitrine]]
| c=de | [[Brust]]
| c=it | [[petto]]
| c=es | [[pecho]], [[seno]]
| c=nl | [[borst]]
| c=sw | [[bröst]]
| c=la | [[pectus]], [[mamma]]
|-
| i=No | 90
| c=en | [[heart]] *
| c=fr | [[cœur]]
| c=de | [[Herz]]
| c=it | [[cuore]]
| c=es | [[corazón]]
| c=nl | [[hart]]
| c=sw | [[hjärta]]
| c=la | [[cor]]
|-
| i=No | 91
| c=en | [[liver]] *
| c=fr | [[foie]]
| c=de | [[Leber]]
| c=it | [[fegato]]
| c=es | [[hígado]]
| c=nl | [[lever]]
| c=sw | [[lever]]
| c=la | [[iecur]]
|-
| i=No | 92
| c=en | [[drink]] *
| c=fr | [[boire]]
| c=de | [[trinken]]
| c=it | [[bere]]
| c=es | [[beber]], [[tomar]]
| c=nl | [[drinken]]
| c=sw | [[dricka]]
| c=la | [[bibere]]
|-
| i=No | 93
| c=en | [[eat]] *
| c=fr | [[manger]]
| c=de | [[essen]]
| c=it | [[mangiare]]
| c=es | [[comer]]
| c=nl | [[eten]]
| c=sw | [[äta]]
| c=la | [[edere]]
|-
| i=No | 94
| c=en | [[bite]] *
| c=fr | [[mordre]]
| c=de | [[beißen]]
| c=it | [[mordere]]
| c=es | [[morder]]
| c=nl | [[bijten]]
| c=sw | [[bita]]
| c=la | [[mordere]]
|-
| i=No | 95
| c=en | [[suck]]
| c=fr | [[sucer]]
| c=de | [[saugen]]
| c=it | [[succhiare]]
| c=es | [[chupar]]
| c=nl | [[zuigen]]
| c=sw | [[suga]]
| c=la | [[sugere]]
|-
| i=No | 96
| c=en | [[spit]]
| c=fr | [[cracher]]
| c=de | [[spucken]]
| c=it | [[sputare]]
| c=es | [[escupir]]
| c=nl | [[spuwen]]
| c=sw | [[spotta]]
| c=la | [[sputare]]
|-
| i=No | 97
| c=en | [[vomit]]
| c=fr | [[vomir]]
| c=de | [[erbrechen]]
| c=it | [[vomitare]]
| c=es | [[vomitar]]
| c=nl | [[braken]], [[overgeven]]
| c=sw | [[kräkas]], [[spy]]
| c=la | [[vomere]]
|-
| i=No | 98
| c=en | [[blow]]
| c=fr | [[souffler]]
| c=de | [[blasen]]
| c=it | [[soffiare]]
| c=es | [[soplar]]
| c=nl | [[blazen]]
| c=sw | [[blåsa]]
| c=la | [[flare]]
|-
| i=No | 99
| c=en | [[breathe]]
| c=fr | [[respirer]]
| c=de | [[atmen]]
| c=it | [[respirare]]
| c=es | [[respirar]]
| c=nl | [[ademen]]
| c=sw | [[andas]]
| c=la | [[spirare]]
|-
| i=No | 100
| c=en | [[laugh]]
| c=fr | [[rire]]
| c=de | [[lachen]]
| c=it | [[ridere]]
| c=es | [[reír]]
| c=nl | [[lachen]]
| c=sw | [[skratta]]
| c=la | [[ridere]]
|-
| i=No | 101
| c=en | [[see]] *
| c=fr | [[voir]]
| c=de | [[sehen]]
| c=it | [[vedere]]
| c=es | [[ver]]
| c=nl | [[zien]]
| c=sw | [[se]]
| c=la | [[videre]]
|-
| i=No | 102
| c=en | [[hear]] *
| c=fr | [[entendre]]
| c=de | [[hören]]
| c=it | [[udire]], [[sentire]]
| c=es | [[oír]]
| c=nl | [[horen]]
| c=sw | [[höra]]
| c=la | [[audire]]
|-
| i=No | 103
| c=en | [[know]] * (a fact)
| c=fr | [[savoir]]
| c=de | [[wissen]]
| c=it | [[sapere]]
| c=es | [[saber]]
| c=nl | [[weten]]
| c=sw | [[veta]]
| c=la | [[scire]]
|-
| i=No | 104
| c=en | [[think]]
| c=fr | [[penser]]
| c=de | [[denken]]
| c=it | [[pensare]]
| c=es | [[pensar]]
| c=nl | [[denken]]
| c=sw | [[tänka]]
| c=la | [[putare]]
|-
| i=No | 105
| c=en | [[smell]]
| c=fr | [[sentir]]
| c=de | [[riechen]]
| c=it | [[odorare]], [[annusare]]
| c=es | [[oler]]
| c=nl | [[ruiken]]
| c=sw | [[lukta]]
| c=la | [[olere]]
|-
| i=No | 106
| c=en | [[fear]]
| c=fr | [[craindre]], [[avoir]] [[peur]]
| c=de | [[fürchten]]
| c=it | [[temere]]
| c=es | [[temer]]
| c=nl | [[vrezen]], [[angst]]
| c=sw | [[frukta]], [[rädas]]
| c=la | [[timere]]
|-
| i=No | 107
| c=en | [[sleep]] *
| c=fr | [[dormir]]
| c=de | [[schlafen]]
| c=it | [[dormire]]
| c=es | [[dormir]]
| c=nl | [[slapen]]
| c=sw | [[sova]]
| c=la | [[dormire]]
|-
| i=No | 108
| c=en | [[live]]
| c=fr | [[vivre]]
| c=de | [[leben]]
| c=it | [[vivere]]
| c=es | [[vivir]]
| c=nl | [[leven]]
| c=sw | [[leva]]
| c=la | [[vivere]]
|-
| i=No | 109
| c=en | [[die]] *
| c=fr | [[mourir]]
| c=de | [[sterben]]
| c=it | [[morire]]
| c=es | [[morir]]
| c=nl | [[sterven]]
| c=sw | [[dö]]
| c=la | [[mori]]
|-
| i=No | 110
| c=en | [[kill]] *
| c=fr | [[tuer]]
| c=de | [[töten]]
| c=it | [[uccidere]]
| c=es | [[matar]]
| c=nl | [[doden]]
| c=sw | [[döda]]
| c=la | [[necare]]
|-
| i=No | 111
| c=en | [[fight]]
| c=fr | [[se]] [[battre]]
| c=de | [[kämpfen]]
| c=it | [[combattere]]
| c=es | [[pelear]]
| c=nl | [[vechten]]
| c=sw | [[strida]]
| c=la | [[pugnare]]
|-
| i=No | 112
| c=en | [[hunt]]
| c=fr | [[chasser]]
| c=de | [[jagen]]
| c=it | [[cacciare]]
| c=es | [[cazar]]
| c=nl | [[jagen]]
| c=sw | [[jaga]]
| c=la | [[venari]]
|-
| i=No | 113
| c=en | [[hit]]
| c=fr | [[frapper]]
| c=de | [[schlagen]]
| c=it | [[colpire]]
| c=es | [[golpear]]
| c=nl | [[slaan]]
| c=sw | [[slå]]
| c=la | [[pellere]]
|-
| i=No | 114
| c=en | [[cut]]
| c=fr | [[couper]]
| c=de | [[schneiden]]
| c=it | [[tagliare]]
| c=es | [[cortar]]
| c=nl | [[snijden]]
| c=sw | [[skära]]
| c=la | [[secare]]
|-
| i=No | 115
| c=en | [[split]]
| c=fr | [[fendre]]
| c=de | [[spalten]]
| c=it | [[dividere]], [[separare]]
| c=es | [[partir]]
| c=nl | [[splijten]]
| c=sw | [[dela]], [[klyva]]
| c=la | [[scindere]], [[partiri]]
|-
| i=No | 116
| c=en | [[stab]]
| c=fr | [[poignarder]]
| c=de | [[stechen]]
| c=it | [[pugnalare]]
| c=es | [[apuñalar]]
| c=nl | [[steken]]
| c=sw | [[sticka]]
| c=la | [[traicere]]
|-
| i=No | 117
| c=en | [[scratch]]
| c=fr | [[gratter]]
| c=de | [[kratzen]]
| c=it | [[graffiare]]
| c=es | [[arañar]], [[rascar]]
| c=nl | [[krabben]]
| c=sw | [[klia]]
| c=la | [[radere]]
|-
| i=No | 118
| c=en | [[dig]]
| c=fr | [[creuser]]
| c=de | [[graben]]
| c=it | [[scavare]]
| c=es | [[cavar]]
| c=nl | [[graven]]
| c=sw | [[gräva]]
| c=la | [[fodere]]
|-
| i=No | 119
| c=en | [[swim]] *
| c=fr | [[nager]]
| c=de | [[schwimmen]]
| c=it | [[nuotare]]
| c=es | [[nadar]]
| c=nl | [[zwemmen]]
| c=sw | [[simma]]
| c=la | [[natare]]
|-
| i=No | 120
| c=en | [[fly]] * (v.)
| c=fr | [[voler]]
| c=de | [[fliegen]]
| c=it | [[volare]]
| c=es | [[volar]]
| c=nl | [[vliegen]]
| c=sw | [[flyga]]
| c=la | [[volare]]
|-
| i=No | 121
| c=en | [[walk]] *
| c=fr | [[marcher]]
| c=de | [[gehen]]
| c=it | [[camminare]]
| c=es | [[caminar]]
| c=nl | [[lopen]]
| c=sw | [[gå]]
| c=la | [[gradi]]
|-
| i=No | 122
| c=en | [[come]] *
| c=fr | [[venir]]
| c=de | [[kommen]]
| c=it | [[venire]]
| c=es | [[venir]]
| c=nl | [[komen]]
| c=sw | [[komma]]
| c=la | [[venire]]
|-
| i=No | 123
| c=en | [[lie]] *
| c=fr | [[se|s]]'[[étendre]]
| c=de | [[liegen]]
| c=it | [[distendersi]]
| c=es | [[echarse]], [[acostarse]], [[tenderse]]
| c=nl | [[liggen]]
| c=sw | [[ligga]]
| c=la | [[iacere]]
|-
| i=No | 124
| c=en | [[sit]] *
| c=fr | [[se|s]]'[[asseoir]]
| c=de | [[sitzen]]
| c=it | [[sedere]]
| c=es | [[sentarse]]
| c=nl | [[zitten]]
| c=sw | [[sitta]]
| c=la | [[sedere]]
|-
| i=No | 125
| c=en | [[stand]] *
| c=fr | [[se lever]]
| c=de | [[stehen]]
| c=it | [[stare]] [[in]] [[piedi]]
| c=es | [[estar de pie]]
| c=nl | [[staan]]
| c=sw | [[stå]]
| c=la | [[stare]]
|-
| i=No | 126
| c=en | [[turn]]
| c=fr | [[tourner]]
| c=de | [[drehen]]
| c=it | [[girare]]
| c=es | [[voltear]]
| c=nl | [[draaien]]
| c=sw | [[svänga]]
| c=la | [[vertere]]
|-
| i=No | 127
| c=en | [[fall]]
| c=fr | [[tomber]]
| c=de | [[fallen]]
| c=it | [[cadere]]
| c=es | [[caer]]
| c=nl | [[vallen]]
| c=sw | [[falla]]
| c=la | [[cadere]]
|-
| i=No | 128
| c=en | [[give]] *
| c=fr | [[donner]]
| c=de | [[geben]]
| c=it | [[dare]]
| c=es | [[dar]]
| c=nl | [[geven]]
| c=sw | [[ge]]
| c=la | [[dare]]
|-
| i=No | 129
| c=en | [[hold]]
| c=fr | [[tenir]]
| c=de | [[halten]]
| c=it | [[tenere]]
| c=es | [[sostener]]
| c=nl | [[houden]]
| c=sw | [[hålla]]
| c=la | [[tenere]]
|-
| i=No | 130
| c=en | [[squeeze]]
| c=fr | [[serrer]]
| c=de | [[quetschen]]
| c=it | [[spremere]]
| c=es | [[apretar]]
| c=nl | [[knijpen]]
| c=sw | [[klämma]]
| c=la | [[premere]]
|-
| i=No | 131
| c=en | [[rub]]
| c=fr | [[frotter]]
| c=de | [[reiben]]
| c=it | [[strofinare]]
| c=es | [[frotar]], [[restregar]]
| c=nl | [[wrijven]]
| c=sw | [[gnida]]
| c=la | [[fricare]]
|-
| i=No | 132
| c=en | [[wash]]
| c=fr | [[laver]]
| c=de | [[waschen]]
| c=it | [[lavare]]
| c=es | [[lavar]]
| c=nl | [[wassen]]
| c=sw | [[tvätta]]
| c=la | [[lavare]]
|-
| i=No | 133
| c=en | [[wipe]]
| c=fr | [[essuyer]]
| c=de | [[wischen]]
| c=it | [[asciugare]]
| c=es | [[limpiar]]
| c=nl | [[vegen]]
| c=sw | [[rensa]]
| c=la | [[tergere]]
|-
| i=No | 134
| c=en | [[pull]]
| c=fr | [[tirer]]
| c=de | [[ziehen]]
| c=it | [[tirare]]
| c=es | [[tirar]]
| c=nl | [[trekken]]
| c=sw | [[dra]]
| c=la | [[trahere]]
|-
| i=No | 135
| c=en | [[push]]
| c=fr | [[pousser]]
| c=de | [[drücken]]
| c=it | [[spingere]]
| c=es | [[empujar]]
| c=nl | [[duwen]]
| c=sw | [[trycka]]
| c=la | [[pellere]], [[urgere]]
|-
| i=No | 136
| c=en | [[throw]]
| c=fr | [[jeter]]
| c=de | [[werfen]]
| c=it | [[tirare]]
| c=es | [[tirar]]
| c=nl | [[werpen]], [[gooien]]
| c=sw | [[kasta]]
| c=la | [[iacere]]
|-
| i=No | 137
| c=en | [[tie]]
| c=fr | [[lier]]
| c=de | [[binden]]
| c=it | [[legare]]
| c=es | [[atar]]
| c=nl | [[knopen]]
| c=sw | [[knyta]], [[binda]]
| c=la | [[stringere]], [[ligare]]
|-
| i=No | 138
| c=en | [[sew]]
| c=fr | [[coudre]]
| c=de | [[nähen]]
| c=it | [[cucire]]
| c=es | [[coser]]
| c=nl | [[naaien]]
| c=sw | [[sy]]
| c=la | [[suere]]
|-
| i=No | 139
| c=en | [[count]]
| c=fr | [[compter]]
| c=de | [[zählen]]
| c=it | [[contare]]
| c=es | [[contar]]
| c=nl | [[tellen]]
| c=sw | [[räkna]]
| c=la | [[numerare]]
|-
| i=No | 140
| c=en | [[say]] *
| c=fr | [[dire]]
| c=de | [[sagen]]
| c=it | [[dire]]
| c=es | [[decir]]
| c=nl | [[zeggen]]
| c=sw | [[säga]]
| c=la | [[dicere]]
|-
| i=No | 141
| c=en | [[sing]]
| c=fr | [[chanter]]
| c=de | [[singen]]
| c=it | [[cantare]]
| c=es | [[cantar]]
| c=nl | [[zingen]]
| c=sw | [[sjunga]]
| c=la | [[canere]]
|-
| i=No | 142
| c=en | [[play]]
| c=fr | [[jouer]]
| c=de | [[spielen]]
| c=it | [[giocare]]
| c=es | [[jugar]]
| c=nl | [[spelen]]
| c=sw | [[leka]], [[spela]]
| c=la | [[ludere]]
|-
| i=No | 143
| c=en | [[float]]
| c=fr | [[flotter]]
| c=de | [[schweben]]
| c=it | [[galleggiare]]
| c=es | [[flotar]]
| c=nl | [[zweven]]
| c=sw | [[flyta]]
| c=la | [[fluctuare]]
|-
| i=No | 144
| c=en | [[flow]]
| c=fr | [[couler]]
| c=de | [[fließen]]
| c=it | [[fluire]]
| c=es | [[fluir]]
| c=nl | [[vloeien]]
| c=sw | [[rinna]]
| c=la | [[fluere]]
|-
| i=No | 145
| c=en | [[freeze]]
| c=fr | [[geler]]
| c=de | [[frieren]]
| c=it | [[gelare]]
| c=es | [[helar]]
| c=nl | [[vriezen]]
| c=sw | [[frysa]]
| c=la | [[gelare]]
|-
| i=No | 146
| c=en | [[swell]]
| c=fr | [[gonfler]]
| c=de | [[schwellen]]
| c=it | [[gonfiare]]
| c=es | [[hincharse]]
| c=nl | [[zwellen]]
| c=sw | [[svälla]]
| c=la | [[inflare]]
|-
| i=No | 147
| c=en | [[sun]] *
| c=fr | [[soleil]]
| c=de | [[Sonne]]
| c=it | [[sole]]
| c=es | [[sol]]
| c=nl | [[zon]]
| c=sw | [[sol]]
| c=la | [[sol]]
|-
| i=No | 148
| c=en | [[moon]] *
| c=fr | [[lune]]
| c=de | [[Mond]]
| c=it | [[luna]]
| c=es | [[luna]]
| c=nl | [[maan]]
| c=sw | [[måne]]
| c=la | [[luna]]
|-
| i=No | 149
| c=en | [[star]] *
| c=fr | [[étoile]]
| c=de | [[Stern]]
| c=it | [[stella]]
| c=es | [[estrella]]
| c=nl | [[ster]]
| c=sw | [[stjärna]]
| c=la | [[stella]]
|-
| i=No | 150
| c=en | [[water]] *
| c=fr | [[eau]]
| c=de | [[Wasser]]
| c=it | [[acqua]]
| c=es | [[agua]]
| c=nl | [[water]]
| c=sw | [[vatten]]
| c=la | [[aqua]]
|-
| i=No | 151
| c=en | [[rain]] *
| c=fr | [[pluie]]
| c=de | [[Regen]]
| c=it | [[pioggia]]
| c=es | [[lluvia]]
| c=nl | [[regen]]
| c=sw | [[regn]]
| c=la | [[pluvia]]
|-
| i=No | 152
| c=en | [[river]]
| c=fr | [[rivière]]
| c=de | [[Fluß]]
| c=it | [[fiume]]
| c=es | [[río]]
| c=nl | [[rivier]]
| c=sw | [[flod]]
| c=la | [[fluvius]]
|-
| i=No | 153
| c=en | [[lake]]
| c=fr | [[lac]]
| c=de | [[See]]
| c=it | [[lago]]
| c=es | [[lago]]
| c=nl | [[meer]]
| c=sw | [[sjö]]
| c=la | [[lacus]]
|-
| i=No | 154
| c=en | [[sea]]
| c=fr | [[mer]]
| c=de | [[Meer]], [[See]]
| c=it | [[mare]]
| c=es | [[mar]]
| c=nl | [[zee]]
| c=sw | [[hav]]
| c=la | [[mare]]
|-
| i=No | 155
| c=en | [[salt]]
| c=fr | [[sel]]
| c=de | [[Salz]]
| c=it | [[sale]]
| c=es | [[sal]]
| c=nl | [[zout]]
| c=sw | [[salt]]
| c=la | [[sal]]
|-
| i=No | 156
| c=en | [[stone]] *
| c=fr | [[pierre]]
| c=de | [[Stein]]
| c=it | [[pietra]]
| c=es | [[piedra]]
| c=nl | [[steen]]
| c=sw | [[sten]]
| c=la | [[lapis]], [[petra]]
|-
| i=No | 157
| c=en | [[sand]] *
| c=fr | [[sable]]
| c=de | [[Sand]]
| c=it | [[sabbia]]
| c=es | [[arena]]
| c=nl | [[zand]]
| c=sw | [[sand]]
| c=la | [[arena]]
|-
| i=No | 158
| c=en | [[dust]]
| c=fr | [[poussière]]
| c=de | [[Staub]]
| c=it | [[polvere]]
| c=es | [[polvo]]
| c=nl | [[stof]]
| c=sw | [[damm]]
| c=la | [[pulvis]]
|-
| i=No | 159
| c=en | [[earth]] *
| c=fr | [[terre]]
| c=de | [[Erde]]
| c=it | [[terra]]
| c=es | [[tierra]]
| c=nl | [[aarde]]
| c=sw | [[jord]]
| c=la | [[terra]]
|-
| i=No | 160
| c=en | [[cloud]] *
| c=fr | [[nuage]]
| c=de | [[Wolke]]
| c=it | [[nuvola]]
| c=es | [[nube]]
| c=nl | [[wolk]]
| c=sw | [[moln]]
| c=la | [[nimbus]], [[nubes]]
|-
| i=No | 161
| c=en | [[fog]]
| c=fr | [[brouillard]]
| c=de | [[Nebel]]
| c=it | [[nebbia]]
| c=es | [[niebla]]
| c=nl | [[mist]], [[nevel]]
| c=sw | [[dimma]]
| c=la | [[caligo]], [[nebula]]
|-
| i=No | 162
| c=en | [[sky]]
| c=fr | [[ciel]]
| c=de | [[Himmel]]
| c=it | [[cielo]]
| c=es | [[cielo]]
| c=nl | [[lucht]]
| c=sw | [[himmel]]
| c=la | [[caelum]]
|-
| i=No | 163
| c=en | [[wind]]
| c=fr | [[vent]]
| c=de | [[Wind]]
| c=it | [[vento]]
| c=es | [[viento]]
| c=nl | [[wind]]
| c=sw | [[vind]]
| c=la | [[ventus]]
|-
| i=No | 164
| c=en | [[snow]]
| c=fr | [[neige]]
| c=de | [[Schnee]]
| c=it | [[neve]]
| c=es | [[nieve]]
| c=nl | [[sneeuw]]
| c=sw | [[snö]]
| c=la | [[nix]]
|-
| i=No | 165
| c=en | [[ice]]
| c=fr | [[glace]]
| c=de | [[Eis]]
| c=it | [[ghiaccio]]
| c=es | [[hielo]]
| c=nl | [[ijs]]
| c=sw | [[is]]
| c=la | [[glacies]]
|-
| i=No | 166
| c=en | [[smoke]] *
| c=fr | [[fumée]]
| c=de | [[Rauch]]
| c=it | [[fumo]]
| c=es | [[humo]]
| c=nl | [[rook]]
| c=sw | [[rök]]
| c=la | [[fumus]]
|-
| i=No | 167
| c=en | [[fire]] *
| c=fr | [[feu]]
| c=de | [[Feuer]]
| c=it | [[fuoco]]
| c=es | [[fuego]]
| c=nl | [[vuur]]
| c=sw | [[eld]]
| c=la | [[ignis]]
|-
| i=No | 168
| c=en | [[ashes]] *
| c=fr | [[cendres]]
| c=de | [[Asche]]
| c=it | [[ceneri]]
| c=es | [[cenizas]]
| c=nl | [[as]]
| c=sw | [[aska]]
| c=la | [[cineres]]
|-
| i=No | 169
| c=en | [[burn]] *
| c=fr | [[brûler]]
| c=de | [[brennen]]
| c=it | [[bruciare]]
| c=es | [[quemar]]
| c=nl | [[branden]]
| c=sw | [[brinna]]
| c=la | [[ardere]]
|-
| i=No | 170
| c=en | [[road]] *
| c=fr | [[route]]
| c=de | [[Straße]]
| c=it | [[strada]]
| c=es | [[camino]]
| c=nl | [[weg]]
| c=sw | [[väg]]
| c=la | [[via]]
|-
| i=No | 171
| c=en | [[mountain]] *
| c=fr | [[montagne]]
| c=de | [[Berg]]
| c=it | [[montagna]]
| c=es | [[montaña]]
| c=nl | [[berg]]
| c=sw | [[berg]]
| c=la | [[mons]]
|-
| i=No | 172
| c=en | [[red]] *
| c=fr | [[rouge]]
| c=de | [[rot]]
| c=it | [[rosso]]
| c=es | [[rojo]]
| c=nl | [[rood]]
| c=sw | [[röd]]
| c=la | [[ruber]]
|-
| i=No | 173
| c=en | [[green]] *
| c=fr | [[vert]]
| c=de | [[grün]]
| c=it | [[verde]]
| c=es | [[verde]]
| c=nl | [[groen]]
| c=sw | [[grön]]
| c=la | [[viridis]]
|-
| i=No | 174
| c=en | [[yellow]] *
| c=fr | [[jaune]]
| c=de | [[gelb]]
| c=it | [[giallo]]
| c=es | [[amarillo]]
| c=nl | [[geel]]
| c=sw | [[gul]]
| c=la | [[flavus]]
|-
| i=No | 175
| c=en | [[white]] *
| c=fr | [[blanc]]
| c=de | [[weiß]]
| c=it | [[bianco]]
| c=es | [[blanco]]
| c=nl | [[wit]]
| c=sw | [[vit]]
| c=la | [[albus]], [[candidus]]
|-
| i=No | 176
| c=en | [[black]] *
| c=fr | [[noir]]
| c=de | [[schwarz]]
| c=it | [[nero]]
| c=es | [[negro]]
| c=nl | [[zwart]]
| c=sw | [[svart]]
| c=la | [[niger]], [[ater]], [[fuscus]]
|-
| i=No | 177
| c=en | [[night]] *
| c=fr | [[nuit]]
| c=de | [[Nacht]]
| c=it | [[notte]]
| c=es | [[noche]]
| c=nl | [[nacht]]
| c=sw | [[natt]]
| c=la | [[nox]]
|-
| i=No | 178
| c=en | [[day]]
| c=fr | [[jour]]
| c=de | [[Tag]]
| c=it | [[giorno]]
| c=es | [[día]]
| c=nl | [[dag]]
| c=sw | [[dag]]
| c=la | [[dies]]
|-
| i=No | 179
| c=en | [[year]]
| c=fr | [[an]], [[année]]
| c=de | [[Jahr]]
| c=it | [[anno]]
| c=es | [[año]]
| c=nl | [[jaar]]
| c=sw | [[år]]
| c=la | [[annus]]
|-
| i=No | 180
| c=en | [[warm]] *
| c=fr | [[chaud]]
| c=de | [[warm]]
| c=it | [[caldo]]
| c=es | [[cálido]], [[tibio]]
| c=nl | [[warm]]
| c=sw | [[varm]]
| c=la | [[calidus]]
|-
| i=No | 181
| c=en | [[cold]] *
| c=fr | [[froid]]
| c=de | [[kalt]]
| c=it | [[freddo]]
| c=es | [[frío]]
| c=nl | [[koud]]
| c=sw | [[kall]]
| c=la | [[frigidus]]
|-
| i=No | 182
| c=en | [[full]] *
| c=fr | [[plein]]
| c=de | [[voll]]
| c=it | [[pieno]]
| c=es | [[lleno]]
| c=nl | [[vol]]
| c=sw | [[full]]
| c=la | [[plenus]]
|-
| i=No | 183
| c=en | [[new]] *
| c=fr | [[nouveau]]
| c=de | [[neu]]
| c=it | [[nuovo]]
| c=es | [[nuevo]]
| c=nl | [[nieuw]]
| c=sw | [[ny]]
| c=la | [[novus]]
|-
| i=No | 184
| c=en | [[old]]
| c=fr | [[vieux]]
| c=de | [[alt]]
| c=it | [[vecchio]]
| c=es | [[viejo]]
| c=nl | [[oud]]
| c=sw | [[gammal]]
| c=la | [[vetus]]
|-
| i=No | 185
| c=en | [[good]] *
| c=fr | [[bon]]
| c=de | [[gut]]
| c=it | [[buono]]
| c=es | [[bueno]]
| c=nl | [[goed]]
| c=sw | [[bra]]
| c=la | [[bonus]]
|-
| i=No | 186
| c=en | [[bad]]
| c=fr | [[mauvais]]
| c=de | [[schlecht]]
| c=it | [[cattivo]]
| c=es | [[malo]]
| c=nl | [[slecht]]
| c=sw | [[dålig]]
| c=la | [[malus]]
|-
| i=No | 187
| c=en | [[rotten]]
| c=fr | [[pourri]]
| c=de | [[verrottet]]
| c=it | [[marcio]]
| c=es | [[podrido]]
| c=nl | [[rot]]
| c=sw | [[rutten]]
| c=la | [[puter]], [[putridus]]
|-
| i=No | 188
| c=en | [[dirty]]
| c=fr | [[sale]]
| c=de | [[schmutzig]]
| c=it | [[sporco]]
| c=es | [[sucio]]
| c=nl | [[vies]]
| c=sw | [[smutsig]]
| c=la | [[sordidus]]
|-
| i=No | 189
| c=en | [[straight]]
| c=fr | [[droit]]
| c=de | [[gerade]]
| c=it | [[diritto]]
| c=es | [[recto]]
| c=nl | [[recht]]
| c=sw | [[rak]]
| c=la | [[rectus]]
|-
| i=No | 190
| c=en | [[round]] *
| c=fr | [[rond]]
| c=de | [[rund]]
| c=it | [[rotondo]]
| c=es | [[redondo]]
| c=nl | [[rond]]
| c=sw | [[rund]]
| c=la | [[rotundus]]
|-
| i=No | 191
| c=en | [[sharp]]
| c=fr | [[tranchant]], [[pointu]], [[aigu]]
| c=de | [[scharf]]
| c=it | [[aguzzo]], [[affilato]]
| c=es | [[afilado]]
| c=nl | [[scherp]]
| c=sw | [[vass]]
| c=la | [[acer]]
|-
| i=No | 192
| c=en | [[dull]]
| c=fr | [[émoussé]]
| c=de | [[stumpf]]
| c=it | [[noioso]]
| c=es | [[desafilado]]
| c=nl | [[stomp]], [[bot]]
| c=sw | [[slö]]
| c=la | [[hebes]]
|-
| i=No | 193
| c=en | [[smooth]]
| c=fr | [[lisse]]
| c=de | [[glatt]]
| c=it | [[liscio]]
| c=es | [[suave]], [[liso]]
| c=nl | [[glad]]
| c=sw | [[len]], [[slät]]
| c=la | [[levis]]
|-
| i=No | 194
| c=en | [[wet]]
| c=fr | [[mouillé]]
| c=de | [[nass]], [[feucht]]
| c=it | [[bagnato]]
| c=es | [[mojado]]
| c=nl | [[nat]]
| c=sw | [[våt]], [[blöt]]
| c=la | [[umidus]]
|-
| i=No | 195
| c=en | [[dry]] *
| c=fr | [[sec]]
| c=de | [[trocken]]
| c=it | [[asciutto]], [[secco]]
| c=es | [[seco]]
| c=nl | [[droog]]
| c=sw | [[torr]]
| c=la | [[siccus]]
|-
| i=No | 196
| c=en | [[correct]]
| c=fr | [[juste]], [[correct]]
| c=de | [[richtig]]
| c=it | [[corretto]]
| c=es | [[correcto]]
| c=nl | [[juist]], [[correct]]
| c=sw | [[rätt]], [[riktig]]
| c=la | [[rectus]]
|-
| i=No | 197
| c=en | [[near]]
| c=fr | [[proche]]
| c=de | [[nah]], [[nahe]]
| c=it | [[vicino]]
| c=es | [[cerca]]
| c=nl | [[dichtbij]]
| c=sw | [[nära]]
| c=la | [[propinquus]]
|-
| i=No | 198
| c=en | [[far]]
| c=fr | [[loin]]
| c=de | [[weit]], [[fern]]
| c=it | [[lontano]]
| c=es | [[lejos]]
| c=nl | [[ver]]
| c=sw | [[långt bort]], [[fjärran]]
| c=la | [[longinquus]]
|-
| i=No | 199
| c=en | [[right]]
| c=fr | [[à]] [[droite]]
| c=de | [[rechts]]
| c=it | [[destra]]
| c=es | [[derecha]]
| c=nl | [[rechts]]
| c=sw | [[höger]]
| c=la | [[dexter]]
|-
| i=No | 200
| c=en | [[left]]
| c=fr | [[à]] [[gauche]]
| c=de | [[links]]
| c=it | [[sinistra]]
| c=es | [[izquierda]]
| c=nl | [[links]]
| c=sw | [[vänster]]
| c=la | [[sinister]]
|-
| i=No | 201
| c=en | [[at]]
| c=fr | [[à]]
| c=de | [[bei]], [[an]]
| c=it | [[a]]
| c=es | [[a]], [[en]], [[ante]]
| c=nl | [[aan]], [[te]], [[bij]]
| c=sw | [[hos]], [[vid]]
| c=la | [[ad]]
|-
| i=No | 202
| c=en | [[in]]
| c=fr | [[dans]]
| c=de | [[in]]
| c=it | [[in]]
| c=es | [[en]]
| c=nl | [[in]]
| c=sw | [[i]]
| c=la | [[in]]
|-
| i=No | 203
| c=en | [[with]]
| c=fr | [[avec]]
| c=de | [[mit]]
| c=it | [[con]]
| c=es | [[con]]
| c=nl | [[met]]
| c=sw | [[med]]
| c=la | [[cum]]
|-
| i=No | 204
| c=en | [[and]]
| c=fr | [[et]]
| c=de | [[und]]
| c=it | [[e]]
| c=es | [[y]]
| c=nl | [[en]]
| c=sw | [[och]]
| c=la | [[et]]
|-
| i=No | 205
| c=en | [[if]]
| c=fr | [[si]]
| c=de | [[wenn]], [[falls]], [[ob]]
| c=it | [[se]]
| c=es | [[si]]
| c=nl | [[als]], [[indien]]
| c=sw | [[om]]
| c=la | [[si]]
|-
| i=No | 206
| c=en | [[because]]
| c=fr | [[parce que]]
| c=de | [[weil]]
| c=it | [[perché]]
| c=es | [[porque]]
| c=nl | [[omdat]]
| c=sw | [[eftersom]], [[ty]]
| c=la | [[quia]], [[quoniam]]
|-
| i=No | 207
| c=en | [[name]] *
| c=fr | [[nom]]
| c=de | [[Name]]
| c=it | [[nome]]
| c=es | [[nombre]]
| c=nl | [[naam]]
| c=sw | [[namn]]
| c=la | [[nomen]]
|}
== 外部リンク ==
'''世界の言語'''
*[http://zompist.com/numbers.shtml Numbers in Over 5000 Languages] (Scope-wise, probably the best multi-language site. This is the only database on the Internet with nearly all the world's languages in it; however, it only has the numerals 1-10.)
**[https://mpi-lingweb.shh.mpg.de/numeral/ Numeral Systems of the World's Languages]
*[https://ids.clld.org/ Intercontinental Dictionary Series] (Quality-wise, probably the best multi-language site. Excellent interactive searching and comprehensive topically-organized lists. See also [[w:Intercontinental Dictionary Series|Intercontinental Dictionary Series]] on Wikipedia.)
*[http://rosettaproject.org Rosetta Project]
*[http://wold.clld.org/vocabulary World Loanword Database]
*[https://mpi-lingweb.shh.mpg.de/numeral/ Numeral Systems of the World's Languages]
*[http://unilang.org/ Unilang] (Somewhat disorganized, but great resource for language learning)
*[http://www.ethnologue.com Ethnologue] (language demographics only)
*[http://www.ezglot.com/common-words.php Common words between languages]
'''World languages — other existing wikis'''
*http://en.wikivoyage.org/en/Phrasebooks Wikivoyage phrasebooks
*http://wiki.langwiki.info/Main_Page (Wikilang)
'''Regional languages'''
*[http://language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/ Austronesian Basic Vocabulary Database]
*http://native-languages.org/ (Amerindian languages)
*http://sealang.net/ (Southeast Asian languages)
[[カテゴリ:付録]]
pn0zat8ia5v3bm78v7jantlhuaozvut
mũthithe
0
302144
2331012
1506365
2026-08-19T22:29:25Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331012
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
[[File:Osyris lanceolata76.JPG|thumb|280px|{{lang|ki|mũthithe}}]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|muthithi}}<ref name="hjb">{{Cite book|last=Beentje|first=H.J.|year=1994|url=http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-10&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.76|title=Kenya Trees, Shrubs and Lianas|location=Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya}} ISBN 9966-9861-0-3</ref>, {{l|ki|mũthithĩi}}<ref name="lsbl">[[w:ルイス・リーキー|Leakey, L. S. B.]] (1977). [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 ''The Southern Kikuyu before 1903''], v. III, [https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=munyururu&focus=searchwithinvolume&q=Osyris p. 1341]. London and New York: Academic Press. ISBN 0-12-439903-7</ref>
==={{pron}}===
* {{IPA|mòðìðɛ́|lang=ki}}
: {{ki-tonal classes|-|2-4|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}thithe|3|mĩthithe|sort=muthithe}}
[[Category:{{ki}} 木|muthithe]][[Category:{{ki}} ビャクダン科|muthithe]]
# [[w:ビャクダン科|ビャクダン科]]の[[樹木]]、{{wikipedia-s|アフリカン・サンダルウッド}}(''[[species:Osyris lanceolata|Osyris lanceolata]]''; [[シノニム]]: ''[[species:Osyris abyssinica|O. abyssinica]]''<ref>{{R:Benson1964|entry=''mũ''thithe|p=518}}</ref>)。
===脚注===
<references />
07keuj0vucad4cyrdywi4jamacrbq2e
ぺいぺい
0
304616
2330833
1502693
2026-08-19T13:35:09Z
うーむ
129171
/* */
2330833
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:へいへい}}
{{also|へいへい|へいべい}}
=={{ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun}}
#ある事に[[従事]]してから[[日が浅い|日が浅く]]て[[未熟]]な人。[[ぺえぺえ]]。[[ぺーぺー]]。
#* 1909年、淡島寒月「江戸か東京か」<ref>青空文庫(2003年2月9日作成、2012年1月7日修正)(底本:「梵雲庵雑話」岩波文庫、岩波書店、1999年8月18日第1刷「落穂拾い・犬の生活」ちくま文庫、筑摩書房、2013年3月10日第1刷)https://www.aozora.gr.jp/cards/000388/files/3241_8641.html 2020年9月14日参照。</ref>
#*:世の中がこんなに動乱を極めている明治元年の頃は、寄席などに行くものがない。'''ぺいぺい'''役者や、落語家やこの種の芸人が食うに困り、また士族などが商売を初める者が多く、皆々まず大道商人となって、馬喰町四丁内にギッシリと露店の道具屋が出ました。
#*1969年、荒木萬壽夫、第61回国会衆議院<ref>「第61回国会 衆議院 地方行政委員会 第60号 昭和44年10月8日」国会会議録検索システム https://kokkai.ndl.go.jp/#/detail?minId=106104720X06019691008&spkNum=99&single 2020年9月14日参照。</ref>
#*:私もにわか勉強の'''ぺいぺい'''ですから、あなたほど正確にお答えし得ないおそれはございますけれども、私の理解によれば、反則金というのは刑罰ではむろんない。
===={{syn}}====
*[[新米]]、[[新前]]、[[かけだし|駆け出し]]、[[若僧]]、[[未熟者]]、[[若輩者]]
==註==
<references/>
khdvzxeplb4pf9jw5rn4mj410fxlrbq
twara
0
324977
2331171
1506382
2026-08-20T05:42:50Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331171
wikitext
text/x-wiki
=={{ki}}==
==={{pron}}===
* {{IPA|twaɾa|lang=ki}}
===動詞===
{{head|ki|verb|不定形|[[gũtwara]]}}
# [[もちこむ|持ち込む]]<ref name="arb1960">{{Cite book|last=Barlow|first=A. Ruffell|year=1960|title=Studies in Kikuyu Grammar and Idiom|url=https://books.google.co.jp/books?id=5ahkAAAAMAAJ&q=twara&dq=twara&hl=ja&sa=X&ved=0ahUKEwj385CAmofXAhUKVbwKHZMDAfoQ6AEINDAC|location=Edinburgh|publisher=William Blackwood & Sons|page=21}} [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA88470884 NCID: BA88470884]</ref>。
====派生語====
動詞:
* {{l|ki|twarĩra|gũtwarĩra|(誰かに対して) 持ち込む}}
===脚注===
<references />
gmb76iv92kr4uf04xzex3g3q8r08q7w
ふうか
0
328541
2331057
1932987
2026-08-20T01:47:52Z
うーむ
129171
/* */
2331057
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|ふうが}}
=={{ja}}==
==={{homonym}}===
{{head|jpn|同音異義}}
*【[[富家]]】:[[裕福]]な[[家]]。
*【[[風化]]】:ある[[出来事]]についての[[記憶]]や[[感情]]が、[[時]]を経るごとに弱まって、消えていくこと。
my5xl5sbpsin5hrq5s8hgi4a16oyy5r
mũtikani
0
340061
2331022
1619573
2026-08-19T22:39:46Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331022
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:mutikani}}
=={{L|ki}}==
[[File:Strychnos usambarensis01.jpg|thumb|{{lang|ki|mũtikani}} (''Strychnos usambarensis'')|250px]]
==={{alter}}===
* {{l|ki|mũtekani}}<ref name="lsbl">{{Cite book|authorlink=w:ルイス・リーキー|last=Leakey|first=L. S. B.|year=1977|title=The Southern Kikuyu before 1903|volume=3|location=London and New York|publisher=Academic Press|page=1325}} [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 NCID: BA10346810] ISBN 0-12-439903-7</ref>, {{l|ki|mũtekeeni}}<ref name="tgb1964">{{R:Benson1964|head=''mũ''tikani, ''mũ''tekeeni|p=448}}</ref>, {{l|ki|mutikani}}<ref name="hjb1994">{{Cite book|last=Beentje|first=H.J.|authorlink=w:en:Henk Jaap Beentje|year=1994|url=http://www.nzdl.org/cgi-bin/library?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0-0-11----0-1-&a=d&c=unescoen&cl=CL1.6&d=HASH01b88f73433d5003648dbf5b.12.96|title=Kenya Trees, Shrubs and Lianas|location=Nairobi, Kenya: National Museum of Kenya}} ISBN 9966-9861-0-3</ref>
===発音===
* {{IPA|mòtìkáːnì(ꜜ)|lang=ki}}
: この a は長母音である。{{ki-tonal classes|-|3-3|Benson=no}}しかし実のところはっきりしない<ref name="tgb1964" />。
===名詞===
{{ki-noun|head={{l|ki|mũ-|mũ}}tikani|3|mĩtikani}}
[[Category:キクユ語 木]][[Category:キクユ語 マチン科]]
# [[w:マチン科|マチン科]][[w:マチン属|マチン属]]の[[樹木]]、''[[species:Strychnos usambarensis|Strychnos usambarensis]]''。
====参照====
* {{l|ki|mũteta}}
===脚注===
<references />
3j1g8p2p6hzfulb92znbna9rxdvanm5
統帥
0
341453
2331223
1933903
2026-08-20T08:01:24Z
Jiba1219
100610
2331223
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|とうすい}}
=={{L|ja}}==
[[Category:{{ja}}]]
==={{pron}}===
{{ja-pron|とうすい|acc=0}}
==={{noun}}===
[[Category:{{ja}}_{{noun}}]]
[[Category:{{ja}}_{{noun}}_サ変動詞]]
'''[[統]] [[帥]]'''([[とうすい]])
#[[軍隊]]を[[すべる|統べ]]、[[まとめる|まとめ]]て[[ひきいる|率いる]]こと。
===={{rel}}====
*[[統率]]
*[[統帥権]]
==={{verb}}===
{{日本語サ変活用}}
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|tong3shuai4|noun}}
{{yue-cat|tung2seui3|noun}}
{{nan-cat|thong2soe3|noun}}
{{hak-cat|thung3soi4|noun}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|tǒngshuài}}
{{yue-pron|tung2 seoi3}}
{{nan-pron|thóng-sòe}}
{{hak-pron|thúng-soi}}
==={{noun}}===
{{zhchars|s=统帅}}
#[[総帥]]。[[最高]][[司令官]]。
teubckia91apwtb8o1ry0vof0a4ejwz
2331233
2331223
2026-08-20T08:19:27Z
Jiba1219
100610
/* {{L|zh}} */
2331233
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|とうすい}}
=={{L|ja}}==
[[Category:{{ja}}]]
==={{pron}}===
{{ja-pron|とうすい|acc=0}}
==={{noun}}===
[[Category:{{ja}}_{{noun}}]]
[[Category:{{ja}}_{{noun}}_サ変動詞]]
'''[[統]] [[帥]]'''([[とうすい]])
#[[軍隊]]を[[すべる|統べ]]、[[まとめる|まとめ]]て[[ひきいる|率いる]]こと。
===={{rel}}====
*[[統率]]
*[[統帥権]]
==={{verb}}===
{{日本語サ変活用}}
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|tong3shuai4|noun|verb}}
{{yue-cat|tung2seui3|noun|verb}}
{{nan-cat|thong2soe3|noun|verb}}
{{hak-cat|thung3soi4|noun|verb}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|tǒngshuài}}
{{yue-pron|tung2 seoi3}}
{{nan-pron|thóng-sòe}}
{{hak-pron|thúng-soi}}
==={{noun}}===
{{zhchars|s=统帅}}
#[[総帥]]。[[最高]][[司令官]]。
==={{verb}}===
{{zhchars|s=统帅}}
#[[統率]]する。
24zvviwegteg6je8fhfofynuhyzb9rt
住讀
0
344002
2330936
1630199
2026-08-19T20:42:23Z
Jiba1219
100610
2330936
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:zhu4du2}}
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|zhu4du2|verb}}
{{yue-cat|jyu6duk6|verb}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|zhùdú}}
{{yue-pron|zyu6 duk6}}
==={{verb}}===
{{zhchars|s=住读}}
#(寄宿舎などから)[[通学]]する。
===={{ant}}====
*[[走讀]]
4ziz6ijcpxwp6ind4jdv6v79l4oimbf
住读
0
344003
2330937
1630198
2026-08-19T20:42:56Z
Jiba1219
100610
2330937
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:zhu4du2}}
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|zhu4du2|verb}}
{{yue-cat|jyu6duk6|verb}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|zhùdú|z=n}}
{{yue-pron|zyu6 duk6|h=n}}
==={{verb}}===
{{zhchars|t=住讀}}
#(寄宿舎などから)[[通学]]する。
===={{ant}}====
*[[走读]]
fzwm9wxwze87k63kdkb752p6w6psvxa
Wiktionary:GUS2Wiki
4
368019
2330934
2315763
2026-08-19T19:54:24Z
Alexis Jazz
74905
Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]])
2330934
wikitext
text/x-wiki
{{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}}
以下のデータはキャッシュされており、最終更新日時は 2026-08-19T07:34:32Z です。最大 {{PLURAL:5000|1|5000}} 件の結果がキャッシュされます。
{| class="sortable wikitable"
! ガジェット !! data-sort-type="number" | 利用者の数 !! data-sort-type="number" | 活動中の利用者
|-
|Blackskin || 7 || 0
|-
|CollapseExpandAll || 18 || 1
|-
|Navigation popups || 111 || 3
|-
|SortLanguages || 13 || 3
|-
|UTCLiveClock || 75 || 1
|-
|edittop || 84 || 3
|-
|exlinks || 75 || 4
|-
|removeAccessKeys || 10 || 0
|-
|supruby || 7 || 0
|-
|wikEd || 44 || 0
|}
* [[特別:GadgetUsage]]
* [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]]
<!-- data in CSV format:
Blackskin,7,0
CollapseExpandAll,18,1
Navigation popups,111,3
SortLanguages,13,3
UTCLiveClock,75,1
edittop,84,3
exlinks,75,4
removeAccessKeys,10,0
supruby,7,0
wikEd,44,0
-->
m0egqmo674k5nhjvb3x5jqdzfjrmve3
kettő
0
392401
2330864
2330285
2026-08-19T15:42:07Z
M-30722
1202
2330864
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:ketto}}
{{also|ketto}}
=={{L|hu}}==
{{number box|hu|2}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{音声|hu|Hu-kettő.ogg}}
* {{hyph|hu|ket|tő}}
==={{etym}}===
{{m|hu|két}} より。接尾辞は{{etyl|urj-pro|hu}} {{m|urj-pro|*-k}} を反映している可能性があり、これはハンガリー語で唯一の痕跡である。
==={{numeral}}===
{{head|hu|numeral}}
# {{label|hu|cardinal}} {{ふりがな|二|に}}、[[2]]。
#: ほとんどの場合、名詞句全体の代わりまたは述語として使用され、通常は名詞の前では使われない。
#: {{uxi|hu|'''kettő''' meg egy az három|'''2'''+1=3}}
===={{usage}}====
{{U:hu:két-kis}}
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|kettő|ö}}{{hu-pos-tök|kettő|3pl_sg2=kettejük|n=sg}}
===={{drv}}====
* {{l|hu|kettes}}
* {{l|hu|kettős}}
===={{comp}}====
{{top4}}
* {{l|hu|kétszerkettő}}
* {{l|hu|mindkettő}}
* {{l|hu|tizenkettő}}
* {{l|hu|huszonkettő}}
* {{l|hu|harminckettő}}
* {{l|hu|negyvenkettő}}
* {{l|hu|ötvenkettő}}
* {{l|hu|hatvankettő}}
* {{l|hu|hetvenkettő}}
* {{l|hu|nyolcvankettő}}
* {{l|hu|kilencvenkettő}}
* {{l|hu|százkettő}}
{{bottom}}
===参考文献===
* {{R:ErtSz}}
8ebny7phwz4tnl0q9sm5yw7da6nprqo
két
0
392402
2330916
2330286
2026-08-19T17:29:17Z
M-30722
1202
2330916
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:ket}}
{{also|ket|Ket|kết|-ket}}
=={{L|hu}}==
{{number box|hu|2}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{音声|hu|Hu-két.ogg}}
==={{etym}}1===
{{etyl|urj-ugr-pro|hu}} {{m|urj-ugr-pro|*kektä}} < {{etyl|urj-pro|hu}} {{m|urj-pro|*käktä}}
===={{numeral}}====
{{head|hu|numeral}}
# {{label|hu|cardinal}}[[二]]。
#: 名詞の前にのみ現れる
#: {{uxi|hu|'''két''' ember|'''二'''人}}
====={{usage}}=====
* {{m|hu|hét||7}} との誤解を避けるために、{{m|hu||két}} を {{m|hu|kettő}} と明確にすることがある。
* {{U:hu:két-kis}}
====={{drv}}=====
{{top4}}
* {{l|hu|kétell}}
* {{l|hu|kétes}}
* {{l|hu|kétféle}}
* {{l|hu|kétség}}
* {{l|hu|kétszer}}
* {{l|hu|kétszeres}}
{{bottom}}
====={{comp}}=====
(数詞の複合語):
{{top4}}
* {{l|hu|kétharmad}}
* {{l|hu|tizenkét}}
* {{l|hu|kétszáz}}
* {{l|hu|kétezer}}
* {{l|hu|kétmillió}}
{{bottom}}
(この項目で始まる形容詞):
{{top4}}
* {{l|hu|kétaknás}}
* {{l|hu|kétbalkezes}}
* {{l|hu|kétballábas}}
* {{l|hu|kétdimenziós}}
* {{l|hu|kétéltű}}
* {{l|hu|kétértelmű}}
* {{l|hu|kétéves}}
* {{l|hu|kétfajta}}
* {{l|hu|kétheti}}
* {{l|hu|kétjegyű}}
* {{l|hu|kétkamarás}}
* {{l|hu|kétkerekű}}
* {{l|hu|kétkötetes}}
* {{l|hu|kétlaki}}
* {{l|hu|kétlemezes}}
* {{l|hu|kétnapos}}
* {{l|hu|kétoldalú}}
* {{l|hu|kétpetéjű}}
* {{l|hu|kétpúpú}}
* {{l|hu|kétsoros}}
* {{l|hu|kétszavas}}
* {{l|hu|kétszintes}}
{{bottom}}
(その他の複合語):
* {{l|hu|kétfelé}}
* {{l|hu|mindkét}}
====={{idiom}}=====
* {{l|hu|az éremnek két oldala van}}
* {{l|hu|két végén égeti a gyertyát}}
==={{etym}}2===
語源不明
===={{noun}}====
{{head|hu|noun}}
# {{label|hu|obsolete|poetic|所有形でのみ現れる}}{{おくりがな2|疑|うたが|い|うたがい}}。
#: {{syn|hu|kétség|kétely}}
====={{decl}}=====
{{hu-pos-etek|két||ei|n=sg}}
===参考文献===
* {{R:ErtSz|1|二}}
* {{R:ErtSz|2|疑い}}
45riejk1ez1vddwwl0c8qk2w4v2av6d
öt
0
392449
2330914
2330308
2026-08-19T17:27:27Z
M-30722
1202
2330914
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:ot}}
{{also|ot|OT|ót|ôt|őt|ớt}}
=={{L|hu}}==
{{number box|hu|5}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{音声|hu|Hu-öt.ogg}}
==={{etym}}===
{{etyl|urj-ugr-pro|hu}} {{m|urj-ugr-pro|*wĭttĭ}} < {{etyl|urj-pro|hu}} {{m|urj-pro|*witte}}
{{cog|mns|ат}}
{{cog|kca|вет}}
{{cog|fi|viisi}}
{{cog|et|viis}}
{{cog|nio|бииʔ|tr=bīʔ|t=ten}}
==={{numeral}}===
{{head|hu|numeral}}
# {{label|hu|cardinal}}[[五]]。
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|ötö|ö}}{{hu-pos-ötök|öt||ei|3sg_sg2=ötje|3pl_sg2=ötjük}}
===={{drv}}====
{{top3}}
* {{l|hu|ötödik}}
* {{l|hu|ötös}}
* {{l|hu|ötszörös}}
{{bottom}}
===={{comp}}====
(数詞の複合語):
{{top4}}
* {{l|hu|tizenöt}}
* {{l|hu|huszonöt}}
* {{l|hu|harmincöt}}
* {{l|hu|negyvenöt}}
* {{l|hu|ötvenöt}}
* {{l|hu|hatvanöt}}
* {{l|hu|hetvenöt}}
* {{l|hu|nyolcvanöt}}
* {{l|hu|kilencvenöt}}
* {{l|hu|százöt}}
* {{l|hu|ötszáz}}
* {{l|hu|ötezer}}
{{bottom}}
(その他の複合語):
{{top4}}
* {{l|hu|ötéves}}
* {{l|hu|ötnaponként}}
* {{l|hu|ötszög}}
* {{l|hu|öttusa}}
{{bottom}}
===参考文献===
* {{R:ErtSz}}
hv7vhvcowxnumd2ear82jd791nl9m43
thabai
0
392904
2331148
1743693
2026-08-20T05:19:04Z
Bcxfubot
129433
外部リンクの修正 http:// -> https:// (ci.nii.ac.jp) ([[Wiktionary:ボット|Bot]]による編集)
2331148
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ki}}==
===発音===
* {{IPA|ða.βa.i|lang=ki}}(「ザバイ」)
* {{ki-tonal classes|-|3-14|del=thabai|Benson=no}}
===名詞===
{{ki-noun|9/10}}
[[Category:キクユ語 イラクサ科]][[Category:キクユ語 草]][[Category:キクユ語 野菜]]
# [[w:イラクサ科|イラクサ科]][[w:イラクサ属|イラクサ属]]の[[草本]]の1種、''[[species:Urtica massaica|Urtica massaica]]'' {{small|Mildbr.}}。{{wikipedia-s|キクユ人}}の間では伝統的に[[は|葉]]が食用とされてきた。
===類義語===
* {{l|ki|hatha}}
===参考文献===
* {{R:Benson1964|pp=xxxii–xxxiii}}
* {{Cite book|authorlink=w:ルイス・リーキー|last=Leakey|first=L. S. B.|year=1977|title=The Southern Kikuyu before 1903|volume=3|location=London and New York|publisher=Academic Press|page=1346|url=https://books.google.co.jp/books?hl=ja&id=I5lyAAAAMAAJ&dq=thabai+Urtica&focus=searchwithinvolume&q=thabai+Urtica}} {{ISBN|0-12-439903-7}} NCID: [https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA10346810 BA10346810]
by2icx5u35bbnktiug0ahghyorx63fq
hetes
0
393411
2331189
2330320
2026-08-20T07:00:15Z
NekoyamaWataru
87354
/* {{noun}} */ 語句の修正
2331189
wikitext
text/x-wiki
=={{hu}}==
{{number box|hu|7}}
==={{alter}}===
* {{l|hu|7-es}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{hyph|hu|he|tes}}
==={{etym}}===
{{suffix+|hét|es|lang=hu}}
==={{adjective}}===
{{hu-adj|-}}
# [[7]][[個]]の、7個セットの、7[[重]]の。
# 7[[番]]の、[[No.]]7の、7の。
#: {{uxi|hu|a '''hetes''' szoba|'''7号'''室}}
# {{label|hu|数詞の後に付く語として}} [[週齢]]の、[[生後]]…[[週間]]の。
#: {{uxi|hu|három'''hetes''' baba|'''生後'''3'''週間'''の赤ちゃん}}
===={{usage}}====
{{U:hu:nominal numerals}}
===={{decl}}====
{{hu-decl-ek|hete|s|et|acc2=t}}
==={{noun}}===
{{hu-noun|ek}}
# {{label|hu|数字}} 7。
# {{label|hu|学校}} [[週番]]、[[週]]の[[当番]]になっている[[生徒]]。
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|hetese|e|-}}{{hu-pos-etek|hetes||ei}}
hknstaw8wellatfxk9xbjsa2tjxl94s
kilences
0
393413
2331190
2330331
2026-08-20T07:01:44Z
NekoyamaWataru
87354
/* {{noun}} */ 語句の修正
2331190
wikitext
text/x-wiki
=={{hu}}==
{{number box|hu|9}}
==={{alter}}===
* {{l|hu|9-es}}
==={{etym}}===
{{suffix+|kilenc|es|pos2=形容詞形成接尾辞|lang=hu}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{hyph|hu|ki|len|ces}}
==={{adjective}}===
{{hu-adj|-}}
# [[9]][[番]]の、[[No.]]9の、9の。
#: {{uxi|hu|a '''kilences''' szoba|'''9号'''室}}
===={{usage}}====
{{U:hu:nominal numerals}}
===={{decl}}====
{{hu-decl-ek|kilence|s|et|acc2=t}}
==={{noun}}===
{{hu-noun|ek}}
# {{label|hu|数字}} 9。
# 数字の9で認識されるもの。
#: 路線名、トランプ札、スポーツ選手の背番号など
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|kilencese|e|-}}{{hu-pos-etek|kilences||ei}}
===参考文献===
* {{R:ErtSz}}
0rapnv446jyv42iyp6q0benovbtbfeb
húsz
0
394414
2331212
1747757
2026-08-20T07:56:55Z
NekoyamaWataru
87354
/* {{hu}} */ 語句の修正
2331212
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:husz}}
=={{hu}}==
{{number box|hu|20}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{audio|hu|Hu-húsz.ogg}}
* {{hyph|hu|húsz}}
==={{etym}}===
{{etyl|fiu-pro|hu}} {{m|fiu-pro|*kumće}} より
{{cog|kca-nor|хөс}}
{{cog|mns-nor|хус}}
==={{numeral}}===
{{head|hu|numeral}}
# {{label|hu|cardinal}} [[二十]]、20。
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|húsza|o}}{{hu-pos-atok|húsz||ai}}
===={{drv}}====
{{top4}}
* {{l|hu|huszad}}
* {{l|hu|huszadik}}
* {{l|hu|húszan}}
* {{l|hu|húszas}}
* {{l|hu|huszon-}}
{{bottom}}
===={{comp}}====
(数詞の複合語):
{{top4}}
* {{l|hu|százhúsz}}
* {{l|hu|kétszázhúsz}}
* {{l|hu|kétezer-húsz}} <!-- referring to the number itself -->
* {{l|hu|kétezerhúsz}} <!-- written as one word when referring to the year -->
* {{l|hu|húszezer}}
{{bottom}}
===={{idiom}}====
* {{l|hu|egyik tizenkilenc, másik egy híján húsz}}
===参考文献===
* {{R:ErtSz}}
2dd2yy3xek3gydxdm5ur61r0f76fd67
リハ
0
398771
2330835
1952790
2026-08-19T13:39:11Z
うーむ
129171
/* */
2330835
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|リバ}}
{{wikipedia}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru}}
#{{context|abbreviation|lang=ja}}[[リハーサル]]。
#{{context|abbreviation|lang=ja}}[[リハビリテーション]]。
==={{verb}}===
{{日本語サ変活用}}
aetfdebh6itivlvp12d5zby3f2onln7
へい
0
405440
2330825
1773627
2026-08-19T13:13:20Z
うーむ
129171
[[Wiktionary:漢字索引 音訓 へ#ヘイ]] へのリダイレクトを解除しました
2330825
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ja}}==
==={{interj|ja}}===
{{ja-interj}}
#[[応答]]での言葉。[[はい]]。
===同音の漢字===
*'''[[Wiktionary:漢字索引 音訓 へ#ヘイ]]'''参照。
ijeklx8vvmi5qridxzyxaa0evh8iypb
sipes
0
410170
2330836
1783741
2026-08-19T14:21:57Z
Jiba1219
100610
2330836
wikitext
text/x-wiki
{{also|sipès}}
=={{L|en}}==
==={{noun}}===
{{head|en|plural}}
#[[sipe]]の複数形。
==={{anag}}===
* {{anagrams|en|a=eipss|Seips|pisés|spies}}
=={{L|ckv}}==
==={{etym}}===
{{etyl|map-pro|ckv}} {{m|map-pro|*Sipəs}}
==={{noun}}===
{{head|ckv|noun}}
#{{context|insect|lang=ckv}}[[ごきぶり]]。
j30tlhvkmvsol1y8ichojql3ukk581f
𬔖
0
455652
2331203
1875733
2026-08-20T07:48:06Z
Keikei kanji
129888
2331203
wikitext
text/x-wiki
{{デフォルトソート:U+2C516}}
== 漢字 ==
{{kanji|立|1}}
{{kanji variants|乂=語義2|䇂=語義1}}
=== 字源 ===
* 「[[乂]]」の[[初文]]。<ref group="字源">季旭昇撰『説文新証』芸文印書館 (2014) p.855~856</ref>「[[かる]]」を[[意味]]する[[漢語]]{[[刈]]{{phoneme|*ŋath}}}を表す。
==== 参考文献 ====
* [[上古音]]は布之道『[http://www.kaom.net/sgy_bzd.php 廣韻形聲考]』による。
<references group="字源"/>
=== 意義 ===
# 「[[䇂]]」の[[同字]](『殷周金文集成引得』掲載)。
# 「[[乂]]」の[[初文]]。
== {{コード}} ==
=== 文字コード ===
{{codepoint}}
[[カテゴリ:漢字]]
iih86ixnwl6uk40lvx9sgy140e4zcne
無震帯
0
469520
2330826
2323452
2026-08-19T13:20:34Z
ぱぱぱぱたん
133073
2330826
wikitext
text/x-wiki
{| class="sakujo" style="border:solid gray 1px; padding:0 0.5em; margin:1ex auto; font-size: small; width:80%"
|-
| [[ファイル:Icono aviso borrar.svg|50px|削除依頼に提出されています]]
|
このページは'''[[Wiktionary:削除の方針|削除の方針]]'''に従い'''[[Wiktionary:削除依頼|削除依頼]]'''に出されています。[[{{TALKSPACE}}:{{PAGENAME}}|このページのノート]]も参照してください。
この項目の削除可否についての議論が<span class="sakujo-request">[[Wiktionary:削除依頼/2026年2月/無震帯|該当する削除依頼]]</span>で進行中です。
この項目は'''まだ削除されていません'''。削除に異議のある方は<span class="sakujo-request">[[Wiktionary:削除依頼/2026年2月/無震帯|該当する削除依頼]]</span>に是非ご参加ください。該当する削除依頼が終了するまで'''このメッセージを剥がさないでください。'''
[[カテゴリ:削除依頼中のページ]]
|}
=={{ja}}==
{{kana-DEFAULTSORT|むしんたい}}
==={{noun}}===
{{ja-noun|むしんたい}}
#{{タグ|ja|地震学}} [[長期]]に亘り[[大地震]]が[[発生]]しておらず、[[地震]]が[[切迫]]している[[地域]]。[[地震空白域]]([[空白域]])のことを指すわけではない。
7rjyslkk1yelxhvxb881gajpjgt4qcq
gun
0
489862
2330917
2330016
2026-08-19T17:31:28Z
M-30722
1202
2330917
wikitext
text/x-wiki
{{also|Gun|gùn|guṅ|gün|Gün|gǔn|-gun}}
==記号==
==={{code}}===
'''gun'''
#{{ISO639-3}}
=={{L|en}}==
==={{etym}}1===
{{etyl|enm}} {{m|enm|gunne}}, {{m|enm|gonne}} < {{etyl|ine-pro|en}} {{m|ine-pro|*gʷʰen-}}
===={{noun}}====
{{en-noun}}
#{{タグ|en|火器}}[[銃]]、[[拳銃]]、[[鉄砲]]、[[大砲]]、[[機関砲]]。
#[[号砲]]、[[礼砲]]。
#{{context|television|lang=en}} [[電子銃]]。
#{{context|筋肉|colloquial|usually|in the plural|lang=en}} [[上腕二頭筋]]。
#{{context|nautical|in the plural|lang=en}} [[狂風]]。
===={{verb}}====
{{en-verb|gunn|ing}}
#{{context|transitive|lang=en}} スピードを上げる。
#{{context|informal|lang=en}} 支援する。
#{{context|informal|lang=en}} 努力する。
#{{context|transitive|intransitive|US|prison slang|lang=en}} 銃で撃つ。
==={{etym}}2===
{{m|en|ganef}}に関連
===={{noun}}====
{{en-noun}}
#{{context|obsolete|slang|lang=en}} [[詐欺師]]。
==={{etym}}3===
{{m|en|gunna}} < {{m|en|gonna}} < {{m|en|going to}}
===={{verb}}====
{{head|en|verb}}
#[[going to]]の非標準的な綴り。
[[Category:ベーシック英語 850単語]]
=={{L|nl}}==
==={{verb}}===
{{head|nl|verb form}}
#[[gunnen]]の直説法現在第一人称単数形。
#gunnenの命令法。
=={{L|kmr}}==
==={{noun}}===
{{kmr-noun|m}}
#{{タグ|kmr|解剖学}}[[睾丸]]。
=={{L|kw}}==
==={{noun}}===
{{kw-noun|f|gonyow}}
#{{タグ|kw|地形}}[[平原]]。
=={{L|kac}}==
==={{etym}}===
{{bor|kac|my|ကုန်}}
==={{noun}}===
{{head|kac|noun}}
#セール品。
=={{L|gd}}==
==={{etym}}1===
{{etyl|sga|gd}} {{m|sga|co}}
===={{conj}}====
{{head|gd|conj}}
#[[それ]]。
==={{etym}}2===
{{etyl|sga|gd}} {{m|sga|cen}}
===={{prep}}====
{{head|gd|prep}}
#~なしで。
#動詞的名詞を否定形にする。
=={{L|enm}}==
==={{noun}}===
{{head|enm|noun}}
#[[gunne]]の異綴。
=={{L|sce}}==
==={{etym}}===
{{etyl|xgn-pro|sce}} {{m|xgn-pro|*gün}}
==={{adjective}}===
{{head|sce|adjective}}
#{{おくりがな2|深|ふか|い|ふかい}}。
=={{L|bib}}==
==={{noun}}===
{{head|bib|noun}}
#{{タグ|bib|時間}}[[よる|夜]]。
=={{L|gv}}==
==={{noun}}===
{{gv-noun|m|gunney|gunnaghyn}}
#[[gunn]]の異綴。
=={{L|yo}}==
==={{etym}}1===
===={{verb}}====
{{yo-verb|gùn}}
#長くなる
==={{etym}}2===
{{etyl|alv-yrd-pro|yo}} {{term|alv-yrd-pro|*gwũ̀}} < {{etyl|alv-yrd-pro|yo}} {{term|alv-yrd-pro|*gũ̀}}
===={{verb}}====
{{yo-verb|gùn}}
#{{context|intransitive|lang=yo}} [[のぼる|昇る]]。
#[[登山]]する。
#{{context|intransitive|transitive|lang=yo}} [[のる|乗る]]。
#{{context|idiomatic|intransitive|性行為|lang=yo}} [[性交]]する。
#{{context|idiomatic|lang=yo}} [[憑依]]する。
==={{etym}}3===
{{etyl|alv-yrd-pro|yo}} {{term|alv-yrd-pro|*gwũ̀}}
===={{verb}}====
{{yo-verb|gùn}}
#{{context|intransitive|lang=yo}} 汗をかく。
==={{etym}}4===
===={{verb}}====
{{yo-verb|gun}}
#[[鋭角]]になる。[[角形]]にする。
==={{etym}}5===
===={{verb}}====
{{yo-verb|gún}}
#[[うちつける|打ちつける]]。
==={{etym}}6===
===={{verb}}====
{{yo-verb|gún}}
#[[つらぬく|貫く]]。
==={{etym}}7===
===={{verb}}====
{{yo-verb|gún}}
#真っ直ぐにする。
#きちんと整理する。
#肩をすぼめる。
==={{etym}}8===
===={{verb}}====
{{yo-verb|gún}}
#[[ののしる]]。
=={{L|jbo}}==
===Rafsi===
{{jbo-rafsi}}
#[[gunka]]のrafsi。
7n3f9ib9kmkht6ek1ei3ti3ojosra2o
醱酵
0
491064
2330854
2174887
2026-08-19T15:25:41Z
Jiba1219
100610
/* {{L|zh}} */
2330854
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|はっこう}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru|[[はっこう]]}}{{同音前|[[発酵]]}}
#{{context|生化学|lang=ja}}[[酵母]]などの[[微生物]]の[[作用]]により、[[有機化合物]]が[[分解]]すること。
===={{alter}}====
*[[醗酵]]
*[[発酵]]
===={{rel}}====
*[[腐敗]]
==={{verb}}===
{{日本語サ変活用}}
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|fa1jiao4|verb|生化学}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|fājiào|fāxiào}}
==={{verb}}===
{{zhchars|s=酦酵}}
#発酵する。
=={{L|ko}}==
==={{noun}}===
{{ko-head|noun|발효|cat2=生化学}}
#[[発酵]]
qg8dc8v3aopev7ffzml7ukg5ehnbyxc
servus
0
526900
2331075
2095670
2026-08-20T04:03:45Z
鍼灸
112313
2331075
wikitext
text/x-wiki
=={{hu}}==
==={{pron}}===
* {{hu-IPA|szervusz}}
* {{hyph|hu|ser|vus}}
==={{etym}}===
{{m|hu|szervusz}} を参照
==={{interj}}===
{{head|hu|interjection}}
# {{context|lang=hu|挨拶|archaic}} {{alternative form of|hu|szervusz}}[[こんにちは]]、[[ごきげんよう]]、[[さようなら]]。
===参考文献===
* {{R:ErtSz|szervusz}}
=={{la}}==
==={{alter}}===
* [[servos]]
==={{etym}}===
{{etyl|itc-ola|la}} {{m|itc-ola|servos}} < {{etyl|itc-pro|la}} {{m|itc-pro|*serwos}} < {{etyl|ine-pro|la}} {{m|ine-pro|*ser-wo-s}}
==={{noun}}===
{{la-noun|servus<2>|f=serva}}
#[[奴隷]]
{{la-ndecl|servus<2>}}
q5jaga5h1hwd4yv3x744mytz4wi1us2
2331076
2331075
2026-08-20T04:06:13Z
鍼灸
112313
2331076
wikitext
text/x-wiki
=={{hu}}==
==={{pron}}===
* {{hu-IPA|szervusz}}
* {{hyph|hu|ser|vus}}
==={{etym}}===
{{m|hu|szervusz}} を参照
==={{interj}}===
{{head|hu|interjection}}
# {{context|lang=hu|挨拶|archaic}} {{alternative form of|hu|szervusz}}[[こんにちは]]、[[ごきげんよう]]、[[さようなら]]。
===参考文献===
* {{R:ErtSz|szervusz}}
=={{la}}==
==={{alter}}===
* [[servos]]
==={{etym}}===
{{etyl|itc-ola|la}} {{m|itc-ola|servos}} < {{etyl|itc-pro|la}} {{m|itc-pro|*serwos}} < {{etyl|ine-pro|la}} {{m|ine-pro|*ser-wo-s}}
==={{noun}}===
{{la-noun+|servus<2>|f=serva}}
#[[奴隷]]
{{la-ndecl|servus<2>}}
abijxx1ko7p5n6n4m28ahqzpxbfhwxt
2331081
2331076
2026-08-20T04:11:03Z
鍼灸
112313
2331081
wikitext
text/x-wiki
=={{hu}}==
==={{pron}}===
* {{hu-IPA|szervusz}}
* {{hyph|hu|ser|vus}}
==={{etym}}===
{{m|hu|szervusz}} を参照
==={{interj}}===
{{head|hu|interjection}}
# {{context|lang=hu|挨拶|archaic}} {{alternative form of|hu|szervusz}}[[こんにちは]]、[[ごきげんよう]]、[[さようなら]]。
===参考文献===
* {{R:ErtSz|szervusz}}
=={{la}}==
==={{alter}}===
* [[servos]]
==={{etym}}===
{{etyl|itc-ola|la}} {{m|itc-ola|servos}} < {{etyl|itc-pro|la}} {{m|itc-pro|*serwos}} < {{etyl|ine-pro|la}} {{m|ine-pro|*ser-wo-s}}
==={{noun}}===
{{la-noun+|servus<2>|f=serva}}
#[[奴隷]]
#[[従者]]
{{la-ndecl|servus<2>}}
qlxs9b25tasgihydpxzvqljzfhrv047
2331089
2331081
2026-08-20T04:18:19Z
鍼灸
112313
2331089
wikitext
text/x-wiki
=={{hu}}==
==={{pron}}===
* {{hu-IPA|szervusz}}
* {{hyph|hu|ser|vus}}
==={{etym}}===
{{m|hu|szervusz}} を参照
==={{interj}}===
{{head|hu|interjection}}
# {{context|lang=hu|挨拶|archaic}} {{alternative form of|hu|szervusz}}[[こんにちは]]、[[ごきげんよう]]、[[さようなら]]。
===参考文献===
* {{R:ErtSz|szervusz}}
=={{la}}==
==={{alter}}===
* [[servos]]
==={{etym}}===
{{etyl|itc-ola|la}} {{m|itc-ola|servos}} < {{etyl|itc-pro|la}} {{m|itc-pro|*serwos}} < {{etyl|ine-pro|la}} {{m|ine-pro|*ser-wo-s}}
==={{noun}}===
{{la-noun+|servus<2>|f=serva}}
#[[奴隷]]
#[[従者]]
{{la-ndecl|servus<2>}}
==={{adj}}===
{{la-adj|servus}}
#[[奴隷]]の
{{la-adecl|servus}}
7y28ewvsll8as18af5b5ika5ic8uiuv
恩德
0
527936
2330907
2097714
2026-08-19T16:55:05Z
Jiba1219
100610
2330907
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|おんとく}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun|おんとく|おんどく}}
#{{kyujitai of|恩徳}}
=={{L|zh}}==
==={{pron}}===
{{cmn-pron|ēndé}}
{{yue-pron|jan1 dak1}}
==={{noun}}===
{{zhchars}}
#[[恩徳]]。
{{zh-cat|en1de2|名詞}}
{{yue-cat|yan1dak1|名詞}}
=={{L|ko}}==
==={{name}}===
{{ko-head|noun|은덕}}
#[[恩徳]]。
a3yenqi22pj8y91cbecvqbv3jx70a6w
籴
0
529588
2331263
2101013
2026-08-20T11:13:23Z
Keikei kanji
129888
2331263
wikitext
text/x-wiki
{{デフォルトソート:U+7C74}}
== 漢字 ==
{{kanji|米|2}}
{{kanji variants|糴=語義1|雜=語義2}}
=== 字源 ===
* 「[[糴]]」の[[截]][[省]][[分化字]]。<ref group="字源">布之道『[http://www.kaom.net/sgy_bzd8.php 廣韻形聲考]』考釈</ref>
==== 参考文献 ====
<references group="字源"/>
=== 意義 ===
#「[[糴]]」の[[俗字]]・[[簡体字]](『{{w|漢語大字典}}』掲載)。
#「[[雜]]」の[[同字]](『{{w|集韻}}』掲載)。
== 文字情報 ==
=== 文字コード ===
{{codepoint}}
[[カテゴリ:漢字]]
[[カテゴリ:簡体字|di2]]
86io17xbyafrx4bk8bwe3hi0gomwuc7
yes means yes
0
533021
2331199
2108686
2026-08-20T07:40:30Z
Seihigaisya
133083
明確さまでは求められないことが多いので変更
2331199
wikitext
text/x-wiki
=={{L|en}}==
==={{idiom}}===
{{head|en|成句}}
#{{context|lang=en|性行為}} 相手の[[性的同意]]が無い限り全ての[[性交]]は[[性暴力]]であるという考え。
qpte33cx9ok8jv38fg4yp86c4b14hxd
性的同意
0
533023
2331198
2108687
2026-08-20T07:39:01Z
Seihigaisya
133083
want to は同意と距離があるので変更
2331198
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|せいてきどうい}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun|せいてきどうい}}
#{{context|lang=en|性行為}} [[性行為]]に関する当事者間の[[同意]]。
plpr8mcpi8y2o6i5ubk4on0d2of92ax
たんと
0
536614
2330821
2117040
2026-08-19T12:58:09Z
うーむ
129171
/* */
2330821
wikitext
text/x-wiki
{{also|だんと|だんど}}
=={{L|ja}}==
==={{adv}}===
{{ja-adv}}
#[[数量]]が多いさま。[[たくさん]]。
#[[程度]]が甚だしいさま。
3naemhdhnor7mj5oiv91za7g9xugd8u
聬
0
538068
2330860
2330396
2026-08-19T15:40:20Z
M-30722
1202
2330860
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|おう}}
==漢字==
{{kanji|耳|10}}
===意義===
#[[みみなり|耳鳴り]]の音。[[聬聬]]。
=={{L|ja}}==
{{ja-kanji|漢音=オウ}}
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|weng3}}
{{yue-cat|yung2}}
{{zh-han|m=wěng|c=jung2}}
=={{L|ko}}==
{{ko-han|옹|eumhun=[[귀]]에서 [[소리가|소리]] [[나다|날]] 옹}}
=={{コード}}==
{{文字コード}}
q5phzcm43h0o1dda78sv2dhdb8ic5vz
海南
0
552021
2330816
2149457
2026-08-19T12:34:18Z
Maraschino Cherry
93381
/* 日本語 */ ハイナンとも
2330816
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|かいなん}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun|[[かいなん]]}}
#[[南方]]の[[うみ|海]]。また、その[[沿岸]]の地。
==={{name}}===
{{ja-name|かいなん}}
#「[[四国]]」の別称。
==={{name}}===
[[Category:{{ja}}_{{name}}]]
[[Category:{{ja}}_地名]]
{{jachars}}([[ハイナン]])
#[[南シナ海]]にある[[島]]。
#[[中華人民共和国]]南部にある[[省]]、管轄区域には上記の島そしてより南の島々数多く含む。
8vi18011xd58uosyxuoo7vxmz7yhsct
冰岛
0
563422
2330939
2185685
2026-08-19T20:45:43Z
Jiba1219
100610
2330939
wikitext
text/x-wiki
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|bing1dao3|name|ヨーロッパの国名}}
{{yue-cat|bing1dou2|name|ヨーロッパの国名}}
{{nan-cat|peng1to2|name|ヨーロッパの国名}}
{{cdo-cat|bing1do2|name|ヨーロッパの国名}}
{{hak-hl-cat|benˋ doˊ|name|ヨーロッパの国名}}
{{wuu-cat|pin1tau2|name|ヨーロッパの国名}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|Bīngdǎo|z=n}}
{{yue-pron|bing1 dou2|h=n}}
{{nan-pron|qz:Peng-tó͘/xm,zz:Peng-tó}}
{{cdo-pron|Bĭng-dō̤}}
{{hak-pron|h=benˋ doˊ}}
{{wuu-pron|sh:1pin tau}}
==={{name}}===
{{zhchars|t=冰島}}
#[[アイスランド]]。
0pu5a49er2sqbb9lr0m1473ov8sauyk
2330943
2330939
2026-08-19T20:50:33Z
Jiba1219
100610
2330943
wikitext
text/x-wiki
=={{L|zh}}==
{{wikipedia|lang=zh}}
{{wikipedia|lang=wuu}}
{{zh-cat|bing1dao3|name|ヨーロッパの国名}}
{{yue-cat|bing1dou2|name|ヨーロッパの国名}}
{{nan-cat|peng1to2|name|ヨーロッパの国名}}
{{cdo-cat|bing1do2|name|ヨーロッパの国名}}
{{hak-hl-cat|benˋ doˊ|name|ヨーロッパの国名}}
{{wuu-cat|pin1tau2|name|ヨーロッパの国名}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|Bīngdǎo|z=n}}
{{yue-pron|bing1 dou2|h=n}}
{{nan-pron|qz:Peng-tó͘/xm,zz:Peng-tó}}
{{cdo-pron|Bĭng-dō̤}}
{{hak-pron|h=benˋ doˊ}}
{{wuu-pron|sh:1pin tau}}
==={{name}}===
{{zhchars|t=冰島}}
#[[アイスランド]]。
majmnul5hdkt3ejylr7e131ymohoo0y
冰島
0
563423
2330938
2185686
2026-08-19T20:45:41Z
Jiba1219
100610
/* {{L|zh}} */
2330938
wikitext
text/x-wiki
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|bing1dao3|name|ヨーロッパの国名}}
{{yue-cat|bing1dou2|name|ヨーロッパの国名}}
{{nan-cat|peng1to2|name|ヨーロッパの国名}}
{{cdo-cat|bing1do2|name|ヨーロッパの国名}}
{{hak-cat|pen1to3|name|ヨーロッパの国名}}
{{hak-hl-cat|benˋ doˊ|name|ヨーロッパの国名}}
{{wuu-cat|pin1tau2|name|ヨーロッパの国名}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|Bīngdǎo}}
{{yue-pron|bing1 dou2}}
{{nan-pron|qz:Peng-tó͘/xm,zz:Peng-tó}}
{{cdo-pron|Bĭng-dō̤}}
{{hak-pron|Pên-tó|h=benˋ doˊ}}
{{wuu-pron|sh:1pin tau}}
==={{name}}===
{{zhchars|s=冰岛}}
#[[アイスランド]]。
===={{drv}}====
{{col2|zh|冰島人|冰島語|冰島蓼}}
=={{L|vi}}==
==={{name}}===
{{vi-head|name|Băng|Đảo|cat2=廃語|cat3=ヨーロッパの国名}}
#{{q|廃語}} [[アイスランド]]。
08hzvhrfowv9ho0hg75xhro4vwz3axm
2330942
2330938
2026-08-19T20:49:33Z
Jiba1219
100610
2330942
wikitext
text/x-wiki
=={{L|zh}}==
{{wikipedia|lang=zh|冰岛}}
{{wikipedia|lang=yue}}
{{wikipedia|lang=nan|Peng-tó}}
{{wikipedia|lang=hak|Pên-tó}}
{{wikipedia|lang=cdo|Bĭng-dō̤}}
{{wikipedia|lang=wuu|冰岛}}
{{wikipedia|lang=lzh}}
{{zh-cat|bing1dao3|name|ヨーロッパの国名}}
{{yue-cat|bing1dou2|name|ヨーロッパの国名}}
{{nan-cat|peng1to2|name|ヨーロッパの国名}}
{{cdo-cat|bing1do2|name|ヨーロッパの国名}}
{{hak-cat|pen1to3|name|ヨーロッパの国名}}
{{hak-hl-cat|benˋ doˊ|name|ヨーロッパの国名}}
{{wuu-cat|pin1tau2|name|ヨーロッパの国名}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|Bīngdǎo}}
{{yue-pron|bing1 dou2}}
{{nan-pron|qz:Peng-tó͘/xm,zz:Peng-tó}}
{{cdo-pron|Bĭng-dō̤}}
{{hak-pron|Pên-tó|h=benˋ doˊ}}
{{wuu-pron|sh:1pin tau}}
==={{name}}===
{{zhchars|s=冰岛}}
#[[アイスランド]]。
===={{drv}}====
{{col2|zh|冰島人|冰島語|冰島蓼}}
=={{L|vi}}==
==={{name}}===
{{vi-head|name|Băng|Đảo|cat2=廃語|cat3=ヨーロッパの国名}}
#{{q|廃語}} [[アイスランド]]。
03dfuqi4c9vvckb653qpe9lj3xui0wt
酦酵
0
564062
2330855
2174888
2026-08-19T15:26:21Z
Jiba1219
100610
2330855
wikitext
text/x-wiki
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|fa1jiao4|verb|生化学}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|fājiào|fāxiào|z=n}}
==={{verb}}===
{{zhchars|t=醱酵}}
#[[発酵]]する。
6d2hsw0j162sw3mdw85pld2s0ucpgm9
FF外
0
566963
2330862
2330423
2026-08-19T15:41:04Z
M-30722
1202
2330862
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|エフエフがい}}
=={{L|ja}}==
{{wikipedia|FF外}}{{ja-kanjitab|がい|yomi=kanon}}
==={{etym}}===
{{etyl|en|ja}} {{m|en|following}} + {{m|en|followers}} + [[外]]
==={{pron}}===
{{ja-pron|エフエフがい|acc=4}}
==={{noun}}===
{{ja-noun|エフエフがい|head=[[FF]][[外]]}}
#{{context|インターネットスラング|WWW|lang=ja}}[[Twitter]]のユーザーの[[相互フォロー]]グループの{{ふりがな|外|そと}}にいる人。
#: '''FF外'''から[[失礼]]します
===={{usage}}====
* 見知らぬ相手への会話を始めるときによく使われる表現。
hpzyxuqop8mnptc9pcbabwr61z4s9sv
Wiktionary:編集室/2026年Q2
4
580062
2330882
2313517
2026-08-19T16:08:39Z
Jiba1219
100610
/* 質問 */ 返信
2330882
wikitext
text/x-wiki
== 過去に削除された項目について ==
「[[池沼]]」のページが2010年に削除されていますが、ネットスラングとしては現在も使用されていることから十分に定着していると考えることができ、それ以外にも不動産登記における地目の一つとして「池沼」が存在していることから、後者の項目だけでも作成し直してよいと考えますがいかがでしょうか。--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年4月4日 (土) 17:18 (UTC)
:荒らしのために保護を掛けて、そのままになっているみたいですね。記録を見る限りでは荒らしがあった時期と保護を設定した時期に隔たりがあり、保護自体の正当性が確認できません。やむを得ない理由があったとしても、保護期間を無期限にするのは不適切です。「池沼」は一般的な語句であり編集可能であるべきです。また今の状況であれば蔑称のほうも掲載可能だと思います。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月4日 (土) 23:25 (UTC)
::あなたには「このページの作成」を行う権限がありません。理由は以下の通りです:
::⧼Titleblacklist-forbidden-vandalism⧽
::という表示が出て作成できない状態なのでどなたか対処していただけないでしょうか?--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年4月13日 (月) 17:57 (UTC)
:::[[Wiktionary:保護解除依頼]]で依頼してみてください--[[利用者:ねこ8|ねこ8]] ([[利用者・トーク:ねこ8|トーク]]) 2026年4月14日 (火) 09:04 (UTC)
::::作成できない理由は保護ではなく、タイトルブラックリストが原因です。そのため、タイトルブラックリストの編集依頼が必要です。既に私の方で[[特別:差分/2217472|依頼]]しました。--[[利用者:20041027 tatsu|20041027 tatsu]] ([[利用者・トーク:20041027 tatsu|トーク]]) 2026年4月15日 (水) 18:56 (UTC)
== 訓読みの固有名詞について ==
現在、[[Wiktionary:スタイルマニュアル/日本語]]では固有名詞は漢字表記で立てる事となっていますが、それだと[[おおの]]のような場合だと名字の大野にたどり着けなくなってしまいます。なので固有名詞でも和語であれば平仮名で立項するのはどうでしょうか?--[[利用者:ねこ8|ねこ8]] ([[利用者・トーク:ねこ8|トーク]]) 2026年4月13日 (月) 07:42 (UTC)
:{{コメント}} 名字の場合は例えば[[かわしま]]のように同じ読みでも複数の漢字表記(川島・川嶋・河島・河嶋)があったり、逆に[[下田]]のように同じ漢字表記に複数のよみ(しもだ、しもた、みさだ、しただ、しめだ)があるケースが存在するので漢字項目、かな項目ともに役割があるように感じています。なので'''名字について独自にルールを新設'''する方法もあるかと思います。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年4月13日 (月) 13:09 (UTC)
== Updating old syntax ==
First let me apologize for the English, I'll add a DeepL translation at the bottom for convenience.
I wanted to ask if it is possible to set a bot to update the old syntax:
<nowiki>
[[Category:{{ja}} {{noun}}]]
'''[[義]] [[足]]''' (ぎそく)
</nowiki>
into
<nowiki>
{{ja-noun|ぎそく}}
</nowiki>
If you see my history, you will see that I have done this manually quite few times, but the number of pages affected is quite large. Besides the fact that I think the template looks better, this is also useful to me because of the quality of extracted data made by the wiktextract project. In particular, readings of words are only extracted if the page uses this template.
For more context, I add the relevant github issue: https://github.com/tatuylonen/wiktextract/issues/1579
-----------------
DeepL translation
-----------------
まず、英語が不慣れな点をお詫びします。便宜上、最後にDeepLによる翻訳を添付しておきます。
古い構文を次のように更新するボットを設定することは可能でしょうか:
<nowiki>
[[Category:{{ja}} {{noun}}]]
'''[[義]] [[足]]''' (ぎそく)
</nowiki>
into
<nowiki>
{{ja-noun|ぎそく}}
</nowiki>
のように更新するようにボットを設定することは可能でしょうか。
私の編集履歴をご覧いただければわかりますが、これまでに手動で何度かこの作業を行ってきました。しかし、影響を受けるページ数が非常に多いため、 テンプレートの見た目が良くなるという点はさておき、wiktextractプロジェクトによって抽出されるデータの品質の面でも、私にとってこれは有用です。特に、このテンプレートを使用しているページでのみ、単語の読みが抽出されるようになっています。
背景の詳細については、関連するGitHubのイシューを以下に追加します:https://github.com/tatuylonen/wiktextract/issues/1579
DeepL.com(無料版)で翻訳しました。--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月13日 (月) 08:05 (UTC)
:技術的に、ある程度可能だと思います。ただし多くのページが想定されるフォーマットに合っていないと思うので、網羅的に全てというのは無理でしょう。ボット作業をするためには、その変更に関してコミュニティの合意があることが明確でなければいけません。そのうえで、Daxidawikiさんがご自身でボット作業をしようとしているなら申請が必要ですし、既に運用している方に任せるなら作業内容を明確にする必要があります。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月15日 (水) 11:18 (UTC)
::I have no experience with Wiktionary bots. It would be preferable if someone else with more knowledge took care of the fixes. What I can do is, as you ask, clearly define the changes, and test some regexes myself against the wikidump to softer the charge on the work.
::Ideally there are two families of fixes that I'd like to see applied. Both only concern Japanese entries:
::- Replacing the [Category::{ja} {noun}] + MORE into {ja-noun|reading}. This includes variations like {ja-noun-suru|reading}, {ja-adv|reading} etc.
::- (maybe for another round of fixes) Fixing the {wago} templates.
::I will play around with the wikidump to see if I can get the regex working. In which language are wiktionary bots generally written in?
::-----------------
::DeepL translation
::-----------------
::私はウィクショナリーのボットに関する経験がありません。知識が豊富な他の誰かに修正をお願いした方が良いでしょう。私ができることは、ご要望通り、変更点を明確に定義し、作業負担を軽減するために、ウィキダンプに対していくつかの正規表現を自分でテストすることです。
::理想としては、2つの種類の修正を適用してほしいと考えています。どちらも日本語の項目に関するものです:
::- [Category::{ja} {noun}] + MORE を {ja-noun|読み} に置き換えること。これには {ja-noun-suru|読み}、{ja-adv|読み} などのバリエーションも含まれます。
::- (おそらく次の修正ラウンドで){wago}テンプレートの修正。
::正規表現が機能するかどうか、ウィキダンプを使って試してみます。ウィクショナリーのボットは一般的にどの言語で書かれているのでしょうか?--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月15日 (水) 17:51 (UTC)
:::ボットはPythonで記述されることが多いです。ほかの編集者の方々は、この作業について賛成・反対意見やコメントをお願いします。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月16日 (木) 15:29 (UTC)
::::This is the proof of concept in Python. If you and the other editors are interested, then I can continue iterating on it. It only contains the transformation logic, I don't know anything about bots. Feedback appreciated. https://github.com/daxida/bot-wiktionary
::::--------- DeepL translation
::::これはPythonでの概念実証(PoC)です。もしあなたや他の編集者の方々が興味をお持ちであれば、引き続き改良を重ねていきます。これには変換ロジックのみが含まれており、ボットに関する知識は一切ありません。ご意見・ご感想をお待ちしています。--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月16日 (木) 17:18 (UTC)
::::I updated the code: it should catch many more errors now. Can I have an update? I would rather not spend more time if there is no intention to apply the fixes.
::::コードを更新しました。これで、より多くのエラーを検出できるようになったはずです。進捗状況を教えていただけますか?修正を適用する予定がないのであれば、これ以上時間を費やしたくないのです。--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月21日 (火) 06:40 (UTC)
:::::皆さん、特に意見ありませんか?4月23日までに反対意見がなければ合意と見なします。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月21日 (火) 14:43 (UTC)
::::::それではコミュニティとしてボット作業の合意があると見做しますので、Daxidawikiさんにご提示いただいたないようで検討に入ります。私が運用している [[利用者:Naggybot]] は現在ほかの作業に占有されているので、そちらが終わってからになります。ご提示の作業内容はおそらくPywikibotの標準機能では不可能であり、カスタムスクリプトが必要と思います。これは私にとって初めての作業になりますので、検討に時間がかかるかもしれません。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月25日 (土) 05:53 (UTC)
:::::::I don't know much about Pywikibot but I pushed some rough code that just applies the transformation function to a page wikitext and it seems to work fine. I assume it becomes a matter of having enough privileges to be able to save the changes.
:::::::If you copy the repo, you can see the diffs by opening the html in diffs with your browser. I tried to make it as easy as possible to visualize the results. I even spotted some issues that I will try to fix.
:::::::I also added a Japanese DeepL translation of the README.
:::::::---
:::::::Pywikibotについて詳しくは知りませんが、ページのwikitextにトランスフォーム関数を適用するだけの大まかなコードをプッシュしてみたところ、問題なく動作しているようです。あとは、変更を保存できる十分な権限があるかどうかが鍵になると思います。
:::::::リポジトリをコピーすれば、ブラウザでdiff内のhtmlを開くことで差分を確認できます。結果をできるだけ分かりやすく可視化するように努めました。いくつか問題点も見つけたので、修正を試みるつもりです。
:::::::また、READMEのDeepLによる日本語翻訳も追加しました。--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月25日 (土) 10:57 (UTC)
:::::::I renamed the repo for consistency, the url is now: https://github.com/daxida/wiktbot
:::::::You should be able to modify `bot.py` with whatever logic is needed to save the changes, then run it with `wb run`.
:::::::---
:::::::一貫性を保つためにリポジトリの名前を変更しました。新しいURLは次の通りです:<nowiki>https://github.com/daxida/wiktbot</nowiki>
:::::::bot.py を編集して、変更を保存するために必要なロジックを追加し、`wb run` コマンドで実行してください。--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月25日 (土) 12:51 (UTC)
::::::::「diff」を確認しましたが、誤動作が目立ちます。
::::::::* ✗ [[アーカイブ]], [[アーク灯]], [[アードウルフ]], [[アートタイプ]], [[アームストロング砲]], [[アームレスリング]], [[アイアイ]], [[合い印]], [[哀韻]]: 翻訳の記法を変えることは合意されていません。合意のない作業は受け入れられません。
::::::::* ✗ [[藍]]: 誤った置換です。
::::::::それから、見出し語表示テンプレート({{temp|ja-noun}}など)を記述する場合、<code><nowiki>[[カテゴリ:日本語]]</nowiki></code>も不要になります。残っていても害はありませんが、取り除くこともご検討ください。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月28日 (火) 09:16 (UTC)
:::::::::I think everything was already fixed, I just didn't update the github html. You can make a new one with `wb run NUMBER_OF_PAGES`, for example, wb run 100.
:::::::::I don't intend to add the translation changes. They share some logic with the other replacement so I was experimenting and testing common logic, but in `main.py`, it should eventually just be `repl = repl_reading`.
:::::::::There are more subtle errors for sure, it still needs more testing.
:::::::::I will try to look at `<nowiki>[[カテゴリ:日本語]]</nowiki>`
:::::::::---
:::::::::もうすべて修正済みだったと思いますが、GitHubのHTMLを更新し忘れていただけです。`wb run NUMBER_OF_PAGES`(例:wb run 100)で新しいものを作成できます。
:::::::::翻訳の変更は追加するつもりはありません。他の置換処理とロジックを共有しているため、共通ロジックの実験とテストを行っていましたが、`main.py`では最終的には単に `repl = repl_reading` とするべきです。
:::::::::間違いなくもっと細かいエラーがあるはずなので、まだテストが必要です。
:::::::::`<nowiki>[[カテゴリ:日本語]]</nowiki>`を確認してみます--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月28日 (火) 10:48 (UTC)
:::::::::Just to be sure I understand:
:::::::::- If there is a ja-[noun|noun-suru|adverb|name] (I don't do verb-suru because it's very rare), then I can remove <nowiki>[[カテゴリ:日本語]]</nowiki> and <nowiki>[[category:{{ja}}]]</nowiki> from EVERYWHERE in the page?
:::::::::確認のため、以下で合っていますか:
:::::::::- ja-[noun|noun-suru|adverb|name] (verb-suruは極めて稀なので扱いません)がある場合、ページ内のあらゆる場所から<nowiki>[[カテゴリ:日本語]]</nowiki>と<nowiki>[[category:{{ja}}]]</nowiki> を削除してもよいのでしょうか?--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月28日 (火) 18:02 (UTC)
::::::::::それでいいです。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月29日 (水) 00:16 (UTC)
:::::::::::Ok, that's added. I updated the diff.html again to only apply the reading replacement that now contains removing <nowiki>[[category:{{ja}}]]</nowiki>. Note that it will also remove <nowiki>[[category:{{ja}}|Some reading]]</nowiki> as it can be seen for [[藹雲]]
:::::::::::Also, should I include the <nowiki>{{wago}}</nowiki> changes, or do you want to do that in a separate run?
:::::::::::---
:::::::::::了解しました。追加しました。diff.htmlを再度更新し、<nowiki>[[category:{{ja}}]]</nowiki>の削除を含む読み替えのみを適用するようにしました。なお、藹雲の例にあるように、<nowiki>[[category:{{ja}}|Some reading]]</nowiki> も削除される点にご注意ください。
:::::::::::また、{{wago}}の変更も含めるべきでしょうか、それとも別の処理で対応しますか?--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月29日 (水) 05:46 (UTC)
::::::::::::和語の漢字表記に関しては明確な合意があるかどうか微妙です。品詞相当の概念だと考えれば、合意に含まれるような気もします。Pythonソース上では分かれていますが、同じロジックで扱えるのであればリスクも低いので、一緒に作業しても問題ないと思います(個人的な意見)。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月7日 (木) 09:38 (UTC)
:::::::::::::ja-wagokanjiには「ja」カテゴリも含まれていますか?その変換でそちらも削除したいので、確認させてください。--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月7日 (木) 16:18 (UTC)
::::::::::::::{{temp|ja-wagokanji}}も同様に、日本語カテゴリを付与します。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月8日 (金) 11:31 (UTC)
:::::::::::::::I pushed some changes. Now we:
:::::::::::::::* remove the ja:category from ja-wagokanji
:::::::::::::::* Improved ja:category detection
:::::::::::::::* Deal with rare readings variants like [[副詞]] (following the example of [[感動詞#Japanese]]). Ideally the ja-noun template should support this, writing the reading in plain text is always going to be problematic.
:::::::::::::::--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月9日 (土) 06:09 (UTC)
:::::::::::::::I also included ja-verb and ja-adj in the list of POS replacements.
:::::::::::::::I'm sure I am missing other POSes, it would be nice to have your bot do the replacements with the current logic, and then look at what I missed to further iterate.--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月9日 (土) 06:26 (UTC)
:::::::::::::::I added some more minor changes. Any update on this? Can I help with something else?
:::::::::::::::さらに細かい変更をいくつか加えました。これについて何か進捗はありますか?他に何かお手伝いできることはありますか?--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月15日 (金) 16:54 (UTC)
::::::::::::::::時間のあるときに正しく動作するか検討しています。今気になっているのは以下のことです。
::::::::::::::::* 置換後のテンプレートにおいて読み仮名は ひらがな、カタカナ、一部の記号 のみが許容されます。たとえば「[[ヒンディー語]]」において<q>ヒンディー語(-ゴ)</q>と記述されていますが、ここから完全な読み仮名を抽出する処理はないですよね。こういうものは少数であり手作業でやったほうがいいと思うので、何らかの条件でスキップできないでしょうか?例えば 想定しない記号が含まれているとか、ページ名より読み仮名のほうが文字数が少ないとか。
::::::::::::::::* 日本語カテゴリの形式は <code>([cC]ategory|カテゴリ):(日本語|\{\{ja\}\})</code> のようになるはずで6通りのパターンがあります(case-insensitiveなら4通り)。"is_category_removable" や "is_category_ja" は正しく動作しますか?
::::::::::::::::--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月16日 (土) 23:10 (UTC)
:::::::::::::::::- For [[ヒンディー語]], the noun header did not use a template so the logic wasn't able to parse a section and made no replacements. There is logic to extract the reading when the header is correctly recognized. I added an exception for leading hyphens (there can be inner hyphens, see [[愛盛り]]), and a test for this case.
:::::::::::::::::- I improved the logic to recognize raw headers (it is something that I should have finished before).
:::::::::::::::::- The category functions are tested in every test. is_category_ja expects lowercase because it is only called with such argument:
::::::::::::::::: line for line in s.splitlines() if not is_category_ja(line.lower().strip())
:::::::::::::::::They are not exactly the same: is_category_ja, is just for the japanese category that can be anywhere on the wikipage, while is_category_removable is supposed to be in the pos section (and so we can narrow the regex to be more precise, and have less false positives). is_category_removable is not called with lowercase only strings.
:::::::::::::::::---
:::::::::::::::::- ヒンディー語の場合、名詞のヘッダーにテンプレートが使用されていなかったため、ロジックがセクションを解析できず、置換が行われませんでした。ヘッダーが正しく認識された場合に読み方を抽出するロジックがあります。先頭のハイフンに対する例外処理(内部にハイフンが含まれる場合がある。例:愛盛り)を追加し、このケースに対するテストも実施しました。
:::::::::::::::::- 生のヘッダーを認識するロジックを改善しました(これは以前から完了しておくべきことでした)。
:::::::::::::::::- カテゴリ関数はすべてのテストで検証されています。is_category_ja は、そのような引数でのみ呼び出されるため、小文字を期待します:
::::::::::::::::: line for line in s.splitlines() if not is_category_ja(line.lower().strip())
:::::::::::::::::これらは厳密には同じではありません。is_category_jaは、ウィキページのどこにでも存在する可能性のある日本語のカテゴリ専用であるのに対し、is_category_removableはposセクション内にあるものと想定されています(そのため、正規表現をより厳密に絞り込み、誤検知を減らすことができます)。is_category_removableは、小文字のみの文字列に対しては呼び出されません。--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月17日 (日) 06:12 (UTC)
長らくご相談いただいていましたが、今回の作業は既存のボット運用の範囲を大きく超える内容であり、安全に実施するためには新たなボット申請や権限面の整理、十分な検証体制が必要です。しかしながら、現在の日本語版ウィクショナリーではボット申請や権限付与に関する判断を仰げる状況が十分に整っておらず、また私自身も最近は他の事情によりウィクショナリーに割ける時間が限られています。加えて、今回の作業は誤動作時の影響が比較的大きいため、現状の体制のまま見切り発車で実施することは避けたいと考えています。そのため大変恐縮ですが、今回の件についてはボットによる一括処理ではなく、これまでの検討結果を参考にしながら、当面は手作業で改善活動を進めていただければと思います。せっかくご提案いただいたにもかかわらず、このような結論となり申し訳ありません。これまでの議論や調査内容については無駄ではないと考えており、将来的に環境や体制が整えば、改めてボット化を検討できる可能性はあると思います。ご理解いただければ幸いです。 --[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年6月24日 (水) 15:07 (UTC)
:Well, as I will have less time myself in the future, I doubt this will advance to the quality level I had in mind. As I'm fully aware of the shortcomings of my bot, I can't not put the blame on anyone else, and thank you again for at least giving it a try.--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年6月24日 (水) 16:10 (UTC)
== 私たちが使っている中国語のソートキーは、辞書順に並ばないのでは? ==
既存のソートキー生成規則をもとに「[[Wiktionary:カテゴリの付け方/中国語のソートキー]]」を書き上げたのですが、変じゃないですか?このソートキーだと「中心(zhōngxīn)」と「重心(zhòngxīn)」が遥か遠くに並びます。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月13日 (月) 13:04 (UTC)
:これ、中国語の辞書を見たことない私がテキトーに違和感を表明しているだけなので、そういうものであればそれでいいです。実際のところ普通の辞書順ってこれでいいんですか?--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月15日 (水) 10:16 (UTC)
*{{q|いわゆる北京官話についてだと思うのでそうと思って書きます}} 例えば『现代汉语词典』では、声調順に[[中]]→[[忪]]→[[忠]]→[[终]](いずれもzhong1)...と続いて、その後に[[肿]]→[[种]]→[[冢]](zhong3)...と、そのまた後に[[中]]→[[仲]]→[[众]]...ときて[[重]](zhong4)がきます。この手の辞書では一般的な配列なのではないでしょうか?--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年4月15日 (水) 10:40 (UTC)
::同感です。『現代漢語詞典』の派生版である『商務国際現代漢語詞典』(2013年)および『新華字典』第12版(2022年)を確認すると、見出しは声調順(第一声から第四声、そして最後に軽声)で配列され、同一声調内では筆画順に並んでいます。ソートキーも声調順に設定するのが望ましいと思いますがいかがでしょうか。--[[利用者:MiiCii|MiiCii]] ([[利用者・トーク:MiiCii|トーク]]) 2026年4月16日 (木) 10:58 (UTC)
:::もしかして 中→中○→中△→…→忠→忠○→… みたいに声調まで一致しても1文字目が共通するもの同士を並べてソートするみたいなスタイルですか?今のウィクショナリーはそうなっていませんね。筆画順というのも、ページ名のUnicode順と異なるのであれば、実現できていません。軽声を最後に並べるというのもできていませんね。私たちは中国語の配列順序を見直したほうがいいかもしれません。皆さん、どうしたいですか?--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月17日 (金) 23:17 (UTC)
::::北京官話の軽声に関して、私はウェード式に倣って「5」を声調番号に当てていました。これを標準化するのはどうでしょうか?それと、他の方言で声調番号がないものの扱いもどうしましょうか?--[[利用者:ふゆくれ|ふゆくれ]] ([[利用者・トーク:ふゆくれ|トーク]]) 2026年4月18日 (土) 02:01 (UTC)
:::::軽声の順序を安定させるために「5」を割り当てるのは良いアイデアです。でも問題はそれだけではありません。まずはソートキーのことは忘れて、どういう順序で並べるべきかを整理する必要があります。まずは北京官話について考えましょう。残りの「中国語」も同じような考えで決まるはずです。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 09:41 (UTC)
私たちが現在使っているソートキーでも中国語(cmn)の一般的なソート順序として、基本的なところは押さえられていると理解しました。ただし軽声の順序が安定しないという問題があるため、軽声には「5」を割り当てたソートキーとするのが良いと思います。どうでしょうか?8/21くらいまで待って反対がなければ、これで正式運用しようと思います。 --[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年8月8日 (土) 00:11 (UTC)
:{{賛成}} それで良いと思います。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年8月9日 (日) 12:41 (UTC)
== 日本語ソートキー生成規則の変更提案 ==
現在の日本語ソートキー生成規則には不備があります。それは小書き仮名が含まれる場合に順序が安定しないという問題です。小書き仮名は直音よりも前に並ぶことが期待されますが、そうなっているとは限りません。
* じょう → じよう (正しい)
* 不安 → ファン '''(逆転)'''
* ツアー → ツァー '''(逆転)'''
原因は、第1ソートキーと第2ソートキーが同一である場合に第2ソートキーを省略していることと、第1ソートキーがページ名と一致する場合にソートキーを無指定にしていることです。この問題を解消するため、ソートキー生成規則について以下のように変更提案します。
'''日本語ソートキーは第1ソートキー・第2ソートキーを必ず使用する(省略できない)'''
(例)
* くさもち → <code>くさもち くさもち</code>
影響範囲としてはそこまで大きくないと思います。なぜならこの変更がカテゴリメンバーの並び順に実際に影響する部分は、全体に対してほんの一部であるためです。そもそも今のソートキー生成規則が守られていないページも多数あるので、現状でもきれいに統一されているわけではないです。規則変更後も、ソートキー生成機能を持つテンプレート({{temp|kana-DEFAULTSORT}}とか{{temp|ja-noun}}とか)のインターフェースは変わりません。内部処理が変わるだけです。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月15日 (水) 10:33 (UTC)
:4月29日までに反対意見がなければ合意とみなし、正式にこの規則で運用開始します。みなさん従ってくださいね。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 09:35 (UTC)
::日本語のソートキー生成規則を変更しました。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月30日 (木) 10:46 (UTC)
== フランス語やドイツ語の第2ソートキーは何のために存在している? ==
日本語やベトナム語はソート規則が複数レベルに分かれているので、第2ソートキーの意味があります。でもフランス語やドイツ語の第2ソートキーは何のために存在しているのでしょうか?不要ならば第2ソートキーは書かない規則にしようと思います。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月15日 (水) 11:00 (UTC)
:{{賛成}}--[[利用者:Praqimu|Praqimu]] ([[利用者・トーク:Praqimu|トーク]]) 2026年4月16日 (木) 16:00 (UTC)
:例えば、[[émanes]]と[[émanés]]は第一ソートキーだけならともに「emanes」となり区別が付かないので第二ソートキーも用いてそれぞれ「emanes émanes」「emanes émanés」とし区別しています。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年4月17日 (金) 15:47 (UTC)
::このケースでは第2ソートキーを指定してもしなくてもカテゴリページにおける配列順序は同じになります。ただ、一方は第2ソートキーを書いて、一方は書かないみたいに入り混じっていると乱れます。私の見ている限り、第2ソートキーは常にページ名と一致していて、第2ソートキーが必要なものは存在しないように見えます。書いても書かなくても同じ結果となるなら、書かないほうで統一したほうがいいと思います。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月17日 (金) 23:09 (UTC)
:::そういった仕様になっているのであれば第1ソートキーのみで問題ないと思います。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年4月19日 (日) 10:21 (UTC)
::::たぶんこの仕様を知らないまま作られた慣習だと思うので、不必要な第2ソートキーは取り除くことにしましょう。4月26日までに反対意見がなければ、文書に反映します。この変更が効力を持つページはあまり多くないと思いますが、一方で影響するページ数は膨大です。ボットである程度対応できないか検討し、別途提案します。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 09:33 (UTC)
:::::不要な第2ソートキーは用いないことで決定します。このスタイルで統一してください。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月30日 (木) 10:51 (UTC)
== 項目の収録範囲について ==
主に日本語・漢語(いわゆる中国語)・満洲語(中国の民族言語の一つ)に関するウィクショナリーで編集活動を行っております。編集に詳しい皆様に、項目の収録範囲についてご意見を伺いたく存じます。
渋谷区や大田区といった行政区分、JR・私鉄の駅名、河川名、さらに満洲語における城門(天安門や東直門など)や集落などといった項目を作成することは可能でしょうか。これらが日本語版ウィクショナリーのガイドラインに沿っているか、ご教示いただけますと幸いです。--[[利用者:MiiCii|MiiCii]] ([[利用者・トーク:MiiCii|トーク]]) 2026年4月16日 (木) 10:03 (UTC)
:地名や施設名に関しては[[Wiktionary:編集方針#地名・施設名の扱い]]によります。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年4月17日 (金) 15:49 (UTC)
::了解いたしました。ご回答ありがとうございます。--[[利用者:MiiCii|MiiCii]] ([[利用者・トーク:MiiCii|トーク]]) 2026年4月21日 (火) 15:32 (UTC)
== 四川語拼音のüのソートキーにおける扱いについて ==
中国語の拼音でüが含まれる場合のソートキーをvで代用するというお話が以前編集室でありましたが、この規則は四川語拼音においても同様と捉えてよろしいでしょうか?--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年4月17日 (金) 07:44 (UTC)
:日本語版ウィクショナリーにおいては四川語は見出し上は中国語と一緒に書かれているものの、カテゴリにおいてはそれぞれ区別して付与されておりますのでこの場で四川語のソートキーをどのように扱っていくのかを決めると良いかと思います。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年4月17日 (金) 16:02 (UTC)
::ご提案ありがとうございます。ソートキーの扱いについてですが、あまり細かく言語ごとにルールを分けてしまうと運用が煩雑になり、編集時の負担や混乱も増える懸念があります。そのため、四川語拼音におけるüの扱いについても、中国語拼音と同様に「vで代用する」という既存ルールに揃える形にしたいと考えています。この方針で統一するのが分かりやすいと思うのですが、皆さんはいかがでしょうか。--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年4月20日 (月) 13:47 (UTC)
:::それで無難だと思いますが、そもそも北京官話のソートキーをどうするか議論されています([[Wiktionary:編集室/2026年Q2#私たちが使っている中国語のソートキーは、辞書順に並ばないのでは?]])。その議論の決着次第だと思います。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 09:24 (UTC)
== リダイレクトの削除依頼はどこに出す? ==
古くに移動され、不要とみられるリダイレクトの整理(主にラテン語あたり)をしようと思うのですが、この類はどこに提出すればよいのでしょうか?形式的には[[Wiktionary:リダイレクトの削除依頼]]だと思うのですが、それ自体が[[Wiktionary:削除依頼]]へのリダイレクトになっています。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年4月19日 (日) 11:50 (UTC)
:即時削除の方針に合うなら即時削除で、そうでないなら削除依頼だと思います。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 09:25 (UTC)
== 相談 ==
「[[性氏]]」は「[[姓氏]]」の誤りですが、「姓氏」がリダイレクトではないので移動によって解決することができません。「性氏」作成以後の「姓氏」の編集記録が無いので、この場合、「性氏」の内容を「姓氏」にカット&ペーストした上で履歴統合以来を出すのが良いのでしょうか。--[[利用者:ふゆくれ|ふゆくれ]] ([[利用者・トーク:ふゆくれ|トーク]]) 2026年4月20日 (月) 01:58 (UTC)
== シソーラスの運用をどうしますか? ==
一部ユーザーによって「シソーラス:○○」というページが作られているようですが、この種のページをメイン名前空間に作るべきではないと思います。数が膨大になる前に運用を決めたほうがいいと思います。私は以下の二つの案がありますが、皆さんはどちらがいいと思いますか?もちろん別の案も歓迎します。
* (案1) 「シソーラス」名前空間を新設する
* (案2) シソーラスは「付録」名前空間に作る
--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 09:22 (UTC)
:私個人では案1の方向性で動いてほしい、と思っています。ただ生憎、名前空間のそれは私のパワーでは出来ない問題です...--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年4月23日 (木) 10:22 (UTC)
:案1は具体的にはどのようなものになりますか?--[[利用者:Praqimu|Praqimu]] ([[利用者・トーク:Praqimu|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 12:00 (UTC)
::現在は「シソーラス」名前空間が存在しないので、メイン名前空間に「シソーラス:○○」というページ名を持つエントリーがある状態です。名前空間を追加すると、「シソーラス」名前空間に「○○」というページ名を持つエントリーが登録されることになります。フルページ名は変わらないのでリンクやURLは同一になりますが、<code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code>の動作が変わったり、検索や一覧で名前空間を絞っている場合に出てくるか出てこないかが変わったりなどの影響があります。メイン名前空間は辞書本体、すなわち語句の解説を登録する場所なので、シソーラスが混じらないように分けたほうがいいです。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 12:22 (UTC)
:::そういうことですね。シソーラス関連のテンプレートを最初に作成したのはおそらく私なんですが、私自身そちらの仕様を想定していました。案1に{{賛成}}です。--[[利用者:Praqimu|Praqimu]] ([[利用者・トーク:Praqimu|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 12:32 (UTC)
今の状態が望ましくないということは分かっていただけていると思いますが、次は「付録にまとめるのではだめなのか?」というところが論点になります。英語版ウィクショナリーでは既に対応する名前空間があり、一定の成功例と言えるのかもしれません。でも日本語版ウィクショナリーで真似をしなければならない道理はありません。名前空間新設を支持する方は、なぜ付録ではだめなのか、付録との構造的な違いを説明してほしいです。 --[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月26日 (日) 04:14 (UTC)
:一つの見出し語に表示するには多数の類義語へのリンクをまとめて置く(似たようなものですと、英語版のalso用のまとめ項目のような)ものという感覚で捉えて使用しておりました。
:付録もしくは付録と同列のものという扱いあっても、リンクの設置方法に変更がないのであれば問題ありません。--[[利用者:NekoyamaWataru|NekoyamaWataru]] ([[利用者・トーク:NekoyamaWataru|トーク]]) 2026年4月26日 (日) 09:59 (UTC)
::付録に移動する場合はリンクが変わります。シソーラス名前空間を新設する場合はリンクが変わりません。今のところ日本語版ウィクショナリーではシソーラスのエントリー数が非常に少なく、名前空間を新設するほど大きなテーマなのかどうか、方針が固まっているのかどうか疑問に思います。
::私は名前空間の新設に反対ではありませんが、ちゃんと理由があるのかが気になります。名前空間を新設することは私たちで勝手にできることではなく、責任が伴います。今のところ誰もシソーラスの必要性について述べてくれないので、これではWikimedia Foundationの人たちに説明できません。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月27日 (月) 11:55 (UTC)
:::今回作成しましたハンガリー語のシソーラス項目は現在英語版にあるもの全てで、数が爆発的に増えるような気配はありません。名称が変わるだけでしたら手作業で対応できる数ではあります。また日本語版で独自に増やすことは現在考えておりません。--[[利用者:NekoyamaWataru|NekoyamaWataru]] ([[利用者・トーク:NekoyamaWataru|トーク]]) 2026年4月27日 (月) 13:06 (UTC)
:::シソーラス名前空間を新設すべきと考える理由は、単に検索しやすいからです。付録に移動する場合は「付録:シソーラス/〇〇」といった名前になりますよね?対してシソーラス名前空間の場合は「シソーラス:」と、検索する際の手間が省けます。それに付録名前空間にしてしまうと付録が増えすぎてしまうという問題も発生してきます。増えすぎると管理もしづらくなるでしょう。付録に関して、もし異なるものを想定しているようでしたらお教えください。--[[利用者:Praqimu|Praqimu]] ([[利用者・トーク:Praqimu|トーク]]) 2026年5月8日 (金) 15:30 (UTC)
::::シソーラス名前空間に入るページの数はどれくらいになると想定されますか? 付録の9割以上がシソーラスになるとしたらたしかに独立させたほうがいいような気もしますが、半分未満なら他の付録と同居していて不都合はないと思います。 --[[利用者:Whym|whym]] ([[利用者・トーク:Whym|トーク]]) 2026年5月10日 (日) 05:07 (UTC)
シソーラス名前空間新設は、賛成が多いように見えますが、その明確な根拠が示せずにいます。そこで私から提案です。「英語版ウィクショナリーで整理されたモジュールに強く依存しているため、名前空間の分け方を英語版と合わせる」という理由なら納得できないでしょうか?日本語版ウィクショナリーにおいて、英語版由来のモジュール群はもはやインフラです。 --[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年8月8日 (土) 00:11 (UTC)
== 半保護の明示は必要? ==
[[利用者・トーク:ねこ8#半保護テンプレートを消す?]]の延長線上として意見を仰ぎたく思います。従来より慣例として保護されたページには明示のテンプレートを貼っていた(よう)ですが、これらが必要か否かについてです。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年4月26日 (日) 03:36 (UTC)
:保護されているページは[[特別:保護されているページ]]で確認できますし、管理も大変で、英語版Wiktionaryでも使用していないので不要だと思います。--[[利用者:ねこ8|ねこ8]] ([[利用者・トーク:ねこ8|トーク]]) 2026年6月3日 (水) 12:34 (UTC)
== 英語版ウィクショナリー由来のモジュール群をどうやって管理していけばいいか? ==
英語版ウィクショナリー由来のモジュールがたくさんあります。これらはある時点で英語版ウィクショナリーから流用改変したものです。しかし本流の英語版ではモジュールの修正・改良が続けられているのに、本流から切り離された私たちのモジュールは不具合が修正されず機能も古いままです。だからといって英語版から再流用しようとしても、あまりに差分が大きすぎてもはや手が付けられなくなっていますよね。差分が大きいだけでなく、日本語版ウィクショナリー独自の改変がたくさん含まれていることが、マージを厄介にしています。私たちはどこで間違えたのでしょう。どうすれば本流の変更をマージできる形で日本語版ウィクショナリーに適合できるでしょうか。何か方針を考える必要がありませんか?--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月1日 (金) 14:35 (UTC)
:enwiktのモジュールをjawiktで使おうとするとどうしても和訳が必要な箇所が出てくるのでそっくりそのまま使用するのは'''元々無理がある'''のかなと思います。幾つかのモジュールが使用されているテンプレートを見ておりますと、モジュールを使わなくても容易に記述出来る内容のものが複数あるので特にモジュールを使う必要の無い内容であればモジュール無しで記述すると管理上の問題をある程度軽減出来るのかな、と思います。 --[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年5月5日 (火) 15:40 (UTC)
::無理ではありません。英語版・日本語版それぞれの変更をマージできないことが問題です。つまり、英語版から持ってきたモジュールのあちこちに変更を挿入していて、しかも変更した箇所が分かりにくいところが問題なのです。こういった編集は自分もやってきたことではありますが、今になって管理不能に陥っていると実感しています。
::たとえば<code><nowiki>require("Module:●●")</nowiki></code>のところをわざわざ和訳して「モジュール:」に変更するのは完全に無駄で、競合の原因にもなります。メッセージの和訳など必要な編集についても同様で、競合が発生しにくい仕組みがあれば役立つと思います。皆さんがどうやってモジュールを更新していくつもりなのか。あるいは何も考えていないのでしょうか?--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月5日 (火) 23:31 (UTC)
:::皆さん特に困っていないんですかね?困っていないのであれば{{temp|ja-pron}}で指摘されている不具合を修正してほしいです。誰も修正できないのであれば、困っているということでしょう。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月10日 (日) 15:09 (UTC)
::::OK, 皆さん特に意見ないんですね。私のほうで何か考えます。「Module:」をわざわざ「モジュール:」に置換する編集は、全員今すぐにやめてください。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月17日 (日) 05:49 (UTC)
:::::「Module」の翻訳の件了解しました。[[利用者・トーク:M-30722#英語版ウィクショナリーからモジュールを持ってくるときはnsTextも翻訳してください|以前nsTextについては翻訳する必要がある]]という話がありましたので翻訳すべきものと翻訳すべきでないものを改めて整理して告知していただけますと幸いです。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年5月17日 (日) 15:58 (UTC)
::::::とりあえず<code>require</code>や<code>mw.loadData</code>では翻訳不要で、<code>mw.title.getCurrentTitle().nsText</code>では翻訳必須。今はそれだけです。保守可能にするために、今後は英語版ウィクショナリー由来モジュールの編集方法を規定するつもりです。結構複雑な手順になると思うので、文書化は必須だと思います。考えがまとまったら、まずは提案します。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月18日 (月) 11:39 (UTC)
== 質問 ==
閩南語のソートキーについてなのですが、発音が複数存在する場合、特定の地域の発音を優先をするなどの基準はありますか?--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年5月6日 (水) 19:04 (UTC)
:現時点では特に基準は設けられておりません。もし設けるとすると閩南語の教材のほとんどが台湾語のものであることを考えると台湾の発音を優先するのが良いでしょうか。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年5月7日 (木) 10:44 (UTC)
::ありがとうございます。では、台北と高雄など地域によって発音が分かれる場合、どれを採用するかについても、あらかじめ一定の基準を決めておいた方がよいように思います。皆さんのご意見をお聞きしたいです。--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年5月16日 (土) 16:39 (UTC)
:既に上のあたりで別派がいるあたり一意に定まってないようですが...見るに昔はもっぱら廈門語中心にしか掲載しておらず、従いまして自分は廈門語を中心にソートキーを組み込んでいました。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年5月16日 (土) 22:21 (UTC)
:随分と時間が経ってしまいましたが、この機会にソートキーに用いる発音について一定の基準を設けてしまうのがよいと思います。私としては厦門語を優先することを基準として提案したいと思います。このソートキーは簡体字のページでも使用することを考えると、大陸で使用されている厦門語を基準とした方が全体として整合性を取りやすいように思います。--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年8月19日 (水) 16:08 (UTC)
== 語源での言語名の表示について質問 ==
[[テンプレート:etyl]] を使用して「ゲルマン語派」を表示しようと、<code><nowiki>{{etyl|gem|hu}}</nowiki></code>と設定しましたが、<code><nowiki>{{etyl|gem-pro|hu}}</nowiki></code>と同じ「ゲルマン祖語」と表示されてしまいます(参照: [[császár]]の語源)。これを正しく「ゲルマン語派」と表示するためにはどうすればよろしいでしょうか?--[[利用者:NekoyamaWataru|NekoyamaWataru]] ([[利用者・トーク:NekoyamaWataru|トーク]]) 2026年5月9日 (土) 08:19 (UTC)
:[[テンプレート:gem]]のリダイレクトを解除して「ゲルマン語派」と表記するテンプレートにすればよいわけですが、ゲルマン祖語の文脈で使用されていないかは厳密にチェックする必要があります。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年5月9日 (土) 08:32 (UTC)
::リダイレクトが設定されていましたか。gemへのリンク元を見るとかなりの項目が表示されますね。császárについては該当部分を一旦コメントアウトにしておきます。--[[利用者:NekoyamaWataru|NekoyamaWataru]] ([[利用者・トーク:NekoyamaWataru|トーク]]) 2026年5月9日 (土) 08:42 (UTC)
:::簡単ではないと思いますが、言語コードをテンプレート名とする実装をやめるべきです。つまりテンプレートの実装は<code><nowiki>{{{{{1}}}}}</nowiki></code>ではなく<code><nowiki>{{language|{{{1}}}}}</nowiki></code>のように引数であるべきです。今は{{temp|language}}がそもそも<code><nowiki>{{{{{1}}}}}</nowiki></code>の実装になっているので意味がありませんが、「[[Wiktionary:言語名一貫性チェック]]」がすべてOKになれば移行可能です。なお{{temp|language}}はカテゴリ名およびレベル2見出しで使う言語にすべきだと思いますが、語源で使用する言語名はまた別で定義したほうがいいでしょう。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月10日 (日) 04:25 (UTC)
== メインページ姉妹プロジェクト ==
ウィキニュースが閉鎖されため、[[Wiktionary:メインページ/姉妹プロジェクト]]について対応が必要かと思います。全保護されているようなので、どなたか権限をお持ちの方お願いいたします。--[[User:Marine-Blue|Marine-Blue]]<sup>[[User talk:Marine-Blue|talk]]❃[[Special:Contributions/Marine-Blue|contribs]]❃[[Special:EmailUser/Marine-Blue|mail]]</sup> 2026年5月9日 (土) 11:04 (UTC)
:閉鎖の周知させる意味でも、変更はぼちぼちでいいかなと思ってました。
:(提案・質問)[[Wiktionary:メインページ/姉妹プロジェクト]]のリンク群から、(1)単純にウィキニュースを消去するだけか、(2)ウィキニュースを消去するのに合わせて、英語版ウィクショナリーやウィキペディアのようにウィキファンクションズを追加するか、(3)あるいはその他か、ご意見集います。変更は[[Wiktionary:メインページ#姉妹プロジェクト|メインページの姉妹プロジェクト節]]に反映されます。特に意見なければ(2)の処置を行います。--[[利用者:Yapparina|Yapparina]] ([[利用者・トーク:Yapparina|トーク]]) 2026年5月9日 (土) 22:47 (UTC)
:: お返事ありがとうございます。既に各所でウィキファンクションズへの差し替えが実施されているため、(2)の対応で良いのではないでしょうか。--[[User:Marine-Blue|Marine-Blue]]<sup>[[User talk:Marine-Blue|talk]]❃[[Special:Contributions/Marine-Blue|contribs]]❃[[Special:EmailUser/Marine-Blue|mail]]</sup> 2026年5月13日 (水) 07:26 (UTC)
::: (2)を支持いたします。保護はされていませんが、[[Wiktionary:コミュニティ・ポータル/姉妹プロジェクト]]についても同様の対応をお願いしたく存じます。--[[利用者:Shokupan|Shokupan]] ([[利用者・トーク:Shokupan|トーク]]) 2026年5月17日 (日) 02:20 (UTC)
メインページ・コミュニティポータル共に(2)で更新しました。--[[利用者:Yapparina|Yapparina]] ([[利用者・トーク:Yapparina|トーク]]) 2026年5月23日 (土) 06:18 (UTC)
== 古典日本語の「いたいけ」について ==
こんにちは。日本語が話せるアメリカ人で、大体はウィクショナリー英語版で編集しますので、ここはこんな質問にあってる場所なのかわかりません。そうではなければ告知してください。
[[いたいけ#古典日本語|いたいけ]]という古典日本語の項目では、語源は「『痛い気』より」と書いてあります。しかし、その「い」と終わる形は中世日本語までは存在しませんでした。古典日本語では、「痛し」と「痛き」しかありませんでした。それで、室町時代に現れた単語の「痛い」は古典日本語の「いたいけ」の語源のはずではありませんね。自分は本当の語源が分かりませんけど、この間違いそうな語源をここの編集者さんに告知していたいけです。よろしくお願いします。[[利用者:Ookap|Ookap]] ([[利用者・トーク:Ookap|トーク]]) 2026年5月15日 (金) 17:29 (UTC)
:手元の辞書(全訳読解古語辞典)では「痛い気」の意と説明がありました。また、デジタル大辞泉では「痛き気」の音変化との説明がありましたので「痛き気」が変化したものである旨の説明に変更することとします。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年5月20日 (水) 14:29 (UTC)
::ありがとうございました![[利用者:Ookap|Ookap]] ([[利用者・トーク:Ookap|トーク]]) 2026年5月20日 (水) 15:11 (UTC)
== 項目について ==
項目を作成したときは情報源を追加したほうがいいですか?--<font style="font-family:Times;"> [[User:沢庵柚希|Takuan Yuzuki]]([[User talk:沢庵柚希|TALK]]・[[Special:Contributions/沢庵柚希|History]]) </font> 2026年5月16日 (土) 10:43 (UTC)
:「いいですか」というより、「そうすべき」だとは思いますが...控えめに言っても「日本語版ウィクショナリーはウィキペディアに二十何年遅れている」と形容さるるべき現況がありますので、出典を書く文化が依然薄いです。書かないのは信頼性の面で問題があります。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年5月16日 (土) 11:54 (UTC)
:ウィキペディアでいう意味の情報源をつけることは、ある文章に対してそれと同じ主張をしている文献をつけるということだと思います。ウィクショナリーでは(というか辞書製作では)、既存の[[Wiktionary:用例|用例]]を集め、それを過不足なく説明するような語釈を考える、ということが行われます。用例は上記の意味での情報源とは異なります。とはいえ、自分の書こうとしている語釈を支持する既存の辞書があるに越したことはありませんが。 --[[利用者:Whym|whym]] ([[利用者・トーク:Whym|トーク]]) 2026年6月24日 (水) 11:34 (UTC)
== 引用にYouTube動画はあり? ==
最近、ごく一部の編集者がYouTube動画の文を(現代文としての証左なのかはて分かりませんが)引用として掲載しているようです。この系統ってアリなんでしょうかね?青空文庫のそれと違って問題ありまくりのようにしか見えないのですが。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年5月19日 (火) 10:10 (UTC)
== {{ja-proverb}} doesn't exist ==
Since idiom and ja-idiom are valid header/template, it makes sense that the same happened to proverb/ja-proverb. Unfortunately, ja-proverb doesn't work. They are documented here: [[Wiktionary:テンプレートの一覧#品詞表記]]
See also this page: [[雑魚の魚交じり]]--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月26日 (火) 10:15 (UTC)
:See also this list of ja-X templates: https://ja.wiktionary.org/wiki/カテゴリ:日本語_見出し語テンプレート--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月27日 (水) 16:43 (UTC)
::Sorry the above link doesn't work. This should:
::https://ja.wiktionary.org/wiki/%E3%82%AB%E3%83%86%E3%82%B4%E3%83%AA:%E6%97%A5%E6%9C%AC%E8%AA%9E_%E8%A6%8B%E5%87%BA%E3%81%97%E8%AA%9E%E3%83%86%E3%83%B3%E3%83%97%E3%83%AC%E3%83%BC%E3%83%88<nowiki/>--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月27日 (水) 16:44 (UTC)
:私見なのですが、ことわざは「[[:カテゴリ:日本語 成句|成句]]である」の範疇だと思っています。ですから{{temp|ja-idiom}}で見出しを作り、{{temp|タグ}}でことわざカテゴリをつけるのが尤もだと思っています。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年6月18日 (木) 06:20 (UTC)
== Add a template for the 人名 header ==
For consistency with name (See [[Wiktionary:テンプレートの一覧#品詞表記]]) it would be helpful to have a template for this header. See this category for examples: [[:カテゴリ:日本語 日本語人名]]--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月27日 (水) 16:32 (UTC)
:Also, what would be the correct version of this page [[俊彦]]? Ideally one that uses a template to display the readings. Is using the ja-name template for the headword (not the header) acceptable?--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月27日 (水) 16:39 (UTC)
:{{q|面倒なので日本語で書きます}} 人名の品詞は編集者によってまちまちなようで、固有名詞に入れたり、人名という{{q|実質品詞扱いに近い}}枠組みだったりで、まだ統一しかかってないタイプの話の可能性があります。先行議論が無ければ、取り決まるまで触れるべきでないトピックかもしれません。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年6月18日 (木) 06:16 (UTC)
:私は人名は固有名詞として扱うのが良いと思います。なので{{temp|ja-name}}や{{temp|ja-proper noun}}を使い、人名カテゴリは{{temp|タグ}}等を使って付けるのが良いかなと考えております。 --[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年6月18日 (木) 12:41 (UTC)
== ボットにRollback権限を付与したい ==
他ボットの誤動作時に、指定日時以降の編集をまとめて安全に差し戻すためのボットを作成しています。通常権限でできる範囲では、ページごとに最新の編集しか差し戻せず、複数の版がある場合にも差し戻しを確実に行うためには、rollback権限が必要そうです。ボットへのrollback権限付与は、どこで申請するのが適切でしょうか?また事前に合意が必要ということでしたら、何をすれば合意が得られるでしょうか?--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月31日 (日) 10:25 (UTC)
== カテゴリ「社会主義」と「マルクス主義」について ==
現在、カテゴリ「社会主義」が存在しますが、収録語数は少なく、その運用方針も必ずしも明確ではないように見受けられます。
英語版Wiktionaryには「Marxism」のカテゴリが設けられています。一方、日本語版には「社会主義」カテゴリは存在するものの、「マルクス主義」に相当するカテゴリは存在しません。
そこで、既存の「社会主義」カテゴリで対応するべきか、新たに「マルクス主義」カテゴリを設けるべきかについて、皆様のご意見を伺いたく思います。--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年6月13日 (土) 15:25 (UTC)
:ハンガリー語の見出し語 [[marxizmus]] を作成する際、参考とした英語版では独立したカテゴリにありましたが、収録語が少なかったので、あえて「ハンガリー語 社会主義」カテゴリに含めてカテゴリは作成しませんでした。
:社会主義の方にはそれ以外にも社会民主主義や毛沢東主義、旧ソ連の頭字語、社会主義を説明する際に現れる用語などにあたるハンガリー語の語彙を登録しています。--[[利用者:NekoyamaWataru|NekoyamaWataru]] ([[利用者・トーク:NekoyamaWataru|トーク]]) 2026年6月24日 (水) 19:46 (UTC)
== テンプレート:ja-kanjitabについて ==
各単語ページにおける テンプレート:ja-kanjitabの表示位置について、モジュールの改修をご相談させてください。現在、ページの右上にWikipediaリンクなどの右寄せ要素がある場合、漢字表がその左側に回り込んでしまい、画面の真ん中付近に押し出されて表示されるケースが散見されます。視覚的にもあまり望ましくない状態だと感じております。先ほど [[予知]] のページにて、引数に clear=right を設定することで右端への強制配置を試み、レイアウトが綺麗に収まることを確認いたしました。この現象は多くのページで発生しているため、ページごとに手動で引数を追加するよりも、モジュール側を編集してデフォルトで右側の回り込みを解除(clear: right;)する方が根本的な解決になるのではないかと考えております。つきましては、デフォルト挙動をそのように変更することの是非や、一括変更による他への影響(例:左寄せを意図している特殊なページでの表示崩れなど)について、皆様のご意見や知見をお聞かせいただけますと幸いです。どうぞよろしくお願いいたします。--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年6月20日 (土) 17:01 (UTC)
:{{temp|wikipedia}}に関しては、[[Wiktionary:編集室/2024年Q4#テンプレート:wikipediaについての質問]]にて「言語見出しの直後・品詞見出しの直前に配置する」という立場が示されています。私は更に{{temp|ja-kanjitab}}→{{temp|wikipedia}}の順番に並べることでレイアウトを整えています。<br>但し、画像及び画像を表示するテンプレート({{temp|節気}}など)がある場合に関しては画像テンプレート→{{temp|ja-kanjitab}}→{{temp|wikipedia}}の順にして{{temp|ja-kanjitab}}が左側に押し出されることを許容しています。理由は、{{temp|ja-kanjitab}}→画像テンプレート→{{temp|wikipedia}}や{{temp|ja-kanjitab}}→{{temp|wikipedia}}→画像テンプレートの順にすると画像の方が左側に押し出されて{{temp|ja-kanjitab}}が左側に押し出されるよりも見栄えが悪くなるためです。単なる画像の場合はrightを指定することで解決します(例:[[いちょう]])が、画像テンプレートではそうもいかないのでこのような運用を採用しています。--[[利用者:ふゆくれ|ふゆくれ]] ([[利用者・トーク:ふゆくれ|トーク]]) 2026年6月21日 (日) 02:02 (UTC)
:(追記)また、強制的に全てを右端配置にしたときに画像が存在すると日本語節を突き抜けて中国語節まで回り込むケースもあるので、その全てに{{temp|-}}を追加するよりかは{{temp|ja-kanjitab}}が左側に押し出されることを許容して日本語節内に収めることを優先すべきとも思います。--[[利用者:ふゆくれ|ふゆくれ]] ([[利用者・トーク:ふゆくれ|トーク]]) 2026年6月21日 (日) 02:08 (UTC)
== 翻訳について ==
英語版の[[:en:Category:Cookware and bakeware]]と[[:en:Category:Cakes and pastries]]を翻訳する際に適した日本語は何がよろしいでしょうか。--[[利用者:鍼灸|鍼灸]] ([[利用者・トーク:鍼灸|トーク]]) 2026年6月22日 (月) 11:59 (UTC)
:私の考えとしてはそもそも'''英語と日本語は一対一対応しない'''ので無理やり翻訳する必要はないと思います。日本語版では'''日本語として自然な分類になるよう独自に分野を設定'''していけば良いかなと思います。なお余談として、過去に一対一対応の点で議論があったものとして[[カテゴリ・トーク:性]]にてカテゴリの構造(「性」と「性行為」どちらが上位カテゴリなのか)の件、英語版に無い日本語版独自のカテゴリとしては[[:カテゴリ:化学物質]]や[[:カテゴリ:中国語 両岸で発音の異なる語]]等が作られておりますのでご参考までに。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年6月22日 (月) 16:14 (UTC)
:(追記)例えば、「調理器具」や「ケーキ」のようにカテゴリの集録範囲が日英で少々違っても日本語として自然となるカテゴリにするのはどうでしょうか? --[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年6月22日 (月) 16:20 (UTC)
::そうですね。それでやってみます。--[[利用者:鍼灸|鍼灸]] ([[利用者・トーク:鍼灸|トーク]]) 2026年6月22日 (月) 23:49 (UTC)
:ケーキ、焼き菓子だけでなくパンとして扱われるものは、言語によって一部分け方が異なったり、重複して分類される場合があります(例: [[kalács]])。ハンガリー語ではパンのみをカテゴリとして作成し、ケーキ及び焼き菓子は菓子のカテゴリに入れるようにしております。--[[利用者:NekoyamaWataru|NekoyamaWataru]] ([[利用者・トーク:NekoyamaWataru|トーク]]) 2026年6月24日 (水) 20:56 (UTC)
== headテンプレートで設定される品詞について ==
見出し語用の head テンプレートで、カテゴリに設定する品詞を指定する引数に adverbial participle を設定すると、「副分詞」と表示されます。(例: <nowiki>{{head|hu|adverbial participle}}</nowiki> → カテゴリに「ハンガリー語 副分詞」と設定)
adverbial participle は、名詞を修飾する「分詞」よりも、むしろ動詞を修飾する副詞として使用されるので、スラブ語派やハンガリー語などでは「副詞的分詞」や「副動詞」として呼称されています。
見出し語 [[adverbial participle]] の語釈として副動詞が使われていますし、カテゴリにも採用したいのですが、「副分詞」としての使用はどこかで決定されていますでしょうか?--[[利用者:NekoyamaWataru|NekoyamaWataru]] ([[利用者・トーク:NekoyamaWataru|トーク]]) 2026年6月23日 (火) 07:02 (UTC)
twd3izuytnp628uziafnzbagca3ftid
2331188
2330882
2026-08-20T06:56:36Z
Kuroco2k
84207
/* 引用にYouTube動画はあり? */
2331188
wikitext
text/x-wiki
== 過去に削除された項目について ==
「[[池沼]]」のページが2010年に削除されていますが、ネットスラングとしては現在も使用されていることから十分に定着していると考えることができ、それ以外にも不動産登記における地目の一つとして「池沼」が存在していることから、後者の項目だけでも作成し直してよいと考えますがいかがでしょうか。--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年4月4日 (土) 17:18 (UTC)
:荒らしのために保護を掛けて、そのままになっているみたいですね。記録を見る限りでは荒らしがあった時期と保護を設定した時期に隔たりがあり、保護自体の正当性が確認できません。やむを得ない理由があったとしても、保護期間を無期限にするのは不適切です。「池沼」は一般的な語句であり編集可能であるべきです。また今の状況であれば蔑称のほうも掲載可能だと思います。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月4日 (土) 23:25 (UTC)
::あなたには「このページの作成」を行う権限がありません。理由は以下の通りです:
::⧼Titleblacklist-forbidden-vandalism⧽
::という表示が出て作成できない状態なのでどなたか対処していただけないでしょうか?--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年4月13日 (月) 17:57 (UTC)
:::[[Wiktionary:保護解除依頼]]で依頼してみてください--[[利用者:ねこ8|ねこ8]] ([[利用者・トーク:ねこ8|トーク]]) 2026年4月14日 (火) 09:04 (UTC)
::::作成できない理由は保護ではなく、タイトルブラックリストが原因です。そのため、タイトルブラックリストの編集依頼が必要です。既に私の方で[[特別:差分/2217472|依頼]]しました。--[[利用者:20041027 tatsu|20041027 tatsu]] ([[利用者・トーク:20041027 tatsu|トーク]]) 2026年4月15日 (水) 18:56 (UTC)
== 訓読みの固有名詞について ==
現在、[[Wiktionary:スタイルマニュアル/日本語]]では固有名詞は漢字表記で立てる事となっていますが、それだと[[おおの]]のような場合だと名字の大野にたどり着けなくなってしまいます。なので固有名詞でも和語であれば平仮名で立項するのはどうでしょうか?--[[利用者:ねこ8|ねこ8]] ([[利用者・トーク:ねこ8|トーク]]) 2026年4月13日 (月) 07:42 (UTC)
:{{コメント}} 名字の場合は例えば[[かわしま]]のように同じ読みでも複数の漢字表記(川島・川嶋・河島・河嶋)があったり、逆に[[下田]]のように同じ漢字表記に複数のよみ(しもだ、しもた、みさだ、しただ、しめだ)があるケースが存在するので漢字項目、かな項目ともに役割があるように感じています。なので'''名字について独自にルールを新設'''する方法もあるかと思います。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年4月13日 (月) 13:09 (UTC)
== Updating old syntax ==
First let me apologize for the English, I'll add a DeepL translation at the bottom for convenience.
I wanted to ask if it is possible to set a bot to update the old syntax:
<nowiki>
[[Category:{{ja}} {{noun}}]]
'''[[義]] [[足]]''' (ぎそく)
</nowiki>
into
<nowiki>
{{ja-noun|ぎそく}}
</nowiki>
If you see my history, you will see that I have done this manually quite few times, but the number of pages affected is quite large. Besides the fact that I think the template looks better, this is also useful to me because of the quality of extracted data made by the wiktextract project. In particular, readings of words are only extracted if the page uses this template.
For more context, I add the relevant github issue: https://github.com/tatuylonen/wiktextract/issues/1579
-----------------
DeepL translation
-----------------
まず、英語が不慣れな点をお詫びします。便宜上、最後にDeepLによる翻訳を添付しておきます。
古い構文を次のように更新するボットを設定することは可能でしょうか:
<nowiki>
[[Category:{{ja}} {{noun}}]]
'''[[義]] [[足]]''' (ぎそく)
</nowiki>
into
<nowiki>
{{ja-noun|ぎそく}}
</nowiki>
のように更新するようにボットを設定することは可能でしょうか。
私の編集履歴をご覧いただければわかりますが、これまでに手動で何度かこの作業を行ってきました。しかし、影響を受けるページ数が非常に多いため、 テンプレートの見た目が良くなるという点はさておき、wiktextractプロジェクトによって抽出されるデータの品質の面でも、私にとってこれは有用です。特に、このテンプレートを使用しているページでのみ、単語の読みが抽出されるようになっています。
背景の詳細については、関連するGitHubのイシューを以下に追加します:https://github.com/tatuylonen/wiktextract/issues/1579
DeepL.com(無料版)で翻訳しました。--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月13日 (月) 08:05 (UTC)
:技術的に、ある程度可能だと思います。ただし多くのページが想定されるフォーマットに合っていないと思うので、網羅的に全てというのは無理でしょう。ボット作業をするためには、その変更に関してコミュニティの合意があることが明確でなければいけません。そのうえで、Daxidawikiさんがご自身でボット作業をしようとしているなら申請が必要ですし、既に運用している方に任せるなら作業内容を明確にする必要があります。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月15日 (水) 11:18 (UTC)
::I have no experience with Wiktionary bots. It would be preferable if someone else with more knowledge took care of the fixes. What I can do is, as you ask, clearly define the changes, and test some regexes myself against the wikidump to softer the charge on the work.
::Ideally there are two families of fixes that I'd like to see applied. Both only concern Japanese entries:
::- Replacing the [Category::{ja} {noun}] + MORE into {ja-noun|reading}. This includes variations like {ja-noun-suru|reading}, {ja-adv|reading} etc.
::- (maybe for another round of fixes) Fixing the {wago} templates.
::I will play around with the wikidump to see if I can get the regex working. In which language are wiktionary bots generally written in?
::-----------------
::DeepL translation
::-----------------
::私はウィクショナリーのボットに関する経験がありません。知識が豊富な他の誰かに修正をお願いした方が良いでしょう。私ができることは、ご要望通り、変更点を明確に定義し、作業負担を軽減するために、ウィキダンプに対していくつかの正規表現を自分でテストすることです。
::理想としては、2つの種類の修正を適用してほしいと考えています。どちらも日本語の項目に関するものです:
::- [Category::{ja} {noun}] + MORE を {ja-noun|読み} に置き換えること。これには {ja-noun-suru|読み}、{ja-adv|読み} などのバリエーションも含まれます。
::- (おそらく次の修正ラウンドで){wago}テンプレートの修正。
::正規表現が機能するかどうか、ウィキダンプを使って試してみます。ウィクショナリーのボットは一般的にどの言語で書かれているのでしょうか?--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月15日 (水) 17:51 (UTC)
:::ボットはPythonで記述されることが多いです。ほかの編集者の方々は、この作業について賛成・反対意見やコメントをお願いします。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月16日 (木) 15:29 (UTC)
::::This is the proof of concept in Python. If you and the other editors are interested, then I can continue iterating on it. It only contains the transformation logic, I don't know anything about bots. Feedback appreciated. https://github.com/daxida/bot-wiktionary
::::--------- DeepL translation
::::これはPythonでの概念実証(PoC)です。もしあなたや他の編集者の方々が興味をお持ちであれば、引き続き改良を重ねていきます。これには変換ロジックのみが含まれており、ボットに関する知識は一切ありません。ご意見・ご感想をお待ちしています。--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月16日 (木) 17:18 (UTC)
::::I updated the code: it should catch many more errors now. Can I have an update? I would rather not spend more time if there is no intention to apply the fixes.
::::コードを更新しました。これで、より多くのエラーを検出できるようになったはずです。進捗状況を教えていただけますか?修正を適用する予定がないのであれば、これ以上時間を費やしたくないのです。--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月21日 (火) 06:40 (UTC)
:::::皆さん、特に意見ありませんか?4月23日までに反対意見がなければ合意と見なします。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月21日 (火) 14:43 (UTC)
::::::それではコミュニティとしてボット作業の合意があると見做しますので、Daxidawikiさんにご提示いただいたないようで検討に入ります。私が運用している [[利用者:Naggybot]] は現在ほかの作業に占有されているので、そちらが終わってからになります。ご提示の作業内容はおそらくPywikibotの標準機能では不可能であり、カスタムスクリプトが必要と思います。これは私にとって初めての作業になりますので、検討に時間がかかるかもしれません。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月25日 (土) 05:53 (UTC)
:::::::I don't know much about Pywikibot but I pushed some rough code that just applies the transformation function to a page wikitext and it seems to work fine. I assume it becomes a matter of having enough privileges to be able to save the changes.
:::::::If you copy the repo, you can see the diffs by opening the html in diffs with your browser. I tried to make it as easy as possible to visualize the results. I even spotted some issues that I will try to fix.
:::::::I also added a Japanese DeepL translation of the README.
:::::::---
:::::::Pywikibotについて詳しくは知りませんが、ページのwikitextにトランスフォーム関数を適用するだけの大まかなコードをプッシュしてみたところ、問題なく動作しているようです。あとは、変更を保存できる十分な権限があるかどうかが鍵になると思います。
:::::::リポジトリをコピーすれば、ブラウザでdiff内のhtmlを開くことで差分を確認できます。結果をできるだけ分かりやすく可視化するように努めました。いくつか問題点も見つけたので、修正を試みるつもりです。
:::::::また、READMEのDeepLによる日本語翻訳も追加しました。--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月25日 (土) 10:57 (UTC)
:::::::I renamed the repo for consistency, the url is now: https://github.com/daxida/wiktbot
:::::::You should be able to modify `bot.py` with whatever logic is needed to save the changes, then run it with `wb run`.
:::::::---
:::::::一貫性を保つためにリポジトリの名前を変更しました。新しいURLは次の通りです:<nowiki>https://github.com/daxida/wiktbot</nowiki>
:::::::bot.py を編集して、変更を保存するために必要なロジックを追加し、`wb run` コマンドで実行してください。--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月25日 (土) 12:51 (UTC)
::::::::「diff」を確認しましたが、誤動作が目立ちます。
::::::::* ✗ [[アーカイブ]], [[アーク灯]], [[アードウルフ]], [[アートタイプ]], [[アームストロング砲]], [[アームレスリング]], [[アイアイ]], [[合い印]], [[哀韻]]: 翻訳の記法を変えることは合意されていません。合意のない作業は受け入れられません。
::::::::* ✗ [[藍]]: 誤った置換です。
::::::::それから、見出し語表示テンプレート({{temp|ja-noun}}など)を記述する場合、<code><nowiki>[[カテゴリ:日本語]]</nowiki></code>も不要になります。残っていても害はありませんが、取り除くこともご検討ください。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月28日 (火) 09:16 (UTC)
:::::::::I think everything was already fixed, I just didn't update the github html. You can make a new one with `wb run NUMBER_OF_PAGES`, for example, wb run 100.
:::::::::I don't intend to add the translation changes. They share some logic with the other replacement so I was experimenting and testing common logic, but in `main.py`, it should eventually just be `repl = repl_reading`.
:::::::::There are more subtle errors for sure, it still needs more testing.
:::::::::I will try to look at `<nowiki>[[カテゴリ:日本語]]</nowiki>`
:::::::::---
:::::::::もうすべて修正済みだったと思いますが、GitHubのHTMLを更新し忘れていただけです。`wb run NUMBER_OF_PAGES`(例:wb run 100)で新しいものを作成できます。
:::::::::翻訳の変更は追加するつもりはありません。他の置換処理とロジックを共有しているため、共通ロジックの実験とテストを行っていましたが、`main.py`では最終的には単に `repl = repl_reading` とするべきです。
:::::::::間違いなくもっと細かいエラーがあるはずなので、まだテストが必要です。
:::::::::`<nowiki>[[カテゴリ:日本語]]</nowiki>`を確認してみます--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月28日 (火) 10:48 (UTC)
:::::::::Just to be sure I understand:
:::::::::- If there is a ja-[noun|noun-suru|adverb|name] (I don't do verb-suru because it's very rare), then I can remove <nowiki>[[カテゴリ:日本語]]</nowiki> and <nowiki>[[category:{{ja}}]]</nowiki> from EVERYWHERE in the page?
:::::::::確認のため、以下で合っていますか:
:::::::::- ja-[noun|noun-suru|adverb|name] (verb-suruは極めて稀なので扱いません)がある場合、ページ内のあらゆる場所から<nowiki>[[カテゴリ:日本語]]</nowiki>と<nowiki>[[category:{{ja}}]]</nowiki> を削除してもよいのでしょうか?--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月28日 (火) 18:02 (UTC)
::::::::::それでいいです。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月29日 (水) 00:16 (UTC)
:::::::::::Ok, that's added. I updated the diff.html again to only apply the reading replacement that now contains removing <nowiki>[[category:{{ja}}]]</nowiki>. Note that it will also remove <nowiki>[[category:{{ja}}|Some reading]]</nowiki> as it can be seen for [[藹雲]]
:::::::::::Also, should I include the <nowiki>{{wago}}</nowiki> changes, or do you want to do that in a separate run?
:::::::::::---
:::::::::::了解しました。追加しました。diff.htmlを再度更新し、<nowiki>[[category:{{ja}}]]</nowiki>の削除を含む読み替えのみを適用するようにしました。なお、藹雲の例にあるように、<nowiki>[[category:{{ja}}|Some reading]]</nowiki> も削除される点にご注意ください。
:::::::::::また、{{wago}}の変更も含めるべきでしょうか、それとも別の処理で対応しますか?--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年4月29日 (水) 05:46 (UTC)
::::::::::::和語の漢字表記に関しては明確な合意があるかどうか微妙です。品詞相当の概念だと考えれば、合意に含まれるような気もします。Pythonソース上では分かれていますが、同じロジックで扱えるのであればリスクも低いので、一緒に作業しても問題ないと思います(個人的な意見)。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月7日 (木) 09:38 (UTC)
:::::::::::::ja-wagokanjiには「ja」カテゴリも含まれていますか?その変換でそちらも削除したいので、確認させてください。--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月7日 (木) 16:18 (UTC)
::::::::::::::{{temp|ja-wagokanji}}も同様に、日本語カテゴリを付与します。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月8日 (金) 11:31 (UTC)
:::::::::::::::I pushed some changes. Now we:
:::::::::::::::* remove the ja:category from ja-wagokanji
:::::::::::::::* Improved ja:category detection
:::::::::::::::* Deal with rare readings variants like [[副詞]] (following the example of [[感動詞#Japanese]]). Ideally the ja-noun template should support this, writing the reading in plain text is always going to be problematic.
:::::::::::::::--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月9日 (土) 06:09 (UTC)
:::::::::::::::I also included ja-verb and ja-adj in the list of POS replacements.
:::::::::::::::I'm sure I am missing other POSes, it would be nice to have your bot do the replacements with the current logic, and then look at what I missed to further iterate.--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月9日 (土) 06:26 (UTC)
:::::::::::::::I added some more minor changes. Any update on this? Can I help with something else?
:::::::::::::::さらに細かい変更をいくつか加えました。これについて何か進捗はありますか?他に何かお手伝いできることはありますか?--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月15日 (金) 16:54 (UTC)
::::::::::::::::時間のあるときに正しく動作するか検討しています。今気になっているのは以下のことです。
::::::::::::::::* 置換後のテンプレートにおいて読み仮名は ひらがな、カタカナ、一部の記号 のみが許容されます。たとえば「[[ヒンディー語]]」において<q>ヒンディー語(-ゴ)</q>と記述されていますが、ここから完全な読み仮名を抽出する処理はないですよね。こういうものは少数であり手作業でやったほうがいいと思うので、何らかの条件でスキップできないでしょうか?例えば 想定しない記号が含まれているとか、ページ名より読み仮名のほうが文字数が少ないとか。
::::::::::::::::* 日本語カテゴリの形式は <code>([cC]ategory|カテゴリ):(日本語|\{\{ja\}\})</code> のようになるはずで6通りのパターンがあります(case-insensitiveなら4通り)。"is_category_removable" や "is_category_ja" は正しく動作しますか?
::::::::::::::::--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月16日 (土) 23:10 (UTC)
:::::::::::::::::- For [[ヒンディー語]], the noun header did not use a template so the logic wasn't able to parse a section and made no replacements. There is logic to extract the reading when the header is correctly recognized. I added an exception for leading hyphens (there can be inner hyphens, see [[愛盛り]]), and a test for this case.
:::::::::::::::::- I improved the logic to recognize raw headers (it is something that I should have finished before).
:::::::::::::::::- The category functions are tested in every test. is_category_ja expects lowercase because it is only called with such argument:
::::::::::::::::: line for line in s.splitlines() if not is_category_ja(line.lower().strip())
:::::::::::::::::They are not exactly the same: is_category_ja, is just for the japanese category that can be anywhere on the wikipage, while is_category_removable is supposed to be in the pos section (and so we can narrow the regex to be more precise, and have less false positives). is_category_removable is not called with lowercase only strings.
:::::::::::::::::---
:::::::::::::::::- ヒンディー語の場合、名詞のヘッダーにテンプレートが使用されていなかったため、ロジックがセクションを解析できず、置換が行われませんでした。ヘッダーが正しく認識された場合に読み方を抽出するロジックがあります。先頭のハイフンに対する例外処理(内部にハイフンが含まれる場合がある。例:愛盛り)を追加し、このケースに対するテストも実施しました。
:::::::::::::::::- 生のヘッダーを認識するロジックを改善しました(これは以前から完了しておくべきことでした)。
:::::::::::::::::- カテゴリ関数はすべてのテストで検証されています。is_category_ja は、そのような引数でのみ呼び出されるため、小文字を期待します:
::::::::::::::::: line for line in s.splitlines() if not is_category_ja(line.lower().strip())
:::::::::::::::::これらは厳密には同じではありません。is_category_jaは、ウィキページのどこにでも存在する可能性のある日本語のカテゴリ専用であるのに対し、is_category_removableはposセクション内にあるものと想定されています(そのため、正規表現をより厳密に絞り込み、誤検知を減らすことができます)。is_category_removableは、小文字のみの文字列に対しては呼び出されません。--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月17日 (日) 06:12 (UTC)
長らくご相談いただいていましたが、今回の作業は既存のボット運用の範囲を大きく超える内容であり、安全に実施するためには新たなボット申請や権限面の整理、十分な検証体制が必要です。しかしながら、現在の日本語版ウィクショナリーではボット申請や権限付与に関する判断を仰げる状況が十分に整っておらず、また私自身も最近は他の事情によりウィクショナリーに割ける時間が限られています。加えて、今回の作業は誤動作時の影響が比較的大きいため、現状の体制のまま見切り発車で実施することは避けたいと考えています。そのため大変恐縮ですが、今回の件についてはボットによる一括処理ではなく、これまでの検討結果を参考にしながら、当面は手作業で改善活動を進めていただければと思います。せっかくご提案いただいたにもかかわらず、このような結論となり申し訳ありません。これまでの議論や調査内容については無駄ではないと考えており、将来的に環境や体制が整えば、改めてボット化を検討できる可能性はあると思います。ご理解いただければ幸いです。 --[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年6月24日 (水) 15:07 (UTC)
:Well, as I will have less time myself in the future, I doubt this will advance to the quality level I had in mind. As I'm fully aware of the shortcomings of my bot, I can't not put the blame on anyone else, and thank you again for at least giving it a try.--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年6月24日 (水) 16:10 (UTC)
== 私たちが使っている中国語のソートキーは、辞書順に並ばないのでは? ==
既存のソートキー生成規則をもとに「[[Wiktionary:カテゴリの付け方/中国語のソートキー]]」を書き上げたのですが、変じゃないですか?このソートキーだと「中心(zhōngxīn)」と「重心(zhòngxīn)」が遥か遠くに並びます。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月13日 (月) 13:04 (UTC)
:これ、中国語の辞書を見たことない私がテキトーに違和感を表明しているだけなので、そういうものであればそれでいいです。実際のところ普通の辞書順ってこれでいいんですか?--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月15日 (水) 10:16 (UTC)
*{{q|いわゆる北京官話についてだと思うのでそうと思って書きます}} 例えば『现代汉语词典』では、声調順に[[中]]→[[忪]]→[[忠]]→[[终]](いずれもzhong1)...と続いて、その後に[[肿]]→[[种]]→[[冢]](zhong3)...と、そのまた後に[[中]]→[[仲]]→[[众]]...ときて[[重]](zhong4)がきます。この手の辞書では一般的な配列なのではないでしょうか?--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年4月15日 (水) 10:40 (UTC)
::同感です。『現代漢語詞典』の派生版である『商務国際現代漢語詞典』(2013年)および『新華字典』第12版(2022年)を確認すると、見出しは声調順(第一声から第四声、そして最後に軽声)で配列され、同一声調内では筆画順に並んでいます。ソートキーも声調順に設定するのが望ましいと思いますがいかがでしょうか。--[[利用者:MiiCii|MiiCii]] ([[利用者・トーク:MiiCii|トーク]]) 2026年4月16日 (木) 10:58 (UTC)
:::もしかして 中→中○→中△→…→忠→忠○→… みたいに声調まで一致しても1文字目が共通するもの同士を並べてソートするみたいなスタイルですか?今のウィクショナリーはそうなっていませんね。筆画順というのも、ページ名のUnicode順と異なるのであれば、実現できていません。軽声を最後に並べるというのもできていませんね。私たちは中国語の配列順序を見直したほうがいいかもしれません。皆さん、どうしたいですか?--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月17日 (金) 23:17 (UTC)
::::北京官話の軽声に関して、私はウェード式に倣って「5」を声調番号に当てていました。これを標準化するのはどうでしょうか?それと、他の方言で声調番号がないものの扱いもどうしましょうか?--[[利用者:ふゆくれ|ふゆくれ]] ([[利用者・トーク:ふゆくれ|トーク]]) 2026年4月18日 (土) 02:01 (UTC)
:::::軽声の順序を安定させるために「5」を割り当てるのは良いアイデアです。でも問題はそれだけではありません。まずはソートキーのことは忘れて、どういう順序で並べるべきかを整理する必要があります。まずは北京官話について考えましょう。残りの「中国語」も同じような考えで決まるはずです。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 09:41 (UTC)
私たちが現在使っているソートキーでも中国語(cmn)の一般的なソート順序として、基本的なところは押さえられていると理解しました。ただし軽声の順序が安定しないという問題があるため、軽声には「5」を割り当てたソートキーとするのが良いと思います。どうでしょうか?8/21くらいまで待って反対がなければ、これで正式運用しようと思います。 --[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年8月8日 (土) 00:11 (UTC)
:{{賛成}} それで良いと思います。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年8月9日 (日) 12:41 (UTC)
== 日本語ソートキー生成規則の変更提案 ==
現在の日本語ソートキー生成規則には不備があります。それは小書き仮名が含まれる場合に順序が安定しないという問題です。小書き仮名は直音よりも前に並ぶことが期待されますが、そうなっているとは限りません。
* じょう → じよう (正しい)
* 不安 → ファン '''(逆転)'''
* ツアー → ツァー '''(逆転)'''
原因は、第1ソートキーと第2ソートキーが同一である場合に第2ソートキーを省略していることと、第1ソートキーがページ名と一致する場合にソートキーを無指定にしていることです。この問題を解消するため、ソートキー生成規則について以下のように変更提案します。
'''日本語ソートキーは第1ソートキー・第2ソートキーを必ず使用する(省略できない)'''
(例)
* くさもち → <code>くさもち くさもち</code>
影響範囲としてはそこまで大きくないと思います。なぜならこの変更がカテゴリメンバーの並び順に実際に影響する部分は、全体に対してほんの一部であるためです。そもそも今のソートキー生成規則が守られていないページも多数あるので、現状でもきれいに統一されているわけではないです。規則変更後も、ソートキー生成機能を持つテンプレート({{temp|kana-DEFAULTSORT}}とか{{temp|ja-noun}}とか)のインターフェースは変わりません。内部処理が変わるだけです。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月15日 (水) 10:33 (UTC)
:4月29日までに反対意見がなければ合意とみなし、正式にこの規則で運用開始します。みなさん従ってくださいね。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 09:35 (UTC)
::日本語のソートキー生成規則を変更しました。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月30日 (木) 10:46 (UTC)
== フランス語やドイツ語の第2ソートキーは何のために存在している? ==
日本語やベトナム語はソート規則が複数レベルに分かれているので、第2ソートキーの意味があります。でもフランス語やドイツ語の第2ソートキーは何のために存在しているのでしょうか?不要ならば第2ソートキーは書かない規則にしようと思います。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月15日 (水) 11:00 (UTC)
:{{賛成}}--[[利用者:Praqimu|Praqimu]] ([[利用者・トーク:Praqimu|トーク]]) 2026年4月16日 (木) 16:00 (UTC)
:例えば、[[émanes]]と[[émanés]]は第一ソートキーだけならともに「emanes」となり区別が付かないので第二ソートキーも用いてそれぞれ「emanes émanes」「emanes émanés」とし区別しています。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年4月17日 (金) 15:47 (UTC)
::このケースでは第2ソートキーを指定してもしなくてもカテゴリページにおける配列順序は同じになります。ただ、一方は第2ソートキーを書いて、一方は書かないみたいに入り混じっていると乱れます。私の見ている限り、第2ソートキーは常にページ名と一致していて、第2ソートキーが必要なものは存在しないように見えます。書いても書かなくても同じ結果となるなら、書かないほうで統一したほうがいいと思います。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月17日 (金) 23:09 (UTC)
:::そういった仕様になっているのであれば第1ソートキーのみで問題ないと思います。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年4月19日 (日) 10:21 (UTC)
::::たぶんこの仕様を知らないまま作られた慣習だと思うので、不必要な第2ソートキーは取り除くことにしましょう。4月26日までに反対意見がなければ、文書に反映します。この変更が効力を持つページはあまり多くないと思いますが、一方で影響するページ数は膨大です。ボットである程度対応できないか検討し、別途提案します。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 09:33 (UTC)
:::::不要な第2ソートキーは用いないことで決定します。このスタイルで統一してください。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月30日 (木) 10:51 (UTC)
== 項目の収録範囲について ==
主に日本語・漢語(いわゆる中国語)・満洲語(中国の民族言語の一つ)に関するウィクショナリーで編集活動を行っております。編集に詳しい皆様に、項目の収録範囲についてご意見を伺いたく存じます。
渋谷区や大田区といった行政区分、JR・私鉄の駅名、河川名、さらに満洲語における城門(天安門や東直門など)や集落などといった項目を作成することは可能でしょうか。これらが日本語版ウィクショナリーのガイドラインに沿っているか、ご教示いただけますと幸いです。--[[利用者:MiiCii|MiiCii]] ([[利用者・トーク:MiiCii|トーク]]) 2026年4月16日 (木) 10:03 (UTC)
:地名や施設名に関しては[[Wiktionary:編集方針#地名・施設名の扱い]]によります。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年4月17日 (金) 15:49 (UTC)
::了解いたしました。ご回答ありがとうございます。--[[利用者:MiiCii|MiiCii]] ([[利用者・トーク:MiiCii|トーク]]) 2026年4月21日 (火) 15:32 (UTC)
== 四川語拼音のüのソートキーにおける扱いについて ==
中国語の拼音でüが含まれる場合のソートキーをvで代用するというお話が以前編集室でありましたが、この規則は四川語拼音においても同様と捉えてよろしいでしょうか?--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年4月17日 (金) 07:44 (UTC)
:日本語版ウィクショナリーにおいては四川語は見出し上は中国語と一緒に書かれているものの、カテゴリにおいてはそれぞれ区別して付与されておりますのでこの場で四川語のソートキーをどのように扱っていくのかを決めると良いかと思います。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年4月17日 (金) 16:02 (UTC)
::ご提案ありがとうございます。ソートキーの扱いについてですが、あまり細かく言語ごとにルールを分けてしまうと運用が煩雑になり、編集時の負担や混乱も増える懸念があります。そのため、四川語拼音におけるüの扱いについても、中国語拼音と同様に「vで代用する」という既存ルールに揃える形にしたいと考えています。この方針で統一するのが分かりやすいと思うのですが、皆さんはいかがでしょうか。--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年4月20日 (月) 13:47 (UTC)
:::それで無難だと思いますが、そもそも北京官話のソートキーをどうするか議論されています([[Wiktionary:編集室/2026年Q2#私たちが使っている中国語のソートキーは、辞書順に並ばないのでは?]])。その議論の決着次第だと思います。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 09:24 (UTC)
== リダイレクトの削除依頼はどこに出す? ==
古くに移動され、不要とみられるリダイレクトの整理(主にラテン語あたり)をしようと思うのですが、この類はどこに提出すればよいのでしょうか?形式的には[[Wiktionary:リダイレクトの削除依頼]]だと思うのですが、それ自体が[[Wiktionary:削除依頼]]へのリダイレクトになっています。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年4月19日 (日) 11:50 (UTC)
:即時削除の方針に合うなら即時削除で、そうでないなら削除依頼だと思います。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 09:25 (UTC)
== 相談 ==
「[[性氏]]」は「[[姓氏]]」の誤りですが、「姓氏」がリダイレクトではないので移動によって解決することができません。「性氏」作成以後の「姓氏」の編集記録が無いので、この場合、「性氏」の内容を「姓氏」にカット&ペーストした上で履歴統合以来を出すのが良いのでしょうか。--[[利用者:ふゆくれ|ふゆくれ]] ([[利用者・トーク:ふゆくれ|トーク]]) 2026年4月20日 (月) 01:58 (UTC)
== シソーラスの運用をどうしますか? ==
一部ユーザーによって「シソーラス:○○」というページが作られているようですが、この種のページをメイン名前空間に作るべきではないと思います。数が膨大になる前に運用を決めたほうがいいと思います。私は以下の二つの案がありますが、皆さんはどちらがいいと思いますか?もちろん別の案も歓迎します。
* (案1) 「シソーラス」名前空間を新設する
* (案2) シソーラスは「付録」名前空間に作る
--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 09:22 (UTC)
:私個人では案1の方向性で動いてほしい、と思っています。ただ生憎、名前空間のそれは私のパワーでは出来ない問題です...--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年4月23日 (木) 10:22 (UTC)
:案1は具体的にはどのようなものになりますか?--[[利用者:Praqimu|Praqimu]] ([[利用者・トーク:Praqimu|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 12:00 (UTC)
::現在は「シソーラス」名前空間が存在しないので、メイン名前空間に「シソーラス:○○」というページ名を持つエントリーがある状態です。名前空間を追加すると、「シソーラス」名前空間に「○○」というページ名を持つエントリーが登録されることになります。フルページ名は変わらないのでリンクやURLは同一になりますが、<code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code>の動作が変わったり、検索や一覧で名前空間を絞っている場合に出てくるか出てこないかが変わったりなどの影響があります。メイン名前空間は辞書本体、すなわち語句の解説を登録する場所なので、シソーラスが混じらないように分けたほうがいいです。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 12:22 (UTC)
:::そういうことですね。シソーラス関連のテンプレートを最初に作成したのはおそらく私なんですが、私自身そちらの仕様を想定していました。案1に{{賛成}}です。--[[利用者:Praqimu|Praqimu]] ([[利用者・トーク:Praqimu|トーク]]) 2026年4月23日 (木) 12:32 (UTC)
今の状態が望ましくないということは分かっていただけていると思いますが、次は「付録にまとめるのではだめなのか?」というところが論点になります。英語版ウィクショナリーでは既に対応する名前空間があり、一定の成功例と言えるのかもしれません。でも日本語版ウィクショナリーで真似をしなければならない道理はありません。名前空間新設を支持する方は、なぜ付録ではだめなのか、付録との構造的な違いを説明してほしいです。 --[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月26日 (日) 04:14 (UTC)
:一つの見出し語に表示するには多数の類義語へのリンクをまとめて置く(似たようなものですと、英語版のalso用のまとめ項目のような)ものという感覚で捉えて使用しておりました。
:付録もしくは付録と同列のものという扱いあっても、リンクの設置方法に変更がないのであれば問題ありません。--[[利用者:NekoyamaWataru|NekoyamaWataru]] ([[利用者・トーク:NekoyamaWataru|トーク]]) 2026年4月26日 (日) 09:59 (UTC)
::付録に移動する場合はリンクが変わります。シソーラス名前空間を新設する場合はリンクが変わりません。今のところ日本語版ウィクショナリーではシソーラスのエントリー数が非常に少なく、名前空間を新設するほど大きなテーマなのかどうか、方針が固まっているのかどうか疑問に思います。
::私は名前空間の新設に反対ではありませんが、ちゃんと理由があるのかが気になります。名前空間を新設することは私たちで勝手にできることではなく、責任が伴います。今のところ誰もシソーラスの必要性について述べてくれないので、これではWikimedia Foundationの人たちに説明できません。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年4月27日 (月) 11:55 (UTC)
:::今回作成しましたハンガリー語のシソーラス項目は現在英語版にあるもの全てで、数が爆発的に増えるような気配はありません。名称が変わるだけでしたら手作業で対応できる数ではあります。また日本語版で独自に増やすことは現在考えておりません。--[[利用者:NekoyamaWataru|NekoyamaWataru]] ([[利用者・トーク:NekoyamaWataru|トーク]]) 2026年4月27日 (月) 13:06 (UTC)
:::シソーラス名前空間を新設すべきと考える理由は、単に検索しやすいからです。付録に移動する場合は「付録:シソーラス/〇〇」といった名前になりますよね?対してシソーラス名前空間の場合は「シソーラス:」と、検索する際の手間が省けます。それに付録名前空間にしてしまうと付録が増えすぎてしまうという問題も発生してきます。増えすぎると管理もしづらくなるでしょう。付録に関して、もし異なるものを想定しているようでしたらお教えください。--[[利用者:Praqimu|Praqimu]] ([[利用者・トーク:Praqimu|トーク]]) 2026年5月8日 (金) 15:30 (UTC)
::::シソーラス名前空間に入るページの数はどれくらいになると想定されますか? 付録の9割以上がシソーラスになるとしたらたしかに独立させたほうがいいような気もしますが、半分未満なら他の付録と同居していて不都合はないと思います。 --[[利用者:Whym|whym]] ([[利用者・トーク:Whym|トーク]]) 2026年5月10日 (日) 05:07 (UTC)
シソーラス名前空間新設は、賛成が多いように見えますが、その明確な根拠が示せずにいます。そこで私から提案です。「英語版ウィクショナリーで整理されたモジュールに強く依存しているため、名前空間の分け方を英語版と合わせる」という理由なら納得できないでしょうか?日本語版ウィクショナリーにおいて、英語版由来のモジュール群はもはやインフラです。 --[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年8月8日 (土) 00:11 (UTC)
== 半保護の明示は必要? ==
[[利用者・トーク:ねこ8#半保護テンプレートを消す?]]の延長線上として意見を仰ぎたく思います。従来より慣例として保護されたページには明示のテンプレートを貼っていた(よう)ですが、これらが必要か否かについてです。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年4月26日 (日) 03:36 (UTC)
:保護されているページは[[特別:保護されているページ]]で確認できますし、管理も大変で、英語版Wiktionaryでも使用していないので不要だと思います。--[[利用者:ねこ8|ねこ8]] ([[利用者・トーク:ねこ8|トーク]]) 2026年6月3日 (水) 12:34 (UTC)
== 英語版ウィクショナリー由来のモジュール群をどうやって管理していけばいいか? ==
英語版ウィクショナリー由来のモジュールがたくさんあります。これらはある時点で英語版ウィクショナリーから流用改変したものです。しかし本流の英語版ではモジュールの修正・改良が続けられているのに、本流から切り離された私たちのモジュールは不具合が修正されず機能も古いままです。だからといって英語版から再流用しようとしても、あまりに差分が大きすぎてもはや手が付けられなくなっていますよね。差分が大きいだけでなく、日本語版ウィクショナリー独自の改変がたくさん含まれていることが、マージを厄介にしています。私たちはどこで間違えたのでしょう。どうすれば本流の変更をマージできる形で日本語版ウィクショナリーに適合できるでしょうか。何か方針を考える必要がありませんか?--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月1日 (金) 14:35 (UTC)
:enwiktのモジュールをjawiktで使おうとするとどうしても和訳が必要な箇所が出てくるのでそっくりそのまま使用するのは'''元々無理がある'''のかなと思います。幾つかのモジュールが使用されているテンプレートを見ておりますと、モジュールを使わなくても容易に記述出来る内容のものが複数あるので特にモジュールを使う必要の無い内容であればモジュール無しで記述すると管理上の問題をある程度軽減出来るのかな、と思います。 --[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年5月5日 (火) 15:40 (UTC)
::無理ではありません。英語版・日本語版それぞれの変更をマージできないことが問題です。つまり、英語版から持ってきたモジュールのあちこちに変更を挿入していて、しかも変更した箇所が分かりにくいところが問題なのです。こういった編集は自分もやってきたことではありますが、今になって管理不能に陥っていると実感しています。
::たとえば<code><nowiki>require("Module:●●")</nowiki></code>のところをわざわざ和訳して「モジュール:」に変更するのは完全に無駄で、競合の原因にもなります。メッセージの和訳など必要な編集についても同様で、競合が発生しにくい仕組みがあれば役立つと思います。皆さんがどうやってモジュールを更新していくつもりなのか。あるいは何も考えていないのでしょうか?--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月5日 (火) 23:31 (UTC)
:::皆さん特に困っていないんですかね?困っていないのであれば{{temp|ja-pron}}で指摘されている不具合を修正してほしいです。誰も修正できないのであれば、困っているということでしょう。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月10日 (日) 15:09 (UTC)
::::OK, 皆さん特に意見ないんですね。私のほうで何か考えます。「Module:」をわざわざ「モジュール:」に置換する編集は、全員今すぐにやめてください。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月17日 (日) 05:49 (UTC)
:::::「Module」の翻訳の件了解しました。[[利用者・トーク:M-30722#英語版ウィクショナリーからモジュールを持ってくるときはnsTextも翻訳してください|以前nsTextについては翻訳する必要がある]]という話がありましたので翻訳すべきものと翻訳すべきでないものを改めて整理して告知していただけますと幸いです。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年5月17日 (日) 15:58 (UTC)
::::::とりあえず<code>require</code>や<code>mw.loadData</code>では翻訳不要で、<code>mw.title.getCurrentTitle().nsText</code>では翻訳必須。今はそれだけです。保守可能にするために、今後は英語版ウィクショナリー由来モジュールの編集方法を規定するつもりです。結構複雑な手順になると思うので、文書化は必須だと思います。考えがまとまったら、まずは提案します。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月18日 (月) 11:39 (UTC)
== 質問 ==
閩南語のソートキーについてなのですが、発音が複数存在する場合、特定の地域の発音を優先をするなどの基準はありますか?--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年5月6日 (水) 19:04 (UTC)
:現時点では特に基準は設けられておりません。もし設けるとすると閩南語の教材のほとんどが台湾語のものであることを考えると台湾の発音を優先するのが良いでしょうか。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年5月7日 (木) 10:44 (UTC)
::ありがとうございます。では、台北と高雄など地域によって発音が分かれる場合、どれを採用するかについても、あらかじめ一定の基準を決めておいた方がよいように思います。皆さんのご意見をお聞きしたいです。--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年5月16日 (土) 16:39 (UTC)
:既に上のあたりで別派がいるあたり一意に定まってないようですが...見るに昔はもっぱら廈門語中心にしか掲載しておらず、従いまして自分は廈門語を中心にソートキーを組み込んでいました。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年5月16日 (土) 22:21 (UTC)
:随分と時間が経ってしまいましたが、この機会にソートキーに用いる発音について一定の基準を設けてしまうのがよいと思います。私としては厦門語を優先することを基準として提案したいと思います。このソートキーは簡体字のページでも使用することを考えると、大陸で使用されている厦門語を基準とした方が全体として整合性を取りやすいように思います。--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年8月19日 (水) 16:08 (UTC)
== 語源での言語名の表示について質問 ==
[[テンプレート:etyl]] を使用して「ゲルマン語派」を表示しようと、<code><nowiki>{{etyl|gem|hu}}</nowiki></code>と設定しましたが、<code><nowiki>{{etyl|gem-pro|hu}}</nowiki></code>と同じ「ゲルマン祖語」と表示されてしまいます(参照: [[császár]]の語源)。これを正しく「ゲルマン語派」と表示するためにはどうすればよろしいでしょうか?--[[利用者:NekoyamaWataru|NekoyamaWataru]] ([[利用者・トーク:NekoyamaWataru|トーク]]) 2026年5月9日 (土) 08:19 (UTC)
:[[テンプレート:gem]]のリダイレクトを解除して「ゲルマン語派」と表記するテンプレートにすればよいわけですが、ゲルマン祖語の文脈で使用されていないかは厳密にチェックする必要があります。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年5月9日 (土) 08:32 (UTC)
::リダイレクトが設定されていましたか。gemへのリンク元を見るとかなりの項目が表示されますね。császárについては該当部分を一旦コメントアウトにしておきます。--[[利用者:NekoyamaWataru|NekoyamaWataru]] ([[利用者・トーク:NekoyamaWataru|トーク]]) 2026年5月9日 (土) 08:42 (UTC)
:::簡単ではないと思いますが、言語コードをテンプレート名とする実装をやめるべきです。つまりテンプレートの実装は<code><nowiki>{{{{{1}}}}}</nowiki></code>ではなく<code><nowiki>{{language|{{{1}}}}}</nowiki></code>のように引数であるべきです。今は{{temp|language}}がそもそも<code><nowiki>{{{{{1}}}}}</nowiki></code>の実装になっているので意味がありませんが、「[[Wiktionary:言語名一貫性チェック]]」がすべてOKになれば移行可能です。なお{{temp|language}}はカテゴリ名およびレベル2見出しで使う言語にすべきだと思いますが、語源で使用する言語名はまた別で定義したほうがいいでしょう。--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月10日 (日) 04:25 (UTC)
== メインページ姉妹プロジェクト ==
ウィキニュースが閉鎖されため、[[Wiktionary:メインページ/姉妹プロジェクト]]について対応が必要かと思います。全保護されているようなので、どなたか権限をお持ちの方お願いいたします。--[[User:Marine-Blue|Marine-Blue]]<sup>[[User talk:Marine-Blue|talk]]❃[[Special:Contributions/Marine-Blue|contribs]]❃[[Special:EmailUser/Marine-Blue|mail]]</sup> 2026年5月9日 (土) 11:04 (UTC)
:閉鎖の周知させる意味でも、変更はぼちぼちでいいかなと思ってました。
:(提案・質問)[[Wiktionary:メインページ/姉妹プロジェクト]]のリンク群から、(1)単純にウィキニュースを消去するだけか、(2)ウィキニュースを消去するのに合わせて、英語版ウィクショナリーやウィキペディアのようにウィキファンクションズを追加するか、(3)あるいはその他か、ご意見集います。変更は[[Wiktionary:メインページ#姉妹プロジェクト|メインページの姉妹プロジェクト節]]に反映されます。特に意見なければ(2)の処置を行います。--[[利用者:Yapparina|Yapparina]] ([[利用者・トーク:Yapparina|トーク]]) 2026年5月9日 (土) 22:47 (UTC)
:: お返事ありがとうございます。既に各所でウィキファンクションズへの差し替えが実施されているため、(2)の対応で良いのではないでしょうか。--[[User:Marine-Blue|Marine-Blue]]<sup>[[User talk:Marine-Blue|talk]]❃[[Special:Contributions/Marine-Blue|contribs]]❃[[Special:EmailUser/Marine-Blue|mail]]</sup> 2026年5月13日 (水) 07:26 (UTC)
::: (2)を支持いたします。保護はされていませんが、[[Wiktionary:コミュニティ・ポータル/姉妹プロジェクト]]についても同様の対応をお願いしたく存じます。--[[利用者:Shokupan|Shokupan]] ([[利用者・トーク:Shokupan|トーク]]) 2026年5月17日 (日) 02:20 (UTC)
メインページ・コミュニティポータル共に(2)で更新しました。--[[利用者:Yapparina|Yapparina]] ([[利用者・トーク:Yapparina|トーク]]) 2026年5月23日 (土) 06:18 (UTC)
== 古典日本語の「いたいけ」について ==
こんにちは。日本語が話せるアメリカ人で、大体はウィクショナリー英語版で編集しますので、ここはこんな質問にあってる場所なのかわかりません。そうではなければ告知してください。
[[いたいけ#古典日本語|いたいけ]]という古典日本語の項目では、語源は「『痛い気』より」と書いてあります。しかし、その「い」と終わる形は中世日本語までは存在しませんでした。古典日本語では、「痛し」と「痛き」しかありませんでした。それで、室町時代に現れた単語の「痛い」は古典日本語の「いたいけ」の語源のはずではありませんね。自分は本当の語源が分かりませんけど、この間違いそうな語源をここの編集者さんに告知していたいけです。よろしくお願いします。[[利用者:Ookap|Ookap]] ([[利用者・トーク:Ookap|トーク]]) 2026年5月15日 (金) 17:29 (UTC)
:手元の辞書(全訳読解古語辞典)では「痛い気」の意と説明がありました。また、デジタル大辞泉では「痛き気」の音変化との説明がありましたので「痛き気」が変化したものである旨の説明に変更することとします。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年5月20日 (水) 14:29 (UTC)
::ありがとうございました![[利用者:Ookap|Ookap]] ([[利用者・トーク:Ookap|トーク]]) 2026年5月20日 (水) 15:11 (UTC)
== 項目について ==
項目を作成したときは情報源を追加したほうがいいですか?--<font style="font-family:Times;"> [[User:沢庵柚希|Takuan Yuzuki]]([[User talk:沢庵柚希|TALK]]・[[Special:Contributions/沢庵柚希|History]]) </font> 2026年5月16日 (土) 10:43 (UTC)
:「いいですか」というより、「そうすべき」だとは思いますが...控えめに言っても「日本語版ウィクショナリーはウィキペディアに二十何年遅れている」と形容さるるべき現況がありますので、出典を書く文化が依然薄いです。書かないのは信頼性の面で問題があります。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年5月16日 (土) 11:54 (UTC)
:ウィキペディアでいう意味の情報源をつけることは、ある文章に対してそれと同じ主張をしている文献をつけるということだと思います。ウィクショナリーでは(というか辞書製作では)、既存の[[Wiktionary:用例|用例]]を集め、それを過不足なく説明するような語釈を考える、ということが行われます。用例は上記の意味での情報源とは異なります。とはいえ、自分の書こうとしている語釈を支持する既存の辞書があるに越したことはありませんが。 --[[利用者:Whym|whym]] ([[利用者・トーク:Whym|トーク]]) 2026年6月24日 (水) 11:34 (UTC)
== 引用にYouTube動画はあり? ==
最近、ごく一部の編集者がYouTube動画の文を(現代文としての証左なのかはて分かりませんが)引用として掲載しているようです。この系統ってアリなんでしょうかね?青空文庫のそれと違って問題ありまくりのようにしか見えないのですが。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年5月19日 (火) 10:10 (UTC)
:これなんかいいらしいですね(英語版で普通にやってる)。自己解決しました。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年8月20日 (木) 06:56 (UTC)
== {{ja-proverb}} doesn't exist ==
Since idiom and ja-idiom are valid header/template, it makes sense that the same happened to proverb/ja-proverb. Unfortunately, ja-proverb doesn't work. They are documented here: [[Wiktionary:テンプレートの一覧#品詞表記]]
See also this page: [[雑魚の魚交じり]]--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月26日 (火) 10:15 (UTC)
:See also this list of ja-X templates: https://ja.wiktionary.org/wiki/カテゴリ:日本語_見出し語テンプレート--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月27日 (水) 16:43 (UTC)
::Sorry the above link doesn't work. This should:
::https://ja.wiktionary.org/wiki/%E3%82%AB%E3%83%86%E3%82%B4%E3%83%AA:%E6%97%A5%E6%9C%AC%E8%AA%9E_%E8%A6%8B%E5%87%BA%E3%81%97%E8%AA%9E%E3%83%86%E3%83%B3%E3%83%97%E3%83%AC%E3%83%BC%E3%83%88<nowiki/>--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月27日 (水) 16:44 (UTC)
:私見なのですが、ことわざは「[[:カテゴリ:日本語 成句|成句]]である」の範疇だと思っています。ですから{{temp|ja-idiom}}で見出しを作り、{{temp|タグ}}でことわざカテゴリをつけるのが尤もだと思っています。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年6月18日 (木) 06:20 (UTC)
== Add a template for the 人名 header ==
For consistency with name (See [[Wiktionary:テンプレートの一覧#品詞表記]]) it would be helpful to have a template for this header. See this category for examples: [[:カテゴリ:日本語 日本語人名]]--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月27日 (水) 16:32 (UTC)
:Also, what would be the correct version of this page [[俊彦]]? Ideally one that uses a template to display the readings. Is using the ja-name template for the headword (not the header) acceptable?--[[利用者:Daxidawiki|Daxidawiki]] ([[利用者・トーク:Daxidawiki|トーク]]) 2026年5月27日 (水) 16:39 (UTC)
:{{q|面倒なので日本語で書きます}} 人名の品詞は編集者によってまちまちなようで、固有名詞に入れたり、人名という{{q|実質品詞扱いに近い}}枠組みだったりで、まだ統一しかかってないタイプの話の可能性があります。先行議論が無ければ、取り決まるまで触れるべきでないトピックかもしれません。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年6月18日 (木) 06:16 (UTC)
:私は人名は固有名詞として扱うのが良いと思います。なので{{temp|ja-name}}や{{temp|ja-proper noun}}を使い、人名カテゴリは{{temp|タグ}}等を使って付けるのが良いかなと考えております。 --[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年6月18日 (木) 12:41 (UTC)
== ボットにRollback権限を付与したい ==
他ボットの誤動作時に、指定日時以降の編集をまとめて安全に差し戻すためのボットを作成しています。通常権限でできる範囲では、ページごとに最新の編集しか差し戻せず、複数の版がある場合にも差し戻しを確実に行うためには、rollback権限が必要そうです。ボットへのrollback権限付与は、どこで申請するのが適切でしょうか?また事前に合意が必要ということでしたら、何をすれば合意が得られるでしょうか?--[[利用者:Naggy Nagumo|Naggy Nagumo]] ([[利用者・トーク:Naggy Nagumo|トーク]]) 2026年5月31日 (日) 10:25 (UTC)
== カテゴリ「社会主義」と「マルクス主義」について ==
現在、カテゴリ「社会主義」が存在しますが、収録語数は少なく、その運用方針も必ずしも明確ではないように見受けられます。
英語版Wiktionaryには「Marxism」のカテゴリが設けられています。一方、日本語版には「社会主義」カテゴリは存在するものの、「マルクス主義」に相当するカテゴリは存在しません。
そこで、既存の「社会主義」カテゴリで対応するべきか、新たに「マルクス主義」カテゴリを設けるべきかについて、皆様のご意見を伺いたく思います。--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年6月13日 (土) 15:25 (UTC)
:ハンガリー語の見出し語 [[marxizmus]] を作成する際、参考とした英語版では独立したカテゴリにありましたが、収録語が少なかったので、あえて「ハンガリー語 社会主義」カテゴリに含めてカテゴリは作成しませんでした。
:社会主義の方にはそれ以外にも社会民主主義や毛沢東主義、旧ソ連の頭字語、社会主義を説明する際に現れる用語などにあたるハンガリー語の語彙を登録しています。--[[利用者:NekoyamaWataru|NekoyamaWataru]] ([[利用者・トーク:NekoyamaWataru|トーク]]) 2026年6月24日 (水) 19:46 (UTC)
== テンプレート:ja-kanjitabについて ==
各単語ページにおける テンプレート:ja-kanjitabの表示位置について、モジュールの改修をご相談させてください。現在、ページの右上にWikipediaリンクなどの右寄せ要素がある場合、漢字表がその左側に回り込んでしまい、画面の真ん中付近に押し出されて表示されるケースが散見されます。視覚的にもあまり望ましくない状態だと感じております。先ほど [[予知]] のページにて、引数に clear=right を設定することで右端への強制配置を試み、レイアウトが綺麗に収まることを確認いたしました。この現象は多くのページで発生しているため、ページごとに手動で引数を追加するよりも、モジュール側を編集してデフォルトで右側の回り込みを解除(clear: right;)する方が根本的な解決になるのではないかと考えております。つきましては、デフォルト挙動をそのように変更することの是非や、一括変更による他への影響(例:左寄せを意図している特殊なページでの表示崩れなど)について、皆様のご意見や知見をお聞かせいただけますと幸いです。どうぞよろしくお願いいたします。--[[利用者:Jiba1219|Jiba1219]] ([[利用者・トーク:Jiba1219|トーク]]) 2026年6月20日 (土) 17:01 (UTC)
:{{temp|wikipedia}}に関しては、[[Wiktionary:編集室/2024年Q4#テンプレート:wikipediaについての質問]]にて「言語見出しの直後・品詞見出しの直前に配置する」という立場が示されています。私は更に{{temp|ja-kanjitab}}→{{temp|wikipedia}}の順番に並べることでレイアウトを整えています。<br>但し、画像及び画像を表示するテンプレート({{temp|節気}}など)がある場合に関しては画像テンプレート→{{temp|ja-kanjitab}}→{{temp|wikipedia}}の順にして{{temp|ja-kanjitab}}が左側に押し出されることを許容しています。理由は、{{temp|ja-kanjitab}}→画像テンプレート→{{temp|wikipedia}}や{{temp|ja-kanjitab}}→{{temp|wikipedia}}→画像テンプレートの順にすると画像の方が左側に押し出されて{{temp|ja-kanjitab}}が左側に押し出されるよりも見栄えが悪くなるためです。単なる画像の場合はrightを指定することで解決します(例:[[いちょう]])が、画像テンプレートではそうもいかないのでこのような運用を採用しています。--[[利用者:ふゆくれ|ふゆくれ]] ([[利用者・トーク:ふゆくれ|トーク]]) 2026年6月21日 (日) 02:02 (UTC)
:(追記)また、強制的に全てを右端配置にしたときに画像が存在すると日本語節を突き抜けて中国語節まで回り込むケースもあるので、その全てに{{temp|-}}を追加するよりかは{{temp|ja-kanjitab}}が左側に押し出されることを許容して日本語節内に収めることを優先すべきとも思います。--[[利用者:ふゆくれ|ふゆくれ]] ([[利用者・トーク:ふゆくれ|トーク]]) 2026年6月21日 (日) 02:08 (UTC)
== 翻訳について ==
英語版の[[:en:Category:Cookware and bakeware]]と[[:en:Category:Cakes and pastries]]を翻訳する際に適した日本語は何がよろしいでしょうか。--[[利用者:鍼灸|鍼灸]] ([[利用者・トーク:鍼灸|トーク]]) 2026年6月22日 (月) 11:59 (UTC)
:私の考えとしてはそもそも'''英語と日本語は一対一対応しない'''ので無理やり翻訳する必要はないと思います。日本語版では'''日本語として自然な分類になるよう独自に分野を設定'''していけば良いかなと思います。なお余談として、過去に一対一対応の点で議論があったものとして[[カテゴリ・トーク:性]]にてカテゴリの構造(「性」と「性行為」どちらが上位カテゴリなのか)の件、英語版に無い日本語版独自のカテゴリとしては[[:カテゴリ:化学物質]]や[[:カテゴリ:中国語 両岸で発音の異なる語]]等が作られておりますのでご参考までに。--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年6月22日 (月) 16:14 (UTC)
:(追記)例えば、「調理器具」や「ケーキ」のようにカテゴリの集録範囲が日英で少々違っても日本語として自然となるカテゴリにするのはどうでしょうか? --[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年6月22日 (月) 16:20 (UTC)
::そうですね。それでやってみます。--[[利用者:鍼灸|鍼灸]] ([[利用者・トーク:鍼灸|トーク]]) 2026年6月22日 (月) 23:49 (UTC)
:ケーキ、焼き菓子だけでなくパンとして扱われるものは、言語によって一部分け方が異なったり、重複して分類される場合があります(例: [[kalács]])。ハンガリー語ではパンのみをカテゴリとして作成し、ケーキ及び焼き菓子は菓子のカテゴリに入れるようにしております。--[[利用者:NekoyamaWataru|NekoyamaWataru]] ([[利用者・トーク:NekoyamaWataru|トーク]]) 2026年6月24日 (水) 20:56 (UTC)
== headテンプレートで設定される品詞について ==
見出し語用の head テンプレートで、カテゴリに設定する品詞を指定する引数に adverbial participle を設定すると、「副分詞」と表示されます。(例: <nowiki>{{head|hu|adverbial participle}}</nowiki> → カテゴリに「ハンガリー語 副分詞」と設定)
adverbial participle は、名詞を修飾する「分詞」よりも、むしろ動詞を修飾する副詞として使用されるので、スラブ語派やハンガリー語などでは「副詞的分詞」や「副動詞」として呼称されています。
見出し語 [[adverbial participle]] の語釈として副動詞が使われていますし、カテゴリにも採用したいのですが、「副分詞」としての使用はどこかで決定されていますでしょうか?--[[利用者:NekoyamaWataru|NekoyamaWataru]] ([[利用者・トーク:NekoyamaWataru|トーク]]) 2026年6月23日 (火) 07:02 (UTC)
8dc40jmpamkx6pycsv9mbh24uggza9i
翠曽
0
580830
2331244
2214453
2026-08-20T09:56:32Z
~2026-45324-26
133070
2331244
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|すいそう}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru|[[すいそう]]|kyu=翠曾}}
#{{context|lang=ja|literary}}[[かわせみ|カワセミ]]のように[[とびあがる|飛び上が]]って{{おくりがな|舞|う|まう}}こと<small>(参考:『新選漢和辞典』第7版)</small>。
==== 備考 ====
*「{{ruby|翠|すい}}の[[ごとし|ごとく]]{{おくりがな|曽|がる|あがる}}」と[[訓読]]することもある<small>(参考:『全訳漢辞海』第四版の「曽」の項目)</small>。
==={{verb}}===
{{ja-verb-suru|すいそう}}
{{日本語サ変活用}}
<!--二日国に記載なし!-->
pypg4xykey1awjxl6z0378n2csi93wr
Wiktionary:削除依頼/2026年6月/部首の曖昧さ回避ページ
4
590881
2330880
2286748
2026-08-19T16:07:13Z
20041027 tatsu
59964
/* 部首の曖昧さ回避ページ */ 対処報告
2330880
wikitext
text/x-wiki
===部首の曖昧さ回避ページ===
<div class="boilerplate metadata vfd" style="background-color: #F3F9FF; margin: 0 auto; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA">
<span style="font-size:smaller;">このページは以下にある削除依頼の議論を保存したものです。さらなる議論が必要な場合は当該ページのノートで行ってください。このページは<!-- 特定版削除への確認を除いて -->編集しないでください[[Template:Vfd_top|。]]</span>
<!--
注意: あなたが削除依頼を提出しようとしてこのページを見ている場合は、削除依頼するページにあるリンクを手動で [[Wikipedia:削除依頼/ページ名 (日付)]] のように書き換え、新しい依頼ページを作ってください。新しい依頼ページでは、過去の議論を参考にできるよう、古い依頼ページへのリンクを作成してください。
-->
<span style="font-size:smaller;">議論の結果、'''削除''' に決定しました。</span>
----
以下に挙げるページは2022年に{{User2|ギャラクシーライナー}}氏によって移動されたものの残骸であるが、そもそもWikipediaと違って、Wiktionaryでは多義的なものにはその都度節を作って掲載するため、このような(曖昧さ回避の)ページの必要性がない。ケースD: ページ名に問題がある場合として。
{{top3}}
*[[⻉ (部首)]]
*[[⻫ (部首)]]
*[[⻬ (部首)]]
*[[⼈ (部首)]]
*[[⼊ (部首)]]
*[[⼑ (部首)]]
*[[⼖ (部首)]]
*[[⼗ (部首)]]
*[[⼝ (部首)]]
*[[⼤ (部首)]]
*[[⼦ (部首)]]
*[[⼮ (部首)]]
*[[⼼ (部首)]]
*[[⼾ (部首)]]
*[[⼿ (部首)]]
*[[⽇ (部首)]]
*[[⽔ (部首)]]
*[[⽕ (部首)]]
*[[⽫ (部首)]]
*[[⽬ (部首)]]
*[[⽲ (部首)]]
*[[⽿ (部首)]]
*[[⾀ (部首)]]
*[[⾍ (部首)]]
*[[⾙ (部首)]]
*[[⾜ (部首)]]
*[[⾡ (部首)]]
*[[⾢ (部首)]]
*[[⾣ (部首)]]
*[[⾬ (部首)]]
*[[⾸ (部首)]]
*[[⾼ (部首)]]
*[[⿃ (部首)]]
*[[⿑ (部首)]]
*[[糸 (部首)]]
{{bottom}}
*{{削除}} 依頼者票。--[[利用者:Kuroco2k|<span style="color:#000000">'''雛宮黒狐'''</span>]]([[利用者‐会話:Kuroco2k|<span style="color:#5a00cc">Talk</span>]]) 2026年6月20日 (土) 21:29 (UTC)
*{{削除}} 「(部首)」は完全に[[蛇足]]ですね。移動先の括弧無しの項目で事足ります。 --[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年6月21日 (日) 09:48 (UTC)
**{{対処}} 全て削除しました。--[[利用者:20041027 tatsu|20041027 tatsu]] ([[利用者・トーク:20041027 tatsu|トーク]]) 2026年8月19日 (水) 16:07 (UTC)
----
<p style="margin:0 2em;font-size:small;">上の議論は保存されたものです。<span style="color:red">'''編集しないでください。'''</span>新たな議論は当該ページのノートか、[[Wiktionary:削除の復帰依頼|復帰依頼]]で行ってください。再度削除依頼する場合は[[Wiktionary:削除依頼#削除依頼の終了後に再び削除依頼を出す場合|削除依頼ページを別名で作成]]してください。</p>
</div>
0yo0l1r2vqxq9vd05ri13mbolfi5e1y
serbi
0
602926
2330839
2330493
2026-08-19T14:44:42Z
鍼灸
112313
2330839
wikitext
text/x-wiki
{{also|Serbi|șerbi}}
=={{it}}==
==={{adj}}===
{{head|it|adjective form}}
# {{masculine plural of|it|serbo}}
==={{noun}}===
{{head|it|noun form|g=m}}
# {{plural of|it|serbo}}
==={{verb}}===
{{head|it|verb form}}
# [[serbare]]の語形変化。
=={{ca}}==
==={{adj}}===
{{ca-adj}}
#[[セルビア]]の
#[[セルビア人]]の
==={{noun}}===
{{ca-noun|m|f=+}}
#[[セルビア人]]
==={{noun}}===
{{ca-noun|m|-}}
#[[セルビア語]]
=={{tl}}==
==={{etym}}===
{{bor+|tl|es|servir}} < {{etyl|la|tl}} {{m|la|servio|servīre}}
==={{noun}}===
{{tl-noun|serbí|b=ᜐᜒᜇ᜔ᜊᜒ}}
#{{タグ|tl|スポーツ}} [[サーブ]]
=={{bcl}}==
==={{etym}}===
{{bor+|bcl|es|servir}}
==={{verb}}===
{{head|bcl|verb}}
#何かに奉仕する。
#:{{syn|bcl|puwesto}}
=={{fi}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sh|fi}} {{m|sh|Srbin|Sȑbin}}
==={{noun}}===
{{head|fi|noun}}
#[[セルビア人]]
=={{fo}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sh|fo}} {{m|sh|Srbin|Sȑbin}}
==={{noun}}===
{{fo-noun|m|serba|serbar}}
#[[セルビア人]]
=={{lv}}==
==={{noun}}===
{{head|lv|noun form|g=m}}
# [[serbs]]の主格複数。
# [[serbs]]の呼格複数。
qb80otbl327vcpu1meurlv773xyydbi
郵便貯金
0
603010
2331055
2330786
2026-08-20T01:16:52Z
うーむ
129171
/* 名詞 */
2331055
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|ゆうびんちょきん}}
=={{L|ja}}==
{{wikipedia}}
==={{noun}}===
{{ja-noun|ゆうびんちょきん}}
#1875年から2007年まで[[郵便局]]を窓口として取り扱われた[[貯金]][[事業]]。[[郵貯]]。
===={{rel}}====
*[[簡易保険]]([[簡保]])
6nzrsarytngllrs5n2zo8vj9yyk1tja
リバ
0
603024
2330834
2330804
2026-08-19T13:37:38Z
うーむ
129171
/* */
2330834
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|リハ}}
=={{L|ja}}==
==={{etym}}===
「[[リバース]]」若しくは「[[リバーシブル]]」の[[略]]。
==={{pron}}===
{{ja-pron|acc=1}}
==={{noun}}===
{{ja-noun}}
#{{context|略語|俗語|性行為|lang=ja}}[[同性愛]]に於いて「[[ねこ]]」と「[[たち]]」を[[固定]]せず、[[相手]]や[[状況]]に[[応じる|応じ]]て{{おくりがな2|変|か|えら|かえる}}れること。
===={{comp}}====
*[[リバネコ]]
*[[リバタチ]]
===={{ant}}====
*[[バリネコ]]
*[[バリタチ]]
===={{trans}}====
*{{T|en}}: {{t|en|vers}}
p3k6omk9so4ws2gs7b4tz0kt177sh7x
といき
0
603030
2330812
2026-08-19T12:18:05Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} =={{L|ja}}== ==={{kangokana}}=== {{ja-kangokana}} *【[[吐息]]】ため息。」
2330812
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
=={{L|ja}}==
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana}}
*【[[吐息]]】ため息。
cnxzbamvi01pkpuqsllnx85s9ux7m9x
特利
0
603031
2330813
2026-08-19T12:28:15Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|とくり}} =={{L|ja}}== ==={{noun}}=== {{ja-noun|[[とくり]]}} #[[規定]][[以上]]の高い[[利息]]。」
2330813
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|とくり}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun|[[とくり]]}}
#[[規定]][[以上]]の高い[[利息]]。
fzxm1bidhiqye95rmegn5igyl69jx2a
得利
0
603032
2330814
2026-08-19T12:30:35Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|}} =={{L|ja}}== ==={{noun}}=== {{ja-noun|[[]]}} #[[利益]]。[[利得]]。[[もうけ]]。」
2330814
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun|[[]]}}
#[[利益]]。[[利得]]。[[もうけ]]。
k2wiqsh1i7cc3mqr71yh3b6y4ufx0pd
2330815
2330814
2026-08-19T12:31:03Z
うーむ
129171
2330815
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|とくり}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun|[[とくり]]}}
#[[利益]]。[[利得]]。[[もうけ]]。
2blkr2ybqpso3igeovgbakk54oc9zan
得理
0
603033
2330817
2026-08-19T12:35:10Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|とくり}} =={{L|ja}}== ==={{noun}}=== {{ja-noun-suru|[[とくり]]}} #[[勝訴]]すること。 #[[たたかい|戦い]]、[[競争]]で[[有利]]な立場になること。また、[[勝利]]すること。 ==={{verb}}=== {{ja-verb-suru|とくり}} {{日本語サ変活用}}」
2330817
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|とくり}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru|[[とくり]]}}
#[[勝訴]]すること。
#[[たたかい|戦い]]、[[競争]]で[[有利]]な立場になること。また、[[勝利]]すること。
==={{verb}}===
{{ja-verb-suru|とくり}}
{{日本語サ変活用}}
fi1f71551jlx9lyxs3bee9gg6064kyg
督理
0
603034
2330818
2026-08-19T12:37:27Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|とくり}} =={{L|ja}}== ==={{noun}}=== {{ja-noun-suru|[[とくり]]}} #[[監督]]し、[[おさめる|治める]]こと。 ==={{verb}}=== {{ja-verb-suru|とくり}} {{日本語サ変活用}}」
2330818
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|とくり}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru|[[とくり]]}}
#[[監督]]し、[[おさめる|治める]]こと。
==={{verb}}===
{{ja-verb-suru|とくり}}
{{日本語サ変活用}}
j4rwib3jk76bn7pxi8qsgog0akjvxuj
徳履
0
603035
2330819
2026-08-19T12:41:00Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|とくり}} =={{L|ja}}== ==={{noun}}=== {{ja-noun|[[とくり]]}} #[[徳行]]。」
2330819
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|とくり}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun|[[とくり]]}}
#[[徳行]]。
0vv01gmi11tzjhx5iozm5v1wuteybea
とくり
0
603036
2330820
2026-08-19T12:53:00Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} =={{L|ja}}== ==={{kangokana}}=== {{ja-kangokana|h=y}} *【[[得利]]】利益。もうけ。 *【[[得理]]】勝訴すること。 *【[[徳利]]】とっくり。 *【[[徳履]]】徳行。 *【[[特利]]】規定以上の高い利息。 *【[[督理]]】監督し、治める。」
2330820
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
=={{L|ja}}==
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana|h=y}}
*【[[得利]]】利益。もうけ。
*【[[得理]]】勝訴すること。
*【[[徳利]]】とっくり。
*【[[徳履]]】徳行。
*【[[特利]]】規定以上の高い利息。
*【[[督理]]】監督し、治める。
t4asikv75nek9ttmcam9onidj00wvgf
だんと
0
603037
2330822
2026-08-19T12:59:27Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} {{also|たんと|だんど}} =={{L|ja}}== ==={{kangokana}}=== {{ja-kangokana}} *【[[檀徒]]】檀家の人たち。」
2330822
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|たんと|だんど}}
=={{L|ja}}==
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana}}
*【[[檀徒]]】檀家の人たち。
t14k73q0okqh3adtg5u18xy37iswy59
だんど
0
603038
2330823
2026-08-19T13:01:20Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} {{also|たんと|だんと}} =={{L|ja}}== ==={{kangokana}}=== {{ja-kangokana}} *【[[檀度]]】布施波羅蜜。」
2330823
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|たんと|だんと}}
=={{L|ja}}==
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana}}
*【[[檀度]]】布施波羅蜜。
lcdmzq9w4kqt22oac83lap1ytx8krnk
檀度
0
603039
2330824
2026-08-19T13:02:23Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|だんど}} =={{L|ja}}== ==={{noun}}=== {{ja-noun|[[だんど]]}} #{{タグ|ja|仏教}}[[布施]][[波羅蜜]]。」
2330824
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|だんど}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun|[[だんど]]}}
#{{タグ|ja|仏教}}[[布施]][[波羅蜜]]。
1oi4nvl82v06h46ywllctfzhorrws8o
へいへい
0
603040
2330827
2026-08-19T13:22:50Z
うーむ
129171
ページの作成:「=={{L|ja}}== ==={{interj|ja}}=== {{ja-interj}} #感動詞「[[へい]]」を重ねた語。[[はいはい]]。 ==={{adv}}=== {{ja-adv}} #媚びへつらったり、人の[[いいなり]]になったりする[[さま]]。 ==={{kangokana}}=== {{ja-kangokana|h=y}} *【[[平平]]】平らなさま。」
2330827
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ja}}==
==={{interj|ja}}===
{{ja-interj}}
#感動詞「[[へい]]」を重ねた語。[[はいはい]]。
==={{adv}}===
{{ja-adv}}
#媚びへつらったり、人の[[いいなり]]になったりする[[さま]]。
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana|h=y}}
*【[[平平]]】平らなさま。
4b699ijfnhrrrz8i824ki0krk2n3x3x
2330831
2330827
2026-08-19T13:32:40Z
うーむ
129171
/* */
2330831
wikitext
text/x-wiki
{{also|へいべい|ぺいぺい}}
=={{L|ja}}==
==={{interj|ja}}===
{{ja-interj}}
#感動詞「[[へい]]」を重ねた語。[[はいはい]]。
==={{adv}}===
{{ja-adv}}
#媚びへつらったり、人の[[いいなり]]になったりする[[さま]]。
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana|h=y}}
*【[[平平]]】平らなさま。
d2ux4t47ya0pu5av2vdhdmg9twms1xt
平平
0
603041
2330828
2026-08-19T13:24:59Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|へいへい}} =={{ja}}== ==={{adjectivenoun}}=== {{ja-adjectival noun|[[へいへい]]}} #[[たいら|平ら]]なさま。 #[[公平]]なさま。 #[[平凡]]なさま。 ==={{conjug}}=== {{日本語タルト活用}}」
2330828
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|へいへい}}
=={{ja}}==
==={{adjectivenoun}}===
{{ja-adjectival noun|[[へいへい]]}}
#[[たいら|平ら]]なさま。
#[[公平]]なさま。
#[[平凡]]なさま。
==={{conjug}}===
{{日本語タルト活用}}
m7cnm2dc0szyo7tnyjc1a4rxea4h6ph
いいなり
0
603042
2330829
2026-08-19T13:30:47Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} =={{ja}}== ==={{noun}}=== {{ja-noun|言い成り}} #人の[[いう|言う]]がまま。言う通り。 ==={{adjectivenoun}}=== {{日本語ダ活用}}」
2330829
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
=={{ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun|言い成り}}
#人の[[いう|言う]]がまま。言う通り。
==={{adjectivenoun}}===
{{日本語ダ活用}}
3d3ahtqm0m6nfebrumruu4ua23vodyx
言い成り
0
603043
2330830
2026-08-19T13:31:39Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|いいなり}} =={{L|ja}}== ==={{wagokanji}}=== {{ja-wagokanji|いいなり}} #{{wagokanji of|いいなり}}」
2330830
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|いいなり}}
=={{L|ja}}==
==={{wagokanji}}===
{{ja-wagokanji|いいなり}}
#{{wagokanji of|いいなり}}
21kr8j144n7n3rdry5qespd6134u2e2
へいべい
0
603044
2330832
2026-08-19T13:34:04Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} {{also|へいへい|ぺいぺい}} =={{L|ja}}== ==={{kangokana}}=== {{ja-kangokana}} *【[[平米]]】平方メートル。」
2330832
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|へいへい|ぺいぺい}}
=={{L|ja}}==
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana}}
*【[[平米]]】平方メートル。
l5sf0ued4le43qfl582qyk57v06vtuk
勰
0
603045
2330838
2026-08-19T14:35:29Z
Kuroco2k
84207
新規作成
2330838
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|キョウ}}
==漢字==
{{kanji|力|13}}
{{kanji variants|協=語義1|𢣢}}
===意義===
#「[[協]]」の[[同字]](『{{w|漢語大字典}}』掲載)。[[和する]]、[[同調]]する。
#[[おもう|思う]]。
=={{L|ja}}==
{{ja-kanji|呉音=ギョウ|漢音=キョウ}}
=={{L|zh}}==
[[Category:{{zh}}|xie2]]
[[Category:{{yue}}|hip3]]
[[Category:{{nan}}|hiap8]]
[[Category:{{cpx}}|hieh7]]
[[Category:{{cdo}}|hiek7]]
[[Category:{{hak}}|hiap6]]
[[Category:{{wuu}}|yah4]]
{{zh-han|m=xié|c=hip3,hip6|pfs=hia̍p|hrs=hiabˋ|gd=hiab6|md=hiĕk|mn=hia̍p|px=pt,xy:hieh7|w=8yaq}}
=={{L|ko}}==
{{ko-han|협|eumhun=[[뜻]] [[맞다|맞을]] 협}}
=={{コード}}==
{{文字コード|jis=1-14-73/2-19-86|mj={{mjmoji|007728}}|gb=DBC4|cns=1-6C2F|big5=BC45|全={{全字庫|93231}}|ksx=1027-1-2543|kps=10721-385B}}
{{検字|蒼頡=KSWP|四角=4643.0}}
{{字典|新潮漢字=1033|諸橋=2458|新大字典=1371|大字源=836|大漢語林=1023|dj=0337.140|hdz=10381.150|康煕=0149.310|matthews=2640|mw=730a|gy=541.14|ch=199.506|vt=B00259}}
b2f2920nvfmnse2se3h0977svlvmwh5
serbs
0
603046
2330840
2026-08-19T14:55:41Z
鍼灸
112313
ページの作成:「{{also|Serbs}} =={{sv}}== ==={{noun}}=== {{head|sv|noun form}} # {{noun form of|sv|serb||indef|gen|s}} =={{lv}}== ==={{etym}}=== {{bor|lv|sh|Србин|tr=Srbin}} ==={{noun}}=== {{lv-noun|m|1st|fem=serbiete}} #[[セルビア人]]男性。 #(属格複数)[[セルビア人]]。 {{lv-decl-noun|serb|s|1st}}」
2330840
wikitext
text/x-wiki
{{also|Serbs}}
=={{sv}}==
==={{noun}}===
{{head|sv|noun form}}
# {{noun form of|sv|serb||indef|gen|s}}
=={{lv}}==
==={{etym}}===
{{bor|lv|sh|Србин|tr=Srbin}}
==={{noun}}===
{{lv-noun|m|1st|fem=serbiete}}
#[[セルビア人]]男性。
#(属格複数)[[セルビア人]]。
{{lv-decl-noun|serb|s|1st}}
3vilqxlj799ec8oxt2dr2aokqf7ge15
serb
0
603047
2330841
2026-08-19T15:08:42Z
鍼灸
112313
ページの作成:「=={{az}}== ==={{etym}}=== {{etyl|sh|az}} {{m|sh|Srb}} < {{etyl|sla-pro|az}} {{m|sla-pro|*sьrbъ}} ==={{noun}}=== {{az-noun}} #[[セルビア人]] {{az-decl-noun|e|c}} =={{sga}}== ==={{etym}}1=== {{etyl|sga|cel-pro}} {{m|cel-pro|*swerwos}} < {{etyl|sga|ine-pro}} {{m|ine-pro|*swer-}} ===={{adj}}==== {{sga-adj}} #[[にがい|苦い]] ==={{etym}}2=== {{etyl|sga|cel-pro}} {{m|cel-pro|*serwā}} < {{etyl|sga|ine-pro}} {{m|ine-pro|*ser-}} ===={{noun}}==== {{sga-noun|f}} #…」
2330841
wikitext
text/x-wiki
=={{az}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sh|az}} {{m|sh|Srb}} < {{etyl|sla-pro|az}} {{m|sla-pro|*sьrbъ}}
==={{noun}}===
{{az-noun}}
#[[セルビア人]]
{{az-decl-noun|e|c}}
=={{sga}}==
==={{etym}}1===
{{etyl|sga|cel-pro}} {{m|cel-pro|*swerwos}} < {{etyl|sga|ine-pro}} {{m|ine-pro|*swer-}}
===={{adj}}====
{{sga-adj}}
#[[にがい|苦い]]
==={{etym}}2===
{{etyl|sga|cel-pro}} {{m|cel-pro|*serwā}} < {{etyl|sga|ine-pro}} {{m|ine-pro|*ser-}}
===={{noun}}====
{{sga-noun|f}}
#[[強盗]]
==={{etym}}3===
{{bor|sga|la|servus}}
===={{noun}}====
{{sga-noun|m}}
#{{context|lang=sga|hapax legomenon}}[[奴隷]]
=={{sv}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sh|sv}} {{m|sh|Srb}} < {{etyl|sla-pro|sv}} {{m|sla-pro|*sьrbъ}}
==={{noun}}===
{{sv-noun|c}}
#[[セルビア人]]
{{sv-infl-noun-c-er}}
9ngrqjtms72vaom16ddeetq972fe8p0
2330842
2330841
2026-08-19T15:09:47Z
鍼灸
112313
2330842
wikitext
text/x-wiki
=={{az}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sh|az}} {{m|sh|Srb}} < {{etyl|sla-pro|az}} {{m|sla-pro|*sьrbъ}}
==={{noun}}===
{{az-noun|i|lər}}
#[[セルビア人]]
{{az-decl-noun|e|c}}
=={{sga}}==
==={{etym}}1===
{{etyl|sga|cel-pro}} {{m|cel-pro|*swerwos}} < {{etyl|sga|ine-pro}} {{m|ine-pro|*swer-}}
===={{adj}}====
{{sga-adj}}
#[[にがい|苦い]]
==={{etym}}2===
{{etyl|sga|cel-pro}} {{m|cel-pro|*serwā}} < {{etyl|sga|ine-pro}} {{m|ine-pro|*ser-}}
===={{noun}}====
{{sga-noun|f}}
#[[強盗]]
==={{etym}}3===
{{bor|sga|la|servus}}
===={{noun}}====
{{sga-noun|m}}
#{{context|lang=sga|hapax legomenon}}[[奴隷]]
=={{sv}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sh|sv}} {{m|sh|Srb}} < {{etyl|sla-pro|sv}} {{m|sla-pro|*sьrbъ}}
==={{noun}}===
{{sv-noun|c}}
#[[セルビア人]]
{{sv-infl-noun-c-er}}
mglhusb5xlgoy70hrllkywrtxdaq193
2330843
2330842
2026-08-19T15:11:00Z
鍼灸
112313
2330843
wikitext
text/x-wiki
=={{az}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sh|az}} {{m|sh|Srb}} < {{etyl|sla-pro|az}} {{m|sla-pro|*sьrbъ}}
==={{noun}}===
{{az-noun|i|lər}}
#[[セルビア人]]
{{az-decl-noun|e|c}}
=={{sga}}==
==={{etym}}1===
{{etyl|sga|cel-pro}} {{m|cel-pro|*swerwos}} < {{etyl|sga|ine-pro}} {{m|ine-pro|*swer-}}
===={{adj}}====
{{head|sga|adj}}
#[[にがい|苦い]]
==={{etym}}2===
{{etyl|sga|cel-pro}} {{m|cel-pro|*serwā}} < {{etyl|sga|ine-pro}} {{m|ine-pro|*ser-}}
===={{noun}}====
{{head|sga|noun|f}}
#[[強盗]]
==={{etym}}3===
{{bor|sga|la|servus}}
===={{noun}}====
{{head|sga|noun|m}}
#[[奴隷]]
=={{sv}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sh|sv}} {{m|sh|Srb}} < {{etyl|sla-pro|sv}} {{m|sla-pro|*sьrbъ}}
==={{noun}}===
{{sv-noun|c}}
#[[セルビア人]]
{{sv-infl-noun-c-er}}
cvus7dq1z9nj8t6qjrd9pa0apu00gdr
2330844
2330843
2026-08-19T15:11:55Z
鍼灸
112313
/* {{sga}} */
2330844
wikitext
text/x-wiki
=={{az}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sh|az}} {{m|sh|Srb}} < {{etyl|sla-pro|az}} {{m|sla-pro|*sьrbъ}}
==={{noun}}===
{{az-noun|i|lər}}
#[[セルビア人]]
{{az-decl-noun|e|c}}
=={{sga}}==
==={{etym}}1===
{{etyl|cel-pro|sga}} {{m|cel-pro|*swerwos}} < {{etyl|ine-pro|sga}} {{m|ine-pro|*swer-}}
===={{adj}}====
{{head|sga|adj}}
#[[にがい|苦い]]
==={{etym}}2===
{{etyl|cel-pro|sga}} {{m|cel-pro|*serwā}} < {{etyl|ine-pro|sga}} {{m|ine-pro|*ser-}}
===={{noun}}====
{{head|sga|noun|f}}
#[[強盗]]
==={{etym}}3===
{{bor|sga|la|servus}}
===={{noun}}====
{{head|sga|noun|m}}
#[[奴隷]]
=={{sv}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sh|sv}} {{m|sh|Srb}} < {{etyl|sla-pro|sv}} {{m|sla-pro|*sьrbъ}}
==={{noun}}===
{{sv-noun|c}}
#[[セルビア人]]
{{sv-infl-noun-c-er}}
ioriy2ff0o8osk7f25mhc36q1ztvlyd
2330845
2330844
2026-08-19T15:12:13Z
鍼灸
112313
/* {{noun}} */
2330845
wikitext
text/x-wiki
=={{az}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sh|az}} {{m|sh|Srb}} < {{etyl|sla-pro|az}} {{m|sla-pro|*sьrbъ}}
==={{noun}}===
{{az-noun|i|lər}}
#[[セルビア人]]
{{az-decl-noun|e|c}}
=={{sga}}==
==={{etym}}1===
{{etyl|cel-pro|sga}} {{m|cel-pro|*swerwos}} < {{etyl|ine-pro|sga}} {{m|ine-pro|*swer-}}
===={{adj}}====
{{head|sga|adj}}
#[[にがい|苦い]]
==={{etym}}2===
{{etyl|cel-pro|sga}} {{m|cel-pro|*serwā}} < {{etyl|ine-pro|sga}} {{m|ine-pro|*ser-}}
===={{noun}}====
{{head|sga|noun|g=f}}
#[[強盗]]
==={{etym}}3===
{{bor|sga|la|servus}}
===={{noun}}====
{{head|sga|noun|m}}
#[[奴隷]]
=={{sv}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sh|sv}} {{m|sh|Srb}} < {{etyl|sla-pro|sv}} {{m|sla-pro|*sьrbъ}}
==={{noun}}===
{{sv-noun|c}}
#[[セルビア人]]
{{sv-infl-noun-c-er}}
q4pom8ykzirg6tqios2vwd9znjxoa6o
2330846
2330845
2026-08-19T15:12:31Z
鍼灸
112313
/* {{etym}}3 */
2330846
wikitext
text/x-wiki
=={{az}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sh|az}} {{m|sh|Srb}} < {{etyl|sla-pro|az}} {{m|sla-pro|*sьrbъ}}
==={{noun}}===
{{az-noun|i|lər}}
#[[セルビア人]]
{{az-decl-noun|e|c}}
=={{sga}}==
==={{etym}}1===
{{etyl|cel-pro|sga}} {{m|cel-pro|*swerwos}} < {{etyl|ine-pro|sga}} {{m|ine-pro|*swer-}}
===={{adj}}====
{{head|sga|adj}}
#[[にがい|苦い]]
==={{etym}}2===
{{etyl|cel-pro|sga}} {{m|cel-pro|*serwā}} < {{etyl|ine-pro|sga}} {{m|ine-pro|*ser-}}
===={{noun}}====
{{head|sga|noun|g=f}}
#[[強盗]]
==={{etym}}3===
{{bor|sga|la|servus}}
===={{noun}}====
{{head|sga|noun|g=m}}
#[[奴隷]]
=={{sv}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sh|sv}} {{m|sh|Srb}} < {{etyl|sla-pro|sv}} {{m|sla-pro|*sьrbъ}}
==={{noun}}===
{{sv-noun|c}}
#[[セルビア人]]
{{sv-infl-noun-c-er}}
q50r0dfzmb7epodkz562so0o4auee1g
2330848
2330846
2026-08-19T15:14:41Z
鍼灸
112313
2330848
wikitext
text/x-wiki
=={{az}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sh|az}} {{m|sh|Srb}} < {{etyl|sla-pro|az}} {{m|sla-pro|*sьrbъ}}
==={{noun}}===
{{az-noun|i|lər}}
#[[セルビア人]]
{{az-decl-noun|e|c}}
=={{uz}}==
==={{noun}}===
{{uz-noun}}
#[[セルビア人]]
=={{sga}}==
==={{etym}}1===
{{etyl|cel-pro|sga}} {{m|cel-pro|*swerwos}} < {{etyl|ine-pro|sga}} {{m|ine-pro|*swer-}}
===={{adj}}====
{{head|sga|adj}}
#[[にがい|苦い]]
==={{etym}}2===
{{etyl|cel-pro|sga}} {{m|cel-pro|*serwā}} < {{etyl|ine-pro|sga}} {{m|ine-pro|*ser-}}
===={{noun}}====
{{head|sga|noun|g=f}}
#[[強盗]]
==={{etym}}3===
{{bor|sga|la|servus}}
===={{noun}}====
{{head|sga|noun|g=m}}
#[[奴隷]]
=={{sv}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sh|sv}} {{m|sh|Srb}} < {{etyl|sla-pro|sv}} {{m|sla-pro|*sьrbъ}}
==={{noun}}===
{{sv-noun|c}}
#[[セルビア人]]
{{sv-infl-noun-c-er}}
0sa0i2p36rf1s6i5p5rn3w9a5g850ib
衹有
0
603048
2330861
2026-08-19T15:40:21Z
Jiba1219
100610
ページの作成:「{{DEFAULTSORT:zhi3you3}} =={{L|zh}}== ==={{pron}}=== {{cmn-pron|zhǐyǒu|z=n}} ==={{zh-mt}}=== {{zhchars}} #{{zh-mt of|只有}}」
2330861
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:zhi3you3}}
=={{L|zh}}==
==={{pron}}===
{{cmn-pron|zhǐyǒu|z=n}}
==={{zh-mt}}===
{{zhchars}}
#{{zh-mt of|只有}}
61k39rfgfobgqvor4evi9t7kwtxnxgn
serbare
0
603049
2330870
2026-08-19T15:50:39Z
鍼灸
112313
ページの作成:「=={{it}}== ==={{alter}}=== *[[servare]] ==={{etym}}=== {{etyl|la|it}} {{m|la|servo|servāre}} ==={{verb}}=== {{it-verb}} #{{context|lang=it|transitive}}[[保持]]する。 #{{context|lang=it|transitive}}[[保存]]する。 {{it-conj-are|serb|avere}}」
2330870
wikitext
text/x-wiki
=={{it}}==
==={{alter}}===
*[[servare]]
==={{etym}}===
{{etyl|la|it}} {{m|la|servo|servāre}}
==={{verb}}===
{{it-verb}}
#{{context|lang=it|transitive}}[[保持]]する。
#{{context|lang=it|transitive}}[[保存]]する。
{{it-conj-are|serb|avere}}
ca4sc20ladeo53t6hau47jwvcxwtj8d
2330873
2330870
2026-08-19T15:52:44Z
鍼灸
112313
2330873
wikitext
text/x-wiki
=={{it}}==
==={{alter}}===
*[[servare]]
==={{etym}}===
{{etyl|la|it}} {{m|la|servo|servāre}}
==={{verb}}===
{{it-verb}}
#{{context|lang=it|transitive}}[[保持]]する。
#{{context|lang=it|transitive}}[[保存]]する。
{{it-conj-are|serb|avere}}
=={{ro}}==
==={{etym}}===
{{suffix+|lang=ro|serba|re}}.
==={{noun}}===
{{ro-noun|f|serbări}}
# [[宴会]]、[[祝賀会]]、[[祝祭]]
rnx0j3wei7s7gl4ndbfzavsui8v2syo
2331071
2330873
2026-08-20T02:51:37Z
鍼灸
112313
2331071
wikitext
text/x-wiki
=={{it}}==
==={{alter}}===
*[[servare]]
==={{etym}}===
{{etyl|la|it}} {{m|la|servāre}}
==={{verb}}===
{{it-verb}}
#{{context|lang=it|transitive}}[[保持]]する。
#{{context|lang=it|transitive}}[[保存]]する。
{{it-conj-are|serb|avere}}
=={{ro}}==
==={{etym}}===
{{suffix+|lang=ro|serba|re}}.
==={{noun}}===
{{ro-noun|f|serbări}}
# [[宴会]]、[[祝賀会]]、[[祝祭]]
pcvpfckddsc2e3h0pfw6yleg66q6dyf
smuni
0
603050
2330872
2026-08-19T15:52:37Z
M-30722
1202
[[en:Appendix:Lojban/smuni]]より
2330872
wikitext
text/x-wiki
=={{L|jbo}}==
==={{etym}}===
{{jbo-etym
|zh='''u'''e'''i'''|zh_t=為|zh_s=为|zh_tr=wéi
|en='''m'''i'''ni'''n|en_t=meaning
|hi='''su'''c'''i'''t|hi_t=सूचित
|es='''s'''ig'''ni'''fik|es_t=significado
|ru=znacie'''ni'''|ru_t=значение
|ar='''m'''a'''n'''an|ar_t=مَعْنًى
}}
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=jbo|ˈsmuni}}
===Gismu===
{{jbo-gismu|mun|smu}}
#[[意味]]; {{sumti|1}}は{{sumti|2}}の{{sumti|3}}が認識する意味
===={{seealso}}====
{{top}}
* {{l|jbo|cmavo}}
* {{l|jbo|gismu}}
* {{l|jbo|jimpe}}
* {{l|jbo|jufra}}
* {{l|jbo|lujvo}}
* {{l|jbo|sinxa}}
* {{l|jbo|tanru}}
* {{l|jbo|valsi}}
{{bottom}}
7y673ewi9kj9b1ffijrmschn946dufx
jufra
0
603051
2330874
2026-08-19T15:55:49Z
M-30722
1202
[[en:Appendix:Lojban/jufra]]より
2330874
wikitext
text/x-wiki
=={{L|jbo}}==
==={{etym}}===
{{jbo-etym
|zh='''ju'''|zh_t=句|zh_tr=jù
|es='''fra'''s|es_t=frase
|ru='''fra'''z|ru_t=фраза
|ar='''ju'''ml'''a'''|ar_t=جُمْلَة
}}
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=jbo|/ˈʒufra/}}
===Gismu===
{{jbo-gismu|juf|ju'a}}
#{{タグ|jbo|文法}}[[文]]; {{sumti|1}}は{{sumti|2}}についての言語{{sumti|3}}における文
===={{seealso}}====
{{top}}
* {{l|jbo|bangu}}
* {{l|jbo|bridi}}
* {{l|jbo|cusku}}
* {{l|jbo|dei}}
* {{l|jbo|di'e}}
* {{l|jbo|di'u}}
* {{l|jbo|gerna}}
* {{l|jbo|smuni}}
* {{l|jbo|valsi}}
{{bottom}}
9x4c4gss9ccmul3zycmht3z4dumrn2o
juf
0
603052
2330876
2026-08-19T15:59:05Z
M-30722
1202
[[en:juf]]より
2330876
wikitext
text/x-wiki
=={{L|nl}}==
==={{etym}}===
19世紀初出。{{clipping|nl|juffrouw}}
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=nl|jʏf}}
* {{音声|nl|Nl-juf.ogg}}
* {{hyphenation|juf}}
* {{rhymes|lang=nl|ʏf|s=1}}
==={{noun}}===
{{nl-noun|g=f|juffen|jufje|dim2=juffie}}
#{{タグ|nl|職業|教育}}[[女性]]の[[教員]]、[[女教師]]。
===={{drv}}====
* {{l|nl|gymjuf}}
* {{l|nl|kleuterjuf}}
* {{l|nl|kinderjuf}}
* {{l|nl|schooljuf}}
===={{rel}}====
* {{l|nl|juffer}}
* {{l|nl|juffrouw}}
=={{L|dlm}}==
==={{noun}}===
{{head|dlm|noun|g=m}}
#{{l|dlm|juv}}の異形。
=={{L|jbo}}==
===Rafsi===
{{jbo-rafsi}}
#{{l|jbo|jufra}}のrafsi。
k7qwtuzzd2cmb77335e0dauqypbuloo
ju'a
0
603053
2330877
2026-08-19T15:59:46Z
M-30722
1202
新規作成
2330877
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:jua}}
=={{L|jbo}}==
===Rafsi===
{{jbo-rafsi}}
#{{l|jbo|jufra}}のrafsi。
llpmwua57yj8858zuqzq3l1p4bmrnyp
smu
0
603054
2330878
2026-08-19T16:00:55Z
M-30722
1202
新規作成
2330878
wikitext
text/x-wiki
=={{symb}}==
==={{code}}===
'''smu'''
#{{ISO639-3}}
=={{L|jbo}}==
===Rafsi===
{{jbo-rafsi}}
#{{l|jbo|smuni}}のrafsi。
b1lg4mihnp4wrmnacwzq6jxz7yik9rv
значение
0
603055
2330879
2026-08-19T16:05:27Z
M-30722
1202
[[en:значение]]より
2330879
wikitext
text/x-wiki
=={{L|bg}}==
==={{pron}}===
{{bg-pr|значе́ние|a=[KK]}}
==={{noun}}===
{{bg-noun|значе́ние|n}}
#[[意味]]。
{{bg-ndecl|значе́ние<>}}
=={{L|ru}}==
==={{alter}}===
* {{alter+|ru|значе́нье}}
* {{alter+|ru|значе́ніе||ru-PRO}}
==={{etym}}===
{{affix|ru|зна́чить|-е́ние}}
==={{pron}}===
* {{ru-IPA|значе́ние|pos=n}}
* {{音声|ru|Ru-значение.ogg}}
* {{rhymes|lang=ru|enʲɪɪ̯ə|s=4}}
==={{noun}}===
{{ru-noun+|значе́ние}}
#[[意味]]。
#[[意義]]、[[重要性]]。
#{{タグ|ru|数学|物理学|情報技術}}{{ふりがな|値|あたい}}、[[数値]]。
{{ru-noun-table|значе́ние}}
===={{syn}}====
* {{l|ru|смысл}}, {{l|ru|суть}}, {{l|ru|су́щность}}
* {{l|ru|ва́жность}}, {{l|ru|значи́тельность}}, {{l|ru|роль}}
===={{rel}}====
* {{l|ru|зна́чить}}, {{l|ru|зна́чащий}}
* {{l|ru|знак}}, {{l|ru|значо́к}}, {{l|ru|зна́ковый}}
* {{l|ru|зна́чимый}}, {{l|ru|зна́чимо}}, {{l|ru|зна́чимость}}
* {{l|ru|значи́тельный}}, {{l|ru|значи́тельно}}, {{l|ru|значи́тельность}}
6o1oqmn4d28mxkrgrawdhawkjw093ya
トーク:serbare
1
603056
2330881
2026-08-19T16:08:12Z
M-30722
1202
/* ラテン語のリンク先に関する質問 */ 新しい節
2330881
wikitext
text/x-wiki
== ラテン語のリンク先に関する質問 ==
{{@|鍼灸}} 日本語版ウィクショナリーではラテン語の動詞は不定法をメイン項目としておりますが、不定法のservareではなく直説法能相現在第一人称単数形のservoにリンクしているのは何か意図がありますか?--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年8月19日 (水) 16:08 (UTC)
ksupnxw7xr8v9khusk653z0qh1vtvzg
2331070
2330881
2026-08-20T02:51:06Z
鍼灸
112313
/* ラテン語のリンク先に関する質問 */ 返信
2331070
wikitext
text/x-wiki
== ラテン語のリンク先に関する質問 ==
{{@|鍼灸}} 日本語版ウィクショナリーではラテン語の動詞は不定法をメイン項目としておりますが、不定法のservareではなく直説法能相現在第一人称単数形のservoにリンクしているのは何か意図がありますか?--[[利用者:M-30722|M-30722]] ([[利用者・トーク:M-30722|トーク]]) 2026年8月19日 (水) 16:08 (UTC)
:英語版をそのまま書いていました。--[[利用者:鍼灸|鍼灸]] ([[利用者・トーク:鍼灸|トーク]]) 2026年8月20日 (木) 02:51 (UTC)
hpi5935s4iicxuk5fs257fm2100x1wh
значения
0
603057
2330883
2026-08-19T16:10:45Z
M-30722
1202
新規作成
2330883
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ru}}==
==={{pron}}===
* {{ru-IPA|значе́ния}}
==={{noun}}===
{{head|ru|noun form|head=значе́ния|g=n-in}}
#{{l|ru|значе́ние}}の複数主格。
#{{l|ru|значе́ние}}の単数生格。
#{{l|ru|значе́ние}}の複数対格。
s821bbff0dnidldva1ikiyiatoldbto
значений
0
603058
2330884
2026-08-19T16:11:58Z
M-30722
1202
新規作成
2330884
wikitext
text/x-wiki
{{also|значении}}
=={{L|ru}}==
==={{pron}}===
* {{ru-IPA|значе́ний}}
==={{noun}}===
{{head|ru|noun form|head=значе́ний|g=n-in}}
#{{l|ru|значе́ние}}の複数生格。
acysvynxnyf95ggq4vopghz4iz7cwo8
значении
0
603059
2330885
2026-08-19T16:12:22Z
M-30722
1202
新規作成
2330885
wikitext
text/x-wiki
{{also|значений}}
=={{L|ru}}==
==={{pron}}===
* {{ru-IPA|значе́нии}}
==={{noun}}===
{{head|ru|noun form|head=значе́нии|g=n-in}}
#{{l|ru|значе́ние}}の単数前置格。
4mje60hw4ew80ap3j2w8jqk9jixxwoj
значению
0
603060
2330886
2026-08-19T16:12:49Z
M-30722
1202
新規作成
2330886
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ru}}==
==={{pron}}===
* {{ru-IPA|значе́нию}}
==={{noun}}===
{{head|ru|noun form|head=значе́нию|g=n-in}}
#{{l|ru|значе́ние}}の単数与格。
djvele923yimdj6wlz7aj1v86q046qo
значением
0
603061
2330887
2026-08-19T16:13:22Z
M-30722
1202
新規作成
2330887
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ru}}==
==={{pron}}===
* {{ru-IPA|значе́нием}}
==={{noun}}===
{{head|ru|noun form|head=значе́нием|g=n-in}}
#{{l|ru|значе́ние}}の単数造格。
l1y8ggmexymrd1az7wrj4xfpqvpc3tg
значениями
0
603062
2330888
2026-08-19T16:14:11Z
M-30722
1202
新規作成
2330888
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ru}}==
==={{pron}}===
* {{ru-IPA|значе́ния̣ми}}
==={{noun}}===
{{head|ru|noun form|head=значе́ниями|g=n-in}}
#{{l|ru|значе́ние}}の複数造格。
4jt01fd6wjcurwvvpl8ju26l0r7ind7
значениям
0
603063
2330889
2026-08-19T16:14:31Z
M-30722
1202
新規作成
2330889
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ru}}==
==={{pron}}===
* {{ru-IPA|значе́ния̣м}}
==={{noun}}===
{{head|ru|noun form|head=значе́ниям|g=n-in}}
#{{l|ru|значе́ние}}の複数与格。
8krpqhpj13usaqlumzquhtswps4h8n3
значениях
0
603064
2330890
2026-08-19T16:14:54Z
M-30722
1202
新規作成
2330890
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ru}}==
==={{pron}}===
* {{ru-IPA|значе́ния̣х}}
==={{noun}}===
{{head|ru|noun form|head=значе́ниях|g=n-in}}
#{{l|ru|значе́ние}}の複数前置格。
cde58ljlxkgh634ld09kzflc8fglpo8
значить
0
603065
2330891
2026-08-19T16:20:13Z
M-30722
1202
[[en:значить]]より
2330891
wikitext
text/x-wiki
=={{L|uk}}==
==={{pron}}===
* {{uk-IPA|зна́чить}}
==={{verb}}===
{{head|uk|verb form|head=зна́чить}}
#{{l|uk|зна́чити}}の直説法現在第三人称単数形。
==={{particle}}===
{{head|uk|particle|head=зна́чить}}
#{{タグ|uk|口語}}[[だから]]、{{おくりがな2|従|したが|って|したがって}}。
#: {{syn|uk|о́тже|таки́м чи́ном}}
=={{L|ru}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sla-pro|ru}} {{m|sla-pro|*značiti}}。{{surf|ru|знак|-ить}}。
==={{pron}}===
* {{ru-IPA|зна́чить}}
* {{音声|ru|Ru-значить.ogg}}
==={{verb}}===
{{ru-verb|зна́чить|impf}}
#[[意味]]する、{{おくりがな2|表|あらわ|す|あらわす}}。
#[[重要]]である、[[価値]]がある。
{{ru-conj|impf|4a|зна́чить|ppp=-|prpp=-}}
===={{syn}}====
* {{l|ru|означа́ть}}
===={{drv}}====
{{top}}
* {{l|ru|зна́читься|g=impf}}
* {{l|ru|назна́чить|g=pf}}, {{l|ru|назнача́ть|g=impf}}
* {{l|ru|обозна́чить|g=pf}}, {{l|ru|обознача́ть|g=impf}}
* {{l|ru|обозна́читься|g=pf}}, {{l|ru|обознача́ться|g=impf}}
* {{l|ru|озна́чить|g=pf}}, {{l|ru|означа́ть|g=impf}}
* {{l|ru|озна́читься|g=pf}}, {{l|ru|означа́ться|g=impf}}
* {{l|ru|переназна́чить|g=pf}}, {{l|ru|переназнача́ть|g=impf}}
* {{l|ru|предназна́чить|g=pf}}, {{l|ru|предназнача́ть|g=impf}}
{{bottom}}
===={{rel}}====
* {{l|ru|знак}}
* {{l|ru|значе́ние}}
* {{l|ru|зна́чимость}}
* {{l|ru|незначи́тельный}}
sd8rk9cysiuce94ytfq4kcw3bus1mdi
значити
0
603066
2330892
2026-08-19T16:25:02Z
M-30722
1202
[[en:значити]]より
2330892
wikitext
text/x-wiki
=={{L|uk}}==
==={{etym}}===
*{{etyl|sla-pro|uk}} {{m|sla-pro|*značiti}}
*{{affix|uk|знак|-ити}}
==={{pron}}===
* {{uk-IPA|зна́чити}}
* {{音声|uk|Uk-значити.ogg}}
==={{verb}}===
{{uk-verb|зна́чити|impf}}
#[[意味]]する、{{おくりがな2|表|あらわ|す|あらわす}}。
#[[重要]]である、[[価値]]がある。
{{uk-conj|зна́чити<4a.impf.mixed.-ppp>}}
===={{drv}}====
* {{l|uk|зна́чення|g=n}}
* {{l|uk|значни́й}}
* {{l|uk|значу́щий}}
* {{l|uk|познача́ти|g=impf}}, {{l|uk|позна́чи́ти|g=pf}}
* {{l|uk|зазнача́ти|g=impf}}, {{l|uk|зазна́чи́ти|g=pf}}
* {{l|uk|визнача́ти|g=impf}}, {{l|uk|ви́значити|g=pf}}
* {{l|uk|признача́ти|g=impf}}, {{l|uk|призна́чи́ти|g=pf}}
=={{L|sh}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sla-pro|sh}} {{m|sla-pro|*značiti}}
==={{pron}}===
* {{sh-IPA|зна́чити}}
* {{hyphenation|зна|чи|ти}}
==={{verb}}===
{{sh-verb|head=зна́чити|a=impf}}
#{{タグ|sh|自動詞}}[[意味]]する、{{おくりがな2|表|あらわ|す|あらわす}}。
{{sh-conj|sc=Cyrl
|pr.va=зна́че̄ћи
|vn=зна́че̄ње
|pr.1s=значим
|pr.2s=значиш
|pr.3s=значи
|pr.1p=значимо
|pr.2p=значите
|pr.3p=значе
|f1.hr=значит
|f1.stem=значи
|impf.1s=значах
|impf.2s=значаше
|impf.3s=значаше
|impf.1p=значасмо
|impf.2p=значасте
|impf.3p=значаху
|impt.2s=значи
|impt.1p=значимо
|impt.2p=значите
|app.ms=значио
|app.fs=значила
|app.ns=значило
|app.mp=значили
|app.fp=значиле
|app.np=значила
}}
i2o7fv91bjqk7ch1020bnpvp3erxko6
značiti
0
603067
2330893
2026-08-19T16:27:05Z
M-30722
1202
[[en:značiti]]より
2330893
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:znaciti}}
=={{L|sh}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sla-pro|sh}} {{m|sla-pro|*značiti}}
==={{pron}}===
* {{sh-IPA|znáčiti}}
* {{hyphenation|zna|či|ti}}
==={{verb}}===
{{sh-verb|head=znáčiti|a=impf}}
#{{タグ|sh|自動詞}}[[意味]]する、{{おくりがな2|表|あらわ|す|あらわす}}。
{{sh-conj
|pr.va=znáčēći
|vn=znáčēnje
|pr.1s=značim
|pr.2s=značiš
|pr.3s=znači
|pr.1p=značimo
|pr.2p=značite
|pr.3p=znače
|f1.hr=značit
|f1.stem=znači
|impf.1s=značah
|impf.2s=značaše
|impf.3s=značaše
|impf.1p=značasmo
|impf.2p=značaste
|impf.3p=značahu
|impt.2s=znači
|impt.1p=značimo
|impt.2p=značite
|app.ms=značio
|app.fs=značila
|app.ns=značilo
|app.mp=značili
|app.fp=značile
|app.np=značila
}}
p32oszkkve07kikx9hq5h759sr09xob
テンプレート:sh-verb/doc
10
603068
2330894
2026-08-19T16:34:18Z
M-30722
1202
説明作成
2330894
wikitext
text/x-wiki
<noinclude>{{documentation subpage}}</noinclude>
__TOC__
==使い方==
セルビア・クロアチア語の動詞に用いる見出し語テンプレートです。キリル文字の項目に使用するとラテン文字表記が、ラテン文字の項目に使用するとキリル文字表記が自動生成され、リンクします。このテンプレートの使用方法は英語版とは少々異なります。
==引数==
{| class="wikitable" border="1"
|+ 引数の一覧
! 引数 !! 指定内容 !! 既定値 !! 説明
|-
! head
| 見出し || 項目名 || 見出しを指定する。
|-
! a
| アスペクト || 無し || アスペクトを指定する。pf:完了体、impf:不完了体
|}
==カテゴリ==
このテンプレートは、貼り付けられたページに次のカテゴリを適用します:
{| class="wikitable"
! カテゴリ !! ソートキー
|-
| カテゴリ:セルビア・クロアチア語 || 項目名又はデフォルトソートで指定されたもの
|-
| カテゴリ:セルビア・クロアチア語 動詞 || 上記に同じ
|}
==使用例==
*[[značiti]] → <nowiki>{{sh-verb|head=znáčiti|a=impf}}</nowiki>
*[[народити]] → <nowiki>{{sh-verb|head=наро̀дити|a=pf}}</nowiki>
aunvu8eyq5eiejj9rz2hwk1b46nela7
付録:スラヴ祖語/značiti
100
603069
2330895
2026-08-19T16:38:24Z
M-30722
1202
[[en:Reconstruction:Proto-Slavic/značiti]]より
2330895
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:znaciti}}
=={{L|sla-pro}}==
==={{etym}}===
{{suffix+|lang=sla-pro|znakъ|iti}}
==={{verb}}===
{{sla-verb|head=*značiti}}
#[[意味]]する、{{おくりがな2|表|あらわ|す|あらわす}}。
{{sla-conj||-1}}
===={{desc}}====
* {{desc|zle}}
** {{desc|uk|зна́чити}}
** {{desc|be|зна́чыць}}
** {{desc|rue|зна́чити}}
** {{desc|ru|зна́чить}}
* {{desc|zls}}
** {{desc|sl|znáčiti}}
** {{desc|sh}}
**: {{desc|sclb=1|sh|зна́чити}}
**: {{desc|sclb=1|sh|znáčiti}}
** {{desc|bg|зна́ча}}
** {{desc|mk|значи}}
* {{desc|zlw}}
** {{desc|zlw-osk|značiť}}
*** {{desc|sk|značiť}}
*** {{desc|rsk|значиц}}
** {{desc|szl|znaczyć}}
** {{desc|cs|značit}}
** {{desc|pl|znaczyć}}
** {{desc|zlw-pom}}
*** {{desc|csb|znaczëc}}
*** {{desc|zlw-slv|znaczic}}
at9fhuxp1g2z86lwlvnjvq8jg1ywpie
значыць
0
603070
2330896
2026-08-19T16:40:02Z
M-30722
1202
[[en:значыць]]より
2330896
wikitext
text/x-wiki
=={{L|be}}==
==={{etym}}===
{{affix|be|знак|-ыць}}
==={{pron}}===
* {{be-IPA|зна́чыць}}
* {{音声|be|Be-значыць.ogg}}
==={{verb}}===
{{be-verb|зна́чыць|impf}}
#[[意味]]する、{{おくりがな2|表|あらわ|す|あらわす}}。
#[[重要]]である、[[価値]]がある。
{{be-conj|зна́чыць<4a.impf.tr.ppp>}}
===={{drv}}====
* {{l|be|значэ́нне}}
stc8esf6o51q34rbrj7dkys7tu9ph4m
значэнне
0
603071
2330898
2026-08-19T16:43:06Z
M-30722
1202
[[en:значэнне]]より
2330898
wikitext
text/x-wiki
=={{L|be}}==
==={{alter}}===
* {{alter+|be|значэ́ньне}}
==={{etym}}===
{{affix|be|зна́чыць|-э́нне}}
==={{pron}}===
* {{be-IPA|значэ́нне}}
==={{noun}}===
{{be-noun|значэ́нне<>}}
#[[意味]]。
#[[意義]]、[[重要性]]。
{{be-ndecl|значэ́нне<>}}
1rkas2i3u5wmz3nziz72k5h5xsraap0
значення
0
603072
2330899
2026-08-19T16:44:55Z
M-30722
1202
[[en:значення]]より
2330899
wikitext
text/x-wiki
=={{L|uk}}==
==={{etym}}===
{{affix|uk|зна́чити|-ення}}
==={{pron}}===
* {{uk-IPA|зна́чення}}
* {{音声|uk|Uk-значення.ogg}}
==={{noun}}===
{{uk-noun|зна́чення<>|adj=значеннє́вий}}
#[[意義]]、[[重要性]]。
#[[意味]]。
#{{タグ|uk|数学}}{{ふりがな|値|あたい}}、[[数値]]。
{{uk-ndecl|зна́чення<>}}
d2lvsylhm6cs3iojrdj9w0rjdaxnzbr
знача
0
603073
2330900
2026-08-19T16:49:21Z
M-30722
1202
[[en:знача]]より
2330900
wikitext
text/x-wiki
=={{L|bg}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sla-pro|bg}} {{m|sla-pro|*značiti}}。{{surf|bg|знак|-а}}。
==={{pron}}===
{{bg-pr|зна́ча|a=[KK]}}
==={{verb}}===
{{bg-verb|зна́ча|impf}}
#[[意味]]する、{{おくりがな2|表|あらわ|す|あらわす}}。
#[[重要]]である、[[価値]]がある。
#{{タグ|bg|impersonal}}[[だから]]、{{おくりがな2|従|したが|って|したがって}}。
{{bg-conj|зна́ча<2.1.impf.tr>}}
=={{L|ru}}==
==={{pron}}===
* {{ru-IPA|зна́ча}}
==={{participle}}===
{{head|ru|副分詞現在|head=зна́ча}}
#{{l|ru|зна́чить}}の副分詞現在形。
56x8lr2gzu847py80wbkuvks5s7zb0t
značit
0
603074
2330906
2026-08-19T16:54:01Z
M-30722
1202
[[en:značit]]より
2330906
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:znacit}}
=={{L|cs}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sla-pro|cs}} {{m|sla-pro|*značiti}}
==={{pron}}===
* {{cs-IPA}}
* {{音声|cs|LL-Q9056 (ces)-Ghost4Man-{{pagename}}.wav}}
==={{verb}}===
{{cs-verb|a=impf|pf=označit}}
#{{ふりがな|印|しるし}}を付ける。
#[[意味]]する、{{おくりがな2|表|あらわ|す|あらわす}}。
===={{rel}}====
* {{l|cs|označit}}
* {{l|cs|vyznačit}}
* {{l|cs|naznačit}}
* {{l|cs|zaznačit}}
* {{l|cs|znamenat}}
* {{l|cs|značka|g=f}}
* {{l|cs|značení|g=n}}
9awwwi1v80th94r5fh3c7ynpvv5egl0
знак
0
603075
2330908
2026-08-19T17:06:46Z
M-30722
1202
[[en:знак]]より
2330908
wikitext
text/x-wiki
=={{L|uk}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sla-pro|uk}} {{m|sla-pro|*znakъ}}
==={{pron}}===
* {{uk-IPA}}
* {{音声|uk|Uk-знак.ogg}}
==={{noun}}===
{{uk-noun|знак<>}}
#[[記号]]、[[符号]]。
#{{おくりがな2|兆|きざ|し|きざし}}、[[兆候]]。
{{uk-ndecl|знак<>}}
==={{noun}}===
{{uk-noun|знак<c,b.genu.vócu>}}
#{{ふりがな|印|しるし}}。
{{uk-ndecl|знак<c,b.genu.vócu>}}
===={{rel}}====
* {{l|uk|озна́ка}}
=={{L|sh}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sla-pro|sh}} {{m|sla-pro|*znakъ}}
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=sh|/znâːk/}}
==={{noun}}===
{{sh-noun+|head=зна̑к|g=m-in}}
#{{ふりがな|印|しるし}}。
#[[記号]]、[[符号]]。
{{sh-decl-noun|знак|[[зна̏кови]] / [[зна̑ци]]|знака|[[знакова]] / [[знака]]|знаку|[[знаковима]] / [[знацима]]|знак|[[знакове]] / [[знаке]]|значе|[[знакови]] / [[знаци]]|знаку|[[знаковима]] / [[знацима]]|знаком|[[знаковима]] / [[знацима]]}}
=={{L|rsk}}==
==={{etym}}===
{{etyl|zlw-osk|rsk}} {{m|zlw-osk|znak}} < {{etyl|ślą-pro|rsk}} {{m|sla-pro|*znakъ}}
==={{pron}}===
* {{rsk-IPA}}
* {{rhymes|lang=rsk|ak|s=1}}
* {{hyph|rsk|знак}}
==={{noun}}===
{{rsk-noun|m-in|adj=знакови|adj2=знаковни}}
#[[文字]]、[[記号]]、[[符号]]。
#{{ふりがな|印|しるし}}。
#{{ふりがな|跡|あと}}。
#: {{syn|rsk|удрапнуце}}
{{rsk-decl-noun-table|знак|знаку|знаку|знак|знаком|знаку|знаку|знаки|знакох|знаком|знаки|знаками|знакох|знаки}}
===={{rel}}====
* (形容詞) {{l|rsk|беззначни}}, {{l|ru|двозначни}}, {{l|ru|значни}}, {{l|ru|значлїви}}
* (名詞) {{l|rsk|значка|g=f}}, {{l|ru|ознака|g=f}}, {{l|ru|пред'знак|g=m}}, {{l|ru|призначка|g=f}}
* (動詞) {{l|rsk|значиц|g=impf}}
=={{L|bg}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sla-pro|bg}} {{m|sla-pro|*znakъ}}
==={{pron}}===
* {{bg-IPA}}
* {{音声|bg|LL-Q7918 (bul)-Kiril kovachev-знак.wav}}
* {{rhymes|lang=bg|ak|s=1}}
==={{noun}}===
{{bg-noun|знак|m}}
#{{ふりがな|印|しるし}}。
#[[文字]]。
{{bg-ndecl|знак<+и>}}
=={{L|be}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sla-pro|be}} {{m|sla-pro|*znakъ}}
==={{pron}}===
* {{be-IPA}}
* {{音声|be|LL-Q9091_(bel)-Ssvb-знак.wav}}
* {{rhymes|lang=be|ak|s=1}}
==={{noun}}===
{{be-noun|знак<>}}
#{{ふりがな|印|しるし}}。
#[[記号]]、[[符号]]。
{{be-ndecl|знак<>}}
===={{drv}}====
* {{l|be|зна́чыць}}
=={{L|mk}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sla-pro|mk}} {{m|sla-pro|*znakъ}}
==={{pron}}===
* {{mk-IPA}}
==={{noun}}===
{{mk-noun|m|adj=знаковен}}
#{{ふりがな|印|しるし}}。
#[[文字]]。
{{mk-decl-noun-m||знац|p=1}}
=={{L|ru}}==
==={{alter}}===
* {{alter+|ru|знакъ||ru-PRO}}
==={{etym}}===
{{etyl|orv|ru}} {{m|orv|знакъ}} < {{etyl|sla-pro|ru}} {{m|sla-pro|*znakъ}} < {{etyl|sla-pro}} {{m|sla-pro|*znati}} + {{m|sla-pro|*-kъ}}
==={{pron}}===
* {{ru-IPA}}
* {{音声|ru|Ru-знак.ogg}}
==={{noun}}===
{{ru-noun+|adj=зна́ковый|dim=значо́к}}
#{{ふりがな|印|しるし}}。
#[[記号]]、[[符号]]。
#{{おくりがな2|兆|きざ|し|きざし}}、[[兆候]]。
#[[バッジ]]、[[徽章]]。
{{ru-noun-table|par=зна́ку*|notes=*口語又は方言}}
===={{drv}}====
{{col3|lang=ru|твёрдый знак|мя́гкий зна́к|языково́й знак|беззнаковый|значе́ние|значи́тельный|зна́чить|значо́к|зна́ковый|назна́чить|означа́ть|обознача́ть|озна́ченный}}
===={{rel}}====
* {{l|ru|знать}}
rzjdb1djgt85yuhy0lowsvay9qupg57
2330909
2330908
2026-08-19T17:09:00Z
M-30722
1202
/* {{etym}} */
2330909
wikitext
text/x-wiki
=={{L|uk}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sla-pro|uk}} {{m|sla-pro|*znakъ}}
==={{pron}}===
* {{uk-IPA}}
* {{音声|uk|Uk-знак.ogg}}
==={{noun}}===
{{uk-noun|знак<>}}
#[[記号]]、[[符号]]。
#{{おくりがな2|兆|きざ|し|きざし}}、[[兆候]]。
{{uk-ndecl|знак<>}}
==={{noun}}===
{{uk-noun|знак<c,b.genu.vócu>}}
#{{ふりがな|印|しるし}}。
{{uk-ndecl|знак<c,b.genu.vócu>}}
===={{rel}}====
* {{l|uk|озна́ка}}
=={{L|sh}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sla-pro|sh}} {{m|sla-pro|*znakъ}}
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=sh|/znâːk/}}
==={{noun}}===
{{sh-noun+|head=зна̑к|g=m-in}}
#{{ふりがな|印|しるし}}。
#[[記号]]、[[符号]]。
{{sh-decl-noun|знак|[[зна̏кови]] / [[зна̑ци]]|знака|[[знакова]] / [[знака]]|знаку|[[знаковима]] / [[знацима]]|знак|[[знакове]] / [[знаке]]|значе|[[знакови]] / [[знаци]]|знаку|[[знаковима]] / [[знацима]]|знаком|[[знаковима]] / [[знацима]]}}
=={{L|rsk}}==
==={{etym}}===
{{etyl|zlw-osk|rsk}} {{m|zlw-osk|znak}} < {{etyl|sla-pro|rsk}} {{m|sla-pro|*znakъ}}
==={{pron}}===
* {{rsk-IPA}}
* {{rhymes|lang=rsk|ak|s=1}}
* {{hyph|rsk|знак}}
==={{noun}}===
{{rsk-noun|m-in|adj=знакови|adj2=знаковни}}
#[[文字]]、[[記号]]、[[符号]]。
#{{ふりがな|印|しるし}}。
#{{ふりがな|跡|あと}}。
#: {{syn|rsk|удрапнуце}}
{{rsk-decl-noun-table|знак|знаку|знаку|знак|знаком|знаку|знаку|знаки|знакох|знаком|знаки|знаками|знакох|знаки}}
===={{rel}}====
* (形容詞) {{l|rsk|беззначни}}, {{l|ru|двозначни}}, {{l|ru|значни}}, {{l|ru|значлїви}}
* (名詞) {{l|rsk|значка|g=f}}, {{l|ru|ознака|g=f}}, {{l|ru|пред'знак|g=m}}, {{l|ru|призначка|g=f}}
* (動詞) {{l|rsk|значиц|g=impf}}
=={{L|bg}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sla-pro|bg}} {{m|sla-pro|*znakъ}}
==={{pron}}===
* {{bg-IPA}}
* {{音声|bg|LL-Q7918 (bul)-Kiril kovachev-знак.wav}}
* {{rhymes|lang=bg|ak|s=1}}
==={{noun}}===
{{bg-noun|знак|m}}
#{{ふりがな|印|しるし}}。
#[[文字]]。
{{bg-ndecl|знак<+и>}}
=={{L|be}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sla-pro|be}} {{m|sla-pro|*znakъ}}
==={{pron}}===
* {{be-IPA}}
* {{音声|be|LL-Q9091_(bel)-Ssvb-знак.wav}}
* {{rhymes|lang=be|ak|s=1}}
==={{noun}}===
{{be-noun|знак<>}}
#{{ふりがな|印|しるし}}。
#[[記号]]、[[符号]]。
{{be-ndecl|знак<>}}
===={{drv}}====
* {{l|be|зна́чыць}}
=={{L|mk}}==
==={{etym}}===
{{etyl|sla-pro|mk}} {{m|sla-pro|*znakъ}}
==={{pron}}===
* {{mk-IPA}}
==={{noun}}===
{{mk-noun|m|adj=знаковен}}
#{{ふりがな|印|しるし}}。
#[[文字]]。
{{mk-decl-noun-m||знац|p=1}}
=={{L|ru}}==
==={{alter}}===
* {{alter+|ru|знакъ||ru-PRO}}
==={{etym}}===
{{etyl|orv|ru}} {{m|orv|знакъ}} < {{etyl|sla-pro|ru}} {{m|sla-pro|*znakъ}} < {{etyl|sla-pro}} {{m|sla-pro|*znati}} + {{m|sla-pro|*-kъ}}
==={{pron}}===
* {{ru-IPA}}
* {{音声|ru|Ru-знак.ogg}}
==={{noun}}===
{{ru-noun+|adj=зна́ковый|dim=значо́к}}
#{{ふりがな|印|しるし}}。
#[[記号]]、[[符号]]。
#{{おくりがな2|兆|きざ|し|きざし}}、[[兆候]]。
#[[バッジ]]、[[徽章]]。
{{ru-noun-table|par=зна́ку*|notes=*口語又は方言}}
===={{drv}}====
{{col3|lang=ru|твёрдый знак|мя́гкий зна́к|языково́й знак|беззнаковый|значе́ние|значи́тельный|зна́чить|значо́к|зна́ковый|назна́чить|означа́ть|обознача́ть|озна́ченный}}
===={{rel}}====
* {{l|ru|знать}}
p18oioiq8hjfr2tk819sp1tkyvzocv0
significado
0
603076
2330910
2026-08-19T17:15:56Z
M-30722
1202
[[en:significado]]より
2330910
wikitext
text/x-wiki
=={{L|gl}}==
==={{etym}}===
{{lbor|gl|la|significātus}}
==={{pron}}===
{{gl-pr}}
* {{hyph|gl|sig|ni|fi|ca|do}}
==={{noun}}===
{{gl-noun|m}}
#[[意味]]、[[意義]]。
#: {{syn|gl|sentido}}
==={{verb}}===
{{gl-past participle|significad}}
#{{l|gl|significar}}の過去分詞。
=={{L|es}}==
==={{etym}}===
{{bor|es|la|significātus}}
==={{pron}}===
{{es-pr}}
==={{adjective}}===
{{es-adj|f=significada}}
#[[有意義]]。
#: {{syn|es|significante}}
#[[重要]]な。
#: {{syn|es|importante}}
#[[有名]]な、[[著名]]な。
#: {{syn|es|conocido}}
==={{noun}}===
{{es-noun|m}}
#[[重要性]]。
#: {{syn|es|significancia|significación}}
#[[意味]]、[[意義]]。
#: {{syn|es|sentido}}
==={{verb}}===
{{es-past participle|significad}}
#{{l|es|significar}}の過去分詞。
=={{L|pt}}==
==={{etym}}===
{{bor|pt|la|significātus}}
==={{pron}}===
{{pt-IPA|br=sighi^nificado|pt=sig.nificado}}
* {{音声|pt|LL-Q5146 (por)-MedK1-significado.wav|a=Caipira}}
* {{hyphenation|sig|ni|fi|ca|do}}
==={{noun}}===
{{pt-noun|m}}
#[[意味]]、[[意義]]。
==={{verb}}===
{{pt-pp|significad}}
#{{l|pt|significar}}の過去分詞。
m5hk8xflzjvnh6bundasia4oygz7mzu
2330911
2330910
2026-08-19T17:16:48Z
M-30722
1202
/* {{adjective}} */
2330911
wikitext
text/x-wiki
=={{L|gl}}==
==={{etym}}===
{{lbor|gl|la|significātus}}
==={{pron}}===
{{gl-pr}}
* {{hyph|gl|sig|ni|fi|ca|do}}
==={{noun}}===
{{gl-noun|m}}
#[[意味]]、[[意義]]。
#: {{syn|gl|sentido}}
==={{verb}}===
{{gl-past participle|significad}}
#{{l|gl|significar}}の過去分詞。
=={{L|es}}==
==={{etym}}===
{{bor|es|la|significātus}}
==={{pron}}===
{{es-pr}}
==={{adjective}}===
{{es-adj|f=significada}}
#[[有意義]]な。
#: {{syn|es|significante}}
#[[重要]]な。
#: {{syn|es|importante}}
#[[有名]]な、[[著名]]な。
#: {{syn|es|conocido}}
==={{noun}}===
{{es-noun|m}}
#[[重要性]]。
#: {{syn|es|significancia|significación}}
#[[意味]]、[[意義]]。
#: {{syn|es|sentido}}
==={{verb}}===
{{es-past participle|significad}}
#{{l|es|significar}}の過去分詞。
=={{L|pt}}==
==={{etym}}===
{{bor|pt|la|significātus}}
==={{pron}}===
{{pt-IPA|br=sighi^nificado|pt=sig.nificado}}
* {{音声|pt|LL-Q5146 (por)-MedK1-significado.wav|a=Caipira}}
* {{hyphenation|sig|ni|fi|ca|do}}
==={{noun}}===
{{pt-noun|m}}
#[[意味]]、[[意義]]。
==={{verb}}===
{{pt-pp|significad}}
#{{l|pt|significar}}の過去分詞。
hgr7f56al62cwld8v926iziew1vdcs2
significante
0
603077
2330912
2026-08-19T17:23:23Z
M-30722
1202
[[en:significante]]より
2330912
wikitext
text/x-wiki
=={{L|it}}==
==={{verb}}===
{{it-verb-form}}
#{{l|it|significare}}の現在分詞。
=={{L|ia}}==
==={{adjective}}===
{{ia-adj}}
#[[有意義]]な、[[重要]]な。
==={{verb}}===
{{head|ia|verb form}}
#{{l|ia|significar}}の現在分詞。
=={{L|gl}}==
==={{adjective}}===
{{gl-adj}}
#[[有意義]]な、[[重要]]な。
#: {{ant|gl|insignificante}}
==={{noun}}===
{{gl-noun|m}}
#{{タグ|gl|言語学}}[[意味]]、[[意義]]。
==={{rel}}===
* {{l|gl|significado}}
=={{L|es}}==
==={{etym}}===
*{{etyl|la|es}} {{m|la|signifĭcans|signifĭcantem}}
*{{affix|es|significar|-ante|alt2=-nte}}
==={{pron}}===
{{es-pr}}
==={{adjective}}===
{{es-adj}}
#[[有意義]]な、[[重要]]な。
#: {{syn|es|significativo}}
#: {{ant|es|insignificante}}
===={{drv}}====
* {{l|es|insignificante}}
* {{l|es|significantemente}}
==={{noun}}===
{{es-noun|m}}
#{{タグ|es|言語学}}[[能記]]、[[シニフィアン]]。
===={{coor}}====
* {{l|es|significado}}
=={{L|pt}}==
==={{pron}}===
{{pt-IPA|sigui^nificante}}
* {{hyph|pt|sig|ni|fi|can|te}}
==={{adjective}}===
{{pt-adj}}
#[[有意義]]な。
==={{noun}}===
{{pt-noun|m}}
#{{タグ|pt|言語学}}[[意味]]、[[意義]]。
=={{L|la}}==
==={{participle}}===
{{head|la|participle form}}
#{{l|la|significāns}}の男性単数奪格。
#{{l|la|significāns}}の女性単数奪格。
#{{l|la|significāns}}の中性単数奪格。
3t3v82rn8f05f4yc58n4e51kaoyjncs
付録:スワデシュ・リスト/ゴート語
100
603078
2330925
2026-08-19T18:01:16Z
M-30722
1202
[[en:Appendix:Gothic Swadesh list]]より
2330925
wikitext
text/x-wiki
{{Swadesh|lang=got|𐌹𐌺|𐌸𐌿|[[𐌹𐍃]], [[𐍃𐌹]], [[𐌹𐍄𐌰]]|𐍅𐌴𐌹𐍃|𐌾𐌿𐍃|𐌴𐌹𐍃|𐍃𐌰|𐌾𐌰𐌹𐌽𐍃|𐌷𐌴𐍂|𐌸𐌰𐍂|[[𐍈𐌰𐍃]], [[𐍈𐍉]]|𐍈𐌰|𐍈𐌰𐍂|𐍈𐌰𐌽|𐍈𐌰𐌹𐍅𐌰|𐌽𐌹|𐌰𐌻𐌻𐍃|𐌼𐌰𐌽𐌰𐌲𐍃|𐍃𐌿𐌼𐍃|𐍆𐌰𐌿𐍃|𐌰𐌽𐌸𐌰𐍂|𐌰𐌹𐌽𐍃|𐍄𐍅𐌰𐌹|𐌸𐍂𐌴𐌹𐍃|𐍆𐌹𐌳𐍅𐍉𐍂|𐍆𐌹𐌼𐍆|𐌼𐌹𐌺𐌹𐌻𐍃|𐌻𐌰𐌲𐌲𐍃|𐌱𐍂𐌰𐌹𐌸𐍃||𐌺𐌰𐌿𐍂𐌿𐍃|𐌻𐌴𐌹𐍄𐌹𐌻𐍃||𐌰𐌲𐌲𐍅𐌿𐍃||𐌵𐌹𐌽𐍉|[[𐍅𐌰𐌹𐍂]], [[𐌲𐌿𐌼𐌰]]|𐌼𐌰𐌽𐌽𐌰|𐌱𐌰𐍂𐌽|𐌵𐌴𐌽𐍃|𐌰𐌱𐌰|𐌰𐌹𐌸𐌴𐌹|[[𐌰𐍄𐍄𐌰]], [[𐍆𐌰𐌳𐌰𐍂]]|𐌳𐌹𐌿𐍃|𐍆𐌹𐍃𐌺𐍃|𐍆𐌿𐌲𐌻𐍃|𐌷𐌿𐌽𐌳𐍃||𐍅𐌰𐌿𐍂𐌼𐍃|𐌼𐌰𐌸𐌰|𐌱𐌰𐌲𐌼𐍃||[[𐍅𐌰𐌻𐌿𐍃]], [[𐌷𐍂𐌿𐌲𐌲𐌰]]|𐌰𐌺𐍂𐌰𐌽|𐍆𐍂𐌰𐌹𐍅|𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃|𐍅𐌰𐌿𐍂𐍄𐍃||𐌱𐌻𐍉𐌼𐌰|𐌷𐌰𐍅𐌹|||𐌼𐌹𐌼𐌶|𐌱𐌻𐍉𐌸||||𐌷𐌰𐌿𐍂𐌽|||[[𐍄𐌰𐌲𐌻]], [[𐍃𐌺𐌿𐍆𐍄𐌰]]|𐌷𐌰𐌿𐌱𐌹𐌸|𐌰𐌿𐍃𐍉|𐌰𐌿𐌲𐍉||𐌼𐌿𐌽𐌸𐍃|𐍄𐌿𐌽𐌸𐌿𐍃|𐍄𐌿𐌲𐌲𐍉||𐍆𐍉𐍄𐌿𐍃||𐌺𐌽𐌹𐌿|𐌷𐌰𐌽𐌳𐌿𐍃||𐍅𐌰𐌼𐌱𐌰|𐌷𐌰𐌹𐍂𐌸𐍂𐌰|𐌷𐌰𐌻𐍃||𐌱𐍂𐌿𐍃𐍄𐍃|𐌷𐌰𐌹𐍂𐍄𐍉||𐌳𐍂𐌹𐌲𐌺𐌰𐌽|𐌼𐌰𐍄𐌾𐌰𐌽|𐌱𐌴𐌹𐍄𐌰𐌽||𐍃𐍀𐌴𐌹𐍅𐌰𐌽||𐍅𐌰𐌹𐌰𐌽||𐌷𐌻𐌰𐌷𐌾𐌰𐌽|𐍃𐌰𐌹𐍈𐌰𐌽|𐌷𐌰𐌿𐍃𐌾𐌰𐌽|𐍅𐌹𐍄𐌰𐌽|[[𐌷𐌿𐌲𐌾𐌰𐌽]], [[𐌸𐌰𐌲𐌺𐌾𐌰𐌽]], [[𐌸𐌿𐌲𐌺𐌾𐌰𐌽]], [[𐍆𐍂𐌰𐌸𐌾𐌰𐌽]]||[[𐍉𐌲𐌰𐌽]], [[𐍆𐌰𐌿𐍂𐌷𐍄𐌾𐌰𐌽]]|𐍃𐌻𐌴𐍀𐌰𐌽|𐌻𐌹𐌱𐌰𐌽|𐌲𐌰𐌳𐌰𐌿𐌸𐌽𐌰𐌽]], [[𐌲𐌰𐍃𐍅𐌹𐌻𐍄𐌰𐌽]]|[[𐌿𐍃𐌵𐌹𐌼𐌰𐌽]], [[𐌰𐍆𐌳𐌰𐌿𐌸𐌾𐌰𐌽]]|𐍅𐌴𐌹𐌷𐌰𐌽||𐍃𐌻𐌰𐌷𐌰𐌽|𐌼𐌰𐌹𐍄𐌰𐌽||||𐌲𐍂𐌰𐌱𐌰𐌽|||[[𐌲𐌰𐌲𐌲𐌰𐌽]], [[𐌲𐌰𐌻𐌴𐌹𐌸𐌰𐌽]]|𐌵𐌹𐌼𐌰𐌽|𐌻𐌹𐌲𐌰𐌽|𐍃𐌹𐍄𐌰𐌽|𐍃𐍄𐌰𐌽𐌳𐌰𐌽|𐍅𐌰𐌽𐌳𐌾𐌰𐌽|𐌳𐍂𐌹𐌿𐍃𐌰𐌽|𐌲𐌹𐌱𐌰𐌽|𐌷𐌰𐌱𐌰𐌽|𐌸𐍂𐌴𐌹𐌷𐌰𐌽|𐌱𐌽𐌰𐌿𐌰𐌽|𐌸𐍅𐌰𐌷𐌰𐌽|𐌱𐌹𐍃𐍅𐌰𐌹𐍂𐌱𐌰𐌽|[[𐌸𐌹𐌽𐍃𐌰𐌽]], [[𐍄𐌹𐌿𐌷𐌰𐌽]]|𐌰𐍆𐍃𐌺𐌹𐌿𐌱𐌰𐌽|𐍅𐌰𐌹𐍂𐍀𐌰𐌽|𐌱𐌹𐌽𐌳𐌰𐌽|𐍃𐌹𐌿𐌾𐌰𐌽|𐌲𐌰𐍂𐌰𐌸𐌾𐌰𐌽|𐌵𐌹𐌸𐌰𐌽|𐌻𐌹𐌿𐌸𐍉𐌽|||𐍂𐌹𐌽𐌽𐌰𐌽|||[[𐍃𐌿𐌽𐌽𐍉]], [[𐍃𐌰𐌿𐌹𐌻]]|𐌼𐌴𐌽𐌰|𐍃𐍄𐌰𐌹𐍂𐌽𐍉|𐍅𐌰𐍄𐍉|𐍂𐌹𐌲𐌽|𐌰𐍈𐌰|[[𐍃𐌰𐌹𐍅𐍃]], [[𐌼𐌰𐍂𐌹𐍃𐌰𐌹𐍅𐍃]]|𐌼𐌰𐍂𐌴𐌹|𐍃𐌰𐌻𐍄|𐍃𐍄𐌰𐌹𐌽𐍃|𐌼𐌰𐌻𐌼𐌰|[[𐍃𐍄𐌿𐌱𐌾𐌿𐍃]], [[𐌼𐌿𐌻𐌳𐌰]]|𐌰𐌹𐍂𐌸𐌰|𐌼𐌹𐌻𐌷𐌼𐌰||𐌷𐌹𐌼𐌹𐌽𐍃|𐍅𐌹𐌽𐌳𐍃|𐍃𐌽𐌰𐌹𐍅𐍃|||𐍆𐍉𐌽|𐌰𐌶𐌲𐍉|𐌱𐍂𐌹𐌽𐌽𐌰𐌽|𐍅𐌹𐌲𐍃|𐍆𐌰𐌹𐍂𐌲𐌿𐌽𐌹|𐍂𐌰𐌿𐌸𐍃|||𐍈𐌴𐌹𐍄𐍃|𐍃𐍅𐌰𐍂𐍄𐍃|𐌽𐌰𐌷𐍄𐍃|𐌳𐌰𐌲𐍃|[[𐌾𐌴𐍂]], [[𐌰𐌸𐌽𐌰𐌼]]||𐌺𐌰𐌻𐌳𐍃|𐍆𐌿𐌻𐌻𐍃|𐌽𐌹𐌿𐌾𐌹𐍃|[[𐍃𐌹𐌽𐌴𐌹𐌲𐍃]], [[𐍆𐌰𐌹𐍂𐌽𐌴𐌹𐍃]]|𐌲𐍉𐌸𐍃|𐌿𐌱𐌹𐌻𐍃|𐍆𐌿𐌻𐍃|𐌿𐌽𐌷𐍂𐌰𐌹𐌽𐍃|𐍂𐌰𐌹𐌷𐍄𐍃||*𐍈𐌰𐍃𐍃||𐍃𐌻𐌰𐌹𐌷𐍄𐍃||𐌸𐌰𐌿𐍂𐍃𐌿𐍃|𐌲𐌰𐍂𐌰𐌹𐌷𐍄𐍃|[[𐌽𐌴𐍈𐌰]], [[𐌽𐌴𐍈]]|𐍆𐌰𐌹𐍂𐍂𐌰|𐍄𐌰𐌹𐌷𐍃𐍅𐌰|𐌷𐌻𐌴𐌹𐌳𐌿𐌼𐌰|𐌰𐍄|𐌹𐌽|𐌼𐌹𐌸|𐌾𐌰𐌷|𐌾𐌰𐌱𐌰𐌹|𐌿𐌽𐍄𐌴|𐌽𐌰𐌼𐍉}}
7exaxvjykumbordwh1kaj249nokfrbi
𐌷𐌴𐍂
0
603079
2330927
2026-08-19T18:11:13Z
M-30722
1202
[[en:𐌷𐌴𐍂]]より
2330927
wikitext
text/x-wiki
=={{L|got}}==
==={{etym}}===
{{etyl|gem-pro|got}} {{m|gem-pro|*hē₂r}}
==={{adverb}}===
{{got-adv}}
#[[ここ]]に。
===={{rel}}====
* {{l|got|𐌷𐌹𐌳𐍂𐌴}}
* {{l|got|𐌷𐌹𐍂𐌹}}
* {{l|got|*𐌷𐌹𐍃}}
cb8ujfinm0elpw1tk3258ztls5r182w
𐌷𐌹𐌳𐍂𐌴
0
603080
2330928
2026-08-19T18:12:25Z
M-30722
1202
[[en:𐌷𐌹𐌳𐍂𐌴]]より
2330928
wikitext
text/x-wiki
=={{L|got}}==
==={{alter}}===
* {{alter+|got|𐌷𐌹𐌳𐍂𐌴𐌹}}
==={{etym}}===
{{etyl|gem-pro|got}} {{m|gem-pro|*hidrê}}
==={{adverb}}===
{{got-adv}}
#[[ここ]]へ、[[こちら]]へ。
===={{rel}}====
* {{l|got|𐌷𐌴𐍂}}
* {{l|got|𐌷𐌹𐍂𐌹}}
* {{l|got|*𐌷𐌹𐍃}}
* {{l|got|𐍈𐌰𐌳𐍂𐌴}}
p84nl2tsse9vezut7h0ewpuklf2rrnd
𐍈𐌰𐌳𐍂𐌴
0
603081
2330929
2026-08-19T18:14:20Z
M-30722
1202
[[en:𐍈𐌰𐌳𐍂𐌴]]より
2330929
wikitext
text/x-wiki
=={{L|got}}==
==={{etym}}===
{{etyl|gem-pro|got}} {{m|gem-pro|*hwadrê}}
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=got|/ʍadreː/}}
==={{adverb}}===
{{got-adv}}
#{{タグ|got|疑問詞}}[[どこ]]へ、[[どこ]]に。
#: {{syn|got|𐍈𐌰𐌸}}
===={{rel}}====
* {{l|got|𐍈𐌰𐍂}}
* {{l|got|𐍈𐌰𐌸𐍂𐍉}}
* {{l|got|𐌷𐌹𐌳𐍂𐌴}}
b0d632e5b908wsjwxfje1goz2g78b6i
𐍈𐌰𐌸
0
603082
2330930
2026-08-19T18:15:50Z
M-30722
1202
[[en:𐍈𐌰𐌸]]より
2330930
wikitext
text/x-wiki
=={{L|got}}==
==={{alter}}===
* {{alter+|got|𐍈𐌰𐌳}}
==={{etym}}===
{{affix|got|𐍈𐌰𐍃|-𐌸}}
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=got|/ʍaθ/}}
==={{adverb}}===
{{got-adv}}
#{{タグ|got|疑問詞}}[[どこ]]へ、[[どこ]]に。
#: {{syn|got|𐍈𐌰𐌳𐍂𐌴}}
===={{rel}}====
* {{l|got|𐍈𐌰𐍂}}
* {{l|got|𐍈𐌰𐌸𐍂𐍉}}
* {{l|got|𐌸𐌹𐍃𐍈𐌰𐌳𐌿𐌷}}
scoxcgcd5zgea0b92y8fpslksytm5uw
𐍈𐌰𐍂
0
603083
2330931
2026-08-19T18:17:05Z
M-30722
1202
[[en:𐍈𐌰𐍂]]より
2330931
wikitext
text/x-wiki
=={{L|got}}==
==={{etym}}===
{{etyl|gem-pro|got}} {{m|gem-pro|*hwar}}
==={{pron}}===
* {{IPA|lang=got|/ʍar/}}
==={{adverb}}===
{{got-adv}}
#{{タグ|got|疑問詞}}[[どこ]]。
===={{rel}}====
* {{l|got|𐍈𐌰𐌳𐍂𐌴}}
* {{l|got|𐍈𐌰𐌸𐍂𐍉}}
* {{l|got|𐍈𐌰𐍂𐌿𐌷}}
27nxuqlyvab2igka62i1v8f4gdeg466
カテゴリ:ゴート語 疑問詞
14
603084
2330932
2026-08-19T18:18:24Z
M-30722
1202
新規作成
2330932
wikitext
text/x-wiki
<div class="pathnavbox">
* {{Pathnav|カテゴリ|言語|{{got}}|last=疑問詞}}
* {{Pathnav|カテゴリ|品詞|疑問詞|last={{got}}}}
</div>
[[カテゴリ:{{got}}|#きもんし]]
[[カテゴリ:疑問詞|こおとこ]]
n6e4sbt51rti32t4xmkmxdg1izhjmm3
カテゴリ:海陸腔 ヨーロッパの国名
14
603086
2330940
2026-08-19T20:46:35Z
Jiba1219
100610
ページの作成:「<div class="pathnavbox"> *{{Pathnav|カテゴリ|言語|{{hak-hl}}|{{hak-hl}}_国名|disp4=国名|last=ヨーロッパの国名}} *{{Pathnav|カテゴリ|品詞|{{noun}}|{{name}}|国名|ヨーロッパの国名|last={{hak-hl}}}} *{{Pathnav|カテゴリ|分野|地理|国名|ヨーロッパの国名|last={{hak-hl}}}} </div> [[Category:{{hak-hl}}_国名|*よおろつは]] [[Category:ヨーロッパの国名|かいりくこう]]」
2330940
wikitext
text/x-wiki
<div class="pathnavbox">
*{{Pathnav|カテゴリ|言語|{{hak-hl}}|{{hak-hl}}_国名|disp4=国名|last=ヨーロッパの国名}}
*{{Pathnav|カテゴリ|品詞|{{noun}}|{{name}}|国名|ヨーロッパの国名|last={{hak-hl}}}}
*{{Pathnav|カテゴリ|分野|地理|国名|ヨーロッパの国名|last={{hak-hl}}}}
</div>
[[Category:{{hak-hl}}_国名|*よおろつは]]
[[Category:ヨーロッパの国名|かいりくこう]]
j8xmmpum0mnwa55l4swvxpdcpmg9hmf
カテゴリ:海陸腔 国名
14
603087
2330941
2026-08-19T20:47:26Z
Jiba1219
100610
ページの作成:「<div class="pathnavbox"> * {{Pathnav|カテゴリ|言語|{{hak-hl}}|last=国名}} * {{Pathnav|カテゴリ|品詞|{{noun}}|{{name}}|国名|last={{hak-hl}}}} * {{Pathnav|カテゴリ|分野|地理|国名|last={{hak-hl}}}} </div> [[カテゴリ:{{hak-hl}}_{{name}}|*こくめい]] [[カテゴリ:{{hak-hl}}_地理|*こくめい]] [[カテゴリ:国名|かいりくこう]]」
2330941
wikitext
text/x-wiki
<div class="pathnavbox">
* {{Pathnav|カテゴリ|言語|{{hak-hl}}|last=国名}}
* {{Pathnav|カテゴリ|品詞|{{noun}}|{{name}}|国名|last={{hak-hl}}}}
* {{Pathnav|カテゴリ|分野|地理|国名|last={{hak-hl}}}}
</div>
[[カテゴリ:{{hak-hl}}_{{name}}|*こくめい]]
[[カテゴリ:{{hak-hl}}_地理|*こくめい]]
[[カテゴリ:国名|かいりくこう]]
4j4d57ef531uwnfvfpfj596674l7tjb
してやったり
0
603088
2331026
2026-08-19T22:43:16Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} =={{L|ja}}== ===連語=== {{ja-colloc}} #うまくやりおえた。[[おもいどおり|思い通り]]にことが[[すすむ|進ん]]でやった。」
2331026
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
=={{L|ja}}==
===連語===
{{ja-colloc}}
#うまくやりおえた。[[おもいどおり|思い通り]]にことが[[すすむ|進ん]]でやった。
o4c4p3msrs68q76xo0t6tf0yf0p3jdx
2331042
2331026
2026-08-19T22:54:39Z
うーむ
129171
/* 日本語 */
2331042
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
=={{L|ja}}==
===連語===
{{ja-colloc|為て遣ったり}}
#うまくやりおえた。[[おもいどおり|思い通り]]にことが[[すすむ|進ん]]でやった。
===={{rel}}====
*[[してやる]]
rv2prnxlijzir4ho2t57bffe8pty5ec
してやる
0
603089
2331034
2026-08-19T22:50:39Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} =={{L|ja}}== ==={{verb}}=== {{ja-verb|為て遣る}} #人のために[[やる]]。 #うまくやりおおせる。 #[[だましとる|騙し取る|]]。 #[[十分]]に食う。 ==={{conjug}}=== {{日本語五段活用}}」
2331034
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
=={{L|ja}}==
==={{verb}}===
{{ja-verb|為て遣る}}
#人のために[[やる]]。
#うまくやりおおせる。
#[[だましとる|騙し取る|]]。
#[[十分]]に食う。
==={{conjug}}===
{{日本語五段活用}}
ozcvavfnjpnanycv0qn3mfofcfubss5
2331035
2331034
2026-08-19T22:50:57Z
うーむ
129171
2331035
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
=={{L|ja}}==
==={{verb}}===
{{ja-verb|為て遣る}}
#人のために[[やる]]。
#うまくやりおおせる。
#[[だましとる|騙し取る]]。
#[[十分]]に食う。
==={{conjug}}===
{{日本語五段活用}}
gpc8vgb9gmi0ncbngh7leux5v9c1qw4
2331039
2331035
2026-08-19T22:52:40Z
うーむ
129171
2331039
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
=={{L|ja}}==
==={{verb}}===
{{ja-verb|為て遣る}}
#人のために[[やる]]。
#うまくやりおおせる。
#[[だましとる|騙し取る]]。
#[[十分]]に食う。
==={{conjug}}===
{{日本語五段活用}}
===={{rel}}====
*[[してやったり]]
dr9n1h7gshfqeyqk1rgo8udbstzuwjz
為て遣る
0
603090
2331037
2026-08-19T22:51:48Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|してやる}} =={{L|ja}}== ==={{wagokanji}}=== {{ja-wagokanji|してやる}} #{{wagokanji of|してやる}}」
2331037
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|してやる}}
=={{L|ja}}==
==={{wagokanji}}===
{{ja-wagokanji|してやる}}
#{{wagokanji of|してやる}}
ft2b6coe5braoxe8tgsrlu0ylrlo1hl
為て遣ったり
0
603091
2331044
2026-08-19T22:55:14Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|してやったり}} =={{L|ja}}== ==={{wagokanji}}=== {{ja-wagokanji|してやったり}} #{{wagokanji of|してやったり}}」
2331044
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|してやったり}}
=={{L|ja}}==
==={{wagokanji}}===
{{ja-wagokanji|してやったり}}
#{{wagokanji of|してやったり}}
pqkhwkk5958l2716cqpkm9geytiy3b6
はってん
0
603092
2331047
2026-08-20T00:03:27Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} {{also|はつでん|ばってん}} =={{L|ja}}== ==={{kangokana}}=== {{ja-kangokana}} *【[[発展]]】展開。」
2331047
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|はつでん|ばってん}}
=={{L|ja}}==
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana}}
*【[[発展]]】展開。
dy66k726k5gqn6tn6ex3iip3b1h9yax
発伝
0
603093
2331049
2026-08-20T00:09:58Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|はつでん}} =={{L|ja}}== ==={{noun}}=== {{ja-noun-suru|[[はつでん]]}} #[[関所]]を[[ひらく|開く]]こと。 ==={{verb}}=== {{ja-verb-suru|はつでん}} {{日本語サ変活用}}」
2331049
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|はつでん}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru|[[はつでん]]}}
#[[関所]]を[[ひらく|開く]]こと。
==={{verb}}===
{{ja-verb-suru|はつでん}}
{{日本語サ変活用}}
be8aqwq1xxg9io77v5fzklf5czhqqnz
生生発展
0
603094
2331050
2026-08-20T00:24:11Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|せいせいはってん}} =={{L|ja}}== ==={{noun}}=== {{ja-noun-suru|[[せいせいはってん]]}} #絶えず[[活動]]しながら[[発展]]すること。 ==={{verb}}=== {{ja-verb-suru|せいせいはってん}} {{日本語サ変活用}}」
2331050
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|せいせいはってん}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru|[[せいせいはってん]]}}
#絶えず[[活動]]しながら[[発展]]すること。
==={{verb}}===
{{ja-verb-suru|せいせいはってん}}
{{日本語サ変活用}}
k56biadppyvq5e5vyha3z94vkylzt9w
2331051
2331050
2026-08-20T00:24:24Z
うーむ
129171
2331051
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|せいせいはってん}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru|せいせいはってん}}
#絶えず[[活動]]しながら[[発展]]すること。
==={{verb}}===
{{ja-verb-suru|せいせいはってん}}
{{日本語サ変活用}}
g6bb3qp77hlp25e6auasnjnqt4gsdoj
発展家
0
603095
2331052
2026-08-20T00:28:33Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|はってんか}} =={{L|ja}}== ==={{noun}}=== {{ja-noun|はってんか}} #(主に[[酒食]]の面で)手広く[[活動]]する人。」
2331052
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|はってんか}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun|はってんか}}
#(主に[[酒食]]の面で)手広く[[活動]]する人。
tht90bh7q5re8a77yfu07u08gt4kdk9
ふうが
0
603096
2331056
2026-08-20T01:47:21Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} {{also|ふうか}} =={{L|ja}}== ==={{kangokana}}=== {{ja-kangokana}} *【[[風雅]]】風流で雅びなこと。」
2331056
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|ふうか}}
=={{L|ja}}==
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana}}
*【[[風雅]]】風流で雅びなこと。
f2xi6bucagsezwnyrbmj811vabk4n65
くちやかましい
0
603097
2331058
2026-08-20T02:06:46Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} =={{L|ja}}== ==={{adj}}=== {{ja-adj|口喧しい}} #小さなことでも[[うるさい|うるさく]][[いう|言う]]。[[くちうるさい]]。 #[[くちかず|口数]]が多くうるさい。 ==={{conjug}}=== {{日本語形容詞活用}}」
2331058
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
=={{L|ja}}==
==={{adj}}===
{{ja-adj|口喧しい}}
#小さなことでも[[うるさい|うるさく]][[いう|言う]]。[[くちうるさい]]。
#[[くちかず|口数]]が多くうるさい。
==={{conjug}}===
{{日本語形容詞活用}}
2viw18mctz3tws1qupwdb20xup733e0
口喧しい
0
603098
2331059
2026-08-20T02:07:58Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|くちやかましい}} =={{L|ja}}== ==={{wagokanji}}=== {{ja-wagokanji|くちやかましい}} #{{wagokanji of|くちやかましい}}」
2331059
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|くちやかましい}}
=={{L|ja}}==
==={{wagokanji}}===
{{ja-wagokanji|くちやかましい}}
#{{wagokanji of|くちやかましい}}
btgix26i81fwa0sn4ngi93bswgvofbn
くちうるさい
0
603099
2331060
2026-08-20T02:09:52Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} =={{L|ja}}== ==={{adj}}=== {{ja-adj|口煩い}} #小さなことでも[[うるさい|うるさく]][[いう|言う]]。[[くちやかましい]]。 ==={{conjug}}=== {{日本語形容詞活用}}」
2331060
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
=={{L|ja}}==
==={{adj}}===
{{ja-adj|口煩い}}
#小さなことでも[[うるさい|うるさく]][[いう|言う]]。[[くちやかましい]]。
==={{conjug}}===
{{日本語形容詞活用}}
p225f9xypgk9vlvbbdfkxi5u78fsznf
口煩い
0
603100
2331061
2026-08-20T02:10:53Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|くちうるさい}} =={{L|ja}}== ==={{wagokanji}}=== {{ja-wagokanji|くちうるさい}} #{{wagokanji of|くちうるさい}}」
2331061
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|くちうるさい}}
=={{L|ja}}==
==={{wagokanji}}===
{{ja-wagokanji|くちうるさい}}
#{{wagokanji of|くちうるさい}}
dlwy24s8weta85rcvngblrkmpmee89p
くちぎたない
0
603101
2331062
2026-08-20T02:16:27Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} =={{L|ja}}== ==={{adj}}=== {{ja-adj|口汚い}} #聞く側が不快に思うほど[[ことばづかい|言葉遣い]]が[[乱暴]]で[[下品]]なさま。 #[[食い意地]]が張っているさま。 ==={{conjug}}=== {{日本語形容詞活用}}」
2331062
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
=={{L|ja}}==
==={{adj}}===
{{ja-adj|口汚い}}
#聞く側が不快に思うほど[[ことばづかい|言葉遣い]]が[[乱暴]]で[[下品]]なさま。
#[[食い意地]]が張っているさま。
==={{conjug}}===
{{日本語形容詞活用}}
7lt9ssboa83pzezqotfurlubbvh5g0u
2331063
2331062
2026-08-20T02:16:48Z
うーむ
129171
2331063
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
=={{L|ja}}==
==={{adj}}===
{{ja-adj|口汚い}}
#聞く側が[[不快]]に思うほど[[ことばづかい|言葉遣い]]が[[乱暴]]で[[下品]]なさま。
#[[食い意地]]が張っているさま。
==={{conjug}}===
{{日本語形容詞活用}}
ayg1dvcvd74y9p84astyitdvq1yvpo4
口汚い
0
603102
2331064
2026-08-20T02:17:36Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|くちぎたない}} =={{L|ja}}== ==={{wagokanji}}=== {{ja-wagokanji|くちぎたない}} #{{wagokanji of|くちぎたない}}」
2331064
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|くちぎたない}}
=={{L|ja}}==
==={{wagokanji}}===
{{ja-wagokanji|くちぎたない}}
#{{wagokanji of|くちぎたない}}
6xx3ithxmeb0y4w3csjt15yoypwmy9x
だしいれ
0
603103
2331065
2026-08-20T02:22:19Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} =={{L|ja}}== ==={{noun}}=== {{ja-noun-suru|出し入れ}} #[[だす|出す]]ことと[[いれる|入れる]]こと。 #[[金銭]]を受け入れたり、出したりすること。 ==={{verb}}=== {{ja-verb-suru|出し入れ}} {{日本語サ変活用}}」
2331065
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
=={{L|ja}}==
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru|出し入れ}}
#[[だす|出す]]ことと[[いれる|入れる]]こと。
#[[金銭]]を受け入れたり、出したりすること。
==={{verb}}===
{{ja-verb-suru|出し入れ}}
{{日本語サ変活用}}
cegkyfnqrrmeysdedgh8u3pbeju9mkr
出し入れ
0
603104
2331066
2026-08-20T02:22:54Z
うーむ
129171
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|だしいれ}} =={{L|ja}}== ==={{wagokanji}}=== {{ja-wagokanji|だしいれ}} #{{wagokanji of|だしいれ}}」
2331066
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|だしいれ}}
=={{L|ja}}==
==={{wagokanji}}===
{{ja-wagokanji|だしいれ}}
#{{wagokanji of|だしいれ}}
h2ojhdzy2z3qqyikrgskx1cjeqh3czx
tizenhét
0
603105
2331067
2026-08-20T02:40:10Z
NekoyamaWataru
87354
/* 新規作成 */ [[en:tizenhét]]より翻訳
2331067
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:tizenhet}}
=={{hu}}==
{{number box|hu|17}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{audio|hu|Hu-tizenhét.ogg}}
* {{hyph|hu|ti|zen|hét}}
==={{etym}}===
{{prefix|tizen|hét|lang=hu}}
==={{numeral}}===
{{head|hu|numeral}}
# {{label|hu|cardinal numbers}} [[十七]]、17。
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|tizenhete|e|stem2=tizenhét|pos=numerals}}{{hu-pos-etek|tizenhet||ei|3sg_sg2=tizenhétje|3pl_sg2=tizenhétjük}}
===={{drv}}====
* {{l|hu|száztizenhét}}
* {{l|hu|tizenhétszög}}
0kdtoigo5c3cyk24235lf3tas2l883a
tizenhetedik
0
603106
2331068
2026-08-20T02:40:13Z
NekoyamaWataru
87354
/* 新規作成 */ [[en:tizenhetedik]]より翻訳
2331068
wikitext
text/x-wiki
=={{hu}}==
{{number box|hu|17}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{hyph|hu|ti|zen|he|te|dik}}
==={{etym}}===
{{suffix+|tizenhét|edik|id2=numeral-forming suffix|lang=hu}}
==={{numeral}}===
{{head|hu|numeral}}
# {{label|hu|ordinal numbers}} [[第十七]]、17[[番目]]。
#: {{uxi|hu|Boldog '''tizenhetedik''' születésnapot!|'''17歳の'''誕生日おめでとう!}}
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|tizenhetedike|e}}
===={{drv}}====
* {{l|hu|tizenhetediki}}
92h3qamev4m4m7n6t9t8m9ehx1jx1ab
tizenhetedike
0
603107
2331069
2026-08-20T02:40:17Z
NekoyamaWataru
87354
/* 新規作成 */ [[en:tizenhetedike]]より翻訳
2331069
wikitext
text/x-wiki
=={{hu}}==
{{number box|hu|17}}
==={{alter}}===
* {{l|hu|17-e}}, {{l|hu|17.}} (後者は月の17日だけでなく、一般的に「17番目」を意味することもある)
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{hyph|hu|ti|zen|he|te|di|ke}}
==={{etym}}===
{{suffix+|tizenhetedik|e|pos2=所有接尾辞|lang=hu}}
==={{noun}}===
{{head|hu|noun}}
# [[十七日]]、17日。
#: 月の17日目
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|tizenhetediké|e|n=sg|esm_sg=1}}
===={{drv}}====
* {{l|hu|tizenhetediki}}, {{l|hu|tizenhetedikei}} (略語: {{l|hu|17-i}}, {{l|hu|17-ei}})
8syurjhm05z0gkzckht25nclnsf8z3e
servare
0
603108
2331072
2026-08-20T03:22:32Z
鍼灸
112313
ページの作成:「=={{la}}== ==={{verb}}=== {{head|la|verb form|head=servāre}} #[[servo]]の語形変化。」
2331072
wikitext
text/x-wiki
=={{la}}==
==={{verb}}===
{{head|la|verb form|head=servāre}}
#[[servo]]の語形変化。
g33e4xtx0cca7g5nsl2pbwabzx558t8
2331073
2331072
2026-08-20T03:35:07Z
鍼灸
112313
2331073
wikitext
text/x-wiki
=={{la}}==
==={{verb}}===
{{la-verb|servo|servō|servare|servāre|servavi|servāvī|servatum|servātum}}
#[[保持]]する。
#[[保護]]する。
#[[注意]]を[[はらう|払う]]。
#[[救助]]する。
{{la-conj-1st|serv|servāv|servāt}}
9c9zyi3g019xzjmyn3up9zvnkmkkn59
2331074
2331073
2026-08-20T03:57:59Z
鍼灸
112313
2331074
wikitext
text/x-wiki
=={{la}}==
==={{etym}}===
{{suffix+|servus|are|alt2=āre|lang=la}}
==={{verb}}===
{{la-verb|servo|servō|servare|servāre|servavi|servāvī|servatum|servātum}}
#[[保持]]する。
#[[保護]]する。
#[[注意]]を[[はらう|払う]]。
#[[救助]]する。
{{la-conj-1st|serv|servāv|servāt}}
cr0m56phgp7acxrx8uk95s4ooql816q
tizennyolc
0
603114
2331184
2026-08-20T06:48:15Z
NekoyamaWataru
87354
/* 新規作成 */ [[en:tizennyolc]]より翻訳
2331184
wikitext
text/x-wiki
=={{hu}}==
{{number box|hu|18}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{audio|hu|Hu-tizennyolc.ogg}}
* {{hyph|hu|ti|zen|nyolc}}
==={{etym}}===
{{prefix|tizen|nyolc|lang=hu}}
==={{numeral}}===
{{head|hu|numeral}}
# {{label|hu|cardinal numbers}} [[十八]]、18。
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|tizennyolca|o}}{{hu-pos-atok|tizennyolc||ai}}
===={{comp}}====
* {{l|hu|száztizennyolc}}
* {{l|hu|tizennyolcszög}}
4vbb65q23vytf4o3dq4yfddyf4pz93z
tizennyolcadik
0
603115
2331185
2026-08-20T06:48:20Z
NekoyamaWataru
87354
/* 新規作成 */ [[en:tizennyolcadik]]より翻訳
2331185
wikitext
text/x-wiki
=={{hu}}==
{{number box|hu|18}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{hyph|hu|ti|zen|nyol|ca|dik}}
==={{etym}}===
{{suffix+|tizennyolc|adik|lang=hu}}
==={{numeral}}===
{{head|hu|numeral}}
# {{label|hu|ordinal numbers}} [[第十八]]、18[[番目]]。
#: {{uxi|hu|Boldog '''tizennyolcadik''' születésnapot!|'''18歳の'''誕生日おめでとう!}}
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|tizennyolcadiko|o|a}}
または
{{hu-infl-nom|tizennyolcadika|o}}
===={{drv}}====
* {{l|hu|tizennyolcadiki}}
rrevm7xc6djapq17251hqquc7dgnz9q
tizennyolcadika
0
603116
2331186
2026-08-20T06:48:22Z
NekoyamaWataru
87354
/* 新規作成 */ [[en:tizennyolcadika]]より翻訳
2331186
wikitext
text/x-wiki
=={{hu}}==
{{number box|hu|18}}
==={{alter}}===
* {{l|hu|18-a}}, {{l|hu|18.}} (後者は一般的に「18日」を意味することもあり、単に月の18日目を指すわけではない)
==={{pron}}===
* {{hu-IPA|tizen#nyolcadika}}
* {{hyph|hu|ti|zen|nyol|ca|di|ka}}
==={{etym}}===
{{suffix+|tizennyolcadik|a|pos2=所有接尾辞|lang=hu}}
==={{noun}}===
{{head|hu|noun}}
# [[十八日]]、18日。
#: 月の18日目
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|tizennyolcadiká|o|n=sg|esm_sg=1}}
===={{drv}}====
* {{l|hu|tizennyolcadiki}}, {{l|hu|tizennyolcadikai}} (略語: {{l|hu|18-i}}, {{l|hu|18-ai}})
igiygy2fngw12vewdnwn9f2sha3tau2
tizenkilenc
0
603117
2331191
2026-08-20T07:07:35Z
NekoyamaWataru
87354
/* 新規作成 */ [[en:tizenkilenc]]より翻訳
2331191
wikitext
text/x-wiki
=={{hu}}==
{{number box|hu|19}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{audio|hu|Hu-tizenkilenc.ogg}}
* {{hyph|hu|ti|zen|ki|lenc}}
==={{etym}}===
{{prefix|tizen|kilenc|lang=hu}}
==={{numeral}}===
{{head|hu|numeral}}
# {{label|hu|cardinal numbers}} [[十九]]、19。
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|tizenkilence|e}}{{hu-pos-etek|tizenkilenc||ei}}
===={{comp}}====
* {{l|hu|száztizenkilenc}}
* {{l|hu|tizenkilencszög}}
===={{idiom}}====
* {{l|hu|egyik tizenkilenc, másik egy híján húsz}}
===参考文献===
* {{R:ErtSz}}
9zqabpu16yojpgbyf96xk2c3zrddkx5
tizenkilences
0
603118
2331192
2026-08-20T07:07:38Z
NekoyamaWataru
87354
/* 新規作成 */ [[en:tizenkilences]]より翻訳
2331192
wikitext
text/x-wiki
=={{hu}}==
{{number box|hu|19}}
==={{alter}}===
* {{l|hu|19-es}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{hyph|hu|ti|zen|ki|len|ces}}
==={{etym}}===
{{suffix+|tizenkilenc|es|pos2=形容詞形成接尾辞|lang=hu}}
==={{adjective}}===
{{hu-adj|-}}
# 19[[番]]の、[[No.]]19の、19の。
#: {{uxi|hu|a '''tizenkilences''' szoba|'''19号'''室}}
===={{usage}}====
{{U:hu:nominal numerals}}
===={{decl}}====
{{hu-decl-ek|tizenkilence|s|et|acc2=t}}
==={{noun}}===
{{hu-noun|ek}}
# {{label|hu|数字}} 19。
# 数字の9で認識されるもの。
#: 路線名、スポーツ選手の背番号など
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|tizenkilencese|e|-}}{{hu-pos-etek|tizenkilences||ei}}
===参考文献===
* {{R:ErtSz}}
0ijh4dr6hktirk8zqr6cm6c239kwzra
tizenkilencedik
0
603119
2331193
2026-08-20T07:07:42Z
NekoyamaWataru
87354
/* 新規作成 */ [[en:tizenkilencedik]]より翻訳
2331193
wikitext
text/x-wiki
=={{hu}}==
{{number box|hu|19}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{hyph|hu|ti|zen|ki|len|ce|dik}}
==={{etym}}===
{{suffix+|tizenkilenc|edik|id2=numeral-forming suffix|lang=hu}}
==={{numeral}}===
{{head|hu|numeral}}
# {{label|hu|ordinal numbers}} [[第十九]]、19[[番目]]。
#: {{uxi|hu|Boldog '''tizenkilencedik''' születésnapot!|'''19歳の'''誕生日おめでとう!}}
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|tizenkilencedike|e}}
===={{drv}}====
* {{l|hu|tizenkilencediki}}
fo7gqztdff81p68puf38dj9z8ktcc7r
tizenkilencedike
0
603120
2331194
2026-08-20T07:07:46Z
NekoyamaWataru
87354
/* 新規作成 */ [[en:tizenkilencedike]]より翻訳
2331194
wikitext
text/x-wiki
=={{hu}}==
{{number box|hu|19}}
==={{alter}}===
* {{l|hu|19-e}}, {{l|hu|19.}} (後者は月の19日だけでなく、一般的に「19番目」を意味することもある)
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{hyph|hu|ti|zen|ki|len|ce|di|ke}}
==={{etym}}===
{{suffix+|tizenkilencedik|e|pos2=所有接尾辞|lang=hu}}
==={{noun}}===
{{head|hu|noun}}
# [[十九日]]、19日。
#: 月の19日目
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|tizenkilencediké|e|n=sg|esm_sg=1}}
===={{drv}}====
* {{l|hu|tizenkilencediki}}, {{l|hu|tizenkilencedikei}} (略語: {{l|hu|19-i}}, {{l|hu|19-ei}})
n8l9i5uuvu5rej5bar6etpyprxrqr6o
麤笨
0
603122
2331197
2026-08-20T07:33:45Z
~2026-45324-26
133070
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|そほん}} == {{L|ja}} == === {{adjectivenoun}} === {{ja-adjectival noun|[[そほん]]}} #「'''[[粗笨]]'''」の[[異表記]]。[[あらい|あらく]]て[[雑]]なこと。」
2331197
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|そほん}}
== {{L|ja}} ==
=== {{adjectivenoun}} ===
{{ja-adjectival noun|[[そほん]]}}
#「'''[[粗笨]]'''」の[[異表記]]。[[あらい|あらく]]て[[雑]]なこと。
rmms68ew2ri91wvhr238j7oewo4yx7g
わけわかめ
0
603123
2331200
2026-08-20T07:42:27Z
~2026-45324-26
133070
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} == {{L|ja}} == === {{etym}} === *訳が分からないことを、「[[わかめ]]」と掛けた{{ふりがな|洒落|しゃれ}}。 === {{pron}} === {{ja-pron|acc=4|わけわかめ}} <small>(参考:『大辞林』第四版)</small> === {{idiom}} === {{ja-idiom|訳わかめ}} #{{context|lang=ja|slang}}{{ふりがな|訳|わけ}}が分からないこと。[[納得]]できないこと。[[意味]][[不明]]なこと。 #*[[さっぱり]]ピ…」
2331200
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
== {{L|ja}} ==
=== {{etym}} ===
*訳が分からないことを、「[[わかめ]]」と掛けた{{ふりがな|洒落|しゃれ}}。
=== {{pron}} ===
{{ja-pron|acc=4|わけわかめ}}
<small>(参考:『大辞林』第四版)</small>
=== {{idiom}} ===
{{ja-idiom|訳わかめ}}
#{{context|lang=ja|slang}}{{ふりがな|訳|わけ}}が分からないこと。[[納得]]できないこと。[[意味]][[不明]]なこと。
#*[[さっぱり]]ピーマン'''わけわかめ'''
==== {{rel}} ====
*[[意味わかめ]]
anj8wmivatanvrk43ck4f93q7bb3fri
húszas
0
603124
2331213
2026-08-20T07:56:57Z
NekoyamaWataru
87354
/* 新規作成 */ [[en:húszas]]より翻訳
2331213
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:huszas}}
=={{hu}}==
{{number box|hu|20}}
==={{alter}}===
* {{l|hu|20-as}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA|phon=huszas}}
* {{hyph|hu|hú|szas}}
==={{etym}}===
{{suffix+|húsz|as|pos2=形容詞形成接尾辞|lang=hu}}
==={{adjective}}===
{{hu-adj|-}}
# 20[[番]]の、[[No.]]20の、20の。
#: {{uxi|hu|a '''húszas''' szoba|'''20号'''室}}
# 20[[個]]入りの、20個[[セット]]の。
# {{label|hu|年齢}} 20[[代]]の。
# 20年代の。
## {{ellipsis of|hu|2020-as}}
## {{ellipsis of|hu|1920-as}}
===={{usage}}====
{{U:hu:nominal numerals}}
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|húszasa|o}}
==={{noun}}===
{{hu-noun|ok}}
{{wikipedia|lang=hu|A magyar forint pénzérméi}}
# {{label|hu|informal}} [[通貨単位]]で20でまとめられる[[硬貨]]や[[紙幣]]。
## {{label|hu|specifically}} {{l|hu|[[húsz]][[forintos]] ([[érme]])||20フォリント硬貨}}の類義語。
## {{label|hu|specifically|slang}} {{l|hu|[[húszezres]] ([[bankjegy]])||2万フォリント紙幣}}の類義語。
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|húszaso|o|-}}{{hu-pos-otok|húszas||ai}}
===参考文献===
* {{R:ErtSz}}
gon8z0wtdmgnrzk0hi0hessb4m3xzyz
huszadik
0
603125
2331214
2026-08-20T07:57:02Z
NekoyamaWataru
87354
/* 新規作成 */ [[en:huszadik]]より翻訳
2331214
wikitext
text/x-wiki
=={{hu}}==
{{number box|hu|20}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{hyph|hu|hu|sza|dik}}
==={{etym}}===
{{suffix+|húsz|adik|lang=hu}}
==={{numeral}}===
{{head|hu|numeral}}
# {{label|hu|ordinal numbers}} [[第二十]]、20[[番目]]。
#: {{uxi|hu|Boldog '''huszadik''' születésnapot!|'''20歳の'''誕生日おめでとう!}}
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|huszadika|o|n=sg}}{{hu-pos-otok|huszadik||ai|n=sg}}
===={{drv}}====
* {{l|hu|huszadika}} → {{l|hu|huszadikai}}/{{l|hu|huszadiki}}
===={{rel}}====
* {{l|hu|huszadrangú}}
===参考文献===
* {{R:ErtSz}}
e5nz42di4aj2xk76ju6i71rkzywppp6
huszadika
0
603126
2331216
2026-08-20T07:57:04Z
NekoyamaWataru
87354
/* 新規作成 */ [[en:huszadika]]より翻訳
2331216
wikitext
text/x-wiki
=={{hu}}==
{{number box|hu|20}}
==={{alter}}===
* {{l|hu|20-a}}, {{l|hu|20.}} (後者は、月の20日目だけでなく、一般的に「20番目」を意味することもある)
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{hyph|hu|hu|sza|di|ka}}
==={{etym}}===
{{suffix+|huszadik|a|pos2=所有接尾辞|lang=hu}}
==={{noun}}===
{{head|hu|noun}}
# [[はつか|二十日]]、20日。
#: 月の20日目
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|huszadiká|o|n=sg|esm_sg=1}}
===={{drv}}====
* {{l|hu|huszadiki}}, {{l|hu|huszadikai}} (略語: {{l|hu|20-i}}, {{l|hu|20-ai}})
p169nhdax7kbrix5eprw9e4etsxk7m3
huszad
0
603127
2331217
2026-08-20T07:57:09Z
NekoyamaWataru
87354
/* 新規作成 */ [[en:huszad]]より翻訳
2331217
wikitext
text/x-wiki
{{also|húszad}}
=={{hu}}==
{{wikipedia|lang=hu}}
{{number box|hu|20}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA}}
* {{hyph|hu|hu|szad}}
* {{homophones|lang=hu|húszad}}
==={{etym}}===
{{suffix+|húsz|ad|pos2=分数形成接尾辞|lang=hu}}
==={{numeral}}===
{{head|hu|numeral}}
# {{label|hu|分数}} 20分の1、分母の20。
# {{label|hu|archaic}} {{synonym of|hu|huszadik||20番目}}
===={{usage}}====
この語は時々 *{{m|hu|húszad}} と誤って綴られることがあるが、それは「あなたの20個のもの」という意味しか表せない。短い {{m|hu||u}} の発音は、特定の派生語(序数、分数、十の位の接頭辞)の綴りには反映されるが、活用形や {{m|hu|-as|id=numeral}} や {{m|hu|-an|id=number}} の形には反映されない。{{m|hu|tizedik}} と {{m|hu|huszadik}}、{{m|hu|tizen-}} と {{m|hu|huszon-}}、{{m|hu|tized||10分の1}}と {{m|hu|tízed||あなたの10個のもの}}の比較を。ただし、{{m|hu|tízes}} と {{m|hu|húszas}}、{{m|hu|tízen}} と {{m|hu|húszan}} はすべて最初の音節が短母音で発音される。
===={{decl}}====
{{hu-infl-nom|huszado|o}}{{hu-pos-otok|huszad||ai}}
===={{drv}}====
(古語の意味「20番目」に由来するもの):
{{top3}}
* {{l|hu|huszadízben}}
* {{l|hu|huszadmagával}}
* {{l|hu|huszadnapra}}
* {{l|hu|huszadrangú}}
* {{l|hu|huszadrendű}}
* {{l|hu|huszadsorban}}
{{bottom}}
===参考文献===
* {{R:ErtSz|1|20分の1}}
* {{R:ErtSz|2|{{m|hu|huszadik||20番目}}の古い語形}}
8yrusjsufgiafpl0ovpt0zqht6xo311
húszan
0
603128
2331218
2026-08-20T07:57:11Z
NekoyamaWataru
87354
/* 新規作成 */ [[en:húszan]]より翻訳
2331218
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:huszan}}
=={{hu}}==
{{number box|hu|20}}
==={{pron}}===
* {{hu-IPA|huszan}}
* {{hyph|hu|hú|szan}}
==={{etym}}===
{{suffix+|húsz|an|id2=number|pos2=副詞形成接尾辞|lang=hu}}
==={{adverb}}===
{{hu-adv|-}}
# 20[[人]]で、[[二十人]]で。
2eak8e9336vus09oq899ncb5bc29pn4
统帅
0
603129
2331224
2026-08-20T08:01:51Z
Jiba1219
100610
ページの作成:「=={{L|zh}}== {{zh-cat|tong3shuai4|noun}} {{yue-cat|tung2seui3|noun}} {{nan-cat|thong2soe3|noun}} ==={{pron}}=== {{cmn-pron|tǒngshuài|z=n}} {{yue-pron|tung2 seoi3|h=n}} {{nan-pron|ml:thóng-sòe}} ==={{noun}}=== {{zhchars|t=統帥}} #[[総帥]]。[[最高]][[司令官]]。」
2331224
wikitext
text/x-wiki
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|tong3shuai4|noun}}
{{yue-cat|tung2seui3|noun}}
{{nan-cat|thong2soe3|noun}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|tǒngshuài|z=n}}
{{yue-pron|tung2 seoi3|h=n}}
{{nan-pron|ml:thóng-sòe}}
==={{noun}}===
{{zhchars|t=統帥}}
#[[総帥]]。[[最高]][[司令官]]。
i1ycsogqlwa9vx9xmrsie4g4hmhgn68
2331234
2331224
2026-08-20T08:19:29Z
Jiba1219
100610
2331234
wikitext
text/x-wiki
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|tong3shuai4|noun|verb}}
{{yue-cat|tung2seui3|noun|verb}}
{{nan-cat|thong2soe3|noun|verb}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|tǒngshuài|z=n}}
{{yue-pron|tung2 seoi3|h=n}}
{{nan-pron|ml:thóng-sòe}}
==={{noun}}===
{{zhchars|t=統帥}}
#[[総帥]]。[[最高]][[司令官]]。
==={{verb}}===
{{zhchars|t=統帥}}
#[[統率]]する。
1dspnpmynaysbyaco2u2tzeqh72jwgn
啟航
0
603130
2331230
2026-08-20T08:11:56Z
Jiba1219
100610
ページの作成:「=={{L|zh}}== {{zh-cat|qi3hang2|verb}} {{yue-cat|kai2hong4|verb}} {{nan-cat|khe2hang5|verb}} ==={{pron}}=== {{cmn-pron|qǐháng}} {{yue-pron|kai2 hong4}} {{nan-pron|khé-hâng}} ==={{verb}}=== {{zhchars|s=启航|mt=啓航}} #[[出航]]する。 #[[離陸]]する。」
2331230
wikitext
text/x-wiki
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|qi3hang2|verb}}
{{yue-cat|kai2hong4|verb}}
{{nan-cat|khe2hang5|verb}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|qǐháng}}
{{yue-pron|kai2 hong4}}
{{nan-pron|khé-hâng}}
==={{verb}}===
{{zhchars|s=启航|mt=啓航}}
#[[出航]]する。
#[[離陸]]する。
n8jgnwh7k6i2rb6g3mgysl57kvhqgc7
启航
0
603131
2331231
2026-08-20T08:12:20Z
Jiba1219
100610
ページの作成:「=={{L|zh}}== {{zh-cat|qi3hang2|verb}} {{yue-cat|kai2hong4|verb}} {{nan-cat|khe2hang5|verb}} ==={{pron}}=== {{cmn-pron|qǐháng|z=n}} {{yue-pron|kai2 hong4|h=n}} {{nan-pron|ml:khé-hâng}} ==={{verb}}=== {{zhchars|t=啟航|mt=啓航}} #[[出航]]する。 #[[離陸]]する。」
2331231
wikitext
text/x-wiki
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|qi3hang2|verb}}
{{yue-cat|kai2hong4|verb}}
{{nan-cat|khe2hang5|verb}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|qǐháng|z=n}}
{{yue-pron|kai2 hong4|h=n}}
{{nan-pron|ml:khé-hâng}}
==={{verb}}===
{{zhchars|t=啟航|mt=啓航}}
#[[出航]]する。
#[[離陸]]する。
3g4crk5ur5jqunuvr2kvamy5vrtpy2q
啓航
0
603132
2331232
2026-08-20T08:13:05Z
Jiba1219
100610
ページの作成:「{{DEFAULTSORT:qi3hang2}} =={{L|zh}}== ==={{pron}}=== {{cmn-pron|qǐháng|z=n}} ==={{zh-mt}}=== {{zhchars}} #{{zh-mt of|啟航}}」
2331232
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:qi3hang2}}
=={{L|zh}}==
==={{pron}}===
{{cmn-pron|qǐháng|z=n}}
==={{zh-mt}}===
{{zhchars}}
#{{zh-mt of|啟航}}
dnx9960gqsyuar7bihlmakcsinri4ou
頒暦
0
603133
2331235
2026-08-20T08:28:02Z
~2026-45324-26
133070
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|はんれき}} == {{L|ja}} == === {{pron}} === {{ja-pron|acc=0|はんれき}} <small>(参考:『大辞林』第四版)</small> === {{noun}} === {{ja-noun|[[はんれき]]}} #{{ふりがな|暦|こよみ}}を分けて配ること。暦の[[頒布]]。古くは、{{ruby|[[陰陽寮]]|おんようりょう}}で作った暦を[[諸国]]へ頒布すること。 #配られた暦。」
2331235
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|はんれき}}
== {{L|ja}} ==
=== {{pron}} ===
{{ja-pron|acc=0|はんれき}}
<small>(参考:『大辞林』第四版)</small>
=== {{noun}} ===
{{ja-noun|[[はんれき]]}}
#{{ふりがな|暦|こよみ}}を分けて配ること。暦の[[頒布]]。古くは、{{ruby|[[陰陽寮]]|おんようりょう}}で作った暦を[[諸国]]へ頒布すること。
#配られた暦。
9hf4ry4p4g6p4ec8ktmkpavp04xfmxn
はんれき
0
603134
2331236
2026-08-20T08:31:48Z
~2026-45324-26
133070
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} == {{L|ja}} == === {{kangokana}} === *【[[犯歴]]】「犯罪歴」の略。[[犯罪]]の[[経歴]]。「'''犯歴'''[[照会]]」 *【[[頒暦]]】{{ふりがな|暦|こよみ}}の[[頒布]]。」
2331236
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
== {{L|ja}} ==
=== {{kangokana}} ===
*【[[犯歴]]】「犯罪歴」の略。[[犯罪]]の[[経歴]]。「'''犯歴'''[[照会]]」
*【[[頒暦]]】{{ふりがな|暦|こよみ}}の[[頒布]]。
o94p9krf2im0mj2ohnu6gpt09vordm9
モジュール:number list/data/ko
828
603135
2331237
2026-08-20T08:42:10Z
Kuroco2k
84207
[[:en:Module:number list/data/ko]]
2331237
Scribunto
text/plain
local export = {}
local m_numutils = require("Module:number list/utils")
local power_of = m_numutils.power_of
export.additional_number_types = {
{ key = "isol", display = "固有数詞", before = "ordinal" },
{ key = "attr", display = " 限定詞", before = "ordinal" },
{ key = "sino", display = "漢数詞", before = "ordinal" },
{ key = "hanja", display = "漢字表記", before = "ordinal" },
{ key = "notes", display = "注釈", after = "ordinal" },
}
local numbers = {}
export.numbers = numbers
local ordinal_suffix = "째"
local tens_native = "열"
local tens_sino = "십"
local tens_hanja = "十"
-- Delete any number types that don't apply.
numbers[0] = {
isol = "빵<q:俗語>",
sino = { "영", "령", "공<q:桁に用いる>"},
hanja = {"零", "空"},
}
numbers[1] = {
isol = "하나",
attr = "한",
sino = "일",
hanja = "一",
ordinal = "첫째",
}
numbers[2] = {
isol = "둘",
attr = "두",
sino = "이",
hanja = "二",
}
numbers[3] = {
isol = {"셋" },
attr = {"세", "석<q:古用>", "서<q:古用>"},
sino = "삼",
hanja = "三",
}
numbers[4] = {
isol = {"넷" },
attr = {"네", "넉<q:古用>", "너<q:古用>"},
sino = "사",
hanja = "四",
}
numbers[5] = {
isol = "다섯",
attr = {"다섯", "닷<q:古用>"},
sino = "오",
hanja = "五",
}
numbers[6] = {
isol = "여섯",
attr = {"여섯", "엿<q:古用>"},
sino = {"육", "륙"},
hanja = "六",
}
numbers[7] = {
isol = "일곱",
attr = "일곱",
sino = "칠",
hanja = "七",
}
numbers[8] = {
isol = "여덟",
attr = "여덟",
sino = "팔",
hanja = "八",
}
numbers[9] = {
isol = "아홉",
attr = "아홉",
sino = "구",
hanja = "九",
}
numbers[10] = {
isol = "열",
attr = "열",
sino = "십",
hanja = "十",
}
numbers[20] = {
isol = "스물",
attr = "스무",
sino = "이십",
hanja = "二十",
}
numbers[30] = {
isol = "서른",
attr = "서른",
sino = "삼십",
hanja = "三十",
}
numbers[40] = {
isol = "마흔",
attr = "마흔",
sino = "사십",
hanja = "四十",
}
numbers[50] = {
isol = "쉰",
attr = "쉰",
sino = "오십",
hanja = "五十",
}
numbers[60] = {
isol = "예순",
attr = "예순",
sino = "육십",
hanja = "六十",
}
numbers[70] = {
isol = "일흔",
attr = "일흔",
sino = "칠십",
hanja = "七十",
}
numbers[80] = {
isol = "여든",
attr = "여든",
sino = "팔십",
hanja = "八十",
}
numbers[90] = {
isol = "아흔",
attr = "아흔",
sino = "구십",
hanja = "九十",
}
for number = 2, 2 do
numbers[number].ordinal = numbers[number].isol .. ordinal_suffix
end
for number = 3, 4 do
numbers[number].ordinal = numbers[number].isol[1] .. ordinal_suffix
end
for number = 5, 10 do
numbers[number].ordinal = numbers[number].isol .. ordinal_suffix
end
for number = 11, 12 do
base_num = number - 10
numbers[number] = {
isol = tens_native .. numbers[base_num].isol,
attr = tens_native .. numbers[base_num].attr,
sino = tens_sino .. numbers[base_num].sino,
hanja = tens_hanja .. numbers[base_num].hanja,
}
end
for number = 13, 14 do
base_num = number - 10
numbers[number] = {
isol = tens_native .. numbers[base_num].isol[1],
attr = tens_native .. numbers[base_num].attr[1],
sino = tens_sino .. numbers[base_num].sino,
hanja = tens_hanja .. numbers[base_num].hanja,
}
end
for number = 15, 15 do
base_num = number - 10
numbers[number] = {
isol = tens_native .. numbers[base_num].isol,
attr = tens_native .. numbers[base_num].attr[1],
sino = tens_sino .. numbers[base_num].sino,
hanja = tens_hanja .. numbers[base_num].hanja,
}
end
for number = 16, 16 do
base_num = number - 10
numbers[number] = {
isol = tens_native .. numbers[base_num].isol,
attr = tens_native .. numbers[base_num].attr[1],
sino = {tens_sino .. numbers[base_num].sino[1], tens_sino .. numbers[base_num].sino[2]},
hanja = tens_hanja .. numbers[base_num].hanja,
}
end
for number = 17, 19 do
base_num = number - 10
numbers[number] = {
isol = tens_native .. numbers[base_num].isol,
attr = tens_native .. numbers[base_num].attr,
sino = tens_sino .. numbers[base_num].sino,
hanja = tens_hanja .. numbers[base_num].hanja,
}
end
for number = 2, 9 do
num = number * 10
if number ~= 6 then
numbers[num].sino = numbers[number].sino .. tens_sino
else
numbers[num].sino = {numbers[number].sino[1] .. tens_sino, numbers[number].sino[2] .. tens_sino}
end
numbers[num].hanja = numbers[number].hanja .. tens_hanja
end
numbers[100] = {
sino = "백",
hanja = "百",
}
numbers[1000] = {
sino = "천",
hanja = "千",
}
numbers[10000] = {
sino = "만",
hanja = "萬",
}
local ten_thousand_sino = "만"
local ten_thousand_hanja = "萬"
for number = 1, 3 do
num = 10 ^ number
numbers[10000 * num] = {
sino = numbers[num].sino .. ten_thousand_sino,
hanja = numbers[num].hanja .. ten_thousand_hanja,
}
end
numbers[10^8] = {
sino = "억",
hanja = "億",
}
local eok_sino = "억"
local eok_hanja = "億"
for number = 1, 3 do
num = 10 ^ number
base = 10 ^ 8
numbers[100000000 * num] = {
sino = numbers[num].sino .. eok_sino,
hanja = numbers[num].hanja .. eok_hanja,
}
end
numbers[10^12] = {
sino = "조",
hanja = "兆",
}
--[[local jo_sino = "조"
local jo_hanja = "兆"
for number = 1, 3 do
num = 10 ^ number
base = 10 ^ 12
numbers[base * num].sino = numbers[num].sino .. jo_sino
numbers[base * num].hanja = numbers[num].hanja .. jo_hanja
end]]--
numbers[10^16] = {
sino = "경",
hanja = "京",
}
--[[local gyeong_sino = "경"
local gyeong_hanja = "京"
for number = 1, 3 do
num = 10 ^ number
base = 10 ^ 16
numbers[base * num].sino = numbers[num].sino .. gyeong_sino
numbers[base * num].hanja = numbers[num].hanja .. gyeong_hanja
end]]--
numbers[power_of(20)] = {
sino = "해",
hanja = "垓",
}
numbers[power_of(24)] = {
sino = "자",
hanja = "秭",
}
numbers[power_of(28)] = {
sino = "양",
hanja = "穰",
}
numbers[power_of(32)] = {
sino = "구",
hanja = "溝",
}
numbers[power_of(36)] = {
sino = "간",
hanja = "澗",
}
numbers[power_of(40)] = {
sino = "정",
hanja = "正",
}
numbers[power_of(44)] = {
sino = "재",
hanja = "載",
}
numbers[power_of(48)] = {
sino = "극",
hanja = "極",
}
numbers[power_of(52)] = {
sino = "항하사",
hanja = "恒河沙",
}
numbers[power_of(56)] = {
sino = "아승기",
hanja = "阿僧祇",
}
numbers[power_of(60)] = {
sino = "나유타",
hanja = "那由他",
}
numbers[power_of(64)] = {
sino = "불가사의",
hanja = "不可思議",
}
numbers[power_of(68)] = {
sino = {"무량대수", "무량수"},
hanja = {"無量大數", "無量數"},
}
return export
r1qk64009kyirl3oeb44m6h9v2j4ke2
擬本影
0
603136
2331239
2026-08-20T09:16:26Z
~2026-45324-26
133070
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|ぎほんえい}} {{wikipedia}} [[File:Diagram of umbra, penumbra & antumbra.png|thumb|275px|right|本影(umbra)と半影(penumbra)、擬本影(antumbra)の関係を示した図]] == {{L|ja}} == === {{alter}} === *[[偽本影]] === {{noun}} === {{ja-noun|ぎほんえい}} #[[光源]]の前にある[[物体]]が、その光源の内側に完全に含まれたように見える[[領域]]。[[本影]]を[[延長]]した先にできる、本…」
2331239
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|ぎほんえい}}
{{wikipedia}}
[[File:Diagram of umbra, penumbra & antumbra.png|thumb|275px|right|本影(umbra)と半影(penumbra)、擬本影(antumbra)の関係を示した図]]
== {{L|ja}} ==
=== {{alter}} ===
*[[偽本影]]
=== {{noun}} ===
{{ja-noun|ぎほんえい}}
#[[光源]]の前にある[[物体]]が、その光源の内側に完全に含まれたように見える[[領域]]。[[本影]]を[[延長]]した先にできる、本影とは[[異質]]な影。
==== {{syn}} ====
{{ruby|[[対影]]|たいえい}}
==== {{rel}} ====
*[[本影]]
*[[半影]]
==== {{trans}} ====
*{{T|en}}: {{t|en|antumbra}}
gisfxvcwrh38nte4ppun259dladn0pf
偽本影
0
603137
2331240
2026-08-20T09:22:26Z
~2026-45324-26
133070
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|ぎほんえい}} == {{L|ja}} == === {{noun}} === {{ja-noun|ぎほんえい}} #「'''[[擬本影]]'''」の[[異表記]]。」
2331240
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|ぎほんえい}}
== {{L|ja}} ==
=== {{noun}} ===
{{ja-noun|ぎほんえい}}
#「'''[[擬本影]]'''」の[[異表記]]。
4cyt5q5ad4iykzt1887dhiwka5x3mx5
月縁
0
603138
2331242
2026-08-20T09:43:32Z
~2026-45324-26
133070
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|げつえん}} == {{L|ja}} == === {{noun}} === {{ja-noun|[[げつえん]]|reki=ぐゑつえん}} #{{ふりがな|月|つき}}の{{ふりがな|縁|ふち}}。月の[[周縁]]。月の[[輪郭]]。 #*[[平均]]'''月縁''' #*'''月縁'''[[補正]]」
2331242
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|げつえん}}
== {{L|ja}} ==
=== {{noun}} ===
{{ja-noun|[[げつえん]]|reki=ぐゑつえん}}
#{{ふりがな|月|つき}}の{{ふりがな|縁|ふち}}。月の[[周縁]]。月の[[輪郭]]。
#*[[平均]]'''月縁'''
#*'''月縁'''[[補正]]
ftrh9nd8klbs42wrg04hu2kczzwjj3v
犯歴
0
603139
2331243
2026-08-20T09:48:17Z
~2026-45324-26
133070
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|はんれき}} == {{L|ja}} == === {{etym}} === *「'''犯'''罪'''歴'''」の略。 === {{pron}} === {{ja-pron|acc=0|はんれき}} <small>(参考:『大辞林』第四版)</small> === {{noun}} === {{ja-noun|[[はんれき]]}} #[[犯罪]]の[[経歴]]。{{ふりがな|罪|つみ}}を犯した[[経験]]の[[有無]]。 #*'''犯歴'''[[照会]]」
2331243
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|はんれき}}
== {{L|ja}} ==
=== {{etym}} ===
*「'''犯'''罪'''歴'''」の略。
=== {{pron}} ===
{{ja-pron|acc=0|はんれき}}
<small>(参考:『大辞林』第四版)</small>
=== {{noun}} ===
{{ja-noun|[[はんれき]]}}
#[[犯罪]]の[[経歴]]。{{ふりがな|罪|つみ}}を犯した[[経験]]の[[有無]]。
#*'''犯歴'''[[照会]]
kkn5avr4fgeml7l07rn6g2hyyeaeevx
推想
0
603140
2331245
2026-08-20T10:05:10Z
~2026-45324-26
133070
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|すいそう}} == {{L|ja}} == === {{pron}} === {{ja-pron|acc=0|すいそう}} <small>(参考:『大辞林』第四版)</small> === {{noun}} === {{ja-noun-suru|[[すいそう]]}} #[[あれこれ]]と考えを{{おくりがな|巡|ら|めぐる}}せること。あれこれと[[想像]]すること。 #*此'''推想'''は[[あたる|中ら]]ずと[[いえども|雖]]遠からざるものでは[[ない|なから]]うか({{ruby|{{w|森鷗外}}|…」
2331245
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|すいそう}}
== {{L|ja}} ==
=== {{pron}} ===
{{ja-pron|acc=0|すいそう}}
<small>(参考:『大辞林』第四版)</small>
=== {{noun}} ===
{{ja-noun-suru|[[すいそう]]}}
#[[あれこれ]]と考えを{{おくりがな|巡|ら|めぐる}}せること。あれこれと[[想像]]すること。
#*此'''推想'''は[[あたる|中ら]]ずと[[いえども|雖]]遠からざるものでは[[ない|なから]]うか({{ruby|{{w|森鷗外}}|もりおうがい}}『{{ruby|北条霞亭|ほうじょうかてい}}』)
=== {{verb}} ===
{{ja-verb-suru|すいそう}}
{{日本語サ変活用}}
ge7dlob0x6nqrftxodds7ya0r10mdbc
真蜱感染症
0
603141
2331247
2026-08-20T10:37:11Z
~2026-45324-26
133070
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|まだにかんせんしょう}} == {{L|ja}} == === {{alter}} === *[[マダニ感染症]] *[[まだに感染症]] === {{etym}} === *{{compound|lang=ja|まだに|感染症}} *マダニが[[媒介]]する感染症であることから。 === {{pron}} === {{ja-pron|acc=6|acc2=0|まだにかんせんしょう}} <small>(参考:『大辞林』第四版)</small> === {{noun}} === {{ja-noun|まだにかんせんしょう}} #「{{w|重症熱性血小…」
2331247
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|まだにかんせんしょう}}
== {{L|ja}} ==
=== {{alter}} ===
*[[マダニ感染症]]
*[[まだに感染症]]
=== {{etym}} ===
*{{compound|lang=ja|まだに|感染症}}
*マダニが[[媒介]]する感染症であることから。
=== {{pron}} ===
{{ja-pron|acc=6|acc2=0|まだにかんせんしょう}}
<small>(参考:『大辞林』第四版)</small>
=== {{noun}} ===
{{ja-noun|まだにかんせんしょう}}
#「{{w|重症熱性血小板減少症候群}}」の別名。[[SFTS]]。
aa2sx0tqlyyh58rcnxwpf3enjvsyb3j
マダニ感染症
0
603142
2331248
2026-08-20T10:40:09Z
~2026-45324-26
133070
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|まだにかんせんしょう}} == {{L|ja}} == === {{noun}} === {{ja-noun|まだにかんせんしょう}} #「'''[[真蜱感染症]]'''」の[[異表記]]。」
2331248
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|まだにかんせんしょう}}
== {{L|ja}} ==
=== {{noun}} ===
{{ja-noun|まだにかんせんしょう}}
#「'''[[真蜱感染症]]'''」の[[異表記]]。
gl68kusnlj4atd8kpq0fnczq3hyt7hz
まだに感染症
0
603143
2331249
2026-08-20T10:40:27Z
~2026-45324-26
133070
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|まだにかんせんしょう}} == {{L|ja}} == === {{noun}} === {{ja-noun|まだにかんせんしょう}} #「'''[[真蜱感染症]]'''」の[[異表記]]。」
2331249
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|まだにかんせんしょう}}
== {{L|ja}} ==
=== {{noun}} ===
{{ja-noun|まだにかんせんしょう}}
#「'''[[真蜱感染症]]'''」の[[異表記]]。
gl68kusnlj4atd8kpq0fnczq3hyt7hz
ぶちる
0
603144
2331252
2026-08-20T10:56:24Z
~2026-45324-26
133070
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} == {{L|ja}} == === {{etym}} === *「[[ぶっちぎる|'''ぶ'''っ'''ち'''ぎ'''る''']]」の略。 === {{pron}} === {{ja-pron|acc=2}} <small>(参考:『大辞林』第四版)</small> === {{verb}} === {{ja-verb}} #{{context|lang=ja|slang}}「'''[[ぶっち]]'''」に同じ。 #*[[授業]]を'''ぶちる'''。 #*[[飛車]]を'''ぶちる'''。 ==== {{conjug}} ==== {{日本語五段活用}}」
2331252
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
== {{L|ja}} ==
=== {{etym}} ===
*「[[ぶっちぎる|'''ぶ'''っ'''ち'''ぎ'''る''']]」の略。
=== {{pron}} ===
{{ja-pron|acc=2}}
<small>(参考:『大辞林』第四版)</small>
=== {{verb}} ===
{{ja-verb}}
#{{context|lang=ja|slang}}「'''[[ぶっち]]'''」に同じ。
#*[[授業]]を'''ぶちる'''。
#*[[飛車]]を'''ぶちる'''。
==== {{conjug}} ====
{{日本語五段活用}}
lmi2gmbz58utu50o3wdw8vhhw1vnf5f
弑逆
0
603145
2331255
2026-08-20T11:07:37Z
ふゆくれ
95641
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|しぎゃく}} =={{L|ja}}== {{ja-kanjitab|し|ぎゃく|yomi=goon}} {{ja-kanjitab|しい|ぎゃく|yomi=kanyo,goon}} ==={{pron}}=== {{ja-pron|しぎゃく|acc=0|acc_ref=DJR}} {{ja-pron|しいぎゃく|acc=0|acc_ref=DJR,SMK7}} ==={{noun}}=== {{ja-noun-suru|[[しぎゃく]]|[[しいぎゃく]]}} #[[主君]]や{{ふりがな|親|おや}}など、{{ふりがな|目上|めうえ}}の{{ふりがな|者|もの}}を[[殺害]]すること。 ===={{syn}}===…」
2331255
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|しぎゃく}}
=={{L|ja}}==
{{ja-kanjitab|し|ぎゃく|yomi=goon}}
{{ja-kanjitab|しい|ぎゃく|yomi=kanyo,goon}}
==={{pron}}===
{{ja-pron|しぎゃく|acc=0|acc_ref=DJR}}
{{ja-pron|しいぎゃく|acc=0|acc_ref=DJR,SMK7}}
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru|[[しぎゃく]]|[[しいぎゃく]]}}
#[[主君]]や{{ふりがな|親|おや}}など、{{ふりがな|目上|めうえ}}の{{ふりがな|者|もの}}を[[殺害]]すること。
===={{syn}}====
*[[主殺し]]
*[[王殺し]]
*[[親殺し]]
===={{alter}}====
*[[弑虐]]
===={{trans}}====
*{{T|en}}: {{t|en|regicide}}(主殺し), {{t|en|parricide}}(親殺し)
==={{verb}}===
{{ja-verb-suru|しぎゃく|しいぎゃく}}
{{日本語サ変活用}}
=={{L|ko}}==
{{ko-hanjatab}}
==={{noun}}===
{{ko-head|noun|시역}}
#(日本語に同じ)弑逆。
==脚注==
{{Reflist}}
s8kolfwbokfr8od1u7v1tmx40084xjn
弑虐
0
603146
2331256
2026-08-20T11:07:40Z
ふゆくれ
95641
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|しぎゃく}} =={{L|ja}}== {{ja-kanjitab|し|ぎゃく|yomi=goon}} {{ja-kanjitab|しい|ぎゃく|yomi=kanyo,goon}} ==={{pron}}=== {{ja-pron|しぎゃく|acc=0|acc_ref=DJR}} {{ja-pron|しいぎゃく|acc=0|acc_ref=DJR,SMK7}} ==={{noun}}=== {{ja-noun-suru|[[しぎゃく]]|[[しいぎゃく]]}} #'''[[弑逆]]'''の異表記。 ==={{verb}}=== {{ja-verb-suru|しぎゃく|しいぎゃく}} {{日本語サ変活用}} ===脚注=== {{Reflist}}」
2331256
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|しぎゃく}}
=={{L|ja}}==
{{ja-kanjitab|し|ぎゃく|yomi=goon}}
{{ja-kanjitab|しい|ぎゃく|yomi=kanyo,goon}}
==={{pron}}===
{{ja-pron|しぎゃく|acc=0|acc_ref=DJR}}
{{ja-pron|しいぎゃく|acc=0|acc_ref=DJR,SMK7}}
==={{noun}}===
{{ja-noun-suru|[[しぎゃく]]|[[しいぎゃく]]}}
#'''[[弑逆]]'''の異表記。
==={{verb}}===
{{ja-verb-suru|しぎゃく|しいぎゃく}}
{{日本語サ変活用}}
===脚注===
{{Reflist}}
k7nlqhxb7fw3zaaahyjboyrxqxzbsne
しきゃく
0
603147
2331257
2026-08-20T11:07:42Z
ふゆくれ
95641
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} {{also|しぎゃく|じきゃく|じぎゃく}} =={{L|ja}}== ==={{kangokana}}=== {{ja-kangokana}} {{ja-k|刺客|t={{ruby|刺客|[[しかく]]}}。|hom=y}} {{ja-k|詞客|t={{ruby|詞客|[[しかく]]}}。}} {{ja-k|詩客|t={{ruby|詩客|[[しかく]]}}。}} {{ja-k|使客|t={{ruby|使客|[[しかく]]}}。}} {{ja-k|支脚|t=人体立像で重みが掛かってる方の脚。|t2=甕などを火床面より高く固定するため竃内部に設置…」
2331257
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|しぎゃく|じきゃく|じぎゃく}}
=={{L|ja}}==
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana}}
{{ja-k|刺客|t={{ruby|刺客|[[しかく]]}}。|hom=y}}
{{ja-k|詞客|t={{ruby|詞客|[[しかく]]}}。}}
{{ja-k|詩客|t={{ruby|詩客|[[しかく]]}}。}}
{{ja-k|使客|t={{ruby|使客|[[しかく]]}}。}}
{{ja-k|支脚|t=人体立像で重みが掛かってる方の脚。|t2=甕などを火床面より高く固定するため竃内部に設置した道具。}}
{{ja-k|匙脚|t=匙の脚。}}
4pb12hdmpu4o4h3t6k0bmqwwu7favcc
しぎゃく
0
603148
2331258
2026-08-20T11:07:45Z
ふゆくれ
95641
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} {{also|しきゃく|じきゃく|じぎゃく}} =={{L|ja}}== ==={{kangokana}}=== {{ja-kangokana}} {{ja-k|嗜虐|t=苦痛を与えたり、残虐なことをすることを好むこと。|hom=y}} {{ja-k|弑逆|弑虐|t=目上の者を殺害すること。{{ruby|弑逆|[[しいぎゃく]]}}。}}」
2331258
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|しきゃく|じきゃく|じぎゃく}}
=={{L|ja}}==
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana}}
{{ja-k|嗜虐|t=苦痛を与えたり、残虐なことをすることを好むこと。|hom=y}}
{{ja-k|弑逆|弑虐|t=目上の者を殺害すること。{{ruby|弑逆|[[しいぎゃく]]}}。}}
0h8hbysqpp6qwkdbuo8wmx9ekees7ts
じきゃく
0
603149
2331259
2026-08-20T11:07:48Z
ふゆくれ
95641
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} {{also|しきゃく|しぎゃく|じぎゃく}} =={{L|ja}}== ==={{kangokana}}=== {{ja-kangokana}} {{ja-k|次客|t=茶会に招かれたうち正客の次の位の客。|hom=y}} {{ja-k|児客|t={{ruby|児客|[[じかく]]}}。}} {{ja-k|辞却|t=辞退。}} {{ja-k|字脚|t=字の下体。}}」
2331259
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|しきゃく|しぎゃく|じぎゃく}}
=={{L|ja}}==
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana}}
{{ja-k|次客|t=茶会に招かれたうち正客の次の位の客。|hom=y}}
{{ja-k|児客|t={{ruby|児客|[[じかく]]}}。}}
{{ja-k|辞却|t=辞退。}}
{{ja-k|字脚|t=字の下体。}}
8v7sto1ql134gsm3stgx6zcw77312d1
じぎゃく
0
603150
2331260
2026-08-20T11:07:50Z
ふゆくれ
95641
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} {{also|しきゃく|しぎゃく|じきゃく}} =={{L|ja}}== ==={{kangokana}}=== {{ja-kangokana}} {{ja-k|自虐|t=身体的・精神的に自分自身に苦痛を与え、虐げること。}}」
2331260
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
{{also|しきゃく|しぎゃく|じきゃく}}
=={{L|ja}}==
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana}}
{{ja-k|自虐|t=身体的・精神的に自分自身に苦痛を与え、虐げること。}}
4e02sq0p32353m45h4rf89e0gyhov50
しいぎゃく
0
603151
2331261
2026-08-20T11:07:53Z
ふゆくれ
95641
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT}} =={{L|ja}}== ==={{kangokana}}=== {{ja-kangokana}} {{ja-k|弑逆|弑虐|t={{ruby|弑逆|[[しぎゃく]]}}。}}」
2331261
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT}}
=={{L|ja}}==
==={{kangokana}}===
{{ja-kangokana}}
{{ja-k|弑逆|弑虐|t={{ruby|弑逆|[[しぎゃく]]}}。}}
iwiicjk6lye8lh1rb3v9miuuvlgv18i
시역
0
603152
2331262
2026-08-20T11:07:55Z
ふゆくれ
95641
ページの作成:「=={{L|ko}}== ==={{pron}}=== (弑逆){{ko-IPA|cap=y|l=y}} ==={{noun}}=== {{head|ko|noun}} {{ko-h|弑|逆}} #[[弑逆]]。 {{ko-h|始|役}} #[[]]。 {{ko-h|時|疫}} #{{おくりがな3|流行|はや|り|病|やまい||はやりやまい}}。 {{ko-h|市|域}} #[[市域]]。 {{stub|ko}}」
2331262
wikitext
text/x-wiki
=={{L|ko}}==
==={{pron}}===
(弑逆){{ko-IPA|cap=y|l=y}}
==={{noun}}===
{{head|ko|noun}}
{{ko-h|弑|逆}}
#[[弑逆]]。
{{ko-h|始|役}}
#[[]]。
{{ko-h|時|疫}}
#{{おくりがな3|流行|はや|り|病|やまい||はやりやまい}}。
{{ko-h|市|域}}
#[[市域]]。
{{stub|ko}}
sdbxb51wncnjs6bn0oo6xzz2qaspnbr
陽入相配
0
603153
2331265
2026-08-20T11:35:04Z
~2026-45324-26
133070
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|ようにゅうそうはい}} == {{L|ja}} == === {{noun}} === {{ja-noun|ようにゅうそうはい|reki=やうにふさうはい}} #〔[[中古音]]などで〕[[音節]]の[[末尾]]にある[[鼻音]]と[[閉鎖音]]が[[いれかわる|入れ替わっ]]ただけの[[関係]]にあること。語尾の〔m〕と〔p〕、〔n〕と〔t〕、〔ŋ〕と〔k〕のそれぞれが入れ替わっただけで、それ以外の個所は[[一致]]す…」
2331265
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|ようにゅうそうはい}}
== {{L|ja}} ==
=== {{noun}} ===
{{ja-noun|ようにゅうそうはい|reki=やうにふさうはい}}
#〔[[中古音]]などで〕[[音節]]の[[末尾]]にある[[鼻音]]と[[閉鎖音]]が[[いれかわる|入れ替わっ]]ただけの[[関係]]にあること。語尾の〔m〕と〔p〕、〔n〕と〔t〕、〔ŋ〕と〔k〕のそれぞれが入れ替わっただけで、それ以外の個所は[[一致]]すること。
#*鼻音[[韻尾]]と[[入声]]韻尾のみを異にする、[[いわゆる]]'''陽入相配'''の関係であっても、「陽:中 チュウ、入:竹 チク」としか示し得なかったものも、「陽:中 チュウ(チウ)」、「入:竹 チク」と示すことができるようになった。(『{{ruby|{{w|角川新字源}}|かどかわしんじげん}}』改訂新版「漢字音について」)
632p4ce8gsz8pqngy6r9ruaf2cyierz
訳わかめ
0
603154
2331266
2026-08-20T11:37:43Z
~2026-45324-26
133070
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|わけわかめ}} == {{L|ja}} == === {{wagokanji}} === {{ja-wagokanji|わけわかめ}} #{{wagokanji of|わけわかめ}}」
2331266
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|わけわかめ}}
== {{L|ja}} ==
=== {{wagokanji}} ===
{{ja-wagokanji|わけわかめ}}
#{{wagokanji of|わけわかめ}}
nmum32qjxfsvj2bt65vpu6h3lbbz22t
皇裁
0
603155
2331268
2026-08-20T11:42:18Z
~2026-45324-26
133070
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|こうさい}} == {{L|ja}} == === {{noun}} === {{ja-noun|[[こうさい]]|reki=くわうさい}} #[[天皇]]による[[裁決]]。天皇の{{おくりがな|裁|き|さばき}}。 #*'''皇裁'''を[[あおぐ|仰ぐ]]。」
2331268
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|こうさい}}
== {{L|ja}} ==
=== {{noun}} ===
{{ja-noun|[[こうさい]]|reki=くわうさい}}
#[[天皇]]による[[裁決]]。天皇の{{おくりがな|裁|き|さばき}}。
#*'''皇裁'''を[[あおぐ|仰ぐ]]。
7cqolhodizkhi2sx25jwa5qkx0yv5lx
花籃
0
603156
2331269
2026-08-20T11:42:46Z
Jiba1219
100610
ページの作成:「=={{L|zh}}== {{zh-cat|hua1lan2|noun}} {{yue-cat|fa1laam4|noun}} {{nan-cat|hoe1na5|noun}} {{hak-cat|fa1lam2|noun}} ==={{pron}}=== {{cmn-pron|huālán}} {{yue-pron|faa1 laam4}} {{nan-pron|xm,qz,tw:hoe-nâ/zz:hoa-nâ}} {{hak-pron|fâ-làm|gd=fa1 lam2}} ==={{pron}}=== {{zhchars|s=花篮}} #[[はなかご|花かご]]。 #華やかに飾られた[[かご]]。」
2331269
wikitext
text/x-wiki
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|hua1lan2|noun}}
{{yue-cat|fa1laam4|noun}}
{{nan-cat|hoe1na5|noun}}
{{hak-cat|fa1lam2|noun}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|huālán}}
{{yue-pron|faa1 laam4}}
{{nan-pron|xm,qz,tw:hoe-nâ/zz:hoa-nâ}}
{{hak-pron|fâ-làm|gd=fa1 lam2}}
==={{pron}}===
{{zhchars|s=花篮}}
#[[はなかご|花かご]]。
#華やかに飾られた[[かご]]。
mc1bco7cafnbge788u4xmeexcjo46g2
花篮
0
603157
2331270
2026-08-20T11:43:25Z
Jiba1219
100610
ページの作成:「=={{L|zh}}== {{zh-cat|hua1lan2|noun}} {{yue-cat|fa1laam4|noun}} {{nan-cat|hoe1na5|noun}} ==={{pron}}=== {{cmn-pron|huālán|z=n}} {{yue-pron|faa1 laam4|h=n}} {{nan-pron|xm,qz:hoe-nâ/zz:hoa-nâ}} {{hak-pron|gd=fa1 lam2}} ==={{pron}}=== {{zhchars|t=花籃}} #[[はなかご|花かご]]。 #華やかに飾られた[[かご]]。」
2331270
wikitext
text/x-wiki
=={{L|zh}}==
{{zh-cat|hua1lan2|noun}}
{{yue-cat|fa1laam4|noun}}
{{nan-cat|hoe1na5|noun}}
==={{pron}}===
{{cmn-pron|huālán|z=n}}
{{yue-pron|faa1 laam4|h=n}}
{{nan-pron|xm,qz:hoe-nâ/zz:hoa-nâ}}
{{hak-pron|gd=fa1 lam2}}
==={{pron}}===
{{zhchars|t=花籃}}
#[[はなかご|花かご]]。
#華やかに飾られた[[かご]]。
flua5fquiakb5kx1s3p2i6qo8rx6lpg
玉城
0
603158
2331273
2026-08-20T11:53:14Z
~2026-45324-26
133070
ページの作成:「{{kana-DEFAULTSORT|ぎょくじょう}} == {{L|ja}} == === {{noun}} === {{ja-noun|[[ぎょくじょう]]|reki=ぎよくじやう}} #[[皇居]]の別名。[[御所]]。 === {{name}} === {{ja-name|ぎょくじょう|たまぐすく}} #[[人名]]。 ##('''ぎょくじょう''')「{{ruby|{{w|益田玉城}}|ますだ ぎょくじょう}}」の略。[[明治]]から[[昭和]]時代[[前期]]の[[日本画]]家。 ##('''たまぐすく''')日本人の[[姓]]の一…」
2331273
wikitext
text/x-wiki
{{kana-DEFAULTSORT|ぎょくじょう}}
== {{L|ja}} ==
=== {{noun}} ===
{{ja-noun|[[ぎょくじょう]]|reki=ぎよくじやう}}
#[[皇居]]の別名。[[御所]]。
=== {{name}} ===
{{ja-name|ぎょくじょう|たまぐすく}}
#[[人名]]。
##('''ぎょくじょう''')「{{ruby|{{w|益田玉城}}|ますだ ぎょくじょう}}」の略。[[明治]]から[[昭和]]時代[[前期]]の[[日本画]]家。
##('''たまぐすく''')日本人の[[姓]]の一つ。
kxmm0ugsyqoc233dh04703u16m1bip3
テンプレート:lt-adj-as-3
10
603159
2331274
2026-08-20T11:57:13Z
Kuroco2k
84207
[[:en:Template:lt-adj-as-3]]
2331274
wikitext
text/x-wiki
{{lt-decl-adj
<!--non-pronominal-->
<!--absolute-->
<!--nom-->
|1={{l|lt|{{{2}}}as}}
|2={{l|lt|{{{1}}}ì}}
|3={{l|lt|{{{1}}}à}}
|4={{l|lt|{{{2}}}os}}
<!--gen-->
|5={{l|lt|{{{2}}}o}}
|6={{l|lt|{{{1}}}ų̃}}
|7={{l|lt|{{{1}}}õs}}
|8={{l|lt|{{{1}}}ų̃}}
<!--dat-->
|9={{l|lt|{{{1}}}ám}}
|10={{l|lt|{{{1}}}íems}}
|11={{l|lt|{{{2}}}ai}}
|12={{l|lt|{{{1}}}óms}}
<!--acc-->
|13={{l|lt|{{{2}}}ą}}
|14={{l|lt|{{{2}}}us}}
|15={{l|lt|{{{2}}}ą}}
|16={{l|lt|{{{2}}}as}}
<!--inst-->
|17={{l|lt|{{{2}}}u}}
|18={{l|lt|{{{1}}}aĩs}}
|19={{l|lt|{{{2}}}a}}
|20={{l|lt|{{{1}}}omìs}}
<!--loc-->
|21={{l|lt|{{{1}}}amè}}
|22={{l|lt|{{{1}}}uosè}}
|23={{l|lt|{{{1}}}ojè}}
|24={{l|lt|{{{1}}}osè}}
<!--voc-->
|25={{l|lt|{{{2}}}as}}
|26={{l|lt|{{{1}}}ì}}
|27={{l|lt|{{{1}}}à}}
|28={{l|lt|{{{2}}}os}}
<!--comparative-->
<!--n-->
|29={{l|lt|{{{1}}}èsnis}}
|30={{l|lt|{{{1}}}esnì}}
|31={{l|lt|{{{1}}}èsnė}}
|32={{l|lt|{{{1}}}èsnės}}
<!--g-->
|33={{l|lt|{{{1}}}èsnio}}
|34={{l|lt|{{{1}}}esnių̃}}
|35={{l|lt|{{{1}}}esnė̃s}}
|36={{l|lt|{{{1}}}esnių̃}}
<!--d-->
|37={{l|lt|{{{1}}}esniám}}
|38={{l|lt|{{{1}}}esníems}}
|39={{l|lt|{{{1}}}èsnei}}
|40={{l|lt|{{{1}}}esnė̃ms}}
<!--a-->
|41={{l|lt|{{{1}}}èsnį}}
|42={{l|lt|{{{1}}}esniùs}}
|43={{l|lt|{{{1}}}èsnę}}
|44={{l|lt|{{{1}}}esnès}}
<!--i-->
|45={{l|lt|{{{1}}}esniù}}
|46={{l|lt|{{{1}}}esniaĩs}}
|47={{l|lt|{{{1}}}esnè}}
|48={{l|lt|{{{1}}}esnėmìs}}
<!--l-->
|49={{l|lt|{{{1}}}esniamè}}
|50={{l|lt|{{{1}}}esniuosè}}
|51={{l|lt|{{{1}}}èsnėje}}
|52={{l|lt|{{{1}}}esnėsè}}
<!--superlative-->
<!--n-->
|53={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusias}}
|54={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusi}}
|55={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusia}}
|56={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusios}}
<!--g-->
|57={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusio}}
|58={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusių}}
|59={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusios}}
|60={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusių}}
<!--d-->
|61={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiam}}
|62={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiems}}
|63={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiai}}
|64={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusioms}}
<!--a-->
|65={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusią}}
|66={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusius}}
|67={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusią}}
|68={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusias}}
<!--i-->
|69={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiu}}
|70={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiais}}
|71={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusia}}
|72={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiomis}}
<!--l-->
|73={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiame}}
|74={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiuose}}
|75={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusioje}}
|76={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiose}}
<!--pronominal-->
<!--absolute-->
<!--n-->
|77={{l|lt|{{{1}}}àsis}}
|78={{l|lt|{{{1}}}íeji}}
|79={{l|lt|{{{1}}}óji}}
|80={{l|lt|{{{2}}}osios}}
<!--g-->
|81={{l|lt|{{{2}}}ojo}}
|82={{l|lt|{{{1}}}ų̃jų}}
|83={{l|lt|{{{1}}}õsios}}
|84={{l|lt|{{{1}}}ų̃jų}}
<!--d-->
|85={{l|lt|{{{1}}}ájam}}
|86={{l|lt|{{{1}}}íesiems}}
|87={{l|lt|{{{2}}}ajai}}
|88={{l|lt|{{{1}}}ósioms}}
<!--a-->
|89={{l|lt|{{{2}}}ąjį}}
|90={{l|lt|{{{1}}}úosius}}
|91={{l|lt|{{{2}}}ąją}}
|92={{l|lt|{{{1}}}ą́sias}}
<!--i-->
|93={{l|lt|{{{1}}}úoju}}
|94={{l|lt|{{{1}}}aĩsiais}}
|95={{l|lt|{{{1}}}ą́ja}}
|96={{l|lt|{{{1}}}õsiomis}}
<!--l-->
|97={{l|lt|{{{1}}}ãjame}}
|98={{l|lt|{{{1}}}uõsiuose}}
|99={{l|lt|{{{1}}}õjoje}}
|100={{l|lt|{{{1}}}õsiose}}
<!--v-->
|101={{l|lt|{{{1}}}àsis}}
|102={{l|lt|{{{1}}}íeji}}
|103={{l|lt|{{{1}}}óji}}
|104={{l|lt|{{{2}}}osios}}
<!--comparative-->
<!--n-->
|105={{l|lt|{{{1}}}esnỹsis}}
|106={{l|lt|{{{1}}}esníeji}}
|107={{l|lt|{{{1}}}esnióji}}
|108={{l|lt|{{{1}}}èsniosios}}
<!--g-->
|109={{l|lt|{{{1}}}èsniojo}}
|110={{l|lt|{{{1}}}esnių̃jų}}
|111={{l|lt|{{{1}}}esniõsios}}
|112={{l|lt|{{{1}}}esnių̃jų}}
<!--d-->
|113={{l|lt|{{{1}}}esniájam}}
|114={{l|lt|{{{1}}}esníesiems}}
|115={{l|lt|{{{1}}}èsniajai}}
|116={{l|lt|{{{1}}}esniósioms}}
<!--a-->
|117={{l|lt|{{{1}}}èsnįjį}}
|118={{l|lt|{{{1}}}esniúosius}}
|119={{l|lt|{{{1}}}èsniąją}}
|120={{l|lt|{{{1}}}esnią́sias}}
<!--i-->
|121={{l|lt|{{{1}}}esniúoju}}
|122={{l|lt|{{{1}}}esniaĩsiais}}
|123={{l|lt|{{{1}}}esnią́ja}}
|124={{l|lt|{{{1}}}esniõsiomis}}
<!--l-->
|125={{l|lt|{{{1}}}esniãjame}}
|126={{l|lt|{{{1}}}esniuõsiuose}}
|127={{l|lt|{{{1}}}esniõjoje}}
|128={{l|lt|{{{1}}}esniõsiose}}
<!--superlative-->
<!--n-->
|129={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiasis}}
|130={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusieji}}
|131={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusioji}}
|132={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiosios}}
<!--g-->
|133={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiojo}}
|134={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiųjų}}
|135={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiosios}}
|136={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiųjų}}
<!--d-->
|137={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiajam}}
|138={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiesiems}}
|139={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiajai}}
|140={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiosioms}}
<!--a-->
|141={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiąjį}}
|142={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiuosius}}
|143={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiąją}}
|144={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiąsias}}
<!--i-->
|145={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiuoju}}
|146={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiaisiais}}
|147={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiąja}}
|148={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiosiomis}}
<!--l-->
|149={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiajame}}
|150={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiuosiuose}}
|151={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiojoje}}
|152={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusiosiose}}
<!--Neuters--->
|153={{l|lt|{{{2}}}a}}
|154={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iaũ}}
|155={{l|lt|{{{pal|{{{1}}}}}}iáusia}}
}}<noinclude>[[カテゴリ:{{lt}}_テンプレート]]</noinclude>
c910ixjhch9jddpkcmu3p616feha2cq