Wikipédia jvwiki https://jv.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A9dia:Pendhapa MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Médhia Mirunggan Parembugan Naraguna Parembugan Naraguna Wikipédia Parembugan Wikipédia Barkas Parembugan Barkas MédhiaWiki Parembugan MédhiaWiki Cithakan Parembugan Cithakan Pitulung Parembugan Pitulung Kategori Parembugan Kategori Gapura Parembugan Gapura TimedText TimedText talk Modhul Parembugan Modhul Acara Pembicaraan Acara 0 92393 1758905 1309870 2026-10-18T08:17:19Z Niegodzisie 39261 1758905 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = U2 | Img = 2005-11-21_U2_%40_MSG_by_ZG.JPG<!-- Only freely-licensed images may be used here. Please see WP:FU before adding an image. --> | Img_capt = U2 nalika pentas ing [[Madison Square Garden]] sasi [[November]] [[2005]] | Img_size = | Background = grup musik_utawa_band | Alias = | Origin = <!-- Do NOT put the Irish flag (or any flag) here per WP:FLAG and consensus reached on U2:Talk. thanks. -->[[Dublin]], [[Irlandia]] | Genre = [[Rock]]<br />[[Post Punk]]<br />[[Alternative Rock]]<br /> | Years_active = 1976–saiki | Label = [[Island Records|Island]], [[Music Corporation of America|MCA]], [[Interscope]]<br />[[Mercury Records|Mercury]] | Associated_acts = | URL = [http://www.u2.com www.u2.com] | Current_members = [[Bono]]<br />[[The Edge]]<br />[[Adam Clayton]]<br />[[Larry Mullen Jr.]] | Past_members = }} '''U2''' ya iku grup musik légendharis saka nagara [[Irlandia]] sing digawé déning [[Bono]] (Paul David Hewson, vokal lan gitar), [[The Edge]] (David Howell Evans, gitar, piano, vokal lan bas), [[Adam Clayton]] (bas lan gitar) lan [[Larry Mullen, Jr]] (drum). Group musik iki digawé rikala taun [[1976]]. Diwiwiti saka iklan mading sing ditèmpèl ing sekolah ing [[Dublin]], nagara [[Irlandia]]. Jeneng sepisanané grup band iki ya iku "Feedback", nalika iku isih nggawakaké lagu-lagune [[The Beattles]]. == Uga delengen == * [[Diskografi U2]] == Pranala njaba == * [http://www.u2.com/ Situs resmi] [[Kategori:Grup musik légendharis]] [[Kategori:Grup musik taun 1976]] [[Kategori:U2| ]] {{musik-stub}} jkibee7zveup47gc2nlavn4fmion49g 0 164824 1758906 1758869 2026-10-18T08:57:48Z ~2026-55037-88 75055 /* */ 1758906 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = <br/>Wong Melayu<br/>''Orang Melayu''<br/>أورڠ ملايو | image = [[Gambar:Siti Nurhaliza - KLIFF 08.jpg|57px|Siti Nurhaliza]] [[Gambar:Mahathir 2007.jpg|57px|Mahathir Mohammad]] [[Gambar:Muszaphar shukor.jpg|57px|Sheikh Muszaphar Shukor]]<br/>[[Gambar:Amir Hamzah portrait edit.jpg|51px|Amir Hamzah]] [[Gambar:Raja Ali Haji.jpg|57px|Raja Ali Haji]] [[Gambar:Hamzah Haz.jpg|57px|Hamzah Haz]]<br/>[[Gambar:Siti Nordiana interviewed by MeleTOP.jpg|70px|Siti Nordiana]] | caption = Sakarepe: [[Siti Nurhaliza]] • [[Mahathir Mohammad]] • [[Sheikh Muszaphar Shukor]]<br/> Kaloro: [[Amir Hamzah]] • [[Raja Ali Haji]] • [[Hamzah Haz]]<br/> Katelu: [[Siti Nordiana]] | poptime = {{circa}} '''40.000.000 jiwane''' <!-- sum of numbers from each region below --> | region1 = <span style="font-size:105%;">'''Pedunung mayoritas'''</span> | region6 = '''{{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]]''' | pop6 = 20.749.378 <small>(2010 prakiraan)</small> | ref6 = {{lower|<ref>{{harvnb|Economic Planning Unit (Malaysia)|2010}}</ref>}} | region7 = '''{{flagicon|Brunei}} [[Brunéi Darussalam]]''' | pop7 = 501.902 <small>(2010 prakiraan)</small> | ref7 = {{lower|<ref name="CIA (B)>"{{harvnb|CIA World Factbook|t=Brunei|2012}}</ref>}} | region8 = <span style="font-size:105%;">'''Pedunung minoritas'''</span> | pop8 = | ref8 = | region9 = '''{{flagicon|Indonesia}} [[Indonésia]]''' | pop9 = 8.789.585 <small>(2010 prakiraan)</small> | ref9 = {{lower|<ref>{{harvnb|Badan Pusat Statistika Indonesia|2010}}</ref><ref>Figure obtained based on the percentage of Malays in 2000 census and the total Indonesian population in 2010 census</ref>}} | region10 = '''{{flagicon|Thailand}} [[Thailand]]''' | pop10 = 5.354.475 <small>(2010 prakiraan)</small> | ref10 = {{lower|<ref>{{harvnb|CIA World Factbook|t=Thailand|2012}}</ref><ref>{{harvnb|World Directory of Minorities and Indigenous Peoples|2005}}</ref>}} | region11 = '''{{flagicon|Singapura}} [[Singapura]]''' | pop11 = 1.003.449 <small>(2010 prakiraan)</small> | ref11 = {{lower|<ref>{{harvnb|CIA World Factbook|t=Singapore|2012}}</ref>}} | region12 = '''{{flagicon|Philippines}} [[Pilipina]]''' | pop12 = 2.000.000 | ref12 = | region13 = '''{{flagicon|Liga Arab}} [[Nagara-nagara Arab]]''' | pop13 = ~50.000 | ref13 = <ref>{{Cite web|url=http://www.utusan.com.my/rencana/agama/jejak-melayu-di-bumi-anbiya-1.437075|title=Jejak Melayu di bumi anbiya|work=Utusan Online |access-date=2 Juli 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915002357/http://www.utusan.com.my/rencana/agama/jejak-melayu-di-bumi-anbiya-1.437075|archive-date=15 Sèptèmber 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2017&dt=0126&pub=Kosmo&sec=Rencana_Utama&pg=ru_02.htm|title=Jabal Ajyad perkampungan komuniti Melayu di Mekah|work=Kosmo Online |access-date=2 Juli 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915001838/http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2017&dt=0126&pub=Kosmo&sec=Rencana_Utama&pg=ru_02.htm|archive-date=15 Sèptèmber 2018}}</ref> | languages = [[Basa Malayu]], [[Basa Indhonésia]], [[Basa Thai]], [[Basa Arab]], [[Basa Inggris]], lan [[Basa Tamil]] | religions = [[Islam]] | related = [[Wong Acèh|Acèh]], [[Wong Banjar|Banjar]], [[Wong Minangkêbo|Minang]], [[Wong Kerinci|Kerinci]], [[Wong Tidung|Tidung]], [[Wong Laut|Laut]], [[Wong Betawi|Betawi]] }} [[Gambar:Malay couple.jpg|thumb|300px|Pasangan Melayu nganggo sandhangan tradhisional sawisé upacara ''akad nikah''. Penganten kakung nganggo ''baju melayu'' nganggo ''songkok'' lan ''[[songkèt]]'', dene penganten putri nganggo ''baju kurung'' nganggo ''tudong''.]] [[Gambar:COLLECTIE TROPENMUSEUM Kleurenlitho getiteld Jong gehuwde Maleische vrouw TMnr 5795-34.jpg|thumb|300px|Wadon Melayu ing Kutai diidentifikasi kanthi bentuk bun sing khas (litografi dening C. F. Kelley adhedhasar gambar dening Carl Book, [[1887]])]] '''Wong Melayu''' ({{lang-ms|'''Orang Melayu'''}}; [[Aksara Jawi|Jawi]]: أورڠ ملايو) minangka klompok suku bangsa [[Austronésia]] utamané ing Semenanjung Malaya, ing saindenging [[Sumatra]], kidul [[Thailand]], pesisir kidul [[Burma]], pulo [[Singapura]], [[Borneo]] pesisir kalebu [[Brunei]], [[Kalimantan Kulon]], [[Kalimantan Wétan]] lan [[Sarawak]] lan [[Sabah]] pesisir, [[Pilipina]] sisih kulon lan sisih kidul, lan pulo-pulo cilik sing ana ing antarané lokasi kasebut — sacara koléktif dikenal minangka "Dunia Melayu". Lokasi iki saiki dadi bagéan saka negara-negara modern [[Malaysia]], [[Indhonésia]], [[Singapura]], [[Brunei]], [[Burma]], [[Thailand]], lan [[Filipina]]. Malah, akéh komunitas [[Minangkabau]], [[Mandailing]], lan [[Dayak]] sing pindhah menyang pesisir wétan [[Sumatra]] lan pesisir kulon [[Kalimantan]], ngaku wong Melayu. Saliyané ing Nusantara, wong Melayu uga ang ing [[Sri Lanka]], [[Kapuloan Cocos (Keeling)]] ''(Cocos Malays)'', lan [[Afrika Kidul]] ''(Cape Malays)''. Ana maneka warna basa, budaya, seni, lan sosial sing cukup akeh ing antarane akeh subkelompok Melayu, utamane amarga atusan taun imigrasi lan asimilasi macem-macem etnis lan suku regional ing Asia Tenggara Maritim. Sacara historis, populasi Melayu utamane keturunan saka suku [[kulawarga basa Austronésia|Austronésia]] lan [[kulawarga basa Austroasiatika|Austroasia]] sing nganggo [[basa Malayu]] sadurunge sing ngedegake sawetara negara lan kerajaan dagang maritim kuna, utamane [[Brunéi Darussalam|Brunéi]], [[Kedah]], Langkasuka, Gangga Negara, Chi Tu, Nakhon Si Thammarat, Pahang, [[Kerajaan Melayu|Melayu]], lan [[Praja Sriwijaya|Sriwijaya]].{{sfn|Milner|2010|pp=24, 33}}{{sfn|Barnard|2004|pp=7 & 60}} Tekane Kesultanan Malaka ing abad kaping 15 micu revolusi gedhe ing sejarah Melayu, sing penting banget dumunung ing warisan politik lan budaya sing jembar. Tandha-tandha definitif umum saka kemelayuan — agama Islam, basa lan tradhisi Melayu — dianggep wis diproklamasikake ing jaman iki, sing ndadékaké etnogenesis wong Melayu minangka klompok etnoreligius utama ing wilayah kasebut. Ing sastra, arsitektur, tradhisi kuliner, sandhangan tradisional, seni pertunjukan, seni bela diri, lan tradhisi kraton, Malaka netepake standar sing ditiru dening kesultanan Melayu sabanjure. Jaman keemasan kesultanan Melayu ing Semenanjung Malaya, Sumatra Wétan, lan Pesisir Kalimantan nyumurupi akèh pedunungé, mliginé saka manéka warna komunitas suku kaya ta [[Wong Batak|Batak]], [[Dayak]], Wong Asli, lan [[Wong Laut]], sing tundhuk marang Islamisasi lan Invasi Melayu. Sajrone sejarah, istilah "Melayu" wis ditambahi menyang klompok etnis liyane ing "[[Donya Melayu]]"; panggunaan iki saiki umume diwatesi ing Malaysia lan Singapura, ing ngendi keturunan liyane saka klompok etnis iki diarani Anak Dagang ("pedagang") lan umume asale saka [[Indhonésia]] kayata [[wong Acèh]], [[Wong Banjar|Banjar]], [[Wong Bugis|Bugis]], [[Wong Mandailing|Mandailing]], [[Wong Minangkêbo|Minangkêbo]] lan [[Wong Jawa|Jawa]]. == Etimologi == [[Barkas:Candi Muaro Jambi dengan langit biru.jpg|thumb|[[Kompleks Candhi Muaro Jambi]] ing [[Jambi]], sacara historis ana hubungane karo [[Kerajaan Melayu]] pra-Islam. Wong Melayu-Sriwijaya dikenal mbangun sistem bangunan sing rumit ing ibukutha, kutha-kutha gedhe, lan pusat kutha sing penting.]] [[Barkas:Bukit Seguntang Tombs.jpg|thumb|Bukit Seguntang ing [[Kutha Palémbang|Palémbang]]. Miturut ''[[Sejarah Melayu]]'', bukit iki nyathet munculé Sang Sapurba, leluhur legendaris kanggo macem-macem kulawarga kerajaan Melayu ing [[Sumatra]], [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]], lan [[Kalimantan]].]] Literatur epik ''[[Sulalatus Salatin|Sajarah Melayu]]'' nggandhengake asal-usul etimologis "Melayu" karo kali cilik sing jenenge Sungai Melayu ('kali Melayu') ing [[Sumatra]], [[Indhonésia]]. Epik kasebut salah nyebutake yen kali kasebut mili menyang [[Kali Musi]] ing [[Kutha Palémbang|Palémbang]], dene sejatine mili menyang Kali Batang Hari ing [[Jambi]].<ref>{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=Oktober 2001 |title=Understanding Melayu (Malay) as a Source of Diverse Modern Identities |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=32 |issue=3 |pages=295–313|doi=10.1017/S0022463401000157 |pmid=19192500 }}</ref>{{rp|298}} Istilah iki dianggep asale saka tembung Melayu ''melaju'', gabungan saka awalan verbal 'me' lan tembung oyot 'laju', sing tegese "nyepetake", digunakake kanggo njlentrehake arus kali sing deres lan cepet.{{sfn|Melebek|Moain|2006|pp=9–10}} === Minangka jeneng panggonan (toponim) === Sadurungé abad kaping 15, istilah "Melayu" lan varian sing mèmper katon ditrapaké minangka toponim lawas kanggo wilayah [[Selat Malaka]] sacara umum.{{sfn|Barnard|2004|p=3}} * '''''Malaya Dwipa''''', "Malaya Dvipa", diterangake ing bab 48, Vayu Purana minangka salah sawijining provinsi ing segara wétan sing kebak emas lan perak. Sawetara sarjana nyamakake istilah iki karo [[Sumatra]],{{sfn|Deka|2007|p=57}} nanging sawetara sarjana India percaya yen istilah kasebut kudune nuduhake Semenanjung Melayu sing pagunungan, dene Sumatra luwih tepat digandhengake karo Suvarnadvipa.{{sfn|Pande|2006|p=266}}{{sfn|Gopal|2000|p=139}}{{sfn|Ahir|1995|p=612}}{{sfn|Mukerjee|1984|p=212}}{{sfn|Sarkar|1970|p=8}} * '''''Maleu-kolon''''' – lokasi ing Semenanjung Emas, saka karya [[Claudius Ptolemaeus|Ptolemy]], Geographia.{{sfn|Gerini|1974|p=101}} * '''''Mo-lo-yu''''' – kasebut déning Yijing, sawijining biksu Buddha Tionghoa saka [[Wangsa Tang|Dinasti Tang]] sing ngunjungi Asia Tenggara ing taun 688–695. Miturut Yijing, karajan ''Mo-Lo-Yu'' dumunung ing jarak 15 dina lelayaran saka Bogha (Palembang), ibukutha Sribhoga ([[Praja Sriwijaya|Sriwijaya]]). Butuh layar 15 dina kanggo tekan Ka-Cha ([[Kedah]]) saka Mo-lo-yu; mula, bisa diarani yen Mo-Lo-Yu bakal dumunung ing tengah-tengah antarane rong panggonan kasebut.{{sfn|I Ching|2005|p=xl–xli}} Ana téori populer sing nggandhèngaké ''Mo-Lo-Yu'' karo [[Kompleks Candhi Muaro Jambi|Jambi]] ing Sumatra,{{sfn|Melayu Online|2005}} nanging lokasi geografis Jambi kontradiksi karo katrangané Yi Jing babagan "layar setengah dalan antara ''Ka-Cha'' (Kedah) lan ''Bogha'' (Palembang)". Ing jaman [[Wangsa Yuan|Dinasti Yuan]] (1271–1368) lan [[Wangsa Ming|Dinasti Ming]] (1368–1644), tembung ''Ma-La-Yu'' kerep disebut ing teks-teks sejarah Tiongkok – kanthi owah-owahan ejaan amarga rentang wektu antarane dinasti – kanggo nyebutake sawijining bangsa ing cedhak segara kidul. Antarane istilah-istilah sing digunakake yaiku "Bôk-lá-yù", "Mók-là-yū" (木剌由), Má-lì-yù-er (麻里予兒), Oō-laì-yu (巫来由) — dilacak saka sumber tinulis saka bhikkhu [[Xuanzang]]) lan Wú-laī-yû (無来由). * '''''Malaiyur''''' – kasebut ing prasasti Tanjore. Iki digambarake minangka kerajaan sing nduweni "gunung sing kuwat minangka benteng" sing tiba menyang penjajah Chola nalika kampanye Rajendra Chola I ing abad kaping 11. Bisa uga ana ing Sumatra, antarane Pannai lan Sriwijaya ([[Kutha Palémbang|Palémbang]]),<ref>{{Cite book |title=Nagapattinam to suvarnadwipa: Reflections on the chola naval expeditions to Southeast Asia |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |year=2009 |editor-last1=Kulke |editor-first1=Hermann |location=Singapore |editor-last2=Kesavapany |editor-first2=K. |editor-last3=Sakhuja |editor-first3=Vijay}}</ref>{{rp|77–78, 170}} bisa uga ana ing situs arkeologi [[Kabupatèn Muaro Jambi|Muaro Jambi]].<ref name=":6">{{Cite book|last=Miksic|first=John M.|year=2013|title=Singapore and the Silk Road of the Sea, 1300–1800|publisher=NUS Press|isbn=978-9971-69-558-3|author1-link=John N. Miksic}}</ref>{{rp|405}} * '''''Malai''''' – sing kasebut déning ahli géografi Arab abad kaping 12 [[Al-Idrisi|Muhammad al-Idrisi]] ing Tabula Rogeriana, pulo iki njlèntrèhaké semenanjung Malaya minangka pulo sing dawa lan nyebut Malai, wewatesan karo Qmer (Khmer) lan dunungé 12 dina layar saka Sanf (Champa).<ref>[https://www.sg/sgbicentennial/the-bicentennial-experience/map/al-idrisis-a-guide-to-pleasant-journeys-into-faraway-lands/ al-Idrisi's A guide to Pleasant Journeys into Faraway Lands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250508045322/https://www.sg/sgbicentennial/the-bicentennial-experience/map/al-idrisis-a-guide-to-pleasant-journeys-into-faraway-lands/ |date=2025-05-08 }}. Singapore Bicentennial Office. November 2019.</ref><ref>Gerini, G. E., & Royal Geographical Society (Great Britain). (1909). [https://books.google.com.my/books?id=FKYcAAAAMAAJ&vq=malai&pg=PA535#v=onepage&q=malai&f=false Researches on Ptolemy's Geography of Eastern Asia (further India and Indo-Malay Archipelago) (Asiatic Society monographs)]. Royal Asiatic society, Royal geographical society. p. 535.</ref> * '''''Bhūmi Mālayu''''' – (secara harfiah "Tanah Malayu"), transkripsi saka [[Prasasti Padang Roco]] taun 1286 M dening Slamet Muljana.{{sfn|Muljana|1981|p=223}} Istilah iki ana gandheng cenenge karo kerajaan Dharmasraya. * '''''Ma-li-yu-er''''' – kasebut ing babad [[Wangsa Yuan]], nuduhake sawijining bangsa ing Semenanjung Melayu sing ngadhepi ekspansi Kerajaan Sukhothai menyang kidul, nalika jaman pamrentahan Ram Khamhaeng.<ref>{{cite web |title=Chronicle of Mongol Yuan |website=guoxue.com |language=zh |url=http://www.guoxue.com/shibu/24shi/yuanshi/yuas_210.htm |access-date=5 Fèbruari 2026 |archive-date=27 Agustus 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100827214255/http://www.guoxue.com/shibu/24shi/yuanshi/yuas_210.htm |url-status=live }}</ref> Kronik kasebut nyatakake: "''..Ana rasa sengit antarane Siam lan Ma-li-yu-er nganti loro-lorone padha mateni siji lan sijine ...''". Kanggo nanggepi tumindake Sukhothai, utusan Tiongkok menyang kraton Ram Khamhaeng ing taun 1295 nggawa dekrit kekaisaran: "Tetepna janjimu lan aja nindakake piala marang Ma-li-yu-er".{{sfn|Hall|1981|p=190}} * '''''Malauir''''' – kasebut ing cathetan [[Marco Polo]] minangka kerajaan sing dumunung ing Semenanjung Melayu,{{sfn|Cordier|2009|p=105}}{{sfn|Wright|2004|pp=364–365}} bisa uga padha karo sing kasebut ing kronik Yuan. * '''''Malayapura''''' – (sacara harfiah "kutha Malaya" utawa "bètèng Malaya"), sing ditulis ing [[prasasti Amoghapasa]] sing ditulis taun 1347 Masehi. Istilah iki digunakake dening [[Adityawarman]] kanggo nyebut Dharmasraya. Saran liyané kalebu tembung [[basa Jawa|Jawa]] ''mlayu'' (minangka kriya: mlayu, partisip: buronan), utawa istilah Melayu ''melaju'' (nyepetake kanthi ajeg), sing nuduhake mobilitas dhuwur lan sifat migrasi wong-wongé. De Barros (1552) nyebutake yen [[Paraméswara|Iskandar Shah]] menehi jeneng ''Malaios'' (wong Melayu) kaya ngono amarga bapakne diusir saka negarane. Albuquerque nerangake yen [[Paraméswara|Parameswara]] mlayu (''malayo'') saka kerajaan Palembang menyang Malaka.{{sfn|Crawfurd|1856|p=[https://archive.org/details/adescriptivedic00crawgoog/page/n254/mode/2up 244]}} === Minangka jeneng ètnis (etnonim) === {{multiple image | align = right | total_width = 420 | image1 = Malays from the Malacca Sultanate Codice Casanatense.jpg | alt1 = Wong Melayu ing Malaka | caption1 = Cat banyu Portugis wong Malaya ing Malaka, kira-kira taun 1540, ditampilake ing Códice Casanatense | image2 = A Malay couple RBSeite93.jpg | alt2 = Pasangan Melayu | caption2 = Ilustrasi pasangan Melayu, saka ''Reise nach Batavia'', antarane taun 1669 lan 1682 | image3 = JogetUNISEL.jpg | alt3 = Tari Joget | caption3 = Tari Joget saka Kesultanan Malaka; akeh aspek budaya Melayu sing asale saka kraton Malaka }} Tembung "Melayu" minangka etnonim, kanggo ngrujuk marang kluster etnologis sing béda banget, dianggep wis dadi populer sajrone integrasi Kesultanan Malaka minangka kakuwatan regional ing abad kaping 15. Iki digunakake kanggo nglaporake babagan keberpihakan sosial wong Malaka tinimbang wong manca ing wilayah sing padha, utamane [[wong Jawa]] lan [[Thai]].{{sfn|Barnard|2004|p=4}} Iki dibuktèkaké saka dhaptar tembung Melayu awal abad kaping 16 déning Antonio Pigafetta sing gabung karo pelayaran Magellan, sing ngrujuk babagan kepriyé frasa ''chiara Malaiu'' ('cara Melayu') digunakaké ing maritim [[Asia Kidul-wétan]], kanggo nyebut ''al parlare de Malaea'' ([[basa Italia]] kanggo "ngomong babagan Malaka").{{sfn|Milner|2010|pp=22}} Sastra Melayu klasik nggambarake wong Melayu kanthi makna sing luwih sempit tinimbang interpretasi modern. ''Hikayat Hang Tuah'' (kira-kira taun 1700, manuskrip kira-kira taun 1849) mung nyebutake wong Melayu minangka subjek Kesultanan Malaka; [[Brunéi Darussalam|Brunéi]], nalika semana, ora dianggep minangka wong Melayu. ''Hikayat Patani'' (manuskrip: 1876) contoné, ora nyebut Patani lan Brunéi minangka [[basa Malayu]], istilah kuwi mung digunakaké kanggo [[Johor]]. Kedah boten kalebet basa Melayu ing babad Kedah/Hikayat Merong Mahawangsa (kira-kira 1821). ''Hikayat Aceh'' (kira-kira taun 1625, manuskrip kira-kira taun 1675) nggandhengake etnis Melayu karo Johor, nanging mesthi ora karo Aceh utawa Deli.<ref>{{Cite book |last=Milner |first=Anthony |url=https://books.google.com/books?id=sACaolB0FpkC&q=liberally |title=The Malays |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-1-4443-9166-4 |pages=91–92 |access-date=5 Fèbruari 2026|archive-date=31 Maret 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331160702/https://books.google.com/books?id=sACaolB0FpkC&q=liberally |url-status=live }}</ref><ref>For the dating of the manuscripts, see [https://mcp.anu.edu.au/Q/texts.html Malay Concordance Project]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220809133732/https://mcp.anu.edu.au/Q/texts.html|date=9 Agustus 2022}}.</ref> == Asal-usul == [[Barkas:Baju Melayu.jpg|thumb|Sekelompok wong lanang saka [[Brunéi Darussalam]] nganggo sandhangan jinis ''Cekak Musang'', dienggo bareng karo [[songkèt]] (kiwa paling adoh) lan ''[[sarung|kain sarung]]''.]] === Modhél Proto-Melayu === Uga dikenal minangka ''Melayu asli'' (wong Melayu asli) utawa ''Melayu purba'' (wong Melayu kuna), wong Proto-Melayu asale saka Austronésia lan dipercaya wis migrasi menyang Kapuloan Melayu sajrone serangkaian migrasi dawa antarane 2500 lan 1500 SM.{{sfn|Ryan|1976|pp=4–5}} Proto-Melayu sing misuwur saiki yaiku Moken, Jakun, Orang Kuala, Temuan lan Orang Kanaq.<ref>{{cite web |title=Orang Asli Population Statistics |publisher=Center for Orang Asli Concerns |url= http://www.coac.org.my/codenavia/portals/coacv2/code/main/main_art.php?parentID=11374494101180&artID=11432750280711 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110722233738/http://www.coac.org.my/codenavia/portals/coacv2/code/main/main_art.php?parentID=11374494101180&artID=11432750280711 |archive-date=22 Juli 2011}}</ref> ''The Encyclopedia of Malaysia: Early History'' ({{lang|id|Ensiklopedia Malaysia: Sejarah Awal}}), wis nudingake total telung teori babagan asal-usul wong Melayu: * Teori Yunnan (diterbitake ing taun 1889) – Teori Proto-Melayu sing asale saka Yunnan kira-kira 4.000 nganti 6.000 taun kepungkur. Téori iki didhukung déning R.H Geldern lan timé sing nduwé téori yèn migrasi wong-wong mau kedadeyan saka Kali Mekong menyang [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]]. Bukti liyané sing ndhukung téori iki kalebu piranti watu sing ditemokaké ing Kepulauan Melayu sing analog karo piranti Asia Tengah, sing nuduhaké kamiripan adat istiadat Melayu lan Assam.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Parthipan |first1=Shalini |last2=Mirianti Ishar |first2=Seri |date=2022 |title=Perspective on Ancestral Lineages and Genetic Markers of Malay Population in Peninsular Malaysia |url=http://journalarticle.ukm.my/19571/1/49021-177065-2-PB.pdf |journal=Journal Sains Kesihatan Malaysia |volume=20 |issue=1 |page=86 |via=Journalarticle.ukm.my |access-date=24 Maret 2026 |archive-date=16 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016080144/http://journalarticle.ukm.my/19571/1/49021-177065-2-PB.pdf |url-status=live }}</ref> * Teori New Guinea/Pelaut (diterbitake ing taun 1965) – Migrasi pelaut kanthi katrampilan oseanografi sing kuwat sing lelungan saka pulo siji menyang pulo liyane antarane [[Niu Sélan]] lan [[Madhagaskar]]. Teori kasebut ngaku yen morfologi wong Melayu nalika semana padha karo Negroid.<ref name=":0" /> * Teori [[Républik Cina|Taiwan]] (diterbitake ing taun 1997) – Migrasi sekelompok wong saka Tiongkok Kidul kedadeyan 6.000 taun kepungkur, sawetara pindhah menyang [[Taiwan]] ([[wong pribumi Taiwan|pribumi Taiwan]] saiki minangka keturunane), banjur menyang [[Filipina]] lan mengko menyang [[Kalimantan]] (kurang luwih 4.500 taun kepungkur) ([[Dayak]] saiki lan kelompok liyane). Wong-wong kuna iki uga pisah, ana sing menyang [[Sulawesi]] lan ana sing menyang [[Jawa]], lan [[Sumatra]], sing saiki kabeh nganggo basa-basa sing kalebu kulawarga Basa Austronesia. Migrasi pungkasan kedadeyan ing Semenanjung Malaya kira-kira 3.000 taun kepungkur. Sawijining sub-kelompok saka Kalimantan pindhah menyang Champa ing jaman saiki sing diarani Vietnam Tengah lan Kidul kira-kira 4.500 taun kepungkur. Ana uga jejak migrasi Dong Son lan Hoabinhian saka [[Viètnam]] lan [[Kamboja]]. Kabeh klompok iki nduweni DNA lan asal-usul linguistik sing bisa ditelusuri saka pulo sing saiki diarani Taiwan, lan leluhure wong-wong kuna iki bisa ditelusuri saka Tiongkok kidul.{{sfn|Barnard|2004}} ==== Deutero-Melayu ==== [[Barkas:Women from Palembang in Ikat weave, Wanita di Indonesia p29 (Ministry of Information).jpg|thumb|Wanita saka [[Kutha Palémbang|Palémbang]] nganggo busana tradhisional, sing diarani Baju Kurung sing digawe saka [[Songkèt]]. Klambi iki umume digandhengake karo wanita keturunan Melayu.]] Wong Deutero-Melayu iku wong [[jaman wesi|Jaman Wesi]] sing sebagian turunan saka wong Austronésia sabanjure sing dilengkapi teknik pertanian sing luwih maju lan kawruh anyar babagan logam.{{sfn|Murdock|1969|p=278}}{{sfn|Ooi|2004|p=[https://books.google.com/books?id=QKgraWbb7yoC&pg=PA495 495]}}{{sfn|Anderbeck|2002}} Para pemukim Deutero-Melayu ora nomaden kaya para leluhure: nanging dheweke manggon lan ngadegake kampung-kampung sing dadi unit utama ing masyarakat. Kampung-kampung iki biasane dumunung ing pinggir kali utawa pesisir lan umume bisa nyukupi pangan lan kabutuhan liyane. Ing pungkasan abad kaping 1 SM, kampung-kampung iki wiwit nindakake perdagangan karo jagad njaba.{{sfn|Jamil Abu Bakar|2002|p=39}} Wong Deutero-Melayu dianggep minangka leluhur langsung saka wong Melayu saiki.{{sfn|TED|1999}} ==== Ekspansi saka modhél Sundaland ==== Téori sing luwih anyar nyatakaké yèn tinimbang dipanggoni déning ekspansi saka daratan, populasi Jaman És ing Semenanjung Malaya, Kapuloan Indhonésia sing cedhak, lan landas kontinèntal sing nalika iku katon (Sundaland) malah berkembang sacara lokal saka pemukim manungsa pisanan lan ngembang menyang daratan. Para pendukung téori iki percaya yèn ekspansi iki mènèhi panjelasan sing luwih irit babagan bukti linguistik, arkeologi, lan antropologis tinimbang modhèl sadurungé, mliginé model Taiwan.{{sfn|Oppenheimer|2006}} Téori iki uga nduwèni dhukungan saka bukti genetik anyar saka Human Genome Organisation sing nuduhaké yèn pedunung utama Asia kedadeyan ing siji migrasi liwat [[Asia Kidul-wétan]]; rute iki dianggep minangka wilayah Melayu modern lan keragaman ing wilayah kasebut berkembang utamane ing panggonan kasebut tanpa mbutuhake migrasi utama saka daratan. Ekspansi kasebut dhewe bisa uga disebabake dening kenaikan permukaan laut ing pungkasan Jaman Es.{{sfn|Abdulla et al.|2009}}{{sfn|Soares, et al.|2008}} Stephen Oppenheimer, pendukung paham iki, luwih lanjut ngajokake teori yen ekspansi bangsa kedadeyan kanthi telung gelombang cepet amarga kenaikan permukaan laut ing pungkasan Jaman Es, lan diaspora iki nyebarake bangsa-bangsa kasebut lan budaya, mitos, lan teknologi sing ana gandhengane ora mung menyang daratan Asia Tenggara, nanging uga nganti India, Timur Tengah, lan Mediterania. Para pengulas nemokake usulan-usulane kanggo pemukiman lan panyebaran asli pantes ditliti luwih lanjut, nanging isih skeptis karo klaim difusionis dheweke.{{sfn|Razak|2012}}{{sfn|Terrell|1999}}{{sfn|Baer|1999}} === Bukti genetik === Wong Melayu iku sawijining klompok ètnis sing manggon ing Asia Kidul-wétan lan Semenanjung Malaya sing nganggo basa Austronésia. Miturut panliten ing taun 2015, wong Melayu saka Semenanjung Malaysia, [[Singapura]], [[Indhonésia]], lan [[Sri Lanka]] nduweni 4 komponen leluhur utama, kalebu Austronésia (17%–62%), Proto-Melayu (15%–31%), Asia Timur (4%–16%) lan Asia Selatan (3%–34%). Nanging komponen pribumi Austronésia lan Asia Tenggara luwih penting kanggo wong Melayu saka Semenanjung Malaysia, Singapura lan Indhonésia tinimbang Asia Wétan lan Asia Kidul. Kosok baline, wong Melayu saka Sri Lanka nduweni udakara 34% keturunan Asia Kidul ing susunan genetik, sing ndadekake dheweke relatif béda.<ref>{{Cite journal |last1=Deng |first1=Lian |last2=Hoh |first2=Boon-Peng |last3=Lu |first3=Dongsheng |last4=Saw |first4=Woei-Yuh |display-authors=3 |date=2015 |title=Dissecting the genetic structure and admixture of four geographical Malay populations |journal=Scientific Reports |volume=5 |doi=10.1038/srep14375 |pmid=26395220 |pmc=4585825 |bibcode=2015NatSR...514375D }}</ref> Panliten ing taun 2021 nyimpulake yen garis keturunan Basal-Asia Timur sing khas (kadhangkala diarani '''East- and Southeast Asian lineage''<nowiki/>' (ESEA)), sing minangka leluhure wong Asia Timur lan Tenggara modern, wong Polinesia, lan wong Siberia, asale saka Daratan Asia Tenggara ing ~50.000 SM, lan berkembang liwat pirang-pirang gelombang migrasi menyang kidul lan lor. Leluhur basal-Asia Wétan, uga leluhur sing ana gandhèngané karo [[kulawarga basa Austroasiatika|Austroasia]], nyebar menyang Asia Kidul-wétan Maritim sadurungé ekspansi Austronésia. Wong-wong sing nganggo basa Austronésia dhewe dikira wis tekan ing [[Taiwan]] lan [[Filipina]] sisih lor antarane 10.000 lan 7.000 SM saka pesisir kidul Tiongkok, lan nyebar saka kana menyang saindenging Asia Tenggara. Para penulis nyimpulake yen ekspansi Austronésia menyang Insular Asia Tenggara lan [[Polinésia]] metu saka Filipina tinimbang Taiwan, lan wong-wong sing nganggo basa Austronesia modern, kayata wong Melayu, umume duwe leluhur saka Basal-Asia Timur paling awal, migran Austroasia saka Asia Tenggara Daratan, lan pelaut sing nganggo basa Austronésia saka Filipina, tanpa akeh campuran saka klompok sadurunge.<ref>{{Cite journal |last1=Larena |first1=Maximilian |last2=Sanchez-Quinto |first2=Federico |last3=Sjödin |first3=Per |last4=McKenna |first4=James |last5=Ebeo |first5=Carlo |last6=Reyes |first6=Rebecca |last7=Casel |first7=Ophelia |last8=Huang |first8=Jin-Yuan |last9=Hagada |first9=Kim Pullupul |last10=Guilay |first10=Dennis |last11=Reyes |first11=Jennelyn |date=30 Maret 2021 |title=Multiple migrations to the Philippines during the last 50,000 years |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=118 |issue=13 |doi=10.1073/pnas.2026132118 |issn=0027-8424 |pmc=8020671 |pmid=33753512|bibcode=2021PNAS..11826132L |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Yang |first=Melinda A. |date=6 Januari 2022 |title=A genetic history of migration, diversification, and admixture in Asia |url=http://www.pivotscipub.com/hpgg/2/1/0001/html |journal=Human Population Genetics and Genomics |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=1–32 |doi=10.47248/hpgg2202010001 |issn=2770-5005 |doi-access=free |access-date=25 Maret 2026 |archive-date=16 Mèi 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516110501/http://www.pivotscipub.com/hpgg/2/1/0001/html |url-status=live }}</ref> ==Budaya== === Agama === [[Barkas:Sultan Omar Ali Saifuddin Mosque 02.jpg|thumb|Masjid Sultan Omar Ali Saifuddien ing [[Brunéi Darussalam]] ing wayah wengi [[Ramadhan]]. Karajan sugih iki nganut Melayu Islam Beraja (''Monarki Islam Melayu'') minangka filosofi nasional wiwit kamardikane ing taun 1984.]] Komunitas Melayu wiwitan umumé [[animisme|animis]], percaya marang anané ''semangat'' (roh) ing saben bab.<ref name="zaki1">{{harvnb|Zaki Ragman|2003|pp=1–6}}</ref> Kira-kira nalika wiwitan jaman umum, agama [[Hindhu]] lan [[Buda]] dikenalake dening para pedagang Asia Kidul menyang Kepulauan Melayu, ing ngendi agama kasebut berkembang nganti abad kaping 13, sadurunge tekane Islam sing digawa dening para pedagang Muslim Arab, Asia Kidul, lan Tiongkok. Ing abad kaping 15, Islam saka sekte [[Sunni]] ortodoks ngrembaka ing jagad Melayu ing jaman Kesultanan Malaka. Beda karo agama [[Hindhu|Hindu]], sing mung ngowahi masyarakat Melayu awal kanthi dangkal, [[Islam]] bisa diarani wis terintegrasi kanthi lengkap menyang urip saben dinane penduduk.<ref name="Syed">{{harvnb|Syed Husin Ali|2008|p=57}}</ref> Wiwit jaman iki, wong Melayu dianggep minangka kelompok etnoreligius lan sacara tradhisional nduweni identifikasi sing cedhak karo Islam{{sfn|Johns|Lahoud|2005|p=157}} lan wiwit kuwi dheweke ora ngganti agama.<ref name="Syed" /> Identitas iki kuwat banget nganti diarani dadi Muslim yaiku ''masuk Melayu'' (mlebu keMelayuan).{{sfn|Andaya|Andaya|1984|p=55}} Sanajan mangkono, kapercayan-kapercayan sadurungé sing duwé oyot sing luwih jero, tetep nglawan kutukan Islam - lan pancen mistisisme [[Sufisme]] wis gegandhèngan ing antarane wong Melayu, karo roh-roh saka jagad animisme sadurungé lan sawetara unsur Hindhu.{{sfn|Winstedt|1925|p=125}} Sawisé taun 1970-an, kebangkitan Islam (uga diarani re-Islamisasi{{sfn|Burgat|2003|p=54}}) ing saindenging jagad Muslim, akèh tradhisi sing dianggep nglanggar ajaran Islam lan ngandhut unsur syirik ditinggalaké déning wong Melayu ing Malaysia, déné ing antarane wong Melayu ing Indhonésia, tradhisi kasebut ora dianggep takhayul lan ngandhut unsur syirik. Ing antarane tradhisi kasebut yaiku festival ''mandi'' safar (adus [[Safar]]), festival [[adus]] kanggo nggayuh kasucian spiritual, sing bisa dideleng fitur-fitur sing padha karo sawetara ing Durga Puja ing India.{{sfn|Bolton|Hutton|2000|p=184}} Akèh-akèhé saka ètnis Melayu modern sing penganut Islam [[Sunni]]<ref>{{cite web |title=The Malay of Malaysia |publisher=Bethany World Prayer Center |url=http://kcm.co.kr/bethany_eng/p_code3/1892.html |access-date=2 Juli 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010191042/http://kcm.co.kr/bethany_eng/p_code3/1892.html |archive-date=10 Oktober 2012}}</ref> lan riyaya Melayu sing paling penting yaiku sing asalé saka Islam - ''[[Idul Fitri|Hari Raya Aidilfitri]]'', ''[[Idul Adha|Hari Raya Aidiladha]]'', ''[[Muharram|Awal Muharram]]'', lan ''[[Mulud (pahargyan)|Maulidur Rasul]]''. Wong Melayu sing metu saka Islam ing Malaysia lan Brunéi dianggep murtad. Nanging, ana sawetara etnis Melayu sing manggon ing njaba negara-negara kasebut uga wis nganut agama liya kanthi sah miturut hukum. === Arsitèktur === {{See also|Omah Melayu}} [[Gambar:Rumah kedah.gif|thumb|350px|Omah tradhisional Melayu ing [[Kedah]], dihias nganggo panel ukiran khas [[Jasirah Malaka|Semenanjung Melayu]] sisih lor.]] [[Omah Melayu]] nuduhake papan panggonan vernakular wong Melayu, sawijining klompok etno-linguistik sing manggon ing [[Sumatra]], pesisir [[Kalimantan]], lan [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]]. Wangun arsitèktur tradhisional, kaya ta atap sing cocog karo gaya tropis lan proporsi sing harmonis kanthi unsur dekoratif dianggep isih nduweni nilai budaya sing gedhe dening akeh wong ing wilayah kasebut. Nanging, bangunan-bangunan iki mbutuhake perawatan sing signifikan dibandhingake karo konstruksi modern; kayata tantangan kanggo njaga bahan utama, kayu, saka efek bosok cuaca tropis uga serangan [[rayap]]. Katrampilan konstruksi vernakular iki saya ilang amarga [[Malaysia]] nerusake proses industrialisasi, dene ing [[Indhonésia]] omah-omah tradhisional kaya ngono isih lestari ing wilayah pedesaan. Senajan transformasi urban ing [[Singapura]] wis ngilangi meh kabeh wilayah urban Melayu, sawetara omah sing nampilake arsitèktur vernakular iki isih lestari, utamane ana ing pulo lepas pantai Pulau Ubin.{{Citation needed|date=Dhésèmber 2022}} Upaya kanggo [[arsitèktur Indonésia|nglestarikake gaya arsitektur asli]] [[Pratélan pulo ing Indonésia|kepulauan Indonesia]] wis ditindakake liwat dokumentasi lan replika kreasi ing paviliun [[panagaraning Indhonésiyah|provinsi]] ing [[Taman Mini Indonésia Indah]], [[Jakarta]]. ===Basa=== [[Barkas:Prasasti Kedukan Bukit 3.jpg|thumb|[[Prasasti Kedukan Bukit]] ditulis nganggo [[aksara Pallawa]]. Wis ana wiwit taun 683, iki minangka salah sawijining artefak tulisan Melayu paling tuwa sing isih ana.]] {{Main|Basa Malayu}} {{See also|Aksara Gundhil}} [[Basa Malayu]] iku salah siji basa sing paling misuwur ing donya, mligine saka kulawarga basa Austronésia. Varian lan dialek [[basa Melayu]] digunakake minangka basa resmi ing [[Brunéi Darussalam]], [[Indhonésia]], [[Malaysia]], lan [[Singapura]]. Basa iki uga dicaturaké ing [[Thai]]land kidul, [[Kapuloan Cocos (Keeling)|Kapuloan Cocos]], [[Pulo Natal]], lan [[Sri Lanka]]. Basa iki dicaturaké déning kurang luwih 33 yuta wong ing sakubengé Kapuloan Melayu lan digunakaké minangka basa kapindho déning kurang luwih 220 yuta wong.{{sfn|Wright|2007|p=492}} Wangun basa Malayu paling tuwa asale saka basa Proto-Malayu-Polinésia sing dituturake dening para pemukim Austronésia paling awal ing [[Asia Kidul-wétan]]. Wangun iki banjur berkembang dadi basa Malayu Kuna nalika budaya lan agama India wiwit nembus wilayah kasebut. Basa Melayu Kuna ngandhut sawetara istilah sing isih ana nganti saiki, nanging tetep ora bisa dimangerteni dening penutur modern, dene basa modern wis umume bisa dikenali ing basa Melayu Klasik tulisan, sing bentuk paling tuwa wiwit taun 1303 Masehi.{{sfn|Teeuw|1959|p=149}} Basa Melayu berkembang dadi basa Malayu Klasik liwat mlebune akeh kosakata [[basa Arab|Arab]] lan [[basa Pèrsi|Pèrsi]] kanthi bertahap nalika Islam mlebu ing wilayah kasebut, lan sajrone proses kasebut ana owah-owahan sing signifikan. Wiwitane, basa Melayu Klasik minangka klompok dialek sing maneka warna, sing nggambarake asal-usul kerajaan-kerajaan Melayu ing Asia Kidul-wétan. Salah sawijining dialek iki, sing dikembangake ing tradhisi sastra Kesultanan Malaka ing abad kaping 15, pungkasane dadi dominan. Jaman Malaka ditandhani karo owah-owahan basa Melayu dadi basa Islam, kaya dene basa Arab, Persia, Urdu, lan Swahili. [[Aksara Arab]] sing diadaptasi sing diarani [[aksara Jawi|Jawi]] digunakake kanggo ngganti [[aksara Kawi]], terminologi agama lan budaya Islam diasimilasi kanthi akeh, mbuwang akeh tembung Hindu-Buddha, lan basa Malayu dadi basa pengantar lan panyebaran Islam ing saindenging wilayah [[Asia Kidul-wétan]]. Ing puncak kekuasaan Malaka ing abad kaping 15, basa Malayu Klasik nyebar ngluwihi jagad penutur basa Melayu tradhisional<ref name="Sneddon 2003 59">{{harvnb|Sneddon|2003|p=59}}</ref> lan ngasilake ''[[basantara|lingua franca]]'' sing diarani ''Bahasa Melayu pasar'' ("Bazaar Melayu") utawa ''Bahasa Melayu rendah'' ("Melayu Endhek"), beda karo ''Bahasa Melayu Tinggi'' ("Melayu Luhur") ing Malaka.{{sfn|Sneddon|2003|p=84}} Lumrahé, basa Melayu Bazaar iku basa pidgin lan perkembangan sing paling penting yaiku basa pidgin dikreolisasi, sing nggawé sawetara basa anyar kaya ta [[basa Malayu Ambon]], [[basa Malayu Manado|Malayu Manado]], lan [[basa Batawi]].{{sfn|Sneddon|2003|p=60}} Para panulis [[Éropa]] ing abad kaping 17 lan 18, kaya ta Tavernier, Thomassin lan Werndly nggambarake basa Malayu minangka "''basa para wong pinter ing kabeh Hindia, kaya [[basa Latin]] ing Eropa''".{{sfn|Sweeney|1987}} Iki uga sing paling akeh digunakake nalika jaman penjajahan Inggris lan Walanda ing Kepulauan Melayu.{{sfn|Van der Putten|Cody|2009|p=55}} Kosok baline katon ing Hindia Timur Spanyol, ing ngendi latinisasi massal ing kepulauan kasebut sajrone taun-taun kolonial nyebabake kudeta historis basa Malayu ing Filipina. Dialek Kesultanan Johor, penerus langsung Malaka, dadi basa standar ing antarane wong Melayu ing [[Singapura]] lan [[Malaysia]], lan iki dadi dhasar asli kanggo [[basa Indhonésia]] sing wis distandardisasi.<ref name="Sneddon 2003 59"/>{{sfn|Wong|1973|p=126}}{{sfn|Clyne|1992|p=413}}{{sfn|Brown|Ogilvie|2009|p=678}} Saliyané basa Malayu standar, sing dikembangaké ing lingkungan Malaka-Johor, ana uga manéka dialek Melayu lokal. Contone, wong [[basa Bangka|Bangka]], Brunéi, [[basa Melayu Jambi|Jambi]], [[basa Malayu Kelantan-Petani|Kelantan]], Kedah, Negeri Sembilan, [[basa Palémbang|Palémbang]], [[Basa Malayu Kelantan-Petani|Pattan]], Sarawak, [[Basa Malayu Trengganu|Terengganu]], lan liya-liyane. Basa Malayu sacara historis ditulis nganggo [[aksara Pallawa]], [[aksara Kawi|Kawi]], lan [[aksara Réncong|Réncong]]. Sawisé tekané Islam, [[aksara Jawi]] sing adhedhasar basa Arab diadopsi lan isih digunakaké nganti saiki minangka salah siji saka rong aksara resmi ing [[Brunéi Darussalam]] lan minangka aksara alternatif ing [[Malaysia]].<ref>{{cite web |title=Kedah MB defends use of Jawi on signboards |work=The Star |year=2008 |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/8/26/nation/22168989&sec=nation |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029105406/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F8%2F26%2Fnation%2F22168989&sec=nation |archive-date=29 Oktober 2012 }}</ref> Wiwit abad kaping 17, minangka akibat saka penjajahan Inggris lan Walanda, aksara Jawi mboko sithik diganti karo aksara Rumi<ref>{{cite web |title=Malay (Bahasa Melayu / بهاس ملايو) |website=Omniglot |url=http://www.omniglot.com/writing/malay.htm |access-date=2 Juli 2026 |archive-date=26 Juni 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626115200/http://www.omniglot.com/writing/malay.htm |url-status=live }}</ref> sing adhedhasar Latin sing pungkasane dadi aksara modern resmi kanggo [[basa Malayu]] ing [[Malaysia]], [[Singapura]], lan [[Indhonésia]], lan aksara resmi ing [[Brunéi Darussalam]]. === Musik === {{Main|Musik Melayu}} [[Musik Melayu]] iku sawijining [[genre musik]] [[lagu dhaèrah|tradhisional]] sing asale lan berkembang ing pesisir wétan [[Sumatra]], [[Kalimantan]], lan [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]].<ref>Sahputra, T. W. H., Martarosa, & Warhat, Z. (2019). ''[https://media.neliti.com/media/publications/408383-musik-jazz-melayu-dalam-kajian-kreativit-7b989836.pdf Musik jazz Melayu dalam kajian kreativitas]''. ''Melayu Arts and Performance Journal'', 2(2), 191–200. </ref> [[Musik]] iki biasane dinyanyekake dening wong-wong saka etnis Melayu lan asring diiringi tarian khas Melayu lokal, contone nawakake tarian ing acara utawa pesta tradhisional, nampani tamu kehormatan, lan ing kegiatan keagamaan.<ref>{{Cite book|last=Purba|first=Junaidi|last2=Putri|first2=Sabrina Maulidia|last3=Nelson|first3=Ricky|last4=Silaban|first4=Cahyani Yesika br|last5=Ridho|first5=Muhammad Habibur|last6=Andika|first6=Riki|last7=Sitorus|first7=Christina Harianti|last8=Sa|first8=Maulidha|last9=Dardanila|url=https://www.google.co.id/books/edition/TRANSFORMATION_OF_TRADITIONAL_ARTS_RESPO/mtaeEQAAQBAJ?hl=id&gbpv=0|title=TRANSFORMATION OF TRADITIONAL ARTS: RESPONDING TO THE CHALLENGES OF THE TIMES|publisher=Mawadra Lestari Enterprise|isbn=978-629-95611-1-8|pages=62|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book|last=Asbullah|first=Habib|last2=Rizkia|first2=Ayu|last3=Batrisya|last4=Julianto|first4=Deldi|last5=Pangestu|first5=Dimas|last6=Rania|first6=Dinda Safira|last7=Miranti|first7=Dwi|last8=Afrillia|first8=Ega|last9=Irianto|first9=Ega Deni|url=https://www.google.co.id/books/edition/Mengabadikan_Riau_Buku_I/WXsgEAAAQBAJ?hl=id&gbpv=0|title=Mengabadikan Riau: Buku I: Antologi Esai Kebudayaan|publisher=Penerbit Pustaka Rumah C1nta|isbn=978-623-7961-67-3|pages=95|language=id|url-status=live}}</ref> Sing menarik saka [[genre musik]] iki yaiku komposisine sing kasusun saka lirik lagu sing ngemot puisi sing diadaptasi karo urip saben dina, katresnan (kaya Dondang Sayang) lan kebak piwulang (pesen moral), kebak swara utawa vokal cengkok khas [[Melayu]], lan aransemen musik sing disusun kanthi rapi. Bebarengan karo perkembangan jaman, musik Melayu uga ngalami owah-owahan gaya musik, contone, musik iki uga ngalami fusi karo [[musik pop]], [[musik rock|rock]], lan [[dangdut]]. Aliran iki bisa ditemokaké ing negara-negara sing ana gandhèngané karo Melayu, kaya ta [[Indhonésia]], [[Malaysia]], [[Singapura]], lan [[Brunéi Darussalam]]. Ing wiwitan perkembangane, instrumen musik sing digunakake didominasi dening aksi [[rebana]] sing diarani Kompang saka [[Kabupatèn Panaraga|Ponorogo]], petik gambus, gesekan [[piyul]], nabuh akordeon, swara [[gong]], lan tiupan [[serunai]]. Iki dipengaruhi dening [[budaya]] tanah Arab lan [[Éropa]] tradisional. Bebarengan karo perkembangan teknologi, kabeh iki wis diganti karo instrumen musik elektronik awujud keyboard. Nanging, ing kegiatan tartamtu, instrumen musik tradisional isih digunakake kanggo nglestarikake warisan budaya. Ing perkembangane, gerakan iki populer ing taun 80-an lan malah mlebu era "puncak kejayaan" ing taun 90-an. Iki ditandhani karo tambah akeh penyanyi lan [[marchingband|band]] Melayu, lan pendatang anyar sing muncul kanthi lagu-lagu andalan dhewe. === Seni pertunjukan === [[Barkas:Joget Gamelan 1937.jpg|thumb|Pagelaran Joget Gamelan, 1937]] Wong Melayu duwé maneka warna musik lan tari sing minangka gabungan saka macem-macem pengaruh budaya. Genre-genre sing khas wiwit saka tari rakyat Melayu tradhisional kaya ta Mak Yong nganti tari Zapin sing dipengaruhi Arab. Gerakan koreografi uga maneka warna, saka langkah lan melodi sing prasaja ing Dikir barat nganti gerakan sing rumit ing Joget Gamelan. Musik tradhisional Melayu umumé musik perkusi. Maneka warna [[gong]] nyedhiyakake irama kanggo akeh tarian. Ana uga [[drum]] kanthi maneka warna ukuran, wiwit saka ''rebana ubi'' gedhe sing digunakake kanggo nandhani acara penting nganti ''rebana cilik'' (kendhang pigura) sing digunakake minangka iringan kanggo pengajian vokal ing upacara keagamaan.{{sfn|Moore|1998|p=48}} [[Barkas:KITLV - 3676 - Lambert & Co., G.R. - Singapore - Mahjong dance and drama at Penang Island - circa 1903.tif|thumb|left|Sakumpulan penari Melayu Siam sing nampilake Mak Yong (kira-kira abad kaping 19). Ing taun 2005, iki diakoni minangka salah sawijining karya agung warisan lisan lan ora nyata manungsa dening [[UNESCO]].]] Musik nobat dadi bagéan saka Regalia Kraton Melayu wiwit tekané Islam ing abad kaping 12 lan mung ditampilaké ing upacara-upacara penting kraton. Orkestrane kalebu instrumen suci lan dihormati banget yaiku ''nehara'' ([[kendang]]), ''gendang'' (kendang sirah loro), ''nafiri'' (trompet), ''[[serunai]]'' (oboe), lan kadhangkala gong kenop lan sepasang simbal.{{sfn|Marshall Cavendish|2007|p=1220}} Pengaruh India kuwat banget ing drama bayangan tradisional sing dikenal minangka [[wayang kulit|Wayang Kulit]], ing ngendi crita-crita saka epik [[Hindhu]]; [[Ramayana]] & [[Mahabharata]] dadi repertoar utama. Ana papat jinis teater wayang sing khas sing bisa ditemokake ing Semenanjung Malaya; ''Wayang Gedek'', ''Wayang Purwa'', ''Wayang Melayu'' lan ''Wayang Siam''.{{sfn|Srinivasa|2003|p=296}}{{sfn|Ghulam Sarwar Yousof|1997|p=3}}{{sfn|Matusky|1993|pp=8–11}} Sanajan mangkono, seni lan crita ''Wayang Purwa'' lan ''Wayang Siam'' nuduhake pengaruh regional sing nyawiji karo wong Jawa lan Siam, dene ''Wayang Melayu'' lan ''Wayang Gedek'' nyritakake bentuk lan busana Melayu sing luwih asli. Seni pertunjukan Melayu liyane sing kondhang yaiku; Teater ''[[Bangsawan]]'', ''Dondang Sayang'' seneng balada lan tari ''Mak Inang'' saka Kasultanan Malaka, ''Jikey'' lan ''Mek Mulung'' saka [[Kedah]], tari ''Asyik'' lan drama tari ''Menora'' saka Patani lan [[Kelantan]], Tari ''Ulek mayang'' lan ''Rodat'' saka [[Trengganu]], Teater ''Boria'' saka [[pulo Pinang|Penang]], Tari ''Canggung'' saka Perlis, Lagu-lagu narasi ''Mukun'' saka [[Brunéi Darussalam]] lan [[Sarawak]],{{sfn|Marzuki bin Haji Mohd Seruddin|2009}}<ref name="Ahmad Salehuddin 2009">{{harvnb|Ahmad Salehuddin|2009}}</ref> lan [[Gending Sriwijaya]] saka [[Kutha Palémbang|Palémbang]], lan ''Serampang Dua Belas'' saka Serdang.<ref name="Ahmad Salehuddin 2009"/> Zapin Api firedance saka [[Riau]] lan Dikir barat Singapura saka [[Singapura]]. === Seni rupa === [[Barkas:Burung Petala Indera I.png|thumb|Burung Petala Indra, manuk mitos raksasa sing digawe kanggo parade [[tetak|sunat]] agung pangeran [[Kelantan]].]] Seni ukir kayu minangka bagéyan saka [[seni rupa|seni visual]] Melayu klasik. Wong Melayu sacara tradhisional nghias monumen, prau, senjata, makam, alat musik, lan piranti-piranti kuna kanthi motif flora, kaligrafi, geometri, lan fitur kosmik. Seni iki ditindakake kanthi mbusak sebagian kayu nganggo piranti sing landhep lan ngetutake pola, komposisi, lan urutan tartamtu. Bentuk seni iki, sing dikenal minangka ''ukir'', dianggep minangka tumindak pengabdian para pengrajin marang sing nitahake lan hadiah kanggo sesamane.{{sfn|Said|2005}} Bentuk seni iki utamane disebabake dening akehe kayu ing Kepulauan Melayu lan uga dening katrampilan para pengukir kayu sing ngidini wong Melayu praktik ngukir kayu minangka kerajinan. Latar tropis alami ing ngendi flora lan fauna akeh wis menehi inspirasi kanggo motif kanggo digambarake kanthi bentuk abstrak utawa bergaya ing papan kayu. Kanthi rawuhe Islam, bentuk geometris lan kaligrafi Islam dikenalake ing ukiran kayu. Kayu sing digunakake biasane saka spesies kayu atos tropis sing dikenal awet lan bisa tahan serangan jamur, kumbang sepatu bot listrik, lan rayap.{{sfn|Said|2002}} Omah-omah tradhisional Melayu utawa masjid biasane dihiasi nganggo luwih saka 20 ukiran. Ukiran ing tembok lan panel ngidini angin sirkulasi kanthi efektif mlebu lan metu saka bangunan lan bisa ngidini sinar srengenge madhangi njero struktur kasebut. Ing wektu sing padha, bayangan sing digawe dening panel uga bakal nggawe bayangan adhedhasar motif sing nambah kaendahan ing lantai. Dadi, komponen sing diukir nduweni fungsi fungsional lan estetika. === Sandhangan tradhisional === [[Barkas:Busana Melayu.jpg|thumb|Wong lanang Melayu ing ''busana Melayu'', gaya tradhisional busana Melayu]] Sandhangan lan tekstil tradhisional Melayu wis terus owah wiwit jaman kuna. Sacara historis, wong Melayu kuna dicathet nggabungake maneka warna bahan alami minangka sumber penting kanggo kain, sandhangan, lan sandhangan. Nanging ing jaman biyen, nalika para pedagang awal teka saka wetan lan kulon menyang pelabuhan Kepulauan Melayu, padha bebarengan tuku barang-barang mewah anyar, kalebu katun lan sutra sing apik. Sandhangan kasebut banjur dadi sumber mode Melayu sing dhuwur lan nduweni peran budaya minangka identitas sing ngiket ing Nusantara, utamane ing semenanjung, Sumatra lan wilayah pesisir Kalimantan.{{sfn|Hassan|2016}} Ing budaya Melayu, sandhangan lan tekstil dianggep minangka simbol kaendahan, kekuasaan, lan status. Akeh cathetan ing hikayat Melayu nandheske papan khusus sing dikuwasani tekstil.{{sfn|Maznah Mohammad|1996|p=2}} Industri tenun tangan Melayu bisa dilacak asal-usule wiwit abad kaping 13 nalika jalur perdagangan wétan berkembang ing jaman Dinasti Song. Sebutan babagan tekstil gawean lokal uga dominasi tenunan ing [[Jasirah Malaka]] digawe ing macem-macem cathetan Tiongkok lan Arab.{{sfn|Maznah Mohammad|1996|p=19}} Antarane tekstil Melayu sing kondhang yaiku [[Songkèt]], [[Bathik]], ''Telepok'', ''Limar'', ''Tenun'', ''Kelingkam'', ''Cindai'', ''Pelangi'' lan ''Tekad''. Sandhangan Melayu klasik maneka warna ing saben wilayah, nanging sandhangan tradisional sing paling jero ing jaman saiki yaiku Baju Kurung (kanggo wanita) lan Baju Melayu (kanggo pria), sing loro-lorone diakoni minangka sandhangan nasional kanggo [[Malaysia]] lan [[Brunéi Darussalam]], lan uga dienggo dening komunitas Melayu ing [[Indhonésia]], [[Singapura]], [[Filipina]], [[Myanmar]] lan [[Thai]]land. [[Barkas:HariRayaMalaykids.jpg|thumb|left|Bocah-bocah Melayu nganggo klambi adat nalika [[Idul Fitri]]]] Tembung ''Baju Kurung'', sing sacara sastra ditegesi minangka "mbunteli awak" sing nganggo, dirancang adhedhasar prinsip-prinsip Islam babagan kesopanan, wicaksana, lan andhap asor. Praktek iki padha karo doktrin agama Yahudi-Kristen, amarga memamerkan bagian awak sing intim dianggep dilarang ing Islam. Interpretasi kasebut banjur diserap menyang cara berpakaian lan perspektif budaya Melayu, iki bisa dideleng kanthi cetha nalika pamrentahan Mansur Shah saka Malaka ing abad kaping 15, sultan nglarang rakyat Muslim wanita ing ngarep umum supaya ora mung nganggo sarung saka dhadha mudhun. Sajrone jaman biyen, Baju Kurung Melayu ngalami sawetara reinkarnasi sadurunge njupuk wujud kaya saiki. Amarga jembare maneka warna karajan Melayu ing Nuswantara, pola desain Baju Kurung uga bisa dideleng ing wilayah kasebut, kalebu [[Bengkulu]], [[Kedah]], [[Jambi]], Johor-Riau, Pahang lan [[Kutha Palémbang|Palémbang]].{{sfn|Hassan|2016}} Mode Baju Kurung sing cocog kanggo wong lanang diarani "Baju Melayu". Bagean ndhuwur sandhangan digawe kanthi desain geometris sing meh padha karo Baju Kurung lan umume dipasangake karo kain tenun sing dikenal minangka sarung. Pola sarung bisa uga kalebu simbol status perkawinan wong kasebut utawa pangkate ing masyarakat Melayu tradhisional.{{sfn|Hassan|2016}} Sandhangan Melayu klasik umum liyané kanggo wong lanang kalebu ''baju'' (klambi) utawa ''tekua'' (jinis klambi lengen dawa), ''baju rompi'' (rompi), ''kancing'', ''celana'' pendek (celana sikil cilik), [[sarung]] sing dienggo ing pinggul, ''capal'' (sandal), lan ''tanjak'' utawa ''tengkolok'' (tutup sirah); kanggo para bangsawan, ''baju sikap'' utawa ''baju layang'' (jinis jas) lan ''pending'' (gesper sabuk hias) uga sinonim kanggo dienggo minangka sandhangan resmi. Uga lumrah yen ''Pendekar'' (prajurit Melayu) nduweni [[keris]] sing diselipake ing lipatan ngarep sarung. Beda karo Baju Melayu sing isih dienggo mung minangka sandhangan upacara, Baju Kurung dienggo saben dina sajrone setaun dening mayoritas wanita Melayu. Katon pegawai negeri sipil wanita, pekerja profesional, lan mahasiswa nganggo Baju Kurung iku lumrah ing [[Malaysia]] lan [[Brunéi Darussalam]]. ==Sub-ètnis== {{Uga deleng|Wong Melayu Malaysia|Wong Melayu Indhonésia}} ==Deleng uga== * [[Donya Melayu]] * [[Omah Melayu]] ==Cathetan suku== {{Reflist}} ==Pranala njaba== * {{ms}} [http://iyco0.tripod.com/usmanawang.html Puisi Usman Awang mengenai Melayu.]{{Pranala mati|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en icon}} [http://www.asiafinest.com/forum/index.php?showtopic=29765 Melayu] * {{id}} [http://209.85.175.104/search?q=cache:lYcg2r-ziWYJ:ccm.um.edu.my/umweb/fsss/images/persidangan/Kertas%2520Kerja/Pak%2520Witrianto.doc+Rumpun+Banjar&hl=id&ct=clnk&cd=139&gl=id&client=firefox-a Modal Sosial dan Pembangunan Manusia Melayu oleh Witrianto, S.S., M.Hum., M.Si dari Universitas Andalas]{{Pranala mati|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{id}} [http://www.indonesiamedia.com/2004/05/early/budaya/budaya-0504-bhinneka.htm Bhinneka Tunggal Ika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100126030352/http://www.indonesiamedia.com/2004/05/early/budaya/budaya-0504-bhinneka.htm |date=26 Januari 2010 }} * {{id}} [http://melayuonline.com/article/?a=aW1QL3FMZVZBUkU4Ng%3D%3D= Gerakan Bangsa Melayu Besar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160408223826/http://melayuonline.com/article/?a=aw1ql3fmzvzbuku4ng=== |date=8 April 2016 }} {{stub}} {{DEFAULTSORT:Melayu}} [[Kategori:Melayu|*]] [[Kategori:Suku bangsa ing Malaysia]] [[Kategori:Suku bangsa ing Indonesia]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Indonésia]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Malaysia]] {{Featured article}} {{Authority control}} hhlwbrczhcslvwlmwuiawzqygrac75g 0 199209 1758904 1750381 2026-10-18T07:08:33Z Secretindonesia 66775 1758904 wikitext text/x-wiki {{Infobox anthem|title=Salut Kerajaan|transcription=سلامِ شاه|english_title=Salut Kerajaan|country=[[File:State flag of Persia (1907–1933).svg|80px ]] [[Qajar Iran]]^{([[:en:Qajar Iran|en]])}|sound=File:Salamati-ye Shah (1896-1933).ogg|sound_title=Salut Kerajaan|until=1909|composer=Alfred Jean Lemaire|music_date=1873|adopted=1873|image=File:Persia anthem.jpg{{!}}220px|caption=Not Musik}} [[Barkas:Label of salam-e shah 1910.jpg|jmpl|Piringan hitam Rekaman Band [[Kakaisaran Ottoman|Turki Osmani]] 1910 [[Barkas:Salam-e shah 1910.ogg]]]] [[Barkas:Hymne_national_de_la_Perse.jpg|jmpl|Piano]] '''Salut Kerajaan''', atau diketahui "'''Kesehatan Shah'''",. Iku [[lagu kabangsan]] [[Qajar Iran]]. Ing 1873 lan 1909. == Lirik 2005<ref>{{Cite web|url=https://anthems.fandom.com/wiki/Royal_Salute|title=Royal Salute|website=Anthempedia|language=en|access-date=2025-11-21}}</ref> == {| class="wikitable" |+Lirik oleh Bijan Taraqi ![[Basa Persia]] ![[Aksara Latin]] |- |نام جاوید وطن، صبح امید وطن جلوه کن در آسمان، همچو مهر جاودان وطن ای هستی من، شور و سرمستی من جلوه کن در آسمان، همچو مهر جاودان بشنو سوز سخنم، که هم‌آواز تو منم <nowiki>!همه‌ی جان و تنم، وطنم وطنم وطنم وطنم</nowiki> بشنو سوز سخنم، که نواگر این چمنم <nowiki>!همه‌ی جان و تنم، وطنم وطنم وطنم وطنم</nowiki> 𝄆 همه با یک نام و نشان، به تفاوت هر رنگ و زبان 𝄇 𝄆 ز صلابت ایران جوان 𝄇 همه شاد و خوش و نغمه‌زنان |Nâme jâvide Vatan, sobhe âmide Vatan Jelve kon dar âsemân, hamco mehre jâvedân Vatan ey hastiye man, šur o sarmastiye man Jelve kon dar âsemân, hamco mehre jâvedân Bešeno suze soxanam, ke ham âvâze to manam Hameye jân o tanam, Vatanam, Vatanam, Vatanam! Bešeno suze soxanam, ke navâgare in camanam Hameye jân o tanam, Vatanam, Vatanam, Vatanam! 𝄆 Hame bâ yek nâm o nešân, be tafâvote har rang o zabân 𝄇 Hame šâd o xoš o naqme zanân, 𝄆 ze salâbate Irâne javân 𝄇 |} {{External media|title=Vokal Salame Shah|video1=[https://www.youtube.com/watch?v=_zzu2K5hDFk&#124; "Vatanam" - National Anthem of Persia <nowiki>[</nowiki>1873-1909<nowiki>]</nowiki> (Salam-e Shah)]}}[[Barkas:Label of salam-e shah 1906.jpg|kiri|jmpl|Piringan hitam rekaman 1906 [[Barkas:Salam-e shah 1906.ogg]]]] == Referensi == <references />{{Anthems of Asia}} [[Kategori:Iran]] [[Kategori:Qajar Iran]] 9f14hnl2yluip6z1ud6oe6arsp7vnvy 0 200982 1758895 2026-10-17T13:23:38Z Meursault2004 3 Rintisan saka [[:en:Samantha Sloyan|]] 1758895 wikitext text/x-wiki '''Samantha Sloyan''' iku sawijining aktris Amérika Sarékat. == Pranala njaba == [[Kategori:Wong urip]] pptao0tj2d4w7fvn4hzm2nzsbkuwhhb 1758896 1758895 2026-10-17T13:32:41Z Meursault2004 3 /* */ Tambah sithik 1758896 wikitext text/x-wiki '''Samantha Sloyan''' (lair 4 Januari 1979) iku sawijining aktris Amérika Sarékat. Samantha Sloyan kawentar olèhé dhèwèké kerep makarya karo prodhuser film [[Mike Flanagan (prodhuser film)|Mike Flanagan]] ing ''[[Hush (film 2016)|Hush]]'' (2016), ''[[The Haunting of Hill House (TV series)|The Haunting of Hill House]]'' (2018), ''[[Midnight Mass (miniseries)|Midnight Mass]]'' (2021), ''[[The Midnight Club]]'' (2022), ''[[The Fall of the House of Usher (minisèri)|The Fall of the House of Usher]]'' (2023), ''[[The Life of Chuck]]'' (2024), lan ''[[Carrie (minisèri)|Carrie]]'' (2026). Dhèwèké uga main ing ''[[Scandal (TV series)|Scandal]]'' (2012–2014) lan mangsa kaping rolas ''[[Grey's Anatomy]]'' (2015–2016). Dhèwèké anaké wadon aktor lan aktris [[James Sloyan]] lan [[Deirdre Lenihan]]. == Pranala njaba == [[Kategori:Wong urip]] 9tw0yugsdkucgvbdd7skklp4jdtxg7w 1758897 1758896 2026-10-18T00:09:23Z Meursault2004 3 /* Pranala njaba */ 1758897 wikitext text/x-wiki '''Samantha Sloyan''' (lair 4 Januari 1979) iku sawijining aktris Amérika Sarékat. Samantha Sloyan kawentar olèhé dhèwèké kerep makarya karo prodhuser film [[Mike Flanagan (prodhuser film)|Mike Flanagan]] ing ''[[Hush (film 2016)|Hush]]'' (2016), ''[[The Haunting of Hill House (TV series)|The Haunting of Hill House]]'' (2018), ''[[Midnight Mass (miniseries)|Midnight Mass]]'' (2021), ''[[The Midnight Club]]'' (2022), ''[[The Fall of the House of Usher (minisèri)|The Fall of the House of Usher]]'' (2023), ''[[The Life of Chuck]]'' (2024), lan ''[[Carrie (minisèri)|Carrie]]'' (2026). Dhèwèké uga main ing ''[[Scandal (TV series)|Scandal]]'' (2012–2014) lan mangsa kaping rolas ''[[Grey's Anatomy]]'' (2015–2016). Dhèwèké anaké wadon aktor lan aktris [[James Sloyan]] lan [[Deirdre Lenihan]]. == Pranala njaba == [[Kategori:Lair 1979]] [[Kategori:Wong urip]] [[Kategori:Wong Amérika Sarékat]] doeeijyy4qlucg7bt5orpgrmhsh6ug9 1758898 1758897 2026-10-18T00:11:40Z Meursault2004 3 + foto 1758898 wikitext text/x-wiki [[File:2026 Toronto International Film Festival - "Carrie" Premiere 06 (cropped).jpg|thumb|Samantha Sloyan (2026)]] '''Samantha Sloyan''' (lair 4 Januari 1979) iku sawijining aktris Amérika Sarékat. Samantha Sloyan kawentar olèhé dhèwèké kerep makarya karo prodhuser film [[Mike Flanagan (prodhuser film)|Mike Flanagan]] ing ''[[Hush (film 2016)|Hush]]'' (2016), ''[[The Haunting of Hill House (TV series)|The Haunting of Hill House]]'' (2018), ''[[Midnight Mass (miniseries)|Midnight Mass]]'' (2021), ''[[The Midnight Club]]'' (2022), ''[[The Fall of the House of Usher (minisèri)|The Fall of the House of Usher]]'' (2023), ''[[The Life of Chuck]]'' (2024), lan ''[[Carrie (minisèri)|Carrie]]'' (2026). Dhèwèké uga main ing ''[[Scandal (TV series)|Scandal]]'' (2012–2014) lan mangsa kaping rolas ''[[Grey's Anatomy]]'' (2015–2016). Dhèwèké anaké wadon aktor lan aktris [[James Sloyan]] lan [[Deirdre Lenihan]]. == Pranala njaba == [[Kategori:Lair 1979]] [[Kategori:Wong urip]] [[Kategori:Wong Amérika Sarékat]] 69f8uxv6q8olo3bwnhgdxp81h99b2hz 0 200983 1758899 2026-10-18T00:17:16Z Meursault2004 3 Rintisan saka [[:en:Harry C. Carmel|]] 1758899 wikitext text/x-wiki '''Roger C. Carmel''' (1932-1986) iku aktor Amérika Sarékat. == Pranala njaba == [[Kategori:Lair 1932]] [[Kategori:Pati 1986]] [[Kategori:Paraga Star Trek]] r77eaplup0edto1qoy7to1ab329bzh3 1758900 1758899 2026-10-18T00:21:08Z Meursault2004 3 Rintisan saka [[:en:Roger C. Carmel|]] 1758900 wikitext text/x-wiki '''Roger Charles Carmel''' (1932-1986) iku aktor Amérika Sarékat. Dhèwèké kawentar olèhé maragakaké Harry Mudd ing ''Star Trek''. == Pranala njaba == [[Kategori:Lair 1932]] [[Kategori:Pati 1986]] [[Kategori:Paraga Star Trek]] jt5aq8ka5fcu7q51mugsfwo27pi90sl 1758901 1758900 2026-10-18T00:22:50Z Meursault2004 3 + foto 1758901 wikitext text/x-wiki [[File:Mothers in law parents (cropped).JPG|thumb|Roger C. Carmel]] '''Roger Charles Carmel''' (1932-1986) iku aktor Amérika Sarékat. Dhèwèké kawentar olèhé maragakaké Harry Mudd ing ''Star Trek''. == Pranala njaba == [[Kategori:Lair 1932]] [[Kategori:Pati 1986]] [[Kategori:Paraga Star Trek]] gc9psr70b0q9amr8aimoyk07r2zmmx8 1758902 1758901 2026-10-18T00:24:51Z Meursault2004 3 + tanggal lair pati 1758902 wikitext text/x-wiki [[File:Mothers in law parents (cropped).JPG|thumb|Roger C. Carmel]] '''Roger Charles Carmel''' (lair 27 Sèptèmber 1932 - 11 Novèmber 1986) iku aktor Amérika Sarékat. Dhèwèké kawentar olèhé maragakaké Harry Mudd ing ''Star Trek''. == Pranala njaba == [[Kategori:Lair 1932]] [[Kategori:Pati 1986]] [[Kategori:Paraga Star Trek]] femgak18fcxvo60aqdlt44yl3iqlbvo 1758903 1758902 2026-10-18T00:27:22Z Meursault2004 3 /* Pranala njaba */ 1758903 wikitext text/x-wiki [[File:Mothers in law parents (cropped).JPG|thumb|Roger C. Carmel]] '''Roger Charles Carmel''' (lair 27 Sèptèmber 1932 - 11 Novèmber 1986) iku aktor Amérika Sarékat. Dhèwèké kawentar olèhé maragakaké Harry Mudd ing ''Star Trek''. == Pranala njaba == * {{IMDb name}} * [https://www.youtube.com/watch?v=-ib7bQuy_g0 Réklame Roger C. Carmel Marathon candy bar commercial] ing [[YouTube]] {{DEFAULTSORT:Carmel, Roger C.}} [[Kategori:Lair 1932]] [[Kategori:Pati 1986]] [[Kategori:Paraga Star Trek]] 2mgij51bewwxi8s22u5da7obfv8syfh