Wikipedia jbowiki https://jbo.wikipedia.org/wiki/uikipedi%27as:ralju MediaWiki 1.47.0-wmf.17 case-sensitive velsku rirci casnu pilno casnu lo pilno uikipedi'as casnu la .uikipedi'as. datnyvei casnu lo datnyvei medi'auikis casnu la .medi'auikis. termo'a casnu lo termo'a nundju casnu lo nundju klesi casnu lo klesi TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 4132 115449 110427 2026-09-01T19:39:54Z Kihurma 13124 saxse'i zengau .i je fanva lo cmalu poi na pu se fanva 115449 wikitext text/x-wiki [[File:MahjongSet2.jpg|300px|thumb|nu ca'o kelci la .madjan.]] la .'''madjan'''. cu [[jungo]] se krasi [[kelci'e|selkei]] gi'e preja lo munje co'a lo pasomoi na'acto == tapla == .i my ta'e gunma lo 144 [[tapla]] be lo [[mudri]] .a lo [[bongu]] .a lo [[slasi]] * .i 36 tapla cu cmima lo cukla ja sicni girzu [[File:MJt1-.svg|45px]][[File:MJt2-.svg|45px]][[File:MJt3-.svg|45px]][[File:MJt4-.svg|45px]][[File:MJt5-.svg|45px]][[File:MJt6-.svg|45px]][[File:MJt7-.svg|45px]][[File:MJt8-.svg|45px]][[File:MJt9-.svg|45px]] * .i 36 tapla cu cmima lo bambusa ja si'icto girzu [[File:MJs1-.svg|45px]][[File:MJs2-.svg|45px]][[File:MJs3-.svg|45px]][[File:MJs4-.svg|45px]][[File:MJs5-.svg|45px]][[File:MJs6-.svg|45px]][[File:MJs7-.svg|45px]][[File:MJs8-.svg|45px]][[File:MJs9-.svg|45px]] * .i 36 tapla cu cmima lo lerfu ja si'irctocto girzu [[File:MJw1-.svg|45px]][[File:MJw2-.svg|45px]][[File:MJw3-.svg|45px]][[File:MJw4-.svg|45px]][[File:MJw5-.svg|45px]][[File:MJw6-.svg|45px]][[File:MJw7-.svg|45px]][[File:MJw8-.svg|45px]][[File:MJw9-.svg|45px]] * .i 16 tapla cu brife tapla fa lo stici jo'u lo snanu jo'u lo stici jo'u lo berti [[File:MJf1-.svg|45px]][[File:MJf2-.svg|45px]][[File:MJf3-.svg|45px]][[File:MJf4-.svg|45px]] * .i 12 tapla cu drakone tapla fa lo xunre drakone jo'u lo crino drakone jo'u lo blabi drakone [[File:MJd1-.svg|45px]][[File:MJd2-.svg|45px]][[File:MJd3-.svg|45px]] * .i 4 tapla cu xrula tapla fa lo pamai [[flaume]] jo'u lo remai .[[orkidi]] jo'u lo cimai [[krisantemo]] jo'u lo vomai [[bambusa]] [[File:MJh5-.svg|45px]][[File:MJh6-.svg|45px]][[File:MJh7-.svg|45px]][[File:MJh8-.svg|45px]] * .i 4 tapla cu citsi tapla fa lo pamai [[vensa]] jo'u lo remai [[crisa]] jo'u lo cimai [[critu]] jo'u lo vomai [[dunra]] [[File:MJh1-.svg|45px]][[File:MJh2-.svg|45px]][[File:MJh3-.svg|45px]][[File:MJh4-.svg|45px]] .i ro xrula tapla .e ro citsi tapla cu pamei se steci .i ro drata tapla cu se fukpi vo da .i lo tapla pe lo ci girzu to cukla jo'u bambusa jo'u lerfu toi cu namcu se tcita li pa bi'i li so === tapla morna === ==== la .pon. ==== ni'o la .pon. no'u lo cimei cu gunma lo ci dunsi'u tapla .i mu'a lo blabi drakone me la .pon. [[File:MJd3-.svg|45px]][[File:MJd3-.svg|45px]][[File:MJd3-.svg|45px]] .i mu'a lo stici brife me la .pon. [[File:MJf3-.svg|45px]][[File:MJf3-.svg|45px]][[File:MJf3-.svg|45px]] .i mu'a lo bambusa me li ze me la .pon. [[File:MJs7-.svg|45px]][[File:MJs7-.svg|45px]][[File:MJs7-.svg|45px]] ==== la .kon. ==== ni'o la .kon. no'u lo vomei cu gunma lo vo dunsi'u tapla .i mu'a lo crino drakone me la .kon. [[File:MJd2-.svg|45px]][[File:MJd2-.svg|45px]][[File:MJd2-.svg|45px]][[File:MJd2-.svg|45px]] .i mu'a lo snanu brife me la .kon. [[File:MJf2-.svg|45px]][[File:MJf2-.svg|45px]][[File:MJf2-.svg|45px]][[File:MJf2-.svg|45px]] .i mu'a lo cukla me li vo me la .kon. [[File:MJt4-.svg|45px]][[File:MJt4-.svg|45px]][[File:MJt4-.svg|45px]][[File:MJt4-.svg|45px]] ==== la .tcaus. ==== ni'o la .tcaus. no'u lo cimei porsi cu gunma lo ci grimitsi'u je je'irsi'u tapla .i mu'a lo cukla me li pa jo'u li re jo'u li ci me la .tcaus. [[File:MJt1-.svg|45px]][[File:MJt2-.svg|45px]][[File:MJt3-.svg|45px]] .i mu'a lo bambusa me li ze jo'u li bi jo'u li so me la .tcaus. [[File:MJs7-.svg|45px]][[File:MJs8-.svg|45px]][[File:MJs9-.svg|45px]] .i mu'a lo lerfu me li ci jo'u li vo jo'u li mu me la .tcaus. [[File:MJw3-.svg|45px]][[File:MJw4-.svg|45px]][[File:MJw5-.svg|45px]] .i za'a na cumki fa lo nu zbasu la .tcaus. lo drakone .a lo brife === la .madjan. === ni'o ro kelci cu troci lo nu zbasu la .madjan. tezu'e lo nu jinga lo nunkelpau .i lo kelci ca lo nu ba'o lebna lo tapla le [[bitmu]] gi'a cpedu ty lo tolyle'a cu jgari 14 tapla le xance .i la .madjan. cu [[morna]] lo 14 tapla lo vo cibjavyvonmei morna to la .pon. .a la .kon. .a la .tcaus. toi jo'u lo dunsi'u tapla remei noi se cmene lu kanla remei li'u .i lo vomoi tapla pe la .kon. .e lo xrula ja citsi tapla na pagbu lo se kancu be li 14 .i di'e mupli la .madjan. [[File:MJf4-.svg|45px]][[File:MJf4-.svg|45px]][[File:MJf4-.svg|45px]] [[File:MJd1-.svg|45px]][[File:MJd1-.svg|45px]][[File:MJd1-.svg|45px]][[File:MJd1-.svg|45px]] [[File:MJs1-.svg|45px]][[File:MJs1-.svg|45px]][[File:MJs1-.svg|45px]] [[File:MJs6-.svg|45px]][[File:MJs7-.svg|45px]][[File:MJs8-.svg|45px]] [[File:MJt5-.svg|45px]][[File:MJt5-.svg|45px]] == nunfarvi be lo nunkei == ni'o lo javni pe le selkei cu cnekansa lo diklo .i lo vo prenu cu kelci .i lo jicmu cu javni lo nu zbasu lo vo tapla selcmi noi porsi cimei lo mintu girzu tapla gi'a cimei ja vomei lo dunsi'u tapla .i lo xrula jo'u citsi tapla noi prali fi lo nu ponse ke'a cu na ro roi se pilno .i ro kelci cu pamei jenai se [[bende]] .i lo nunkelci cu porsi fi lo nunkelpau noi ro ke'a cu se jinga pa lo vo kelci .i lo jinga be lo nunkelpau cu cpacu lo kelsi'i lo te jinga ca lo nu ny. mulno .i ca lo fanmo cu jinga fa lo kelci poi traji lo ka ponse lo [[kelsi'i]] === brife fatri === ni'o pu lo nu cfari kei ca lo nu lo vo kelci cu ba'o tsebi'o kei lo vo [[brife]] cu fatri lo kelci .i ro kelci cu renro lo [[nacykubli]] .i lo kelci poi cpacu lo brarai namcu cu se tcita zo stuna .i lo kelci poi pritu le stuna cu se tcita zo snanu .i lo ragve be le stuna cu go'i zo stici .i lo zunle cu go'i zo berti === nunkelpau jo'u nunkelpaugri === ni'o lo nunkelpau cu nu lo tapla cu fatri gi'e se muvgau co'u lo nu ga pa lo kelci cu jinga ta'i lo nu zbasu la .madjan. gi ro bitmu tapla cu ba'o se vimcu .i ro nunkelpau cu ckaji lo brife noi jitro .i le pamoi nunkelpau cu se jitro lo stuna .i lo jitro brife cu renvi lo nunkelpaugri no'u lo vo nunkelpau .i ba lo stuna nunkelpaugri lo snanu nunkelpaugri cu cfari .i li'o .i lo sevzi brife pe lo kelci cu cenba ca ro nunkelpau .i ru'a .abu kelci gi'e stuna ca le pamoi nunkelpau .i di'e cartu lo nu cenba fa lo jitro brife .e lo sevzi brife {| border=1 style="float:centert; margin:0 0 1em 1em" |+ !nunkelpau!!jitro brife!!sevzi brife co me .abu |----------------- |1||stuna ||stuna |----------------- |2||stuna||snanu |----------------- |3||stuna ||stici |----------------- |4||stuna||berti |----------------- |5||snanu ||stuna |----------------- |6||snanu||snanu |----------------- |7||snanu||stici |----------------- |8||snanu||berti |----------------- |9||stici ||stuna |----------------- |10||stici ||snanu |----------------- |11||stici ||stici |----------------- |12||stici ||berti |----------------- |13||berti||stuna |----------------- |14||berti||snanu |----------------- |15||berti||stici |----------------- |16||berti||berti |} .i lo nu snada lo nu ponse lo selcmi be lo jitro brife .a lo sevzi brife cu vajni lo kelci lo nu lo kelsi'i cu zenba .i ca lo nu lo sevzi brife cu mintu lo jitro brife kei lo brife cu remei gi'e zabna tcini .i lo stuna cu remei brife va'u lo stuna kelci ca lo pamoi nunkelpau .i ma'i le cartu ro nunkelpaugri cu gunma lo vo nunkelpau .i ku'i ba lo nu lo stuna kelci cu jinga lo nunkelpau kei syky cu za'ure'u stuna .i se ki'u bo lo nunkelpaugri ka'e gumna lo za'uvo nunkelpau .i lo nunkelci cu gunma lo vo nunkelpaugri .i seki'ubo lo nunkelci cu gunma lo su'o paxa nunkelpau === nunfarvi be lo nunkelpau === ==== bitmu zbasu ==== ni'o ro tapla zo'u lo crane cu cnita .i ba bo lo kelci cu xregau .i ba bo zbasu lo bitmu lo ro tapla .i lo bitmu cu kurfa .i ro mlana cu linji lo 18 derxi be lo re tapla .i ro tapla cu stali lo nu lo crane cu cnita ==== bitmu kargau gi'e tapla fairgau ==== ni'o lo stuna kelci cu renro lo ci nacykubli .i syky to'e julfa'a kancu lo bitmu mlana co'a lo stuna lo se cpacu namcu tezu'e lo nu jdice lo du'u co'a lebna lo tapla lo makau mlana .i mu'a lo nu cpacu li ze cu se jalge lo nu co'a lebna fi lo stici mlana to lo stuna pamai lo snanu remai lo stici cimai lo berti vomai lo stuna mumai lo snanu xamai lo stici zemai toi ni'o ca lo nu ba'o cuxna lo bitmu mlana poi co'a te lebna lo tapla kei lo kelci pe le mlana cu kancu lo tapla derxi co'a lo pritu kojna lo namcu poi pu se cpacu .i mu'a bi'unai lo stici kelci cu kancu co'u lo zemoi derxi .i co'a ri lo stuna kelci cu lebna vo tapla to lo zemoi jo'u bimoi derxi toi gi'e punji ty lo crane be ky .i ba bo lo snanu kelci cu lebna vo tapla to lo somoi jo'u panomoi derxi toi .i ba bo lo berti cu go'i .i ba bo lo stici cu go'i .i la'e di'u rapli li ci ja'e lo nu ro kelci cu ponse 12 tapla .i ba bo ro kelci co'a lo stuna cu lebna pa drata tapla ja'e lo nu ro kelci cu ponse 13 tapla .i romai lo stuna kelci cu lebna pa romoi tapla ja'e lo nu ge lo stuna brife cu ponse 14 tapla gi ro drata cu ponse 13 tapla .i lo nunkei cu cfari ni'o lo ze derxi poi fanmo le bitmu to lo 14 romoi tapla toi cu morsi bitmu gi'e se pilno fi lo nu lebna lo tapla ja'e lo nu mulgau la .kon. gi'a jarco lo xrula .a lo citsi .i va'o lo nu lo morsi bitmu tapla po'o cu stali kei lo nunkelpau cu mulno ==== kelka'u be lo kelci ==== ni'o ca lo nu ba'o fatri lo tapla kei lo stuna kelci cu ponse 14 tapla .i ba bo syky tolyle'a lo se ponse tapla gi'e punji ty lo se sruri be lo bitmu ja'e lo nu lo crane cu gapru .i la'e di'u sinxa lo nu ge lo syky kelka'u cu mulno gi lo kelka'u be lo kelci poi pritu syky cu cfari .i ky lebna lo pamoi be lo bitmu tapla be'o noi zunle be lo bitmu kevna .i ba lo nu lebna kei ky ponse 14 tapla gi'e cuxna pa tapla gi'e tolyle'a .i lo kelka'u be lo pritu be ky cu jersi .i li'o lo kelci cu roroi lebna lo pamoi tapla lo zunle be lo kevna be lo bitmu .i li'a lo tapla poi gapru cu se lebna pu tu'a lo tapla poi cnita .i lo kelka'u porsi be lo nu lo pritu cu jersi ka'e se zunti lo nu lo kelci cu lebna lo tapla poi lo drata kelci pu zi tolyle'a ni'o la .pon. .a la .kon. .a la .tcaus. vu'o poi lo kelci cu jgari ke'a lo xance ja'e lo nu ga zu'u ke'a jbini lo krasi se fatri tapla gi zu'unai ke'a se zbasu fi lo se lebna tapla cu se tcita zo mipri .i lo mipri me la .pon. .a la .tcaus. cu na se jarco fi lo drata kelci gi'e stali lo xance co'u lo nu lo kelci cu zbasu la .madjan. .i lo mipri me la .kon. ja'a se jarco ki'u lo nu lo kelci cu nitcu lo nu lebna lo drata tapla kei lo nu mulgau lo vo se zbasu joi lo remei .i lo kelci va'o lo nu ponse lo mipri me la .kon. cu bilga lo nu jarco pu lo nu co'u mulgau lo kelka'u .i co'i lo kelka'u lo kelci cu punji lo vo tapla pe la .kon. lo crane be vo'a gi'e lebna lo drata tapla le morsi bitmu .i lo re fanmo tapla pe la .kon. cu crane lo gapru .ije lo re midju tapla cu crane lo cnita .i la'e di'u sinxa lo nu la .kon. cu mipri ki'u lo nu se zbasu secau lo nu lo drata kelci cu sidju ni'o lo kelci co'a se [[kelka'u]] ca lo nu lebna lo pa tapla le bitmu kei gi'e zasni jgari lo 14 tapla le xance gi'e co'u se kelka'u va'o lo nu na zbasu la .madjan. kei ca lo nu tolyle'a lo pa tapla gi'e xruti lo nu jgari lo 13 tapla .i ku'i so'iroiku lo kelci djica lo nu lebna lo tapla poi lo drata kelci pu tolyle'a .i lo javni cu curmi la'e di'u la'e di'e ==== zbasu la .pon. ==== ni'o ca lo nu lo kelci cu tolyle'a lo tapla kei lo drata kelci poi jgari re tapla poi dunli le se tolyle'a tapla cu zifre lo nu cpedu le se tolyle'a tapla ta'i lo nu cusku zo .pon. .i lo kelci porsi cu se dicra .i lo kelci poi cpedu cu se kelka'u gi'e bilga lo nu punji le cimei le jubme gi'e tolyle'a lo tapla le xance .i la .pon. noi tolmipri cu stali co'u lo fanmo be lo nunkelpau lo nu se jarco .i ba bo kelka'u lo kelci poi pritu lo cpedu ==== zbasu la .kon. ==== ni'o lo nu zbasu la .kon. cu panra lo nu zbasu la .pon. lo ka lo cpedu cu jgari vo fa'u ci tapla poi dunli lo se tolyle'a tapla .i la .kon. noi tolmipri cu stali co'u lo fanmo be lo nunkelpau lo nu se jarco .i ro lo vo tapla pe la .kon. noi tolmipri cu crane lo gapru .i lo kelci poi cpedu lo tapla lo nu zbasu la .kon. cu lebna lo pa drata tapla le morsi bitmu gi'e ba bo tolyle'a lo pa tapla ==== zbasu la .tcaus. ==== ni'o lo kelci poi pritu lo tolyle'a cu se steci lo ka zifre lo nu cpedu lo se tolyle'a tapla lo nu zbasu la .tcaus. .i seni'ibo lo nu cpedu lo tapla tu'a la .tcaus. na zunti lo kelka'u porsi .i lo kelci poi cpedu lo tapla lo nu zbasu la .tcaus. cu bilga lo nu jgari lo re drata tapla pe la .tcaus. .i ky cpedu ta'i lo nu cusku zo .tcaus. .i la .tcaus. noi mipri cu se punji fi lo jubme gi'e stali co'u lo fanmo lo nu se jarco .i va'o lo nu ge lo kelci cu djica lo tapla lo nu zbasu la .tcaus. gi lo drata cu djica ty tu'a la .pon. .a la .kon. cu snada fa lo me ky .a py moi ==== zbasu la .madjan. ==== ni'o lo kelci poi nitcu lo pa tapla lo nu zbasu la .madjan. cu zifre lo nu cpedu ca lo nu ty se tolyle'a ro lo drata kei ta'i lo nu cusku zo .madjan. .i lo kelci cu lebna ty ije lo nunkelpau cu mulno .i va'o lo nu ge lo kelci cu djica lo tapla lo nu zbasu la .tcaus. .a la .kon. .a la .pon. gi lo drata cu djica ty tu'a la .madjan. cu snada fa lo me my moi .i va'o lo nu lo za'upa kelci cu djica lo tapla lo nu zbasu la .madjan. cu snada fa lo lidne be lo drata bei lo kelka'u porsi be lo nu jersi lo tolyle'a be ty .i za'a ro tapla ka'e se cpedu tezu'e lo nu zbasu la .madjan. .i ji'asai go'i fa lo tapla pe lo kanla remei ==== nunkelpau fanmo ==== ni'o lo nu lo nunkelpau cu farvi cu ca'o xaksu lo tapla pe le bitmu .i lo nunkelpau cu mulno ca lo nu pa lo kelci cu snada lo nu zbasu la .madjan. lo tapla poi ky ponse .i ku'i va'o lo nu ro tapla pe le na'e morsi bitmu cu se xaksu secau lo jinga kei lo cnino nunkelpau cu cfari ni'o ca lo nu lo nunkelpau cu mulno cu kanji lo kelsi'i poi lo jinga cu cpacu ke'a ro lo te jinga ni'o va'o lo nu lo stuna kelci cu jinga kei lo brife na carna .i va'o lo drata lo brife cu to'e julfa'a carna .i va'i lo stuna cu binxo lo berti .ije lo snanu cu binxo lo stuna .ije lo stici cu binxo lo snanu .ije lo berti cu binxo lo stici .i va'o lo nu no da jinga kei lo brife na carna ni'o xregau fi lo tapla .i lo cnino nunkelpau cu cfari == kelsi'i == ni'o ca lo nu lo nunkelpau cu mulno cu kanji lo selni'i poi lo zbasu be la .madjan. cu jinga ke'a .i ro te jinga kelci cu pleji lo se kanji .i lo kelci poi tolyle'a lo tapla poi se pilno lo jinga lo nu mo'u zbasu la .madjan. cu pleji lo remei be lo se kanji .i va'o lo nu lo jinga cu lebna lo romoi tapla lo bitmu kei ro te jinga cu pleji lo remei be lo se kanji === kanji la .fa'an. === ni'o lo javni pe lo nu jerna la .fa'an. zi'e ne di'e cu te porsi lo ka klani lo se jerna me la .fa'an. .i na ku lo javni cu simxu lo ka tu'a ce'u natfe tu'a ce'u .i va'o ro la .madjan. cu tinbe ro javni poi mapti .i di'e ro cumki klani be la .fa'an. zo'u ciksi lo sarcu be lo nu jerna lo klani ni'o ta'o ru'e vajni lo javni pe la .fa'an. fa po'o tu'a la .madjan. .a la .pon. .a la .kon. .i na go'i fa tu'a lo kanla ku po'o ==== 1 fa'an ==== * la .madjan. poi gunma lo vomei be la .tcaus. be'o jo'u lo kanla remei * la .pon. .a la .kon. vu'o pe lo sevzi brife * la .pon. .a la .kon. vu'o pe lo jitro brife * lo xrula .a lo citsi vu'o pe lo sevzi brife to ro xrula ja citsi cu se tcita lo namcu poi ke'a te ckini xycy lo brife .i li pa cu srana lo stuna .i li re cu srana lo snanu .i li ci cu srana lo stici .i li vo cu srana lo berti toi * no xrula .e no citsi * lo nu mo'u zbasu ta'i lo nu lebna fi lo bitmu * lo nu mo'u zbasu sepi'o lo bitmu ke romoi tapla noi se lebna gi'a se cpedu .i la'e di'u se cmene lu nu lebna lo lunra lo cnita be lo xamsi li'u * lo nu mo'u zbasu sepi'o lo tapla poi se lebna ki'u lo nu zbasu la .kon. ==== 2 fa'an ==== * lo ro xrula * lo ro citsi ==== 3 fa'an ==== * la .madjan. poi gunma lo vomei be la .pon. .a la .kon. be'o jo'u lo kanla remei * lo xabycurve xance to ro tapla cu cmima lo mintu girzu .a lo nobli toi ==== 4 fa'an ==== * lo ci cmalu drakone to ge lo re drakone me la .pon. .a la .kon. gi lo drakone remei toi ==== 6 fa'an ==== * lo curve xance to ro tapla cu cmima lo mintu girzu toi ==== 10 fa'an ==== * lo mipri jmemei to lo vo mipri me la .pon. .a la .kon. toi * lo me la .kon. romei to lo vo me la .kon. jo'u lo kanla remei toi * lo ci barda drakone to lo ci drakone me la .pon. a la .kon. toi * lo vo cmalu brife to ge lo ci brife e la .pon. .a la .kon. gi lo brife remei toi * lo nobli romei to ge lo vo brife ja drakone me la .pon. .a la .kon. gi lo brife ja drakone remei toi * lo fanmo romei to ge lo vo me li pa .a li so me la .pon. .a la .kon. gi lo me li pa .a li so boi remei toi * lo xunjme drakone to ge lo xunre drakone me la .pon. .a la .kon. gi ro drata cu cukla toi * lo ri'ojme drakone to ge lo crino drakone me la .pon. .a la .kon gi ro drata cu bambusa toi * lo labjme drakone to ge lo blabi drakone me la .pon. .a la .kon. gi ro drata cu lerfu toi * lo sutra xance to lo nu zbasu la .madjan. ca lo pamoi kelka'u toi === galfi la .fa'an. lo kelsi'i === {| border=1 style="float:centert; margin:0 0 1em 1em" |+ !fa'an!!kelsi'i!!se tolyle'a tapla!!bitmu tapla |----------------- |0||1||1+1+2 = 4 kelsi'i|| ---- |----------------- |1||2||2+2+4 = 8 kelsi'i||4+4+4 = 12 kelsi'i |----------------- |2||4||4+4+8 = 16 kelsi'i||8+8+8 = 24 kelsi'i |----------------- |3||8||8+8+16 = 32 kelsi'i||16+16+16 = 48 kelsi'i |----------------- |4,5,6||16||16+16+32 = 64 kelsi'i||32+32+32 = 96 kelsi'i |----------------- |7,8,9||32||32+32+64 = 128 kelsi'i||64+64+64 = 192 kelsi'i |----------------- |10 o +||64||64+64+128 = 256 kelsi'i||128+128+128 = 384 kelsi'i |} === xrula jo'u citsi === ni'o lo xrula jo'u citsi tapla cu selfu fi po'o lo nu cpacu lo kelsi'i ni'o lo kelci ca lo nu lebna lo xrula ja citsi le bitmu cu punji xycy lo diklo be lo tolmipri fau lo nu lo crane cu gapru .i ba bo lebna lo drata tapla le morsi bitmu ni'o ro kelci ca lo nu fatri lo tapla ca lo cfari cu jarco lo xrula ja citsi poi se fatri ku'o gi'e porsi lebna lo basti tapla le morsi bitmu co'a lo stuna == drata javni == ni'o lo dei javni cu traji lo ka sampu .i lo drata javni noi pluja zmadu cu ta'e frica fi lo ka kelsi'i kanji ta'i makau [[Category:selkei]] ny40iogjjjb2ukdo3wu2ka70n80wi34 115450 115449 2026-09-01T19:46:11Z Kihurma 13124 dragau pa toldra valsi 115450 wikitext text/x-wiki [[File:MahjongSet2.jpg|300px|thumb|nu ca'o kelci la .madjan.]] la .'''madjan'''. cu [[jungo]] se krasi [[kelci'e|selkei]] gi'e preja lo munje co'a lo pasomoi na'acto == tapla == .i my ta'e gunma lo 144 [[tapla]] be lo [[mudri]] .a lo [[bongu]] .a lo [[slasi]] * .i 36 tapla cu cmima lo cukla ja sicni girzu [[File:MJt1-.svg|45px]][[File:MJt2-.svg|45px]][[File:MJt3-.svg|45px]][[File:MJt4-.svg|45px]][[File:MJt5-.svg|45px]][[File:MJt6-.svg|45px]][[File:MJt7-.svg|45px]][[File:MJt8-.svg|45px]][[File:MJt9-.svg|45px]] * .i 36 tapla cu cmima lo bambusa ja si'icto girzu [[File:MJs1-.svg|45px]][[File:MJs2-.svg|45px]][[File:MJs3-.svg|45px]][[File:MJs4-.svg|45px]][[File:MJs5-.svg|45px]][[File:MJs6-.svg|45px]][[File:MJs7-.svg|45px]][[File:MJs8-.svg|45px]][[File:MJs9-.svg|45px]] * .i 36 tapla cu cmima lo lerfu ja si'irctocto girzu [[File:MJw1-.svg|45px]][[File:MJw2-.svg|45px]][[File:MJw3-.svg|45px]][[File:MJw4-.svg|45px]][[File:MJw5-.svg|45px]][[File:MJw6-.svg|45px]][[File:MJw7-.svg|45px]][[File:MJw8-.svg|45px]][[File:MJw9-.svg|45px]] * .i 16 tapla cu brife tapla fa lo stici jo'u lo snanu jo'u lo stici jo'u lo berti [[File:MJf1-.svg|45px]][[File:MJf2-.svg|45px]][[File:MJf3-.svg|45px]][[File:MJf4-.svg|45px]] * .i 12 tapla cu drakone tapla fa lo xunre drakone jo'u lo crino drakone jo'u lo blabi drakone [[File:MJd1-.svg|45px]][[File:MJd2-.svg|45px]][[File:MJd3-.svg|45px]] * .i 4 tapla cu xrula tapla fa lo pamai [[flaume]] jo'u lo remai .[[orkidi]] jo'u lo cimai [[krisantemo]] jo'u lo vomai [[bambusa]] [[File:MJh5-.svg|45px]][[File:MJh6-.svg|45px]][[File:MJh7-.svg|45px]][[File:MJh8-.svg|45px]] * .i 4 tapla cu citsi tapla fa lo pamai [[vensa]] jo'u lo remai [[crisa]] jo'u lo cimai [[critu]] jo'u lo vomai [[dunra]] [[File:MJh1-.svg|45px]][[File:MJh2-.svg|45px]][[File:MJh3-.svg|45px]][[File:MJh4-.svg|45px]] .i ro xrula tapla .e ro citsi tapla cu pamei se steci .i ro drata tapla cu se fukpi vo da .i lo tapla pe lo ci girzu to cukla jo'u bambusa jo'u lerfu toi cu namcu se tcita li pa bi'i li so === tapla morna === ==== la .pon. ==== ni'o la .pon. no'u lo cimei cu gunma lo ci dunsi'u tapla .i mu'a lo blabi drakone me la .pon. [[File:MJd3-.svg|45px]][[File:MJd3-.svg|45px]][[File:MJd3-.svg|45px]] .i mu'a lo stici brife me la .pon. [[File:MJf3-.svg|45px]][[File:MJf3-.svg|45px]][[File:MJf3-.svg|45px]] .i mu'a lo bambusa me li ze me la .pon. [[File:MJs7-.svg|45px]][[File:MJs7-.svg|45px]][[File:MJs7-.svg|45px]] ==== la .kon. ==== ni'o la .kon. no'u lo vomei cu gunma lo vo dunsi'u tapla .i mu'a lo crino drakone me la .kon. [[File:MJd2-.svg|45px]][[File:MJd2-.svg|45px]][[File:MJd2-.svg|45px]][[File:MJd2-.svg|45px]] .i mu'a lo snanu brife me la .kon. [[File:MJf2-.svg|45px]][[File:MJf2-.svg|45px]][[File:MJf2-.svg|45px]][[File:MJf2-.svg|45px]] .i mu'a lo cukla me li vo me la .kon. [[File:MJt4-.svg|45px]][[File:MJt4-.svg|45px]][[File:MJt4-.svg|45px]][[File:MJt4-.svg|45px]] ==== la .tcaus. ==== ni'o la .tcaus. no'u lo cimei porsi cu gunma lo ci grimitsi'u je je'irsi'u tapla .i mu'a lo cukla me li pa jo'u li re jo'u li ci me la .tcaus. [[File:MJt1-.svg|45px]][[File:MJt2-.svg|45px]][[File:MJt3-.svg|45px]] .i mu'a lo bambusa me li ze jo'u li bi jo'u li so me la .tcaus. [[File:MJs7-.svg|45px]][[File:MJs8-.svg|45px]][[File:MJs9-.svg|45px]] .i mu'a lo lerfu me li ci jo'u li vo jo'u li mu me la .tcaus. [[File:MJw3-.svg|45px]][[File:MJw4-.svg|45px]][[File:MJw5-.svg|45px]] .i za'a na cumki fa lo nu zbasu la .tcaus. lo drakone .a lo brife === la .madjan. === ni'o ro kelci cu troci lo nu zbasu la .madjan. tezu'e lo nu jinga lo nunkelpau .i lo kelci ca lo nu ba'o lebna lo tapla le [[bitmu]] gi'a cpedu ty lo tolyle'a cu jgari 14 tapla le xance .i la .madjan. cu [[morna]] lo 14 tapla lo vo cibjavyvonmei morna to la .pon. .a la .kon. .a la .tcaus. toi jo'u lo dunsi'u tapla remei noi se cmene lu kanla remei li'u .i lo vomoi tapla pe la .kon. .e lo xrula ja citsi tapla na pagbu lo se kancu be li 14 .i di'e mupli la .madjan. [[File:MJf4-.svg|45px]][[File:MJf4-.svg|45px]][[File:MJf4-.svg|45px]] [[File:MJd1-.svg|45px]][[File:MJd1-.svg|45px]][[File:MJd1-.svg|45px]][[File:MJd1-.svg|45px]] [[File:MJs1-.svg|45px]][[File:MJs1-.svg|45px]][[File:MJs1-.svg|45px]] [[File:MJs6-.svg|45px]][[File:MJs7-.svg|45px]][[File:MJs8-.svg|45px]] [[File:MJt5-.svg|45px]][[File:MJt5-.svg|45px]] == nunfarvi be lo nunkei == ni'o lo javni pe le selkei cu cnekansa lo diklo .i lo vo prenu cu kelci .i lo jicmu cu javni lo nu zbasu lo vo tapla selcmi noi porsi cimei lo mintu girzu tapla gi'a cimei ja vomei lo dunsi'u tapla .i lo xrula jo'u citsi tapla noi prali fi lo nu ponse ke'a cu na ro roi se pilno .i ro kelci cu pamei jenai se [[bende]] .i lo nunkelci cu porsi fi lo nunkelpau noi ro ke'a cu se jinga pa lo vo kelci .i lo jinga be lo nunkelpau cu cpacu lo kelsi'i lo te jinga ca lo nu ny. mulno .i ca lo fanmo cu jinga fa lo kelci poi traji lo ka ponse lo [[kelsi'i]] === brife fatri === ni'o pu lo nu cfari kei ca lo nu lo vo kelci cu ba'o tsebi'o kei lo vo [[brife]] cu fatri lo kelci .i ro kelci cu renro lo [[nacykubli]] .i lo kelci poi cpacu lo brarai namcu cu se tcita zo stuna .i lo kelci poi pritu le stuna cu se tcita zo snanu .i lo ragve be le stuna cu go'i zo stici .i lo zunle cu go'i zo berti === nunkelpau jo'u nunkelpaugri === ni'o lo nunkelpau cu nu lo tapla cu fatri gi'e se muvgau co'u lo nu ga pa lo kelci cu jinga ta'i lo nu zbasu la .madjan. gi ro bitmu tapla cu ba'o se vimcu .i ro nunkelpau cu ckaji lo brife noi jitro .i le pamoi nunkelpau cu se jitro lo stuna .i lo jitro brife cu renvi lo nunkelpaugri no'u lo vo nunkelpau .i ba lo stuna nunkelpaugri lo snanu nunkelpaugri cu cfari .i li'o .i lo sevzi brife pe lo kelci cu cenba ca ro nunkelpau .i ru'a .abu kelci gi'e stuna ca le pamoi nunkelpau .i di'e cartu lo nu cenba fa lo jitro brife .e lo sevzi brife {| border=1 style="float:centert; margin:0 0 1em 1em" |+ !nunkelpau!!jitro brife!!sevzi brife co me .abu |----------------- |1||stuna ||stuna |----------------- |2||stuna||snanu |----------------- |3||stuna ||stici |----------------- |4||stuna||berti |----------------- |5||snanu ||stuna |----------------- |6||snanu||snanu |----------------- |7||snanu||stici |----------------- |8||snanu||berti |----------------- |9||stici ||stuna |----------------- |10||stici ||snanu |----------------- |11||stici ||stici |----------------- |12||stici ||berti |----------------- |13||berti||stuna |----------------- |14||berti||snanu |----------------- |15||berti||stici |----------------- |16||berti||berti |} .i lo nu snada lo nu ponse lo selcmi be lo jitro brife .a lo sevzi brife cu vajni lo kelci lo nu lo kelsi'i cu zenba .i ca lo nu lo sevzi brife cu mintu lo jitro brife kei lo brife cu remei gi'e zabna tcini .i lo stuna cu remei brife va'u lo stuna kelci ca lo pamoi nunkelpau .i ma'i le cartu ro nunkelpaugri cu gunma lo vo nunkelpau .i ku'i ba lo nu lo stuna kelci cu jinga lo nunkelpau kei syky cu za'ure'u stuna .i se ki'u bo lo nunkelpaugri ka'e gumna lo za'uvo nunkelpau .i lo nunkelci cu gunma lo vo nunkelpaugri .i seki'ubo lo nunkelci cu gunma lo su'o paxa nunkelpau === nunfarvi be lo nunkelpau === ==== bitmu zbasu ==== ni'o ro tapla zo'u lo crane cu cnita .i ba bo lo kelci cu xregau .i ba bo zbasu lo bitmu lo ro tapla .i lo bitmu cu kurfa .i ro mlana cu linji lo 18 derxi be lo re tapla .i ro tapla cu stali lo nu lo crane cu cnita ==== bitmu kargau gi'e tapla fairgau ==== ni'o lo stuna kelci cu renro lo ci nacykubli .i syky to'e julfa'a kancu lo bitmu mlana co'a lo stuna lo se cpacu namcu tezu'e lo nu jdice lo du'u co'a lebna lo tapla lo makau mlana .i mu'a lo nu cpacu li ze cu se jalge lo nu co'a lebna fi lo stici mlana to lo stuna pamai lo snanu remai lo stici cimai lo berti vomai lo stuna mumai lo snanu xamai lo stici zemai toi ni'o ca lo nu ba'o cuxna lo bitmu mlana poi co'a te lebna lo tapla kei lo kelci pe le mlana cu kancu lo tapla derxi co'a lo pritu kojna lo namcu poi pu se cpacu .i mu'a bi'unai lo stici kelci cu kancu co'u lo zemoi derxi .i co'a ri lo stuna kelci cu lebna vo tapla to lo zemoi jo'u bimoi derxi toi gi'e punji ty lo crane be ky .i ba bo lo snanu kelci cu lebna vo tapla to lo somoi jo'u panomoi derxi toi .i ba bo lo berti cu go'i .i ba bo lo stici cu go'i .i la'e di'u rapli li ci ja'e lo nu ro kelci cu ponse 12 tapla .i ba bo ro kelci co'a lo stuna cu lebna pa drata tapla ja'e lo nu ro kelci cu ponse 13 tapla .i romai lo stuna kelci cu lebna pa romoi tapla ja'e lo nu ge lo stuna brife cu ponse 14 tapla gi ro drata cu ponse 13 tapla .i lo nunkei cu cfari ni'o lo ze derxi poi fanmo le bitmu to lo 14 romoi tapla toi cu morsi bitmu gi'e se pilno fi lo nu lebna lo tapla ja'e lo nu mulgau la .kon. gi'a jarco lo xrula .a lo citsi .i va'o lo nu lo morsi bitmu tapla po'o cu stali kei lo nunkelpau cu mulno ==== kelka'u be lo kelci ==== ni'o ca lo nu ba'o fatri lo tapla kei lo stuna kelci cu ponse 14 tapla .i ba bo syky tolyle'a lo se ponse tapla gi'e punji ty lo se sruri be lo bitmu ja'e lo nu lo crane cu gapru .i la'e di'u sinxa lo nu ge lo syky kelka'u cu mulno gi lo kelka'u be lo kelci poi pritu syky cu cfari .i ky lebna lo pamoi be lo bitmu tapla be'o noi zunle be lo bitmu kevna .i ba lo nu lebna kei ky ponse 14 tapla gi'e cuxna pa tapla gi'e tolyle'a .i lo kelka'u be lo pritu be ky cu jersi .i li'o lo kelci cu roroi lebna lo pamoi tapla lo zunle be lo kevna be lo bitmu .i li'a lo tapla poi gapru cu se lebna pu tu'a lo tapla poi cnita .i lo kelka'u porsi be lo nu lo pritu cu jersi ka'e se zunti lo nu lo kelci cu lebna lo tapla poi lo drata kelci pu zi tolyle'a ni'o la .pon. .a la .kon. .a la .tcaus. vu'o poi lo kelci cu jgari ke'a lo xance ja'e lo nu ga zu'u ke'a jbini lo krasi se fatri tapla gi zu'unai ke'a se zbasu fi lo se lebna tapla cu se tcita zo mipri .i lo mipri me la .pon. .a la .tcaus. cu na se jarco fi lo drata kelci gi'e stali lo xance co'u lo nu lo kelci cu zbasu la .madjan. .i lo mipri me la .kon. ja'a se jarco ki'u lo nu lo kelci cu nitcu lo nu lebna lo drata tapla kei lo nu mulgau lo vo se zbasu joi lo remei .i lo kelci va'o lo nu ponse lo mipri me la .kon. cu bilga lo nu jarco pu lo nu co'u mulgau lo kelka'u .i co'i lo kelka'u lo kelci cu punji lo vo tapla pe la .kon. lo crane be vo'a gi'e lebna lo drata tapla le morsi bitmu .i lo re fanmo tapla pe la .kon. cu crane lo gapru .ije lo re midju tapla cu crane lo cnita .i la'e di'u sinxa lo nu la .kon. cu mipri ki'u lo nu se zbasu secau lo nu lo drata kelci cu sidju ni'o lo kelci co'a se [[kelka'u]] ca lo nu lebna lo pa tapla le bitmu kei gi'e zasni jgari lo 14 tapla le xance gi'e co'u se kelka'u va'o lo nu na zbasu la .madjan. kei ca lo nu tolyle'a lo pa tapla gi'e xruti lo nu jgari lo 13 tapla .i ku'i so'iroiku lo kelci djica lo nu lebna lo tapla poi lo drata kelci pu tolyle'a .i lo javni cu curmi la'e di'u la'e di'e ==== zbasu la .pon. ==== ni'o ca lo nu lo kelci cu tolyle'a lo tapla kei lo drata kelci poi jgari re tapla poi dunli le se tolyle'a tapla cu zifre lo nu cpedu le se tolyle'a tapla ta'i lo nu cusku zo .pon. .i lo kelci porsi cu se dicra .i lo kelci poi cpedu cu se kelka'u gi'e bilga lo nu punji le cimei le jubme gi'e tolyle'a lo tapla le xance .i la .pon. noi tolmipri cu stali co'u lo fanmo be lo nunkelpau lo nu se jarco .i ba bo kelka'u lo kelci poi pritu lo cpedu ==== zbasu la .kon. ==== ni'o lo nu zbasu la .kon. cu panra lo nu zbasu la .pon. lo ka lo cpedu cu jgari vo fa'u ci tapla poi dunli lo se tolyle'a tapla .i la .kon. noi tolmipri cu stali co'u lo fanmo be lo nunkelpau lo nu se jarco .i ro lo vo tapla pe la .kon. noi tolmipri cu crane lo gapru .i lo kelci poi cpedu lo tapla lo nu zbasu la .kon. cu lebna lo pa drata tapla le morsi bitmu gi'e ba bo tolyle'a lo pa tapla ==== zbasu la .tcaus. ==== ni'o lo kelci poi pritu lo tolyle'a cu se steci lo ka zifre lo nu cpedu lo se tolyle'a tapla lo nu zbasu la .tcaus. .i seni'ibo lo nu cpedu lo tapla tu'a la .tcaus. na zunti lo kelka'u porsi .i lo kelci poi cpedu lo tapla lo nu zbasu la .tcaus. cu bilga lo nu jgari lo re drata tapla pe la .tcaus. .i ky cpedu ta'i lo nu cusku zo .tcaus. .i la .tcaus. noi mipri cu se punji fi lo jubme gi'e stali co'u lo fanmo lo nu se jarco .i va'o lo nu ge lo kelci cu djica lo tapla lo nu zbasu la .tcaus. gi lo drata cu djica ty tu'a la .pon. .a la .kon. cu snada fa lo me ky .a py moi ==== zbasu la .madjan. ==== ni'o lo kelci poi nitcu lo pa tapla lo nu zbasu la .madjan. cu zifre lo nu cpedu ca lo nu ty se tolyle'a ro lo drata kei ta'i lo nu cusku zo .madjan. .i lo kelci cu lebna ty ije lo nunkelpau cu mulno .i va'o lo nu ge lo kelci cu djica lo tapla lo nu zbasu la .tcaus. .a la .kon. .a la .pon. gi lo drata cu djica ty tu'a la .madjan. cu snada fa lo me my moi .i va'o lo nu lo za'upa kelci cu djica lo tapla lo nu zbasu la .madjan. cu snada fa lo lidne be lo drata bei lo kelka'u porsi be lo nu jersi lo tolyle'a be ty .i za'a ro tapla ka'e se cpedu tezu'e lo nu zbasu la .madjan. .i ji'asai go'i fa lo tapla pe lo kanla remei ==== nunkelpau fanmo ==== ni'o lo nu lo nunkelpau cu farvi cu ca'o xaksu lo tapla pe le bitmu .i lo nunkelpau cu mulno ca lo nu pa lo kelci cu snada lo nu zbasu la .madjan. lo tapla poi ky ponse .i ku'i va'o lo nu ro tapla pe le na'e morsi bitmu cu se xaksu secau lo jinga kei lo cnino nunkelpau cu cfari ni'o ca lo nu lo nunkelpau cu mulno cu kanji lo kelsi'i poi lo jinga cu cpacu ke'a ro lo te jinga ni'o va'o lo nu lo stuna kelci cu jinga kei lo brife na carna .i va'o lo drata lo brife cu to'e julfa'a carna .i va'i lo stuna cu binxo lo berti .ije lo snanu cu binxo lo stuna .ije lo stici cu binxo lo snanu .ije lo berti cu binxo lo stici .i va'o lo nu no da jinga kei lo brife na carna ni'o xregau fi lo tapla .i lo cnino nunkelpau cu cfari == kelsi'i == ni'o ca lo nu lo nunkelpau cu mulno cu kanji lo selni'i poi lo zbasu be la .madjan. cu jinga ke'a .i ro te jinga kelci cu pleji lo se kanji .i lo kelci poi tolyle'a lo tapla poi se pilno lo jinga lo nu mo'u zbasu la .madjan. cu pleji lo remei be lo se kanji .i va'o lo nu lo jinga cu lebna lo romoi tapla lo bitmu kei ro te jinga cu pleji lo remei be lo se kanji === kanji la .fa'an. === ni'o lo javni pe lo nu jerna la .fa'an. zi'e ne di'e cu te porsi lo ka klani lo se jerna me la .fa'an. .i na ku lo javni cu simxu lo ka tu'a ce'u natfe tu'a ce'u .i va'o ro la .madjan. cu tinbe ro javni poi mapti .i di'e ro cumki klani be la .fa'an. zo'u ciksi lo sarcu be lo nu jerna lo klani ni'o ta'o ru'e vajni lo javni pe la .fa'an. fa po'o tu'a la .tcaus. .a la .pon. .a la .kon. .i na go'i fa tu'a lo kanla ku po'o ==== 1 fa'an ==== * la .madjan. poi gunma lo vomei be la .tcaus. be'o jo'u lo kanla remei * la .pon. .a la .kon. vu'o pe lo sevzi brife * la .pon. .a la .kon. vu'o pe lo jitro brife * lo xrula .a lo citsi vu'o pe lo sevzi brife to ro xrula ja citsi cu se tcita lo namcu poi ke'a te ckini xycy lo brife .i li pa cu srana lo stuna .i li re cu srana lo snanu .i li ci cu srana lo stici .i li vo cu srana lo berti toi * no xrula .e no citsi * lo nu mo'u zbasu ta'i lo nu lebna fi lo bitmu * lo nu mo'u zbasu sepi'o lo bitmu ke romoi tapla noi se lebna gi'a se cpedu .i la'e di'u se cmene lu nu lebna lo lunra lo cnita be lo xamsi li'u * lo nu mo'u zbasu sepi'o lo tapla poi se lebna ki'u lo nu zbasu la .kon. ==== 2 fa'an ==== * lo ro xrula * lo ro citsi ==== 3 fa'an ==== * la .madjan. poi gunma lo vomei be la .pon. .a la .kon. be'o jo'u lo kanla remei * lo xabycurve xance to ro tapla cu cmima lo mintu girzu .a lo nobli toi ==== 4 fa'an ==== * lo ci cmalu drakone to ge lo re drakone me la .pon. .a la .kon. gi lo drakone remei toi ==== 6 fa'an ==== * lo curve xance to ro tapla cu cmima lo mintu girzu toi ==== 10 fa'an ==== * lo mipri jmemei to lo vo mipri me la .pon. .a la .kon. toi * lo me la .kon. romei to lo vo me la .kon. jo'u lo kanla remei toi * lo ci barda drakone to lo ci drakone me la .pon. a la .kon. toi * lo vo cmalu brife to ge lo ci brife e la .pon. .a la .kon. gi lo brife remei toi * lo nobli romei to ge lo vo brife ja drakone me la .pon. .a la .kon. gi lo brife ja drakone remei toi * lo fanmo romei to ge lo vo me li pa .a li so me la .pon. .a la .kon. gi lo me li pa .a li so boi remei toi * lo xunjme drakone to ge lo xunre drakone me la .pon. .a la .kon. gi ro drata cu cukla toi * lo ri'ojme drakone to ge lo crino drakone me la .pon. .a la .kon gi ro drata cu bambusa toi * lo labjme drakone to ge lo blabi drakone me la .pon. .a la .kon. gi ro drata cu lerfu toi * lo sutra xance to lo nu zbasu la .madjan. ca lo pamoi kelka'u toi === galfi la .fa'an. lo kelsi'i === {| border=1 style="float:centert; margin:0 0 1em 1em" |+ !fa'an!!kelsi'i!!se tolyle'a tapla!!bitmu tapla |----------------- |0||1||1+1+2 = 4 kelsi'i|| ---- |----------------- |1||2||2+2+4 = 8 kelsi'i||4+4+4 = 12 kelsi'i |----------------- |2||4||4+4+8 = 16 kelsi'i||8+8+8 = 24 kelsi'i |----------------- |3||8||8+8+16 = 32 kelsi'i||16+16+16 = 48 kelsi'i |----------------- |4,5,6||16||16+16+32 = 64 kelsi'i||32+32+32 = 96 kelsi'i |----------------- |7,8,9||32||32+32+64 = 128 kelsi'i||64+64+64 = 192 kelsi'i |----------------- |10 o +||64||64+64+128 = 256 kelsi'i||128+128+128 = 384 kelsi'i |} === xrula jo'u citsi === ni'o lo xrula jo'u citsi tapla cu selfu fi po'o lo nu cpacu lo kelsi'i ni'o lo kelci ca lo nu lebna lo xrula ja citsi le bitmu cu punji xycy lo diklo be lo tolmipri fau lo nu lo crane cu gapru .i ba bo lebna lo drata tapla le morsi bitmu ni'o ro kelci ca lo nu fatri lo tapla ca lo cfari cu jarco lo xrula ja citsi poi se fatri ku'o gi'e porsi lebna lo basti tapla le morsi bitmu co'a lo stuna == drata javni == ni'o lo dei javni cu traji lo ka sampu .i lo drata javni noi pluja zmadu cu ta'e frica fi lo ka kelsi'i kanji ta'i makau [[Category:selkei]] 1r7tsrf9rq0t020foqe9zbpj2je7ixo 0 5704 115443 110751 2026-09-01T16:44:52Z Kihurma 13124 co'a mulzengau 115443 wikitext text/x-wiki {{na mulno}} ni'o lo '''toldi''' (to la'o me. Lepidoptera .me toi) fau lo nu ri se klesi ji'i 160 ki'o se skicu jutsi ne ji'i 130 jutlanzu zi'e ne 46 brajutlanzu cu zmadu ro .ordre be lo [[cinki]] be'o po'u nai lo [[cakcinki]] (to la'o me. Coleoptera .me toi) lo ka xo kau da jutsi ce'u .i ca ro nanca ji'i 700 cnino jutsi cu se zatfa'i .i su'a lo toldi cu zvati ro kontinenta po'u nai la ziptu'a<span class="cx-segment cx-highlight" data-segmentid="112"></span> <span class="cx-segment" data-segmentid="116"></span> == lo krasi be lo cmene == [[File:Cethosia_cyane.jpg|thumb|la'o me. ''[[Cethosia cyane]]'' .me]] ni'o zo ''toldi'' cu lojbo gismu gi'e se krasi lo valsi pe lo cnita gredile .i lo plana se ciska lerfu cu poi'i lo ka ke'a pagbu ce'u cu kampu zo ''toldi'' jo'u lo krasi valsi {| class="wikitable" ! krasi bangu !! lojbo lerpoi !! krasi valsi |- | [[jugbau|jungo]] || '''d'''ie || 蝶 (dié) |- | [[glibau|glico]] || by'''t'''rf'''l'''a'''i''' || butterfly |- | [[xinbau|xindo]] || '''t'''it'''li''' || तितली (titalī) |- | [[sanbau|spano]] || p'''oli'''i || polilla |- | [[rukybau|rusko]] || m'''ol''' || моль |} ni'o lo saske cmene po'u zoi me. ''Lepidoptera'' .me cu smudu'i «lu se piltapla se nalci li'u» gi'e [[xelso]] lujvo gi'e gunma zoi me. ''λεπίς'' .me (to zo piltapla toi) jo'u zoi me. ''πτερόν'' .me (to zo nalci toi) .i [[purda'o zei xelso]] valsi lo toldi fa zoi me. ''ψυχή'' .me noi ke'a smudu'i zo pruxi .a zo selva'u ku'o ki'u lo nu lo toldi pu jai se krici fai lo ka ce'u xadyka'i lo remna pruxi == lo tcila be lo makcu toldi == ni'o lo makcu toldi cu dunli ji'i ro drata cinki lo ka ma kau stura lo [[xadni]] ni'o lo toldi cu banro lo milmitre be li 1.5 bi'i li 100 (to lo nalci na menre toi) .i ca'o jinvi lo du'u brarai lo toldi fa lo [[glauka zei toldi]] po'u la'o me. ''[[Thysania agrippina]]'' .me zi'e ne lo [[ketco]] tumla .i lo me ra toldi cu poi'i lo nalci be ke'a cu kuspe lo cenmitre be li 25 bi'i 30 .i lo .[[atlastoldi]] (to la'o me. ''Attacus atlas'' .me toi) ne lo snanu stuna [[xazdo]] tumla cu jai se jinvi fai lo ka lo sefta be lo nalci be ce'u cu brarai ===lo gansyjimca=== [[File:Antennae_ctb.png|thumb|su'o lo gansyjimca klesi pe lo donri toldi]] ni'o so'i da ka'e stura lo [[gansyjimca]] .i je so'i toldi jutlanzu cu se steci lo ka ma kau stura lo gansyjimca be ce'u .i zasti fa lo ciltytai gansyjimca .e lo planyseljipno gansyjimca (to noi ke'a ciltytai gi'e poi'i lo jipno pagbu be ke'a cu plana toi) .e lo komcytai gansyjimca (to noi pa mlana be ke'a cu se jimca so'i sirji toi) .e lo pimlytai gansyjimca (to noi ro re mlana be ke'a cu se jimca so'i sirji toi) .i cafne fa lo nu lo nakni lo fetsi cu frica lo ka ma kau stura lo gansyjimca be ce'u .i va'o lo nu frica kei lo nakni cu zmadytce lo fetsi lo ka ma kau ni lo gansyjimca be ce'u cu se viska jai frili .i lo toldi se pi'o lo gansyjimca be ri cu kakne lo ka ce'u [[sumne]] .i su'o toldi cu go'i lo ka ce'u [[palpi]] .a lo ka ce'u [[vu'irga'e]] .a lo ka ce'u ganse lo du'u ma kau [[nilglare]] .i lo nu ganse lo stimulu cu se rinka lo cmalu [[kerfa]] poi ke'a zvafai lo gansyjimca .i lo nu lo gansyjimca cu komcytai ja pimlytai cu se jalge lo nu lo sefta cu mutce calbramau ja'e lo nu lo ni sumnyka'e cu bramau .i lo nakni ki'u ru kakne lo ka ce'u ganse lo [[notpanci]] poi lo [[glebre|gletybredi]] fetsi pu dirce ke'a ku'o ca lo nu mutce zvada'o .i ru vajni lo toldi poi lo xa'ugri pe ke'a cu preja mutce ja'e lo nu na funca penmysi'u .i lo fetsi cu ganse fi lo ri gansyjimca fe lo du'u ma kau drani ciftoldi bo cidjyspati === moklu tutci === [[File:Butterfly_tongue.jpg|thumb|[[dicka'u zei cmavistci]] pixra lo toldi stedu pe fau lo nu lo djasakrango na ca'o se pilno gi'e se ki'u bo sarlytai]] ni'o lo [[moltci|moklu tutci]] be lo toldi cu zmadu lo me lo drata cinki moi lo ka ce'u steci mutce se pilno .i so'a toldi jutsi (to ro co'e po'u nai la'o me. [[Micropterygidae]] .me toi) zo'u lo nu makcybi'o cu se pagbu lo nu lo moklu tutci co'a clani [[tubnu]] .i lo moklu tutci pe tai ku na'o se pilno fi lo ka sakci lo djalitki kei gi'e se cmene zo [[djasakrango]] .i lo toldi jutsi cu fricysi'u lo ka ma kau nilclani lo djasakrango ni'o su'o toldi jutsi (to mu'a la'o me. [[Saturniidae]] .me .e la'o me. [[Lasocampidae]] .me toi) zo'u lo makcu na kakne lo ka citka ja pinxe .i je lo djasakrango cu [[tolfarvi]] mulno .i va'o ku lo makcu cu plika'e lo po'o se citka be vo'a bei ca lo nu vo'a cifnu === lo kanla === [[File:Pieris_rapae_head_Richard_Bartz.jpg|right|thumb|lo stedu be la'o me. ''[[Pieris rapae]]'' .me sei ka'e viska be lo kanla .e lo djasakrango]] === lo cutne === [[File:Microphoto-butterflywing2.jpg|thumb|cmavistci pixra lo piltapla se gacri ke toldi nalci]] [[File:Biston.betularia.f.carbonaria.7209.jpg|thumb|lo manska klesi be la'o me. ''[[Biston betularia]]'']] [[File:Heliconius_hecale_2_Richard_Bartz.jpg|thumb|lo nalci be la'o la. ''[[Heliconius ismenius]]'' .la]] ni'o lo [[cutne]] cu se pagbu ci da (to lo cracutne .e lo mijycutne .e lo rixycutne toi) noi ke'a djinytai gi'e se jimca lo muvdu rango .i ro pagbu cu se jimca pa gunma be lo re [[tuple]] .i so'i donri toldi cu poi'i lo pa moi be lo gunma be lo re tuple pu tolfarvi gi'e se pilno fi lo po'o ka ce'u lumcyse'i ni'o lo toldi cu kakne lo ka ce'u [[tirna]] .i lo [[kerlo]] be ra cu zvati ga lo trixe pagbu be lo cutne gi lo betfu === lo nalci === === lo betfu === === lo nenri be lo xadni === == lo tcila be lo ciftoldi == [[File:Laothoe_populi_3.jpg|thumb|la'o me. ''[[Laothoe populi]]'' .me poi ke'a cifnu]] [[File:Chenille_de_Grand_porte_queue_(macaon)_Fausses_pattes.jpg|thumb|lo betfu tuple be lo ciftoldi be lo [[rundini zei toldi]]]] [[File:Phlogophora.meticulosa.6965.jpg|thumb|lo stedu tcila be lo ciftoldi be la'o la. ''[[Phlogophora meticulosa]]'' .la]] === lo xadyclapau .e lo jimca === === lo frica tarmi === === lo nenri === == lo tcicrmimikri .e lo nunkajde == [[File:Inachis_io_beentree_brok_2005.jpg|thumb|[[skaruki zei toldi]]]] [[File:Aegeria_apiformis.jpg|thumb|la'o me. ''[[Aegeria apiformis]]'' .me noi ke'a vinsmi lo [[Vespa|bifcrvespa]]]] === lo makcu toldi === === lo ciftoldi === [[File:Deilephila_elpenor_2.jpg|thumb|lo ciftoldi tarmi be la'o me. ''[[Deilephila elpenor]]'' .me]] == lo jmive tadji .e lo nuntarti == === lo se tarti be lo makcu be'o je srana be lo nu cpacu lo cidja === [[File:Trinkender_Schmetterling.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Cynthia cardui]]'' .me pinxe lo [[spasatlitki]]]] [[File:PierisSaltLick.jpg|thumb|nu jmaji fa lo so'i mei be la'o me. ''Pieris rapae'' .me bu'u lo se zvati be lo [[silna]]]] [[File:Apatura_eat_frog_2010_G2.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Apatura]]'' .me pinxe fi lo morsi [[cimra]]]] === lo se tarti poi srana lo nu vofli === [[File:AnthocharisCardamines_1606Z1.jpg|thumb|lo [[narjyjipno zei toldi]] poi ke'a ca'o volfi]] [[File:Macroglossum_stellatarum01.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Macroglossum stellatarum]]'' .me ca gi vofli gi pinxe lo spasatlitki]] === lo se tarti be lo cifnu === ni'o lo ciftoldi ku noi lo stura be ke'a cu mutce co frica lo me lo makcu moi cu citka xoi ke'a mutce si'a co frica tu'a lo makcu .i na'o pa moi lo ro se citka be lo ciftoldi fa lo pilka be lo tsiju be fi ri .i zu'u nai ralju lo cidja be lo ciftoldi fa lo pagbu be lo spati be'o ku noi mupli ke'a fa lo [[pezli]] .e lo [[xrula]] .e lo [[grute]] .i so'i toldi jutsi cu poi'i lo se citka be ke'a spati jutsi cu so'u .a vei <abbr title="«lu ji'a sai li'u» smujbi">.ai'ai</abbr> so'u pa mei .i su'o so'u toldi jutsi ku zu'u nai zo'u cidja fa lo [[rectu]] (to mupli fa la'o me. ''[[Hyposmocoma molluscivora]]'' .me noi ke'a citka lo [[sonli]] toi) === lo nu renvi lo dunra === == lo nu rorci .e lo nu farvi == === lo tsiju === ni'o lo [[tsiju]] be lo toldi na'o snipa lo djaspa be ri .i na'o ku lo toldi se ta'i gi kargau te zu'e lo nu ri barkla kei lo pilka be lo tsiju gi co'a citka ri vau soi so'a drata cinki ke'a jai frica === lo nu kapyvi'i ca lo nu de'a banro === ni'o lo toldi cu [[kapyvi'i]] so'o roi lo nu ri cifnu .i soi ke'a jai zilfadni lo cinki cu cupra pu lo nu kapyvi'i kei ne'i lo zasti be xa'o ku skapi su'o cnino je bramau be ri skapi .i soi ke'a jai steci lo toldi zo'u lo nu lo skapi pe lo stedu cu farvi cu se pagbu lo nu ji'i pi ro lo stedu cu muvdu lo trixe be lo pagbu be lo xasti be xa'o ku skapi be'o poi me ri moi ni'o lo toldi ze'a lo nu lo cnino skapi cu farvi cu de'a kakne lo ka citka .i na'o se mo'u lo nu kapyvi'i cu pa moi lo se citka fa lo skapi poi ke'a mo'u se vikmi .i se ta'i bo lo toldi cu fanta lo nu lo [[lanbi]] poi ke'a se marji lo se vikmi skapi cu se xaksu === lo nu litru === ni'o lo nu co'a raunzu lo ka tilju kei gi'a co'u ka'e zvafa'i lo mapti cidja cu jai ca vikmi fai lo toldi lo nenri be lo canti be ri gi'e jai co'a litru lo darno be lo se xabju be ze'a lo nu citka gi'e banro .i na'o cpare lo spati mo'i co'u lo loldi gi'e ze'a cadzu ri .i ba bo sisku lo ka stuzi gi'e mapti lo nu makcybi'o kei lo mu'a ka zilbandu pi so'i lo [[solgu'i]] .a lo mu'a ka kunti gi'e calbrarau lo nu lo nalci fau gi banro gi sepli fi lo vacri fe ro drata .i lo nu litru fa lo toldi poi ke'a pu'o durcando cu ditybramau tu'a lo na ba durcando === lo da'a moi be lo nu kapyvi'i === [[File:Pupation_-_Inachis_io.jpg|right|thumb|nu lo skaruki zei toldi co'a iupna gi'e kapyvi'i lo ro moi co cifnu skapi (to kacmyxrazba pa roi ro mentu toi)]] [[File:Calospilos_sylvata_pupa.jpg|thumb|241x241px|nu iupna fa la'o me. ''[[Calospilos sylvata]]'' .me]] === lo ro moi be lo nu kapyvi'i === [[File:Schlupf_Inachis_io_(HS).ogg|thumb|nu lo skaruki zei toldi co'a makcu gi'e kapyvi'i lo iupna skapi (to lo ni sutra fa lo skina cu sarxe lo fatci toi)]] === lo nu zvasisku lo jutydu'i .e lo nu gletu === == lo danlu poi ke'a ta'e ckape lo toldi == [[Category:cinki]] [[Category:danlu]] 60f8bqmcwvyl801x5fec6v3r3xrz796 115444 115443 2026-09-01T16:48:31Z Kihurma 13124 dragau pa se batkyci'asre 115444 wikitext text/x-wiki {{na mulno}} ni'o lo '''toldi''' (to la'o me. Lepidoptera .me toi) fau lo nu ri se klesi ji'i 160 ki'o se skicu jutsi ne ji'i 130 jutlanzu zi'e ne 46 brajutlanzu cu zmadu ro .ordre be lo [[cinki]] be'o po'u nai lo [[cakcinki]] (to la'o me. Coleoptera .me toi) lo ka xo kau da jutsi ce'u .i ca ro nanca ji'i 700 cnino jutsi cu se zatfa'i .i su'a lo toldi cu zvati ro kontinenta po'u nai la ziptu'a<span class="cx-segment cx-highlight" data-segmentid="112"></span> <span class="cx-segment" data-segmentid="116"></span> == lo krasi be lo cmene == [[File:Cethosia_cyane.jpg|thumb|la'o me. ''[[Cethosia cyane]]'' .me]] ni'o zo ''toldi'' cu lojbo gismu gi'e se krasi lo valsi pe lo cnita gredile .i lo plana se ciska lerfu cu poi'i lo ka ke'a pagbu ce'u cu kampu zo ''toldi'' jo'u lo krasi valsi {| class="wikitable" ! krasi bangu !! lojbo lerpoi !! krasi valsi |- | [[jugbau|jungo]] || '''d'''ie || 蝶 (dié) |- | [[glibau|glico]] || by'''t'''rf'''l'''a'''i''' || butterfly |- | [[xinbau|xindo]] || '''t'''it'''li''' || तितली (titalī) |- | [[sanbau|spano]] || p'''oli'''i || polilla |- | [[rukybau|rusko]] || m'''ol''' || моль |} ni'o lo saske cmene po'u zoi me. ''Lepidoptera'' .me cu smudu'i «lu se piltapla se nalci li'u» gi'e [[xelso]] lujvo gi'e gunma zoi me. ''λεπίς'' .me (to zo piltapla toi) jo'u zoi me. ''πτερόν'' .me (to zo nalci toi) .i [[purda'o zei xelso]] valsi lo toldi fa zoi me. ''ψυχή'' .me noi ke'a smudu'i zo pruxi .a zo selva'u ku'o ki'u lo nu lo toldi pu jai se krici fai lo ka ce'u xadyka'i lo remna pruxi == lo tcila be lo makcu toldi == ni'o lo makcu toldi cu dunli ji'i ro drata cinki lo ka ma kau stura lo [[xadni]] ni'o lo toldi cu banro lo milmitre be li 1.5 bi'i li 100 (to lo nalci na menre toi) .i ca'o jinvi lo du'u brarai lo toldi fa lo [[glauka zei toldi]] po'u la'o me. ''[[Thysania agrippina]]'' .me zi'e ne lo [[ketco]] tumla .i lo me ra toldi cu poi'i lo nalci be ke'a cu kuspe lo cenmitre be li 25 bi'i 30 .i lo .[[atlastoldi]] (to la'o me. ''Attacus atlas'' .me toi) ne lo snanu stuna [[xazdo]] tumla cu jai se jinvi fai lo ka lo sefta be lo nalci be ce'u cu brarai ===lo gansyjimca=== [[File:Antennae_ctb.png|thumb|su'o lo gansyjimca klesi pe lo donri toldi]] ni'o so'i da ka'e stura lo [[gansyjimca]] .i je so'i toldi jutlanzu cu se steci lo ka ma kau stura lo gansyjimca be ce'u .i zasti fa lo ciltytai gansyjimca .e lo planyseljipno gansyjimca (to noi ke'a ciltytai gi'e poi'i lo jipno pagbu be ke'a cu plana toi) .e lo komcytai gansyjimca (to noi pa mlana be ke'a cu se jimca so'i sirji toi) .e lo pimlytai gansyjimca (to noi ro re mlana be ke'a cu se jimca so'i sirji toi) .i cafne fa lo nu lo nakni lo fetsi cu frica lo ka ma kau stura lo gansyjimca be ce'u .i va'o lo nu frica kei lo nakni cu zmadytce lo fetsi lo ka ma kau ni lo gansyjimca be ce'u cu se viska jai frili .i lo toldi se pi'o lo gansyjimca be ri cu kakne lo ka ce'u [[sumne]] .i su'o toldi cu go'i lo ka ce'u [[palpi]] .a lo ka ce'u [[vu'irga'e]] .a lo ka ce'u ganse lo du'u ma kau [[nilglare]] .i lo nu ganse lo stimulu cu se rinka lo cmalu [[kerfa]] poi ke'a zvafai lo gansyjimca .i lo nu lo gansyjimca cu komcytai ja pimlytai cu se jalge lo nu lo sefta cu mutce calbramau ja'e lo nu lo ni sumnyka'e cu bramau .i lo nakni ki'u ru kakne lo ka ce'u ganse lo [[notpanci]] poi lo [[glebre|gletybredi]] fetsi pu dirce ke'a ku'o ca lo nu mutce zvada'o .i ru vajni lo toldi poi lo xa'ugri pe ke'a cu preja mutce ja'e lo nu na funca penmysi'u .i lo fetsi cu ganse fi lo ri gansyjimca fe lo du'u ma kau drani ciftoldi bo cidjyspati === moklu tutci === [[File:Butterfly_tongue.jpg|thumb|[[dicka'u zei cmavistci]] pixra lo toldi stedu pe fau lo nu lo djasakrango na ca'o se pilno gi'e se ki'u bo sarlytai]] ni'o lo [[moltci|moklu tutci]] be lo toldi cu zmadu lo me lo drata cinki moi lo ka ce'u steci mutce se pilno .i so'a toldi jutsi (to ro co'e po'u nai la'o me. [[Micropterygidae]] .me toi) zo'u lo nu makcybi'o cu se pagbu lo nu lo moklu tutci co'a clani [[tubnu]] .i lo moklu tutci pe tai ku na'o se pilno fi lo ka sakci lo djalitki kei gi'e se cmene zo [[djasakrango]] .i lo toldi jutsi cu fricysi'u lo ka ma kau nilclani lo djasakrango ni'o su'o toldi jutsi (to mu'a la'o me. [[Saturniidae]] .me .e la'o me. [[Lasocampidae]] .me toi) zo'u lo makcu na kakne lo ka citka ja pinxe .i je lo djasakrango cu [[tolfarvi]] mulno .i va'o ku lo makcu cu plika'e lo po'o se citka be vo'a bei ca lo nu vo'a cifnu === lo kanla === [[File:Pieris_rapae_head_Richard_Bartz.jpg|right|thumb|lo stedu be la'o me. ''[[Pieris rapae]]'' .me sei ka'e viska be lo kanla .e lo djasakrango]] === lo cutne === [[File:Microphoto-butterflywing2.jpg|thumb|cmavistci pixra lo piltapla se gacri ke toldi nalci]] [[File:Biston.betularia.f.carbonaria.7209.jpg|thumb|lo manska klesi be la'o me. ''[[Biston betularia]]'']] [[File:Heliconius_hecale_2_Richard_Bartz.jpg|thumb|lo nalci be la'o la. ''[[Heliconius ismenius]]'' .la]] ni'o lo [[cutne]] cu se pagbu ci da (to lo cracutne .e lo mijycutne .e lo rixycutne toi) noi ke'a djinytai gi'e se jimca lo muvdu rango .i ro pagbu cu se jimca pa gunma be lo re [[tuple]] .i so'i donri toldi cu poi'i lo pa moi be lo gunma be lo re tuple pu tolfarvi gi'e se pilno fi lo po'o ka ce'u lumcyse'i ni'o lo toldi cu kakne lo ka ce'u [[tirna]] .i lo [[kerlo]] be ra cu zvati ga lo trixe pagbu be lo cutne gi lo betfu === lo nalci === === lo betfu === === lo nenri be lo xadni === == lo tcila be lo ciftoldi == [[File:Laothoe_populi_3.jpg|thumb|la'o me. ''[[Laothoe populi]]'' .me poi ke'a cifnu]] [[File:Chenille_de_Grand_porte_queue_(macaon)_Fausses_pattes.jpg|thumb|lo betfu tuple be lo ciftoldi be lo [[rundini zei toldi]]]] [[File:Phlogophora.meticulosa.6965.jpg|thumb|lo stedu tcila be lo ciftoldi be la'o la. ''[[Phlogophora meticulosa]]'' .la]] === lo xadyclapau .e lo jimca === === lo frica tarmi === === lo nenri === == lo tcicrmimikri .e lo nunkajde == [[File:Inachis_io_beentree_brok_2005.jpg|thumb|[[skaruki zei toldi]]]] [[File:Aegeria_apiformis.jpg|thumb|la'o me. ''[[Aegeria apiformis]]'' .me noi ke'a vinsmi lo [[Vespa|bifcrvespa]]]] === lo makcu toldi === === lo ciftoldi === [[File:Deilephila_elpenor_2.jpg|thumb|lo ciftoldi tarmi be la'o me. ''[[Deilephila elpenor]]'' .me]] == lo jmive tadji .e lo nuntarti == === lo se tarti be lo makcu be'o je srana be lo nu cpacu lo cidja === [[File:Trinkender_Schmetterling.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Cynthia cardui]]'' .me pinxe lo [[spasatlitki]]]] [[File:PierisSaltLick.jpg|thumb|nu jmaji fa lo so'i mei be la'o me. ''Pieris rapae'' .me bu'u lo se zvati be lo [[silna]]]] [[File:Apatura_eat_frog_2010_G2.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Apatura]]'' .me pinxe fi lo morsi [[cimra]]]] === lo se tarti poi srana lo nu vofli === [[File:AnthocharisCardamines_1606Z1.jpg|thumb|lo [[narjyjipno zei toldi]] poi ke'a ca'o volfi]] [[File:Macroglossum_stellatarum01.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Macroglossum stellatarum]]'' .me ca gi vofli gi pinxe lo spasatlitki]] === lo se tarti be lo cifnu === ni'o lo ciftoldi ku noi lo stura be ke'a cu mutce co frica lo me lo makcu moi cu citka xoi ke'a mutce si'a co frica tu'a lo makcu .i na'o pa moi lo ro se citka be lo ciftoldi fa lo pilka be lo tsiju be fi ri .i zu'u nai ralju lo cidja be lo ciftoldi fa lo pagbu be lo spati be'o ku noi mupli ke'a fa lo [[pezli]] .e lo [[xrula]] .e lo [[grute]] .i so'i toldi jutsi cu poi'i lo se citka be ke'a spati jutsi cu so'u .a vei <abbr title="«lu ji'a sai li'u» smujbi">.ai'ai</abbr> so'u pa mei .i su'o so'u toldi jutsi ku zu'u nai zo'u cidja fa lo [[rectu]] (to mupli fa la'o me. ''[[Hyposmocoma molluscivora]]'' .me noi ke'a citka lo [[sonli]] toi) === lo nu renvi lo dunra === == lo nu rorci .e lo nu farvi == === lo tsiju === ni'o lo [[tsiju]] be lo toldi na'o snipa lo djaspa be ri .i na'o ku lo toldi se ta'i gi kargau te zu'e lo nu ri barkla kei lo pilka be lo tsiju gi co'a citka ri vau soi so'a drata cinki ke'a jai frica === lo nu kapyvi'i ca lo nu de'a banro === ni'o lo toldi cu [[kapyvi'i]] so'o roi lo nu ri cifnu .i soi ke'a jai zilfadni lo cinki cu cupra pu lo nu kapyvi'i kei ne'i lo zasti be xa'o ku skapi su'o cnino je bramau be ri skapi .i soi ke'a jai steci lo toldi zo'u lo nu lo skapi pe lo stedu cu farvi cu se pagbu lo nu ji'i pi ro lo stedu cu muvdu lo trixe be lo pagbu be lo zasti be xa'o ku skapi be'o poi me ri moi ni'o lo toldi ze'a lo nu lo cnino skapi cu farvi cu de'a kakne lo ka citka .i na'o se mo'u lo nu kapyvi'i cu pa moi lo se citka fa lo skapi poi ke'a mo'u se vikmi .i se ta'i bo lo toldi cu fanta lo nu lo [[lanbi]] poi ke'a se marji lo se vikmi skapi cu se xaksu === lo nu litru === ni'o lo nu co'a raunzu lo ka tilju kei gi'a co'u ka'e zvafa'i lo mapti cidja cu jai ca vikmi fai lo toldi lo nenri be lo canti be ri gi'e jai co'a litru lo darno be lo se xabju be ze'a lo nu citka gi'e banro .i na'o cpare lo spati mo'i co'u lo loldi gi'e ze'a cadzu ri .i ba bo sisku lo ka stuzi gi'e mapti lo nu makcybi'o kei lo mu'a ka zilbandu pi so'i lo [[solgu'i]] .a lo mu'a ka kunti gi'e calbrarau lo nu lo nalci fau gi banro gi sepli fi lo vacri fe ro drata .i lo nu litru fa lo toldi poi ke'a pu'o durcando cu ditybramau tu'a lo na ba durcando === lo da'a moi be lo nu kapyvi'i === [[File:Pupation_-_Inachis_io.jpg|right|thumb|nu lo skaruki zei toldi co'a iupna gi'e kapyvi'i lo ro moi co cifnu skapi (to kacmyxrazba pa roi ro mentu toi)]] [[File:Calospilos_sylvata_pupa.jpg|thumb|241x241px|nu iupna fa la'o me. ''[[Calospilos sylvata]]'' .me]] === lo ro moi be lo nu kapyvi'i === [[File:Schlupf_Inachis_io_(HS).ogg|thumb|nu lo skaruki zei toldi co'a makcu gi'e kapyvi'i lo iupna skapi (to lo ni sutra fa lo skina cu sarxe lo fatci toi)]] === lo nu zvasisku lo jutydu'i .e lo nu gletu === == lo danlu poi ke'a ta'e ckape lo toldi == [[Category:cinki]] [[Category:danlu]] en8ufymcaefykqvv21fyxum3x61wjzn 115445 115444 2026-09-01T16:53:39Z Kihurma 13124 /* lo nu rorci .e lo nu farvi */ zo ri pu na'e mutce co mapti 115445 wikitext text/x-wiki {{na mulno}} ni'o lo '''toldi''' (to la'o me. Lepidoptera .me toi) fau lo nu ri se klesi ji'i 160 ki'o se skicu jutsi ne ji'i 130 jutlanzu zi'e ne 46 brajutlanzu cu zmadu ro .ordre be lo [[cinki]] be'o po'u nai lo [[cakcinki]] (to la'o me. Coleoptera .me toi) lo ka xo kau da jutsi ce'u .i ca ro nanca ji'i 700 cnino jutsi cu se zatfa'i .i su'a lo toldi cu zvati ro kontinenta po'u nai la ziptu'a<span class="cx-segment cx-highlight" data-segmentid="112"></span> <span class="cx-segment" data-segmentid="116"></span> == lo krasi be lo cmene == [[File:Cethosia_cyane.jpg|thumb|la'o me. ''[[Cethosia cyane]]'' .me]] ni'o zo ''toldi'' cu lojbo gismu gi'e se krasi lo valsi pe lo cnita gredile .i lo plana se ciska lerfu cu poi'i lo ka ke'a pagbu ce'u cu kampu zo ''toldi'' jo'u lo krasi valsi {| class="wikitable" ! krasi bangu !! lojbo lerpoi !! krasi valsi |- | [[jugbau|jungo]] || '''d'''ie || 蝶 (dié) |- | [[glibau|glico]] || by'''t'''rf'''l'''a'''i''' || butterfly |- | [[xinbau|xindo]] || '''t'''it'''li''' || तितली (titalī) |- | [[sanbau|spano]] || p'''oli'''i || polilla |- | [[rukybau|rusko]] || m'''ol''' || моль |} ni'o lo saske cmene po'u zoi me. ''Lepidoptera'' .me cu smudu'i «lu se piltapla se nalci li'u» gi'e [[xelso]] lujvo gi'e gunma zoi me. ''λεπίς'' .me (to zo piltapla toi) jo'u zoi me. ''πτερόν'' .me (to zo nalci toi) .i [[purda'o zei xelso]] valsi lo toldi fa zoi me. ''ψυχή'' .me noi ke'a smudu'i zo pruxi .a zo selva'u ku'o ki'u lo nu lo toldi pu jai se krici fai lo ka ce'u xadyka'i lo remna pruxi == lo tcila be lo makcu toldi == ni'o lo makcu toldi cu dunli ji'i ro drata cinki lo ka ma kau stura lo [[xadni]] ni'o lo toldi cu banro lo milmitre be li 1.5 bi'i li 100 (to lo nalci na menre toi) .i ca'o jinvi lo du'u brarai lo toldi fa lo [[glauka zei toldi]] po'u la'o me. ''[[Thysania agrippina]]'' .me zi'e ne lo [[ketco]] tumla .i lo me ra toldi cu poi'i lo nalci be ke'a cu kuspe lo cenmitre be li 25 bi'i 30 .i lo .[[atlastoldi]] (to la'o me. ''Attacus atlas'' .me toi) ne lo snanu stuna [[xazdo]] tumla cu jai se jinvi fai lo ka lo sefta be lo nalci be ce'u cu brarai ===lo gansyjimca=== [[File:Antennae_ctb.png|thumb|su'o lo gansyjimca klesi pe lo donri toldi]] ni'o so'i da ka'e stura lo [[gansyjimca]] .i je so'i toldi jutlanzu cu se steci lo ka ma kau stura lo gansyjimca be ce'u .i zasti fa lo ciltytai gansyjimca .e lo planyseljipno gansyjimca (to noi ke'a ciltytai gi'e poi'i lo jipno pagbu be ke'a cu plana toi) .e lo komcytai gansyjimca (to noi pa mlana be ke'a cu se jimca so'i sirji toi) .e lo pimlytai gansyjimca (to noi ro re mlana be ke'a cu se jimca so'i sirji toi) .i cafne fa lo nu lo nakni lo fetsi cu frica lo ka ma kau stura lo gansyjimca be ce'u .i va'o lo nu frica kei lo nakni cu zmadytce lo fetsi lo ka ma kau ni lo gansyjimca be ce'u cu se viska jai frili .i lo toldi se pi'o lo gansyjimca be ri cu kakne lo ka ce'u [[sumne]] .i su'o toldi cu go'i lo ka ce'u [[palpi]] .a lo ka ce'u [[vu'irga'e]] .a lo ka ce'u ganse lo du'u ma kau [[nilglare]] .i lo nu ganse lo stimulu cu se rinka lo cmalu [[kerfa]] poi ke'a zvafai lo gansyjimca .i lo nu lo gansyjimca cu komcytai ja pimlytai cu se jalge lo nu lo sefta cu mutce calbramau ja'e lo nu lo ni sumnyka'e cu bramau .i lo nakni ki'u ru kakne lo ka ce'u ganse lo [[notpanci]] poi lo [[glebre|gletybredi]] fetsi pu dirce ke'a ku'o ca lo nu mutce zvada'o .i ru vajni lo toldi poi lo xa'ugri pe ke'a cu preja mutce ja'e lo nu na funca penmysi'u .i lo fetsi cu ganse fi lo ri gansyjimca fe lo du'u ma kau drani ciftoldi bo cidjyspati === moklu tutci === [[File:Butterfly_tongue.jpg|thumb|[[dicka'u zei cmavistci]] pixra lo toldi stedu pe fau lo nu lo djasakrango na ca'o se pilno gi'e se ki'u bo sarlytai]] ni'o lo [[moltci|moklu tutci]] be lo toldi cu zmadu lo me lo drata cinki moi lo ka ce'u steci mutce se pilno .i so'a toldi jutsi (to ro co'e po'u nai la'o me. [[Micropterygidae]] .me toi) zo'u lo nu makcybi'o cu se pagbu lo nu lo moklu tutci co'a clani [[tubnu]] .i lo moklu tutci pe tai ku na'o se pilno fi lo ka sakci lo djalitki kei gi'e se cmene zo [[djasakrango]] .i lo toldi jutsi cu fricysi'u lo ka ma kau nilclani lo djasakrango ni'o su'o toldi jutsi (to mu'a la'o me. [[Saturniidae]] .me .e la'o me. [[Lasocampidae]] .me toi) zo'u lo makcu na kakne lo ka citka ja pinxe .i je lo djasakrango cu [[tolfarvi]] mulno .i va'o ku lo makcu cu plika'e lo po'o se citka be vo'a bei ca lo nu vo'a cifnu === lo kanla === [[File:Pieris_rapae_head_Richard_Bartz.jpg|right|thumb|lo stedu be la'o me. ''[[Pieris rapae]]'' .me sei ka'e viska be lo kanla .e lo djasakrango]] === lo cutne === [[File:Microphoto-butterflywing2.jpg|thumb|cmavistci pixra lo piltapla se gacri ke toldi nalci]] [[File:Biston.betularia.f.carbonaria.7209.jpg|thumb|lo manska klesi be la'o me. ''[[Biston betularia]]'']] [[File:Heliconius_hecale_2_Richard_Bartz.jpg|thumb|lo nalci be la'o la. ''[[Heliconius ismenius]]'' .la]] ni'o lo [[cutne]] cu se pagbu ci da (to lo cracutne .e lo mijycutne .e lo rixycutne toi) noi ke'a djinytai gi'e se jimca lo muvdu rango .i ro pagbu cu se jimca pa gunma be lo re [[tuple]] .i so'i donri toldi cu poi'i lo pa moi be lo gunma be lo re tuple pu tolfarvi gi'e se pilno fi lo po'o ka ce'u lumcyse'i ni'o lo toldi cu kakne lo ka ce'u [[tirna]] .i lo [[kerlo]] be ra cu zvati ga lo trixe pagbu be lo cutne gi lo betfu === lo nalci === === lo betfu === === lo nenri be lo xadni === == lo tcila be lo ciftoldi == [[File:Laothoe_populi_3.jpg|thumb|la'o me. ''[[Laothoe populi]]'' .me poi ke'a cifnu]] [[File:Chenille_de_Grand_porte_queue_(macaon)_Fausses_pattes.jpg|thumb|lo betfu tuple be lo ciftoldi be lo [[rundini zei toldi]]]] [[File:Phlogophora.meticulosa.6965.jpg|thumb|lo stedu tcila be lo ciftoldi be la'o la. ''[[Phlogophora meticulosa]]'' .la]] === lo xadyclapau .e lo jimca === === lo frica tarmi === === lo nenri === == lo tcicrmimikri .e lo nunkajde == [[File:Inachis_io_beentree_brok_2005.jpg|thumb|[[skaruki zei toldi]]]] [[File:Aegeria_apiformis.jpg|thumb|la'o me. ''[[Aegeria apiformis]]'' .me noi ke'a vinsmi lo [[Vespa|bifcrvespa]]]] === lo makcu toldi === === lo ciftoldi === [[File:Deilephila_elpenor_2.jpg|thumb|lo ciftoldi tarmi be la'o me. ''[[Deilephila elpenor]]'' .me]] == lo jmive tadji .e lo nuntarti == === lo se tarti be lo makcu be'o je srana be lo nu cpacu lo cidja === [[File:Trinkender_Schmetterling.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Cynthia cardui]]'' .me pinxe lo [[spasatlitki]]]] [[File:PierisSaltLick.jpg|thumb|nu jmaji fa lo so'i mei be la'o me. ''Pieris rapae'' .me bu'u lo se zvati be lo [[silna]]]] [[File:Apatura_eat_frog_2010_G2.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Apatura]]'' .me pinxe fi lo morsi [[cimra]]]] === lo se tarti poi srana lo nu vofli === [[File:AnthocharisCardamines_1606Z1.jpg|thumb|lo [[narjyjipno zei toldi]] poi ke'a ca'o volfi]] [[File:Macroglossum_stellatarum01.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Macroglossum stellatarum]]'' .me ca gi vofli gi pinxe lo spasatlitki]] === lo se tarti be lo cifnu === ni'o lo ciftoldi ku noi lo stura be ke'a cu mutce co frica lo me lo makcu moi cu citka xoi ke'a mutce si'a co frica tu'a lo makcu .i na'o pa moi lo ro se citka be lo ciftoldi fa lo pilka be lo tsiju be fi ri .i zu'u nai ralju lo cidja be lo ciftoldi fa lo pagbu be lo spati be'o ku noi mupli ke'a fa lo [[pezli]] .e lo [[xrula]] .e lo [[grute]] .i so'i toldi jutsi cu poi'i lo se citka be ke'a spati jutsi cu so'u .a vei <abbr title="«lu ji'a sai li'u» smujbi">.ai'ai</abbr> so'u pa mei .i su'o so'u toldi jutsi ku zu'u nai zo'u cidja fa lo [[rectu]] (to mupli fa la'o me. ''[[Hyposmocoma molluscivora]]'' .me noi ke'a citka lo [[sonli]] toi) === lo nu renvi lo dunra === == lo nu rorci .e lo nu farvi == === lo tsiju === ni'o lo [[tsiju]] be lo toldi na'o snipa lo djaspa be ri .i na'o ku lo toldi se ta'i gi kargau te zu'e lo nu ri barkla kei lo tsiju pilka gi co'a citka ri vau soi so'a drata cinki ke'a jai frica === lo nu kapyvi'i ca lo nu de'a banro === ni'o lo toldi cu [[kapyvi'i]] so'o roi lo nu ri cifnu .i soi ke'a jai zilfadni lo cinki cu cupra pu lo nu kapyvi'i kei ne'i lo zasti be xa'o ku skapi su'o cnino je bramau be ri skapi .i soi ke'a jai steci lo toldi zo'u lo nu lo skapi pe lo stedu cu farvi cu se pagbu lo nu ji'i pi ro lo stedu cu muvdu lo trixe be lo pagbu be lo zasti be xa'o ku skapi be'o poi me ri moi ni'o lo toldi ze'a lo nu lo cnino skapi cu farvi cu de'a kakne lo ka citka .i na'o se mo'u lo nu kapyvi'i cu pa moi lo se citka fa lo skapi poi ke'a mo'u se vikmi .i se ta'i bo lo toldi cu fanta lo nu lo [[lanbi]] poi ke'a se marji lo se vikmi skapi cu se xaksu === lo nu litru === ni'o lo nu co'a raunzu lo ka tilju kei gi'a co'u ka'e zvafa'i lo mapti cidja cu jai ca vikmi fai lo toldi lo nenri be lo canti be ri gi'e jai co'a litru lo darno be lo se xabju be ze'a lo nu citka gi'e banro .i na'o cpare lo spati mo'i co'u lo loldi gi'e ze'a cadzu ri .i ba bo sisku lo ka stuzi gi'e mapti lo nu makcybi'o kei lo mu'a ka zilbandu pi so'i lo [[solgu'i]] .a lo mu'a ka kunti gi'e calbrarau lo nu lo nalci fau gi banro gi sepli fi lo vacri fe ro drata .i lo nu litru fa lo toldi poi ke'a pu'o durcando cu ditybramau tu'a lo na ba durcando === lo da'a moi be lo nu kapyvi'i === [[File:Pupation_-_Inachis_io.jpg|right|thumb|nu lo skaruki zei toldi co'a iupna gi'e kapyvi'i lo ro moi co cifnu skapi (to kacmyxrazba pa roi ro mentu toi)]] [[File:Calospilos_sylvata_pupa.jpg|thumb|241x241px|nu iupna fa la'o me. ''[[Calospilos sylvata]]'' .me]] === lo ro moi be lo nu kapyvi'i === [[File:Schlupf_Inachis_io_(HS).ogg|thumb|nu lo skaruki zei toldi co'a makcu gi'e kapyvi'i lo iupna skapi (to lo ni sutra fa lo skina cu sarxe lo fatci toi)]] === lo nu zvasisku lo jutydu'i .e lo nu gletu === == lo danlu poi ke'a ta'e ckape lo toldi == [[Category:cinki]] [[Category:danlu]] njbmlnziea56arzjphaztvqji6gckva 115446 115445 2026-09-01T18:54:40Z Kihurma 13124 /* lo nu litru */ zo kei 115446 wikitext text/x-wiki {{na mulno}} ni'o lo '''toldi''' (to la'o me. Lepidoptera .me toi) fau lo nu ri se klesi ji'i 160 ki'o se skicu jutsi ne ji'i 130 jutlanzu zi'e ne 46 brajutlanzu cu zmadu ro .ordre be lo [[cinki]] be'o po'u nai lo [[cakcinki]] (to la'o me. Coleoptera .me toi) lo ka xo kau da jutsi ce'u .i ca ro nanca ji'i 700 cnino jutsi cu se zatfa'i .i su'a lo toldi cu zvati ro kontinenta po'u nai la ziptu'a<span class="cx-segment cx-highlight" data-segmentid="112"></span> <span class="cx-segment" data-segmentid="116"></span> == lo krasi be lo cmene == [[File:Cethosia_cyane.jpg|thumb|la'o me. ''[[Cethosia cyane]]'' .me]] ni'o zo ''toldi'' cu lojbo gismu gi'e se krasi lo valsi pe lo cnita gredile .i lo plana se ciska lerfu cu poi'i lo ka ke'a pagbu ce'u cu kampu zo ''toldi'' jo'u lo krasi valsi {| class="wikitable" ! krasi bangu !! lojbo lerpoi !! krasi valsi |- | [[jugbau|jungo]] || '''d'''ie || 蝶 (dié) |- | [[glibau|glico]] || by'''t'''rf'''l'''a'''i''' || butterfly |- | [[xinbau|xindo]] || '''t'''it'''li''' || तितली (titalī) |- | [[sanbau|spano]] || p'''oli'''i || polilla |- | [[rukybau|rusko]] || m'''ol''' || моль |} ni'o lo saske cmene po'u zoi me. ''Lepidoptera'' .me cu smudu'i «lu se piltapla se nalci li'u» gi'e [[xelso]] lujvo gi'e gunma zoi me. ''λεπίς'' .me (to zo piltapla toi) jo'u zoi me. ''πτερόν'' .me (to zo nalci toi) .i [[purda'o zei xelso]] valsi lo toldi fa zoi me. ''ψυχή'' .me noi ke'a smudu'i zo pruxi .a zo selva'u ku'o ki'u lo nu lo toldi pu jai se krici fai lo ka ce'u xadyka'i lo remna pruxi == lo tcila be lo makcu toldi == ni'o lo makcu toldi cu dunli ji'i ro drata cinki lo ka ma kau stura lo [[xadni]] ni'o lo toldi cu banro lo milmitre be li 1.5 bi'i li 100 (to lo nalci na menre toi) .i ca'o jinvi lo du'u brarai lo toldi fa lo [[glauka zei toldi]] po'u la'o me. ''[[Thysania agrippina]]'' .me zi'e ne lo [[ketco]] tumla .i lo me ra toldi cu poi'i lo nalci be ke'a cu kuspe lo cenmitre be li 25 bi'i 30 .i lo .[[atlastoldi]] (to la'o me. ''Attacus atlas'' .me toi) ne lo snanu stuna [[xazdo]] tumla cu jai se jinvi fai lo ka lo sefta be lo nalci be ce'u cu brarai ===lo gansyjimca=== [[File:Antennae_ctb.png|thumb|su'o lo gansyjimca klesi pe lo donri toldi]] ni'o so'i da ka'e stura lo [[gansyjimca]] .i je so'i toldi jutlanzu cu se steci lo ka ma kau stura lo gansyjimca be ce'u .i zasti fa lo ciltytai gansyjimca .e lo planyseljipno gansyjimca (to noi ke'a ciltytai gi'e poi'i lo jipno pagbu be ke'a cu plana toi) .e lo komcytai gansyjimca (to noi pa mlana be ke'a cu se jimca so'i sirji toi) .e lo pimlytai gansyjimca (to noi ro re mlana be ke'a cu se jimca so'i sirji toi) .i cafne fa lo nu lo nakni lo fetsi cu frica lo ka ma kau stura lo gansyjimca be ce'u .i va'o lo nu frica kei lo nakni cu zmadytce lo fetsi lo ka ma kau ni lo gansyjimca be ce'u cu se viska jai frili .i lo toldi se pi'o lo gansyjimca be ri cu kakne lo ka ce'u [[sumne]] .i su'o toldi cu go'i lo ka ce'u [[palpi]] .a lo ka ce'u [[vu'irga'e]] .a lo ka ce'u ganse lo du'u ma kau [[nilglare]] .i lo nu ganse lo stimulu cu se rinka lo cmalu [[kerfa]] poi ke'a zvafai lo gansyjimca .i lo nu lo gansyjimca cu komcytai ja pimlytai cu se jalge lo nu lo sefta cu mutce calbramau ja'e lo nu lo ni sumnyka'e cu bramau .i lo nakni ki'u ru kakne lo ka ce'u ganse lo [[notpanci]] poi lo [[glebre|gletybredi]] fetsi pu dirce ke'a ku'o ca lo nu mutce zvada'o .i ru vajni lo toldi poi lo xa'ugri pe ke'a cu preja mutce ja'e lo nu na funca penmysi'u .i lo fetsi cu ganse fi lo ri gansyjimca fe lo du'u ma kau drani ciftoldi bo cidjyspati === moklu tutci === [[File:Butterfly_tongue.jpg|thumb|[[dicka'u zei cmavistci]] pixra lo toldi stedu pe fau lo nu lo djasakrango na ca'o se pilno gi'e se ki'u bo sarlytai]] ni'o lo [[moltci|moklu tutci]] be lo toldi cu zmadu lo me lo drata cinki moi lo ka ce'u steci mutce se pilno .i so'a toldi jutsi (to ro co'e po'u nai la'o me. [[Micropterygidae]] .me toi) zo'u lo nu makcybi'o cu se pagbu lo nu lo moklu tutci co'a clani [[tubnu]] .i lo moklu tutci pe tai ku na'o se pilno fi lo ka sakci lo djalitki kei gi'e se cmene zo [[djasakrango]] .i lo toldi jutsi cu fricysi'u lo ka ma kau nilclani lo djasakrango ni'o su'o toldi jutsi (to mu'a la'o me. [[Saturniidae]] .me .e la'o me. [[Lasocampidae]] .me toi) zo'u lo makcu na kakne lo ka citka ja pinxe .i je lo djasakrango cu [[tolfarvi]] mulno .i va'o ku lo makcu cu plika'e lo po'o se citka be vo'a bei ca lo nu vo'a cifnu === lo kanla === [[File:Pieris_rapae_head_Richard_Bartz.jpg|right|thumb|lo stedu be la'o me. ''[[Pieris rapae]]'' .me sei ka'e viska be lo kanla .e lo djasakrango]] === lo cutne === [[File:Microphoto-butterflywing2.jpg|thumb|cmavistci pixra lo piltapla se gacri ke toldi nalci]] [[File:Biston.betularia.f.carbonaria.7209.jpg|thumb|lo manska klesi be la'o me. ''[[Biston betularia]]'']] [[File:Heliconius_hecale_2_Richard_Bartz.jpg|thumb|lo nalci be la'o la. ''[[Heliconius ismenius]]'' .la]] ni'o lo [[cutne]] cu se pagbu ci da (to lo cracutne .e lo mijycutne .e lo rixycutne toi) noi ke'a djinytai gi'e se jimca lo muvdu rango .i ro pagbu cu se jimca pa gunma be lo re [[tuple]] .i so'i donri toldi cu poi'i lo pa moi be lo gunma be lo re tuple pu tolfarvi gi'e se pilno fi lo po'o ka ce'u lumcyse'i ni'o lo toldi cu kakne lo ka ce'u [[tirna]] .i lo [[kerlo]] be ra cu zvati ga lo trixe pagbu be lo cutne gi lo betfu === lo nalci === === lo betfu === === lo nenri be lo xadni === == lo tcila be lo ciftoldi == [[File:Laothoe_populi_3.jpg|thumb|la'o me. ''[[Laothoe populi]]'' .me poi ke'a cifnu]] [[File:Chenille_de_Grand_porte_queue_(macaon)_Fausses_pattes.jpg|thumb|lo betfu tuple be lo ciftoldi be lo [[rundini zei toldi]]]] [[File:Phlogophora.meticulosa.6965.jpg|thumb|lo stedu tcila be lo ciftoldi be la'o la. ''[[Phlogophora meticulosa]]'' .la]] === lo xadyclapau .e lo jimca === === lo frica tarmi === === lo nenri === == lo tcicrmimikri .e lo nunkajde == [[File:Inachis_io_beentree_brok_2005.jpg|thumb|[[skaruki zei toldi]]]] [[File:Aegeria_apiformis.jpg|thumb|la'o me. ''[[Aegeria apiformis]]'' .me noi ke'a vinsmi lo [[Vespa|bifcrvespa]]]] === lo makcu toldi === === lo ciftoldi === [[File:Deilephila_elpenor_2.jpg|thumb|lo ciftoldi tarmi be la'o me. ''[[Deilephila elpenor]]'' .me]] == lo jmive tadji .e lo nuntarti == === lo se tarti be lo makcu be'o je srana be lo nu cpacu lo cidja === [[File:Trinkender_Schmetterling.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Cynthia cardui]]'' .me pinxe lo [[spasatlitki]]]] [[File:PierisSaltLick.jpg|thumb|nu jmaji fa lo so'i mei be la'o me. ''Pieris rapae'' .me bu'u lo se zvati be lo [[silna]]]] [[File:Apatura_eat_frog_2010_G2.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Apatura]]'' .me pinxe fi lo morsi [[cimra]]]] === lo se tarti poi srana lo nu vofli === [[File:AnthocharisCardamines_1606Z1.jpg|thumb|lo [[narjyjipno zei toldi]] poi ke'a ca'o volfi]] [[File:Macroglossum_stellatarum01.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Macroglossum stellatarum]]'' .me ca gi vofli gi pinxe lo spasatlitki]] === lo se tarti be lo cifnu === ni'o lo ciftoldi ku noi lo stura be ke'a cu mutce co frica lo me lo makcu moi cu citka xoi ke'a mutce si'a co frica tu'a lo makcu .i na'o pa moi lo ro se citka be lo ciftoldi fa lo pilka be lo tsiju be fi ri .i zu'u nai ralju lo cidja be lo ciftoldi fa lo pagbu be lo spati be'o ku noi mupli ke'a fa lo [[pezli]] .e lo [[xrula]] .e lo [[grute]] .i so'i toldi jutsi cu poi'i lo se citka be ke'a spati jutsi cu so'u .a vei <abbr title="«lu ji'a sai li'u» smujbi">.ai'ai</abbr> so'u pa mei .i su'o so'u toldi jutsi ku zu'u nai zo'u cidja fa lo [[rectu]] (to mupli fa la'o me. ''[[Hyposmocoma molluscivora]]'' .me noi ke'a citka lo [[sonli]] toi) === lo nu renvi lo dunra === == lo nu rorci .e lo nu farvi == === lo tsiju === ni'o lo [[tsiju]] be lo toldi na'o snipa lo djaspa be ri .i na'o ku lo toldi se ta'i gi kargau te zu'e lo nu ri barkla kei lo tsiju pilka gi co'a citka ri vau soi so'a drata cinki ke'a jai frica === lo nu kapyvi'i ca lo nu de'a banro === ni'o lo toldi cu [[kapyvi'i]] so'o roi lo nu ri cifnu .i soi ke'a jai zilfadni lo cinki cu cupra pu lo nu kapyvi'i kei ne'i lo zasti be xa'o ku skapi su'o cnino je bramau be ri skapi .i soi ke'a jai steci lo toldi zo'u lo nu lo skapi pe lo stedu cu farvi cu se pagbu lo nu ji'i pi ro lo stedu cu muvdu lo trixe be lo pagbu be lo zasti be xa'o ku skapi be'o poi me ri moi ni'o lo toldi ze'a lo nu lo cnino skapi cu farvi cu de'a kakne lo ka citka .i na'o se mo'u lo nu kapyvi'i cu pa moi lo se citka fa lo skapi poi ke'a mo'u se vikmi .i se ta'i bo lo toldi cu fanta lo nu lo [[lanbi]] poi ke'a se marji lo se vikmi skapi cu se xaksu === lo nu litru === ni'o lo nu co'a raunzu lo ka tilju kei gi'a co'u ka'e zvafa'i lo mapti cidja cu jai ca vikmi fai lo toldi lo nenri be lo canti be ri gi'e jai co'a litru lo darno be lo se xabju be ze'a lo nu citka gi'e banro .i na'o cpare lo spati mo'i co'u lo loldi gi'e ze'a cadzu ri .i ba bo sisku lo ka stuzi gi'e mapti lo nu makcybi'o kei lo mu'a ka zilbandu pi so'i lo [[solgu'i]] kei .a lo mu'a ka kunti gi'e calbrarau lo nu lo nalci fau gi banro gi sepli fi lo vacri fe ro drata .i lo nu litru fa lo toldi poi ke'a pu'o durcando cu ditybramau tu'a lo na ba durcando === lo da'a moi be lo nu kapyvi'i === [[File:Pupation_-_Inachis_io.jpg|right|thumb|nu lo skaruki zei toldi co'a iupna gi'e kapyvi'i lo ro moi co cifnu skapi (to kacmyxrazba pa roi ro mentu toi)]] [[File:Calospilos_sylvata_pupa.jpg|thumb|241x241px|nu iupna fa la'o me. ''[[Calospilos sylvata]]'' .me]] === lo ro moi be lo nu kapyvi'i === [[File:Schlupf_Inachis_io_(HS).ogg|thumb|nu lo skaruki zei toldi co'a makcu gi'e kapyvi'i lo iupna skapi (to lo ni sutra fa lo skina cu sarxe lo fatci toi)]] === lo nu zvasisku lo jutydu'i .e lo nu gletu === == lo danlu poi ke'a ta'e ckape lo toldi == [[Category:cinki]] [[Category:danlu]] bi895rv8go83vfjb9orawj6l59aly6x 115451 115446 2026-09-01T20:22:27Z Kihurma 13124 za'u re'u ku pa zo ri jai se cikre 115451 wikitext text/x-wiki {{na mulno}} ni'o lo '''toldi''' (to la'o me. Lepidoptera .me toi) fau lo nu ri se klesi ji'i 160 ki'o se skicu jutsi ne ji'i 130 jutlanzu zi'e ne 46 brajutlanzu cu zmadu ro .ordre be lo [[cinki]] be'o po'u nai lo [[cakcinki]] (to la'o me. Coleoptera .me toi) lo ka xo kau da jutsi ce'u .i ca ro nanca ji'i 700 cnino jutsi cu se zatfa'i .i su'a lo toldi cu zvati ro kontinenta po'u nai la ziptu'a<span class="cx-segment cx-highlight" data-segmentid="112"></span> <span class="cx-segment" data-segmentid="116"></span> == lo krasi be lo cmene == [[File:Cethosia_cyane.jpg|thumb|la'o me. ''[[Cethosia cyane]]'' .me]] ni'o zo ''toldi'' cu lojbo gismu gi'e se krasi lo valsi pe lo cnita gredile .i lo plana se ciska lerfu cu poi'i lo ka ke'a pagbu ce'u cu kampu zo ''toldi'' jo'u lo krasi valsi {| class="wikitable" ! krasi bangu !! lojbo lerpoi !! krasi valsi |- | [[jugbau|jungo]] || '''d'''ie || 蝶 (dié) |- | [[glibau|glico]] || by'''t'''rf'''l'''a'''i''' || butterfly |- | [[xinbau|xindo]] || '''t'''it'''li''' || तितली (titalī) |- | [[sanbau|spano]] || p'''oli'''i || polilla |- | [[rukybau|rusko]] || m'''ol''' || моль |} ni'o lo saske cmene po'u zoi me. ''Lepidoptera'' .me cu smudu'i «lu se piltapla se nalci li'u» gi'e [[xelso]] lujvo gi'e gunma zoi me. ''λεπίς'' .me (to zo piltapla toi) jo'u zoi me. ''πτερόν'' .me (to zo nalci toi) .i [[purda'o zei xelso]] valsi lo toldi fa zoi me. ''ψυχή'' .me noi ke'a smudu'i zo pruxi .a zo selva'u ku'o ki'u lo nu lo toldi pu jai se krici fai lo ka ce'u xadyka'i lo remna pruxi == lo tcila be lo makcu toldi == ni'o lo makcu toldi cu dunli ji'i ro drata cinki lo ka ma kau stura lo [[xadni]] ni'o lo toldi cu banro lo milmitre be li 1.5 bi'i li 100 (to lo nalci na menre toi) .i ca'o jinvi lo du'u brarai lo toldi fa lo [[glauka zei toldi]] po'u la'o me. ''[[Thysania agrippina]]'' .me zi'e ne lo [[ketco]] tumla .i lo me ra toldi cu poi'i lo nalci be ke'a cu kuspe lo cenmitre be li 25 bi'i 30 .i lo .[[atlastoldi]] (to la'o me. ''Attacus atlas'' .me toi) ne lo snanu stuna [[xazdo]] tumla cu jai se jinvi fai lo ka lo sefta be lo nalci be ce'u cu brarai ===lo gansyjimca=== [[File:Antennae_ctb.png|thumb|su'o lo gansyjimca klesi pe lo donri toldi]] ni'o so'i da ka'e stura lo [[gansyjimca]] .i je so'i toldi jutlanzu cu se steci lo ka ma kau stura lo gansyjimca be ce'u .i zasti fa lo ciltytai gansyjimca .e lo planyseljipno gansyjimca (to noi ke'a ciltytai gi'e poi'i lo jipno pagbu be ke'a cu plana toi) .e lo komcytai gansyjimca (to noi pa mlana be ke'a cu se jimca so'i sirji toi) .e lo pimlytai gansyjimca (to noi ro re mlana be ke'a cu se jimca so'i sirji toi) .i cafne fa lo nu lo nakni lo fetsi cu frica lo ka ma kau stura lo gansyjimca be ce'u .i va'o lo nu frica kei lo nakni cu zmadytce lo fetsi lo ka ma kau ni lo gansyjimca be ce'u cu se viska jai frili .i lo toldi se pi'o lo gansyjimca be ri cu kakne lo ka ce'u [[sumne]] .i su'o toldi cu go'i lo ka ce'u [[palpi]] .a lo ka ce'u [[vu'irga'e]] .a lo ka ce'u ganse lo du'u ma kau [[nilglare]] .i lo nu ganse lo stimulu cu se rinka lo cmalu [[kerfa]] poi ke'a zvafai lo gansyjimca .i lo nu lo gansyjimca cu komcytai ja pimlytai cu se jalge lo nu lo sefta cu mutce calbramau ja'e lo nu lo ni sumnyka'e cu bramau .i lo nakni ki'u ru kakne lo ka ce'u ganse lo [[notpanci]] poi lo [[glebre|gletybredi]] fetsi pu dirce ke'a ku'o ca lo nu mutce zvada'o .i ru vajni lo toldi poi lo xa'ugri pe ke'a cu preja mutce ja'e lo nu na funca penmysi'u .i lo fetsi cu ganse fi lo ri gansyjimca fe lo du'u ma kau drani ciftoldi bo cidjyspati === moklu tutci === [[File:Butterfly_tongue.jpg|thumb|[[dicka'u zei cmavistci]] pixra lo toldi stedu pe fau lo nu lo djasakrango na ca'o se pilno gi'e se ki'u bo sarlytai]] ni'o lo [[moltci|moklu tutci]] be lo toldi cu zmadu lo me lo drata cinki moi lo ka ce'u steci mutce se pilno .i so'a toldi jutsi (to ro co'e po'u nai la'o me. [[Micropterygidae]] .me toi) zo'u lo nu makcybi'o cu se pagbu lo nu lo moklu tutci co'a clani [[tubnu]] .i lo moklu tutci pe tai ku na'o se pilno fi lo ka sakci lo djalitki kei gi'e se cmene zo [[djasakrango]] .i lo toldi jutsi cu fricysi'u lo ka ma kau nilclani lo djasakrango ni'o su'o toldi jutsi (to mu'a la'o me. [[Saturniidae]] .me .e la'o me. [[Lasocampidae]] .me toi) zo'u lo makcu na kakne lo ka citka ja pinxe .i je lo djasakrango cu [[tolfarvi]] mulno .i va'o ku lo makcu cu plika'e lo po'o se citka be vo'a bei ca lo nu vo'a cifnu === lo kanla === [[File:Pieris_rapae_head_Richard_Bartz.jpg|right|thumb|lo stedu be la'o me. ''[[Pieris rapae]]'' .me sei ka'e viska be lo kanla .e lo djasakrango]] === lo cutne === [[File:Microphoto-butterflywing2.jpg|thumb|cmavistci pixra lo piltapla se gacri ke toldi nalci]] [[File:Biston.betularia.f.carbonaria.7209.jpg|thumb|lo manska klesi be la'o me. ''[[Biston betularia]]'']] [[File:Heliconius_hecale_2_Richard_Bartz.jpg|thumb|lo nalci be la'o la. ''[[Heliconius ismenius]]'' .la]] ni'o lo [[cutne]] cu se pagbu ci da (to lo cracutne .e lo mijycutne .e lo rixycutne toi) noi ke'a djinytai gi'e se jimca lo muvdu rango .i ro pagbu cu se jimca pa gunma be lo re [[tuple]] .i so'i donri toldi cu poi'i lo pa moi be lo gunma be lo re tuple pu tolfarvi gi'e se pilno fi lo po'o ka ce'u lumcyse'i ni'o lo toldi cu kakne lo ka ce'u [[tirna]] .i lo [[kerlo]] be ra cu zvati ga lo trixe pagbu be lo cutne gi lo betfu === lo nalci === === lo betfu === === lo nenri be lo xadni === == lo tcila be lo ciftoldi == [[File:Laothoe_populi_3.jpg|thumb|la'o me. ''[[Laothoe populi]]'' .me poi ke'a cifnu]] [[File:Chenille_de_Grand_porte_queue_(macaon)_Fausses_pattes.jpg|thumb|lo betfu tuple be lo ciftoldi be lo [[rundini zei toldi]]]] [[File:Phlogophora.meticulosa.6965.jpg|thumb|lo stedu tcila be lo ciftoldi be la'o la. ''[[Phlogophora meticulosa]]'' .la]] === lo xadyclapau .e lo jimca === === lo frica tarmi === === lo nenri === == lo tcicrmimikri .e lo nunkajde == [[File:Inachis_io_beentree_brok_2005.jpg|thumb|[[skaruki zei toldi]]]] [[File:Aegeria_apiformis.jpg|thumb|la'o me. ''[[Aegeria apiformis]]'' .me noi ke'a vinsmi lo [[Vespa|bifcrvespa]]]] === lo makcu toldi === === lo ciftoldi === [[File:Deilephila_elpenor_2.jpg|thumb|lo ciftoldi tarmi be la'o me. ''[[Deilephila elpenor]]'' .me]] == lo jmive tadji .e lo nuntarti == === lo se tarti be lo makcu be'o je srana be lo nu cpacu lo cidja === [[File:Trinkender_Schmetterling.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Cynthia cardui]]'' .me pinxe lo [[spasatlitki]]]] [[File:PierisSaltLick.jpg|thumb|nu jmaji fa lo so'i mei be la'o me. ''Pieris rapae'' .me bu'u lo se zvati be lo [[silna]]]] [[File:Apatura_eat_frog_2010_G2.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Apatura]]'' .me pinxe fi lo morsi [[cimra]]]] === lo se tarti poi srana lo nu vofli === [[File:AnthocharisCardamines_1606Z1.jpg|thumb|lo [[narjyjipno zei toldi]] poi ke'a ca'o volfi]] [[File:Macroglossum_stellatarum01.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Macroglossum stellatarum]]'' .me ca gi vofli gi pinxe lo spasatlitki]] === lo se tarti be lo cifnu === ni'o lo ciftoldi ku noi lo stura be ke'a cu mutce co frica lo me lo makcu moi cu citka xoi ke'a mutce si'a co frica tu'a lo makcu .i na'o pa moi lo ro se citka be lo ciftoldi fa lo pilka be lo tsiju be fi ri .i zu'u nai ralju lo cidja be lo ciftoldi fa lo pagbu be lo spati be'o ku noi mupli ke'a fa lo [[pezli]] .e lo [[xrula]] .e lo [[grute]] .i so'i toldi jutsi cu poi'i lo se citka be ke'a spati jutsi cu so'u .a vei <abbr title="«lu ji'a sai li'u» smujbi">.ai'ai</abbr> so'u pa mei .i su'o so'u toldi jutsi ku zu'u nai zo'u cidja fa lo [[rectu]] (to mupli fa la'o me. ''[[Hyposmocoma molluscivora]]'' .me noi ke'a citka lo [[sonli]] toi) === lo nu renvi lo dunra === == lo nu rorci .e lo nu farvi == === lo tsiju === ni'o lo [[tsiju]] be lo toldi na'o snipa lo djaspa be ri .i na'o ku lo toldi se ta'i gi kargau te zu'e lo nu ri barkla kei lo tsiju pilka gi co'a citka ri vau soi so'a drata cinki ke'a jai frica === lo nu kapyvi'i ca lo nu de'a banro === ni'o lo toldi cu [[kapyvi'i]] so'o roi lo nu ri cifnu .i soi ke'a jai zilfadni lo cinki cu cupra pu lo nu kapyvi'i kei ne'i lo zasti be xa'o ku skapi su'o cnino je bramau be ri skapi .i soi ke'a jai steci lo toldi zo'u lo nu lo skapi pe lo stedu cu farvi cu se pagbu lo nu ji'i pi ro lo stedu cu poi'i ke'a muvdu lo trixe be lo me ke'a moi be lo pagbu be lo zasti be xa'o ku skapi ni'o lo toldi ze'a lo nu lo cnino skapi cu farvi cu de'a kakne lo ka citka .i na'o se mo'u lo nu kapyvi'i cu pa moi lo se citka fa lo skapi poi ke'a mo'u se vikmi .i se ta'i bo lo toldi cu fanta lo nu lo [[lanbi]] poi ke'a se marji lo se vikmi skapi cu se xaksu === lo nu litru === ni'o lo nu co'a raunzu lo ka tilju kei gi'a co'u ka'e zvafa'i lo mapti cidja cu jai ca vikmi fai lo toldi lo nenri be lo canti be ri gi'e jai co'a litru lo darno be lo se xabju be ze'a lo nu citka gi'e banro .i na'o cpare lo spati mo'i co'u lo loldi gi'e ze'a cadzu ri .i ba bo sisku lo ka stuzi gi'e mapti lo nu makcybi'o kei lo mu'a ka zilbandu pi so'i lo [[solgu'i]] kei .a lo mu'a ka kunti gi'e calbrarau lo nu lo nalci fau gi banro gi sepli fi lo vacri fe ro drata .i lo nu litru fa lo toldi poi ke'a pu'o durcando cu ditybramau tu'a lo na ba durcando === lo da'a moi be lo nu kapyvi'i === [[File:Pupation_-_Inachis_io.jpg|right|thumb|nu lo skaruki zei toldi co'a iupna gi'e kapyvi'i lo ro moi co cifnu skapi (to kacmyxrazba pa roi ro mentu toi)]] [[File:Calospilos_sylvata_pupa.jpg|thumb|241x241px|nu iupna fa la'o me. ''[[Calospilos sylvata]]'' .me]] === lo ro moi be lo nu kapyvi'i === [[File:Schlupf_Inachis_io_(HS).ogg|thumb|nu lo skaruki zei toldi co'a makcu gi'e kapyvi'i lo iupna skapi (to lo ni sutra fa lo skina cu sarxe lo fatci toi)]] === lo nu zvasisku lo jutydu'i .e lo nu gletu === == lo danlu poi ke'a ta'e ckape lo toldi == [[Category:cinki]] [[Category:danlu]] 160r33qm975baawylhzddr43awkd79p 2 8331 115447 115437 2026-09-01T19:03:27Z Kihurma 13124 115447 wikitext text/x-wiki {| style="border: 0; background-color: #ffffff; float: left" cellpadding="0" cellspacing="10" | style="width: 100%; vertical-align: top; horizontal-align: center; border:1px solid #8caebd; background-color: #ffffff" | <div style="background-color:#c6d3de; border-bottom:1px solid #8caebd; padding:5px; text-align: center; font-size: 19px;"> .i lo makcu prosa<br> <small>poi .e'e so'u moi lo se tcidu be do fa ke'a</small> </div> <div style="padding:5px;"> * .i [[la'o me Les Shadoks me]] <!-- * .i [[toldi|lo toldi]] * .i [[madjan|la .madjan.]] --> * .i [[le ciso klesi be lo selgu'a bei lo ka se tolcru ca lo brojda surdei]] <!-- * .i [[ca pa djedi|la'au ca pa djedi li'u]] * .i [[badna|lo badna]] * .i [[kumte|lo kumte]] * .i [[cmaci|lo cmaci]] --> </div> |} b8kap3i5vj2thqgdfwxk0huomyv3fy2 115448 115447 2026-09-01T19:08:56Z Kihurma 13124 .u'e sai 115448 wikitext text/x-wiki {| style="border: 0; background-color: #ffffff; float: left" cellpadding="0" cellspacing="10" | style="width: 100%; vertical-align: top; horizontal-align: center; border:1px solid #8caebd; background-color: #ffffff" | <div style="background-color:#c6d3de; border-bottom:1px solid #8caebd; padding:5px; text-align: center; font-size: 19px;"> .i lo makcu prosa<br> <small>poi .e'e so'u moi lo se tcidu be do fa ke'a</small> </div> <div style="padding:5px;"> * .i [[la'o me Les Shadoks me]] <!-- * .i [[toldi|lo toldi]] --> * .i [[madjan|la .madjan.]] * .i [[le ciso klesi be lo selgu'a bei lo ka se tolcru ca lo brojda surdei]] <!-- * .i [[ca pa djedi|la'au ca pa djedi li'u]] * .i [[badna|lo badna]] * .i [[kumte|lo kumte]] * .i [[cmaci|lo cmaci]] --> </div> |} ozv4o3338frq9oisx886wwevemc3fqc